466/2006

A og R gerðu með sér samning í desember 1990 um kaup á nytjaleyfi forrits fyrir 30 einkatölvur á vegum R. Var þar kveðið á um skyldu R til að hafa samband við A eða söluaðila ef hann vildi fjölga leyfum og keypti félagið síðar tíu leyfi til viðbótar. A byggði á því að R hefði brotið gegn höfundarétti hans með því að hafa afritað og dreift umræddu forriti heimildarlaust og að hann bæri bótaábyrgð samkvæmt 56. gr. höfundalaga nr. 73/1972. R viðurkenndi að fleiri hefðu notað forritið en um hefði verið samið og greiddi fyrir viðurkenndan fjölda undir rekstri málsins. Talið var að R hefði brotið gegn skyldu sinni samkvæmt samningnum til að leita leyfis fyrir fleiri notendum og að hann bæri skaðabótaábyrgð á þeim grunni. Þar sem R hefði ekki sýnt fram á að tengdir notendur hefðu verið færri en þeir 150 sem A hélt fram, var talið að honum bæri að greiða fyrir þann fjölda að frádregnum þeim, sem um hefði verið samið, og þeim sem þegar hefði verið greitt fyrir. Fjárhæð bótanna var ákveðin eftir samningi aðila og gjaldskrá A með magnafslætti. Krafa A var jafnframt reist á viðhaldssamningi sem gerður hafði verið á milli B og R, en R var sýknað af þeirri kröfu vegna aðildarskorts A.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 24. ágúst 2006. Hann krefst þess að gagnáfrýjandi greiði sér 34.677.517 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 27. september 2001 til 18. febrúar 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 1.855.200 krónum, sem gagnáfrýjandi greiddi 27. mars 2006 og 911.280 krónum sem hann greiddi 22. desember 2006. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 8. nóvember 2006. Hann krefst sýknu af kröfu aðaláfrýjanda og að málskostnaður í héraði verði felldur niður, en að aðaláfrýjandi greiði sér málskostnað fyrir Hæstarétti.

Aðilaskipti hafa orðið að málinu þar sem Reiknistofa lífeyrissjóðanna ehf. hefur tekið við aðildinni af Landsteinum Streng hf. Þá hefur gagnáfrýjandi greitt inn á kröfu aðaláfrýjanda, svo sem fram kemur í kröfugerð hans.

I.

Málsatvikum er lýst í héraðsdómi. Svo sem þar kemur fram gerðu félög, sem aðilar þessa máls leiða rétt sinn frá, með sér samning í desember 1990 á staðlað samningseyðublað aðaláfrýjanda um kaup á nytjaleyfi forrits fyrir 30 einkatölvur á vegum gagnáfrýjanda. Forrit þetta kallast Reflection 1+ og er skjáhermisforrit sem gerir það kleift að tengjast miðlægu tölvukerfi í gegnum útstöð. Gagnáfrýjandi er í eigu nokkurra lífeyrissjóða, sem reka sameiginlega tölvumiðstöð, og var skjáhermirinn notaður til þess að veita starfsmönnum þeirra fjaraðgang að kerfum hans. Aðaláfrýjandi lét gagnáfrýjanda í té tölvudisk til að setja hugbúnaðinn í leyfilegan fjölda tölva. Í samningnum er kveðið á um að vilji gagnáfrýjandi fjölga leyfum skuli hann hafa samband við aðaláfrýjanda eða söluaðila varðandi verð og útgáfu forritsins, en að lágmarki skuli bæta við fimm leyfum. Gagnáfrýjandi keypti síðar 10 leyfi til viðbótar í sama skyni, þar af fimm svokölluð IBM leyfi. Í samningnum er sérstaklega kveðið á um bann við afritun, sölu og framsali á eintökum sem samningurinn tekur til. Þá er í samningnum kveðið á um að leyfishafi geti keypt nýjar uppfærslur forritsins með tilteknum skilmálum. Efni samningsins er nánar rakið í héraðsdómi. Þá liggur frammi í málinu svokallaður viðhaldssamningur milli Boðeindar sf. og gagnáfrýjanda frá 27. febrúar 1996. Þar er kveðið á um að fyrir greiðslu samkvæmt fylgiskjali fái gagnáfrýjandi allar nýjar aðalútgáfur af Reflection hugbúnaði sem þar greini.

Aðaláfrýjandi reisir málatilbúnað sinn á því að gagnáfrýjandi hafi með ólögmætri hagnýtingu á tölvuforritinu brotið gegn höfundarétti sínum með því að hafa afritað og dreift því heimildarlaust og beri gagnáfrýjandi bótaábyrgð á tjóni sínu samkvæmt 56. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Reisir hann kröfu sína á því að svokallaðir samtímanotendur á vegum gagnáfrýjanda hafi ekki verið færri en 150 talsins.

