768/2016

Í málinu kröfðust E o.fl. þess að felldar yrðu úr gildi nánar tilgreindar ákvarðanir sveitarfélagsins G og V frá árinu 2016 þar sem hafnað var beiðnum þeirra um að á tímabilinu frá 1. maí 2016 til 1. maí 2018 fengi hvert þeirra fyrir sig allt að 120 ferðir á mánuði með ferðaþjónustu fatlaðs fólks þar sem kostnaður við hverja ferð miðaðist við fargjald í almenningssamgöngur. Þá kröfðust þau einnig miskabóta á þeim grunni að umþrættar ákvarðanir hefðu falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart þeim í skilningi b. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ákvarðanir þær sem E o.fl. krefðust ógildingar á hefðu verið teknar af V og ekki yrði séð að efni hefði staðið til að E o.fl. beindu kröfum sínum jafnframt að sveitarfélaginu G. Var hann því sýknaður af þeim með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með hliðsjón af gögnum málsins var talið að V hefði ekki vegið og metið aðstæður og getu hvers og eins þeirra E o.fl. til að geta nýtt sér almenningssamgöngur áður en umþrættar ákvarðanir voru teknar, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá hefðu E o.fl. ekki verið gefinn kostur á að tjá sig um þau gögn sem lágu til grundvallar ákvörðunum V, sbr. 13. gr. sömu laga. Var því fallist á ógildingarkröfu E o.fl. Á hinn bóginn var ekki talið að skilyrðum b. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga um ólögmæta meingerð væri fullnægt. Var því miskabótakröfu E o.fl. hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 18. nóvember 2016. Þeir krefjast þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að þeir verði sýknaðir af kröfum stefndu en að því frágengnu að fjárkröfur þeirra verði lækkaðar. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti óskipt úr hendi stefndu.

Stefndu krefjast hvert fyrir sig staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti óskipt úr hendi áfrýjenda, án tillits til gjafsóknar sem þeim hefur verið veitt.

Með dómi Hæstaréttar 14. desember 2016 í máli nr. 769/2016 voru staðfest ákvæði hins áfrýjaða dóms um að vísa frá héraðsdómi hluta af dómkröfum stefndu. Kröfum áfrýjenda um að málinu verði að öðru leyti vísað frá héraðsdómi er hafnað með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms.

Ákvarðanir þær sem stefndu krefjast ógildingar á voru teknar af áfrýjandanum Velferðarþjónustu Árnesþings. Eins og mál þetta liggur fyrir verður ekki séð að efni hafi verið til að stefndu beindu kröfum sínum jafnframt að áfrýjandanum Grímsnes- og Grafningshreppi og verður hann því sýknaður af þeim með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Fyrir Hæstarétti hafa áfrýjendur lagt fram ný gögn sem þeir kveða hafa legið til grundvallar þeim ákvörðunum sem um er deilt í máli þessu. Er um að ræða gögn um mat á stuðningsþörf hvers stefndu fyrir sig, svokallað SIS-mat Greiningar- og ráðgjafarstöðvar ríkisins. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að málsástæða byggð á þessum grunni hafi verið höfð uppi í héraði. Hún er því of seint fram komin og kemur ekki til álita við úrlausn málsins fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Að þessu gættu verður með vísan til forsendna héraðsdóms staðfest niðurstaða hans um að fella úr gildi þær ákvarðanir sem áfrýjandinn Velferðarþjónusta Árnesþings tók 24. júní og 5. júlí 2016 og fólu í sér að kröfum stefndu um ferðaþjónustu var hafnað að öllu leyti eða hluta.

Samkvæmt b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 er heimilt að láta þann sem ber ábyrgð á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu annars manns greiða miskabætur til þess sem misgert var við. Í skilyrði ákvæðisins um ólögmæta meingerð felst áskilnaður um að tjóni sé valdið með saknæmri háttsemi en sé um að ræða gáleysi tjónsvalds verði það að hafa verið verulegt. Stefndu hafa ekki sýnt fram á það með viðhlítandi rökum að þessu skilyrði sé fullnægt um þær ákvarðanir, sem felldar eru úr gildi á þeim forsendum að málsmeðferð áfrýjandans Velferðarþjónustu Árnesþings hafi ekki í öllum atriðum verið í samræmi við ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Verður þessi áfrýjandi því sýknaður af kröfum stefndu um miskabætur.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður milli áfrýjandans Grímsnes- og Grafningshrepps og stefndu. Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað milli áfrýjandans Velferðarþjónustu Árnesþings og stefndu verður staðfest. Þeim áfrýjanda verður gert að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti sem rennur í ríkissjóð.

Um gjafsóknarkostnað stefndu hér fyrir dómi fer eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Áfrýjandinn Grímsnes- og Grafningshreppur er sýknaður af kröfum stefndu, E-kvk-ef G-kvk-ef, I-kk-ef A-kk-ef, L-kk-ef Þ-kk-ef R-kk-ef, L-kvk-ef M-kvk-ef E-kvk-ef, R-kk-ef Þ-kk-ef B-kk-ef, S-kk-ef G-kk-ef og Ú-kvk-ef S-kvk-ef. Áfrýjandinn Velferðarþjónusta Árnesþings er sýknaður af fjárkröfum stefndu.

Héraðsdómur skal að öðru leyti vera óraskaður um annað en málskostnað milli áfrýjandans Grímsness- og Grafningshrepps og stefndu.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður milli áfrýjandans Grímsness- og Grafningshrepps og stefndu.

Áfrýjandinn Velferðarþjónusta Árnesþings greiði 1.400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns þeirra, 200.000 krónur vegna hvers þeirra.