50/2004

B missti báða foreldra sína er bifreið þeirra lenti í hörðum árekstri við bifreið BO, sem kom úr gagnstæðri átt og var ekið á öfugum vegarhelmingi. Fékk hann greiddar bætur frá vátryggingarfélagi bifreiðar BO, S hf., en taldi sig eiga rétt á frekari bótum fyrir fjártjón auk miskabóta. B var ekki talinn hafa sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir fjártjóni umfram það sem hann hafði þegar fengið greitt frá S hf. Aftur á móti var talið að ástæður slyssins mætti rekja til stórfellds gáleysis BO í skilningi 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt því ætti B rétt á miskabótum sem þóttu hæfilega ákveðnar 2.800.000 kr.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf Þ-kk-nf prófessor.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 27. janúar 2004. Þeir krefjast aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafan verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Gagnáfrýjunarstefna var gefin út 6. apríl 2004. Gagnáfrýjandi krefst þess að aðaláfrýjendur verði dæmdir til að greiða sér 12.056.720 krónur með 4,5 % ársvöxtum frá 30. nóvember 2000 til 11. júní 2002, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi varð harður árekstur 30. nóvember 2000 með bifreiðunum ZG 426 sem ekið var vestur Reykjanesbraut og DE 889 sem ekið var austur sömu braut. Ökumaður fyrrnefndrar bifreiðar, B-kk-nf O-kk-nf, lést, en fjögurra ára gömul dóttir hans, sem sat í barnabílstól aftur í bifreiðinni, lifði af áreksturinn. Ökumaður og farþegi í bifreiðinni DE 889, foreldrar gagnáfrýjanda, létust bæði. Aðaláfrýjandinn, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiddi gagnáfrýjanda 26. október 2001, samtals 889.280 krónur, eða 222.320 krónur fyrir missi framfærenda samkvæmt 14. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en 666.960 krónur með vísan til 2. málsliðar 1. mgr. 12. gr. sömu laga. Voru bætur miðaðar við tvöfaldan barnalífeyri, eins og hann var við andlát foreldra gagnáfrýjanda, frá slysdegi til 20 ára aldurs hans.

Í máli þessu deila aðilar annars vegar um hvort gagnáfrýjanda beri frekari bætur fyrir fjártjón samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 12. gr. skaðabótalaga en honum hafa þegar verið greiddar. Hins vegar er ágreiningur um rétt gagnáfrýjanda til miskabóta á grundvelli 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999.

Samkvæmt 12. gr. skaðabótalaga skal sá sem skaðabótaábyrgð ber á dauða annars manns greiða þeim sem misst hefur framfæranda bætur fyrir tjón það er ætla má að af því leiði fyrir hann. Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi hefur gagnáfrýjandi viljað miða fjárhæð bótakröfu sinnar við framfærslulán Lánasjóðs íslenskra námsmanna samkvæmt úthlutunarreglum sjóðsins fyrir skólaárið 2002 til 2003, eða við 75.000 krónur fyrir hvern mánuð frá slysdegi og allt til 25 ára aldurs gagnáfrýjanda. Hins vegar hefur gagnáfrýjandi hvorki lagt fram gögn né fullnægjandi upplýsingar um hagi sína eftir slysið þannig að sannað teljist fjártjón hans umfram það sem hann hefur þegar fengið greitt frá aðaláfrýjandanum, Sjóvá-Almennum tryggingum hf. Ekki verður séð að skattframtöl þau sem lögð hafa verið fram af hans hálfu í Hæstarétti breyti neinu í þessu sambandi. Verður því að staðfesta hinn áfrýjaða dóm um fjártjón gagnáfrýjanda.

Fram er komið í málinu að bifreið B-kk-ef O-kk-ef heitins fór yfir á rangan vegarhelming á Reykjanesbraut við Kúagerði. Tókst ökumanni bifreiðar sem á móti kom með naumindum að komast hjá árekstri með því að sveigja bifreið sinni til hægri út á vegarbrún. Var bifreið foreldra gagnáfrýjanda ekið á eftir þeirri bifreið og lenti bifreið B-kk-ef beint framan á henni. Af gögnum lögreglu er ekki með fullu ljóst hver var orsök slyssins, en að lokinni rannsókn dró lögregla þá ályktun að líklegast hafi B-kk-nf O-kk-nf sofnað undir stýri. Ekkert hefur komið fram um að B-kk-nf hafi skyndilega veikst, bifreið hans bilað eða til hafi komið önnur atvik sem valdið hafi árekstrinum þannig að B-kk-þgf verði ekki um kennt. Verður því að miða við að ástæða árekstursins verði rakin til aksturslags B-kk-ef heitins, sem ók jeppabifreið sinni á venjulegum umferðarhraða um fjölfarinn þjóðveg á öfugum vegarhelmingi og í veg fyrir umferð sem á móti kom með þeim afleiðingum að harður árekstur varð. Samkvæmt öllu framanrituðu er byggt á því að nægilega sé í ljós leitt að ástæður slyssins megi rekja til stórfellds gáleysis B-kk-ef O-kk-ef í skilningi 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Er því fallist á kröfu gagnáfrýjanda um miskabætur honum til handa. Við ákvörðun fjárhæðar miskabóta er litið til allra aðstæðna og sérstaklega þess að gagnáfrýjandi missti báða foreldra sína í slysinu. Eru miskabætur ákveðnar 2.800.000 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

Aðaláfrýjendur verða dæmdir til að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti er rennur í ríkissjóð, en gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Aðaláfrýjendur, dánarbú B-kk-ef O-kk-ef og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði gagnáfrýjanda, B-kk-þgf V-kk-þgf J-kk-þgf, 2.800.000 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 30. nóvember 2000 til 11. júní 2002, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Aðaláfrýjendur greiði 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti, er renni í ríkissjóð. Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 200.000 krónur.