280/2014

Kærðar var úrskurður héraðsdóms, þar sem hafnað var kröfu A og B um að C yrði svipt fjárræði ótímabundið. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að ágreiningslaust væri að C hefði fyrir einhverjum árum munnlega og í samráði við börn sín veitt dóttur sinni D umboð til að fara með fjármál sín, en samkvæmt gögnum málsins var uppi ágreiningum milli barna C hve víðtækt það umboð væri. Hæstiréttur taldi að engir annmarkar hefðu verið leiddir í ljós sem drægju úr gildi læknisvottorðs sem lá fyrir í málinu og var því fallist á með A og B að uppfyllt væru skilyrði a. liðar 4. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 til að taka kröfu þeirra um fjárræðissviptingu til greina.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 16. apríl 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 4. apríl 2014, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðili yrði svipt fjárræði ótímabundið. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997. Sóknaraðilar krefjast þess að fyrrgreind krafa þeirra verði tekin til greina.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og að skipuðum verjanda sínum verði dæmd þóknun úr ríkissjóði.

Sóknaraðilar eru synir varnaraðila sem hefur óskað eftir leyfi til setu í óskiptu búi eftir eiginmann sinn E, er lést [...] 2014. Auk varnaraðila og sóknaraðila eru lögerfingjar E þær F, G og D. Ágreiningslaust er að varnaraðili veitti fyrir einhverjum árum munnlega og í samráði við önnur börn sín dóttur sinni D umboð til að fara með fjármál sín, en samkvæmt gögnum málsins mun hafa verið ágreiningur milli barna varnaraðila um hversu víðtækt það umboð er. Sóknaraðilar telja að D hafi vísvitandi haldið frá þeim upplýsingum um fjármál varnaraðila, ekkert eftirlit hafi verið með ráðstöfun fjármuna hennar og D neitað þeim um upplýsingar um stöðu mála. Með bréfi sýslumannsins í Keflavík 20. mars 2014 var fallist á ósk G um að varnaraðila yrði við skipti á dánarbúi E skipaður málsvari samkvæmt 2. mgr. 13. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Fyrir liggja í málinu skattframtöl varnaraðila árin 2011, 2012 og 2013 og kemur þar fram að eignir hennar eru allnokkrar.

Í hinum kærða úrskurði greinir frá vottorði J-kk-ef A. J-kk-ef yfirlæknis á [...], [...], en það er dagsett 5. mars 2014. Þar kemur fram að varnaraðili, sem hefur dvalið á [...] frá 11. apríl 2012, sé andleg skert og með einkenni heilabilunar. Hún hafi verið greind með Alzheimer-sjúkdóm og hafi andleg og líkamleg heilsa hennar versnað á umliðnu ári. Fram kemur að yfirlæknirinn telur varnaraðila alls ófæra vegna veikinda sinna að taka ábyrgð á eigin fjármálum eða að skrifa undir nein skjöl hvað fjármál varðar. Læknirinn gaf skýrslu fyrir dómi þar sem hann staðfesti vottorðið og lýsti jafnframt yfir að hann teldi tilgangslaust að leiða varnaraðila fyrir dóm til skýrslugjafar. Engir annmarkar hafa verið leiddir í ljós sem draga úr gildi framangreinds læknisvottorðs J-kk-ef A. J-kk-ef sem sönnunargagns og er fallist á með sóknaraðilum að fullnægt sé skilyrðum a. liðar 4. gr. lögræðislaga til að taka kröfu þeirra um fjárræðissviptingu varnaraðila til greina.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila og skipaðs verjanda varnaraðila eru staðfest. Þá greiðist þóknun skipaðs verjanda varnaraðila vegna flutnings málsins fyrir Hæstarétti úr ríkissjóði, en þóknunin er ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Varnaraðili, C, er svipt fjárræði ótímabundið frá deginum í dag að telja.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun verjanda varnaraðila og talsmanns sóknaraðila, A og B, eru staðfest

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, H-kvk-ef H-kvk-ef H-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 125.500 krónur, greiðist úr ríkissjóði.