148/2017

L ehf. höfðaði mál á hendur T til heimtu skuldar á grundvelli ábyrgðar T á láni til S, en L ehf. hafði fengið kröfuna framselda frá LL samkvæmt framsalssamningi. T krafðist meðal annars frávísunar á þeim grundvelli að krafa L ehf. um grunn samningsvaxta í lánssamningi væri vanreifuð en héraðsdómur hafði vísað frá dómi kröfu um dráttarvexti frá tilgreindum degi vegna vanreifunar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að engin grein hefði verið gerð fyrir því í málinu hvaða vextir þetta væru sem tilgreindir væru í samningnum, né hvort og þá hvernig þeir hefðu verið kynntir af LL, hvorki á meðan hann starfaði né heldur eftir að hann var tekinn til slita og hætti reglulegri starfsemi. Var því fallist á þá kröfu T um að vísa þessum hluta vaxtakröfunnar frá héraðsdómi en að öðru leyti var kröfum hans um frávísun málsins hafnað. Þá var, með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, staðfest niðurstaða hans um að hafna kröfu T um sýknu. Loks var tekið fram að hið sama ætti við um forsendur héraðsdóms fyrir því að hafna bæri öðrum varakröfum T að því leyti sem það leiddi ekki af frávísun á kröfu um samningsvexti að hluta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 22. desember 2016 en ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 8. febrúar 2017 og var áfrýjað öðru sinni 2. mars sama ár. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara krefst hann sýknu af kröfum stefnda. Að því frágengnu krefst hann sýknu af kröfum stefnda að svo stöddu, en að öðrum kosti að dómkröfur hans verði lækkaðar. Í öllum tilvikum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Félagið Sidborg Inc., sem er með lögheimili í Panama, gerði samning við Landsbanka Luxembourg S.A. 12. mars 2007 um að veita félaginu lán, án fyrirfram ákveðinnar fjárhæðar en að hámarki 1.000.000 evrur. Í lánssamningnum kom fram að lántaki skyldi nýta þá fjármuni sem hann fengi að láni samkvæmt samningnum til þess að endurgreiða allar skuldir vegna lánsheimildar að fjárhæð 1.000.000 evrur, ,,sem veitt var vegna reiknings 3007367 og/eða til að fjármagna gjaldeyrisskiptaviðskipti.“ Í samningum kom fram að um væri að ræða ,,fjölmyntalán“ en samkvæmt því átti lántaki kost á að breyta láninu í einhverja aðra valkvæða mynt en það var veitt í, enda hefði lánveitandi aðgang að þeirri mynt, allt að því tilskyldu að lántaki afhenti lánveitanda tilkynningu um þá mynt eða myntir innan tiltekins frests áður en vaxtatímabili lyki. Ef engin slík tilkynning bærist yrði ,,láninu rúllað áfram í þeim myntum sem það er í á gjalddaga vaxta“. Samkvæmt 5. grein lánssamningsins var Sidborg Inc. heimilt að biðja um að draga á lánið í heild eða að hluta og í skilgreiningu á orðinu ádráttarbeiðni kom fram að þar yrði félagið að tilgreina meðal annars í hvað mynt það vildi að lánið, eða hluti þess ef því væri að skipta, yrði veitt hverju sinni. Um vexti sagði í grein 6.1 í lánssamningnum að greiða bæri þá í upphafi hvers vaxtatímabils og skyldu þeir nema ,,1,00% (100 punktum) á ársgrundvelli (,,vaxtaálagið“) ofan á uppgefna vexti lánveitanda við upphaf hvers vaxtatímabils.“ Vaxtatímabil var ekki skilgreint á annan hátt en þann að lántaki gat valið um hvort það væri einn, þrír eða sex mánuðir, eða annar tími sem lánveitandi samþykkti, enda tilkynnti lántaki það innan tilgreinds frests. Um dráttarvexti sagði í grein 8.1 að ef lántaki vanefndi greiðslu höfuðstóls, vaxta eða annarra fjárhæða sem honum bæri að greiða samkvæmt samningnum, skyldi hann greiða dráttarvexti ,,af slíkum vangreiddum fjárhæðum, að frátöldum vaxtafjárhæðum, frá gjalddaga þar til lánveitanda berst greiðsla sem skulu nema 3,0% ... ársvöxtum umfram vaxtastig lánsins.“ Um tryggingar fyrir láninu sagði að þær væru veittar annars vegar með veðsamningi 12. mars 2007 og hins vegar með persónulegri ábyrgð áfrýjanda. Í 18. grein var mælt fyrir um lokagjalddaga lánsins, sem skyldi vera 12. mars 2009 ,,í þeim gjaldmiðlum sem lánið er skráð í.“ Lántaka var þó heimilt að greiða höfuðstól lánsins eða hluta hans fyrr. Samkvæmt grein 20.1 var lánveitanda heimilt að framselja réttindi sín og skyldur samkvæmt samningnum hvort sem væri í heild eða að hluta. Um lög og varnarþing var mælt fyrir um 22. grein en þar sagði að um samninginn og öll réttindi og skuldbindingar sem af honum leiddu giltu lög Lúxemborgar og að dómstólar í því ríki hefðu lögsögu um úrlausn ágreiningsefna samkvæmt honum.

