67/2009

X var ákærður fyrir frelsissviptingu, líkamsárás og nauðgun gegn A, þáverandi unnustu sinni, með því að hafa farið inn í húsnæði þar sem hún var gestkomandi, togað hana út og inní bifreið, ekið með hana, dregið hana út úr bifreiðinni og slegið hana í andlit eða líkama, síðan sett hana aftur inn í bifreiðina, ekið að heimili hennar, dregið hana m.a. á hárinu út úr bifreiðinni, eftir möl og gangstétt og upp stiga inn í íbúð hennar, inn á salerni, lokað hurðinni og veist þar að henni með ofbeldi, afklætt hana og sett fingur upp í kynfæri hennar og við það sumpart notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar, slegið hana ítrekað í andlit og líkama, m.a. hnefahöggi í andlit sem varð til þess að hún skall utan í vegg með höfuðið. Voru brot X í ákæru talin varða við 217. gr., 225.gr. og 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Talið var ósannað að X hafi tekið A gegn vilja hennar út úr húsnæðinu sem hún var gestkomandi í og ekkert í gögnunum sem studdi það að hann hafi ekið með hana gegn vilja hennar. X játaði að hafa veist að A fyrir utan bifreiðina og veitt henni áverka. Ekki var talið sannað að hann hafi sett A með valdi aftur inn í bifreiðina. Hins vegar voru gögn og áverkar á henni sem studdu það að hann hafi dregið hana nauðuga út úr bifreiðinni og m.a. dregið hana á hárinu. Var þessi háttsemi talin varða við 225. gr. almennra hegningarlaga. Ekki var talið sannað að X hafi dregið A upp stiga og inn í íbúð hennar. X viðurkenndi að hafa þreifað á kynfærum A en kvað hana hafa samþykkt það með því að vera í ástarsambandi við hann. Var X sakfelldur fyrir þá háttsemi, en hún var talin varða við 199. gr. almennra hegningarlaga. Þá var talið sannað að X hafi veist að A inni á salerni íbúðar hennar og sú háttsemi heimfærð til 217. gr. sömu laga. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X játaði að hafa veist að A fyrir utan bifreið sína, en einnig til þess að árásin var hrottafengin og ófyrirleitin og að hluta framin inn á heimili A þar sem dóttir hennar var einnig stödd og varð vitni að fólskulegri árás á móður sína. Þá var litið til þess að um brotasamsteypu var að ræða og að ofbeldi X stóð yfir í umtalsverðan tíma og var til þess fallið að niðurlægja unnustu hans og svipta hana mannlegri reisn. Loks var litið til þess að árásin hafði líkamlegar og andlegar afleiðingar í för með sér. Var refsing X ákveðin fangelsi í eitt ár en með vísan til þess að hann hafði ekki áður sætt refsingu fyrir ofbeldisbrot og þess að hann játaði brot sín að hluta þótti rétt að fresta fullnustu refsingar á níu mánuðum þar af. Þá þótti X með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til A sem ákveðnar voru 600.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 5. febrúar 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og refsing hans þyngd.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 2.041.818 krónur með nánar tilgreindum vöxtum.

Ákærði krefst aðallega sýknu „af öllum ákæruliðum öðrum en þeim sem hann játaði“, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og refsingu hans, en skilja verður niðurstöðu héraðsdóms varðandi brot gegn 225. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 svo að sannað hafi verið talið að ákærði hafi dregið A nauðuga út úr bifreið fyrir utan heimili hennar og dregið hana meðal annars á hárinu eftir möl og gangstétt og að hann sé sakfelldur fyrir þá háttsemi.

Þá verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um bætur til A staðfest. Fyrir liggur að brotaþoli fékk samkvæmt ákvörðun bótanefndar 8. maí 2008 að langmestu leyti greiddar þær bætur sem henni hafa síðar verið dæmdar með hinum áfrýjaða dómi. Samkvæmt 19. gr. laga nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota eignast ríkissjóður rétt tjónþola, sem hefur fengið greiddar bætur samkvæmt lögunum, gagnvart tjónvaldi. Þetta breytir því þó ekki að héraðsdómur verður látinn standa um skyldu ákærða til að greiða A þá fjárhæð sem henni var dæmd með hinum áfrýjaða dómi.

Með héraðsdómi var ákærði dæmdur til að greiða þóknun Ó-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, skipaðs réttargæslumanns A við rannsókn málsins og fyrir dómi, 464.187 krónur. Lögmaðurinn setti fram bótakröfu fyrir hennar hönd 16. júlí 2007 og krafðist þess meðal annars að ákærði yrði dæmdur til að greiða 93.375 krónur vegna vinnu hans í þágu brotaþola. Að teknu tilliti til þeirrar kröfu og starfa hans við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi er þóknun hans hæfilega ákveðin 249.000 krónur. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða að öðru leyti staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærða, X, svo og skaðabætur.

Ákærði greiði þóknun Ó-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, skipaðs réttargæslumanns brotaþola í héraði, 249.000 krónur. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað, samtals 536.064 krónur, skulu að öðru leyti vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 513.494 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Á-kvk-ef Ó-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 124.500 krónur.