396/2011

Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um riftun á tveimur greiðslum Á ehf. til ÁM á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Taldi Hæstiréttur að þegar litið væri til greiðslna af höfuðstól skuldar Á ehf. við ÁM, sem félagið hafði innt af hendi frá því til skuldarinnar var stofnað, yrði fallist á það að greiðslurnar hefðu verið inntar af hendi fyrr en eðlilegt var. Í ljósi fjárhagsstöðu félagsins, bæði greiðslugetu þess og mikilla skulda umfram eignir, hefðu greiðslurnar ekki verið venjulegar eftir atvikum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 27. apríl 2011. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 8. júní 2011 og áfrýjaði hún öðru sinni 23. júní sama ár samkvæmt heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hún krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum stefnda, en til vara að endurgreiðslukrafa hans verði lækkuð. Í báðum tilvikum krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi veitti Ásberg ehf. lán að fjárhæð 6.000.000 krónur á árinu 2004. Hvorki var samið um vexti af láninu né um gjalddaga þess. Samkvæmt yfirliti úr bókhaldi hins gjaldþrota félags greiddi það af höfuðstól lánsins 1.872.000 krónur á árinu 2004, 250.000 krónur á árinu 2005, 960.000 krónur á árinu 2006, 350.000 krónur á árinu 2007, 450.000 krónur á árinu 2008, en 2.150.000 krónur á árinu 2009, þar af þær tvær greiðslur, sem riftunar er krafist á. Auk þess greiddi félagið að minnsta kosti tvisvar vexti af láninu. Fyrirsvarsmaður félagsins, sem er sonur áfrýjanda, upplýsti fyrir dómi að greiðslan 29. maí 2009 að fjárhæð 900.000 krónur hefði verið innt af hendi þegar félagið fékk lokagreiðslu 6.800.000 krónur vegna uppgjörs tilgreinds verks. Seinni greiðslan 20. júlí 2009 að fjárhæð 1.000.000 krónur hefði einnig verið innt af hendi þegar lokauppgjör barst vegna annars verks, en fjárhæð þeirrar greiðslu mun hafa verið um 3.000.000 krónur. Síðast nefndan dag var gert árangurslaust fjárnám hjá félaginu fyrir kröfu Tollstjórans í Reykjavík sem sögð var að höfuðstól 43.476.228 krónur. Óumdeilt er að félagið hafði yfirdregið verulega tvo af þremur bankareikningum, sem notaðir voru í rekstri þess þegar greiðslurnar tvær voru inntar af hendi og að engin innstæða var á hinum þriðja. Einnig er upplýst að félagið skuldaði ýmsum öðrum en áfrýjanda umtalsverðar fjárhæðir á sama tíma. Meðal annars skuldaði félagið svonefnda vörsluskatta og iðgjöld í lífeyrissjóð vegna starfsmanna sinna fyrir nokkra mánuði. Lýstar kröfur í búið námu tæplega 250.000.000 krónum, en ekki var tekin afstaða til almennra krafna. Félagið átti óverulegar eignir er bú þess var tekið til gjaldþrotaskipta.

Ekki hafa verið lagðar fram upplýsingar úr bókhaldi hins gjaldþrota félags um tekjur þess í maí, júní og júlí 2009.

Þegar litið er til þeirra greiðslna af höfuðstól skuldar hins gjaldþrota félags við áfrýjanda, sem félagið hafði innt af hendi frá því að til skuldarinnar var stofnað, verður fallist á með héraðsdómi að greiðslur þær, sem krafist er riftunar á, hafi verið inntar af hendi fyrr en eðlilegt var. Í því sambandi hefur sérstaka þýðingu að í janúar 2009 greiddi félagið 250.000 krónur inn á höfuðstól skuldarinnar. Í ljósi fjárhagsstöðu félagsins, bæði greiðslugetu þess og mikilla skulda umfram eignir, voru greiðslurnar ekki venjulegar eftir atvikum. Verður því fallist á kröfu stefnda um riftun greiðslnanna, sem fram fóru á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag, sem var 28. ágúst 2009, sbr. 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Um endurgreiðslu fer samkvæmt 1. mgr. 142. gr. sömu laga og verður áfrýjandi því dæmd til að greiða þá auðgun, sem hún hlaut vegna greiðslnanna umfram aðra kröfuhafa félagsins. Um var að ræða peningagreiðslur og liggur ekki annað fyrir en að auðgun hennar hafi numið höfuðstól krafnanna. Áfrýjandi hefur til vara krafist þess ,,að kröfur [stefnda] verði lækkaðar.“ Er sú krafa einungis reist á því að hvað sem öðru líði eigi að hafna riftun fyrri greiðslunnar. Samkvæmt því sem áður greinir verður ekki á varakröfu áfrýjanda fallist.

Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Á-kvk-nf M-kvk-nf, greiði stefnda, þrotabúi Ásbergs ehf., 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.