645/2014

Héraðsdómur í máli ákæruvaldsins á hendur einkahlutafélaginu X var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar sökum þess að ekki voru uppfyllt skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, svo sem gert hafði verið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 23. júlí 2014. Af hálfu ákæruvaldsins er þess aðallega krafist að hið ákærða félag verði dæmt til refsingar, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms.

I

Mál þetta var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi 24. mars 2014 þar sem hinu ákærða félagi var gefið að sök nánar tilgreint brot á umferðarlögum nr. 50/1987 með því að hafa um hádegisbil 19. mars 2013 haft hópbifreiðina [...] í akstri um Biskupstungnabraut við Gullfoss án þess að ökumaður hennar hefði tiltæka til framvísunar lögbundna tímaáætlun eða vaktaskrá er eftirlitsmenn Vegagerðarinnar höfðu afskipti af bifreiðinni greint sinn. Í ákæru var háttsemi ákærða heimfærð til 44. gr. a. og b. umferðarlaga, sbr. 2. og 3. mgr. ákvæðis til bráðabirgða við reglugerð um aksturs- og hvíldartíma ökumanna, notkun ökurita og eftirlit nr. 605/2010, sbr. 55. gr. reglugerðarinnar, allt sbr. 1. og 3. mgr. 100. gr. umferðarlaga. Þá var ökumaður bifreiðarinnar, Y, ákærður fyrir sömu háttsemi.

Héraðsdómari gaf út fyrirkall til hins ákærða félags 25. mars 2014 þar sem lagt var fyrir að mætt yrði af hálfu þess við þingfestingu málsins 25. apríl sama ár. Í fyrirkallinu var meðal annars tekið fram að yrði þing ekki sótt mætti búast við að fjarvist yrði metin til jafns við að brotið væri viðurkennt og dómur lagður á málið. Í áritun á fyrirkallið um birtingu, sem undirritað var A, fyrirsvarsmanni ákærða, var þess getið að óskað væri eftir fresti fram að þingfestingu til þess að tilnefna verjanda.

Við þingfestingu málsins var mættur af hálfu félagsins fyrrgreindur fyrirsvarsmaður þess og var orðið við ósk um að J-kk-nf H. H-kk-nf hæstaréttarlögmaður yrði skipaður verjandi félagsins. Við þingfestinguna var ennfremur mættur K-kk-nf V-kk-nf héraðsdómslögmaður, sem skipaður var verjandi meðákærða, og var fært til bókar að K-kk-nf sækti einnig þing vegna J-kk-ef H. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns. Var málinu frestað til 8. maí 2014. Við fyrirtöku málsins þann dag var hvorki sótt þing af hálfu hins ákærða félags né meðákærða og bókaði héraðsdómari að verjendur hefðu látið vita að ekki yrði sótt þing af þeirra hálfu. Því næst bókaði dómari að hann teldi framlögð gögn nægjanleg og eigi þörf á að færa fram frekari sönnunargögn í málinu. Var málið dómtekið á grundvelli 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og hinn áfrýjaði dómur kveðinn upp 4. júlí 2014, þar sem hið ákærða félag var sýknað af kröfum ákæruvaldsins en meðákærði dæmdur til greiðslu fésektar.

II

Þrátt fyrir kröfugerð ákæruvaldsins kemur málið ekki til úrlausnar að efni til ef á málinu eru þeir annmarkar sem valdið geta því að héraðsdómur verði ómerktur, enda er hér um að ræða atriði sem dómurinn gætir að af sjálfsdáðum.

Samkvæmt 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 má leggja dóm á mál ef ákærði kemur ekki fyrir dóm við þingfestingu máls þótt honum hafi löglega verið birt ákæra og þess getið í fyrirkalli að mál kunni að verða dæmt að honum fjarstöddum, sbr. 1. mgr. 155. gr. laganna, enda sé ekki kunnugt um lögmæt forföll hans. Við þingfestingu málsins var fyrirsvarsmaður hins ákærða félags mættur, auk þess sem fært var til bókar að verjandi meðákærða mætti einnig vegna þess. Þegar af þeirri ástæðu að ekki varð útivist af hálfu félagsins voru ekki skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008. Verður héraðsdómur því ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með þinghaldi 8. maí 2014 og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar.

Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms, en allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með þinghaldi 8. maí 2014 og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, E-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 248.000 krónur.