298/2007

S var sakfelldur fyrir ölvunarakstur en ekki var talið að haldbær rök væru til að vefengja niðurstöðu mælingar á magni vínanda í útöndunarlofti frá honum. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að S skyldi sæta 30 daga fangelsi vegna brotsins. Ákvæði héraðsdóms um ævilanga sviptingu ökuréttar var hins vegar fellt úr gildi þar sem í áfrýjunarstefnu hefði ekki verið vikið að kröfum ákæruvaldsins er lutu að ákvæði héraðsdóms um ökuréttarsviptingu en S krafist fyrir Hæstarétti sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 21. maí 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins. Endanleg krafa ákæruvalds er að staðfest verði sakfelling ákærða en þynging á refsingu og ævilöng svipting ökuréttar ákærða frá 4. febrúar 2006.

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins.

I.

Ákærði S-kk-nf E-kk-nf var stöðvaður við akstur bifreiðar á Hálsabraut í Reykjavík að morgni 4. febrúar 2006 vegna gruns um að hann væri undir áhrifum áfengis. Hann var færður á lögreglustöð og látinn blása þar í mælitæki af gerðinni Intoxilyzer 5000 N til þess að mæla vínanda í útöndunarlofti. Niðurstaða þeirrar mælingar var 0,74 mg af vínanda í hverjum lítra útöndunarlofts og var hann af þeim sökum ákærður fyrir ölvun við akstur. Ákærði hefur vefengt niðurstöðu mælingarinnar og borið það fyrir sig að hann hafi drukkið áfengi kvöldið áður. Hafi vínandamettað loft úr meltingarvegi haft áhrif á mælinguna þar sem hann hafi þjáðst af vélindabakflæði. Í málinu liggur fyrir vottorð læknis sem staðfestir að ákærði sé með vélindabakflæði sem stafi af þindarsliti.

Með lögum nr. 48/1997 um breytingu umferðarlögum nr. 50/1987 voru lögfest ákvæði um töku öndunarsýna og mælt fyrir um mörk vínandamagns í öndunarsýni ökumanna. Eftir breytinguna var svo á kveðið í 3. mgr. 45. gr. laganna að nemi vínandamagn í lofti, sem ökumaður andar frá sér, 0,6 milligrömmum í lítra lofts eða meira, teljist hann óhæfur til að stjórna ökutæki. Í ákvæðinu eru sömu mörk og fyrr varðandi magn vínanda í blóði. Samkvæmt 47. gr. laganna er lögreglumönnum heimilt að færa ökumenn til rannsóknar á öndunarsýni á sama hátt og til blóð- og þvagrannsóknar.

Í dómum Hæstaréttar frá 18. mars 1999 í máli nr. 482/1998 og frá 21. október 1999 í máli nr. 265/1999 sem birtir eru í dómasafni þess árs á bls. 1270 og 3704 voru ekki talin viðhlítandi rök til að vefengja að almennt mætti mæla magn vínanda í lofti, sem maður andaði frá sér, með tæki af gerðinni Intoxilyzer 5000 N af nægilegri nákvæmni svo að lögfull sönnun teldist fengin um brot samkvæmt 45. gr. umferðarlaga.

Af hálfu ákærða er því ekki haldið fram að rangt hafi verið staðið að mælingu með fyrrnefndu mælitæki sem notað var til að mæla vínanda í útöndunarlofti hans. Hann heldur því hins vegar fram að ekki sé tekið neitt tillit til þess að vélindarbakflæði geti truflað mælinguna.

Þegar lögreglumenn stöðvuðu ákærða áður en hann var færður á lögreglustöðina á Hverfisgötu fannst áfengisþefur frá vitum hans. Ákærði viðurkenndi að hafa drukkið áfengi kvöldið áður. Hann gekkst undir öndunarpróf á vettvangi. Í lögregluskýrslu kom fram að niðurstaða öndunarprófs með S-D2 mæli hafi verið 1,5 ‰. Eins og áður segir var ákærði síðan færður á lögreglustöð þar sem honum var gert að gefa öndunarsýni í Intoxilyzer 5000 N og sýndi endanleg niðurstaða þeirrar mælingar 0,74 mg/l.

