502/2009

X var ákærður fyrir endurteknar líkamsárásir gegn þáverandi sambúðarkonu sinni, A. Var honum meðal annars gefið að sök að hafa „í október 2006 til júní 2007“ á heimili þeirra í Danmörku veist ítrekað að henni með barsmíðum og veitt henni áverka. Talið var að staðfesting lægi fyrir um allmörg ákveðin tilvik og gæti ónákvæm tímasetning endurtekinna brota í þessum lið ákærunnar ekki staðið því í vegi að X yrði sakfelldur samkvæmt verknaðarlýsingu í ákæru. Þá var X jafnframt sakfelldur fyrir þrjár aðrar líkamsárásir gagnvart A. Voru brot hans heimfærð undir 1. mgr. 217. gr. og 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. X var hins vegar sýknaður af ákæru um að hafa veist að föður sínum, B. Foreldrar X gáfu hvorki skýrslu fyrir lögreglu né héraðsdómi, en nágranni þeirra, sem kom á vettvang eftir að hafa orðið var við háreysti frá húsi þeirra um nóttina, kom á hinn bóginn fyrir dóm. Var talið að gegn neitun X nægði framburður þessa eina vitnis ekki til að ákæruvaldið fullnægði sönnunarbyrði, sem það ber samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og gætu ljósmyndir af B, sem sýndu ákomur í andliti hans, ekki bætt þar úr. Þá var X sakfelldur fyrir ítrekuð kynferðisbrot með því að hafa neytt A með hótunum um ofbeldi eða annars konar ólögmætri nauðung til samræðis og annarra kynferðismaka með öðrum körlum, en X ýmist ljósmyndaði kynmökin eða tók þau upp á myndband og tók iðulega þátt í þeim. Var háttsemi X talin varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. X mótmælti því að sakargiftir, þó taldar yrðu sannaðar, yrðu færðar undir framangreint refsiákvæði. Fallist var á þá skýringu ákæruvaldsins að ekkert gæti skýrt háttsemi X annað en það að þessi kynmök annarra hefðu haft kynferðislegt gildi fyrir hann og komið í staðinn fyrir eða bætt upp hefðbundið samræði, jafnvel þótt hann hefði sjálfur iðulega tekið þátt í þessum athöfnum. Athæfið, sem hann neyddi A til að taka þátt í, félli því undir önnur kynferðismök í merkingu ákvæðisins. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til þess að X hefði gerst sekur um fjölmargar líkamsárásir og sérlega gróf og alvarleg kynferðisbrot gegn þáverandi sambúðarkonu sinni. Brotin stóðu yfir um árabil og afleiðingar þeirra fyrir A væru alvarlegar. Var X gert að sæta fangelsi í átta ár. Þá var hann jafnframt dæmdur til að greiða A 3.000.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 24. ágúst 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist að sakfelling samkvæmt héraðsdómi verði staðfest og refsing ákærða þyngd.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 4.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara krefst hann sýknu og að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi. Að því frágengnu krefst hann þess að refsing verði milduð og skaðabætur til A samkvæmt hinum áfrýjaða dómi lækkaðar.

I

Sakargiftir á hendur ákærða lúta annars vegar að ítrekuðum líkamsárásum á þáverandi sambúðarkonu hans, A, en hins vegar kynferðisbrotum gegn henni, svo sem nánar greinir í héraðsdómi. Að auki er honum gefin að sök líkamsárás á föður sinn. Um fyrstnefndu brotin var fjallað í A. kafla, 1. til 5. lið ákæru, árás á föður ákærða í B. kafla, 6. lið, en kynferðisbrotin í C. kafla, 7. til 12. lið. Undir rekstri málins féll ákæruvaldið frá sakargiftum samkvæmt 1. lið ákæru.

