753/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu S hf. um að fresta máli V hf. á hendur S hf. þar til fyrir lægi niðurstaða rannsóknar sérstaks saksóknara á ætlaðri „skuggafjármögnun“ V hf. til E hf. gegnum S hf. eða eftir atvikum úrslitum sakamáls, yrði það höfðað í kjölfarið. Hæstiréttur taldi að samkvæmt fyrri málslið 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri einungis heimilt að fresta einkamáli með skírskotun til yfirstandandi rannsóknar vegna refsiverðrar háttsemi meðan á rannsókninni stæði, uns séð væri fyrir lok hennar. Yrði málinu því ekki á þessu stigi frestað lengur en þar til fyrrgreindri rannsókn sérstaks saksóknara lyki.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 22. nóvember 2013 sem barst Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 13. nóvember 2013, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að fresta málinu þar til fyrir liggur niðurstaða rannsóknar sérstaks saksóknara á ætlaðri „skuggafjármögnun“ sóknaraðila til Exista hf. eða eftir atvikum úrslit sakamáls yrði það höfðað í kjölfarið. Kæruheimild er í h. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að fyrrgreindri kröfu varnaraðila verði hafnað. Að auki krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins veitti sóknaraðili varnaraðila lán 30. september 2008 að fjárhæð 2.000.000.000 krónur. Sama dag veitti varnaraðili Exista hf., sem nú mun heita Klakki ehf., lán er nam sömu fjárhæð. Í bréfi sérstaks saksóknara 19. september 2013 til slitastjórnar varnaraðila, sem sent var í tilefni af bréfi slitastjórnarinnar 15. mars sama ár, var staðfest að rannsókn stæði yfir hjá embættinu „á ætlaðri skuggafjármögnun VÍS til Exista“ og væri hún „langt á veg komin.“ Síðar í bréfi sérstaks saksóknara var vísað til málshöfðunar varnaraðila á hendur sóknaraðila og sagt að með bréfinu fylgdi afrit af kæru Fjármálaeftirlitsins til embættisins „vegna greindra lánveitinga.“ Af þessum sökum er fallist á með héraðsdómi að niðurstaða umræddrar rannsóknar kunni að hafa verulega þýðingu fyrir úrslit málsins.

Samkvæmt fyrri málslið 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 getur dómari frestað einkamáli ef hann fær vitneskju um að sakamál hafi verið höfðað eða rannsókn standi yfir vegna refsiverðs athæfis þar til séð er fyrir enda sakamáls eða rannsóknar, enda megi telja að úrslit þess máls eða rannsóknar skipti verulegu máli um úrslit einkamálsins. Eftir orðanna hljóðan er einungis heimilt að fresta einkamáli af þessum sökum meðan rannsókn á refsiverðri háttsemi stendur yfir uns séð er fyrir lok hennar. Að því virtu og þar sem um er að ræða frávik frá þeirri meginreglu réttarfars að hraða skuli meðferð máls verður ákvæðið ekki skýrt svo rúmt að vegna yfirstandandi rannsóknar sé unnt að fresta einkamáli meðan beðið er úrslita sakamáls sem höfðað kann að verða á grundvelli rannsóknarinnar. Samkvæmt því verður málinu á þessu stigi ekki frestað lengur en þar til fyrrgreindri rannsókn sérstaks saksóknara lýkur, hvort sem er með niðurfellingu máls eða saksóknar ellegar útgáfu ákæru.

Eftir þessum málsúrslitum verður málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur, þó þannig að málinu verður ekki frestað lengur en þar til lokið er rannsókn sérstaks saksóknara á ætlaðri refsiverðri háttsemi í tengslum við lán sóknaraðila, Vátryggingafélags Íslands hf., til varnaraðila, Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf., 30. september 2008 og lán varnaraðila til Exista hf. sama dag.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.