413/2003

H seldi fasteign sína fyrir milligöngu fasteignasölunnar H ehf., þar sem Þ starfaði sem löggiltur fasteignasali, en G var þar framkvæmdastjóri og stjórnarmaður. Lokagreiðsla vegna viðskiptanna var greidd á fasteignasölunni að H fjarstöddum en skilaði sér ekki til hans og krafðist hann greiðslu fjárins að óskiptu úr hendi H ehf., Þ og G. Hafði H veitt G umboð til að annast viðskiptin fyrir sig. Í héraði varð útivist af hálfu G og var krafa H á hendur honum tekin til greina en H ehf. og Þ sýknuð. Fyrir héraðsómi byggði H á því að á milli hans og G hafi verið sérstakt trúnaðarsamband og umboðið hafi verið veitt honum persónulega. Talið var að H hefði með þessum málatilbúnaði ráðstafað sakarefninu þannig að ekki yrðu aðrir en G látnir sæta ábyrgð á vanefndum þeim er H hafði orðið fyrir og voru þrotabú H ehf. og Þ sýknuð af kröfu H, en þáttur G var ekki til meðferðar fyrir Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf

Héraðsdómi var áfrýjað 22. október 2003. Áfrýjandi krefst þess, að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða sér 972.123 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 20. nóvember 2000 til 1. júlí 2001 en 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál hér fyrir dómi.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti. Til vara er þess krafist, að fjárhæð dómkröfu áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður. Verði dómkrafan að einhverju leyti tekin til greina er þess krafist, að vextir verði reiknaðir samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. maí 2002 gagnvart stefnda þrotabúi Húsvangs ehf. en frá 18. júní sama ár gagnvart stefnda Þ-kk-þgf S-kk-þgf.

Engar kröfur eru gerðar á hendur réttargæslustefnda, Tryggingamiðstöðinni hf.

Auk stefndu hér fyrir dómi var héraðsdómi áfrýjað á hendur dómfellda í héraði, G-kk-þgf J-kk-þgf M-kk-þgf T-kk-þgf, og krafist staðfestingar dómsins gagnvart honum auk málskostnaðar úr hans hendi sameiginlega með öðrum stefndu. Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi fallið frá kröfu gagnvart G-kk-þgf J-kk-þgf, sem ekki hafði látið málið til sín taka.

Eins og greinir í málavaxtalýsingu héraðsdóms veitti áfrýjandi G-kk-þgf J-kk-þgf, framkvæmdastjóra og stjórnarmanni fasteignasölunnar Húsvangs ehf., 2. október 2000 „fullt og ótakmarkað umboð til að undirrita kaupsamning, fasteignaveðbréf, afsal og öll önnur skjöl er varða sölu á íbúð minni að Grandavegi 5, Reykjavík.“ Í þessu umboði, sem gefið var út eftir undirritun kaupsamnings um íbúðina 19. september 2000, var hvorki minnst á heimild G-kk-ef J-kk-ef til móttöku og ráðstöfunar á kaupsamningsgreiðslu né atbeina fasteignasölunnar Húsvangs ehf. Fyrir liggur í málinu handrituð en ódagsett yfirlýsing áfrýjanda, þar sem fram kemur, að hann hafi gefið G-kk-þgf J-kk-þgf „umboð til að ganga frá síðustu greiðslu og sjá um afhendingu afsals, vegna þess að ég var erlendis.“

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð lögregluskýrsla frá 28. mars 2003 um yfirheyrslu yfir G-kk-þgf J-kk-þgf, sem ekki kom fyrir héraðsdóm. Þar kvað hann áfrýjanda hafa verið náinn vin sinn og hafi hann komið sölu íbúðarinnar nr. 5 við Grandaveg í kring og að öllu leyti séð um mál áfrýjanda tengd sölu hennar. Hann hafi fengið skriflegt og víðtækt umboð til að sinna málum áfrýjanda vegna sölunnar og telji hann það hafa falið í sér heimild til að taka við fjármunum fyrir hönd hans. Hann hafi greitt áfrýjanda af sérreikningi í vörslu fasteignasölunnar 1.500.000 krónur 17. ágúst 2001. Sama dag hafi hann eyðilagt bókina og fengið eftirstöðvarnar að láni með vitund og samþykki áfrýjanda. Hann ítrekaði, að umrætt umboð hefði verið „útbúið persónulega þeirra í milli en ekki á vegum Húsvangs.“ Í lok skýrslutökunnar kvaðst G-kk-nf J-kk-nf samþykkja bótakröfuna.

Áfrýjandi lagði mál sitt þannig fyrir dómstóla með stefnu til héraðsdóms, að G-kk-nf J-kk-nf hefði verið í „sérstöku trúnaðarsambandi“ við sig og hefði ábyrgð hans verið „persónuleg“, þar sem honum hefði verið veitt „persónulegt umboð“ til að ganga frá öllum skjölum vegna sölu íbúðarinnar. Á það verður fallist með héraðsdómi, að áfrýjandi hafi með þessu ráðstafað sakarefninu á þann veg, að hann hafi talið G-kk-þf J-kk-þf bera persónulega ábyrgð á þeim vanefndum, sem mál þetta er sprottið af, sbr. 45. gr. og 1. mgr. 50. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Er það í samræmi við framangreinda lýsingu G-kk-ef J-kk-ef fyrir lögreglu. Af þessu leiðir, eins og nánar greinir í forsendum héraðsdóms, að stefndu verða sýknaðir af kröfu áfrýjanda, og þarf þá ekki að taka afstöðu til annarra málsástæðna hans.

Eftir atvikum verður málskostnaður í héraði milli aðila þessa hæstaréttarmáls látinn falla niður. Rétt er, að áfrýjandi greiði stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti, en gjafsóknarkostnaður hans greiðist úr ríkissjóði. Um hvorttveggja er nánar mælt í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndu, þrotabú Húsvangs ehf. og Þ-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf, eru sýknir af kröfu áfrýjanda, H-kk-ef S-kk-ef E-kk-ef.

Málskostnaður í héraði milli aðila þessa hæstaréttarmáls fellur niður.

Áfrýjandi greiði stefndu hvorum um sig 100.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 300.000 krónur.