25/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu B ehf. um að heimiluð yrði endurupptaka nauðungarsölu sýslumanns á fasteign hans, með vísan til þess að lagaheimild skorti til að verða við henni. Krafa B ehf. um endurupptöku var reist á ákvæði XIII til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. lög nr. 151/2010. Hæstiréttur vísaði til þess að ómælt væri um heimildir til endurupptöku mála í lögum nr. 90/1991 um nauðungarsölu og að ákvæði XIII til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001 yrði ekki túlkað á þann veg að með því hefði verið bætt í lög endurupptökuheimildum þar sem slíkar heimildir voru ekki fyrir. Var málinu því vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. janúar 2012 sem barst Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 20. desember 2011 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að heimiluð yrði endurupptaka nauðungarsölu sýslumannsins í Kópavogi 25. maí 2011 nr. 460/2010 á Dimmuhvarfi 7 í Kópavogi. Um kæruheimild vísar sóknaraðili til 1. mgr. 85. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinum kærða úrskurði verði hrundið og heimiluð verði endurupptaka áðurgreindrar nauðungarsölu „og hún í kjölfarið felld úr gildi, sbr. XIV. kafla laga nr. 90/1991.“ Til vara krefst hann þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og heimiluð verði endurupptaka áðurgreindrar nauðungarsölu. Þá er krafist kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Sóknaraðili tók 24. apríl 2007 og 11. janúar 2008 tvö svonefnd erlend myntkörfulán hjá varnaraðila sem tryggð voru með 1. og 2. veðrétti í fasteign sóknaraðila að Dimmuhvarfi 7 í Kópavogi. Sú eign var að kröfu varnaraðila seld nauðungarsölu á uppboði 25. maí 2011 til fullnustu kröfum varnaraðila á hendur sóknaraðila vegna lánanna. Af hálfu varnaraðila er því ekki mótmælt að skuldabréf þau sem út voru gefin vegna umræddra lánsskuldbindinga hafi falið í sér gengistryggingu í andstöðu við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. dóm Hæstaréttar 9. júní 2011 í máli nr. 155/2011. Sýslumaðurinn í Kópavogi gaf út afsal fyrir eigninni 10. ágúst 2011, og sóknaraðili lagði 29. september 2011 fram hjá Héraðsdómi Reykjaness beiðni um endurupptöku nauðungarsölunnar. Sagði þar að sóknaraðili krefðist þess að „nauðungarsala sýslumannsins í Kópavogi, nr. 460/2010, frá 25. maí 2011 verði endurupptekin skv. bráðabirgðaákvæði nr. XIII í lögum nr. 38/2001 sbr. lög nr. 151/2010.“ Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila um endurupptöku nauðungarsölunnar hafnað, þar sem lagaheimild skorti til að verða við henni. Samkvæmt gögnum málsins krafðist sóknaraðili ekki úrlausnar héraðsdóms um gildi nauðungarsölunnar í samræmi við ákvæði XIV. kafla laga nr. 90/1991.

II

Í ákvæði XIII til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001, sbr. lög nr. 151/2010 um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu, lögum um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins og lögum um umboðsmann skuldara, segir að hafi dómur gengið um kröfu samkvæmt lánssamningi með óheimilli gengistryggingu skuli endurupptaka heimil samkvæmt XXIII. kafla laga um meðferð einkamála, nr. 91/1991, án tillits til þess hvort tímafrestir séu liðnir samkvæmt ákvæðum 137. gr. sömu laga. Sama skuli gilda um úrskurði um gjaldþrotaskipti. Skuldara sé jafnframt heimilt að óska eftir endurupptöku fullnustugerða hafi slíkar gerðir farið fram á grundvelli lánssamninga sem höfðu að geyma ólögmæt ákvæði um gengistryggingu. Heimildir til endurupptöku samkvæmt þessu ákvæði falli niður að liðnum níu mánuðum frá gildistöku laganna. Í athugasemdum við frumvarp það er varð að lögum nr. 151/2010 segir að með þessu ákvæði væri „kveðið á um sérstakar endurupptökuheimildir þegar dómar og úrskurðir hafa gengið á grundvelli ógildanlegra samninga. Þykir rétt í ljósi hinna sérstöku aðstæðna að víkja frá þeim tímafrestum og ströngu skilyrðum sem almennt gilda um slíkar endurupptökuheimildir.“

Í lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála, lögum nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., lögum nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. og lögum nr. 90/1989 um aðför eru ákvæði um endurupptöku mála, en slík ákvæði eru ekki í lögum nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Hins vegar getur hver sá, sem hefur lögvarinna hagsmuna að gæta, samkvæmt 1. mgr. 80. gr. laga nr. 90/1991 leitað úrlausnar héraðsdómara um gildi nauðungarsölu innan þeirra tímamarka sem þar greinir og að öðru leyti í samræmi við málsmeðferðarreglur XIV. kafla laganna. Ákvæði XIII til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001, sbr. lög nr. 151/2010, verður samkvæmt efni sínu og orðalagi ekki túlkað þannig að með því hafi verið bætt í lög endurupptökuheimildum þar sem slíkar heimildir voru ekki fyrir, heldur hafi markmið ákvæðisins verið að lengja tímafresti sem um endurupptöku giltu í lögum þar sem slíkar heimildir voru þegar fyrir hendi. Af þessu leiðir að sóknaraðila brast að lögum heimild til að óska eftir því við héraðsdóm að nauðungarsala á eigninni Dimmuhvarf 7 í Kópavogi yrði endurupptekin og ber því að vísa málinu frá héraðsdómi án kröfu.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Sóknaraðili, Breiðverk ehf., greiði varnaraðila, Arion banka hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.