440/2010

S kærði úrskurð héraðsdóms, þar sem krafa hans að fjárhæð 20.943.082 krónur að frádregnum launatengdum gjöldum og framlagi í lífeyrissjóð, var viðurkennd sem almenn krafa við gjaldþrotaskipti á B. S krafðist þess að krafa hans á hendur B að fjárhæð samtals 24.156.281 króna yrði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og 1.638.356 krónur sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. sömu laga, en til vara að öll krafan yrði viðurkennd sem almenn krafa. Staðfest var sú niðurstaða héraðsdóms að krafa S næmi samtals 20.943.082 krónum, sem þó ætti að draga ótilgreind launatengd gjöld og lífeyrissjóðsiðgjöld frá. Um rétthæð kröfu S væri þess að gæta að samkvæmt 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, eins og hún hljóðaði fyrir breytingu með 19. gr. laga nr. 95/2010, gat sá, sem hafði með höndum framkvæmdastjórn félags eða stofnunar sem væri til gjaldþrotaskipta, ekki notið forgangsréttar fyrir kröfum sínum, sem ella hefði verið skipað í réttindaröð samkvæmt 1., 2. eða 3. tölulið 1. mgr. fyrrnefndu lagagreinarinnar. Í 3. mgr. 112. gr. laganna var ekki rætt um starfsheiti þeirra, sem færu með framkvæmdastjórn félags eða stofnunar. Líta yrði svo á að þannig hefði verið ástatt um S. Var því fallist á með héraðsdómi að krafa S skyldi talin almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við gjaldþrotaskipti á B.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. júlí 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. júní 2010, þar sem krafa sóknaraðila að fjárhæð 20.943.082 krónur, að frádregnum launatengdum gjöldum og framlagi í lífeyrissjóð, var viðurkennd sem almenn krafa við gjaldþrotaskipti á varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að viðurkennd verði krafa hans á hendur varnaraðila að fjárhæð samtals 25.794.637 krónur að frádregnum launatengdum gjöldum og framlagi í lífeyrissjóð og standi aðallega 24.156.281 króna af þeirri fjárhæð í réttindaröð sem forgangskrafa samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 og 1.638.356 krónur sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. sömu laga, en til vara verði öll krafan viðurkennd sem almenn krafa. Að þessu frágengnu krefst sóknaraðili staðfestingar hins kærða úrskurðar um annað en málskostnað. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti 16. júlí 2010. Hann krefst þess aðallega að krafa sóknaraðila á hendur sér verði viðurkennd sem almenn krafa að fjárhæð 18.652.803 krónur að frádregnum launatengdum gjöldum og framlagi í lífeyrissjóð, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði var bú Baugs Group hf. tekið til gjaldþrotaskipta 13. mars 2009. Á þeim tíma gegndi sóknaraðili starfi aðstoðarforstjóra og framkvæmdastjóra fjármálasviðs félagsins samkvæmt samningi frá 30. júní 2007, en fram til þess hafði hann unnið hjá því á grundvelli samnings frá 22. júlí 2004 og borið starfsheitið framkvæmdastjóri fjármálasviðs. Störfum sóknaraðila mun hafa lokið þegar í stað við upphaf gjaldþrotaskipta. Sóknaraðili lýsti kröfu á hendur varnaraðila 26. júní 2009, þar sem hann krafðist samtals 16.500.000 króna í laun vegna sex mánaða uppsagnarfrests, 8.978.458 króna vegna 70,75 ónýttra orlofsdaga, 2.290.279 króna vegna bifreiðahlunninda í uppsagnarfresti og 25.900 króna vegna hluta desemberuppbótar, en til frádráttar taldi sóknaraðili 2.000.000 krónur, sem hann hafi aflað sér í launatekjur á uppsagnarfresti, og nam krafa hans þannig alls 25.794.637 krónum, sem hann lýsti sem forgangskröfu samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Skiptastjóri varnaraðila mun hafa tekið þá afstöðu til kröfu sóknaraðila að viðurkenna að fullu kröfuliði vegna launa í uppsagnarfresti og hluta desemberuppbótar að frádregnum áðurgreindum 2.000.000 krónum, svo og kröfulið vegna orlofsfjár að því er varðaði 26,31 daga að fjárhæð 3.535.617 krónur, en að hafna kröfunni að öðru leyti. Þannig viðurkenndi varnaraðili kröfuna með fjárhæðinni 18.061.517 krónur með fyrirvara um frádrátt launatengdra gjalda og iðgjalda til lífeyrissjóðs en taldi að skipa ætti henni í réttindaröð sem almennri kröfu vegna ákvæða 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991.

