241/2007

S hafði gegnt starfi 1. vélstjóra á skipum B frá árinu 1984 og var sagt upp með bréfi 3. febrúar 2005. Var ástæða uppsagnarinnar í bréfinu sögð sú að ákveðið hefði verið að selja skipið og var tekið fram að reynt yrði að afhenda það hið fyrsta. Skipið var afhent 19. mars sama ár en B voru greidd laun í þrjá mánuði í uppsagnarfresti í samræmi við 2. mgr. 9. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Ekki var fallist á að afhending skipsins gæti eins og hér stæði á falið í sér að S teldist hafa verið vikið úr starfi án nægrar ástæðu í skilningi 2. ml. 1. mgr. 25. gr. sjómannalaga, sbr. og 3. mgr. sömu lagagreinar, og var kröfu hans um greiðslu sérstakrar launauppbótar samkvæmt lagaákvæðinu því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. maí 2007. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 960.859 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. maí 2005 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og honum verði dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og að hvor aðili verði látinn bera sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Málavöxtum og málsástæðum aðila er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 25. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 má víkja skipverja úr skiprúmi áður en ráðningartími hans er liðinn ef til staðar eru aðstæður sem nánar eru greindar í 23. og 24. gr. laganna. Ella á skipverjinn rétt á launum í uppsagnarfresti, sbr. 9. gr. sömu laga. Hafi sjómaður samfellt verið 15 ár í þjónustu sama útgerðarmanns og honum er „vikið úr starfi án nægrar ástæðu“ á hann samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 25. gr. rétt á sérstakri launauppbót. Ef um yfirmann er að ræða nemur slík uppbót launum í einn mánuð til viðbótar kaupi samkvæmt 9. gr.

Áfrýjandi hafði gegnt starfi 1. vélstjóra hjá stefnda frá árinu 1984 og telur sig eiga rétt á launauppbót samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 25. gr. Ágreiningslaust er að honum var sagt upp störfum með bréfi 3. febrúar 2005 „með lögbundnum fyrirvara talið frá og með“ sama degi. Ástæða uppsagnarinnar var í bréfinu tilgreind sú að ákveðið hefði verið að selja skipið og var tekið fram að reynt yrði að afhenda það hið fyrsta. Skipið var afhent 19. mars sama ár. Áfrýjanda voru greidd laun í þrjá mánuði frá 3. febrúar 2005 í samræmi við ákvæði 2. mgr. 9. gr. sjómannalaga um uppsagnarfrest yfirmanns. Ágreiningslaust er að starfslokin urðu ekki rakin til sakar áfrýjanda og að skilyrði 23. og 24. gr. laganna voru ekki fyrir hendi. Áfrýjandi heldur því hins vegar fram að afhending skipsins á uppsagnartímanum samsvari því að honum hafi þá verið vikið úr starfi í skilningi 1. mgr. 25. gr. þrátt fyrir uppsögnina og að hann eigi af þeirri ástæðu rétt á framangreindri launauppbót til viðbótar greiðslum í uppsagnarfresti. Hann heldur því hins vegar ekki fram að óheimilt hafi verið að segja honum upp störfum með lögmæltum fyrirvara af því tilefni að sala skipsins stóð fyrir dyrum. Eðli málsins samkvæmt getur lögmæt uppsögn ráðningarsamnings ekki breyst í ólögmæta riftun hans þegar sá atburður verður sem var tilgreindur sem réttmæt ástæða uppsagnarinnar.

Meginmálsástæða áfrýjanda er sú að skýra beri 3. mgr. 25. gr. sjómannalaga með hliðsjón af því markmiði 2. málsliðar 1. mgr. 25. gr. að umbuna skuli sjómanni sem lengi hefur starfað í þágu útgerðar með uppbótargreiðslu við starfslok, en ákvæði þetta var nýmæli þegar lögin voru sett 1985. Ákvæði 3. mgr. felur með orðum sínum í sér að réttur til launauppbótar samkvæmt 2. málslið 1. mgr. sé aðeins til staðar þegar skipverja er vikið úr starfi án nægrar ástæðu. Áfrýjandi telur að orðalag þess hafi fyrir mistök orðið svo þröngt sem raun ber vitni. Eru rök hans tilgreind í hinum áfrýjaða dómi þar sem fram kemur að hann vísar aðallega til athugasemda við 1. mgr. 25. gr. frumvarps til laganna. Ekki verður fallist á að unnt sé að gefa 3. mgr. 25. gr. sjómannalaga þá merkingu sem áfrýjandi vill á þessum grundvelli. Að þessu athuguðu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, S-kk-nf T-kk-nf, greiði stefnda, Brimi hf., 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.