117/2013

H ehf. og M ehf. höfðuðu mál gegn K húsfélagi og kröfðust greiðslu vegna vinnu við viðhald á húsi K. Deildu aðilar um hvort K ætti gagnkröfur á H ehf. og M ehf. til skuldajafnaðar. Með vísan til ákvæða verksamningsins og ákvæðis ÍST 30 var talið að ábyrgð H ehf. og M ehf. á verkinu hefði verið sameiginleg. Dómkvaddir matsmenn töldu að sjáanlegur munur væri á steiningu útveggja hússins en munurinn væri vart merkjanlegur nema að undangenginni nákvæmri skoðun. Með vísan til þessa þótti það frávik sem var á steiningunni vera innan þeirra marka sem gera mætti ráð fyrir í verkefnum af þessu tagi. Hvorki þótti útlit steiningarinnar víkja frá því sem aðilar sömdu um né notagildi hennar minna en til mætti ætlast. Var steiningin því ekki talin gölluð og gagnkröfu K þar að lútandi hafnað. Uppsetning þakrennu var talin vera ábótavant en þar sem K hafði ekki leitast við að sýna fram á með haldbærum gögnum hver kostnaður yrði af því að lagfæra gallann var ekki unnt að fella efnisdóm um þessa gagnkröfu K. Loks var hafnað gagnkröfum K er lutu að dagsektum vegna tafa á verkinu og lögfræðikostnaðar. Var því fallist á kröfur H ehf. og M ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 21. febrúar 2013. Áfrýjandinn Húshamrar ehf. krefst þess að stefndi greiði sér 1.973.035 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 702.800 krónum frá 9. ágúst 2010 til 19. sama mánaðar og af 1.973.035 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Áfrýjandinn Múr- og flísaþjónustan ehf. krefst þess að stefndi greiði sér 284.709 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 19. ágúst 2010 til greiðsludags. Áfrýjendur krefjast báðir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og „áfrýjandi“ dæmdur til greiðslu málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Dómendur í málinu fóru á vettvang 16. september 2013.

I

Í málinu er ekki ágreiningur um kröfur áfrýjenda. Stefndi krefst á hinn bóginn sýknu á þeirri forsendu að hann eigi gagnkröfur á áfrýjendur til skuldajafnaðar sem séu mun hærri fjárhæðar en dómkröfur þeirra. Gagnkröfur sínar reisir stefndi á því að verk það sem áfrýjendur tóku að sér að vinna fyrir stefnda sé gallað þar sem steiningu hússins og uppsetningu þakrenna sé ábótavant. Eigi stefndi kröfu á báða áfrýjendur sem beri sameiginlega ábyrgð á verkinu.

Gagnkröfur sínar, samtals að fjárhæð 2.934.673 krónur, sundurliðar stefndi þannig:

Krafa samkvæmt sundurliðun kostnaðar 2.111.436 krónur

Endurgreiddur virðisaukaskattur -334.389 krónur

Dagsektir frá 4. ágúst 2010 900.000 krónur

Lögfræðikostnaður vegna vanefnda 140.560 krónur

Kostnaður vegna sýnatöku 117.066 krónur

Framangreinda gagnkröfu stefnda vegna kostnaðar við að lagfæra galla, samtals að fjárhæð 2.111.436 krónur, sundurliðar hann svo:

Steiningarefni 951.640 krónur

Álag á einingarverð 20% 191.000 krónur

Vinnupallar 146.500 krónur

Laga þakrennur 154.200 krónur

Frágangur á lóð 89.000 krónur

Vinna eftirlitsmanna vegna galla 285.530 krónur

Stjórnun og umsjón með lagfæringu 176.500 krónur

Rannsóknarstofa 117.066 krónur

Af framangreindu verður ekki annað ráðið en að kostnaður við sýnatöku að fjárhæð 117.066 krónur sé tvítalinn í gagnkröfu stefnda.

Í héraði lagði stefndi fram matsgerð R-kk-ef Ó-kk-ef byggingafræðings og S-kk-ef P-kk-ef S-kk-ef jarðfræðings sem dómkvaddir voru 28. september 2011 að beiðni stefnda til að svara tilgreindum spurningum vegna steiningar hússins og uppsetningu þakrenna. Matsmenn skiluðu matsgerð í maí 2012 og mátu þeir kostnað við að endursteina alla veggfleti hússins 3.887.000 krónur.

Áfrýjendur hafna því að þeir beri sameiginlega ábyrgð á verkinu þar sem hvor þeirra hafi einungis borið ábyrgð á þeim verkþætti sem hann vann. Þá mótmæla áfrýjendur því að gallar séu á verkinu.

