300/2006

K slasaðist í umferðarslysi í október 1999 og var óumdeilt að J og T væru skaðabótaskyld vegna tjóns hans. Hins vegar var deilt um miskastig og örorkustig K og hvort greiðsla T til hans í apríl 2003 girti fyrir að hann gæti krafist frekari bóta. Þar sem gerður hafði verið skýr fyrirvari af hálfu K, sem síðan var ítrekaður, um frekari kröfur ef endurmat leiddi í ljós meira tjón en þá lá fyrir var ekki talið að sérstaklega reyndi á 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í málinu. Kröfugerð K studdist við matsgerð tveggja dómkvaddra manna og féllst héraðsdómur á hana. Eftir uppsögu dómsins hlutuðust J og T til um að dómkvaddir yrðu þrír yfirmatsmenn og töldu þeir varanlegan miska og varanlega örorku K vera minni en samkvæmt matsgerð. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var af hálfu J og T meðal annars vísað til yfirmatsins til stuðnings því að lækka bæri kröfu K. Ekki var talið að sú málsástæða að miski og örorka K væri of hátt metin í mati hinna dómkvöddu manna hefði með skýrum hætti verið höfð uppi í héraði. Var málsástæðan því talin of seint fram komin og matsgerðin lögð til grundvallar niðurstöðu í málinu. Af sömu ástæðu gat ekki reynt á hvort fyrrgreint yfirmat fæli í sér sönnun um að varanlegur miski og varanleg örorka K væri of hátt metin í matsgerðinni. Var því fallist á kröfugerð K að öðru leyti en því að hluti vaxta voru fyrndir.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 6. júní 2006 og krefjast sýknu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Stefndi slasaðist í umferðarslysi 16. október 1999. Óumdeilt er að áfrýjendur eru skaðabótaskyldir vegna tjóns hans. Í málinu er hins vegar deilt um miskastig og örorkustig stefnda og hvort greiðsla áfrýjandans Tryggingamiðstöðvarinnar hf. til hans 30. apríl 2003 girði fyrir að hann geti krafist frekari bóta.

Í hinum áfrýjaða dómi eru rakin atvik í tengslum við þá greiðslu, sem að framan greinir. Örorkumat 28. nóvember 2001 lá þá fyrir, en samkvæmt því hafði stefndi við slysið hlotið 8% varanlegan miska og 5% varanlega örorku. Lögmaður stefnda óskaði eftir bótauppgjöri við áfrýjandann Tryggingamiðstöðina hf. á grundvelli þessa mats með fyrirvara um endurmat síðar, ef starfsvettvangur stefnda breyttist. Eru bréfaskipti þeirra í apríl 2003 rakin í héraðsdómi. Verður staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að af hálfu stefnda hafi verið gerður skýr fyrirvari, sem síðan var ítrekaður, um frekari kröfur ef endurmat leiddi í ljós meira tjón en þá lá fyrir. Ræður þá ekki úrslitum þótt fyrirvarinn hafi ekki enn á ný verið ítrekaður eftir að áfrýjandinn hafði greitt bætur til lögmannsins í samræmi við matið, sem þá lá fyrir. Við aukna kröfugerð stefnda nú reynir samkvæmt því ekki sérstaklega á hvort skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 séu uppfyllt.

II.

Kröfugerð stefnda í málinu styðst við matsgerð tveggja dómkvaddra manna 30. mars 2005, en samkvæmt því er varanlegur miski hans af völdum slyssins 10% og varanleg örorka 15%. Féllst héraðsdómur á kröfu hans. Eftir uppsögu dómsins hlutuðust áfrýjendur til um að dómkvaddir yrðu þrír yfirmatsmenn til að fjalla um sama úrlausnarefni. Matsgerð þeirra er dagsett 16. júlí 2006, en samkvæmt því er varanlegur miski stefnda 8% og varanleg örorka 10%. Í bréfi 22. ágúst 2006 gerði stefndi athugasemdir við sitthvað í yfirmatinu, sem hann taldi ekki standast. Yfirmatsmenn voru þrátt fyrir það ekki kvaddir fyrir dóm til að staðfeta matið og skýra það. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var af hálfu áfrýjenda meðal annars vísað til matsins til stuðnings því að lækka bæri kröfu stefnda.

Í héraði var málsvörn áfrýjenda einkum reist á því að stefndi hefði ekki gert fyrirvara við móttöku á greiðslu og að skilyrði 11. gr. skaðabótalaga væru ekki fyrir hendi til að geta gert frekari kröfur. Ennfremur segir í greinargerð þeirra að þeir „mótmæla niðurstöðum síðari matsgerðarinnar og áskilja sér rétt til athugasemda við hana síðar, ef ástæður þykja til.“ Með þessum orðum var ekki með skýrum hætti höfð uppi sú málsástæða að miski og örorka stefnda væri of hátt metin í mati hinna dómkvöddu manna. Ummælin lýsa ekki öðru en almennum mótmælum og áskilnaði til að gera athugasemdir síðar, ef ástæður þyki til. Samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skulu málsástæður og mótmæli stefnda koma fram jafnskjótt og tilefni verður til. Sú málsástæða, sem að framan greinir, er of seint fram komin og verður matsgerðin frá 20. mars 2005 því lögð til grundvallar niðurstöðu. Getur af sömu ástæðu ekki reynt á hvort yfirmat, sem áfrýjendur öfluðu á síðari stigum, feli í sér sönnun um að varanlegur miski og varanleg örorka stefnda sé of hátt metin í fyrrnefnda matinu.

Áfrýjendur mómæla sérstaklega vaxtakröfu stefnda og bera fyrir sig að hún sé að hluta fyrnd. Greiðsla til hans 30. apríl 2003 fól ekki í sér viðurkenningu á þeirri kröfu, sem nú er höfð uppi, og sleit ekki fyrningu samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Málið var höfðað 12. september 2005 og eru því vextir sem krafan bar fram til 12. september 2001 því fyrndir. Dráttarvextir verða dæmdir frá 8. maí 2005 er mánuður var liðinn frá dagsetningu kröfubréfs stefnda.

Áfrýjendur verða dæmdir til að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn í einu lagi eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjendur, J-kvk-nf S-kvk-nf G-kvk-nf og Tryggingamiðstöðin hf., greiði óskipt stefnda, K-kk-þgf Þ-kk-þgf G-kk-þgf, 5.560.734 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 12. september 2001 til 8. maí 2005, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Áfrýjendur greiði óskipt stefnda samtals 1.100.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.