Aðalkrafa ákærða um frávísun málsins var einnig höfð uppi fyrir héraðsdómi, en með úrskurði 19. febrúar 2009 var henni hafnað. Krafa um að málinu verði í heild vísað frá héraðsdómi er reist á því að ríkissaksóknari hafi verið vanhæfur til að höfða mál gegn ákærða. Rannsókn málsins hafi farið fram hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og eiginkona ríkissaksóknara, sem sé lögfræðingur í kynferðisbrotadeild og aðstoðarsaksóknari við embætti lögreglustjórans, stýrt rannsókninni og tekið þátt í henni að undanskilinni rannsókn vegna 4. og 6. liðar ákæru. Meðal annars hafi hún óskað eftir að gert yrði sálfræðimat á brotaþola og komið fram sem sakflytjandi, meðal annars þegar gæsluvarðhalds var krafist yfir ákærða. Þá hafi hún 7. apríl 2008 sinnt málflutningi vegna ágreinings fyrir héraðsdómi um kröfu ákæruvaldsins um frestun aðalmeðferðar í máli, sem lögreglustjóri hafði höfðað gegn ákærða vegna sakargifta, sem nú eru í 4. og 6. lið ákæru í þessu máli. Ríkissaksóknari hafi einnig verið vanhæfur til að höfða þetta mál þar sem settur saksóknari við embætti hans, sem undirritaði ákæruna, sé dóttir yfirmanns kynferðisbrotadeildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Vísar ákærði til e. og g. liða 1. mgr. 6. gr., sbr. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála um ætlað vanhæfi ríkissaksóknara í málinu. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var af hálfu ákæruvaldsins vísað til dóms réttarins 21. október 1999 í máli nr. 265/1999 varðandi tengsl ákæruvaldsins lögum samkvæmt við þá, sem fara með rannsókn sakamála.

Í 1. mgr. 26. gr. laga nr. 88/2008 er mælt fyrir um að ríkissaksóknari skuli víkja sæti ef hann væri vanhæfur sem dómari til að fara með mál samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga. Í síðastnefndu lagaákvæði segir í e. lið að dómari víki sæti ef hann tengist eða hefur tengst fyrirsvarsmanni sakbornings eða brotaþola eða málflytjanda með þeim hætti sem segir í d. lið sömu greinar. Eiginkona ríkissaksóknara hefur ekki komið fram í þessu máli sem málflytjandi og valdið með því vanhæfi ríkissaksóknara. Hún hefur ekki heldur tekið ákvarðanir um meðferð ákæruvalds í umboði yfirmanns síns, lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sem kærðar hafa verið til ríkissaksóknara. Vanhæfi ríkissaksóknara á grundvelli e. liðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 er því ekki fyrir hendi. Sem aðstoðarsaksóknari fór eiginkona ríkissaksóknara ekki með ákæruvald í málinu og gaf ekki út ákæru í því, en hún var lögreglu til aðstoðar við rannsókn þess og gat í þeim tilgangi mælt fyrir um einstakar rannsóknaraðgerðir, svo sem hún gerði. Ekkert er heldur fram komið um að aðstoðarsaksóknarinn hafi átt hagsmuna að gæta í málinu. Ríkissaksóknari fer með ákæruvald í málinu en ekki lögreglustjóri. Þau tengsl aðstoðarsaksóknarans og ríkissaksóknara, sem um ræðir, fela að þessu virtu ekki í sér aðstæður, sem eru til þess fallnar að draga óhlutdrægni ríkissaksóknara með réttu í efa, og verður samkvæmt því einnig hafnað að hann sé vanhæfur til að gefa út ákæru í málinu á grundvelli g. liðar 1. mgr. 6. gr. áðurnefndra laga. Ekki verður heldur fallist á að ríkissaksóknari hafi á grundvelli sama lagaákvæðis orðið vanhæfur til að gefa út ákæru vegna tengsla setts saksóknara í málinu og yfirmanns kynferðisbrotadeildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og gildir þá einu þótt fram sé komið að umræddur lögreglumaður hafi haft afskipti af afmörkuðum þáttum í rannsókn málsins.

Aðalkrafa ákærða er í annan stað á því reist að mál vegna sömu sakargifta og um ræðir í 4. og 6. lið ákæru hafi áður verið höfðað gegn honum, en með úrskurði héraðsdóms 10. apríl 2008 hafi því verið vísað frá dómi. Síðara málið, sem hér sé til úrlausnar, hafi ekki verið höfðað fyrr en 15. janúar 2009. Í 3. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 sé kveðið á um að hafi máli verið vísað frá dómi eða það fellt niður verði nýtt mál um sama sakarefni ekki höfðað síðar en þremur mánuðum frá því að fyrra málinu var endanlega vísað frá dómi eða það fellt niður. Þetta síðara mál hafi ekki verið höfðað fyrr en löngu eftir að sá frestur var liðinn.

