291/2010

G hf. krafðist gjaldþrotaskipta á búi S fyrir 13. maí 1992 en úrskurður þar að lútandi var kveðinn upp 14. sama mánaðar. S krafði G hf. um skaðabætur á grundvelli þess að skilyrði til gjaldþrotaskipta hefðu ekki verið fyrir hendi þegar úrskurðurinn var kveðinn upp. Hæstiréttur taldi að upphafstíma fyrningar slíkrar skaðabótakröfu yrði að miða við þann dag, sem krafa um gjaldþrotaskipti barst dómstóli, en ekki þann dag, sem hún var tekin til greina með úrskurði. Krafa S hefði því verið fyrnd þegar málið var höfðað með birtingu stefnu 14. maí 2002. Var héraðsdómur því staðfestur um sýknu G hf. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að dómur héraðsdóms hefði ekki verið kveðinn upp fyrr en átta árum eftir að málið var höfðað. Þóttu atriði sem tilfærð voru í hinum áfrýjaða dómi til skýringar á þessum fádæma drætti á engan hátt réttlæta hvernig staðið var að meðferð málsins, sem þótti stórlega vítaverð.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. maí 2010. Dómur féll í málinu 20. janúar 2011, en með ákvörðun réttarins 15. júní sama ár var orðið við beiðni áfrýjanda um endurupptöku þess. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér aðallega 65.000.000 krónur, til vara 41.900.000 krónur, til þrautavara 25.000.000 krónur, en að því frágengnu aðra lægri fjárhæð, í öllum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. maí 2002 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður falli niður.

Í málinu krefur áfrýjandi stefnda um skaðabætur sökum þess að hann hafi fengið því framgengt að bú áfrýjanda hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði skiptaréttar Akraness 14. maí 1992, en áfrýjandi telur stefnda enga fjárkröfu hafa átt á hendur sér og hafi því brostið skilyrði til gjaldþrotaskipta. Ekki liggur fyrir í málinu hvaða dag stefndi hafi sett fram kröfu um gjaldþrotaskipti, en hún var á hinn bóginn tekin fyrir á dómþingi 13. maí 1992 og er því ljóst að frestdagur við skiptin var fyrir þann tíma. Samkvæmt 2. mgr. 20. gr. þágildandi gjaldþrotalaga nr. 6/1978, sem áfrýjandi reisir skaðabótakröfu sína á, bar lánardrottni, sem krafðist gjaldþrotaskipta, að bæta skuldara fjártjón hans og miska ef skilyrði til skipta reyndust ekki vera fyrir hendi og lánardrottni mátti vera þetta ljóst eða að hann ætti ekki þá fjárkröfu, sem hann byggði á. Með því að sérstaklega var tekið fram í 2. málslið þessa lagaákvæðis að bætur mætti dæma þótt krafa um gjaldþrotaskipti hafi verið tekin til greina getur ekki orkað tvímælis að skaðabótaskylda samkvæmt því kom til með því einu að lánardrottinn hefði sett fram kröfu um gjaldþrotaskipti. Því til samræmis verður að miða upphafstíma fyrningar slíkrar skaðabótakröfu við þann dag, sem krafan barst dómstóli, en ekki þann dag, sem hún var tekin til greina með úrskurði. Mál þetta var höfðað með birtingu héraðsdómsstefnu 14. maí 2002, en fyrir þann dag hafði áfrýjandi ekkert gert, sem rofið gat fyrningu kröfu hans. Með vísan til 2. töluliðar 4. gr. þágildandi laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda verður stefndi þegar af þessari ástæðu sýknaður af kröfu áfrýjanda.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað verður látið standa óraskað. Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Það athugast að mál þetta var þingfest í héraði 23. maí 2002, en dómur gekk ekki í því fyrr en 19. febrúar 2010. Atriði, sem tilfærð eru í hinum áfrýjaða dómi til skýringar á þessum fádæma drætti, geta á engan hátt réttlætt hvernig staðið var að meðferð þessa máls, sem var stórlega vítaverð.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, S-kk-nf P-kk-nf H-kk-nf, greiði stefnda, Glitni banka hf., 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Fyrning. Gjaldþrotaskipti. Skaðabætur. Málshraði. Vítur.

G hf. krafðist gjaldþrotaskipta á búi S fyrir 13. maí 1992 en úrskurður þar að lútandi var kveðinn upp 14. maí sama ár. S krafði G hf. um skaðabætur á grundvelli þess að skilyrði til gjaldþrotaskipta hefðu ekki verið fyrir hendi þegar úrskurðurinn var kveðinn upp. Hæstiréttur taldi að krafa S hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað með birtingu stefnu 14. maí 2002. Var héraðsdómur því staðfestur um sýknu G hf. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að dómur héraðsdóms hefði ekki verið kveðinn upp fyrr en átta árum eftir að málið var höfðað og að tafir þessar væru stórlega vítaverðar, sbr. meginreglu laga nr. 91/1991 um málshraða.