203/2012

A var ákærður fyrir skjalafals með því að hafa í kjölfar komu sinnar til landsins framvísað við lögreglu í blekkingarskyni frönsku kennivottorði sem reyndist grunnfalsað. A játaði háttsemina en með vísan til 1. mgr. 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, sem Ísland er aðili að, krafðist hann þess að sér yrði ekki gerð refsing. Ekki var talið að A hefði leitt að því viðhlítandi rök eða lagt fram gögn um að lífi hans eða frelsi væri ógnað í heimalandi hans þannig að hann teldist flóttamaður í merkingu 1. gr. samningsins sbr. og 1. og 2. mgr. 44. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga. Var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu A því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 15. mars 2012 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið.

Atvikum á Keflavíkurflugvelli, sem áttu sér stað í kjölfar þess að ákærði kom til landsins 20. febrúar 2012, er réttilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram hefur ákærði, sem kveðst vera alsírskur ríkisborgari, játað fyrir héraðsdómi þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Hann krefst hins vegar sýknu af broti á 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þar sem óheimilt sé að beita hann refsingu samkvæmt 1. mgr. 31. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna, sem fullgiltur hefur verið af Íslandi, sbr. auglýsingu nr. 74/1955 í A-deild Stjórnartíðinda það ár. Ákærði kveðst eiga unnustu hér á landi og hafi tilgangur hans með ferð sinni hingað til lands verið að sækja um hæli og búa hér með henni.

Samkvæmt framangreindu ákvæði samningsins skulu aðildarríki ekki beita refsingum gagnvart flóttamönnum vegna ólöglegrar komu þeirra til landsins eða vistar þar, ef þeir koma beint frá landi, þar sem lífi þeirra eða frelsi var ógnað í merkingu 1. gr., og koma inn í lönd þeirra eða eru þar án heimildar, enda gefi þeir sig tafarlaust fram við stjórnvöldin og beri fram gildar ástæður fyrir hinni ólöglegu komu sinni eða vist þar. Ákærði hefur ekki leitt viðhlítandi rök að því eða lagt fram gögn um að lífi hans eða frelsi væri ógnað í Alsír, sem telst vera heimaland hans í skilningi fyrrgreinds alþjóðasamnings og þaðan sem hann upphaflega kom, ef hann sneri þangað aftur, þannig að hann teljist vera flóttamaður í merkingu 1. gr. samningsins, sbr. og 1. og 2. mgr. 44. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga. Þegar af þeim sökum verður hann ekki sýknaður af þeirri ástæðu sem að framan greinir.

Samkvæmt öllu framansögðu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða staðfest. Með vísan til forsendna dómsins verður refsing ákærða staðfest en gæsluvarðhald hans kemur til frádráttar refsingu eins og í dómsorði greinir.

Það athugist að við skýrslutöku af ákærða fyrir héraðsdómi var þess ekki gætt sem skyldi að hann svaraði sjálfstætt spurningum um málsatvik áður en honum var kynntur framburður hans hjá lögreglu. Er það ekki í samræmi við fyrirmæli 3. mgr., sbr. 2. mgr. 122. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá er í hinum áfrýjaða dómi vísað til þess að ákærði hafi hjá lögreglu upplýst um brottför sína frá Alsír og ferðir sínar eftir það. Er hér augljóslega vitnað til skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 21. febrúar 2012. Við skýrslugjöf fyrir dómi bar hann á annan veg um áðurgreind atriði, til dæmis kvaðst hann hafa farið frá Alsír 18. desember 2010 í stað 8. þess mánaðar, án þess að hann væri beðinn um að skýra það ósamræmi, en umrædd skýrsla hans hjá lögreglu var ekki borin undir hann. Með því að vitna þannig til framburðar hjá lögreglu var brotið gegn 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 þar sem svo er fyrir mælt að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Er þetta hvort tveggja aðfinnsluvert.

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að gæsluvarðhaldsvist ákærða, A-x-x R-x-x, frá 23. febrúar til 28. febrúar 2012 skal koma til frádráttar refsingu hans.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 364.134 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 338.850 krónur.