II

Í verksamningi, sem aðilar málsins gerðu með sér og undirritaður var 16. mars 2010, kemur fram að áfrýjendur séu í samningnum nefndir verktaki og stefndi verkkaupi. Samkvæmt samningi þessum tók verktaki að sér utanhúss viðhald á veðurkápu, þaki, gluggum og hurðum hússins að Kjartansgötu 5 í Reykjavík. Skyldi verkið unnið í samræmi við tiltekin gögn sem upp eru talin í 3. gr. samningsins. Þar á meðal var vísað til nýjustu útgáfu íslensks staðals, ÍST 30. Í þeim staðli segir í grein 6.4 að ef tveir eða fleiri geri sameiginlegt tilboð skuldbindi það þá óskipt. Ekki var í samningnum tekið fram að hvor áfrýjandi um sig bæri einungis ábyrgð á þeim verkþætti sem hann vann. Verður því fallist á með stefnda að ábyrgð á áfrýjenda á verkinu hafi verið sameiginleg og beri þeir þannig sameiginlega ábyrgð á efndum samningsins. Skiptir í því efni ekki máli þótt hvor um sig hafi gert reikning fyrir þeim verkum sem hann vann.

III

Eins og að framan er rakið reisir stefndi gagnkröfur sínar meðal annars á því að steining hússins sé gölluð þar sem ekki hafi verið notað sams konar efni á allar hliðar hússins. Stefndi hafi átt kröfu á að í steininguna væri notað svokallað hrafntinnulíki sem sé glansandi en á hluta veggjanna hafi verið notað matt efni í stað hrafntinnulíkis. Í verksamningi sagði meðal annars að steiningarefni það sem nota skyldi utan á húsið kæmi frá Fínpússningagerðinni og að steining hússins skyldi vera „álíka og húsið að Bollagötu 10. Kvarts og 7% hrafntinnulíki. 50% á köntum.“ Í matsbeiðni voru matsmenn beðnir að svara því hvort munur væri á þeim dökku steiningarefnum sem notuð voru við steininguna og ef svo væri í hverju sá munur væri fólginn. Þá voru þeir beðnir um mat á því hvað þessi dökku steiningaerfni ættu sameiginlegt með hrafntinnu, hvernig þessi tvö steiningarefni dreifðust á húsið og í hvaða hlutföllum og hvort steiningarefnanna líktist meira dökka steiningarefninu á Bollagötu 10. Þá var spurt um hvað gera þyrfti til að samskonar áferð næðist á öllu húsinu og væri á Bollagötu 10. Varðandi spurninguna um mun á þeim dökku steiningarefnum sem notuð voru við steiningu á Kjartansgötu 5 kemur fram í matsgerð að þegar horft sé á útveggina úr fjarlægð sjáist ekki að mismunandi steiningarefni sé á útveggjum hússins. Þegar komið sé nær og horft á útveggi í um þriggja metra fjarlægð sjáist að dökku steiningarefnin séu misdökk ef viðkomandi veit af því fyrir. Að öðrum kosti geti viðkomandi allt eins talið að um sé að ræða eitt og sama efnið með mismunandi blæbrigðum. Sé staðið í um eins metra fjarlægð megi sjá að um sé að ræða tvær gerðir af dökkum steiningarefnum sem hafi mismunandi áferð og lögun, þar sem annað sé dekkra og gljáandi með hvössum brúnum en hitt mattara með ávölum brúnum. Þá hafi birtustig talsverð áhrif á sjónrænan samanburð þar sem meiri birta auki sjáanlegan mun. Var það niðurstaða matsmanna að munur væri á þessum tveim dökku steiningarefnum og að munurinn væri fyrst og fremst útlitslegur. Þá sagði í matsgerð að hrafntinnulíkið væri álíka dökkt og gljáandi eins og náttúruleg hrafntinna á meðan möttu kornin í steiningunni væru ljósari og mött. Þá gerðu matsmenn mælingar á dreifingu og hlutföllum hinna dökku steiningarefna á hinum ýmsu flötum hússins. Matsmenn komust að þeirri niðurstöðu að dökka steiningarefnið á Bollagötu 10 væri eins og hrafntinnulíkið á Kjartansgötu 5. Varðandi spurningu um hvað þyrfti að gera til að sams konar áferð næðist á húsið og væri á Bollagötu 10 þannig að sama áferð næðist á öllu húsinu var það niðurstaða matsmanna að sjáanlegur munur á steiningu útveggja Kjartansgötu 5 og Bollagötu 10 væri „sáralítill og vart merkjanlegur nema að undangenginni nákvæmri skoðun“ eins og matsmenn framkvæmdu. Þá var það niðurstaða matsmanna að áferð steiningar á útveggjum Kjartansgötu 5 væri „álíka“ og á húsinu að Bollagötu 10 eins og það væri orðað í samningi aðila.