Sama dag og Sidborg Inc. undirritaði lánssamninginn gaf áfrýjandi út ábyrgðaryfirlýsingu þar sem fram kom í upphafi að ábyrgðin væri veitt í þágu Landsbanka Luxembourg S.A. Vísað var til lánssamningsins og tekið fram að það væri skilyrði þess að lán yrði veitt samkvæmt honum að ábyrgðarmaður veitti þessa ábyrgð í þágu lánveitanda. Um efni ábyrgðarinnar sagði í grein 2.1 að ábyrgðarmaður ábyrgðist skilyrðislaust og með óafturkræfum hætti ,,sem aðalskuldari en ekki einungis sem ábyrgðarmaður gagnvart lánveitandanum: ... Skilvísa og stundvísa greiðslu af hálfu lántaka í samræmi við skilmála og ákvæði samningsins að fjárhæð EUR 1.000.000 ... sem lántaka ber ... að greiða samkvæmt eða í tengslum við samninginn í samræmi við skilmála og ákvæði hans“. Í grein 2.2 sagði svo: ,,Nú vanefnir lántaki greiðslu samkvæmt samningnum þegar einhver fjárhæð verður gjaldkræf og heitir ábyrgðarmaður þá því að hann muni greiða lánveitanda, þegar þess er krafist og innan 3 bankadaga frá því að ábyrgðarmanni berst krafan, fjárhæð sem er jöfn fjárhæðinni eða fjárhæðunum sem lántaki hefur vanefnt eða greiða með vöxtum.“ Í grein 2.4 sagði svo: ,,Heimilt er að leggja fram kröfur vegna ábyrgðar þessarar og ábyrgð þessari verður framfylgt hvort sem gripið er til einhverra aðgerða gagnvart lántaka og/eða meðábyrgðarmanni eða ekki og hvað sem líður tilvist eða rétthæð annarra trygginga sem lánveitandi kann að eiga fyrir efndum á skuldbindingum lántaka samkvæmt samningnum.“ Í greinum 3 og 5 í ábyrgðaryfirlýsingunni var að finna ákvæði um að áfrýjandi afsalaði sér rétti til að bera fyrir sig ýmsar mótbárur, sem þar voru tilgreindar og tekið fram í staflið (i) grein 3.1 að ábyrgðin skyldi vera ,,alger og skilyrðislaus við allar kringumstæður.“ Um gildandi lög og varnarþing sagði í 9. grein að ábyrgðin lyti lögum Lúxemborgar, en að úr ágreiningi samkvæmt henni skyldi leyst fyrir ,,Héraðsdómi Reykjavíkur á Íslandi“.

Hvor málsaðila um sig hefur lagt fram álitsgerð frá starfandi lögmannskrifstofum í Lúxemborg, sem einkum lúta að fullnustuhæfi ábyrgðar þar sem meðal annars er fjallað um gildi og réttaráhrif hennar, mynt sem beri að greiða ábyrgðina í, ráðstöfun greiðslna og vexti. Niðurstaða um eðli ábyrgðar þeirrar, sem áfrýjandi gekkst undir og lýst hefur verið, var mismunandi samkvæmt álitsgerðunum. Í annarri var talið að um væri að ræða svonefnda sjálfstæða ábyrgð, sem stefndi telur að jafnað verði til sjálfskuldarábyrgðar, en í hinni var talið að um væri að ræða einfalda ábyrgð. Í annarri álitsgerðinni kom fram að ekki giltu settar lagareglur um það sem nefnt væri sjálfstæðar ábyrgðir í Lúxemborg, heldur hafi reglur um þess konar ábyrgðir þróast fyrir venju.

Hvorugur málsaðila hefur lagt fram í íslenskri þýðingu settar lagareglur sem gildi í Lúxemborg til að renna stoðum undir kröfur sínar, en þó er víða í málatilbúnaði þeirra vísað til tiltekinna greina í lögum landsins.

II

Ágreiningslaust er í málinu að dregið var níu sinnum á heimild Sidborg Inc. samkvæmt lánssamningnum, fyrst 11. maí 2007 og síðast 4. september 2008. Stefndi kveður samanlagða fjárhæð þess höfuðstóls sem lántaki fékk að láni hafa numið 113.774.480 japönskum jenum. Áfrýjandi kveður Sidborg Inc. ekki hafa óskað eftir því að lánsfjárhæðirnar yrðu í japönskum jenum, en hann andmælir því ekki að félagið hafi í raun fengið greitt í þeim gjaldmiðli, auk þess sem ekkert liggur fyrir um að það hafi nýtt sér heimild þá, sem var að finna í lánssamningi um að krefjast breytinga á mynt lánsfjárhæðarinnar. Sidborg Inc. greiddi ekki vexti á gjalddaga þeirra og innti ekki af hendi greiðslur af höfuðstól að öðru leyti en því að 741 japanskt jen var fært til lækkunar á honum, en sú fjárhæð var færð sem innborgun í tveimur hlutum. Lánveitandi mat 30. september 2008 verðmæti þeirra eigna sem Sidborg Inc. hafði sett til tryggingar láninu. Verðmæti þeirra mun þá hafa numið um 90% af skuldinni. Stefndi kveður Landsbanka Luxembourg S.A. hafa ritað lántaka bréf 13. október 2008 og gefið honum kost á því að auka við tryggingar sínar fyrir láninu innan þriggja daga, ella myndi bankinn nota andvirði trygginganna til þess að greiða lánið sem yrði gjaldfellt í samræmi við heimild í lánssamningi. Ágreiningslaust er að ekki voru frekari tryggingar settar fyrir greiðslu lánsins af hálfu lántaka. Samkvæmt gögnum málsins var það þó fyrst 5. mars 2009 sem bankinn notaði andvirði eignanna til þess að greiða inn á lánið. Samkvæmt yfirliti, sem stefndi hefur lagt fram, var verðmæti eignanna 96.993.355 japönsk jen og notaði hann 92.699.988 japönsk jen til þess að greiða inn á höfðustól skuldarinnar, sem þá var 113.773.739 japönsk jen, en 4.113.971 gekk til greiðslu áfallinna vaxta og 179.396 til greiðslu áfallinna dráttarvaxta. Stefndi kveður eftirstöðvar höfuðstóls skuldarinnar, eftir þessar greiðslur, hafa verið 21.073.751 japanskt jen.

Landsbanki Luxembourg S.A. tilkynnti viðskiptamönnum sínum 24. mars 2009 að bankinn hefði verið tekinn til slita. Í bréfinu var tekið fram að því fylgdi yfirlit um stöðu viðtakanda við bankann eins og hún hafi verið 11. desember 2008 og eins og hún var 30. september það ár. Áfrýjandi fékk innheimtubréf 10. desember 2009 frá lögmannsstofu, sem kvaðst koma fram fyrir hönd bankans, sem var í slitameðferð, og annað 2. febrúar 2011. Í kjölfar síðara bréfsins urðu bréfaskipti milli lögmanna bankans og áfrýjanda. Í þessum samskiptum, sem samkvæmt gögnum málsins lauk í ársbyrjun 2012, kom meðal annars fram að áfrýjandi teldi sér ekki skylt að greiða kröfuna.

Stefndi fékk kröfuna framselda samkvæmt framsalssamningi 29. júní 2012, en þá var fjárhæð kröfunnar tilgreind sem 26.641.692 japönsk jen. Í stefnu kemur á hinn bóginn fram að staða skuldarinnar 25. ágúst 2014 hafi verið 26.152.228 japönsk jen, þar af hafi í sama gjaldmiðli höfuðstóll verið 21.073.751, áfallnir samningsvextir 1.366.032, dráttarvextir af höfðustól 3.552.683 og dráttarvextir af samningsvöxtum 159.762.

