422/2009

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa látið hjá líða að útvega A læknishjálp þótt honum hafi ekki dulist að A var í lífsháska eftir líkamsárás sem hann hafði orðið fyrir í sumarhúsi við O. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við mat á því hvort athafnaleysi X varðaði við áðurgreint ákvæði hegningarlaga yrði skilyrði um ásetning að vera fullnægt þannig að X hefði að minnsta kosti látið sér það í léttu rúmi liggja hvað yrði um A þótt hann hefði gert sér grein fyrir því að A væri í lífsháska. Við mat á sönnun um það yrði meðal annars litið til þess að ákærði var vitni að árás á A í stofu sumarhússins. Hins vegar fór ákærði úr stofunni að árás lokinni og kom aftur inn þegar meðákærðu, AU og D, voru að færa A í sófa og hefði AU meðal annars gert að sárum hans. Þá hefði X fyrr um kvöldið náð í sjúkrakassa úr bifreið sinni til að hlúa að A vegna árásar sem hann hafði orðið fyrir í svokölluðu reykherbergi. X kvað A hafa verið kunningja sinn og hefði hann haft nokkurt samneyti við hann og fjölskyldu hans. Hefði ölvun A umrætt sinn því ekki komið honum á óvart. Í málinu þótti upplýst að A hefði verið mikill drykkjumaður en samkvæmt niðurstöðum úr blóðrannsóknum hefði A á einhverjum tímapunkti verið með um eða yfir 3,6  alkóhóls í blóði fyrir andlátið. Ekki var fallist á það með ákæruvaldinu að sú staðreynd að X hefði tekið tvær ljósmyndir af A þar sem hann lá rænulítill í sófanum studdi sérstaklega ályktun um sekt hans. Að öllu virtu yrði ekki staðhæft að X hefði haft ásetning til brots gegn 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga. Var X því sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 22. júlí 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvald krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða, en að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð.

Með héraðsdómi var R-x-x S-x-x fundinn sekur um líkamsárás gegn A sem leiddi til dauða A, en árásin átti sér stað í samkvæmi í húsi nr. 1 við Oddsholt í Grímsnes- og Grafningshreppi. Þá var ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa látið hjá líða að útvega A læknishjálp þótt honum hafi ekki getað dulist að A var í lífsháska. Meðákærðu í héraði, AU og D, voru á hinn bóginn sýknaðar af ákæru um brot gegn þessu ákvæði og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu.

Atvikum er rétt lýst í þeim kafla héraðsdóms þar sem komist er að niðurstöðu um sekt ákærða að öðru leyti en því að ákærði varð hvorki vitni að deilum milli A og R-kk-ef í svokölluðu reykherbergi hússins né þeirri líkamsárás sem þar fylgdi í kjölfarið. Á hinn bóginn er ljóst að ákærði lét fyrir farast að koma A undir læknishendur eftir að hann hafði slasast lífshættulega af völdum R-kk-ef við hina síðari líkamsárás sem átti sér stað í stofu hússins.

Við mat á því hvort þetta athafnaleysi ákærða varði við 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga verður skilyrði um ásetning að vera fullnægt þannig að sannað sé að ákærði hafi að minnsta kosti látið sér í léttu rúmi liggja hvað um A yrði þótt hann hafi gert sér grein fyrir að hann væri í lífsháska. Við mat á sönnun um þetta er fallist á með héraðsdómi að líta verði til þess að ákærði var vitni að hinni síðari líkamsárás R-kk-ef á A. Á hinn bóginn er óumdeilt að ákærði fór úr stofunni að árás lokinni, en kom aftur inn þegar AU og D voru að færa A af gólfinu í sófa. Þar gerði AU að sárum A og setti meðal annars á hann sárabindi. Þá telst fram komið að eftir hina fyrri líkamsárás R-kk-ef náði ákærði í sjúkrakassa úr bifreið sinni og hlúðu þau AU að A. Einnig er upplýst að A muni hafa verið mikill drykkjumaður og oft drukkið illa. Kvað ákærði mikla ölvun A umrætt sinn því ekki hafa komið sér á óvart en hann mun hafa verið kunningi ákærða og haft allnokkurt samneyti við hann og fjölskyldu hans. Samkvæmt niðurstöðum úr rannsóknum á blóði og þvagi A og vætti J-kk-ef K-kk-ef dósents var hann með um eða yfir 3,6 ‰ alkóhóls í blóði á „einhverjum tímapunkti“ fyrir andlátið. Þá eru í gögnum málsins ljósmyndir sem teknar voru meðan á samkvæminu stóð, meðal annars tvær myndir af A þar sem hann lá rænulítill eða rænulaus í sófanum. Ákærði kvaðst hafa tekið myndirnar til að sýna A síðar hvernig hann liti út drukkinn. Þegar litið er til framanritaðs verður ekki fallist á með ákæruvaldinu að sú staðreynd að ákærði tók þessar tvær myndir styðji sérstaklega ályktun um sekt hans.

Samkvæmt 45. gr. og 46. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. nú 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, nýtur ákærði vafans við mat á þeirri huglægu afstöðu sem bjó að baki því að hann lét fyrir farast að koma A undir læknishendur. Af því sem að framan er rakið verður ekki staðhæft að ákærði hafi haft ásetning til brots gegn 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga. Verður hann því sýknaður af sakargiftum ákærunnar.

Eftir þessum úrslitum verður sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti að því er ákærða varðar felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans vegna flutnings málsins fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfu ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður í héraði að því er varðar ákærða og áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, S-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur.