586/2012

B var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa í að minnsta kosti eitt skipti haft kynferðismök við A, sem var 14 ára, gegn greiðslu. Þá var hann einnig sakfelldur fyrir tilraun til kynferðisbrots með því að hafa mælt sér mót við A og farið með hann á afvikinn stað þar sem hann ætlaði að hafa við hann kynferðismök gegn greiðslu. Var háttsemi B annars vegar talin varða við 1. mgr. 202. gr. og 2. mgr. 206. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hins vegar við framangreind ákvæði, sbr. 1. mgr. 20. gr. sömu laga. Var refsing B ákveðin fangelsi í 2 ár og 6 mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 28. ágúst 2012 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hún verði lækkuð.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 1.800.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Í I. kafla ákæru er ákærða gefið að sök að hafa í minnsta kosti eitt skipti haft kynmök við brotaþola með því meðal annars að hafa látið hann fróa sér. Brotaþoli hefur ekki borið þessar sakir á ákærða og verður hann því sýknaður af þeim sakargiftum.

Ákærði hefur mótmælt því að sér hafi verið ljóst að brotaþoli hafi verið 14 ára að aldri er ætluð brot ákærða hafi verið framin. Ákærði sagðist í skýrslu fyrir dómi hafa talið brotaþola „allt of“ ungan þegar sá síðarnefndi hafi boðið honum að hafa við sig kynmök í fyrsta skipti. Nánar spurður um hvort hann hafi séð að brotaþoli væri allt of ungur sagði ákærði: „Já, ég sá það strax, ég taldi kannski svona 15-16 ára gamall. Ég bara get ekki dæmt um það hvað unglingar eru gamlir í raun og veru. En þetta var svo augljóst.“ Þá neitaði ákærði því einnig aðspurður að eitthvað kynferðislegt hafi átt sér stað milli sín og brotaþola á heimili ákærða er brotaþoli kom þangað í heimsókn umrætt sinn, enda hefði hann ekki „kynmök við börn.“ Að þessu virtu er ljóst að ákærði gerði sér grein fyrir að drengurinn var allt of ungur, en engu að síður kannaði hann ekki nánar hversu gamall drengurinn var og lét sér það í léttu rúmi liggja. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota hans til refsiákvæða.

Í álitsgerðum geðlæknis og sálfræðings sem eru meðal gagna málsins kemur fram að vandi brotaþola sé margþættur. Hann hafi meðal annars greint frá mikilli fíkniefnaneyslu og að hann hafi orðið fyrir alvarlegri kynferðislegri misnotkun allt frá 11 ára aldri af hálfu fjölda fullorðinna karlmanna. Kemur fram í álitsgerð geðlæknisins að brotaþola hafi um lengri tíma liðið „hörmulega“ og fundist hann sjálfur vera einskis nýtur. Mjög líklegt sé að þessi líðan sé bein afleiðing þess að hann hafi verið misnotaður kynferðislega. Þá segir í álitsgerð sálfræðingsins að einkenni brotaþola bendi til þess að hann uppfylli „greiningarskilmerki“ kvíða- og áfallastreituröskunar. Er samkvæmt framansögðu staðfest niðurstaða héraðsdóms um að brotaþoli eigi rétt á bótum úr hendi ákærða, enda var háttsemi hans til þess fallin að valda drengnum miska. Við ákvörðun bóta verður á hinn bóginn að hafa í huga að afleiðingar kynferðislegrar misnotkunar brotaþola mun einnig mega rekja til þess að fleiri menn hafi átt þar hlut að máli. Að þessu virtu og atvikum máls að öðru leyti eru bætur handa brotaþola hæfilega ákveðnar í héraðsdómi og skulu þær bera vexti eins og þar greinir.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp 3. ágúst 2012 og staðfesti héraðsdómur 14. september sama ár endurrit úr þingbók vegna allra þinghalda í málinu, þar á meðal af skýrslum sem gefnar voru við aðalmeðferð þess. Málsgögn, sem eru ekki mikil að vöxtum, bárust á hinn bóginn ekki Hæstarétti fyrr en 19. júní 2013. Þessi dráttur hefur ekki verið skýrður og er aðfinnsluverður.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, B-kk-nf R-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 750.233 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 502.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur