290/2015

S hf. krafði L um áfallna gáma- og stæðaleigu vegna þriggja byggingarkrana í eigu L. Féllst héraðsdómur á kröfu S hf. að frádregnum hluta skuldajafnaðarkröfu L um dráttarvexti og staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu. Hélt L því fram að hann ætti einnig gagnkröfu á hendur S hf. vegna skemmda sem kranarnir hefðu orðið fyrir í vörslum S hf. Á grundvelli fyrirliggjandi matsgerðar komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að S hf. bæri ábyrgð á því tjóni sem orðið hefði á krönunum í hans vörslum og staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu. Á hinn bóginn féllst héraðsdómur ekki á skuldajafnaðarkröfu L vegna tjónsins þar sem matsmaður hefði ekki lagt sjálfstætt mat á kostnað við viðgerðir á krönunum, heldur eingöngu lagt til grundvallar kostnaðarmat L. Þótti umfang tjónsins þannig ekki í ljós leitt. Fyrir Hæstarétti voru lagðir fram reikningar L vegna viðgerða á krönunum ásamt nýrri matsgerð. Taldi Hæstiréttur að samkvæmt síðastgreindu matsgerðinni, sem ekki hefði verið hnekkt, væri sannað að tjón L næmi að minnsta kosti þeirri fjárhæð sem S hf. hefði verið dæmd. Var því fallist á gagnkröfu L til skuldajafnaðar við kröfu S hf. Samkvæmt því var L sýknaður af kröfu S hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 21. apríl 2015. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfu stefnda um áfallna gáma- og stæðaleigu fyrir tímabilið 1. júní 2010 til 29. september 2011 vegna þriggja byggingarkrana í eigu áfrýjanda, samtals 7.144.277 krónur, að frádregnum hluta skuldajafnaðarkröfu áfrýjanda um dráttarvexti vegna tímabilsins frá 2. apríl 2011 til 7. júlí sama ár, samtals 504.199 krónur. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða.

Í héraðsdómi kom til skoðunar matsgerð P-kk-ef S-kk-ef 18. september 2013, sem dómkvaddur hafði verið til að leggja meðal annars mat á hvort umræddir byggingarkranar hafi orðið fyrir tæringu, kostnað við úrbætur og hvort geymsla krananna hafi verið forsvaranleg. Meðal þess sem sérstaklega kom til skoðunar var hverjar væru orsakir tæringarinnar, hvaða áhrif það hefði haft að kranarnir voru geymdir óvarðir við sjó, hvort það hafi verið forsvaranlegt að geyma þá í opnum gámi óvarða við sjó og hvort það hafi ýtt undir skemmdir eða tæringu á þeim. Niðurstaða matsgerðarinnar var sú þær að kranarnir hafi orðið fyrir töluverðum skemmdum vegna tæringar og væri það fyrst og fremst að rekja til sjávarseltu og raka vegna þess hversu nálægt sjó þeir voru geymdir, en sjávarseltan hraðaði tæringu þeirra á óvörðu stáli, sérstaklega þar sem rigning kæmist ekki að til að skola seltuna af. Þá taldi matsmaður að opinn gámur við sjó eða höfn gæti ekki talist fullnægjandi geymsluháttur fyrir kranana.

Í skýrslu matsmannsins fyrir héraðsdómi kom fram að hann væri efnafræðingur og hefði mikla reynslu hvað varðaði tæringu málma. Hann hafi skoðað kranana í Biberach í Þýskalandi og væru aðstæður við geymslu á krönunum betri þar en þær voru hér á landi, enda hefðu þeir ekki staðið við sjó í Biberach. Þá áréttaði matsmaður að hann teldi tæringuna fyrst og fremst tilkomna vegna sjávarseltu.

Meðal gagna málsins er úttekt áfrýjanda á ástandi krananna þriggja 6. desember 2011. Þar kom fram að þeir hafi komið til Þýskalands 4. og 5. október 2011. Við afhendingu hafi tilteknir hlutar krananna verið skemmdir af tæringu vegna geymslu þeirra nálægt sjó. Ljósmyndir af skemmdum á krönunum fylgdu úttektinni og bera þær með sér að hafa verið teknar 2. desember 2011. Þá fylgdi úttektinni kostnaðarmat áfrýjanda um viðgerð krananna að fjárhæð 166.382,55 evrur.

Með hinum áfrýjaða dómi var slegið föstu að samkvæmt matsgerðinni væri sannað að tæringarskemmdir á krönunum væri að rekja til seltu og raka og geymslu þeirra utandyra nálægt sjó í þrjú ár. Úttekt áfrýjanda á krönunum og ljósmyndir af þeim, sem munu hafa verið teknar í byrjun desember 2011, renna stoðum undir þá niðurstöðu að skemmdir á krönunum hafi verið orðnar til þegar áfrýjandi fékk þá afhenta sér í byrjun október 2011. Fyrrgreindri matsgerð hefur ekki verið hnekkt og verður því með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfest sú niðurstaða hans að stefndi beri ábyrgð á því tjóni sem varð á krönunum í hans vörslum og lýst var í fyrrgreindri matsgerð.