Gagnáfrýjandi hefur viðurkennt að fleiri hafi notið hugbúnaðarins en um hafði verið samið og hefur undir rekstri málsins og eftir uppkvaðningu héraðsdóms greitt fyrir viðurkenndan fjölda og krefst því sýknu af frekari kröfu. Hann reisir málatilbúnað sinn á því að eftir samningi aðila hafi hann átt rétt á að semja um fleiri notendur og beri því að líta á greiddar bætur til aðaláfrýjanda sem skaðabætur innan samninga. Að öðru leyti má vísa til héraðsdóms um málsástæður aðila.

II.

Eins og að framan greinir sömdu aðilar sín á milli um nýtingu gagnáfrýjanda á tölvuforriti og uppfærslum þess og jafnframt um rétt hans til þess að semja um fleiri notendur á sínum vegum. Gagnáfrýjanda var því heimil notkun hugbúnaðarins og braut hún ekki í bága við höfundalög svo lengi sem fjöldi notenda á hans vegum var innan marka samningsins. Gagnáfrýjandi hefur viðurkennt að hafa brotið gegn ákvæði samningsins um að leitað skuli leyfis fyrir fleiri notendum á hans vegum á forritinu en upphaflega var samið um. Með þessu braut hann gegn skyldum sínum samkvæmt samningnum og ber skaðabótaskyldu á þeim grunni. Hann hefur ekki sýnt fram á að tengdir notendur hafi alls verið færri en þeir 150, sem aðaláfrýjandi heldur fram, og ber honum því samkvæmt samningnum að greiða fyrir þann fjölda að frádregnum þeim, sem um var samið, og þeim sem nú hefur verið greitt fyrir. Fjárhæð bótanna verður að ákveða eftir samningi aðila og gjaldskrá aðaláfrýjanda með magnafslætti eða 35.910 krónur fyrir hvert leyfi og miðast við útsöluverð á stökum leyfum, en annað verð verður ekki ráðið af gjaldskránni. Gagnáfrýjandi hafði greitt fyrir alls 40 leyfi og bar honum því að greiða fyrir 110 leyfi til viðbótar eða samtals 3.950.100 krónur.

Viðhaldssamningurinn, sem aðaláfrýjandi reisir kröfu sína einnig á, var gerður af Boðeind sf. og gagnáfrýjanda. Fyrir héraðsdómi fullyrti fyrirsvarsmaður Boðeindar sf. að samningurinn hafi verið gerður í umboði aðaláfrýjanda sem eiganda hugbúnaðarins. Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð yfirlýsing Boðeindar sf. 3. október 2006, þar sem þetta er áréttað og jafnframt lýst yfir að krafa félagsins á grundvelli samningsins væri framseld aðaláfrýjanda. Gagnáfrýjandi hefur mótmælt þessu sem of seint fram komnu. Aðaláfrýjandi bar ekki fyrir sig í héraði að hann væri kominn að kröfunni fyrir framsal og er málsástæða hans á þeim grunni of seint fram komin. Ber með skírskotun til forsendna héraðsdóms að staðfesta niðurstöðu hans um sýknu gagnáfrýjanda af kröfu aðaláfrýjanda um bætur vegna brota á þessum samningi.

Fallist verður á með héraðsdómi að ekki séu skilyrði til að dæma aðaláfrýjanda miskabætur. Þá verður staðfest ákvæði héraðsdóms um vexti og málskostnað.

Niðurstaða málsins verður því sú að gagnáfrýjanda ber að greiða aðaláfrýjanda 3.950.100 krónur með vöxtum eins og í héraðsdómi greinir, en að frádregnum innborgunum að fjárhæð 1.855.200 krónur, sem fram fór 27. mars 2006, og 911.280 krónur 22. desember sama ár.

Samkvæmt þessari niðurstöðu ber gagnáfrýjanda að greiða aðaláfrýjanda upp í málskostnað fyrir Hæstarétti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Þingmálið er íslenska. Það athugast að samningur aðila er lagður fram á enskri tungu og tekinn þannig upp í héraðsdóm.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Reiknistofa lífeyrissjóðanna ehf., greiði aðaláfrýjanda, Attachmate WRQ, 3.950.100 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 27. september 2001 til 18. febrúar 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 1.855.200 krónum, sem greiddar voru 27. mars 2006, og 911.280 krónum, sem greiddust 22. desember sama ár.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.