178/2011

J kærði úrskurð héraðsdóms þar sem staðfest var sú afstaða slitastjórnar G hf. að hafna kröfu hans sem hann hafði lýst sem forgangskröfu við slit G hf. J hafði verið ráðinn til starfa hjá G hf. með ráðningarsamningi 1. apríl 2006. Samkvæmt ráðningarsamningnum voru meginskyldur J að byggja upp viðskipti G hf. í K og B og koma á fót starfsemi bankans í B. Sérstakt dótturfélag G hf., GCC, var sett á stofn til að halda utan um starfsemi G hf. í B. J gegndi starfi framkvæmdastjóra hjá dótturfélaginu og sat í stjórn þess. Í úrskurði héraðsdóms var fallist á með G hf. að réttindi og skyldur samkvæmt samningnum hefðu flust yfir til GCC þegar það var stofnað, skrifstofa þess opnuð í NY og sóknaraðili ráðinn framkvæmdastjóri. Þar hefði J starfað í október 2008. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að J hefði í kærumálinu reynt að draga úr starfsemi GCC og haldið því fram að hann hefði í raun verið starfsmaður G hf. Í málinu var talið í ljós leitt að GCC hefði verið dótturfélag G hf. og launagreiðandi J á því tímabili sem krafa hans miðaðist við. Hvorki upplýsingar um að G hf. hefði sent GCC fé til launagreiðslna fengju því breytt né önnur gögn sem J hefði lagt fyrir Hæstarétt. Að þessu athuguðu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurður var hann staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. mars 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 28. febrúar 2011, þar sem staðfest var sú afstaða slitastjórnar varnaraðila að hafna kröfu sóknaraðila að fjárhæð 414.644 bandaríkjadalir, sem lýst var sem forgangskröfu við slitameðferð varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að framangreind krafa hans verði aðallega viðurkennd sem forgangskrafa við skiptin en til vara sem almenn krafa að því marki sem hún verði ekki viðurkennd sem forgangskrafa. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um að hafna kröfu sóknaraðila nr. CL20091103-546 í kröfuskrá að fjárhæð 54.198.112 krónur (414.644 bandaríkjadalir) en til vara að krafan verði lækkuð í 1.910.496 krónur (14.496 bandaríkjadali) og þá aðeins viðurkennd sem almenn krafa. Varnaraðili krefst og kærumálskostnaðar.

I

Sóknaraðili hefur fyrir Hæstarétti bent á að ætlun varnaraðila hafi verið að stunda umfangsmeiri starfsemi í Bandaríkjunum en starfsheimildir dótturfélags varnaraðila, Glitnir Capital Corporation (GCC), hafi náð yfir. Skrifstofa GCC hafi í raun verið „margnota húsnæði“ í þágu varnaraðila og þar hafi starfað bæði starfsmenn varnaraðila og GCC. Öllum hafi verið greidd laun í gegnum reikninga GCC og hafi sérhæft launagreiðslufyrirtæki, Cerdian, annast greiðslurnar. Eftir að starfsmenn GCC hafi tekið við hlutverki C-x-x hafi launadeild varnaraðila fengið sérhæft fyrirtæki, AON Consulting, til að sjá um eftirlaunaréttindi starfsmanna sinna í Bandaríkjunum, umfram 401K lífeyrisreikninga, og til að veita starfsmönnum GCC sömu þjónustu. Tekjur GCC hafi verið óverulegar og hafi varnaraðili mánaðarlega sent fyrirtækinu þær fjárhæðir sem greiða skyldi í laun um næstu mánaðamót, bæði til starfsmanna varnaraðila og GCC. Launadeild varnaraðila hafi síðan bókfært kostnað vegna starfsmannanna á GCC eða þá einingu innan varnaraðila sem ábyrgð bar á viðkomandi starfsmanni, jafnt föst laun og aukagreiðslur. Launadeild varnaraðila hafi einnig annast yfirumsjón með launagreiðslum. Gagnvart stjórnvöldum í Bandaríkjunum hafi GCC komið fram sem launagreiðandi sóknaraðila og allra starfsmanna sem unnu á skrifstofunni, bæði GCC og varnaraðila. Hins vegar hafi hvorki varnaraðili né nokkur starfsmannanna litið svo á að þessi háttur á launagreiðslum hefði nein áhrif á ráðningarsamband starfsmannanna við varnaraðila.

