436/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu N og E um að dómari viki sæti í máli L gegn þeim. Málið var rekið af hálfu L til heimtu ætlaðrar skuldar N og til greiðslu E á tilgreindri fjárhæð vegna sjálfskuldarábyrgðar hans á skuldum N. Kröfu sína vegna skuldar N reisti L á fimm samningum vegna kaupa N á hlutafé í L. Taldi L að N hefði vanefnt greiðsluskyldu sína samkvæmt þeim. Undir rekstri málsins hafnaði dómari málsins kröfu N og E um frávísun þess. Töldu þeir að með tilteknu orðalagi í úrskurðinum hefði héraðsdómari bundið hendur sínar þegar til þess kæmi að kveða upp efnisdóm í málinu og ástæða væri til að draga óhlutdrægni hans með réttu í efa. Í Hæstarétti var fallist á með héraðsdómi að í hinum tilvitnuðu orðum hefði einungis falist lýsing á því hver grundvöllur stefnukröfunnar væri. Með þeim athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 8. júlí 2011 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. júní 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að dómari viki sæti í málinu. Kæruheimild er í a. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að K-kvk-nf S-kvk-nf, settur héraðsdómari, víki sæti í málinu.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Mál þetta er rekið af hálfu varnaraðila til heimtu ætlaðrar skuldar sóknaraðilans NVN ehf. við hann og til greiðslu sóknaraðilans E-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef á tilgreindri fjárhæð vegna sjálfskuldarábyrgðar hans á skuldum NVN ehf. Kröfu sína vegna skuldar sóknaraðilans NVN ehf. kveður varnaraðili reista á fimm samningum hans við þennan sóknaraðila, en efni þeirra hafi lotið að kaupum hins síðarnefnda á tilteknu hlutafé í varnaraðila fyrir tilgreint verð, sem efna skyldi á umsömdum dögum, sem voru um þremur mánuðum eftir gerð hvers samnings. Varnaraðili telur að þessi sóknaraðili hafi vanefnt greiðsluskyldu sína samkvæmt samningunum. Með greiðsluáskorun 17. mars 2009 og innheimtubréfi 25. júní 2009 krafði varnaraðili sóknaraðilann NVN ehf. um greiðslu á 253.258.029 krónum, auk vaxta og kostnaðar, en hluti þeirrar fjárhæðar, 239.012.310 krónur, var vegna þeirra fimm samninga er áður greinir. Kemur fram í innheimtubréfinu að gagnkröfur sóknaraðilans vegna afleiðusamninga hafi verið dregnar frá upphaflegri kröfu. Varnaraðili ritaði þessum sóknaraðila annað bréf 20. október 2009 þar sem gefinn var kostur á að ,,gera upp þá samninga sem liggja að baki skuld yðar samkvæmt aðalefni sínu, gegn útgáfu afsals undirliggjandi verðmæta.“ Sóknaraðilinn NVN ehf. varð ekki við þessari áskorun og höfðaði varnaraðili mál þetta 30. október 2009. Í stefnu til héraðsdóms kemur fram að stefnufjárhæðin, sem beinist að sóknaraðilanum NVN ehf., 995.552.310 krónur, sé ,,samningsfjárhæð“ þeirra fimm samninga sem áður greinir, en krafan gegn sóknaraðilanum E-kk-þgf E-kk-þgf J-kk-þgf sé reist á ábyrgðaryfirlýsingu hans.

Sóknaraðilar kröfðust frávísunar málsins vegna vanreifunar þess. Töldu þeir meðal annars að á skorti að skýrður væri mismunur á þeirri fjárhæð sem NVN ehf. væri talið skulda varnaraðila samkvæmt greiðsluáskorun og innheimtubréfi annars vegar og stefnufjárhæðinni, sem beint væri að félaginu, hins vegar.

Með úrskurði héraðsdóms 30. mars 2011 var kröfu um frávísun málsins hafnað. Röksemdir dómsins fyrir þeirri niðurstöðu voru einkum, að misræmi í fjárhæðum leiddi af því að notaðar væru mismunandi uppgjörsaðferðir á þeim samningum, sem um ræðir. Í úrskurðinum sagði einnig svo: ,,Uppgjör samkvæmt dómkröfunni er í samræmi við samninga aðila, þ.e. krafa um efndir in natura, og getur það ekki varðað frávísun málsins þótt [NVN ehf.] hafi áður en til málshöfðunar kom verið krafinn um efndir eftir öðrum aðferðum.“

Sóknaraðili taldi að með tilvitnuðum orðum í úrskurðinum 30. mars 2011, einkum orðunum ,,er í samræmi við samninga aðila“ hafi héraðsdómari bundið hendur sínar þegar til þess kemur að kveða upp efnisdóm í málinu. Ástæða sé því til þess að draga óhlutdrægni héraðsdómarans með réttu í efa og beri dómaranum því að víkja sæti í málinu vegna vanhæfis, sbr. g. lið 5. gr. laga nr. 91/1991.

Héraðsdómur hafnaði kröfunni með hinum kærða úrskurði.

Fallist er á með héraðsdómi að í hinum tilvitnuðu orðum hafi einungis falist lýsing á því að grundvöllur stefnukröfunnar væri sá, að verið væri að krefjast efnda samkvæmt aðalefni þeirra fimm samninga, sem varnaraðili telur að séu í gildi milli hans og sóknaraðilans NVN ehf.

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur. Sóknaraðilar verða dæmdir óskipt til að greiða varnaraðila kærumálskostnað, sbr. a. lið 1. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, NVN ehf. og E-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, greiði óskipt varnaraðila, Landsbanka Íslands hf., 300.000 krónur í kærumálskostnað.