III

Áfrýjandi styður frávísunarkröfu sína í fyrsta lagi við þá málsástæðu að málið eigi ekki undir íslenska dómstóla, heldur eigi að reka málið fyrir dómstólum í Lúxemborg. Hann kveður ábyrgð þá, sem hann hafi gengist undir hafa verið einfalda ábyrgð en ekki sjálfskuldarábyrgð og verði ábyrgðin ekki skilin frá lánssamningi þeim, sem Sidborg Inc. gerði við Landsbanka Luxembourg S.A., en öll dómsmál sem rísa kunni vegna þess samnings beri samkvæmt fyrirmælum í honum að reka fyrir dómstólum í Lúxemborg. Hann kveðst geta borið fyrir sig allar sömu mótbárur er lúti að gildi lánssamningsins og framkvæmd hans og skuldara hefði verið heimilt að gera. Í þessu felst að sögn áfrýjanda að mat á gildi og umfangi ábyrgðar hans á skuldbindingu Sidborg Inc. ráðist af túlkun á lánssamningnum. Þess vegna hafi íslenskir dómstólar ekki lögsögu í málinu. Hann bendir einnig á að þar sem varnarþingsákvæði lánssamningsins annars vegar og varnarþingsákvæði ábyrgðaryfirlýsingarinnar hins vegar stangist á hljóti stefndi, sem leiði rétt sinn frá Landsbanka Luxembourg S.A., en sá banki hafi samið öll skjöl sem hér skipti máli, að bera hallann af því að óvissa sé um varnarþing.

Í öðru lagi krefst áfrýjandi frávísunar vegna þess að málið sé vanreifað í verulegum atriðum þannig að honum hafi verið óhægt um vik við að halda uppi vörnum. Hann tekur einnig fram að þegar málið var höfðað hafi verið lögð fram á íslensku stefna og skrá um framlögð skjöl, en önnur skjöl ellefu talsins hafi verið lögð fram á erlendum tungumálum. Fari þetta í bága við 3. mgr. 10. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í þriðja lagi telur áfrýjandi að vaxtakrafa stefnda sé vanreifuð. Ekki sé einungis átt við þann hluta vaxtakröfunnar sem féll til eftir 25. september 2014 og héraðsdómur vísaði frá dómi, heldur eigi það sama við um vaxtakröfuna í heild sinni og beri því að vísa henni frá dómi. Hann nefnir sérstaklega í þessu sambandi að samningsvextir samkvæmt lánssamningi hafi verið 1% ofan á uppgefna vexti lánveitanda, Landsbanka Luxembourg S.A. eins og þá hafi átt að kynna í upphafi hvers vaxtatímabils. Ekki sé unnt að sjá að þeir vextir hafi verið uppgefnir af hálfu lánveitanda, samkvæmt því sem mælt var fyrir um, og því skorti á að sýnt sé fram á hver hafi verið grundvöllur vaxtakröfunnar.

Í fjórða lagi reisir áfrýjandi kröfu sína um frávísun á því að ekki liggi fyrir að heimilt sé fyrir stefnda að gera kröfu um greiðslu vegna ábyrgðar sinnar í japönskum jenum, heldur hefði stefndi þurft, samkvæmt lögum Lúxemborgar, að gera kröfuna í evrum eða hugsanlega í íslenskum krónum. Um röksemdir sínar að þessu leyti vísar áfrýjandi til ábyrgðaryfirlýsingarinnar, sem hann kveður aðeins gera ráð fyrir að sé í evrum, en einnig til lögfræðilegar álitsgerðar, en hennar hafi stefndi aflað og lagt fram. Hann kveður niðurstöðu þeirrar álitsgerðar ótvíræða um að ekki sé, eins og málið liggi fyrir, heimilt samkvæmt lögum Lúxemborgar að gera kröfu fyrir dómi á hendur áfrýjanda í japönskum jenum.

IV

Áfrýjandi krafðist einnig frávísunar málsins frá héraðsdómi, en þeirri kröfu var hafnað með úrskurði 28. október 2015. Úrskurðarorð voru skráð í þingbók, en héraðsdómari færði fram munnleg rök fyrir niðurstöðu sinni, sbr. 2. málslið 3. mgr. 112. gr. laga nr. 91/1991.

