110/2014

E ehf. höfðaði mál á hendur L hf. vegna ágreinings aðilanna um uppgjör 32 gengistryggðra kaupleigusamninga um lausafjármuni vegna atvinnurekstrar E ehf., sem þeir höfðu gert með sér, en við bráðabirgðauppgjör samninganna voru 28 þeirra óuppgerðir en fjórir þeirra höfðu verið efndir að fullu. Talið var að gengistrygging kaupleigusamninganna hefðu verið í andstöðu við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og að L hf. gæti ekki krafið E ehf. um viðbótargreiðslu vegna afborgana og vaxta af skuld sem innt hafði verið af hendi á tímabilinu fram að endurútreikningi hennar, enda yrði litið svo á að E ehf. væri eins settur og ef hann hefði fengið í hendur fullnaðarkvittun fyrir hverri afborgun. Þá var talið að þetta gilti jafnt um þá 28 samninga, sem ekki höfðu verið efndir að fullu við endurútreikninginn, og hina fjóra, sem þá voru að fullu uppgerðir. Var því tekin til greina fjárkrafa E ehf. um endurheimtu ofgreidds fjár.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. febrúar 2014. Hann krefst sýknu af kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 9. apríl 2014. Hann krefst þess að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér aðallega 65.235.733 krónur, en til vara 63.318.506 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. mars 2011 til greiðsludags. Verði hvorug krafan tekin til greina krefst gagnáfrýjandi staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Að því frágengnu krefst hann þess að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér aðallega 19.442.066 krónur, en til vara 15.646.895 krónur, með dráttarvöxtum eins og áður greinir. Að öllu þessu frágengnu krefst gagnáfrýjandi viðurkenningar á því að eftirstöðvar krafna aðaláfrýjanda á hendur sér 7. mars 2011 hafi numið 3.174.340 krónum. Loks krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi gerðu aðilarnir alls 33 kaupleigusamninga um lausafjármuni vegna atvinnurekstrar gagnáfrýjanda á tímabilinu frá 22. september 2004 til 5. nóvember 2007. Þessum samningum var öllum sammerkt að samið hafði verið um að fjárhæð leigu samkvæmt þeim ætti að taka breytingum eftir gengi tiltekinna erlendra gjaldmiðla gagnvart íslenskri krónu. Að gengnum dómum Hæstaréttar 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 og 16. september sama ár í máli nr. 471/2010 reiknaði aðaláfrýjandi á nýjan leik út stöðuna i viðskiptum sínum við gagnáfrýjanda og tók þar mið af því að ákvæði um gengistryggingu í kaupleigusamningunum hafi verið andstæð 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Var þannig lagt til grundvallar að höfuðstóll upphaflegrar skuldar gagnáfrýjanda samkvæmt hverjum samningi hafi verið í íslenskum krónum án verðtryggingar. Vextir af skuldinni ættu að ráðast af 4. gr. laga nr. 38/2001, en ekki af ákvæðum samninganna, þar sem mælt var fyrir um að hún bæri LIBOR vexti með nánar tilteknu álagi. Vextir samkvæmt nefndu lagaákvæði voru í hverju tilviki reiknaðir af skuldinni frá öndverðu. Dregnar voru síðan frá greiðslur, sem gagnáfrýjandi hafði innt af hendi, og fékkst þannig sú niðurstaða að heildarskuld hans við aðaláfrýjanda næmi 48.701.639 krónum. Sú fjárhæð tók bæði mið af 28 kaupleigusamningum, sem gagnáfrýjandi hafði ekki greitt upp þegar endurútreikningurinn var gerður, og 4 kaupleigusamningum, sem aðilarnir höfðu efnt að fullu á árunum 2007 til 2009. Gagnáfrýjandi felldi sig ekki við þennan endurútreikning og fór svo að aðilarnir sömdu 11. nóvember 2011 um bráðabirgðauppgjör á viðskiptum sínum, en jafnframt um að gagnáfrýjandi myndi bera ágreining þeirra undir dómstóla. Því til samræmis höfðaði hann mál þetta 21. sama mánaðar.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að ákvæði í kaupleigusamningum aðilanna um gengistryggingu hafi verið í andstöðu við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001, svo og að aðaláfrýjandi geti ekki krafið gagnáfrýjanda um viðbótargreiðslu vegna afborgana og vaxta af skuld þess síðarnefnda, sem hann innti af hendi á tímabilinu fram að endurútreikningi hennar, enda verður litið svo á að gagnáfrýjandi sé eins settur og ef hann hefði fengið í hendur fullnaðarkvittun fyrir hverri afborgun. Gagnstætt því, sem komist var að niðurstöðu um í héraðsdómi, verður þetta ekki aðeins að gilda um greiðslur af þeim 28 kaupleigusamningum, sem ekki höfðu verið efndir að fullu við endurútreikninginn, heldur einnig um greiðslur af þeim 4 samningum, sem þá voru að fullu uppgerðir. Með því að staðfesta verður niðurstöðu héraðsdóms um aðrar málsástæður aðilanna verður aðalkrafa gagnáfrýjanda tekin til greina, en þó þannig að ákvæði hins áfrýjaða dóms um dráttarvexti verða látin standa óröskuð.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest. Aðaláfrýjanda verður gert að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Lýsing hf., greiði gagnáfrýjanda, Eykt ehf., 65.235.733 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. desember 2011 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 2.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.