Sóknaraðili hefur leitast við að hnekkja hinum kærða úrskurði með því að engin aðilaskipti hafi orðið að ráðningarsamningi hans frá 1. apríl 2006. Telur hann niðurstöðu úrskurðarins um að GCC hafi tekið við réttindum og skyldum varnaraðila byggða á því að varnaraðili hafi af hagkvæmnisástæðum kosið að efna skyldur sínar með því að greiða sóknaraðila laun í gegnum GCC án þess að athugasemdir hafi við það verið gerðar. Sóknaraðili hefur lagt fyrir Hæstarétt ný gögn sem hann telur sýna að varnaraðili hafi talið hann starfsmann sinn en ekki GCC. Þar er í fyrsta lagi um að ræða lánssamning milli aðila 11. júní 2008 þar sem hann telur koma fram að hann sé starfsmaður varnaraðila og að uppsögn hans úr störfum hjá varnaraðila teljist vanefnd á lánssamningnum. Í öðru lagi hefur hann lagt fram yfirlýsingu frá þáverandi yfirmanni launadeildar varnaraðila, þar sem fram kemur að sóknaraðili hafi verið starfsmaður hans og að varnaraðili hafi aldrei talið að fyrirkomulag launagreiðslna ætti að hafa áhrif á ráðningarsamband aðila. Þessi skjöl sýni að afstaða beggja málsaðila hafi verið sú að sóknaraðli hafi allan sinn starfstíma starfað hjá varnaraðila. Sóknaraðili hafi auk þess haft yfirumsjón með allri starfsemi varnaraðila í Kanada og Bandaríkjunum, þar á meðal lánveitingum móðurfélagsins á Íslandi til viðskiptavina á þessu markaðssvæði. Einn þáttur í þessu hafi verið að sóknaraðili tók að sér forstöðu GCC, eftir að það félag var stofnað, og félagið hafi að auki verið „millileikur í átt að annarri skipan málefna varnaraðila í USA“. Þegar varnaraðili hafi orðið ógjaldfær í október 2008 hafi verið lokið undirbúningi fyrir umsókn um leyfi til að stofna útibú og verðbréfafyrirtæki í New York og þar með hefði tímabundnu hlutverki GCC verið lokið.

Auk þessa styður sóknaraðili kröfu sína með því að opinberar yfirlýsingar skilanefndar varnaraðila í október 2008 um að erlendri starfsemi hans yrði hætt, synjun á að nýta starfskrafta hans til annarra verka og tilkynning um að ekki yrði um frekari launagreiðslur til hans að ræða hafi falið í sér uppsögn ráðningarsamningsins frá 1. apríl 2006. Hann hafi engin laun fengið fyrir vinnu á uppsagnarfresti sínum frá 1. nóvember 2008 til 1. maí 2009 og því verði krafa hans ekki lækkuð af þeim sökum. Hann hafi verið millistjórnandi hjá varnaraðila og tilheyrt, eins og tugir slíkra, þriðja efsta lagi stjórnendanna, á eftir forstjóra og framkvæmdastjórum í framkvæmdastjórn. Hann hafi því ekki haft með höndum framkvæmdastjórn í skilningi þágildandi ákvæðis 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991.

II

Svo sem nánar greinir í hinum kærða úrskurði var sóknaraðili ráðinn til starfa hjá varnaraðila með ráðningarsamningi 1. apríl 2006. Í grein 2.1. sagði í íslenskri þýðingu: „Þú verður ráðinn í stöðu framkvæmdastjóra og forstöðumanns Glitnis North American Operation og starfar fyrir bankann sem slíkur eða alfarið skv. frekari ákvörðun bankans þar um. Þú verður ráðinn í starf framkvæmdastjóra þegar stjórn bankans samþykkir að opna skrifstofur í Bandaríkjunum.“ Í hinum kærða úrskurði var fallist á með varnaraðila að réttindi og skyldur samkvæmt samningnum hafi flust yfir til dótturfélags varnaraðila Glitnir Capital Corporation (GCC) þegar það var stofnað, skrifstofa þess opnuð í New York í september 2007 og sóknaraðili ráðinn framkvæmdastjóri. Fram er komið að þar hafi sóknaraðili starfað í október 2008. Hann hefur í kærumáli þessu leitast við að draga úr umfangi starfsemi GCC og haldið því fram að hann hafi í raun verið starfsmaður varnaraðila.

Í málinu er í ljós leitt að félagið Glitnir Capital Corporation var dótturfélag varnaraðila og að það var launagreiðandi sóknaraðila á því tímabili fyrir gjaldþrot varnaraðila sem krafa sóknaraðila miðast við. Fá hvorki upplýsingar um að varnaraðili hafi sent dótturfélaginu fé til launagreiðslna né ný gögn sem sóknaraðili hefur lagt fyrir Hæstarétt þessu breytt. Að þessu athuguðu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, J-x-x B. L-x-x, greiði varnaraðila, Glitni Banka hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.