331/2015

A hlaut líkamstjón þegar ekið var aftan á bifreið sem hún ók árið 2011. Í málinu var deild um hvort gera ætti upp bætur fyrir varanlega örorku hennar á grundvelli lágmarkstekjuviðmiðs 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eða hvort ákvarða bæri árslaun A sérstaklega á grundvelli 2. mgr. sama ákvæðis. A hafði lokið við rúmlega helming af grunnnámi í hjúkrunarfræði á slysdegi og lauk því námi á tilsettum tíma. Með skírskotun til fyrri dóma Hæstaréttar í málum þar sem námsmenn voru ungir að árum og skammt á veg komnir í námi sínu þegar tjónsatvik urðu var niðurstaða Hæstaréttar að við uppgjör á bótum fyrir varanlega örorku A skyldi farið eftir reglu 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. maí 2015. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að tildæmd fjárhæð verði lækkuð og beri 4,5% ársvexti frá 20. janúar 2012 til dómsuppsögudags í Hæstarétti, en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags og málskostnaður falli niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 10. júlí 2015. Hún krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 6.052.951 krónu með 4,5% vöxtum frá 20. janúar 2012 til 13. október sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, að frádreginni greiðslu aðaláfrýjanda 8. október 2012 að fjárhæð 3.227.983 krónur. Til vara krefst hún staðfestingar héraðsdóms, en að því frágengnu að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 4.049.858 krónur með 4,5% vöxtum frá 20. janúar 2012 til 16. nóvember sama ár, en dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags, að frádreginni fyrrgreindri greiðslu aðaláfrýjanda. Í öllum tilvikum krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi lýtur ágreiningur aðila eingöngu að því hvort bætur fyrir varanlega örorku gagnáfrýjanda skuli miðaðar við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 6. gr. laga nr. 37/1999, eða hvort árslaun skuli metin sérstaklega þar sem óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi, sbr. 2. mgr. 7. gr. laganna. Verði fallist á að síðastnefnt ákvæði eigi við deila aðilar um við hvaða laun skuli miða.

Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefur því verið slegið föstu að þegar tjónþoli er við nám þegar slys verður, en ekki kominn svo langt á veg að námslok séu fyrirsjáanleg, eigi regla 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga um lágmarkslaun við, sbr. dóma réttarins 13. febrúar 2003 í máli nr. 375/2002, 4. nóvember 2004 í máli nr. 188/2004, 19. desember 2006 í máli nr. 246/2006 og 1. október 2009 í máli nr. 20/2009. Í dómi Hæstaréttar 16. október 2003 í máli nr. 110/2003 hafði tjónþoli lokið 71% náms síns á slysdegi og í dómi réttarins 27. janúar 2005 í máli nr. 280/2004 hafði tjónþoli lokið ⅔ hlutum náms á þeim degi. Samkvæmt því voru tjónþolar taldir hafa verið komnir það langt með nám sitt að þeim voru dæmdar bætur á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Er gagnáfrýjandi varð fyrir því slysi, sem mál þetta á rætur sínar að rekja til, var hún 22 ára og hafði lokið 126 námseiningum af þeim 240 einingum sem þarf til að ljúka grunnnámi í hjúkrunarfræði, eða rúmlega helmingi námsins. Af þeim sökum verður ekki talið að námslok hennar hafi verið fyrirsjáanleg á slysdegi. Fær því eigi breytt þótt af hálfu Háskólans á Akureyri séu taldar 90% almennar líkur á því að nemendur í hjúkrunarfræði við skólann, sem lokið hafa svonefndu „samkeppnisprófi“, svo sem gagnáfrýjandi hafði gert, ljúki náminu. Voru aðstæður gagnáfrýjanda því sambærilegar þeim er greinir í þeim fjórum dómsmálum sem fyrst voru nefnd. Með hliðsjón af þessu verður að fallast á með aðaláfrýjanda að við uppgjör á tjóni gagnáfrýjanda skuli farið eftir 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þar sem aðaláfrýjandi hefur greitt bætur í samræmi við það verður krafa hans um sýknu tekin til greina.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað verður staðfest, en um gjafsóknarakostnað gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af kröfum gagnáfrýjanda, A-kvk-ef R-kvk-ef G-kvk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað. Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 800.000 krónur.