358/2006

A ehf. tók að sér fyrir G hf. að flytja með skipi sínu ferska ýsu frá Hafnarfirði til Immingham í Bretlandi og þaðan landleiðina til Hull. Tjón varð á farminum af völdum tafa við flutninginn og af þeim sökum greiddi vátryggingafélagið T hf. bætur til G hf. Höfðaði T hf. mál á hendur A ehf. til endurgreiðslu bótanna. Ráða mátti af gögnum málsins að ferðin til Immingham hefði að hámarki átt að taka fimm sólarhringa. A ehf. bar því við að ferð skipsins hefði tafist á leiðinni vegna veðurs og því hefði skipstjóri þess ákveðið að sleppa viðkomu í Immingham, en félagið hafði ekki lagt fram sönnunargögn um það atriði. Var talið að A ehf. bæri samkvæmt 1. mgr. 68. gr. siglingalaga nr. 34/1985 ábyrgð á tjóni á farminum sem rakið yrði til þeirra tafa á sendingunni sem af þessu hlutust. Þótti T hf. hafa sýnt fram á með skoðunargerð nafngreinds fyrirtækis að fiskurinn hefði skemmst af völdum tafanna og að samningsbundin undanþága frá ábyrgð A ehf., sem félagið bar fyrir sig, hefði ekki verið gild. Var endurkrafa T hf. því tekin til greina að fullu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 5. júlí 2006. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 2.608.271 krónu með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. júní 2005 til 8. júlí sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar greinir tók stefndi að sér fyrir Granda hf. að flytja með skipi sínu Arnarnesi ferska ýsu frá Hafnarfirði til Hull. Var fiskurinn fluttur í gámi, skipað um borð í skipið í Kópavogshöfn og lét það úr höfn föstudaginn 15. apríl 2005. Stóð til að skipa gámnum upp í Immingham í Bretlandi og tók stefndi að sér að flytja hann landleiðina þaðan til Hull. Koma þessi efnisatriði fram í farmbréfi 15. apríl 2005 auk þess sem þar er tekið fram að halda beri hitastigi í gámnum í 0-3° C meðan á flutningnum standi. Áfrýjandi greiddi farmsendandanum Granda hf. bætur fyrir tjónið sem talið var að orðið hefði á farminum við flutninginn og byggir kröfu sína á 1. mgr. 22. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefndi hefur ekki upplýst hversu langan tíma ætlað var að ferðin frá Kópavogshöfn til Immingham tæki umrætt sinn. Má ráða af gögnum málsins að hún hafi að hámarki átt að taka fimm sólarhringa. Samkvæmt því hefði skipið átt að vera komið þar til hafnar í síðasta lagi miðvikudaginn 20. apríl 2005. Stefndi kveður ferð skipsins hafa tafist á leiðinni vegna veðurs og hafi skipstjóri þess vegna ákveðið að sleppa viðkomu í Immingham. Stefndi hefur ekki lagt fram sönnunargögn um nefndar ástæður fyrir þessari ákvörðun. Með því að taka ákvörðun um að sleppa þessum viðkomustað verður talið að stefndi beri, í lögskiptum sínum við farmsendandann, ábyrgð samkvæmt 1. mgr. 68. gr. siglingalaga nr. 34/1985 á tjóni á farminum sem rakið verður til þeirra tafa á sendingunni sem af þessu hlutust.

