342/2004

Ú ehf. var gert að greiða F ehf. skuld samkvæmt átta reikningum fyrir 54 líkkistur auk fylgibúnaðar. Mótmælum Ú ehf. við reikningunum, sem komu fyrst fram eftir að F ehf. stefndi Ú ehf. til greiðslu þeirra, var hafnað, en Ú ehf. hafði áður greitt inn á kröfuna. Voru reikningarnir því lagðir til grundvallar um fjölda þeirra líkkista sem Ú ehf. hafði móttekið. Aftur á móti var samningur aðila ekki talinn hafa heimilað F ehf. að fella niður afsláttarkjör til Ú ehf. Var krafa F ehf. því lækkuð um fjárhæð sem svaraði til afsláttarins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 13. ágúst 2004. Hann krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnda, en til vara að dómkröfur stefnda verði lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Í málinu krefur stefndi áfrýjanda um andvirði átta reikninga alls að fjárhæð 4.035.912 krónur ásamt dráttarvöxtum frá dagsetningu hvers reiknings um sig. Reikningarnir eru dagsettir frá 3. september 2002 til 18. október sama ár og eru fyrir 54 líkkistum auk fylgibúnaðar. Þetta var unnið samkvæmt samningi aðila frá maí 2000, sem var til fimm ára, um að áfrýjandi keypti allar kistur, sem hann þarfnaðist í rekstri sínum hjá stefnda og fengi auk þess aðstoð við útfararþjónustu eftir þörfum. Samhliða þessum samningi gerði Útfararstofa Hafnarfjarðar ehf. einnig sambærilegan samning við stefnda, en sömu aðilar munu standa að stofunum báðum. Samkvæmt samningunum veitti stefndi stofunum 10% afslátt frá útgefnum verðlista og fylgdi hann samningunum. Í 8. gr. þeirra var kveðið á um það að þeim mætti segja upp af hálfu hvors aðila yrði um að ræða verulegar vanefndir.

Með bréfi stefnda 17. október 2002 sagði hann upp báðum samningunum með þriggja mánaða fyrirvara með vísun til 8. gr. þeirra og áttu því þeir að falla niður 31. janúar 2003. Auk þess var áfrýjanda tilkynnt að hann fengi ekki frekari vörur afhentar nema gegn staðgreiðslu. Þá var skorað á hann að greiða eða semja um greiðslu á þeirri skuld, sem í vanskilum væri, eigi síðar en 31. október 2002. Lögmaður stefnda sendi áfrýjanda innheimtubréf 18. nóvember sama ár og krafðist greiðslu skuldarinnar innan sjö daga. Að öðrum kosti kvaðst hann innheimta kröfuna með aðför eða stefna málinu fyrir dóm. Í innheimtubréfi þessu var höfuðstóll kröfunnar tilgreindur eftir að umsaminn afsláttur hafði verið dreginn frá höfuðstólnum. Samkvæmt gögnum málsins greiddi áfrýjandi 400.000 krónur inn á kröfuna 3. desember 2002. Lögmaður stefnda sendi áfrýjanda síðan áminningarbréf 5. sama mánaðar og hafði þá bætt afslættinum við höfuðstól kröfunnar. Segir í bréfinu að á reikningum sé getið um afslátt en þar sem greiðsla hafi ekki borist fyrir eindaga sé sá afsláttur fallinn niður. Stefna var gefin út á hendur áfrýjanda sama dag og birt daginn eftir. Er þar gert ráð fyrir áðurgreindri greiðslu inn á heildarkröfuna. Eftir málshöfðun hefur áfrýjandi greitt fyrst 250.000 krónur 27. desember 2002 og síðar 45.244 krónur 31. mars 2003 og er tekið tillit til þeirra greiðslna í dómsorði héraðsdóms með sama hætti og fyrri innborgunar.

