210/2003

K krafði H um laun samkvæmt gildandi kjarasamningi. Taldi K sig jafnframt eiga rétt til nánar tilgreindra viðbótarkjara á grundvelli samnings sem hún hafði gert við H. Deilt var um hvernig skilja bæri sameiginlega yfirlýsingu samningsaðila, sem var meðal fylgiskjala kjarasamnings. Talið var að með yfirlýsingunni hefði stéttarfélag K skuldbundið sig til þess eins að aðhafast ekki þótt samningum um persónubundin viðbótarkjör yrði sagt upp frá og með tilgreindu tímamarki. Stéttarfélagið átti ekki aðild að samningnum um viðbótarkjör K og var því talið að H hefði borið að segja samningnum við K upp með lögformlegum hætti kysi hann að vera laus undan þeim skuldbindingum sem þar var kveðið á um. Með því að það hafði H ekki gert, var ekki talið að umrædd yfirlýsing aðila kjarasamningsins hefði fellt úr gildi viðbótarkjör K. Krafa K var samkvæmt þessu tekin að fullu til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. maí 2003. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefndu, en til vara að viðurkennd verði til skuldajafnaðar gagnkrafa hans á hendur stefndu að fjárhæð 257.365 krónur, „allt að sömu fjárhæð og dómkröfur stefnda kunna að verða teknar til greina.“ Að því frágengnu krefst áfrýjandi þess að krafa stefndu verði lækkuð. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur og sér dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti.

Fyrir Hæstarétt hafa verið lögð nokkur ný skjöl. Þeirra á meðal er bréf áfrýjanda til stefndu 28. maí 2003 þar sem sá fyrrnefndi sagði upp rétti þeirrar síðarnefndu „til greiðslu yfirvinnustunda vegna innkaupa efnis og áhalda, eftirlits með áhöldum og kennslustofu og viðhaldi áhalda og leirbrennslu“ með þriggja mánaða fyrirvara „að svo miklu leyti sem slíkur réttur kann að vera fyrir hendi“. Var í bréfinu vísað til þess máls, sem hér er til umfjöllunar, og tekið fram að uppsögn á ráðningarkjörunum sé „einungis til öryggis og án viðurkenningar á rétti“.

Þá hafa verið lögð fram bréf þriggja sveitarfélaga varðandi uppsögn á viðbótarkjörum í framhaldi af gerð kjarasamnings launanefndar sveitarfélaga og Kennarasambands Íslands fyrir grunnskóla 9. janúar 2001. Eru það í fyrsta lagi bréf Reykjavíkurborgar 28. september 2001 til nafngreinds aðstoðarskólastjóra þar sem nánar tilgreindum viðbótarkjörum viðtakanda bréfsins var sagt upp með þriggja mánaða fyrirvara meðal annars með vísan til þeirrar yfirlýsingar í kjarasamningnum, sem deilt er um túlkun á í þessu máli. Í öðru lagi tvö bréf Reykjanesbæjar 27. apríl 2001 þar sem samkomulagi um viðbótarkjör nafngreinds skólastjóra annars vegar og kennara hins vegar var sagt upp með þriggja mánaða fyrirvara. Loks bréf Akraneskaupastaðar 28. mars 2001 þar sem tilkynnt var ákvörðun bæjarstjórnar um uppsögn samkomulags bæjarins og kennara við grunnskóla þar í bæ varðandi greiðslur umfram kjarasamninga. Einnig hafa verið lögð fram fundargerð samstarfsnefndar Kennarasambands Íslands og launanefndar sveitarfélaga vegna grunnskólans 2. september 2003, tölvupóstsamskipti lögmanns stefndu og skólastjóra Lækjaskóla 14. október 2003 og yfirlit stefndu um vikulega vinnuskyldu.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, sbr. 5. gr. laga nr. 69/1993, skulu laun og önnur starfskjör, sem aðildarsamtök vinnumarkaðarins semja um, vera lágmarkskjör fyrir alla launamenn í viðkomandi starfsgrein á því svæði, sem samningurinn tekur til. Skulu samningar einstakra launamanna og atvinnurekenda um lakari kjör ógildir. Varðandi opinbera starfsmenn kemur þessi sama meginregla fram í 24. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Sé í ráðningarsamningi milli starfsmanns og atvinnurekanda eða í síðara samkomulagi þeirra á milli samið um betri kjör er komið út fyrir svið kjarasamnings. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi greiði stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Hafnarfjarðarbær, greiði stefndu, K-kvk-þgf P-kvk-þgf, 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.