344/2015

V ehf. keypti bát og gaf B út afsal honum til handa fyrir bátnum en kaupverðið var 300.000 krónur. Afsalaði B síðar bátnum á nýjan leik til S ehf. sem tók hann úr vörslum V ehf. að honum forspurðum. Krafðist V ehf. skaðabóta úr hendi B vegna sölunnar til S ehf. Hafði V ehf. byggt kröfu sína í héraði á matsgerð þar sem lagt var mat á verðmæti bátsins en talið var að hún væri haldin slíkum göllum að hún yrði ekki lögð til grundvallar sönnunarfærslu í málinu. Fyrir Hæstarétti lagði V ehf. fram nýja matsgerð þar sem lagt var mat á „endurkaupsverð“ bátsins. Við munnlegan málflutning kom fram að í fyrri matsgerðinni hefði verið miðað við markaðsvirði bátsins en þeirri síðari enduröflunarverð hans. Var talið að með síðari matsgerðinni hefði V ehf. freistað þess að leggja nýjan grundvöll að kröfu sinni sem fæli jafnframt í sér nýja málsástæðu. Fengist hún ekki komist að í málinu, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Ekki var talið sýnt fram á að það verð sem V ehf. hafði greitt fyrir bátinn hefði verið undir markaðsvirði á þeim tíma. Þá lægi fyrir að fyrirsvarsmaður V ehf. hefði lýst því yfir við skýrslugjöf í héraði að engu frekar en kaupverði hefði verið kostað til bátsins af hans hálfu. Loks var ekki talið að V ehf. hefði sýnt fram á að markaðsvirði bátsins hefði hækkað frá því að V ehf. festi kaup á honum þar til að hann var seldur til S ehf. en V ehf. miðaði bótakröfu sína við síðargreint tímamark. Var B því gert að greiða V ehf. 300.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma K-kk-nf A-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. maí 2015. Endanlegar dómkröfur hans eru þær að stefnda verði gert að greiða sér 4.000.000 krónur ,,ásamt lögmæltum dráttarvöxtum“ af 3.000.000 krónum frá 23. janúar 2011 og af 1.000.000 krónum frá 1. janúar 2014 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Á árinu 2008 keypti Á-kk-nf K-kk-nf bátinn Áka SU, skipaskrárnúmer 6753 af stefnda. Umræddur Á-kk-nf seldi síðan áfrýjanda bátinn á árinu 2009 og gaf stefndi út afsal honum til handa 15. október það ár en um ástæður þeirrar tilhögunar er nánar fjallað í hinum áfrýjaða dómi. Er ágreiningslaust með aðilum að kaupverðið hafi numið 300.000 krónum. Í stefnu er því haldið fram að eftir að áfrýjandi eignaðist bátinn hafi hann lagt í verulegan kostnað við endurbætur hans, kaup á tækjabúnaði o.fl. Aðspurður fyrir dómi svaraði fyrirsvarsmaður áfrýjanda, S-kk-nf S-kk-nf, spurningu um þann kostnað sem áfrýjandi hefði lagt út í af þessu tilefni „Ekki frá minni hendi, eitt eða neitt, ég hef ekki skipt mér af þessum hlutum.“ Stefndi afsalaði bátnum á nýjan leik 16. desember 2010 til Stampa ehf. fyrir 20.600 krónur og tók sá aðili bátinn úr vörslum áfrýjanda að honum forspurðum í ársbyrjun 2011. Stampar ehf. seldu síðan VPH fasteignum ehf. bátinn 12. maí 2012 fyrir 1.500.000 krónur. Lýsti fyrirsvarsmaður VPH fasteigna ehf., V-kk-nf P. H-kk-nf, ástandi bátsins á því tímamarki svo „það eru engin tæki, enginn vélbúnaður, hann er í svona má segja mjög döpru ástandi sko.“ Þá kom enn fremur fram hjá V-kk-þgf að báturinn „sé búinn að standa og standa óhreyfður í einhver ár, að mínu mati sko.“