Ágreiningur milli aðilanna um viðurkenningu þessarar kröfu var ekki leystur á skiptafundum og beindi því skiptastjóri honum til héraðsdóms 29. október 2009 og var mál þetta þingfest af því tilefni 18. desember sama ár. Í hinum kærða úrskurði var lagt til grundvallar að óumdeilt væri að sóknaraðili ætti tilkall til 16.525.900 króna vegna launa í uppsagnarfresti og hluta desemberuppbótar og að frá því ætti að draga 2.000.000 krónur vegna launatekna sóknaraðila í uppsagnarfrestinum. Þá var talið að sóknaraðili ætti rétt til greiðslu orlofsfjár fyrir 15,96 ónotaða frídaga vegna orlofsársins 1. maí 2007 til 30. apríl 2008, 2,1 daga vegna tímabilsins 1. maí 2008 til 1. mars 2009 og 14,46 daga vegna sex mánaða uppsagnarfrests, eða samtals 32,52 daga. Með því að óumdeilt væri að sóknaraðili ætti tilkall til 126.903,55 króna vegna hvers orlofsdags var þessi liður í kröfu hans viðurkenndur með fjárhæðinni 4.126.903 krónur. Loks var að fullu tekin til greina áðurnefnd krafa sóknaraðila vegna bifreiðahlunninda að fjárhæð 2.290.279 krónur. Samkvæmt þessu var komist að þeirri niðurstöðu að krafa sóknaraðila næmi samtals 20.943.082 krónum, sem þó ætti að draga ótilgreind launatengd gjöld og lífeyrissjóðsiðgjöld frá, en vegna ákvæða 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 var fallist á með varnaraðila að viðurkenna ætti kröfuna í heild sem almenna kröfu.

Fyrir Hæstarétti heldur sóknaraðili aðallega til streitu kröfu sinni eins og hún var gerð fyrir héraðsdómi, en þó með þeirri breytingu að hann telur nú að skipa eigi 1.638.356 krónum af kröfulið sínum vegna orlofsfjár í réttindaröð sem almennri kröfu, þar sem unnið hafi verið til þess hluta kröfunnar utan tímamarka forgangsréttar samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Varnaraðili fellir sig við niðurstöðu héraðsdóms um viðurkenningu á kröfu sóknaraðila í öðrum atriðum en varða kröfulið vegna bifreiðahlunninda í uppsagnarfresti, sem varnaraðili krefst að hafnað verði með öllu.

Sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á Baugur Group hf. hafi samið við hann um að bæta honum upp með sérstakri greiðslu þann hluta orlofsdaga hans, sem fallinn var niður vegna fyrirmæla 13. gr. laga nr. 30/1987 um orlof, og verður ekki fallist á með honum að fyrir hendi séu viðhlítandi lagaheimildir til að víkja frá þeim fyrirmælum vegna venju eða af öðrum sökum. Með þessari athugasemd og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest niðurstaða hans um fjárhæð kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila.

Um rétthæð kröfu sóknaraðila er þess að gæta að samkvæmt 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, eins og hún hljóðaði fyrir breytingu með 19. gr. laga nr. 95/2010, gat sá, sem hafði með höndum framkvæmdastjórn félags eða stofnunar sem er til gjaldþrotaskipta, ekki notið forgangsréttar fyrir kröfum sínum, sem ella hefði verið skipað í réttindaröð samkvæmt 1., 2. eða 3. tölulið 1. mgr. fyrrnefndu lagagreinarinnar. Í 3. mgr. 112. gr. laganna var ekki rætt um starfsheiti þeirra, sem ákvæðið tók til, heldur náði það samkvæmt orðanna hljóðan til þeirra, sem fóru með framkvæmdastjórn félags eða stofnunar. Með vísan til þess, sem greinir í niðurstöðum hins kærða úrskurðar um störf sóknaraðila hjá Baugi Group hf., verður að líta svo á að þannig hafi verið ástatt um hann. Verður því fallist á með héraðsdómi að krafa sóknaraðila skuli talin almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við gjaldþrotaskipti á varnaraðila.

Samkvæmt framansögðu verður staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um fjárhæð kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila og stöðu hennar í réttindaröð. Eftir þessum úrslitum málsins eru ekki efni til annars en að dæma sóknaraðila til að greiða varnaraðila málskostnað í héraði ásamt kærumálskostnaði, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað.

Sóknaraðili, S-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf, greiði varnaraðila, þrotabúi Baugs Group hf., samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.