599/2006

Á var ákærður fyrir áfengislagabrot með því að hafa sem framkvæmdastjóri R ehf. látið birta fimm auglýsingar á áfengum bjór í tilteknu dagblaði og tímariti. Fyrir Hæstarétti tók ákæruvaldið undir þá niðurstöðu héraðsdóms að umræddar auglýsingar brytu í bága við bann 20. gr. áfengislaga nr. 75/1998, en krafðist ekki lengur sakfellingar Á vegna 1. til 3. og 5. ákæruliðar þar sem engin auðkenni vísuðu til hans eða R. ehf. og með hliðsjón af dómi Hæstaréttar í máli nr. 165/2006. Talið var að birting auglýsinganna væri andstæð 20. gr. áfengislaga, en þar sem Á var hvorki nafngreindur né vísað til R ehf. í merkingu 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt við birtingu auglýsinga samkvæmt fjórum ákæruliðum var ekki talið að Á bæri refsiábyrgð á efni þeirra. Hins vegar var talið að auglýsing samkvæmt 4. ákærulið, sem var auðkennd með heimasíðu á vegum R ehf., væri nægilega tengd því fyrirtæki svo Á yrði talinn bera ábyrgð á henni í skilningi 15. gr. laga nr. 57/1956. Ekki var fallist á að greint ákvæði áfengislaga bryti gegn 73. gr. stjórnarskrárinnar eða skuldbindingum íslenska ríkisins samkvæmt EES-samningnum. Á var dæmdur til greiðslu 500.000 króna sektar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 7. nóvember 2006 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst nú að ákærði verði einungis sakfelldur fyrir brot samkvæmt 4. tölulið ákæru.

Ákærði krefst sýknu.

Ákæruvaldið tekur undir niðurstöðu héraðsdóms um að allir ákæruliðir varði áfengisauglýsingar sem brjóti í bága við bann 20. gr. áfengislaga nr. 75/1998. Í auglýsingum samkvæmt 1. til 3. og 5. tölulið ákæru séu hins vegar engin auðkenni sem beint eða óbeint vísi til ákærða eða þess fyrirtækis sem hann veitir forstöðu. Af þessu leiði að ekki sé krafist sakfellingar ákærða vegna þessara töluliða, sbr. dóm Hæstaréttar 8. febrúar 2007 í máli nr. 165/2006.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms er fram komið að birting auglýsinga þeirra sem um getur í ákæru var andstæð ákvæðum 20. gr. áfengislaga. Hins vegar var ákærði hvorki nafngreindur né vísað til fyrirtækis þess, sem hann veitir forstöðu, í merkingu 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt við birtingu auglýsinga samkvæmt 1. til 3. og 5. tölulið ákæru og ber hann því ekki refsiábyrgð á efni þeirra. Ber samkvæmt kröfu ákæruvaldsins að sýkna hann af ákæru samkvæmt þeim liðum.

Auglýsing samkvæmt 4. tölulið ákæru, sem birt var í 161. tölublaði Fréttablaðsins 16. júní 2005, er auðkennd heimasíðunni „www.heineken.is“. Sú heimasíða ber með sér að hún er á vegum Rolf Johansen & Co. ehf., en þar er ákærði framkvæmdastjóri. Er auglýsingin þar af leiðandi nægjanlega tengd því fyrirtæki svo að ákærði verði talinn bera ábyrgð á henni í skilningi 15. gr. laga nr. 57/1956.

Með vísun til dóms Hæstaréttar 25. febrúar 1999 í máli nr. 415/1998 verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að vegna heilsuverndarsjónarmiða sé heimilt samkvæmt 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar að takmarka tjáningarfrelsi og setja því slík mörk sem um getur í 20. gr. áfengislaga. Með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður heldur ekki talið að greint ákvæði áfengislaga fari í bága við skuldbindingar íslenska ríkisins samkvæmt EES-samningnum, en að framan er það rakið að auglýsingin birtist í útbreiddu dagblaði og var þannig beint til almennings.

Með vísun til framanritaðs verður ákærður sakfelldur fyrir brot gegn 20. gr. áfengislaga, sbr. 27. gr. sömu laga vegna auglýsingar samkvæmt 4. tölulið ákæru og dæmdur til greiðslu sektar, sem hæfilega er ákveðin 500.000 krónur með tilliti til þess að brotið var framið í ávinningsskyni og varðaði mikilvæga hagsmuni. Skal sektin greiðast innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins, en ella sæti ákærði fangelsi í 28 daga.

Dæma ber ákærða til greiðslu helmings sakarkostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talið af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns á báðum dómstigum, sem ákveðin eru í einu lagi að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, Á-kk-nf J-kk-nf, greiði 500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 28 daga.

Ákærði greiði helming sakarkostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, sem alls er 481.978 krónur, en þar af eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði og fyrir Hæstarétti, Þ-kvk-ef G-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 448.200 krónur. Sakarkostnaður að öðru leyti greiðist úr ríkissjóði.