Eins og að framan greinir fékk stefndi kröfuna á hendur Sidborg Inc. framselda 29. júní 2012. Krafa hans er reist á vanefndum á framangreindum lánssamningi, sem áfrýjandi hefur með ábyrgðaryfirlýsingu skuldbundið sig til þess að greiða. Þótt fallast megi á með áfrýjanda að lánssamningurinn og ábyrgðaryfirlýsingin séu samtvinnuð verður ekki framhjá því litið að Sidborg Inc. er skuldari samkvæmt samningnum, sem mælir fyrst og fremst fyrir um efni réttarsambands félagsins við lánveitanda og síðar stefnda eftir að hann fékk kröfuna framselda. Ábyrgðin er á hinn bóginn veitt af áfrýjanda og hefur að geyma einhliða yfirlýsingu af hans hálfu um fyrirvaralausa skyldu til þess að greiða lánið. Í ábyrgðaryfirlýsingunni er skýrlega tekið fram að Héraðsdómur Reykjavíkur eigi úrskurðarvald um ágreining sem rís vegna ábyrgðarinnar. Málið er höfðað af stefnda til að knýja áfrýjanda til efnda á skyldum samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingunni og er það réttilega lagt fyrir íslenska dómstóla.

Af stefnu til héraðsdóms var nægilega ljóst hvaða kröfu stefndi tefldi fram og við hvaða málsástæður hún var studd. Stefndi lagði undir rekstri málsins fram íslenska þýðingu helstu skjala, sem hann reisir mál sitt á, og fullnægði þar með þeim skyldum, sem á honum hvíldu að þessu leyti, sbr. 3. mgr. 10. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt framansögðu var málið nægilega reifað af hálfu stefnda er það var höfðað og bætt, að því marki sem þörf var á, úr þeim annmörkum, sem áfrýjandi fann að í héraðsgreinargerð sinni.

Héraðsdómur vísaði frá dómi kröfu stefnda um vexti og dráttarvexti eftir 25. september 2014 sökum þess að hún væri vanreifuð. Stefndi hefur ekki gagnáfrýjað málinu og kemur þessi niðurstaða ekki til endurskoðunar. Áfrýjandi heldur því einnig fram að krafan um samningsvexti sé vanreifuð. Í grein 6.1 í lánssamningi hafi verið kveðið á um að vextir skyldu ákveðnir þannig að þeir væru 1% á ári ,,ofan á uppgefna vexti lánveitanda við upphaf hvers vaxtatímabils.“ Hann kveður stefnda hvorki hafa gert grein fyrir því hvernig vextir þessir hafi verið fundnir né hvar þeir hafi verið gefnir upp. Ekkert liggi fyrir um hvort þeir hafi yfirleitt verið gefnir upp. Fallist er á með áfrýjanda að engin grein hafi verið gerð fyrir því í málinu hvaða vextir þetta séu né hvort og þá hvernig þeir hafi verið kynntir af Landsbanka Luxembourg S.A., hvorki á meðan hann starfaði né heldur eftir að hann var tekinn til slita og hætti reglulegri starfsemi eins og tilkynnt var um 24. mars 2009. Verður því þessum hluta vaxtakröfunnar vísað frá héraðsdómi, en í því felst að skuldin ber 1% ársvexti og 3% dráttarvexti ofan á það eða samtals 4%, eftir að vanskil urðu, fram til 25. september 2014.