Málið á hendur ákærða, sem vísað var frá dómi 10. apríl 2008, var höfðað af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 14. desember 2007 og tók svo sem fram er komið til sömu sakargifta og um ræðir í 4. og 6. lið ákæru í þessu máli. Úrskurðurinn um frávísun þess máls gekk meðan enn voru í gildi lög nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, en í þeim voru því ekki sett tímamörk að mál yrði höfðað að nýju eftir að fyrra máli um sama sakarefni hafði verið vísað frá dómi eða það fellt niður. Í ákvæðum til bráðabirgða í lögum nr. 88/2008, sem varða tengsl þeirra við eldri lög, er ekki vikið að þeirri stöðu að máli hafi verið vísað frá dómi í tíð eldri laga og ný ákæra ekki gefin út við gildistöku þeirra nýju. Ákvæði 3. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 um málshöfðunarfrest ber að skýra á þann veg að hafi úrskurður um frávísun gengið í gildistíð eldri laga skuli nýtt mál um sama sakarefni höfðað áður en þrír mánuðir voru liðnir frá gildistöku laga nr. 88/2008, sem var 1. janúar 2009. Krafa ákærða um frávísun, sem á þessari ástæðu er reist, verður samkvæmt þessu ekki tekin til greina.

II

Í 2. lið ákæru er ákærða gefið að sök að hafa „í október 2006 til júní 2007“ á heimili sínu og A í Danmörku veist ítrekað að henni með barsmíðum og veitt henni áverka eins og þar er lýst nánar. Í hinum áfrýjaða dómi voru þessi brot talin sönnuð og ákærði sakfelldur fyrir þau.

Tímasetning ætlaðra brota samkvæmt þessum lið ákæru er ekki nákvæm, heldur vísað til þess að þau hafi gerst ítrekað á allt að níu mánaða tímabili. Í skýrslu A fyrir dómi kom fram að líkamsárásir ákærða á hana hafi aukist mjög um haustið 2006 og hafi slíkt gerst á þessu tímaskeiði að lágmarki í annarri hverri viku. Hún kvaðst aldrei hafa náð að jafna sig á milli og alltaf verið svört af mari á handleggjunum af völdum ákærða. Ofbeldi hans hafi einkum verið fólgið í hnefahöggum á líkama hennar, útlimi og höfuð, en einnig hafi hann sparkað ítrekað í hana og hrint henni til. Lýsing hennar fyrir dómi var í raun þess efnis að ofbeldi ákærða hafi staðið yfir óslitið allt tímabilið sem um ræðir, en nokkur tilvik voru þó í framburði hennar tímasett með nokkurri nákvæmni eða í október og nóvember 2006 og janúar 2007. Með ljósmyndum af A og framburði annarra vitna hafa ofbeldisverk ákærða gegn henni verið tímasett með vissu í þeim mánuðum, sem hún tiltók sérstaklega, en einnig í byrjun og lok mars 2007 og maí sama ár. Vitni hafa einnig borið að A hafi í nokkur skipti á þessu tímabili staðfest við þau að sjáanlegir áverkar, sem hún þá bar, væru af völdum ákærða. Samkvæmt þessu liggur fyrir staðfesting um allmörg ákveðin tilvik og getur ónákvæm tímasetning endurtekinna brota í 2. lið ákæru samkvæmt þessu ekki staðið því í vegi að ákærði verði sakfelldur samkvæmt verknaðarlýsingu í ákæru.

Með framangreindum athugasemdum verður með vísan til forsendna héraðsdóms staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða af sakargiftum samkvæmt A. kafla, 2. til 5. lið ákæru, að báðum liðum meðtöldum. Brot hans samkvæmt þessum kafla eru réttilega heimfærð til refsiákvæða í hinum áfrýjaða dómi.

III

Í B. kafla, 6. lið ákæru, er ákærða gefið að sök að hafa aðfaranótt 23. september 2007 veist að föður sínum, B, snúið upp á handlegg hans, slegið hann margsinnis, tekið hann hálstaki og ítrekað hótað honum lífláti. Við þetta hafi B hlotið nánar tilgreinda áverka í andliti og á líkama. Með héraðsdómi var ákærði sýknaður af þeim hluta sakargifta í þessum lið, sem laut að líflátshótunum, en sakfelldur fyrir önnur ákæruefni. Ákæruvaldið krefst staðfestingar á þeirri niðurstöðu héraðsdóms, en ákærði neitar sök og krefst sýknu.

