245/2003

K krafðist þess að felldar yrðu úr gildi kyrrsetningar Í í eignarhluta S í nánar tilgreindri fasteign, en S var fyrrverandi eiginmaður K. Með vísan til 115. gr. laga nr. 20/1991 var ekki talið að rétti K hafi verið hallað með umræddum kyrrsetningargerðum. Af hálfu K var á því byggt að framkvæmd gerðanna hafi verið ólögmæt vegna þess að ekki hafi verið gætt lagaákvæða um upphafsaðgerðir slíkra gerða og réttur gerðarþola, S, þannig verið brotinn. Með því að fullnaðardómar lágu fyrir um staðfestingu gerðanna milli Í og S varð gerðunum ekki hnekkt á þessum grundvelli. Þá var ekki talið að frekari upplýsingar en fyrir lágu við framkvæmd kyrrsetningargerðanna hefðu breytt réttarstöðu K.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 24. júní 2003. Hún krefst þess að felldar verði úr gildi kyrrsetningargerðir í eignarhluta S-x-x P-x-x M-x-x í fasteigninni nr. 19 við Þórsgötu í Reykjavík fyrir tveimur kröfum, annarri að fjárhæð 529.007 krónur en hinni að fjárhæð 383.645 krónur. Jafnframt krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi er óumdeilt að stefndi á kröfur á fyrrverandi eiginmann áfrýjanda S-x-x P-x-x M-x-x annars vegna skuldar hans á tékkareikningi og hins vegar vegna greiðslukorts. Óumdeilt er einnig að hjónin hafi verið þinglýstir eigendur að jöfnu að tilteknum eignarhluta í fasteigninni að Þórsgötu 19 í Reykjavík. Í málinu hafa hins vegar ekki verið lögð fram nein gögn frá sýslumanninum í Reykjavík varðandi þinglýsingu eignarheimilda að umræddum eignarhluta fasteignarinnar eða kvaða er á honum kunna að hvíla. Bú áfrýjanda og S-x-x P-x-x M-x-x var tekið til opinberra skipta til fjárslita milli þeirra með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 27. júlí 2001. Áfrýjandi heldur því fram að skiptastjóri hafi ritað sýslumanninum í Reykjavík og óskað eftir að nánar tilgreind bifreið og eignarhluti hjónanna í fasteigninni Þórsgötu 19 yrðu ekki seld án samþykkis skiptastjóra og að athugasemd þess efnis hafi verið færð í fasteignabók 4. september 2001. Hefur þessu ekki verið andmælt af hálfu stefnda.

Með tveimur bréfum 16. nóvember 2001 beiddist stefndi kyrrsetningar í eignum S-x-x P-x-x M-x-x annars vegar til tryggingar skuldar, sem ásamt vöxtum og kostnaði væri að fjárhæð 529.007 krónur, og hins vegar vegna skuldar að fjárhæð 383.645 krónur að meðtöldum vöxtum og kostnaði. Var í báðum kyrrsetningarbeiðnunum óskað eftir að gerðin færi tafarlaust fram án boðunar með vísan til þess að gerðarþoli dveldist „umtalsvert“ erlendis og því væri erfitt að ná til hans. Þá vísaði áfrýjandi í þessu sambandi einnig til þess að yfir stæðu fjárskipti milli gerðarþola og áfrýjanda þessa máls. Sýslumaður tók beiðnirnar fyrir 20. nóvember 2001 á lögheimili gerðarþola. Ekki var gerðarþoli viðstaddur og engin hittist þar fyrir er tekið gat málstað hans. Hélt sýslumaður gerðunum engu að síður áfram með tilliti til hagsmuna gerðarbeiðanda, stefnda í þessu máli, og með vísan til 4. mgr. 8. gr. laga nr 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o. fl., sbr. 3. mgr. 24. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Að kröfu gerðarbeiðanda kyrrsetti sýslumaður eignarhluta S-x-x P-x-x M-x-x í margnefndri fasteign til tryggingar framangreindum kröfum gerðarbeiðanda auk áfallandi dráttarvaxta og kostnaðar við gerðirnar og höfðun staðfestingarmála. Kyrrsetningargerðunum mun hafa verið þinglýst á eignarhlut S-x-x P-x-x M-x-x í Þórsgötu 19 annað hvort 22. eða 23. nóvember 2001.

