329/2003

Sveitarfélagið D greiddi Z fósturlaun vegna vistunar dótturdóttur hennar, X, fyrir tímabilið nóvember 1997 til maí 1998. Z undi ekki þeirri niðurstöðu og höfðaði mál á hendur D til greiðslu fósturlauna vegna vistunar X á tímabilinu september 1998 til loka maí 1999. Að atvikum málsins virtum þótti Z eiga rétt til umkrafinna fósturlauna að því marki sem krafan var ekki fyrnd.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. ágúst 2003. Krefst hún þess að gagnáfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 673.710 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 1. september 1998 til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 22. október 2003. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu aðaláfrýjanda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá er krafist málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi greiddi aðaláfrýjanda síðla árs 1999 fósturlaun vegna vistunar dótturdóttur hennar X fyrir tímabilið frá nóvember 1997 til og með maí 1998. Í máli þessu krefur aðaláfrýjandi gagnáfrýjanda um fósturlaun vegna vistunar stúlkunnar á tímabilinu frá september 1998 til loka maí 1999. Málavöxtum er nánar lýst í héraðsómi.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi ritaði formaður félagsmálanefndar gagnáfrýjanda bréf til aðaláfrýjanda 16. nóvember 1999 þar sem talið var að fyrri ráðstöfun stúlkunnar í fóstur til ömmu sinnar hafi verið tímabundin og lokið vorið 1998. Var hafnað ósk aðaláfrýjanda um að litið yrði svo á að stúlkan hafi verið í fóstri hjá henni frá hausti 1998 til vors 1999 og að hún ætti rétt til fósturlauna fyrir það tímabil. Í lok þessa bréfs var aðaláfrýjanda bent á að samkvæmt 1. mgr. 10. gr. reglugerðar nr. 264/1995 um barnaverndarstofu geti aðilar skotið til úrskurðar barnaverndarstofu ákvörðun barnaverndarnefndar, sem ekki væri unnt að skjóta til úrskurðar barnaverndarráðs samkvæmt 1. mgr. 49. gr. þágildandi laga nr. 58/1992 um vernd barna og ungmenna. Aðaláfrýjandi ritaði barnaverndarstofu bréf 17. desember 1999 og óskaði eftir því að hnekkt yrði ákvörðun félagsmálanefndar. Bar barnaverndarstofu eins og málum var háttað að taka afstöðu til þess hvort stofnunin væri bær til að úrskurða í málinu og leggja á það úrskurð teldi hún svo vera. Það gerði barnaverndarstofa ekki en fjallaði þess í stað um málið í bréfi til aðaláfrýjanda 8. mars 2000. Verða engin réttaráhrif varðandi ágreining aðila tengd við það bréf.

Fyrir Hæstarétti hélt gagnáfrýjandi því fram að vistun stúlkunnar hjá ömmu sinni hafi í raun verið ráðstöfun foreldra á barni til vistunar utan heimilis samkvæmt VII. kafla þágildandi laga um vernd barna og ungmenna en ekki ráðstöfun hennar í fóstur samkvæmt VI. kafla laganna. Þegar af þeirri ástæðu ætti aðaláfrýjandi ekki kröfu á fósturlaunum úr hendi gagnáfrýjanda. Ekki verður á þetta fallist enda er þessi staðhæfing gagnáfrýjanda hvorki í samræmi við þær ákvarðanir, sem félagsmálanefnd gagnáfrýjanda tók um greiðslu fósturlauna til aðaláfrýjanda vegna fyrra tímabilsins né umfjöllun nefndarinnar um vistun stúlkunnar hjá ömmu sinni á seinna tímabilinu þar sem ítrekað kemur fram að fjallað var um fóstur stúlkunnar og greiðslu fósturlauna. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda fyrir Hæstarétti, þar með talin þóknun lögmanns hans 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.