59/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X, Y, Z og Þ um að ákæruvaldinu yrði við þingfestingu sakamáls meinað að leggja fram skýrslu lögreglu í samræmi við 1. mgr. 56. og 1. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skýrsla lögreglu í málinu væri því marki brennd að í henni væru rakin atriði sem samkvæmt dómi réttarins í máli nr. 703/2012 ættu ekki heima í slíkri skýrslu. Í skýrslunni væri þó fyrst og fremst að finna yfirlit um rannsóknaraðgerðir og samantekt á því sem komið hefði fram við rannsókn málsins. Var því talið að skýrslan í þeim búningi væri hluti sönnunargagna og því væri ákæruvaldinu heimilt að leggja hana fram við meðferð málsins, sbr. 1. og 2. mgr. 110. gr., sbr. og 3. mgr. 18. gr. laga nr. 88/2008. Þá var jafnframt talið að sakborningar ættu þess kost að koma að andmælum og vörnum í greinargerðum sínum samkvæmt 1. mgr. 165. gr. laganna og myndu fá til þess frekara tækifæri við aðalmeðferð málsins, þar á meðal við munnlegan flutning þess fyrir dómi. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Varnaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 25. janúar 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er sá hluti úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur 23. janúar 2013, sem lýtur að höfnun kröfu varnaraðila um að sóknaraðila yrði synjað um „framlagningu dómskjals nr. 20“ eða að honum yrði gert „að afturkalla skjalið og fella úr gögnum málsins“. Um kæruheimild er vísað til p. liðar 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðilar krefjast þess að framangreind krafa þeirra verði tekin til greina og niðurstaða hins kærða úrskurðar er lýtur að höfnun þeirrar kröfu verði felld úr gildi.

Sóknaraðili krefst þess að niðurstaða héraðsdóms um þann hluta hins kærða úrskurðar sem kæra lýtur að, verði staðfest.

I

Við þingfestingu máls sóknaraðila á hendur varnaraðilum 7. janúar 2013 var bókað að lögð væru fram auk ákæru skjöl undir töluliðum 2-20. Dómskjal 20 er tilgreint sem ,,Skýrsla lögreglu um rannsókn málsins.“ Jafnframt voru lögð fram af hálfu varnaraðila skjöl undir töluliðum 21-22. Skjal 21 er tilgreint sem ,,Sameiginleg bókun.“ Með bókun þessari kröfðust varnaraðilar þess að ,,sérstökum saksóknara verði meinað við þingfestingu málsins að leggja fram skjal sem ber yfirskriftina ,,[...]. Mál númer: [...]-[...]-[...]. Skýrsla lögreglu um rannsóknina skv. 1. mgr. 57. gr. og 1. mgr. 56. gr. laga nr. 88/2008.“

Einn varnaraðila lagði auk framangreindrar bókunar fram bókun þar sem krafist var frestunar á meðferð málsins. Í hinum kærða úrskurði var leyst úr kröfum þessum. Fyrir dóminum er einungis til endurskoðunar niðurstaða hins kærða úrskurðar um heimild til framlagningar ofangreinds skjals.

Í forsendum hins kærða úrskurðar segir að andmæli varnaraðila við framlagningu skjalsins hafi komið fram við þingfestingu málsins, en þó ekki fyrr en skjölin sem fylgt hafi ákæru hafi verið lögð fram. Þá fyrst hafi dómara verið kunn krafan. Þetta skýri hvers vegna skjalið hafi þegar verið lagt fram, en að réttu lagi hafi átt að bíða með að leggja skjalið fram þar til leyst hefði verið úr ágreiningi vegna framlagningar þess. Því hafi dómari ákveðið að taka einnig afstöðu til þess hvort gera ætti ákæruvaldinu að draga skjalið til baka og fella úr gögnum málsins.

