656/2011

Sparisjóðurinn SSÞ kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var að kröfu hans, að fjárhæð 15.456.839 krónur, við slit S hf. yrði skipað í réttindaröð samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Hæstaréttar sagði að til að krafa um afhendingu peninga í vörslum þrotabús, sem kröfuhafi kallaði til á grundvelli eignarréttar, yrði viðurkennd sem sértökukrafa hefði í dómaframkvæmd verið áskilið að fjármunirnir væru nægjanlega sérgreindir. Innstæða á innlánsreikningi fæli ekki í sér sérgreiningu á ákveðnum fjármunum í vörslu fjármálafyrirtækis heldur greiðslukröfu á hendur því. Þegar af þeirri ástæðu var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest, en sóknaraðili hafði ekki uppi varakröfu um aðra stöðu í réttindaröð við slit S hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf hæstaréttardómari og B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 30. nóvember 2011, sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 7. desember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. nóvember 2011 þar sem hafnað var að kröfu sóknaraðila yrði skipað í réttindaröð samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess aðallega að krafa hans að fjárhæð 15.456.839 krónur verði viðurkennd með stöðu í réttindaröð samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laganna og að varnaraðila verði gert að greiða sóknaraðila þá fjárhæð með dráttarvöxtum frá 22. apríl til greiðsludags. Til vara krefst sóknaraðili þess að krafa hans að fjárhæð 4.131.052 krónur verði viðurkennd með sömu stöðu í réttindaröð og að varnaraðila verði gert að greiða þá fjárhæð með dráttarvöxtum frá 25. mars 2009 til greiðsludags. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málavöxtum er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir tók Fjármálaeftirlitið yfir vald hluthafafundar varnaraðila 21. mars 2009 í því skyni að taka nánar tilgreindar ákvarðanir um aðgerðir sem eftirlitið taldi nauðsynlegar. Í þessu fólst meðal annars að Seðlabanki Íslands og Nýi Kaupþing banki hf. yfirtækju tilgreindar skuldbindingar varnaraðila. Á móti þessum skuldbindingum átti varnaraðili að framselja Seðlabankanum og Nýja Kaupþingi banka hf. útlán sparisjóða og nánar tilgreinda kröfu á hendur Byr-sparisjóði. Var stjórn varnaraðila falið, í samráði og með samþykki Fjármálaeftirlitsins, að hrinda þessari ákvörðun í framkvæmd. Jafnframt lagði eftirlitið fyrir stjórn varnaraðila að leita heimildar til greiðslustöðvunar eftir lögum nr. 21/1991, sbr. XII. kafla A laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Í samræmi við þessi fyrirmæli fékk varnaraðili heimild til greiðslustöðvunar með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 23. mars 2009. Fjármálaeftirlitið tók síðan aftur ákvörðun 27. sama mánaðar um taka yfir vald hluthafafundar til að víkja stjórn varnaraðila frá og skipa honum skilanefnd. Þá var varnaraðila skipuð slitastjórn 19. maí 2009 í samræmi við 4. tölulið 2. mgr. ákvæðis II til bráðabirgða í lögum nr. 44/2009 um breyting á lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki með síðari breytingum.

Hinn 18. mars 2009 gerðu aðilar með sér gjaldeyrisskiptasamninga í annars vegar íslenskum krónum og hins vegar evrum og bandaríkjadölum. Samkvæmt þessum samningum seldi varnaraðili 11.000.000 dali og 1.000.000 evrur fyrir 1.426.000.000 krónur miðað við 18. mars 2009 en keypti sama erlenda gjaldeyri aftur miðað við 25. sama mánaðar fyrir 1.426.998.589 krónur. Til efnda á þessum samningum voru fyrrgreindar myntir í eigu varnaraðila, sem voru í vörslu Seðlabankans, seldar og andvirði þeirra að fjárhæð 1.456.680.000 krónur ráðstafað til sóknaraðila. Vegna uppgjörs á þessum viðskiptum taldi varnaraðili sig eiga inni hjá sóknaraðila 15.191.411 krónur og skuldfærði reikning hans hjá sér um þá fjárhæð. Sóknaraðili andmælir þeirri ráðstöfun og krefst þess að þeim fjármunum auk dráttarvaxta til 22. apríl 2009 að fjárhæð 265.428 krónur eða samtals 15.456.839 krónur verði skipað í réttindaröð samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 við slit varnaraðila. Varakrafa sóknaraðila svarar til eftirstöðva af þeim vöxtum sem hann telur sig eiga inni hjá varnaraðila vegna þessara viðskipta.

Til að krafa um afhendingu peninga í vörslum þrotabús, sem kröfuhafi kallar til á grundvelli eignarréttar, verði viðurkennd sem sértökukrafa hefur í dómaframkvæmd verði áskilið að fjármunirnir séu nægjanlega sérgreindir, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 15. febrúar 1971 í máli nr. 130/1970, 11. maí 1987 í máli nr. 327/1986 og 10. september 1993 í máli nr. 357/1993, sem birtir eru í dómasafni 1971 bls. 133, 1987 bls. 664 og 1993 bls. 1515. Innstæða á innlánsreikningi felur ekki í sér sérgreiningu á ákveðnum fjármunum í vörslu fjármálafyrirtækis heldur greiðslukröfu á hendur því. Þegar af þeirri ástæðu verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest en sóknaraðili hefur ekki haft uppi varakröfu um aðra stöðu í réttindaröð við slit varnaraðila, sem að þessu leyti fara eftir lögum nr. 21/1991, sbr. 2. tölulið 2. mgr. ákvæðis II til bráðabirgða í lögum nr. 44/2009.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Sparisjóður Suður-Þingeyinga, greiði varnaraðila, SPB hf., 400.000 krónur í kærumálskostnað.