Með bréfi lögmanns áfrýjanda 11. desember 2002 mótmælti áfrýjandi kröfu stefnda og sérstaklega framangreindu áminningarbréfi og taldi ekkert samræmi vera milli þess og innheimtubréfsins, sem áður er getið. Þá hélt hann því fram að reikningarnir væru of háir, enda væri ljóst að hann hefði ekki móttekið 54 kistur á því tímabili sem reikningarnir nái yfir. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að stefndi hafi sinnt þessum kvörtunum. Málið var síðan þingfest 19. desember 2002. Málsatvikum og málsástæðum er að öðru leyti lýst í héraðsdómi.

II.

Að framan er því lýst að áfrýjandi gerði ekki athugasemdir við reikninga stefnda eða innheimtubréf hans 18. nóvember 2002 heldur greiddi inn á kröfuna 400.000 krónur 3. desember 2002. Það er fyrst eftir að áminningarbréf er sent og hætt er að reikna með umsömdum afslætti að hann gerir athugasemdir þar um og við magn þess sem stefndi telur sig hafa afhent. Verður að fallast á það með héraðsdómi að eins og atvikum sé háttað megi leggja til grundvallar kröfugerð stefnda um magn þess sem stefndi afhenti. Þá ber að fallast á það með héraðsdómi að greiðslur frá Útfararstofu Hafnarfjarðar ehf. geti ekki haft áhrif á niðurstöðu þessa máls þar sem þær stafa frá öðrum aðila, sem líka var í viðskiptum við stefnda, enda ekki tilgreint að greiðslurnar ættu að ganga inn á reikninga á hendur áfrýjanda. Þá verður áfrýjandi ekki talinn hafa sýnt fram á að greiðsla sem hann telur sig hafa innt af hendi til stefnda í febrúar árið 2000, eða áður en fyrrnefndur samningur aðila var gerður, eigi að koma til frádráttar kröfu stefnda.

Í samningi aðila frá maí 2000 kemur fram að áfrýjandi er að beina öllum viðskiptum sínum með greindar vörur til stefnda. Verður ekki annað ráðið af samningnum en að það sé forsenda afsláttarins sem hann fær. Ályktun um aðrar forsendur verður ekki dregin af samningnum. Reiknað er með afslættinum á framlögðum reikningum. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að afslátturinn hafi verið felldur niður enda þótt greiðslur hafi dregist áður en kom til slita milli aðila. Í uppsagnarbréfi stefnda er ekkert á afsláttinn minnst og enn er hann dreginn frá í innheimtubréfi hans 18. nóvember 2002. Dráttarvextir eru það almenna vanefndaúrræði sem heimilað er við greiðsludrátt. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að greiðsla við sýningu reiknings hafi verið forsenda afsláttarkjaranna. Verður ekki talið að samningur aðila hafi heimilað stefnda að fella niður afsláttarkjör áfrýjanda í áminningarbréfinu 5. desember 2002 og stefnu til héraðsdóms, en áfrýjandi mótmælti þessari aðferð stefnda strax fyrir þingfestingu málsins.

Samkvæmt framansögðu verður niðurstaðan því sú að krafa stefnda er tekin til greina með þeirri breytingu að draga ber 10% afslátt frá höfuðstól kröfu stefnda og verður hann þannig 3.102.962 krónur. Þá er rétt að miða upphafstíma dráttarvaxta við 31. október 2002 en í uppsögn stefnda á samningi aðila er greiðslu krafist miðað við þann dag, svo sem áður er getið.

Rétt er að áfrýjandi greiði stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, svo sem greinir í dómsorði.

Það athugist að ágripi málsins er áfátt að því leyti að skjölum er ekki raðað í tímaröð og nokkur þeirra eru ólæsileg að mestu.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Útfararstofa Íslands ehf., greiði stefnda, Fjöl-smíð ehf., 3.102.962 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 31. október 2002 til greiðsludags, allt að frádregnum 400.000 krónum sem greiddar voru 1. desember 2002, 250.000 krónum sem greiddar voru 27. desember 2002 og 45.244 krónum sem greiddar voru 31. mars 2003.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.