Í 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup er tilgreint í 6 töluliðum hvenær seld þjónusta telst gölluð. Samkvæmt 5. tölulið ákvæðisins telst hún gölluð ef árangur verks eða þjónustu verður minni eða hefur minna notagildi en ella og rekja má orsök þess til vanrækslu seljanda. Samkvæmt 6. tölulið telst seld þjónusta gölluð ef hún víkur að öðru leyti frá því sem samningur kveður á um. Í 5. gr. verksamnings sagði meðal annars: „Steining hússins skal vera álíka og húsið að Bollagötu 10. Kvarts og 7% hrafntinnulíki. 50% á köntum.“ Gögn málsins eru ekki skýr um það hvað svokallað „hrafntinnulíki“ sé og hvernig það líti út. Kom fram í skýrslutöku fyrir héraðsdómi af fyrirsvarsmanni seljanda efnisins J-kk-þgf R-kk-þgf að allt dökka efnið í steiningunni sem hann seldi áfrýjendum vegna verksins hefði verið hrafntinnulíki sem hann kaupi frá Ítalíu í stórum sekkjum. Efnið sem fór til áfrýjandans Múr- og flísaþjónustunnar ehf. hafi verið úr tveim sendingum. Efnið sé blautt og rakt og ekki nokkur leið að sjá hvort síðari sendingin af efninu væri ólík þeirri fyrri fyrr en efnið þornaði.

Eins og að framan er rakið komust matsmenn að þeirri niðurstöðu að á hluta veggja hússins að Kjartansgötu 5 væru dökku kornin í steiningunni öðruvísi í útliti en á stærstum hluta þeirra. Þegar á hinn bóginn er litið til fyrrgreindrar niðurstöðu matsgerðarinnar um að munur á áferð á steiningu Kjartansgötu 5 og Bollagötu 10 sé vart merkjanlegur nema að undangenginni nákvæmri skoðun, þykir það frávik sem er á steiningunni vera innan þeirra marka sem gera megi ráð fyrir í verkefnum af þessu tagi. Í því ljósi og sérstaklega með vísan til þeirrar niðurstöðu matsmanna að áferð steiningar á útveggjum Kjartansgötu 5 sé álíka og á húsinu að Bollagötu 10 þykir útlit steiningarinnar hvorki víkja frá því sem aðilar sömdu um né sé notagildi hennar minna en til var ætlast. Hefur stefnda því ekki tekist að sýna fram á að steiningin sé gölluð og er gagnkröfu hans því hafnað að þessu leyti.

Í matsgerð er það niðurstaða matsmanna að uppsetning þakrennu sé ekki í samræmi við vandaðan frágang. Fyrir liggur að verk þetta var innt af hendi af áfrýjandanum Húshömrum ehf. og er fyrirsvarsmaður hans sammála matsmönnum um að uppsetning rennunnar sé ekki fullnægjandi. Enda þótt rennan hafi verið sett upp með þeim hætti sem raun ber vitni að kröfu fyrirsvarsmanns stefnda, þrátt fyrir andmæli fyrirsvarsmanns áfrýjandans, bar áfrýjanda sem sérfróður var á þessu sviði að bera slíkt undir eftirlitsmann og fá samþykki hans áður en gengið var frá uppsetningunni með þessum hætti. Verður því að fallast á það með héraðsdómi að uppsetningu þakrennunnar hafi verið ábótavant og hún því gölluð í skilningi 5. töluliðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000. Í matsgerð var kostnaður við lagfæringu á uppsetningu þakrennunnar ekki metinn. Hefur stefndi lagt fram eigin sundurliðun á kostnaði við lagfæringu á steiningu og þakrennu án þess að það sé stutt gögnum. Hefur stefndi þannig ekki leitast við að sýna fram á það með haldbærum gögnum hver kostnaður yrði af því að lagfæra þennan galla. Nægja fram komin gögn því ekki til að fella efnisdóm á þessa gagnkröfu stefnda.

Samkvæmt 12. gr. samnings aðila skuldbatt verktaki sig til að ljúka verkinu 30. júní 2010. Ef verklok drægjust meira en fjórar vikur fram yfir tilsettan tíma skyldi verktaki greiða verkkaupa fésekt sem næmi 25.000 krónum fyrir hvern dag sem verkið drægist umfram umsamin verklok. Af gögnum málsins verður ráðið að verkinu hafi verið lokið um miðjan júlí 2010 og að áfrýjendur hafi þá óskað eftir lokaúttekt á því. Var því hafnað af eftirlitsmanni vegna þess að stefndi taldi verkið vera gallað. Enda þótt ágreiningur hafi risið með aðilum í kjölfar verkloka vegna ætlaðra galla á verkinu verður ekki fallist á með stefnda að þar með sé unnt að líta svo á að verklokin hafi dregist þannig að hann eigi rétt á dagsektum samkvæmt fyrrgreindu ákvæði í samningi aðila. Er gagnkröfu þessari því hafnað.

Gagnkrafa stefnda vegna lögfræðikostnaðar vegna ætlaðra vanefnda telst til málskostnaðar og kemur því ekki til álita sem gagnkrafa til skuldajafnaðar.

Að því virtu sem rakið hefur verið verða dómkröfur áfrýjenda teknar til greina með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum verður stefnda gert að greiða áfrýjendum hvorum um sig málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi svo sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Kjartansgata 5, húsfélag, greiði áfrýjandanum Húshömrum ehf. 1.973.035 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 702.800 krónum frá 9. ágúst 2010 til 19. sama mánaðar en af 1.973.035 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjandanum Múr- og flísaþjónustunni ehf. 284.709 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 19. ágúst 2010 til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjendum hvorum fyrir sig samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.