298/2004

H hf. gekk að tilboði G í vinnu við að slá upp einbýlishúsi, setja á það þak, setja í glugga og glerja þá. Þegar húsið hafði verið steypt og mót rifin af því kom í ljós að byggingu þess var verulega áfátt. Ágreiningslaust var að ágallar hefðu verið á verki G en hins vegar var deilt um hvort við mat á kostnaði við úrbætur ætti að leggja til grundvallar mat dómkvadds manns eða yfirmat tveggja dómkvaddra manna en fyrrnefnda matið var töluvert hærra en það síðargreinda. Hafði héraðsdómur reist niðurstöðu sína á undirmatinu. Fyrir lá að báðar matsgerðirnar fjölluðu um sömu matsatriði. Í Hæstarétti var talið að ekkert væri komið fram um að ekki hefði verið gætt réttra aðferða við mat hinn dómkvöddu yfirmatsmanna eða að niðurstaða þeirra hefði verið reist á röngum forsendum. Bent var á að í forsendum héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, væru engin efnisleg rök færð fyrir því hvers vegna ekki væri fallist á þær aðferðir sem yfirmatsmenn töldu rétt að beita við úrbætur á umræddum göllum. Var það niðurstaða Hæstaréttar að yfirmatsgerðin yrði lögð til grundvallar í málinu við ákvörðun skaðabóta til handa H hf. Þá var með vísan til forsendna héraðsdóms staðfest niðurstaða hans um að G hefði ekki átt rétt á að bæta úr göllunum, bætur vegna tafa og sýknu H hf. af kröfu G um skuldajöfnuð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. júlí 2004. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafan verði lækkuð og málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi gerði áfrýjandi, sem er húsasmíðameistari, stefnda tilboð 5. júní 2000 í vinnu við að slá upp einbýlishúsi að Skildinganesi 50 í Reykjavík, setja á það þak, setja í glugga og glerja þá. Í tilboðinu voru gefin upp einingarverð í nánar tilgreindum liðum sem voru bindandi, en magntölur voru áætlaðar og skyldu reiknaðar á vinnustað eftir áföngum verksins. Var heildarverð tilboðsins 9.021.843 krónur. Stefndi gekk að tilboðinu og hóf áfrýjandi skömmu síðar vinnu við húsið. Tók hann einnig að sér byggingarstjórn verksins. Þegar húsið hafði verið steypt og mót rifin af því haustið 2001 kom í ljós að byggingu þess var verulega áfátt. Fékk stefndi þá byggingafræðing til að gera úttekt á helstu göllum. Skoðaði hann húsið og mældi það upp 20. september 2001 og bar saman við fyrirliggjandi teikningar. Kom í ljós að steypumót virtust hafa gefið eftir á mörgum stöðum í húsinu, halli var á ýmsum steyptum veggjum og súlum og stallar. Innsteyptir spýtuklossar voru á nokkrum stöðum í steyptum veggjum. Þá komu í ljós málskekkjur á nokkrum stöðum. Þegar úttekt þessi lá fyrir mun stefndi hafa krafist viðurkenningar Sjóvá-Almennra trygginga hf. á greiðsluskyldu félagsins á grundvelli lögboðinnar starfsábyrgðartryggingar áfrýjanda hjá félaginu vegna vanrækslu hans sem byggingarstjóra. Félagið hafnaði 23. október 2001 greiðsluskyldu sinni vegna annars en tveggja atriða sem talin voru í misræmi við samþykktar teikningar. Að beiðni stefnda var 9. nóvember 2001 dómkvaddur maður til að meta gallana og kostnað við úrbætur á þeim. Matsgerðinni var lokið 14. janúar 2002 og var niðurstaða matsmanns sú að kostnaður við að lagfæra gallana næmi 5.860.593 krónum að teknu tilliti til endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu á verkstað. Var annars vegar um að ræða kostnað vegna klæðningar utanhúss, pússningar á lofti og veggjum að innan auk kostnaðar við að fjarlægja aðskotahluti úr steypu. Hins vegar laut matið að kostnaði við úrbætur á nánar tilgreindum atriðum sem upp voru talin í 27 liðum. Hinn 16. janúar 2002 krafðist stefndi skaðabóta í fimm liðum úr hendi áfrýjanda. Byggðist krafan meðal annars á niðurstöðu matsmannsins. Áfrýjandi sætti sig ekki við matið og að beiðni hans 25. febrúar 2002 voru dómkvaddir tveir menn sem meta skyldu öll þau sömu atriði og fyrrgreint mat tók til. Niðurstaða yfirmatsins lá fyrir í júlí 2002. Samkvæmt því nam heildarkostnaður við að lagfæra gallana 3.456.724 krónum að teknu tilliti til endurgreidds virðisaukaskatts. Hinn 14. október 2002 lagði stefndi fram beiðni um að dómkvaddur yrði maður til að meta tjón sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna tafa á verkinu. Samkvæmt niðurstöðu matsmanns 22. desember sama árs var tjón stefnda vegna tafa á verkinu, út frá þremur mismunandi aðferðum við útreikning tjónsins, talið nema krónum 2.100.000, 2.500.000 eða 4.500.000.