Krafa áfrýjanda um frávísun málsins er, sem fyrr segir, einnig á því reist að stefnda hafi verið óheimilt að höfða málið til heimtu skuldarinnar í japönskum jenum. Um þetta vísar áfrýjandi til álitsgerðar lögmannsskrifstofu í Lúxemborg, sem stefndi hafi sjálfur lagt fram. Hafa verði í huga að í lánssamningi og í ábyrgðaryfirlýsingu hafi verið tekið fram að lög Lúxemborgar skyldu gilda samkvæmt þeim báðum. Stefndi hafi beðið lögmannsskrifstofuna um álit á því í hvaða mynt bæri að greiða ,,ábyrgðarfjárhæðina“. Spurningin hafi nánar tiltekið lotið að því hvort krefja mætti áfrýjanda um greiðslu samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingunni í evrum, japönskum jenum eða íslenskum krónum og hvaða ákvæði laga í Lúxemborg giltu um þetta álitaefni. Í álitsgerðinni er vísað til laga frá 12. júlí 1980, sem gildi um þetta álitaefni í Lúxemborg, og feli þau í sér að fullgiltur sé ,,Evrópusáttmáli frá 11. desember 1976 um skuldbindingar í erlendum myntum, sem gerður var í París“. Í álitsgerðinni segir einnig að samkvæmt lögum í Lúxemborg sé skuldara heimilt að greiða fjárskuldbindingar sínar í þeirri mynt sem sé lögeyrir í ríkinu, en í því felist að hann eigi að geta greitt í evrum. Þetta gildi þótt kveðið sé á um greiðslu skuldarinnar í annarri mynt. Frá þessu séu þær undantekingar að reglan eigi ekki við ef annað komi skýrt fram í samningi eða samkvæmt venju eða ef greiðslan í mynt greiðslustaðarins væri til verulegs óhagræðis fyrir lánveitandann. Um þetta hafi skuldarinn ekkert val. Á hinn bóginn gildi sú regla að ef lánveitandi höfðar mál til endurheimtu á fjárhæð geti hann farið fram á það við dóminn að skuldara verði gert að greiða skuld sína í þeirri mynt, sem honum beri réttur til eða jafnvirði hennar í myntinni sem gildi á varnarþingi málsins. Í álitsgerðinni er vísað til greinar 1153-1 í ,,einkamálalögum Lúxemborgar og 4. gr. viðaukans við sáttmálann“ um bótarétt kröfuhafa á hendur skuldara ef hinn fyrrnefndi verður fyrir tjóni vegna þess að myntin sem skuldari má greiða í samkvæmt framansögðu hefur lækkað í samanburði við þá mynt sem samið var um. Þá segir að greina þurfi hvort í gildi sé samningur um myntina sem skuldin skyldi greidd í. Aðeins komi til álita í því sambandi skilmálar ábyrgðaryfirlýsingarinnar en þar sé einungis kveðið á um að áfrýjandi greiði fjárhæð sem nemi 1.000.000 evrum auk vaxta. Ekki sé samkomulag um annað og sé áfrýjanda því frjálst að greiða ábyrgðina í evrum eða mynt greiðslustaðarins, sem sé Danmörk. Stefndi hafi á hinn bóginn ekki slíkt val og geti aðeins gert kröfu um greiðslu í evrum. Hann eigi samkvæmt framansögðu þó rétt til skaðabóta samkvæmt tilvitnaðri grein einkamálalaga í Lúxemborg ef hann verður fyrir tjóni.

Eins og að framan greinir er niðurstaða álitsgerðarinnar á því reist að skylda áfrýjanda til greiðslu samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingunni standi aðeins til greiðslu í evrum. Ákvæði þeirra laga sem vísað er til í álitsgerðinni hefur ekki verið lagt fram í málinu. Þá er óupplýst hvort skráðar lagareglur gildi um túlkun samninga eða annarra löggerninga í Lúxemborg, eða hvort um það fari samkvæmt venjum og þá hvers efnis þær venjur séu.

Lánssamningur sá sem Sidborg Inc. gerði við Landsbanka Luxembourg S.A. er um lán að fjárhæð allt að 1.000.000 evrur. Í samningnum eru á hinn bóginn ýmis ákvæði sem heimila lántöku í öðrum myntum, auk þess sem þar er að finna heimild fyrir skuldara til þess að óska eftir myntbreytingu á skuldinni að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Óumdeilt er að lán samkvæmt lánssamningnum var veitt í japönskum jenum. Í lánssamningnum var, eins og fram er komið, það skilyrði fyrir lánveitingunni að áfrýjandi gengist í ábyrgð fyrir láninu. Um það gaf hann út ábyrgðaryfirlýsingu sama dag og lánssamningurinn var undirritaður. Þar lýsir hann því meðal annars yfir að gegn því að lánveitandi samþykki að veita lánið, eins og í lánssamningi greini, ábyrgist hann lánið skilyrðislaust sem aðalskuldari en ekki einungis sem ábyrgðarmaður gagnvart lánveitanda. Yfirlýsing áfrýjanda er yfirlýsing um ábyrgð sem jafngildir sjálfskuldarábyrgð. Þótt í ábyrgðaryfirlýsingu sé, með sama hætti og í lánssamningi, miðað við að veitt verði lán allt að fjárhæð 1.000.000 evrur, leikur ekki vafi á því að hin fyrirvaralausa skuldbinding sem áfrýjandi undirgekkst með ábyrgðaryfirlýsingunni felur í sér ábyrgð á skuld í þeirri mynt sem lánið kann að vera veitt í samkvæmt lánssamningnum. Eins og fyrr segir er ágreiningslaust að lánið var veitt í japönskum jenum. Einnig er fram komið að áfrýjandi ábyrgðist greiðslu lánsins sem aðalskuldari. Er ósannað að samkvæmt lögum í Lúxemborg beri að túlka ábyrgðina samkvæmt yfirlýsingunni svo, með hliðsjón af framansögðu, að hún taki ekki til skuldar í japönskum jenum, ef það er sú mynt sem lánuð hefur verið samkvæmt lánssamningnum, en sönnunarbyrði fyrir því ber áfrýjandi, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991.