Í héraðsdómi er gerð grein fyrir skoðunargerð, sem fyrirtækið McAusland & Turner Ltd. framkvæmdi að ósk farmsendanda, þegar fiskurinn kom til Hull 26. apríl 2005. Skýrslunni fylgja 24 ljósmyndir sem teknar voru af fiskinum í körunum þegar skoðun fór fram. Í skoðunargerðinni er lýst fjölda fiskkara, merkingu á gámi sem sendingin kom í og tilgreind þyngd hennar, sem er hin sama og í farmbréfi, þó að orðið nettó hafi misritast fyrir brúttó. Er hafið yfir vafa að skoðunargerðin og ljósmyndirnar varða umrædda sendingu. Í hinum áfrýjaða dómi kemur fram að sérfróðir meðdómendur töldu gögn málsins samrýmast því að fiskurinn hafi verið veiddur 11. og 12. apríl 2005, eins og áfrýjandi heldur fram, og miða þeir þá við að vel hafi verið frá fiskinum gengið með röðun og ísun í kör. Einnig kemur fram í héraðsdómi að fiskur sem orðinn er 14-16 daga gamall sé við þessar aðstæður kominn að mörkum geymsluþols og megi telja eðlilegt að slíkur fiskur seljist aðeins á „hrakvirði“. Af þessu verður ráðið að tafirnar sem urðu á því að fiskurinn kæmist á afhendingarstað í Hull ollu skemmdum á honum, þannig að tjón hlaust af. Samkvæmt 1. mgr. 68. gr. siglingalaga er farmflytjandi ábyrgur fyrir tjóni á farmi meðan hann er í vörslum hans á skipi eða í landi, nema ætla megi að hvorki hann né neinn maður, sem hann ber ábyrgð á, eigi sök á tjóninu. Þá er farmflytjandi samkvæmt 2. mgr. greinarinnar ekki ábyrgur ef hann getur sýnt fram á að tjónið stafi af ástæðum sem taldar eru upp í stafliðum a.-p. Stefndi hefur í þessu efni vísað til stafliða i., m. og n. Í málinu er ekki að finna sönnunargögn sem styðja málflutning hans um þetta og verður því þessum varnarástæðum hafnað.

Stefndi hefur ennfremur byggt sýknukröfu sína á því að hann hafi undanþegið sig ábyrgð á tjóni farmsendanda með ákvæði í farmbréfinu, sem grein er gerð fyrir í héraðsdómi. Samkvæmt 1. mgr. 118. gr. siglingalaga er ekki heimilt að semja sig undan ábyrgð samkvæmt 68. gr. laganna. Þegar af þessari ástæðu verður þessari málsástæðu stefnda hafnað.

Samkvæmt framangreindu þykir áfrýjandi hafa sýnt fram á að fiskurinn hafi skemmst af ástæðum sem stefndi ber ábyrgð á og að ekki hafi verið gild samningsbundin undanþága frá ábyrgð stefnda. Ber stefndi því skaðabótaábyrgð á tjóni áfrýjanda.

Stefndi hefur mótmælt því að fyrrnefnd skoðunargerð verði lögð til grundvallar ákvörðunar um fjárhæð tjóns farmsendandans Granda hf., eins og áfrýjandi gerði þegar hann greiddi fyrirtækinu bætur fyrir tjónið svo. Áfrýjandi hefur lagt fram gögn um fiskverð á mörkuðum í Bretlandi á þeim tíma sem farmsendandinn mátti gera ráð fyrir að fiskurinn yrði seldur ef sendingin hefði borist þangað á þeim tíma sem við mátti búast. Er þar um að ræða nokkru hærra verð en dómkrafan miðast við. Þykir af þessari ástæðu ekki varhugavert að leggja til grundvallar útreikning áfrýjanda á tjóninu. Verða kröfur hans því teknar til greina að fullu.

Það athugist að í hinum áfrýjaða dómi er í niðurstöðukafla vísað til skoðana sérfróðra meðdómsmanna á því hvernig háttað hafi verið opnunartíma fiskmarkaða í Hull á þeim tíma sem um ræðir í málinu og fleiri atriði sem varða undirbúning á sölu fisks þar. Ekki verður séð að vikið hafi verið að þessum atriðum í málflutningi aðila í héraði. Áfrýjandi hefur að auki lagt fram gögn fyrir Hæstarétti sem benda til þess að staðhæfingar meðdómsmanna um þetta séu rangar. Dómarar eru bundnir af málsástæðum aðila og er úrlausn héraðsdóms aðfinnsluverð að þessu leyti.

Samkvæmt úrslitum málsins verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Atlantsskip-Evrópa ehf., greiði áfrýjanda, Tryggingamiðstöðinni hf., 2.608.271 krónu með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. júní 2005 til 8. júlí 2005 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags auk 800.000 króna samtals í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.