439/2007

S, sem var skipstjóri á bátnum K, var ákærður fyrir línuveiðar á friðuðu svæði sem lokað var fyrir línu- og togveiðum. Í málinu bar S fyrir sig að refsiákvæði 2. töluliðar 2. gr. reglugerðar nr. 809/2002 um friðunarsvæði við Ísland uppfyllti ekki kröfur um skýrleika og gæti því ekki talist fullnægjandi refsiheimild. S bar því einnig við að hann hefði verið í góðri trú við umræddar veiðar þar sem hann hefði farið eftir upplýsingum heimamanna sem vanir voru veiðum á svæðinu. Í niðurstöðu Hæstaréttar var talið að refsiheimild 2. töluliðar 2. gr. reglugerðar nr. 809/2002 og 5. gr. laga nr. 79/1997 um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands væri skýr og ótvíræð. Ennfremur sagði að S sem var með skipstjórnarréttindi og gerði bátinn út í atvinnuskyni hefði mátt vera kunnugt um hvaða lög og reglugerðir giltu um veiðar á hinu friðaða veiðisvæði, en þess yrði að krefjast af skipstjórnarmönnum að þeir þekktu lög og reglugerðir sem snúa að veiðum og sérstaklega snerta atvinnu þeirra. Var S dæmdur til greiðslu 400.000 króna sektar í Landhelgissjóð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 9. ágúst 2007 af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og honum ákvörðuð refsing. Fyrir Hæstarétti féll ákæruvaldið frá kröfu um upptöku á andvirði afla og veiðarfæra.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð.

Varðskipið T-kk-nf stóð fiskibátinn Kló RE 147 að línuveiðum á friðuðu svæði aðfaranótt 25. ágúst 2005 inn af Reykjafjarðaráli á Húnaflóa, en það svæði var lokað fyrir línu- og togveiðum. Staðarákvarðanir varðskipsins og bátsins á þeim tíma er hann var staðinn að veiðunum eru tilgreindar í ákæru. Eru þær óumdeildar í málinu. Samkvæmt ákæru er brot ákærða talið varða við 2. tölulið 2. gr., sbr. 3. gr. reglugerðar nr. 809/2002 um friðunarsvæði við Ísland og 1. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 15. gr. og 16. gr. laga nr. 79/1997 um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands.

Samkvæmt 5. gr. laga nr. 79/1997 eru íslenskum skipum bannaðar veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelgi Íslands nema á þeim veiðisvæðum og veiðitímum sem tilgreind eru í ákvæðinu, enda undanþiggi ráðherra ekki tiltekin svæði slíkum veiðum. Er þar nánar kveðið á um að þegar rætt sé um viðmiðunarlínu sé átt við línu sem dregin er umhverfis landið á milli 48 nánar tilgreindra staða sem gefnir eru upp í ákvæðinu með tilgreindum punktum. Þrír fyrstu staðirnir, sem taldir eru upp í ákvæðinu og marka viðmiðunarlínuna eru Horn, Selsker og Ásbúðarrif. Í 2. tölulið 2. gr. þágildandi reglugerðar nr. 809/2002, sbr. nú samsvarandi ákvæði reglugerðar nr. 310/2007, kemur fram að veiðar með fiskibotn- og flotvörpu og línuveiðar séu bannaðar á svæði norðaustur af Horni sem markast af línum sem dregnar eru á milli sjö nánar tilgreindra punkta. Að sunnan markist svæðið af línu sem dregin er í 12 sjómílna fjarlægð frá viðmiðunarlínu, sbr. lög nr. 79/1997. Ljóst er af þessum orðum reglugerðarinnar að nauðsynlegt er að gæta ákvæða laga nr. 79/1997 þegar suðurmörk umrædds hólfs eru fundin. Eru þau því afmörkuð þannig að lína er dregin í 12 mílna fjarlægð frá viðmiðunarlínu sem í þessu tilviki liggur milli Horns, Selskers og Ásbúðarrifs, sbr. 5. gr. laganna. Eru ákvæði 2. töluliðar 2. gr. reglugerðar nr. 809/2002 og 5. gr. laga nr. 79/1997 að þessu leyti skýr og ótvíræð refsiheimild.

Ákærði, sem var skipstjóri í umræddri veiðiferð, var með skipstjórnarréttindi og gerði bátinn út í atvinnuskyni. Þess verður að krefjast af skipstjórnarmönnum að þeir þekki lög og reglugerðir sem snúa að veiðum og sérstaklega snerta atvinnustarfsemi þeirra, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 430/2003 í dómasafni réttarins 2004 bls. 870. Honum mátti því vera kunnugt um hvaða lög og reglugerðir giltu um veiðar á hinu friðaða veiðisvæði á Húnaflóa og þá hvernig suðurmörk þess skyldu fundin, sem var einfalt verk. Ummæli ákærða um að hann hafi treyst leiðbeiningum heimamanna á Skagaströnd sem vanari voru veiðum á þessu svæði breyta engu þar um. Ákærði hefur þannig unnið sér til refsingar samkvæmt 15. gr. laga nr. 79/1997. Í því ákvæði er vísað um viðurlög til 16. og 17. gr. laganna. Eftir að brot ákærða var framið var lágmarkssekt samkvæmt þeim ákvæðum afnumin með 3. gr. laga nr. 22/2005 að því tilskildu að ekki væri um ítrekað brot að ræða. Skal sekt eftir þá lagabreytingu eigi nema hærri fjárhæð en 4.000.000 krónum, en við ítrekað brot eigi lægri en 400.000 krónum. Er refsing ákærða ákveðin með hliðsjón af 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu svo kunnugt sé. Útgáfa ákæru og meðferð málsins fyrir héraðsdómi dróst úr hófi. Þegar litið er til framangreinds og brots ákærða er refsing hans hæfilega ákveðin 400.000 króna sekt, en verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins skal hann sæta fangelsi í 24 daga. Skal sektarfjárhæðin renna í Landhelgissjóð Íslands, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga nr. 79/1997.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Hæstarétti samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf P-kk-nf, greiði 400.000 króna sekt í Landhelgissjóð Íslands innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 24 daga.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 396.904 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, S-kk-ef Ó-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 373.500 krónur.