45/2009

H og Ó gerðu með sér munnlegan samning um leigu Ó á þremur beitarhólfum á jörð H. Í málinu deildu þeir um fjárhæð leigugjaldsins en H hélt því fram að samið hefði verið um 12.500 krónur auk virðisaukaskatts í gjald fyrir hverja hryssu sem í hólfin kæmu en Ó vildi miða við 7.380 krónur samkvæmt matsgerð sem hann hafði aflað í málinu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ósannað hefði verið hvert umsamið leiguverð hefði verið fyrir hverja hryssu. Yrði því að hafa hliðsjón af meginreglu 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup við úrlausn málsins. Þegar litið væri til þeirra gagna sem lágu fyrir í málinu um leiguverð vegna hagabeitar, meðal annars matsgerðarinnar, yrði að fallast á það með Ó að miða bæri við það verð sem í matsgerðinni greindi. Þar sem Ó hafði nú þegar greitt H í samræmi við matgerðina var hann sýknaður af kröfu H. Hins vegar þótti rétt að Ó greiddi H málskostnað fyrir Hæstarétti, þar sem Ó hafði ekki greitt kröfuna í samræmi við matgerðina fyrr en komið var að málflutningi í Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 29. janúar 2009. Hann krefst nú sýknu af kröfu stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi hafði áfrýjandi hryssur í þremur beitarhólfum sem stefndi hafði girt af á jörð sinni á vormánuðum 2007. Stefndi kveðst hafa átt að fá 12.500 krónur auk virðisaukaskatts í gjald fyrir hverja hryssu sem þangað kæmi. Hvert beitarhólf var um 20 hektarar að stærð og hafði áfrýjandi afnot þeirra frá miðjum júní og fram í september 2007. Áfrýjandi reisir kröfu sína um sýknu ekki lengur á aðildarskorti. Í málflutningi fyrir Hæstarétti kvaðst áfrýjandi ekki lengur byggja á að umsamið leigugjald fyrir hverja hryssu hafi verið 6.000 krónur auk virðisaukaskatts, en vill nú miða við að eðlilegt verð hafi verið 7.380 krónur auk virðisaukaskatts.

Með héraðsdómi var fallist á kröfu stefnda og áfrýjanda gert að greiða honum 1.213.875 krónur með tilgreindum dráttarvöxtum allt að frádregnum 600.140 krónum. Aðilar eru sammála um að miða beri við að sú greiðsla hafi verið innt af hendi 20. nóvember 2007. Með henni taldi áfrýjandi sig hafa uppfyllt greiðsluskyldu sína miðað við 6.000 krónu leigugjald fyrir hverja hryssu, auk virðisaukaskatts og dráttarvaxta í 45 daga, eða frá 24. september til 20. nóvember 2007. Áður en málið var flutt í Hæstarétti, eða 9. september 2009, greiddi áfrýjandi stefnda 217.473 krónur sem miðaðist við niðurstöðu matsgerðar dómkvadds manns 16. mars 2009, auk dráttarvaxta.

Stefndi hefur ekki áfrýjað héraðsdómi fyrir sitt leyti og kemur krafa hans um málskostnað í héraði því ekki til álita fyrir Hæstarétti.

Að gengnum héraðsdómi var að beiðni áfrýjanda dómkvaddur matsmaður til að meta hvert hafi verið almennt gangverð hagabeitar fyrir stóðhryssur á Suðurlandi sumarið 2007, nánar tiltekið fyrir tímabilið 15. júní til 15. september 2007 og hvert hafi verið eðlilegt og sanngjarnt leiguverð fyrir beitarhólf stefnda sama tímabil. Í matsgerðinni rekur matsmaður athugun sem hann kveðst hafa gert á almennu gangverði hagabeitar fyrir hryssur sumarið 2007 og kemst að þeirri niðurstöðu að svokallað faldmeðaltal greiðslu fyrir hverja hryssu hafi verið 7.380 krónur án virðisaukaskatts og að rétt sé að miða við þá fjárhæð. Í svari við síðari spurningu áfrýjanda gefur matsmaður sér þær forsendur, í samræmi við fullyrðingar stefnda, að frágangur girðinga hans hafi verið góður og hafi beitarhólfin verið með góðum rekstrarrennum og hagi fjölbreyttur. Er niðurstaða hans sú að hvert beitarhólfanna ætti að geta borið 25 til 30 hryssur og sanngjarnt leiguverð umræddra beitarhólfa væri samtals 600.000 krónur á því tímabili sem um ræðir.

Eins og greinir í héraðsdómi er ósannað hvert hafi verið umsamið leiguverð fyrir hverja hryssu. Við úrlausn máls þessa verður höfð hliðsjón af meginreglu sem kemur fram í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, að séu kaup gerð án þess að kaupverðið leiði af samningi skuli greiða það gangverð sem sé á sams konar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Ef ekki sé um neitt slíkt gangverð að ræða skuli kaupandi greiða það verð sem sanngjarnt sé miðað við eðli hlutar, gæði hans og atvik að öðru leyti. Þegar litið er til þeirra gagna sem fyrir liggja um leiguverð vegna hagabeitar, meðal annars framangreindrar matsgerðar, er fallist á með stefnda að miða beri við það verð sem í matsgerð greinir. Eins og að framan er rakið hefur stefndi greitt kröfu áfrýjanda samkvæmt niðurstöðu matsgerðarinnar. Verður stefndi því sýknaður af þessari kröfu áfrýjanda.

Með hliðsjón af framangreindri niðurstöðu og því að áfrýjandi greiddi ekki framangreinda kröfu stefnda fyrr en komið var að málflutningi í Hæstarétti verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað í Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Ó-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf, er sýkn af kröfu stefnda, H-kk-ef H-kk-ef, um annað en málskostnað fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi greiði stefnda 150.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.