24/2016

Kærumál. Einkarefsimál. Vanreifun. Frávísunarúrskurður staðfestur.

K kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hennar á hendur M var vísað frá dómi. Fyrir Hæstarétti krafðist K þess að einkarefsikröfur hennar á hendur M yrðu teknar til efnismeðferðar en þær voru hafðar uppi á þeim grunni að M hefði án vitundar og í óleyfi hennar gert upptöku á mynd með hljóði af kynlífsathöfnum þeirra og birt á internetinu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að sú aðstaða að K hefði höfðað einkarefsimál á hendur M samhliða því að bera upp við lögreglu kæru vegna ætlaðrar refsiverðrar háttsemi hans, sem gæti orðið efni til saksóknar af hálfu ákæruvaldsins, stangaðist ekki á við bann 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við samning um verndun mannréttinda og mannfrelsis, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu, við endurtekinni saksókn eða refsingu þannig að varðað gæti frávísun á einkarefsikröfum K. Á hinn bóginn hafði K hvorki lagt fram eintak af þeirri upptöku, sem hún kvað varnaraðila hafa gert, né gögn um hvað kynni að hafa komið fram á henni, en í greinargerð í héraði hefði M haldið því fram að sakir sem K hefði borið á sig væru með öllu tilhæfulausar. Án sönnungargagna um þetta meginatriði málsins var ófært að fella efnisdóm á það og var hinn kærði úrskurður því staðfestur um frávísun refsikrafnanna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. janúar 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. desember 2015, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að fellt verði úr gildi ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun málsins að því er varðar kröfur hennar um refsingu á hendur varnaraðila og aðallega lagt fyrir héraðsdóm að taka þær til efnismeðferðar en til vara „að fresta málinu að því leyti með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 ... þar til efnismeðferð í sakamáli hefst fyrir dómi ellegar ... þar til fyrir liggur hvort kærði verði ákærður“. Þá krefst sóknaraðili aðallega málskostnaðar í héraði, til vara að hann verði felldur niður en að því frágengnu að hann verði lækkaður. Í öllum tilvikum krefst hún kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði höfðaði sóknaraðili mál þetta 24. júní 2015 og krafðist þess að varnaraðili yrði dæmdur til refsingar, svo og að honum yrði gert að sæta upptöku tiltekinna muna og ávinnings og greiða tilgreindar fjárhæðir í skaðabætur, auk þess sem viðurkennd yrði skaðabótaskylda hans vegna varanlegrar örorku og varanlegs miska sóknaraðila. Í héraðsdómsstefnu var því lýst að kröfur þessar væru hafðar uppi á þeim grunni að varnaraðili hafi aðfaranótt 1. janúar 2013 án vitundar sóknaraðila og í óleyfi hennar gert upptöku á mynd með hljóði „af kynlífsathöfnum“ þeirra. Þessa upptöku, sem hafi verið 59 sekúndur að lengd, hafi varnaraðili birt „opinberlega á netinu“ 13. sama mánaðar, en um það hafi sóknaraðila á hinn bóginn ekki orðið kunnugt fyrr en „um jólin 2014“. Hafi sóknaraðili borið upp við lögreglu 15. júní 2015 kæru á hendur varnaraðila fyrir þetta athæfi. Ekki lægi fyrir hvort ákæruvaldið myndi höfða sakamál gegn varnaraðila vegna þessa, en sökum sex mánaða frests, sem settur er í 1. mgr. 29. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 til að höfða einkarefsimál, væri sóknaraðila nauðsynlegt að grípa þegar til málshöfðunar. Með hinum kærða úrskurði var orðið við kröfu varnaraðila um að málinu yrði vísað í heild frá héraðsdómi. Sóknaraðili unir við þá niðurstöðu um annað en kröfur sínar um að varnaraðila verði gert að sæta refsingu og greiða málskostnað.

Sú aðstaða að sóknaraðili hafi höfðað einkarefsimál á hendur varnaraðila samhliða því að bera upp við lögreglu kæru vegna ætlaðrar refsiverðrar háttsemi hans, sem gæti orðið efni til saksóknar af hálfu ákæruvaldsins, stangast ekki á við bann 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við samning um verndun mannréttinda og mannfrelsis, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu, við endurtekinni saksókn eða refsingu þannig að varðað gæti frávísun þessa máls að því er varðar kröfur sóknaraðila um að varnaraðila verði gert að sæta refsingu. Svo sem greinir í hinum kærða úrskurði hefur sóknaraðili á hinn bóginn gert mál þetta þannig úr garði að hvorki hefur hún lagt fram eintak af þeirri upptöku, sem hún kveður varnaraðila hafa gert, né gögn um hvað kunni að hafa komið fram á henni, en í greinargerð fyrir héraðsdómi hélt varnaraðili því fram að sakir, sem sóknaraðili hafi borið á sig, væru „með öllu tilhæfulausar“. Án sönnunargagna um þetta meginatriði málsins er ófært að fella efnisdóm á það og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur að því leyti sem honum hefur verið skotið til Hæstaréttar.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, K, greiði varnaraðila, M, 350.000 krónur í kærumálskostnað.