K-kvk-nf M-kvk-nf, deildarstjóri á rannsóknarstofu Háskóla íslands í lyfja- og eiturefnafræði, gaf héraðsdómi skriflegt álit, sem hún staðfesti fyrir dómi, þar sem fram kom að afar ólíklegt væri að áfengi í maga truflaði mælingu af þessu tagi þegar fylgt væri vinnureglum lögreglu við hana.

Eins og greinir í héraðsdómi var í niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns, dr. med. M-kk-ef J-kk-ef prófessor við Háskóla Íslands, mæling á styrk áfengis í útöndunarlofti með tækjum af gerðinni Intoxilyzer 5000 N almennt talin vera mjög örugg. Var hætta á að áfengi bærist úr maga og upp í munn við vélindabakflæði þannig að truflaði mælinguna talin vera hverfandi. Fram kom hjá matsmanni fyrir dómi að enginn sé með áfengi í maganum í fimm til sex tíma eftir að drykkju líkur eins og miðað er við í vörn ákærða. Þetta hafi því ekki getað haft áhrif á mælinguna eins og hér stóð á.

Af virtu öllu því, sem að framan er rakið, eru ekki komin fram haldbær rök til að vefengja niðurstöðu framangreinds mats og telst sannað að ákærði hafi verið undir áhrifum áfengis við akstur bifreiðar 4. febrúar 2006. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða og heimfærslu brots hans til refsiákvæða.

Samkvæmt sakarvottorði ákærða 22. ágúst 2007 var ákærði sviptur ökurétti í 18 mánuði 2. mars 1998 vegna ölvunaraksturs. Hann var á ný 30. maí 2001 sviptur ökurétti í þrjú ár vegna ölvunaraksturs. Þá gerði hann tvær sáttir hjá lögreglustjóra 29. apríl 2002 vegna sviptingaraksturs. Honum var 11. nóvember 2002 gerð sekt vegna aksturs sviptur ökurétti. Hann var dæmdur 10. apríl 2003 í fangelsi í einn mánuð vegna sviptingaraksturs. Loks var hann dæmdur 21. júní 2004 í tveggja mánaða fangelsi skilorðsbundið í eitt ár fyrir fjársvik.

Í ljósi þess að ákærði ók ekki sviptur ökurétti í því tilviki sem hér um ræðir verður staðfest niðurstaða héraðsóms um refsingu hans.

II.

Í áfrýjunarstefnu var af hálfu ákæruvalds engin krafa gerð, er laut að niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um ævilanga sviptingu ökuréttar. Í greinargerð ákæruvalds fyrir Hæstarétti var á hinn bóginn gerð krafa um að ákvörðun um lengd ökuréttarsviptingar yrði staðfest. Í málflutningi var þessari kröfu breytt á þann veg að upphafstími sviptingar skyldi ekki miðaður við uppsögu héraðsdóms heldur við bráðabirgðasviptingu ökuréttar 4. febrúar 2006.

Við meðferð opinberra mála verða ekki dæmdar aðrar kröfur á hendur ákærða en þær sem ákæruvaldið gerir. Af eðli máls leiðir, að ákæruvaldið getur fallið frá eða dregið úr kröfum í greinargerð sem áður hafa verið gerðar í áfrýjunarstefnu og verða þá ekki aðrar kröfur dæmdar en þær sem eftir standa, sbr. dóm Hæstaréttar frá 30. nóvember 2006 í máli nr. 163/2006. Á hinn bóginn verður ekki talið að ákæruvaldið geti aukið við kröfur sínar í greinargerð frá því sem greinir í áfrýjunarstefnu, svo sem gert var í máli þessu, sbr. dóm Hæstaréttar frá 31. maí 2001 í máli nr. 150/2001 sem birtur er í dómasafni þess árs á bls. 2207. Í ljósi þess hvernig málið er lagt fyrir verður fallist á kröfu ákærða um að ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar verði felld úr gildi.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar ákærða er fellt úr gildi.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 203.255 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.