Áfrýjandi leitaði réttar síns gegn stefnda og með dómi Héraðsdóms Reykjaness 9. október 2013 var stefndi dæmdur skaðabótaskyldur vegna þess tjóns sem áfrýjandi hefði orðið fyrir vegna sölu á bátnum til Stampa ehf. 16. desember 2010. Var þeim dómi ekki áfrýjað af hálfu stefnda og að beiðni áfrýjanda var dómkvaddur maður, K-kk-nf Þ-kk-nf endurskoðandi, til þess að meta hvert verið hafi verðmæti bátsins og vagns sem hann stóð á 16. desember 2010. Jafnframt var honum falið að meta missi hagnaðar áfrýjanda af því að reka bátinn sem fiskiskip svo sem það var nánar útlistað í matsbeiðni. Matsgerðin er dagsett 7. júlí 2014 og eru niðurstöður hennar á þá leið að verðmæti bátsins og vagnsins hafi verið 3.000.000 krónur og misstur hagnaður 1.000.000 krónur. Að fenginni matsgerðinni höfðaði áfrýjandi mál þetta og var í stefnu eingöngu vísað til hennar um grundvöll skaðabótakröfunnar. Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að matsgerðin væri haldin slíkum göllum að hún yrði ekki lögð til grundvallar sönnunarfærslu í málinu

Undir áfrýjun málsins fékk áfrýjandi á ný dómkvaddan mann, E-kk-þf S. V-kk-þf löggiltan skipa- og fasteignasala, og var honum falið að meta hvert væri „endurkaupsverð báts hinn 16. desember 2010, sambærilegum bátinum Áka SU, skipaskrárnúmer 6753 og flutningsvagns sambærilegum þeim sem hann stóð á.“ Í matsgerð hans 25. ágúst 2015, kom fram að verðmæti sambærilegs báts og Áki SU var 16. desember 2010 hefði verið 2.400.000 krónur en verðmæti umrædds vagns 550.000 krónur. Hefur matsgerð þessi verið lögð fram fyrir Hæstarétti sem nýtt gagn og byggir áfrýjandi kröfur sínar nú meðal annars á henni. Um málavexti vísast að öðru leyti til hins áfrýjaða dóms.

II

Svo sem rakið er hér að framan byggði áfrýjandi dómkröfu sína í héraði á matsgerð K-kk-ef Þ-kk-ef, 7. júlí 2015 þar sem metið var hvert verið hefði verðmæti bátsins Áka SU 16. desember 2010. Í matsgerð E-kk-ef S. V-kk-ef, 25. ágúst 2015, sem aflað var sem fyrr segir undir áfrýjun málsins, var hins vegar við það miðað að metið væri „endurkaupsverð“ bátsins. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti skýrðist þessi grundvöllur frekar og þá á þá leið að í fyrri matsgerðinni væri horft til markaðsvirðis umrædds báts á nefndum degi en í þeirri síðari væri miðað við svokallað enduröflunarverð bátsins. Með hliðsjón af því verður við það miðað að með síðari matsgerðinni freisti áfrýjandi þess að leggja nýjan grundvöll að skaðabótakröfu sinni sem feli þá jafnframt í sér nýja málsástæðu af hans hendi, en stefndi mótmælir þýðingu síðari matsgerðarinnar á þeim grundvelli. Sú málsástæða að meint tjón áfrýjanda beri að meta á grundvelli enduröflunarverðs bátsins fær af þeim ástæðum ekki komist að í málinu, vegna skilyrða 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Ekki hefur verið sýnt fram á að verð það sem greitt var fyrir bátinn Áka SU í viðskiptum stefnda og Á-kk-ef K-kk-ef 2008 og síðar Á-kk-ef og áfrýjanda hafi verið undir markaðsverði á þeim tíma. Þá liggur fyrir, svo sem fyrr greinir, að við skýrslugjöf við aðalmeðferð málsins í héraði lýsti fyrirsvarsmaður áfrýjanda því yfir að engu frekar en kaupverði hefði verið kostað til bátsins af hans hálfu. Loks hefur áfrýjandi ekki fært fyrir því fullnægjandi sönnun að markaðsverð bátsins hafi hækkað frá síðarnefnda tímamarkinu fram til 16. desember 2010 en við þann dag miðar áfrýjandi kröfu sína um greiðslu bóta. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Eftir þessum málsúrslitum verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Viking Fish ehf., greiði stefnda, Byggðastofnun, 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.