291/2009

A var sakfelldur fyrir fjölmörg hegningar- umferðar- og fíkniefnalagabrot og dæmdur í 15 mánaða fangelsi auk þess sem hann var sviptur ökurétti í 4 mánuði. Í málinu, sem áfrýjað var að beiðni A til mildunar refsingar, hélt hann því fram að þar sem krafa ákæruvalds um þyngingu refsingar hefði ekki komið fram fyrr en í greinargerð þess fyrir Hæstarétti 10. júlí 2009, en hann hafði þá fjórum dögum fyrr skilað greinargerð af sinni hálfu, hefði hann ekki átt þess kost að verjast kröfum ákæruvalds um þyngingu refsingar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 4. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008 væri öðrum en þeim sem áfrýjar máli ávallt heimilt að gera kröfu fyrir Hæstarétti um breytingar á niðurstöðum héraðsdóms, án þess að áfrýja fyrir sitt leyti, en áskilið væri að sú krafa kæmi fram í greinargerð hans. Samkvæmt athugasemdum sem fylgdu frumvarpi laganna var umrædd regla nýmæli og til einföldunar. Í reglunni fælist það hagræði að aðrir aðilar máls þyrftu ekki að standa að sérstökum aðgerðum til áfrýjunar ef gagnaðili hefði fyrir sitt leyti skotið málinu til Hæstaréttar. Mætti sá sem áfrýjaði dómi því búast við að í greinargerð gagnaðila kæmu fram kröfur um að héraðsdómi yrði breytt honum í óhag. Þá ætti sá sem áfrýjaði máli kost á því samkvæmt 3. mgr. 203. gr. laganna að leggja fram gögn fyrir Hæstarétti allt þar til vika væri til flutning málsins auk þess að halda uppi vörnum við munnlegan málflutning. Var því ekki fallist á að þessi skipan færi gegn jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. maí 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en refsing hans þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð og að hún verði bundin skilorði.

Eins og greinir að framan var málinu skotið til Hæstaréttar samkvæmt yfirlýsingu ákærða til endurskoðunar á viðurlögum í því skyni að refsing sem honum var dæmd í héraðsdómi yrði milduð, sbr. 2. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í samræmi við þetta er í áfrýjunarstefnu gerð grein fyrir því að ákærði sé áfrýjandi málsins og hvaða kröfu hann geri, sbr. c. lið 2. mgr. 201. gr. laga nr. 88/2008. Í áfrýjunarstefnu eru ekki tilgreindar kröfur ákæruvalds í málinu, en þær koma fram í greinargerð þess. Fyrir Hæstarétti hefur ákærði haldið því fram að þar sem krafa ákæruvalds um þyngingu refsingar hafi ekki komið fram fyrr en í greinargerð 10. júlí 2009, en hann hafi þá fjórum dögum fyrr skilað greinargerð af sinni hálfu, hafi hann ekki átt þess kost að verjast kröfu ákæruvalds í sinni greinargerð. Eigi hann þess aðeins kost við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti. Telur hann að þetta samrýmist ekki jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og beri því þegar af þessari ástæðu að hafna kröfu ákæruvalds um þyngingu refsingar. Samkvæmt 4. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008 er öðrum en þeim, sem áfrýjar máli, ávallt heimilt að gera kröfu fyrir Hæstarétti um breytingar á niðurstöðum héraðsdóms, án þess að áfrýja fyrir sitt leyti, en áskilið er að sú krafa komi fram í greinargerð sem hann skilar samkvæmt 203. gr. laganna. Í skýringum við 199. gr. í athugasemdum, sem fylgdu frumvarpi því er síðar varð að lögum nr. 88/2008, kemur fram að þessi regla sé nýmæli og hún sé til einföldunar. Í reglunni felist það hagræði að aðrir aðilar máls þurfi ekki að standa að sérstökum aðgerðum til áfrýjunar ef gagnaðili hefur fyrir sitt leyti skotið málinu til Hæstaréttar. Í þessu felst, að sá sem áfrýjar dómi má við því búast að í greinargerð gagnaðila komi fram kröfur um að héraðsdómi verði breytt honum í óhag. Hann á þess að auki kost samkvæmt 3. mgr. 203. gr. laga nr. 88/2008 að leggja frekari gögn fyrir Hæstarétt allt þar til vika er til flutnings málsins og halda uppi vörnum við munnlegan flutning þess. Verður ekki fallist á að þessi skipan laga nr. 88/2008 fari í bága við meginreglur um jafnræði málsaðila.

Í lýsingu héraðsdóms á sakarferli ákærða hefur láðst að geta þess að hann var dæmdur í fjögurra mánaða fangelsi 19. mars 2003 fyrir brot gegn 248. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með þessari athugasemd verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða með virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, A-kk-nf D-kk-nf S-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins 213.210 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.