299/2003

G, sem keypt hafði fasteign af S og R, hélt eftir lokagreiðslu umsamins kaupverðs vegna leka sem komið hafði fram á eigninni eftir kaupin. Til heimtu greiðslunnar höfðuðu R og S mál á hendur G, sem krafðist sýknu þar sem hún ætti gagnkröfu til skuldajafnaðar. Vísaði G í því sambandi til matsgerðar sem aflað hafði verið að frumkvæði hennar. Gegn mótmælum R og S var ekki unnt að byggja niðurstöðu málsins á matsgerðinni þar sem ekki hafði verið boðað til matsfundar með þeim hætti sem boðið er í 2. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991. Önnur gögn geymdu ekki fullnægjandi upplýsingar um þau atriði sem matsgerð laut að. Vegna þessarar vanreifunar varð ekki lagður efnisdómur á skuldajafnaðarkröfu G og kom hún því ekki til álita í málinu, en krafa S og R var tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. ágúst 2003. Hún krefst sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi keypti áfrýjandi húseignina að Fannafold 221, Reykjavík af stefndu með samningi 9. apríl 2001. Stefndu munu áður hafa búið í húsinu frá árinu 1988 er þau keyptu það ófullbúið. Þak hússins mun hafa lekið, en að sögn stefndu töldu þau sig hafa komist fyrir lekann nokkrum árum áður en þau seldu áfrýjanda húsið. Eftir kaupin kom leki fram á ný. Af þessum sökum hélt áfrýjandi eftir lokagreiðslu umsamins kaupverðs að fjárhæð 1.050.000 krónur, sem hún átti að greiða 1. desember 2001. Stefndu höfðuðu málið 10. maí 2002 á hendur áfrýjanda til heimtu greiðslu á eftirstöðvum kaupverðsins. Reisir áfrýjandi kröfu sína um sýknu á því að um sé að ræða galla á húsinu á ábyrgð stefndu. Skilaði hún greinargerð sinni 25. júní sama árs og krafðist sýknu þar sem hún ætti gagnkröfu til skuldajafnaðar. Hafði að hennar beiðni verið dómkvaddur matsmaður 12. apríl 2002 til að skoða og meta nánar tilgreind atriði varðandi þak hússins og meta kostnað við úrbætur. Matsmaðurinn skilaði skýrslu 16. september 2002. Taldi hann lekann aðallega stafa af gölluðum þéttingum um þakglugga hússins, en auk þess væri ekki ólíklegt að við viss veðurskilyrði læki meðfram ryðguðum nöglum þakklæðningarinnar. Þá væri þakjárnið ekki neglt á svokallaðar lektur eins og venja sé til, heldur lagt beint á þakpappann og neglt í gegnum hann. Hefði það í för með sér hættu á leka. Þá væri ástand þakjárnsins „almennt mun verra” en aldur þess gæfi tilefni til. Hins vegar taldi matsmaðurinn að hvorki hefðu orðið umtalsverðar skemmdir á innviðum þaksins né einangrun þess. Taldi hann nauðsynlegt að endurnýja ytri hluta þakglugga ásamt gleri. Þá lagði hann til að nýr tjörupappi yrði lagður á súðklæðninguna. Jafnframt yrði lagt nýtt þakjárn með lektum undir. Taldi matsmaðurinn að kostnaður við þessar framkvæmdir yrði 2.662.900 krónur, án tillits til endurgreiðslu virðisaukaskatts vegna vinnu á verkstað.

II.

Stefndu mótmæla gildi framkominnar matsgerðar. Reisa þau mótmæli sín meðal annars á að þau hafi ekki verið boðuð til matsfundar og verði því ekki á matsgerðinni byggt. Áfrýjandi telur þau mótmæli of seint fram komin.

Samkvæmt framangreindu fór mat hins dómkvadda manns fram eftir að stefndu höfðuðu málið. Við aðalmeðferð þess í héraði var matsmaður ítarlega spurður af lögmanni stefndu um hvernig staðið var að boðun á umræddan matsfund. Stefndu kveðast síðan, að fengnum svörum matsmannsins, hafa borið fyrir sig þá málsástæðu við munnlegan flutning málsins að ekki yrði byggt á matinu vegna þessa galla við framkvæmd matsins. Verður fallist á með stefndu að málsástæðan sé nægilega snemma fram komin.

Samkvæmt matsgerð var matsfundur haldinn 24. júní 2002 að Fannafold 221. Var þá mætt af hálfu málsaðila. Á fundinum, sem stóð í tæpa klukkustund, lagði áfrýjandi fram fjórar ljósmyndir sem sýna áttu ummerki um leka í desember 2001, ljósrit af byggingarnefndarteikningum af húsinu, en stefndu lögðu fram bréf til lögmanns þeirra. Þá var bókað að vettvangsskoðun hafi farið fram. Einnig segir í skýrslu matsmannsins að hann hafi farið aftur á vettvang 7. september sama árs en „daginn áður tilkynnti hann á skrifstofu viðkomandi lögmanna að nánari vettvangsskoðun myndi fara fram kl. 13 laugardaginn 7. sept. Þeir mættu ekki við vettvangskönnunina en 2 trésmiðir aðstoðuðu matsmann með því að fjarlægja áfellur og þakklæðningu í kringum gluggann svo hægt væri að sjá innri frágang þéttinga við gluggann og kanna þéttleika þeirra.“ Fleiri matsfundir voru ekki haldnir. Við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi kvaðst matsmaður ekki geta staðfest með hvaða hætti hann hafi boðað til síðari matsfundarins, en telja að hann hafi annað hvort hringt í ritara hjá lögmönnum málsaðila, eða sent bréf, jafnvel með tölvupósti.

Samkvæmt 2. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal matsmaður tilkynna aðilum með sannanlegum hætti hvar og hvenær verði metið. Þá er kveðið á um að matsmanni sé rétt að afla sér gagna til afnota við matið, en aðilum sem eru viðstaddir skal þá gefinn kostur á að tjá sig um þau eftir þörfum. Af því sem að framan er rakið er ljóst að ekki var boðað til hins síðari matsfundar með þeim hætti sem lög bjóða. Var það þeim mun brýnna þar sem þá skyldi kannað ástand þaksins eftir að fjarlægðar hefðu verið þakplötur og þéttingar umhverfis þakglugga. Er niðurstaða matsgerðar reist á því, sem kom í ljós við þá skoðun. Verður af þeim sökum ekki unnt að byggja niðurstöðu málsins á framkominni matsgerð, hvorki um ástand þaksins né kostnað við úrbætur. Um þessi atriði hafa önnur gögn málsins ekki að geyma fullnægjandi upplýsingar. Vegna þessarar vanreifunar verður ekki lagður efnisdómur á skuldajafnaðarkröfu áfrýjanda og kemur hún því ekki til álita í málinu.

Með þessum athugasemdum verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um annað en málskostnað.

Áfrýjandi greiði stefndu málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjandi, G-kvk-nf P-kvk-nf Þ-kvk-nf, greiði stefndu, S-kvk-þgf K-kvk-þgf og R-kk-þgf K. M-kk-þgf, samtals 550.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.