153/2003

BK krafðist fyrir dómi úrlausnar um lögmæti tiltekinna ákvarðana sýslumanns við nauðungarsölu á fasteign hans. Héraðsdómari vísaði kröfu BK frá dómi þar sem ekki yrði séð af ákvæðum laga um nauðungarsölu að BK, sem gerðarþoli, hefði heimild til að skjóta umræddum ákvörðunum undir dómara. Hæstiréttur taldi að sem gerðarþoli við nauðungarsöluna nyti BK þeirrar takmörkuðu heimildar, sem fram kæmi í 4. mgr. 22. gr. laga nr. 90/1991, til að leita úrlausnar héraðsdóms um þær ákvarðanir sýslumanns, sem um ræddi í málinu. Varnaraðilinn sýslumaðurinn á Selfossi hafi ekki sem gerðarbeiðandi við nauðungarsöluna andmælt því að BK fengi að leita úrlausnar héraðsdóms um þessar ákvarðanir. Það hafi aðrir gerðarbeiðendur heldur ekki gert. Nyti BK því heimildar til að bera málið undir dóm, sbr. 1. mgr. 73. gr. sömu laga. Þá þóttu ekki aðrir annmarkar á málatilbúnaði BK, sem varðað gætu frávísun málsins, og var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka það til efnislegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. apríl 2003, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 30. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 4. apríl 2003, þar sem vísað var frá dómi máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum um ágreining varðandi nauðungarsölu á fasteigninni Hlíðartungu í Sveitarfélaginu Ölfusi. Kæruheimild er í 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn B-kk-nf Á-kk-nf krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sóknaraðila gert að greiða kærumálskostnað.

Varnaraðilinn sýslumaðurinn á Selfossi hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I.

Svo sem fram kemur í hinum kærða úrskurði hélt sýslumaðurinn á Selfossi 12. desember 2002 áfram uppboði við nauðungarsölu á fasteigninni Hlíðartungu. Samkvæmt endurriti úr gerðabók sýslumanns voru gerðarbeiðendur Lífeyrissjóðurinn Framsýn, tollstjórinn í Reykjavík og sýslumaðurinn á Selfossi, en sóknaraðili var gerðarþoli. Áður en leitað var þessu sinni boða í eignina var uppboðsskilmálum breytt á þann veg að frestur kaupanda til að greiða fjórðung söluverðs hennar til að fá boð sitt samþykkt var ákveðinn til 16. janúar 2003, en bjóðendur skyldu vera bundnir við boð sín til og með 23. sama mánaðar. Við uppboðið varð varnaraðilinn B-kk-nf hæstbjóðandi. Honum var greint frá því að boð hans yrði samþykkt ef greiðsla bærist samkvæmt því og í samræmi við breytta uppboðsskilmála 16. janúar 2003 kl. 15. Sóknaraðili, sem var viðstaddur uppboðið, ritaði undir bókun um það í gerðabók, svo og sérstakt skjal um framangreinda breytingu á uppboðsskilmálum.

Um það leyti dags 16. janúar 2003, sem varnaraðilanum B-kk-þgf bar að inna af hendi greiðslu til samþykkis boðs síns, leitaðist sóknaraðili við að fá nauðungarsöluna fellda niður. Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði barst sýslumanni bréf frá lögmanni Lífeyrissjóðsins Framsýnar kl. 14.26 þennan dag, þar sem kom fram að hæstbjóðandi í fasteignina hafi komið veðskuld við lífeyrissjóðinn í skil. Nokkru eftir kl. 15 barst síðan sýslumanni annað bréf frá lögmanninum, þar sem lýst var yfir að hann afturkallaði beiðni sína um nauðungarsölu. Þá liggur fyrir að sama dag bauð sóknaraðili sýslumanni greiðslu að fjárhæð 500.000 krónur upp í skuld, sem sá síðastnefndi hafði krafist nauðungarsölu til að fá fullnægt, en heildarfjárhæð hennar mun hafa verið 6.459.599 krónur. Vildi sóknaraðili fá beiðni sýslumanns afturkallaða gegn þessari greiðslu, en hann ekki orðið við því. Varnaraðilinn B-kk-nf innti af hendi greiðslu samkvæmt uppboðsskilmálum á þeim tíma, sem ákveðinn hafði verið. Var boð hans í fasteignina þar með samþykkt.