Eins og rakið er í héraðsdómi tengjast ákæruefni samkvæmt 4. og 6. lið ákæru þannig að brot ákærða gagnvart föður sínum eiga að hafa orðið í beinu framhaldi af ofbeldi hans gegn A eftir að faðir ákærða kom að íbúð þeirra og reyndi að stöðva atlögur sonar síns gegn henni. Ákærði á eftir það að hafa elt föður sinn upp á efri hæð hússins, þar sem atvik samkvæmt 6. lið ákæru eiga að hafa gerst.

A bar fyrir dómi að hún hafi ekki orðið vitni að atvikum, sem greinir í 6. lið ákæru, en hún hafi orðið eftir í íbúð sinni og ákærða þegar sá síðastnefndi og faðir hans fóru um nóttina upp á eftir hæð hússins. Lögreglumaður kom hins vegar á vettvang næsta dag og gerði upplýsingaskýrslu um það, sem hann hafði eftir foreldrum ákærða og nágranna þeirra, O, um atvik sem gerðust um nóttina. Skýrslan var ekki undirrituð af öðrum en lögreglumanninum, sem gerði hana, en í hinum áfrýjaða dómi er greint frá efni hennar.

Foreldrar ákærða gáfu hvorki skýrslu fyrir lögreglu né héraðsdómi, en áðurnefndur nágranni þeirra, sem kom á vettvang eftir að hafa orðið var við háreysti frá húsi þeirra um nóttina, kom á hinn bóginn fyrir dóm. Þar minntist hann ekki atvika í þeim mæli eða á þann veg, sem haft var eftir honum í upplýsingaskýrslu lögreglu. Hann gat ekki heldur staðfest að ákærði hefði hótað föður sínum lífláti. Gegn neitun ákærða nægir framburður þessa eina vitnis ekki til að ákæruvaldið fullnægi sönnunarbyrði, sem það ber samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008, og geta ljósmyndir af föður ákærða, sem sýna ákomur í andliti hans, ekki bætt þar úr. Verður ákærði samkvæmt því sýknaður af sakargiftum samkvæmt þessum lið ákæru.

IV

Í C. kafla ákæru eru ákærða gefin að sök ítrekuð kynferðisbrot með því að hafa neytt sambúðarkonu sína með hótunum um ofbeldi og annars konar ólögmætri nauðung til samræðis og annarra kynferðismaka með öðrum körlum, eins og nánar er rakið í 7. til 12. lið ákærunnar, en ákærði hafi ýmist ljósmyndað kynmökin eða tekið þau upp á myndband og iðulega tekið þátt í þeim. Ákærði játar að öll þau atvik hafi gerst, sem greinir í umræddum ákæruliðum, en krefst á hinn bóginn sýknu á þeim grunni að sambúðarkona hans hafi í öllum tilvikum verið samþykk því að kynmökin færu fram með þeim hætti, sem í ákæru greinir, og stundum átt frumkvæði að þeim.

