274/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A hf. um að bú A ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. A ehf. gerði lánssamning 26. febrúar 2007 við S sem A hf. mun hafa yfirtekið frá 1. júlí 2010. Samkvæmt samningnum fékk A ehf. 25.000.000 króna lán til allt að þriggja ára í tiltekinni myntkörfu og skyldi endurgreiða lánið að fullu 10. mars 2010. J gekkst í sjálfskuldarábyrgð vegna skuldarinnar í formi tryggingarvíxla og mun S hafa verið veitt allsherjarveð í nánar tiltekinni fasteign J fyrir skuld að fjárhæð allt 15.000.000 krónur með tryggingarbréfi 14. maí 2008. Munu 4.435.659 krónur hafa greiðst upp í framangreinda skuld. Með bréfi 3. september 2010 skoraði A hf. á A ehf. að lýsa því yfir skriflega að honum yrði fært að greiða kröfu samkvæmt samningnum sem næmi alls 78.851.791 krónu innan þriggja vikna að því viðlögðu að A hf. krefðist gjaldþrotaskipta á búi hans. Fyrir dómi reisti A ehf. mótmæli sín gegn kröfu A hf. einkum á því að lánssamningurinn hefði að geyma ákvæði um ólögmæta gengistryggingu sem virða bæri að vettugi í ljósi tiltekinna dóma Hæstaréttar, svo og á því að krafa A hf. væri tryggð með veði í fasteign J og fé sem A ehf. ætti á bundnum reikningi hjá A hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að án tillits til málsástæðna A ehf., sem lytu að gengistryggingu lánssamningsins, yrði ekki horft framhjá því að ekkert hefði komið fram til að hnekkja þeirri ályktun í hinum kærða úrskurði að krafa A hf. á hendur A ehf. gæti ekki verið lægri en sem næmi upphaflegum höfuðstól skuldarinnar á frádregnum innborgunum. Af hálfu A ehf. hefði ekki verið vikið að því að honum yrði innan skamms tíma fært að standa skil á lágmarksfjárhæð skuldarinnar eða að hann ætti eignir sem hrokkið gætu til tryggingar henni. Var A ehf. ekki talinn hafa sýnt fram á að krafa A hf. væri nægilega tryggð með veði í eignum hans eða þriðja manns eða með ábyrgð þriðja manns sbr. 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Væri því fullnægt skilyrðum 5. töluliðar 2. mgr. sömu lagagreinar til að taka bú A ehf. til gjaldþrotaskipta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 27. apríl 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. apríl 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að bú varnaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta og sér dæmdur málskostnaður í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins gerði varnaraðili lánssamning 26. febrúar 2007 við Sparisjóð Mýrasýslu, sem með samþykki Fjármálaeftirlitsins 21. desember 2010 hefur verið yfirtekinn af sóknaraðila frá 1. júlí sama ár að telja. Í samningnum var kveðið á um að varnaraðili fengi lán „til allt að 3 ára að fjárhæð að jafnvirði kr. 25.000.000“, sem skyldi vera „í eftirfarandi myntkörfu, hlutfall myntar er innan sviga: CHF (50%) og JPY (50%)“. Lánið átti að endurgreiða „að fullu ... þann 10. mars 2010“, en bera svokallaða þriggja mánaða LIBOR vexti eins og þeir yrðu ákveðnir fyrir þessa gjaldmiðla hverju sinni að viðbættu 2,7% vaxtaálagi, sem greiða ætti ársfjórðungslega á lánstímanum, í fyrsta sinn 10. júní 2007. Þá var í samningnum svofellt ákvæði: „Til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu skuldarinnar setur J-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf ... að handveði 40.000 hluti í Kaupþingi hf. ... auk þess sem J-kk-nf S-kk-nf gengst í sjálfskuldarábyrgð vegna skuldarinnar í formi tryggingarvíxla að fjárhæð CHF 256.000 og JPY 25.000.000.“ Lán þetta mun hafa komið til útborgunar 1. mars 2007. Af gögnum málsins virðist mega ráða að Sparisjóði Mýrasýslu hafi verið veitt allsherjarveð í nánar tiltekinni fasteign áðurnefnds J-kk-ef S-kk-ef fyrir skuld að fjárhæð allt að 15.000.000 krónur með tryggingarbréfi 14. maí 2008, en ætla verður að óumdeilt sé að handveðréttur í hlutum í Kaupþingi banka hf. teljist nú einskis virði. Um víxla, sem virðist hafa átt að gera til tryggingar áðurgreindum fjárhæðum í erlendum gjaldmiðlum, liggur ekkert frekar fyrir í málinu. Samkvæmt yfirliti, sem sóknaraðili lagði fram í héraðsdómi, munu samtals 4.435.659 krónur hafa greiðst upp í framangreinda skuld, en með bréfi 3. september 2010 skoraði hann á varnaraðila að lýsa því yfir skriflega að honum yrði fært að greiða kröfu samkvæmt lánssamningnum, sem næmi alls 78.851.791 krónu, innan þriggja vikna að því viðlögðu að sóknaraðili krefðist gjaldþrotaskipta á búi hans. Með bréfi 25. nóvember 2010 mótmæli varnaraðili áskorun sóknaraðila, en gaf enga yfirlýsingu af þeim toga, sem hún sneri að. Í framhaldi af því krafðist sóknaraðili þess 13. desember 2010 að bú varnaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta á grundvelli 5. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 17. gr. laga nr. 95/2010. Varnaraðili andmælti þeirri kröfu fyrir dómi og var henni hafnað með hinum kærða úrskurði.

