529/2011

P og S kröfðust skaðabóta úr hendi V hf. á grundvelli frítímaslysatryggingar vegna líkamstjóns sem þau urðu fyrir í átökum við G á heimili sínu. Deila aðila laut einkum að því hvort um væri að ræða slys í merkingu vátryggingarskilmála málsaðila og ef svo væri hvort V hf. væri undanþegið bótaskyldu á grundvelli skilmálanna þar sem slysið hefði orðið í handalögmálum. Talið var að áverkar P og S væru til komnir vegna slyss í merkingu skilmálanna, enda hefði háttsemi G umrætt sinn, sem olli meiðslunum, verið skyndilegur utanaðkomandi atburður. Með hliðsjón af atvikum málsins var S talin eiga rétt á bótum úr hendi V hf., en félagið var sýknað af bótakröfu P með vísan til þess að áverkar hans hefðu orðið í handalögmálum hans og G eftir að P ákvað að blanda sér í átökin.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 28. september 2011 að fengnu áfrýjunarleyfi. Þau krefjast þess að viðurkennt verði með dómi að stefnda beri að greiða hvoru um sig bætur úr frítímaslysatryggingu vegna líkamstjóns sem þau urðu fyrir 24. október 2007. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins rakið er í hinum áfrýjaða dómi kom 24. október 2007 til ágreinings milli dóttur áfrýjenda og G-kk-ef A-kk-ef Ó-kk-ef, barnsföður hennar, á heimili áfrýjenda. Fór svo, eftir orðahnippingar milli áfrýjandans S-kvk-ef S-kvk-ef og G-kk-ef A-kk-ef, að áfrýjandinn S-kvk-nf vísaði G-kk-þgf E-kk-þgf úr húsi og fylgdi því eftir með því að toga í hönd hans og ýta við honum. Við þessu brást G-kk-nf Ö-kk-nf með því að kýla hana fyrirvaralaust í andlit og víðar á líkama hennar. Í eftirfarandi átökum milli þeirra skarst áfrýjandinn P-kk-nf A-kk-nf V-kk-nf í leikinn með þeim hætti sem nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi og kýldi þá G-kk-nf Ö-kk-nf hann í andlit og sparkaði í kvið hans og höfuð.

Fallist er á með héraðsdómi að áverkar þeir, sem áfrýjendur urðu fyrir af hálfu G-kk-ef A-kk-ef greint sinn, heyri undir þá skilgreiningu 3. gr. III. kafla frítímaslysatryggingar F+ fjölskyldutryggingar þeirrar, sem í gildi var milli aðila er umræddur atburður átti sér stað, að vera skyndilegur utanaðkomandi atburður sem olli meiðslum á líkama áfrýjenda án vilja þeirra. Var þannig um slys að ræða í skilningi skilmálanna.

Í fyrrgreindum kafla slysatryggingarinnar var að finna ýmis ákvæði í grein 4.7 þar sem stefndi undanþáði sig skyldu til greiðslu bóta. Meðal þeirra var skýrt ákvæði þess efnis að stefndi greiddi ekki bætur vegna slysa sem yrðu í handalögmálum eða við þátttöku í refsiverðum verknaði. Í málinu deila aðilar um hvort áfrýjendur hafi fyrirgert bótarétti sínum vegna þess að áverkarnir, sem þau urðu fyrir af hálfu G-kk-ef A-kk-ef, hafi hlotist í handalögmálum.

Enda þótt komið hafi til orðahnippinga milli áfrýjandans S-kvk-ef og G-kk-ef A-kk-ef og áfrýjandinn hafi vísað honum á dyr með þeim hætti, sem að framan er lýst, hafði ekki komið til handalögmála milli þeirra í skilningi áðurnefndra vátryggingaskilmála er hún varð fyrir árásinni af hálfu hins síðarnefnda. Á hún því rétt á bótum úr hendi stefnda svo sem krafist er, en engin efni eru til að fallast á með stefnda að vátryggingaratburðurinn verði rakinn til stórkostlegs gáleysis áfrýjanda samkvæmt 13. gr. sameiginlegra skilmála vátryggingarinnar þannig að leiði til skerðingar bótaréttar eða brottfalls hans.

Áfrýjandinn P-kk-nf A-kk-nf ákvað að blanda sér í átök þau sem urðu samkvæmt framansögðu milli áfrýjandans S-kvk-ef og G-kk-ef A-kk-ef. Var hann því ekki hlutlaus áhorfandi að þeim og verður að líta svo á að hann hafi með þeirri háttsemi sinni gerst þátttakandi í handalögmálum og við það hlotið meiðsl sín. Sem áður greinir undanþáði stefndi sig bótaábyrgð þegar tjón yrði í handalögmálum. Með því að ákvæði laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga setja því ekki skorður að um slíkar ábyrgðartakmarkanir sé samið og slysið verður rakið til þeirrar auknu áhættu, er handalögmálum fylgir, sbr. meðal annars dóms Hæstaréttar 20. mars 2003 í máli nr. 401/2002, verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest hvað þennan áfrýjanda varðar og stefndi sýknaður af kröfu hans um bætur úr umræddri vátryggingu.

Rétt er að málskostnaður milli áfrýjandans P-kk-ef A-kk-ef og stefnda falli niður á báðum dómstigum, en dæma ber stefnda til að greiða áfrýjandanum S-kvk-þgf málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorðið greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum áfrýjanda, P-kk-ef A-kk-ef V-kk-ef, í máli þessu.

Viðurkenndur er bótaréttur áfrýjanda, S-kvk-ef S-kvk-ef, úr frítímaslysatryggingu F+ fjölskyldutryggingar hennar hjá stefnda vegna líkamstjóns er hún hlaut 24. október 2007.

Málskostnaður milli áfrýjanda, P-kk-ef A-kk-ef V-kk-ef, og stefnda fellur niður á báðum dómstigum.

Stefndi greiði áfrýjanda, S-kvk-þgf S-kvk-þgf, samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.