211/2012

A höfðaði mál til ógildingar á faðernisviðurkenningu og undir meðferð málsins krafðist hún þess að fram færi mannerfðafræðileg rannsókn á D, C og eftir atvikum B og A sjálfri. Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms um að hafna kröfu A með vísan til þess að í 2. mgr. 21. gr. barnalaga nr. 76/2003 væru aðilar til sóknar í áðurgreindum málum tæmandi taldir og því hefði sóknaraðili ekki lögvarða hagsmuni af því að fá áðurgreinda mannerfðafræðilega rannsókn, enda gæti slík rannsókn engu breytt um úrslit málsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 21. mars 2012, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 9. mars 2012, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að mannerfðafræðileg rannsókn verði gerð á lífsýnum úr D, varnaraðilanum C og eftir atvikum varnaraðilanum B og sóknaraðila sjálfri. Kæruheimild er í 1. mgr. 15. gr. barnalaga nr. 76/2003. Sóknaraðili krefst þess að rannsókn þessi fari fram. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Svo sem nánar greinir í hinum kærða úrskurði fæddi varnaraðilinn B varnaraðilann C [...]. janúar 1955. Móðirin gekk að eiga D [...]. júlí 1955 og við skírn C 2. október sama ár gekkst D við faðerni hennar með skriflegri yfirlýsingu sinni fyrir presti, sbr. 1. mgr. 3. gr. þágildandi laga nr. 87/1947 um afstöðu foreldra til óskilgetinna barna.

Sóknaraðili, sem er dóttir nefndra hjóna og fædd [...]. september 1958, hefur höfðað mál þetta til ógildingar á faðernisviðurkenningunni samkvæmt 2. mgr. 21. gr. barnalaga. Aðild að slíkri málsókn eiga samkvæmt nefndu lagaákvæði barnið sjálft, sá sem viðurkennt hefur faðernið og móðir þess. Kveðst sóknaraðili hafa lögvarða hagsmuni af því að hnekkja faðernisviðurkenningunni sem varnaraðilinn C reisi á kröfu sína um arf eftir D, en hann lést [...]. febrúar 2011. Þess vegna eigi hún kröfu til þess að mannerfðafræðileg rannsókn fari fram á því hvort varnaraðilinn C sé í raun dóttir D. Eigi hún aðild að málinu, þrátt fyrir hljóðan 2. mgr. 21. gr. barnalaga, enda séu mikilvægir þjóðfélagslegir hagsmunir í því fólgnir að rétt faðerni sé í ljós leitt. Mál til vefengingar á faðerni barns samkvæmt 1. mgr. 21. gr. barnalaga geti höfðað þeir sömu og greinir í 2. mgr. 21. gr., en að auki, að föðurnum látnum, sá erfingi hans sem gengur jafnhliða eða næst barninu að erfðum. Tilgangur og markmið tilvitnaðra lagaákvæða sé hinn sami, að hnekkja faðerni barns þegar líkur hafi verið leiddar að því að sá sem viðurkennt hafi faðerni geti ekki verið faðir þess. Samkvæmt eðli máls og meginreglum laga eigi hver sá, sem lögmætra hagsmuna hafi að gæta, að geta sótt mál til vefengingar á faðerni eða ógildingar á faðernisviðurkenningu, enda felist í 70. gr. stjórnarskrárinnar sjálfstæð regla um að menn skuli almennt eiga rétt á að bera mál sín undir dómstóla og ákvæði í almennum lögum, sem takmarka þann rétt, verði að skýra með hliðsjón af því.

Í 21. gr. barnalaga er gerður greinarmunur á aðild að dómsmáli annars vegar til vefengingar á faðerni barns og hins vegar til ógildingar á faðernisviðurkenningu. Í 2. mgr. sömu lagagreinar eru aðilar til sóknar í síðarnefndu málunum tæmandi taldir. Af þeim sökum hefur sóknaraðili ekki lögvarða hagsmuni af því að fá mannerfðafræðilega rannsókn af þeim toga, sem hún gerir kröfu um, enda gæti rannsóknin engu breytt um úrslit þessa máls. Ber þegar af þeim ástæðum að staðfesta hinn kærða úrskurð, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðilum kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðilum, B og C, hvorri fyrir sig 150.000 krónur í kærumálskostnað.