160/2007

Læknirinn H var dæmdur til að greiða S skaðabætur vegna fótarmissis þar sem það var metið H til sakar að hafa ekki hlutast til um að S fengi viðeigandi meðferð innan eðlilegs tíma á L, en sýnt þótti að slík meðferð hefði bjargað fætinum. Ekki var fallist á með H að tjónið yrði rakið til annarra orsaka en framangreindrar vanrækslu hans. Hins vegar var ekki talið að nánar tilgreind mistök starfsmanna L stæðu í þeim tengslum við tjón S að það varðað skaðabótaábyrgð Í og var Í því sýknað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandinn H-kk-nf J-kk-nf skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 19. mars 2007. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 2. maí 2007 og áfrýjaði hann öðru sinni 4. sama mánaðar. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda, en til vara að hún verði lækkuð. Í báðum tilvikum krefst áfrýjandinn málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandinn íslenska ríkið skaut málinu til Hæstaréttar 19. mars 2007. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi leitaði stefndi á heilsugæslustöðina á Akranesi 10. janúar 1997 vegna verkja í kálfa, en fyrir þeim mun hann þá hafa fundið um tveggja til þriggja ára skeið og þeir versnað mjög daginn áður. Við ómskoðun, sem gerð var á sjúkrahúsinu á Akranesi sama dag, kom í ljós stór æðargúll í hnésbót á báðum fótleggjum. Heilsugæslulæknir mun samdægurs hafa pantað viðtal fyrir stefnda á læknastofu áfrýjandans H-kk-ef, sem á þeim tíma var jafnframt yfirlæknir á æðaskurðlækningadeild Landspítalans, og fór það fram 27. janúar 1997. Samkvæmt bréfi áfrýjandans til landlæknis 14. febrúar 1999 gerði hann við þetta tækifæri stefnda grein fyrir því að hann væri með æðagúlpa í báðum slagæðum ganglima og gætu þessir gúlpar stækkað með tímanum og blóðsegar sest í þá, en þeir gætu svo losnað og valdið blóðþurrð í limunum. Áfrýjandinn hafi ráðlagt stefnda að gangast undir aðgerð á báðum ganglimum, en áður yrði að gera rannsókn á honum, svokallaða æðaþræðingu, meðan hann lægi á Landspítalanum í sólarhring. Mætti ætla að bið eftir þeirri rannsókn gæti orðið tvær til fjórar vikur. Áfrýjandinn staðhæfir að hann hafi gert beiðni um þessa rannsókn á stefnda 24. febrúar 1997 og afhent hana á æðaskurðlækningadeild Landspítalans ásamt beiðnum um hliðstæða rannsókn á tveimur öðrum sjúklingum. Samkvæmt gögnum málsins var rannsókn gerð nokkru síðar á þeim síðastnefndu, en ekki á stefnda, og greinir áfrýjendurna á um hvort beiðni um rannsókn á honum hafi borist Landspítalanum. Áfrýjandinn H-kk-nf ber því við að beiðnin hljóti að hafa glatast þar, en ekkert mun hafa fundist um hana í skrám eða öðrum gögnum sjúkrahússins.

Eftir framangreint viðtal 27. janúar 1997 kveðst stefndi hafa beðið eftir kvaðningu til fyrirhugaðrar rannsóknar á Landspítalanum, en fyrir liggur að á því ári leitaði hann þó ekki frekari upplýsinga um hvenær af henni yrði og átti hann hvorki önnur samskipti við áfrýjandann H-kk-þf né heilsugæslulækna á Akranesi vegna sjúkdóms síns. Stefndi kveðst á hinn bóginn í janúar 1998 hafa leitað vegna sárra verkja í hægra hné til læknastofu áfrýjandans, sem ekki hafi verið viðlátinn, og hafi þar ekki fundist nein gögn um stefnda. Fáum dögum síðar hafi áfrýjandinn rætt í síma við stefnda og heitið því að haft yrði samband við hann um frekari meðferð strax eftir páska, en árið 1998 mun páskadag hafa borið upp á 12. apríl. Áfrýjandinn H-kk-nf andmælir því að hafa átt þessi samskipti við stefnda í janúar 1998, en kveður hann á hinn bóginn hafa rætt við ritara á læknastofu sinni „rétt fyrir páska 1998“ og í framhaldi af því hafi áfrýjandinn ákveðið, „eins og lofað hafði verið, að taka hann í forgangsröð og leggja hann inn eins fljótt og kostur væri.“

Án þess að frekari samskipti hafi orðið milli stefnda og áfrýjandans H-kk-ef fékk sá fyrrnefndi nokkru eftir hádegi 24. maí 1998 skyndilegan verk í vinstri fót, sem varð um leið snjóhvítur. Stefndi var fluttur á sjúkrahúsið á Akranesi, þar sem grunur kom upp um lokun á slagæð. Deyfilyf munu ekki hafa dregið úr miklum kvölum stefnda og var því gripið til þess ráðs á sjúkrahúsinu að leggja svokallaða utanbastsdeyfingu, en að því búnu var hann fluttur með sjúkrabifreið til Reykjavíkur á Landspítalann. Þar gekkst hann síðar um daginn undir skurðaðgerð, þar sem leitast var við að tengja blóðrás til fótarins fram hjá lokun, sem var talin vera í slagæð. Ekki tókst að bjarga fætinum með þessu og var hann tekinn af ofan við hné í annarri aðgerð 29. maí 1998. Stefndi gekkst á hinn bóginn 12. júní sama ár undir svonefnda hjáveituaðgerð út af æðagúl í hnésbót á hægri fæti og mun hún hafa borið tilætlaðan árangur.