Stefndi höfðaði mál þetta á hendur áfrýjanda 14. febrúar 2003 og gerði kröfu um greiðslu skaðabóta samtals að fjárhæð 10.360.593 krónur, þar af 5.860.593 krónur vegna gallanna á verkinu og 4.500.000 krónur vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna tafa á því. Í héraði gerði áfrýjandi gagnkröfu til skuldajafnaðar að fjárhæð 5.954.861 krónur, en fyrir Hæstarétti hefur hann lækkað þá kröfu í 4.816.864 krónur. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á skaðabótakröfu stefnda vegna gallanna en auk þess var krafa hans um tafabætur tekin til greina með 2.500.000 krónum. Voru honum því samtals dæmdar bætur að fjárhæð 8.360.593 krónur, að frádregnum 1.770.005 krónum, sem stefndi hefur viðurkennt að skulda áfrýjanda á grundvelli útgefinna reikninga hans.

II.

Í málinu er ekki um það deilt að ágallar hafi verið á verki áfrýjanda. Lýtur ágreiningurinn aðallega að því hvort við mat á kostnaði við úrbætur eigi að leggja til grundvallar mat hins dómkvadda manns 14. janúar 2002 eða yfirmat tveggja dómkvaddra manna frá júlí 2002 og hvort stefndi eigi rétt til tafabóta. Þá deila aðilarnir einnig um hvort áfrýjandi eigi gagnkröfu til skuldajafnaðar umfram það sem héraðsdómur komst að vegna þess að leggja eigi virðisaukaskatt ofan á fjárhæð útgefinna reikninga.

Áfrýjandi byggir sýknukröfu sína meðal annars á því að stefndi hafi með því að ráða sig sem byggingastjóra að verkinu girt fyrir að hann geti sótt sig til ábyrgðar sem húsasmíðameistara eða verktaka vegna gallanna á verkinu, eins og stefndi geri í málinu. Áfrýjandi gerði sem fyrr segir stefnda verktilboð 5. júní 2000. Tók hann að sér að annast verkið og ritaði undir tilboðið sem húsasmíðameistari. Í kjölfarið komst á verksamningur milli aðila, sem áfrýjandi varð bundinn af. Eins og nánar er rakið í héraðsdómi reyndist verk áfrýjanda haldið verulegum göllum. Verða þeir raktir til vanrækslu hans og ber hann því skaðabótaábyrgð á tjóni sem af því hlaust. Að þessu athuguðu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður ekki fallist á þessa sýknuástæðu áfrýjanda. Þá verður með vísan til forsendna héraðsdóms heldur ekki fallist á að stefndi hafi þurft að sæta því að áfrýjandi bætti úr göllunum.

Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti byggði áfrýjandi meðal annars á þeirri málsástæðu að stefndi ætti sem verkkaupi nokkra sök á tjóni sínu þar sem hann hafi lítið sem ekkert eftirlit haft með verkinu. Þessi málsástæða var ekki sett fram í héraði. Gegn mótmælum stefnda kemst hún ekki að fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála með áorðnum breytingum.

Fram kemur í áðurnefndum matsgerðum að gallar á umræddri fasteign reyndust mjög umfangsmiklir. Matsgerðunum ber ekki að öllu leyti saman um hvaða aðferðum rétt sé að beita við úrbætur á göllunum. Þannig telur undirmatsmaður að brjóta þurfi niður nokkra nánar tiltekna steypta byggingarhluta og steypa þá upp á ný. Yfirmatsmenn telja hins vega ekki þörf á svo miklum viðgerðum heldur telja þeir vel ásættanlegt að rétta sumar af þessum skekkjur með múrákasti.

Eins og fyrr segir fjalla báðar matsgerðirnar um sömu matsatriði, sem eru nánar upp talin. Er kostnaður vegna hvers liðar um sig sundurliðaður í báðum matsgerðunum með tíðkanlegum hætti. Fram kemur í forsendum héraðsdóms að hann reisir niðurstöðu sína á undirmatinu. Samkvæmt 2. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991 metur dómari sönnunargildi matsgerða. Að öllu jöfnu hlýtur sönnunargildi yfirmatsgerðar tveggja matsmanna, sem ekki hefur verið hnekkt með öðrum gögnum, að vega þyngra við mat á sönnun en undirmatsgerð eins matsmanns, að því tilskildu að ekki hafi verið sýnt fram á ágalla á henni. Í málinu er ekkert fram komið um að ekki hafi verið gætt réttra aðferða við mat hinna dómkvöddu yfirmatsmanna eða að niðurstaða þeirra hafi verið reist á röngum forsendum, hvorki að því er varðar mat þeirra á aðferðum við úrbætur né kostnað af þeim. Stefndi hefur heldur ekki lagt fram nein gögn sem hnekkt geta þessu mati. Í forsendum héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, eru engin efnisleg rök færð fyrir því hvers vegna ekki sé fallist á þær aðferðir sem yfirmatsmenn telja rétt að beita við úrbætur á umræddum göllum. Er þar eingöngu fjallað um með almennum hætti að umrædd möt byggi ekki á sömu forsendum og útskýringar matsmanna séu ekki sambærilegar. Að öllu framansögðu virtu verður yfirmatsgerðin lögð til grundvallar í málinu við ákvörðun skaðabóta til handa stefnda, en fyrir Hæstarétti féll áfrýjandi frá þeim athugasemdum, sem hann gerði við tiltekna liði yfirmatsgerðarinnar í héraði.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um bætur vegna tafa.

III.

Áfrýjandi reisir kröfu sína um skuldajöfnuð á nánar tilgreindum reikningum, sem hann gerði stefnda. Ekki er ágreiningur um fjárhæð þeirra, en áfrýjandi heldur því fram að hann eigi rétt á greiðslu virðisaukaskatts, samtals 3.006.351 krónu, af fjárhæð allra reikninganna úr hendi stefnda. Hefur stefndi mótmælt þessari kröfu áfrýjanda. Með skírskotun til forsendna héraðsdóms er staðfest sú niðurstaða að sýkna beri stefnda af þessari kröfu áfrýjanda. Stefndi hefur hins vegar sem fyrr segir fallist á að til skuldajafnaðar kröfu hans komi 1.770.005 krónur, sem nemur eftirstöðvum tveggja reikninga, samtals að fjárhæð 2.770.005 krónur, að frádreginni 1.000.000 króna innborgun hans.

Samkvæmt framangreindu verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda 4.186.719 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, G-kk-nf A-kk-nf, greiði stefnda, Hala hf., 4.186.719 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.686.719 krónum frá 16. febrúar 2002 til 3. febrúar 2003, en af 4.186.719 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.