Í dóminum var hins vegar ekki fallist á skuldajafnaðarkröfu áfrýjanda vegna tjóns á umræddum krönum, sem í ljós hafi komið eftir að áfrýjandi fékk umráð þeirra, þar sem matsmaður hefði ekki lagt sjálfstætt mat á kostnaðinn, heldur lagt til grundvallar framangreint kostnaðarmat áfrýjanda. Umfang tjónsins þótti þannig ekki í ljós leitt.

II

Fyrir Hæstarétt hafa verið lagðir reikningar áfrýjanda 27. mars 2015 vegna viðgerðarkostnaðar á umræddum krönum, en áfrýjandi mun hafa látið gera við kranana. Samkvæmt þeim nam hann samtals 93.196,14 evrum að meðtöldum virðisaukaskatti, þar sem reiknað var með 90 evra endurgjaldi fyrir hverja vinnustund.

Með beiðni 31. mars 2015 óskaði áfrýjandi eftir að dómkvaddur yrði sérfróður maður til að meta kostnað við úrbætur á krönunum þremur. Meta skyldi í fyrsta lagi hver væri kostnaðurinn við að ,,gera við þær skemmdir sem urðu á krananum og lýst er í matsgerð dags. 18. september 2013“, í öðru lagi hvort þær viðgerðir, sem lýst væri á reikningum áfrýjanda 27. mars 2015, væru eðlilegar miðað við þær skemmdir sem lýst væri í matsgerð 18. september 2013 og í þriðja lagi hvort kostnaður áfrýjanda við viðgerðir á krönunum væri eðlilegur, sbr. framangreinda reikninga. Til verksins var dómkvaddur B-kk-nf E-kk-nf verkfræðingur.

Í matsgerð hans 20. júlí 2015 kom fram að grunnur að verðmati á skemmdum á krönunum væri fyrri matsgerð P-kk-ef S-kk-ef. Í þeirri matsgerð væri ekki lýst einstökum skemmdum heldur gefin almenn lýsing sem væri samhljóða fyrir alla kranana. Um aðferðafræði við verðmatið sagði að viðgerðarkostnaður við hvern krana væri metinn út frá myndum af þeim. Væri því um lágmarkskostnað að ræða, þar sem öllum skemmdum sem ekki sæjust á myndum væri sleppt. Skemmdirnar og kostnaðurinn væri metinn út frá myndum og texta matsmanns í fyrri matsskýrslu. Væri tekið tillit til þess að í fyrri matsgerð væru ekki gerðar sérstakar athugasemdir við skemmdir á hverjum krana, heldur segði í samantekt að allir kranarnir bæru vott um svipaða tæringu. Þá hefði í fyrri matsgerð verið komist að þeirri niðurstöðu að allir kranarnir hafi meira og minna orðið fyrir tæringu, sérstaklega þar sem selta hefði náð að hlaðast upp. Þetta ætti því við um neðri hluta krananna. Þar sem myndefni hvers krana næði einungis yfir hluta hans mætti ráða að myndirnar sýndu ekki allar skemmdir á viðkomandi krana. Samkvæmt fyrri matsgerð hefðu verið teknar myndir til að gefa sýnishorn af skemmdunum, en ekki teknar myndir af öllum skemmdum.

Matsmaður mat kostnað við að gera við þær skemmdir sem urðu á krönunum og lýst væri í fyrri matsgerð og taldi hann vera 42.195 evrur án virðisaukaskatts, en hann mun vera 19%. Þá taldi matsmaður viðgerðir þær sem lýst væri í fyrrgreindum reikningum áfrýjanda vera eðlilegar miðað við þær skemmdir sem lýst væri í fyrri matsgerð. Viðgerðarkostnaður sem þar væri greindur væri hins vegar ekki eðlilegur. Matsmaður taldi eðlilegt mat á kostnaði við viðgerðir vera 51.115 evrur án virðisaukaskatts og væri þá reiknað með 47 evra tímagjaldi í stað 90 evra. Samkvæmt matsgerðinni voru öll verð miðuð við maí 2015 og sú gengisskráning sem notuð var við ,,umreikning í evrur“ var 148 krónur. Samkvæmt matsgerð þessari, sem ekki hefur verið hnekkt, er sannað að tjón áfrýjanda nemur að minnsta kosti þeirri fjárhæð sem stefnda hefur verið dæmd samkvæmt framansögðu. Breytir þá engu hvort miðað er við niðurstöður hennar um eðlilegan viðgerðarkostnað samkvæmt reikningum áfrýjanda eða kostnað við að gera við skemmdir sem lýst var í fyrri matsgerð P-kk-ef S-kk-ef. Verður því fallist á gagnkröfu áfrýjanda til skuldajafnaðar við kröfu stefnda. Samkvæmt þessu verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Eftir úrslitum málsins verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir, en málskostnaðarákvæði héraðsdóms verður staðfest.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Liebherr Werk Biberach GmbH, er sýknaður af kröfu stefnda, Samskipa hf.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms skal vera óraskað.

Stefndi greiði áfrýjanda 3.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.