Stefndi höfðaði mál þetta með stefnu 3. febrúar 2003 til heimtu þjáningabóta og bóta vegna varanlegs miska og örorku, sem eftir endanlegri kröfugerð hans nema samtals 5.634.613 krónum. Svo sem ítarlega er lýst í héraðsdómi reisir stefndi kröfu sína á hendur áfrýjandanum H-kk-þgf á því að honum hafi orðið á skaðabótaskyld mistök með því að ekki hafi orðið af rannsókn á stefnda, sem þeir hafi bundið fastmælum í janúar 1997 að gerð yrði, og að hafa síðan engan reka gert að rannsókn og aðgerð á stefnda eftir samtal þeirra snemma árs 1998. Krafa stefnda á hendur áfrýjandanum íslenska ríkinu er byggð á því að starfsmönnum Landspítalans hafi orðið á mistök, sem hann beri skaðabótaábyrgð á, með því að glatast hafi beiðni um rannsókn á stefnda frá 24. febrúar 1997, verði lagt til grundvallar að áfrýjandinn H-kk-nf hafi komið henni þar til skila, auk þess sem nánar tiltekin mistök hafi verið gerð við meðferð stefnda á sjúkrastofnunum á Akranesi 10. janúar 1997 og 24. maí 1998, svo og á Landspítalanum síðastnefndan dag.

II.

Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmanni, komst meðal annars að þeirri niðurstöðu að meta yrði áfrýjandanum H-kk-þgf til sakar að hafa ekki brugðist við samtali við stefnda, hvort sem þeir áttu það í janúar eða mars 1998, með því að láta þann síðarnefnda þegar í stað gangast undir bráðameðferð með rannsókn og aðgerð og að hafa síðan látið þetta hjá líða í meira en tvo mánuði uns þær lyktir urðu á meini stefnda, sem að framan eru raktar, en hjá þeim hefði mátt komast með skurðaðgerð á því tímabili. Þessari niðurstöðu, sem jafnframt var studd af matsgerð tveggja dómkvaddra manna og yfirmatsgerð þriggja manna, hefur áfrýjandinn í engu hnekkt fyrir Hæstarétti. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður því staðfest niðurstaða hans um skaðabótaskyldu áfrýjandans H-kk-ef gagnvart stefnda.

Í héraðsdómi var lagt til grundvallar að áfrýjandinn H-kk-nf hafi leitt nægar líkur að því að hann hafi afhent á Landspítalanum beiðni frá 24. febrúar 1997 um nánar tilgreinda rannsókn á stefnda og hún glatast í meðförum starfsmanna áfrýjandans íslenska ríkisins á því sjúkrahúsi. Vegna þessa hafi læknismeðferð á stefnda tafist í um eitt ár og bæri síðastnefndi áfrýjandinn því jafnframt ábyrgð á tjóni hans. Án tillits til þess hvort telja megi sannað að beiðni þessi hafi borist Landspítalanum verður ekki litið fram hjá því að áfrýjandanum H-kk-þgf varð ljóst á fyrstu mánuðum ársins 1998 að fyrirhuguð rannsókn hafði ekki verið gerð, en samkvæmt áðursögðu var þá enn nægur tími til að bæta úr því og grípa til annarra ráðstafana svo að komist yrði hjá tjóni stefnda. Þegar þetta er virt er ekki unnt að líta svo á að vanræksla, sem héraðsdómur taldi starfsmenn Landspítalans hafa sýnt af sér, standi í þeim tengslum við tjón stefnda að telja megi hana til orsaka þess, þannig að varði skaðabótaskyldu áfrýjandans íslenska ríkisins. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um önnur atriði, sem stefndi hefur borið fyrir sig um skaðabótaábyrgð þessa áfrýjanda. Verður hann því sýknaður af kröfu stefnda.

Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um skaðabætur til stefnda og vexti af þeim verður staðfest, en þetta þó dæmt honum úr hendi áfrýjandans H-kk-ef, sem einnig verður gert að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir. Rétt er að málskostnaður milli stefnda og áfrýjandans íslenska ríkisins falli niður á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Áfrýjandi íslenska ríkið er sýkn af kröfu stefnda, S-kk-ef G-kk-ef O-kk-ef, en málskostnaður milli þeirra í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Áfrýjandi H-kk-nf J-kk-nf greiði stefnda 5.634.613 krónur með 2% ársvöxtum frá 24. maí 1998 til 5. desember 2001, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá greiði áfrýjandinn H-kk-nf stefnda samtals 2.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.