141/2017

V höfðaði mál til viðurkenningar á því að M ehf., H og HH bæru óskipta skaðabótaábyrgð á líkamstjóni sem hún varð fyrir á leið sinni út úr bakaríinu M. Málsaðilar deildu um það hvort dyraumbúnaður bakarísins hefði verið vanbúinn, annars vegar vegna hæðarmunar á gólfinu í bakaríinu og gangstéttarinnar fyrir utan og hins vegar byggði V á því að svokölluð hurðarpumpa hefði ekki virkað sem skyldi. Héraðsdómur féllst á að samspil þessara tveggja þátta hefði orsakað slysið en ábyrgð var felld á M ehf. og H vegna þess að hurðarpumpan hefði ekki verið í lagi. HH var hins vegar sýknað og undi V við þá niðurstöðu. Áður en málið var höfðað hafði V aflað minnisblaðs tveggja sérfræðinga hjá E verkfræðistofu um aðstæður í inngangi bakarísins. Í dómi Hæstaréttar kom fram að V hefði ekki aflað matsgerðar samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 í þeim tilgangi að færa sönnur á staðhæfingar sínar um að umrædd hurðarpumpa hefði ekki virkað sem skyldi ellegar verið vanbúin með öðrum hætti. V hefði aflað umrædds minnisblaðs einhliða og án þess að M ehf. og H ættu þess kost að gæta hagsmuna sinna og koma sjónarmiðum sínum á framfæri við gerð þess. Var minnisblaðið ekki talið hafa þýðingu við úrlausn málsins og varð dómur ekki á því byggður. Þá kom fram að eins og málið lá þá fyrir héraðsdómi, og án þess að fram hefði farið fullnægjandi öflun sönnunargagna um ástand, virkni og mögulega hættueiginleika hurðarpumpunnar hefði héraðsdómara verið ókleift að fjalla um málsástæður sem uppi hefðu verið hafðar um þann þátt málsins á grundvelli almennrar þekkingar og menntunar eða lagakunnáttu. Hefði því verið þörf á sérkunnáttu og hefði héraðsdómara borið að kveðja til meðdómsmenn samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991. Þar sem það hefði ekki verið gert var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 27. febrúar 2017. Þeir krefjast aðallega sýknu af kröfum stefndu, en til vara að bótaskylda verði aðeins viðurkennd að hluta. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem rakið er í héraðsdómi varð áfrýjandi fyrir líkamstjóni 19. september 2014 þegar hún féll og ökklabrotnaði á leið sinni út úr Mosfellsbakaríi á Háaleitisbraut 58-60 í Reykjavík, en hún missti jafnvægið þegar útidyrahurðin á bakaríinu kom í bak hennar.

Málsaðilar deila um það hvort dyraumbúnaður bakarísins hafi verið vanbúinn og hafa þá öðru fremur vísað til tveggja atriða. Annars vegar hæðarmunar á gólfinu í bakaríinu og gangstéttarinnar fyrir utan sem hefur það í för með sér að stíga þarf úr dyragættinni niður þrep sem nemur 12,5 sentimetrum. Hins vegar hefur stefnda byggt á því að svokölluð hurðarpumpa hafi ekki virkað sem skyldi og látið hurð bakarísins lokast hættulega hratt og með miklum fallþunga. Í hinum áfrýjaða dómi er fallist á að samspil þessara tveggja þátta hafi orsakað slysið en ábyrgð felld á áfrýjendur vegna þess að hurðarpumpan hafi ekki verið í lagi. Upphaflega höfðaði stefnda málið jafnframt gegn Húsfélaginu Háaleitisbraut 58-60 vegna ábyrgðar þess á fyrirkomulagi stéttarinnar utan bakarísins en með hinum áfrýjaða dómi var húsfélagið sýknað og undi stefnda við þá niðurstöðu.

Hvað ætlaðan þátt hurðarpumpunnar í umræddu slysi varðar þá aflaði stefnda, áður en málið var höfðað, minnisblaðs P-kk-ef E-kk-ef B-kk-ef og S-kk-ef J-kk-ef hjá Eflu verkfræðistofu um aðstæður í inngangi bakarísins og er það frá 29. janúar 2015. Í minnisblaðinu kom meðal annars fram að umrædd hurðarpumpa væri stillt þannig að lokun sé óeðlilega hröð og auk þess skorti á hæglokun síðustu sentimetrana. Virkni hurðarinnar væri hættuleg fyrir viðskiptavini nema gerðar yrðu lagfæringar á hurðarpumpunni. Nefndur P-kk-nf gaf jafnframt skýrslu fyrir héraðsdómi. Áfrýjendur mótmæltu þegar í greinargerð til héraðsdóms þýðingu minnisblaðsins á þeim grundvelli að um væri að ræða einhliða aflaðs sérfræðiálits af hálfu stefndu.

Stefnda aflaði ekki matsgerðar samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, eins og henni var unnt, í þeim tilgangi að færa sönnur á staðhæfingar sínar um að umrædd hurðarpumpa hafi ekki virkað sem skyldi ellegar verið vanbúin með öðrum hætti. Stefnda aflaði umrædds minnisblaðs einhliða og án þess að áfrýjendur ættu þess kost að gæta hagsmuna sinna og koma sjónarmiðum sínum á framfæri við gerð þess. Verður minnisblaðið því ekki talið hafa þýðingu við úrlausn málsins og varð dómur ekki á því byggður.

Eins og málið lá þá fyrir héraðsdómi og án þess að fram hefði farið fullnægjandi öflun sönnunargagna um ástand, virkni og mögulega hættueiginleika hurðarpumpunnar var héraðsdómara ókleift að fjalla um málsástæður sem uppi eru hafðar um þann þátt málsins á grundvelli almennrar þekkingar og menntunar eða lagakunnáttu. Því var undir þeim kringumstæðum þörf á sérkunnáttu og bar héraðsdómara þá að kveðja til meðdómsmenn samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991. Þar sem héraðsdómari lét það ógert er óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Það athugist að við aðalmeðferð málsins í héraði kom fyrir dóm sem vitni annar höfunda framangreinds minnisblaðs Eflu verkfræðistofu. Hann var hvorki vitni í skilningi 8. kafla laga nr. 91/1991 né matsmaður, sbr. 9. kafla sömu laga. Fyrir skýrslugjöf hans var því ekki heimild í þeim lögum, samkvæmt gagnályktun frá 1. mgr. 51. gr. og 1. mgr. 65. gr. þeirra.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og er málinu vísað heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný.ritað kauptilboðið aftur 30. september 2015 eftir að kaupverð fasteignarinnar g annarrar tj

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.