Samkvæmt framansögðu verður ekki fallist á að skýra eigi ábyrgðaryfirlýsingu áfrýjanda svo að hún taki eingöngu til þess að hann verði skuldbundinn í evrum. Eins og áður segir hafa ekki verið lögð fram þau lagaákvæði sem gilda í Lúxemborg og hér geta skipt máli. Áfrýjandi heldur því fram að vísa beri málinu frá dómi sökum þess að lög Lúxemborgar heimili ekki að mál sé höfðað á hendur sér til heimtu skuldarinnar í japönskum jenum. Í samræmi við meginreglur alþjóðlegs einkamálaréttar geta réttarfarsreglur í Lúxemborg ekki átt við um mál, sem rekin eru fyrir dómstólum hér á landi. Með vísan til alls framangreinds verður kröfu áfrýjanda um frávísun málsins í heild hafnað.

Áfrýjandi teflir fram sjö málsástæðum til stuðnings sýknukröfu sinni. Með vísan til forsendna verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um að hafna beri kröfu áfrýjanda um sýknu. Hið sama á við um forsendur héraðsdóms fyrir því að hafna beri öðrum varakröfum áfrýjanda að því leyti, sem það leiðir ekki af frávísun á kröfu um samningsvexti að hluta.

Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir og hefur þá verið tekið tillit til innborgana stefnda 9. janúar 2008, að fjárhæð 541 japanskt jen og 1. júlí 2008 að fjárhæð 200 japönsk jen. Auk þess hefur í héraðsdómi ekki verið tekið tillit til þess að á yfirliti stefnda um greiðslur á höfuðstól, innborganir á hann, uppsöfnun vaxta og dráttarvaxta eru tilgreindar eftirtaldar innborganir í japönskum jenum 5. mars 2009: 92.699.988 á höfuðstól, 4.113.971 inn á samningsvexti og 179.396 inn á dráttarvexti. Ekki verður séð að í dómsorði héraðsdóms sé tekið tillit til annarra innborgana en þeirrar, sem gengur til lækkunar á höfuðstól. Í ljósi vaxtaákvæðis dómsins verður að draga frá allar innborganir áfrýjanda, sem samkvæmt framansögðu nema samtals 96.993.355 japönskum jenum.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.ritað kauptilboðið aftur 30. september 2015 eftir að kaupverð fasteignarinnar g annarrar tj

Dómsorð:

Áfrýjandi, T-kk-nf P-x-x T-x-x, greiði stefnda, LBI ehf., 113.773.739 japönsk jen með 1% vöxtum af 87.463.063 japönskum jenum frá 10. maí 2007 til 18. júlí 2007, en af 101.473.281 japönsku jeni frá þeim degi til 7. ágúst 2007, en af 102.233.229 japönskum jenum frá þeim degi til 10. september 2007, en af 103.904.228 japönskum jenum frá þeim degi til 5. október 2007, en af 104.461.403 japönskum jenum frá þeim degi til 12. desember 2007, en af 104.889.236 japönskum jenum frá þeim degi til 9. janúar 2008, en af 104.888.965 japönskum jenum frá þeim degi til 14. maí 2008, en af 111.672.602 japönskum jenum frá þeim degi til 19. júní 2008, en af 112.329.079 japönskum jenum frá þeim degi til 1. júlí 2008, en af 112.328.879 japönskum jenum frá þeim degi til 4. september 2008, en af 113.773.739 japönskum jenum frá þeim degi til 12. mars 2009, en með 4% dráttarvöxtum frá þeim degi til 25. september 2014, allt að frádreginni innborgun 5. mars 2009 að fjárhæð 96.993.355 japönsk jen.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms er staðfest.

Áfrýjandi greiði stefnda 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.