292/2008

Ágreiningur reis við opinber skipti á búi aðila í kjölfar sambúðarslita þeirra. K leitaði fyrir Hæstarétti breytinga á niðurstöðum hins kærða úrskurðar um hvernig farið skyldi við skiptin milli aðilanna með greiðslu sölulauna til fasteignasala vegna jarðaviðskipta, eignarrétt að tilteknum hrossum, innistæðu á bankareikningi sóknaraðila, söluverð hrossa, sem höfðu verið lögð inn til slátrunar, yfirdráttarskuld á bankareikningi varnaraðila og kostnað vegna bókhaldsþjónustu. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar voru ákvæði hans um þessi atriði staðfest. Krafa K um að hún fengi í sinn hlut þá lausafjármuni sem 2. liður í IV. kafla frumvarps skiptastjóra sneri að kom ekki til álita fyrir Hæstarétti enda hafði hún fallið frá þeim þætti í dómkröfum sínum í héraði. Hvorugur aðila kærði þá niðurstöðu héraðsdóms að hlutur M í bifreiðaeign aðila hafi verið 300.000 krónum umfram hlut K og stóð hún því óröskuð. Kröfu M um að K yrði gert að greiða dráttarvexti af 1.883.274 krónum var hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. maí 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands vestra 28. apríl 2008, þar sem leyst var úr nánar tilteknum ágreiningsefnum, sem risið höfðu við opinber skipti til fjárslita milli aðilanna vegna loka óvígðrar sambúðar. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess að frumvarpi, sem skiptastjóri hefur gert til úthlutunar við opinberu skiptin, verði breytt á þann veg að varnaraðili verði einn látinn bera sölulaun til fasteignasölu að fjárhæð 2.527.350 krónur vegna sölu á jörðunum A, B og D í E, aðallega í heild en til vara 1.015.000 krónur af þeim, að 32 hross, folöld, merar og tryppi, sem lögð voru aðilunum út 1. maí 2007, verði talin eign sóknaraðila og komi ekki til skipta, að lausafjármunir, sem um ræðir í 2. lið IV. kafla frumvarps skiptastjóra, komi í hlut sóknaraðila við skiptin, aðallega án endurgjalds en til vara gegn greiðslu hennar á 200.000 krónum, að inneign á bankareikningi sóknaraðila að fjárhæð 109.229 krónur komi ekki til skipta, að verð hrossa við sölu til tilgreinds sláturhúss, 197.058 krónur, komi ekki til skipta, að ekki verði tekið tillit við skiptin til yfirdráttarskuldar á bankareikningi varnaraðila að fjárhæð 87.419 krónur, að hitakostnaður vegna íbúðarhúss að A fyrir tímabilið maí til ágúst 2006 að fjárhæð 60.000 krónur falli sameiginlega á aðilana og að kostnaði af gerð ársreiknings og skattframtals, 125.000 krónur, verði skipt þannig milli þeirra að 100.000 krónur falli á varnaraðila og 25.000 krónur á sóknaraðila. Þá krefst sóknaraðili þess að hafnað verði kröfu varnaraðila um að vextir verði reiknaðir í frumvarpi skiptastjóra af fé, sem hún hafi haft undir höndum frá því að sambúð aðilanna lauk. Loks krefst sóknaraðili málskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdómara fyrir sitt leyti 16. maí 2008. Hann krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað, sem sóknaraðila verði gert að greiða í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Fyrir héraðsdómi gerði sóknaraðili sömu dómkröfur og getur hér að framan að tveimur atriðum frátöldum. Annars vegar krafðist hún þess að frumvarpi skiptastjóra til úthlutunar yrði breytt þannig að aðilarnir héldu hvort fyrir sig bifreiðum og dráttarvél, sem þau hefðu í vörslum sínum, gegn því að varnaraðili greiddi sóknaraðila 650.000 krónur, í stað þess að leggja að jöfnu ökutækin, sem hvor aðilinn fengi, svo sem ráðgert var í frumvarpinu. Í hinum kærða úrskurði var krafa sóknaraðila um þetta tekin til greina að hluta á þann hátt að lagt skyldi til grundvallar við skiptin að hlutur varnaraðila í bifreiðum hafi verið sem svarar 300.000 krónum verðmætari en hlutur sóknaraðila. Hvorugt aðilanna hefur kært niðurstöðu úrskurðar héraðsdóms um þetta atriði og stendur hún því óröskuð. Hins vegar var því lýst yfir við aðalmeðferð málsins í héraði að samkomulag hafi tekist milli aðilanna um að sóknaraðili fengi í sinn hlut við opinberu skiptin lausafjármuni, sem 2. liður í IV. kafla frumvarps skiptastjóra sneri að, gegn greiðslu á 200.000 krónum. Við munnlegan flutning málsins í héraði féll sóknaraðili þessu til samræmis frá þeim þætti í dómkröfum sínum, sem varðaði þessa muni, en gagnstætt því er hann samkvæmt áðursögðu nú tekinn upp á ný í þriðja hluta kröfugerðar hennar fyrir Hæstarétti. Með því að þetta samrýmist ekki þeirri ráðstöfun, sem sóknaraðili gerði á sakarefninu í héraði, getur þessi hluti dómkrafna hennar ekki komið til álita fyrir Hæstarétti.