Eins og fram kemur í úrskurði héraðsdóms hefur varnaraðili reist mótmæli sín gegn kröfu sóknaraðila um gjaldþrotaskipti einkum á því að lánssamningurinn frá 26. febrúar 2007 geymi ákvæði um ólögmæta gengistryggingu, sem virða beri að vettugi í ljósi dóma Hæstaréttar 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 og 14. febrúar 2011 í málum nr. 603/2010 og 604/2010, svo og að krafa sóknaraðila sé tryggð með veði í fyrrnefndri fasteign J-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef og fé, sem varnaraðili eigi á svokölluðum bundnum reikningi hjá sóknaraðila nr. 0354-13-552100. Án tillits til málsástæðna varnaraðila, sem lúta að gengistryggingu lánssamningsins, verður ekki horft fram hjá því að ekkert er fram komið til að hnekkja þeirri ályktun í hinum kærða úrskurði að krafa sóknaraðila á hendur varnaraðila geti ekki verið lægri en sem nemi upphaflegum höfuðstól skuldarinnar, eins og hann var sagður jafngilda fjárhæð í íslenskum krónum, að frádregnum áðurgreindum innborgunum eða 20.564.341 krónu. Hvorki var í svari varnaraðila 25. nóvember 2010 við áskorun sóknaraðila né greinargerð þess fyrrnefnda fyrir héraðsdómi vikið að því að honum yrði innan skamms tíma fært að standa skil á þessari lágmarksfjárhæð skuldarinnar eða að hann ætti eignir, sem hrokkið gætu til tryggingar henni. Samkvæmt gögnum, sem lögð voru fram í héraði, er fasteignamatsverð þeirrar eignar, sem sóknaraðili virðist njóta veðtryggingar í fyrir kröfu sinni, 22.800.000 krónur og brunabótamatsverð 24.940.000 krónur, en á undan kröfu sóknaraðila stendur í veðröð verðtryggt skuldabréf frá 3. febrúar 2005 að upphaflegri fjárhæð 20.400.000 krónur. Á áðurnefndum bankareikningi varnaraðila hjá sóknaraðila stóðu samkvæmt framlögðu yfirliti 526.885 krónur í árslok 2010. Varnaraðili hefur því ekki sýnt fram á að krafa sóknaraðila með áðurgreindri lágmarksfjárhæð sé nægilega tryggð með veði í eignum hans eða þriðja manns eða með ábyrgð þriðja manns, sbr. 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991. Að þessu virtu er fullnægt skilyrðum 5. töluliðar 2. mgr. sömu lagagreinar til að taka bú varnaraðila til gjaldþrotaskipta eftir kröfu sóknaraðila, en í ljósi þess, sem að framan greinir, getur þar engu breytt þótt áskorun sóknaraðila 3. september 2010 kunni að hafa varðað hærri heildarfjárhæð skuldar en rétt gæti reynst.

Samkvæmt framangreindu verður krafa sóknaraðila tekin til greina og varnaraðila gert að greiða honum málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Bú varnaraðila, Agla ehf., er tekið til gjaldþrotaskipta.

Varnaraðili greiði sóknaraðila, Arion banka hf., samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.