Með skiptayfirlýsingu 27. nóvember 2001 var áfrýjandi ein lýst eigandi að framangreindum eignarhluta hjónanna í Þórsgötu 19. Var í yfirlýsingunni vísað til þess að ákvörðun þess efnis hefði verið tekin á skiptafundi 16. sama mánaðar.

II.

Áfrýjandi höfðaði mál þetta til niðurfellingar framangreindra kyrrsetningargerða á grundvelli 40. gr. laga nr. 31/1990. Þegar kyrrsetningargerðirnar fóru fram 20. nóvember 2001 var gerðarþoli S-x-x P-x-x M-x-x samkvæmt framansögðu þinglýstur eigandi helmings framangreinds eignarhluta í fasteigninni Þórsgötu 19. Samkvæmt 115. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl. breytir það að opinber skipti til fjárslita milli hjóna fari fram engu um rétt annarra til að krefjast fullnustugerða á hendur þeim. Verður því ekki séð að rétti áfrýjanda hafi verið hallað með framangreindum kyrrsetningargerðum.

Áfrýjandi byggir á því að framkvæmd kyrrsetningargerðanna hafi verið ólögmæt vegna þess að ákvæða 4. mgr. 8. gr. laga nr. 31/1990, sbr. 20. til 24. gr. laga 90/1989 hafi ekki verið gætt. Einkum vísar hún til þess að samkvæmt meginreglu 21. gr. síðarnefndu laganna hefði átt að tilkynna gerðarþola S-x-x P-x-x M-x-x um að kyrrsetningarbeiðnir væru fram komnar og að samkvæmt 24. gr. þeirra laga hafi verið óheimilt að ljúka gerðunum án frekari tilrauna til að ná til gerðarþola eða málsvara hans, enda telur hún að undantekningarákvæði þessara greina eigi ekki við hér. Umrædd ákvæði eru sett til að tryggja að gerðarþoli geti komið að athugasemdum sínum varðandi fyrirhugaðar gerðir og að fullnægjandi upplýsingar liggi fyrir við framkvæmd þeirra. Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi liggja fyrir fullnaðardómar um staðfestingu framangreindra tveggja kyrrsetningargerða í málum milli stefnda og gerðarþola. Kyrrsetningargerðunum verður því ekki hnekkt á þeim grundvelli að við framkvæmd þeirra hafi verið gengið á rétt gerðarþola til að gæta hagsmuna sinna. Ekki verður heldur séð að frekari upplýsingar en fyrir lágu við framkvæmd kyrrsetningargerðanna hefðu breytt réttarstöðu áfrýjanda. Einu upplýsingarnar varðandi yfirstandandi búskipti til slita á fjárfélagi hjónanna, sem ekki lágu sannanlega fyrir við gerðirnar, voru þær að á skiptafundi 16. nóvember 2001 hafi verið ákveðið að leggja áfrýjanda út eignarhluta hjónanna í fasteigninni Þórsgötu 19. Grandsemi stefnda um það hefði engu breytt um rétt hans til að krefjast kyrrsetningar, en skiptayfirlýsing á grundvelli ákvörðunar skiptafundarins var eins og að framan er rakið ekki gefin út fyrr en eftir að áðurnefndar kyrrsetningargerðir höfðu farið fram og eftir að þeim var þinglýst á eignarhluta S-x-x P-x-x M-x-x. Samkvæmt framansögðu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest. Þá verður staðfest ákvæði héraðsdóms um málskostnað.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, K-kvk-nf Ó-kvk-nf, greiði stefnda, Íslandsbanka hf., 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.