Í hinum áfrýjaða dómi er ítarlega greint frá lýsingum A á því hvernig sambúð hennar og ákærða hafi breyst fljótlega eftir að hún hófst og ofbeldi hans og harka gagnvart henni aukist stig af stigi og einkennt loks allt samband þeirra. Samhliða hafi komið í ljós kynlífsórar hans, sem hafi lýst sér í hugmyndum og síðan kröfum um að fleiri karlar skyldu kallaðir til þátttöku í kynlífi þeirra. Hún kvaðst í byrjun hafa átt erfitt með að trúa að alvara byggi að baki þessu af hálfu ákærða, en látið svo nauðug undan til að þóknast honum. Síðan hafi komið í ljós, og endanlega í mars 2006, að skýr tengsl hafi verið á milli líkamlegs ofbeldis ákærða við hana og óvilja hennar til að taka þátt í athöfnum af þessum toga. Óttinn við enn meira ofbeldi hafi ráðið því að hún hafi iðulega látið undan kröfum hans um kynlíf með þátttöku annarra, enda hafi hún aðeins átt tveggja kosta völ, annaðhvort að samþykkja þetta eða sæta ella ofbeldi. Samhliða þessu hafi hún farið að misnota mjög áfengi í viðleitni til að fjarlægja sig þeim veruleika, sem hún hafi búið við. Hún kvað ákærða hafa í tveimur tilvikum lagt fyrir hana að hringja í nafngreinda karlmenn til að fá þá til þátttöku í kynlífi með þeim og hann mælt fyrir um hvað hún skyldi segja við þá, en í öllum öðrum tilvikum hafi hann gefið sig fram við aðra með slík erindi Hún sagðist engum hafa skýrt frá því kynferðislega ofbeldi, sem hún hafi búið við, fyrr en á síðari hluta árs 2007 þegar hún hafi gengist undir meðferð hjá sérfræðingi við svokallaða áfallamiðstöð Landspítala-háskólasjúkrahúss. Vinkona A, sem bjó í Danmörku samtímis henni og ákærða, bar á hinn bóginn fyrir dómi að þær hafi hist um vorið 2007 og A þá greint henni frá kynferðislegu ofbeldi, sem hún hafi sætt í ferð með ákærða til Spánar skömmu áður, en hún hefði ekki vitað fyrirfram að ferðin hafi gagngert verið farin til kynlífsathafna með öðrum körlum. Vinkonan kvaðst hins vegar hafa vitað alllöngu áður af öðru ofbeldi, sem A hafi sætt af hendi ákærða. Áfengisneysla A hafi aukist mikið eftir Spánarferðina og persónuleiki hennar breyst.

Fyrir héraðsdómi gáfu skýrslu fjölmörg vitni, þar á meðal systkini A og vinkonur, sem kváðust hafa leitast við að halda tengslum við hana á þeim tíma, sem hér um ræðir, eftir því sem aðstæður hennar hafi leyft og þrátt fyrir viðleitni ákærða til að einangra hana frá fjölskyldu og vinum. Þá eru fram komnar skýrslur margra sérfræðinga um andlegt ástand og atgervi ákærða og A, svo sem ítarlega er rakið í héraðsdómi. Meðal annars liggur fyrir sú niðurstaða þeirra að ákærði sé afar skapríkur og stjórnsamur, en A aftur á móti óvenju undirgefin og með lágt sjálfsmat. Þetta hafi meðal annars birst í því að hún hafi verið reiðubúin til að leggja allt í sölurnar fyrir hann. Héraðsdómur mat framburð A trúverðugan og stöðugan og að innbyrðis samræmi hafi verið í frásögn hennar frá upphafi, auk þess sem vísað var til þess að ekki yrði séð að hún hafi reynt að gera hlut ákærða verri en efni stæðu til. Frásögn ákærða var jafnframt talin að ýmsu leyti ótrúverðug. Fallist verður á með héraðsdómi að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að sú ógn, sem A stóð af ákærða og líkamlegt ofbeldi hans, hafi legið því til grundvallar að hún hafi tekið þátt í þeim kynlífsathöfnum með öðrum körlum, sem greinir í ákæru. Verður því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að sannað sé að ákærði hafi neytt A með hótunum um líkamlegt ofbeldi til þeirra athafna.

Í C. kafla ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og ákvæðinu var breytt með 3. gr. laga nr. 61/2007, og var fallist á þá heimfærslu til refsiákvæðis í hinum áfrýjaða dómi. Ákærði mótmælir að sakargiftir, þótt taldar yrðu sannaðar, verði færðar undir framangreint refsiákvæði. Samkvæmt orðalagi þess teljist það nauðgun að eiga samræði eða önnur kynferðismök við mann með því að beita ólögmætri nauðung og þurfi að beina ákæru að þeim, sem brotalýsing ákvæðisins tekur til. Telur ákærði að skilja verði ákæru svo að brot, sem þar greinir, felist í því að hann hafi neytt A til samræðis með öðrum körlum en sér. Ekkert sé fram komið um að hún hafi verið andvíg kynlífi með honum eða að ákæra taki til þess að hann hafi einnig haft mök við hana í umrædd skipti og sé hann heldur ekki ákærður fyrir hlutdeild í brotum annarra, en af þeim sökum geti ákvæði 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga ekki átt hér við. Af hálfu ákæruvaldsins er mótmælt að ákvæðið verði skýrt svo þröngt sem ákærði heldur fram og breyti engu þótt hin ólögmæta nauðung, sem hann beitti, hafi haft að markmiði að knýja A til kynmaka við aðra en hann.

