569/2008

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn barnabarni sínu, sbr. 1. og 2. mgr. 200. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Talið var hafið yfir skynsamlegan vafa að X hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Við ákvörðun refsingar hans var litið til þess að brot hans voru trúnaðarbrot sem beindust gegn barnabarni hans. Á hinn bóginn var litið til þess að X var kominn á tíræðisaldur og bjó við nokkra skerðingu á vitrænni getu og var haldinn líkamlegum sjúkdómum. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Þá þótti X með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta sem ákveðnar voru 1.500.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 13. október 2008 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst staðfestingar héraðsdóms um annað en refsingu ákærða, sem verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til meðferðar á ný. Að því frágengnu krefst hann sýknu, en ella að honum verði ekki gerð refsing eða hún milduð. Þá krefst hann þess að bótakröfu verði vísað frá héraðsdómi, en að öðrum kosti verði hún lækkuð.

Ákærði reisir kröfu sína um frávísun málsins frá héraðsdómi á því að ekki liggi fyrir fullnægjandi gögn og upplýsingar um heilsufar hans og sjúkrasögu, er varðað geti kyngetu hans og kynlöngun, en þau atriði hafi áhrif við sönnunarmat. Í málinu liggja fyrir sérfræðiálit tveggja lækna um þessi efni og gaf annar þeirra skýrslu fyrir héraðsdómi. Ákærða var í lófa lagið að bæta sjálfur úr ætluðum skorti á upplýsingum um heilsufar sitt, enda var hann einn í aðstöðu til að afla slíkra upplýsinga eða gefa heimild til þess að þeirra yrði aflað án atbeina dómstóla. Verður frávísunarkröfu hans því hafnað.

Ákærði hefur ekki sýnt fram á að niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi kunni að vera röng svo að einhverju skipti um úrslit málsins. Þar sem hann hefur heldur ekki fært fram önnur haldbær rök fyrir kröfu sinni um að héraðsdómur verði ómerktur verður henni hafnað.

Við mat á sönnun sakargifta samkvæmt ákæru skiptir hvorki máli að faðir ætlaðs brotaþola hafi skýrt frá því að hann hafi orðið vitni að óeðlilegri háttsemi ákærða gagnvart öðru barnabarni sínu fyrir mörgum árum né að þriðja barnabarn ákærða hafi lagt fram kæru á hendur honum fyrir kynferðisbrot gegn henni meðan hún var barn að aldri, sem þó hafi ekki leitt til ákæru. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður niðurstaða hans um sakfellingu ákærða staðfest.

Ákærði hefur með brotum sínum brugðist trúnaði gagnvart barnabarni sínu og á sér engar málsbætur. Til þess verður þó að líta að hann er kominn á tíræðisaldur og býr við nokkra skerðingu á vitrænni getu og er haldinn líkamlegum sjúkdómum samkvæmt vottorði um heilsufar hans 27. janúar 2009, sem lagt hefur verið fyrir Hæstarétt. Að virtu þessu og 4. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest ákvæði hans um skaðabætur.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest. Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara auk málsvarnarlauna og þóknunar réttargæslumanns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár.

Héraðsdómur skal að öðru leyti vera óraskaður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 506.405 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kvk-ef G-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 99.600 krónur.