124/2017

F ehf., sem hafði gert kaupsamning við S um kaup á jörðinni F í kjölfar nauðungarsölu á eigninni, krafðist þess annars vegar að felld yrði úr gildi sú ákvörðun S að fallast á kröfu Í um að ganga inn í kaupsamninginn og gefa út afsal fyrir jörðinni til Í og hins vegar að viðurkennt yrði að kaupsamningur F ehf. og S væri í fullu gildi. Reisti F ehf. kröfur sínar á því að frestur Í til þess að nýta sér forkaupsréttinn hefði verið liðinn þegar S hefði borist tilkynning þar að lútandi. Í úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi á þeim grundvelli að kröfur F ehf. ættu ekki stoð í ákvæðum laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Í dómi Hæstaréttar var úrskurðurinn staðfestur með þeirri athugasemd að þriðji málsliður 2. mgr. 47. gr. laganna, um úrlausn héraðsdóms vegna riftunar á kaupum, yrði hvorki skýrður á rýmkandi hátt né með lögjöfnun þannig að hann tæki til fyrrgreindrar ákvörðunar S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 17. febrúar 2017, en kærumálsgögn bárust réttinum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 6. febrúar 2017 þar sem máli sóknaraðila var vísað frá héraðsdómi. Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, sbr. j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Jörðin Fell í Suðursveit var seld nauðungarsölu á almennum markaði 4. nóvember 2016 með ákvörðun sýslumannsins á Suðurlandi um að taka, samkvæmt 3. mgr. 44. gr. laga nr. 90/1991, tilboði sóknaraðila um kaup á jörðinni með fyrirvara um forkaupsrétt íslenska ríkisins. Eins og greinir í hinum kærða úrskurði krafðist sóknaraðili þess fyrir héraðsdómi að felld yrði úr gildi sú ákvörðun sýslumanns 11. janúar 2017 að fallast á kröfu ríkisins um að ganga inn í kaupsamning um jörðina á grundvelli forkaupsréttarins og gefa út afsal fyrir jörðinni ríkissjóði til handa. Einnig að viðurkennt yrði að kaupsamningur um jörðina milli sóknaraðila og sýslumanns frá 11. nóvember 2016 væri í fullu gildi.

Hér fyrir dómi heldur sóknaraðili því fram að skýra beri ákvæði 1. mgr. 73. gr., sbr. 2. mgr. 47. gr. laga nr. 90/1991 á þann veg að hann eigi kröfu á því að fá úrlausn dómstóla um fyrrgreindar kröfur sínar eftir XIII. kafla þeirra. Í 1. mgr. 73. gr. segir að eftir því sem fyrir sé mælt í öðrum ákvæðum laganna megi leita úrlausnar héraðsdómara samkvæmt fyrirmælum kaflans. Meðal þessara ákvæða er 2. mgr. 47. gr. þar sem fjallað er um vanefndir af hendi kaupanda, einkum á greiðslu söluverðs eignar sem seld hefur verið nauðungarsölu. Eftir öðrum málslið málsgreinarinnar ákveður sýslumaður, eftir atvikum að fengnu áliti kaupanda og þeirra sem hafa gert kröfur um greiðslu af söluverðinu, hvort kaupunum verði haldið uppi á kaupanda eða rift. Í þriðja málslið segir að vilji kaupandi eða aðili að nauðungarsölunni, sem hefur hagsmuna að gæta, ekki una ákvörðun um riftun kaupanna geti hann leitað úrlausnar héraðsdóms samkvæmt ákvæðum XIII. kafla.

Eins og 1. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991 hljóðar verður fyrrgreint ákvæði þriðja málsliðar 2. mgr. 47. gr. laganna hvorki skýrt á rýmkandi hátt né með lögjöfnun þannig að það taki til þeirrar ákvörðunar sýslumanns 11. janúar 2017 sem áður greinir. Í ljósi þessa og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Kærumálskostnaður dæmist ekki.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.