467/2011

Í hf. krafði M um greiðslu skuldar á gjaldeyrisreikningi hennar hjá Í hf. Deildu aðilar um það hvort M hefði stofnað til gildrar skuldbindingar í erlendri mynt eða hvort um hefði verið að ræða lán í íslenskum krónum bundið gengi erlends gjaldmiðils. Í dómi Hæstaréttar sagði að með því að hagnýta sér heimild til yfirdráttar á gjaldeyrisreikningi hefði M stofnað til skuldar í mynt viðkomandi reiknings. Skipti þar engu þótt útborgun af reikningnum í þeirri mynt hefði verið ráðstafað til að greiða skuld í krónum í öðrum viðskiptum. Væri því um að ræða gilt lán í erlendum gjaldmiðli. Þá féllst Hæstiréttur ekki á að uppgjöri skuldarinnar skyldi haga í samræmi við X. ákvæði til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001 þar sem útborgun af reikningnum hefði verið í hinni erlendu mynt. Var M því gert að greiða Í hf. umkrafða fjárhæð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. ágúst 2011. Hann krefst þess aðallega að stefndu verði gert að greiða sér 7.819.188 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 31. desember 2009 til greiðsludags, en til vara að málinu verði vísað frá héraðsdómi. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi eru málavextir þeir að stefnda stofnaði gjaldeyrisreikning hjá Glitni banka hf., forvera áfrýjanda, 24. apríl 2007 í bandaríkjadölum. Heimilt var að yfirdraga reikninginn og höfðu tvö skyldmenni stefndu gengist í skjálfskuldarábyrgð fyrir yfirdrættinum með yfirlýsingu 23. sama mánaðar. Hámarksfjárhæð ábyrgðarinnar nam 3.400.000 krónum.

Tilefni þess að stefnda stofnaði gjaldeyrisreikninginn voru kaup hennar á fasteign sem hún fékk afsal fyrir 27. apríl 2007. Þann dag var gjaldeyrisreikningurinn skuldfærður um 53.000 bandaríkjadali, en fjárhæð þeirrar úttektar nam 3.390.940 krónum miðað við gengið 63,98 krónur fyrir hvern bandaríkjadal. Þeirri greiðslu mun hafa verið ráðstafað til kaupa á bankaávísun að fjárhæð 3.421.841 króna sem gefin var út til seljanda fasteignarinnar. Svaraði fjárhæð ávísunarinnar til lokagreiðslu á kaupverði eignarinnar.

Í árslok 2009 nam yfirdráttur á gjaldeyrisreikningnum 62.443,60 bandaríkjadölum eða jafnvirði 7.819.188 króna miðað við gengið 125,22 krónur fyrir hvern bandaríkjadal. Áfrýjandi lokaði reikningnum og krefst greiðslu skuldarinnar úr hendi stefndu. Í aðilaskýrslu stefndu fyrir dómi kom fram að hún hafði reiknað með að greiða skuldina með söluandvirði fasteignar sem hún átti í Bandaríkjunum, en ekki mun hafa orðið af sölu þeirrar eignar.

II

Áfrýjandi reisir málatilbúnað sinn á því að stefnda hafi stofnað til gildrar skuldbindingar í erlendri mynt. Stefnda telur aftur á móti að um hafi verið að ræða lán í íslenskum krónum bundið gengi erlends gjaldmiðils, en það fari í bága við 13. og 14. gr., sbr. 2. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Með því að hagnýta sér heimild til yfirdráttar á gjaldeyrisreikningi stofnaði stefnda til skuldar í mynt viðkomandi reiknings. Skiptir þá engu þótt útborgun af reikningnum í bandaríkjadölum hafi verið ráðstafað til að greiða skuld í krónum í öðrum viðskiptum. Var því um að ræða gilt lán í erlendum gjaldmiðli.

Stefnda heldur því fram að uppgjöri skuldarinnar eigi að haga í samræmi við X. ákvæði til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001, sbr. 2. gr. laga nr. 151/2010. Samkvæmt því ákvæði fara framtíðarskilmálar skuldbindingar eftir 18. gr. laganna ef húsnæðislán til neytanda hefur verið greitt út í íslenskum krónum eða umbreyting úr erlendum myntum er hluti viðkomandi lánasamnings, en endurgreiðsla skuldarinnar miðast að einhverju leyti við gengi erlendra gjaldmiðla. Þegar af þeirri ástæðu að útborgun af gjaldeyrisreikningi er í mynt reikningsins getur þetta ákvæði ekki átt við um skuldbindingu stefndu.

Samkvæmt framansögðu verður krafa áfrýjanda á hendur stefndu tekin til greina en ekki er tölulegur ágreiningur með aðilum. Jafnframt verður stefndu gert að greiða dráttarvexti af kröfunni frá 12. september 2010, en þá var mánuður liðinn frá því hún var krafin um greiðslu með innheimtubréfi áfrýjanda, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Eftir þessum úrslitum verður stefndu gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefnda, M-kvk-nf D-x-x L-kvk-nf M-kvk-nf, greiði áfrýjanda, Íslandsbanka hf., 7.819.188 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. september 2010 til greiðsludags.

Stefnda greiði áfrýjanda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.