251/2009

X var ákærður fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás og ólögmæta nauðung með því að hafa inn á baðherbergi slegið A, þáverandi eiginkonu sína, margsinnis með krepptum hnefa og flötum lófa í andlitið, tekið hana kverkataki með báðum höndum og svo hálstaki og í bæði skiptin þrengt svo að hálsi hennar þannig að hún náði ekki andanum og tekið í hár hennar og skellt höfði hennar fjórum sinnum í vegg baðherbergisins. Þá var X einnig gefið að sök að hafa á meðan á árásinni stóð, varnað því að A gæti yfirgefið baðherbergið. X játaði háttsemi sína að hluta. Talið var sannað að X hefði veitt A fleiri en eitt hnefahögg þótt ekki yrði fullyrt um fjölda þeirra. Þá hafði X viðurkennt fyrir dómi að hafa hrint A eða hent henni frá sér þrisvar til fjórum sinnum í vegg baðherbergisins og kvað hann ekki ólíklegt að við það hefði höfuð hennar farið í vegginn. Var þetta talið jafngilda því ákæruatriði að hafa skellt höfði hennar í vegginn. X hafði viðurkennt að hafa tekið A kverkataki og sannað þótti að hann hefði jafnframt tekið hana hálstaki en ekki þótti sýnt fram á í málinu að X hefði með háttseminni valdið A andnauð. Var líkamsárás X sérlega vítaverð, harkaleg og margþætt og stóð yfir í um 30 mínútur. Bar A talsverða áverka eftir hana, sem þó reyndust ekki varanlegir eða lífshættulegir. Var því ekki fallist á það með héraðsdómi að heimfæra ætti líkamsárás X undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 heldur þótti brotið varða við 217. gr. sömu laga. Árásin átti sér stað inni á litlu baðherbergi, var ofsafengin og varði í alllangan tíma og þótti ljóst að A átti þess ekki kost að komast út og að ákærði hefði reynt að koma í veg fyrir að hún kallaði á hjálp. Hefði X með þessari háttsemi gerst brotlegur við 225. gr. almennra hegningarlaga en það ákvæði var talið tæma sök gagnvart 217. gr. sömu laga. Var refsing X ákveðin fangelsi í níu mánuði, en fullnustu sex mánaða af refsingunni var frestað skilorðsbundið í fjögur ár. Þá var niðurstaða héraðsdóms um að X skyldi greiða A skaðabætur að fjárhæð 500.000 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. apríl 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru, og að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst sýknu af þeim verkþáttum ákæru „sem hann neitaði sök í“ og að refsing verði milduð.

Brotaþoli, A, skilaði greinargerð í málinu, en þar er ekki að finna kröfu um breytingu á bótaákvörðun héraðsdóms og ekki var mætt af hennar hálfu við meðferð málsins fyrir Hæstarétti. Litið er svo á að hún krefjist staðfestingar héraðsdóms um bótaþátt málsins.

Ákærða er gefin að sök ólögmæt nauðung og sérstaklega hættuleg líkamsárás með háttsemi sem nánar er lýst í ákæru. Hann neitar nokkrum verknaðarþáttum en játar aðra. Nánar tiltekið neitar hann að hafa slegið brotaþola margsinnis með krepptum hnefa í andlitið, að hafa tekið hana hálstaki og að hafa valdið henni andnauð, að hafa tekið í hár hennar og skellt höfði hennar fjórum sinnum í vegg. Þá neitar hann að hafa meinað henni að fara út úr baðherberginu þar sem árásin átti sér stað.

Læknir sem skoðaði brotaþola á slysadeild og ritaði áverkavottorð gaf skýrslu fyrir héraðsdómi. Bar hann að vissir áverkar hennar hefðu bent til hnefahögga og gætu vart stafað af venjulegum löðrungum. Sendi hann brotaþola í varúðarskyni í sneiðmyndatöku. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á að ákærði hafi gerst sekur um þá verknaðarþætti líkamsárásarinnar sem hann er þar sakfelldur fyrir, þó þannig að sannað er að ákærði veitti brotaþola fleiri en eitt hnefahögg þó ekki verði fullyrt um fjölda þeirra. Að auki hefur ákærði viðurkennt fyrir dómi að hafa hrint brotaþola eða hent henni frá sér þrisvar til fjórum sinnum í vegg baðherbergisins og kvað hann ekki ólíklegt að við það hafi höfuð hennar farið í vegginn. Þykir hann með þessum hætti einnig hafa sýnt af sér háttsemi sem rúmast innan þeirrar verknaðarlýsingar ákæru að hafa skellt höfði hennar í vegginn og verður hann sakfelldur fyrir það.

Líkamsárás sú sem ákærði er hér sakfelldur fyrir verður að teljast sérstaklega vítaverð. Hún var harkaleg, margþætt og stóð yfir í um 30 mínútur. Bar brotaþoli talsverða áverka eftir hana, sem þó reyndust ekki varanlegir eða lífshættulegir. Þegar afleiðingar árásarinnar eru metnar og þær ályktanir sem af þeim verða dregnar, verður á hinn bóginn ekki fallist á með héraðsdómi að brotið verði heimfært til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 heldur þykir það varða við 217. gr. þeirra laga.

Árásin átti sér stað inni á litlu baðherbergi, var ofsafengin og varði í alllangan tíma. Er ljóst að brotaþoli átti þess ekki kost að komast út og að ákærði reyndi að koma í veg fyrir að hún kallaði á hjálp. Var það ekki fyrr en þegar ákærði opnaði baðherbergið til að svara syni þeirra, að brotaþola gafst tækifæri til að losna og hljóp hún þá út skólaus og kápulaus. Upplýst er að nágranni hafði heyrt hróp hennar. Sagði ákærði fyrir dómi að hún hefði getað komist út með því einfaldlega að svara tilgreindri spurningu hans. Þykir enginn vafi að ákærði hafi gerst brotlegur við 225. gr. almennra hegningarlaga með því að hindra með barsmíðum og líkamsstöðu sinni að brotaþoli kæmist út úr herberginu og verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu vegna þessa þáttar ákæru með vísan til forsendna hans að öðru leyti. Ákvæði 225. gr. almennra hegningarlaga tæmir sök gagnvart 217. gr. sömu laga.

Ákærði hefur ekki áður hlotið refsingu fyrir ofbeldisbrot. Með vísan til framangreindra atriða um hversu harkalegt brot ákærða var þykir mega staðfesta ákvörðun héraðsdóms um refsingu ákærða, þó þannig að rétt þykir að lengja skilorðstíma eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu skaðabóta til brotaþola og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til þess að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í níu mánuði, en fresta skal fullnustu sex mánaða af refsingunni og sá hluti hennar falla niður að liðnum fjórum árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 304.049 krónur, að meðtöldum málsvarnarlaunum skipaðs verjanda hans, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 249.000 krónur.