Með fyrsta, öðrum, fjórða, fimmta, sjötta og áttunda hluta fyrrgreindra dómkrafna fyrir Hæstarétti leitar sóknaraðili breytinga á niðurstöðum hins kærða úrskurðar um hvernig farið skuli við skiptin milli aðilanna með greiðslu sölulauna til fasteignasala vegna jarðaviðskipta, eignarrétt að tilteknum hrossum, innistæðu á bankareikningi sóknaraðila, söluverð hrossa, sem hafi verið lögð inn til slátrunar, yfirdráttarskuld á bankareikningi varnaraðila og kostnað vegna bókhaldsþjónustu. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verða ákvæði hans um þessi atriði staðfest. Að því er varðar sjöunda hluta dómkrafna sóknaraðila hér fyrir dómi, sem lýtur að hitakostnaði af íbúðarhúsi á jörðinni A á tímabilinu frá maí til september 2006, varð niðurstaða héraðsdómara sú að varnaraðili skyldi bera þriðjung kostnaðarins, en hann falla á sóknaraðila að öðru leyti. Kæra varnaraðila tekur ekki til þessa atriðis í úrskurði héraðsdóms og skal hann því standa óraskaður að þessu leyti.

Fyrir héraðsdómi krafðist varnaraðili meðal annars þess að við skiptin milli aðilanna yrðu reiknaðir vextir sóknaraðila til gjalda vegna tímabilsins frá 2. október 2006 af nánar tilgreindum fjárhæðum, sem hún hafi haft í umráðum sínum af fé í sameign þeirra. Í hinum kærða úrskurði var vísað til þess að samkvæmt gögnum málsins hafi varnaraðili hvorki krafist að skiptastjóri tæki féð úr vörslum sóknaraðila og legði á bankareikning til ávöxtunar í þágu beggja aðilanna né að hann fengi sambærilega fjárhæð í hendur frá skiptastjóra. Af þeim sökum yrði krafa varnaraðila aðeins tekin til greina á þann hátt að dráttarvexti skyldi reikna af heildarfjárhæðinni frá þingfestingardegi málsins í héraði, 5. september 2007. Fallast verður á með héraðsdómara að hér skipti máli að varnaraðili hafi ekki hreyft fyrir skiptastjóra kröfum af þeim toga, sem að framan er getið. Á grundvelli þeirra röksemda er á hinn bóginn óhjákvæmilegt að hafna kröfu varnaraðila varðandi vexti að öllu leyti.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest, en dæma verður sóknaraðila til greiðslu kærumálskostnaðar eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur að öðru leyti en því að hafnað er kröfu varnaraðila, M, um að frumvarpi skiptastjóra til úthlutunar við opinber skipti til fjárslita vegna loka óvígðrar sambúðar varnaraðila og sóknaraðila, K, verði breytt þannig að reiknaðir verði vextir úr hendi hennar af 1.883.274 krónum.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 150.000 krónur í kærumálskostnað.