Með bréfi 23. janúar 2003 til Héraðsdóms Suðurlands leitaði sóknaraðili úrlausnar um gildi ákvörðunar sýslumanns 16. sama mánaðar um að neita að afturkalla beiðni sína um nauðungarsölu á fasteigninni Hlíðartungu gegn innborgun á skuld sóknaraðila og ávísun frá honum á tilteknar greiðslur úr hendi þriðja manns. Enn fremur leitaði sóknaraðili úrlausnar um gildi ákvörðunar sýslumanns sama dag um að samþykkja boð varnaraðilans B-kk-ef og „þar með stytta samþykkisfrest úr 6 vikum í 5 þrátt fyrir að viðstöddum á uppboðsstað hafi borið saman um að 6 vikna frestur hefði verið veittur.“ Fyrir liggur að sóknaraðili sendi einnig afrit af þessu bréfi til sýslumanns 23. janúar 2003.

Fyrir héraðsdómi kröfðust varnaraðilar þess að málinu yrði vísað frá. Var fallist á þá kröfu með hinum kærða úrskurði.

II.

Dómkröfur sóknaraðila fyrir héraðsdómi voru þær sömu og fram komu í bréfi hans til dómsins 23. janúar 2003, sem áður er getið. Skilja verður fyrri kröfu sóknaraðila svo að með henni sé hann í reynd að krefjast úrlausnar um að sýslumanni hafi borið 16. janúar 2003 að fella niður nauðungarsölu á fasteigninni Hlíðartungu vegna greiðslu, sem sóknaraðili telur gerðarbeiðendur hafa fengið á kröfum sínum. Þá verður að skilja síðari kröfu sóknaraðila þannig að hann leiti með henni úrlausnar um að sýslumanni hafi ekki verið rétt að veita umræddan dag viðtöku úr hendi varnaraðilans B-kk-ef greiðslu á hluta söluverðs fasteignarinnar til samþykkis á boði hans í hana.

Samkvæmt upphafsorðum 2. mgr. 22. gr. laga nr. 90/1991 ber sýslumanni þegar í stað að taka ákvörðun um ágreining, sem rís við fyrirtöku samkvæmt 21. gr. laganna á beiðni um nauðungarsölu, um hvort nauðungarsalan fari fram eða hvernig staðið verði að henni. Samkvæmt 6. mgr. sömu lagagreinar verður þessari reglu jafnframt beitt á síðari stigum nauðungarsölu allt fram að því að aðgerðum við hana er lokið. Framangreindar kröfur sóknaraðila lúta báðar að því hvernig standa hafi átt að nauðungarsölu í skilningi þessara lagaákvæða. Sem gerðarþoli við nauðungarsöluna naut sóknaraðili þeirrar takmörkuðu heimildar, sem fram kemur í 4. mgr. 22. gr. laga nr. 90/1991, til að leita úrlausnar héraðsdóms um þær ákvarðanir sýslumanns, sem um ræðir í málinu. Varnaraðilinn sýslumaðurinn á Selfossi hefur ekki sem gerðarbeiðandi við nauðungarsöluna andmælt því að sóknaraðili fái að leita úrlausnar héraðsdóms um þessar ákvarðanir í máli, sem rekið er eftir reglum XIII. kafla laga nr. 90/1991. Það hafa aðrir gerðarbeiðendur heldur ekki gert. Nýtur sóknaraðili því heimildar til að bera mál þetta undir dóm, sbr. 1. mgr. 73. gr. sömu laga.

Samkvæmt framangreindu og með því að ekki eru aðrir annmarkar á málatilbúnaði sóknaraðila, sem varðað geta frávísun málsins, verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka það til efnislegrar meðferðar.

Rétt er að aðilarnir beri á þessu stigi hver sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.