Við úrlausn um heimfærslu framangreindra brota ákærða til refsiákvæða verður að líta til þess að með lögum nr. 40/1992 og 61/2007 var ákvæðum XXII. kafla almennra hegningarlaga um kynferðisbrot breytt verulega meðal annars með því markmiði að tryggja svo sem kostur væri virðingu fyrir kynfrelsi hvers manns og réttarvernd handa þolendum slíkra brota. Þær breytingar hafa ekki síst snúið að 194. gr. laganna, en hugtakið nauðgun í ákvæðinu hefur verið rýmkað verulega og tekur nú til háttsemi, sem áður varðaði vægari viðurlögum. Þá hafa svonefnd önnur kynferðismök verið lögð að jöfnu við samræði og er hvort tveggja nú fellt undir ákvæðið. Í athugasemdum, sem fylgdu frumvarpi sem varð að lögum nr. 40/1992, sagði um hugtakið önnur kynferðismök að í því fælist kynferðisleg misnotkun á líkama annars manns, sem komi í stað hefðbundins samræðis eða hafi gildi sem slíkt. Þetta séu athafnir sem veiti geranda kynferðislega fullnægingu eða séu almennt til slíks fallnar. Í athugasemdum, sem fylgdu frumvarpi sem varð að lögum nr. 61/2007, voru nefnd ýmis dæmi um háttsemi, sem teldist falla undir þetta hugtak. Ákærði neyddi sambúðarkonu sína með hótunum og beinu ofbeldi til kynmaka við aðra karla, ljósmyndaði athæfi þeirra og tók upp á myndband. Af hálfu ákæruvaldsins er því haldið fram að ekkert geti skýrt þessa háttsemi ákærða annað en það að þessi kynmök annarra hafi haft kynferðislegt gildi fyrir hann og komið í staðinn fyrir eða bætt upp hefðbundið samræði, jafnvel þótt hann hafi sjálfur iðulega tekið þátt í þessum athöfnum. Athæfið, sem hann neyddi sambúðarkonu sína til að taka þátt í, falli því undir önnur kynferðismök í merkingu 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Fallist verður á þessa skýringu ákæruvaldsins og eru brot ákærða samkvæmt 7. til 12. lið ákæru því réttilega heimfærð þar til refsiákvæðis.

V

Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til þess að hann hefur gerst sekur um fjölmargar líkamsárásir og sérlega gróf og alvarleg kynferðisbrot gegn þáverandi sambúðarkonu sinni. Brotin stóðu yfir um árabil og afleiðingar þeirra fyrir hana eru alvarlegar, eins og nánar greinir í héraðsdómi. Þá verður við ákvörðun refsingar litið til ákvæða 77. gr. og 1., 2., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Með 1. gr. laga nr. 27/2006, sem tóku gildi 3. maí 2006, var bætt nýrri 3. mgr. við 70. gr. almennra hegningarlaga. Verður tekið mið af þeirri breytingu við ákvörðun refsingar ákærða fyrir háttsemi hans eftir gildistöku þeirra laga. Þá verður jafnframt litið til b. og c. liða 195. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Að öllu virtu verður niðurstaða héraðsdóms um ákvörðun refsingar ákærða staðfest.

A krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða sér 4.000.000 krónur með nánar tilgreindum vöxtum á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með áorðnum breytingum. Hafið er yfir vafa að ákærði hefur með brotum sínum valdið henni miklum miska, en um hann liggja fyrir upplýsingar í skýrslum lækna og annarra sérfræðinga eins og ítarlega er rakið í héraðsdómi. Að öllu virtu eru miskabætur til hennar ákveðnar 3.000.000 krónur, sem ákærði verður dæmdur til að greiða með vöxtum eins og ákveðið var í héraðsdómi, en við ákvörðun bótanna er meðal annars litið til þess að óvíst er hvort A kunni að auki að eiga kröfu til bóta fyrir varanlegan miska eða varanlega örorku samkvæmt öðrum ákvæðum skaðabótalaga.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvæði héraðsdóms um refsingu ákærða, X, og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði A 3.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júní 2007 til 21. mars 2008, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 1.242.865 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 627.500 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Þ-kvk-ef B-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 125.500 krónur.