Í dómi Hæstaréttar 16. maí 2012 í máli nr. 325/2012 var fjallað um kröfu varnaraðila um að tilgreint skjal sem ákæruvaldið hafði lagt fram við þingfestingu málsins yrði fellt úr skjölum þess. Krafa varnaraðila kom þar fyrst fram um þremur vikum eftir þingfestingu. Úrlausn héraðsdóms um að hafna þeirri kröfu sætti ekki kæru til Hæstaréttar samkvæmt 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 og var þeirri kröfu því vísað frá Hæstarétti. Í máli þessu hagar á hinn bóginn svo til að krafa varnaraðila um að synjað yrði framlagningu dómskjals 20 var lögð fram við þingfestingu málsins. Varnaraðilar höfðu því uppi andmæli við framlagningu þess við fyrsta tilefni, jafnskjótt og það hafði verið lagt fram. Eins og greinir í forsendum hins kærða úrskurðar hefði að réttu lagi átt að bíða með framlagningu skjalsins þar til leyst hefði verið úr ágreiningi vegna framlagningar þess. Enda þótt skjalið hafi verið lagt fram, verður með hliðsjón af ofangreindu að líta svo á að ágreiningur málsins lúti að heimild til að leggja fram sönnunargagn, en úrskurðir héraðsdóms um slíka heimild sæta kæru til Hæstaréttar samkvæmt p. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008.

II

Eins og að framan greinir er skjal það sem krafa varnaraðila lýtur að, skýrsla lögreglu um rannsókn samkvæmt 1. mgr. 56. gr. laga nr. 88/2008. Í dómi Hæstaréttar 10. desember 2012 í máli nr. 703/2012, er fjallað um framlagningu slíkrar skýrslu. Eins og þar er rakið er í 1. mgr. 56. gr. laga nr. 88/2008 kveðið svo á um að lögregla taki saman skýrslu sína í hverju máli um sig, þar sem getið skuli einstakra rannsóknaraðgerða og niðurstöðu þeirra. Eftir því sem við eigi skuli þar meðal annars koma fram það sem sakborningur og vitni bera við skýrslutöku, sbr. 64. og 65. gr. laganna, athugun lögreglu sjálfrar og niðurstaða skoðunar og rannsóknar sérfróðra manna. Þar eigi ekki að koma fram hugleiðingar þess sem rannsakað hafi málið, á borð við það hver hin ætlaða háttsemi sé, hvaða refsiákvæði kunni að hafa verið brotin í ljósi framburðar sakbornings og vitna og hverja séu rök til að ákæra í málinu. Því síður eigi í slíkri skýrslu að vísa til fræðirita og dómsúrlausna.

Skýrsla lögreglu um rannsókn í máli þessu, sem tekin var saman á grundvelli 1. mgr. 56. gr. laga nr. 88/2008 er því marki brennd að þar eru rakin atriði sem samkvæmt ofangreindu eiga ekki heima í slíkri skýrslu og er það aðfinnsluvert. Í skýrslunni er þó fyrst og fremst að finna yfirlit um rannsóknaraðgerðir og samantekt á því sem komið hefur fram við rannsókn málsins. Verður því að líta svo á að skýrslan í þeim búningi sé hluti sönnunargagna og því sé ákæruvaldinu heimilt að leggja hana fram við meðferð málsins fyrir dómi, sbr. 1. og 2. mgr. 110. gr., sbr. og 3. mgr. 18. gr. laga nr. 88/2008. Varnaraðilar eiga þess kost að koma að andmælum og vörnum í greinargerðum sínum samkvæmt 1. mgr. 165. gr. laganna og fá til þess frekara tækifæri við aðalmeðferð málsins, þar á meðal við munnlegan flutning þess fyrir dómi. Samkvæmt framangreindu verður sá hluti hins kærða úrskurðar er krafa varnaraðila lýtur að, staðfestur.

Dómsorð:

Kröfu varnaraðila X, Y, Z og Þ, um að synjað verði um framlagningu dómskjals nr. 20 er hafnað.