527/2017

U krafðist viðurkenningar á rétti til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu A ehf. hjá S hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi hjá A ehf. á Keflavíkurflugvelli í ágúst 2010. Var U að vinna í farmrými vöruflutningaflugvélar við hleðslu og tók þar við fiskpökkum af færibandi og raðaði í farmrýmið. Hönd U klemmdist milli færibands og járnkeflis þegar hann hefði verið að reyna að ná taki á fiskpakka sem dottið hafði af færibandinu og til að losa sig hafði hann fengið samstarfsmanns sinn til að breyta um snúningsátt á færibandinu. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að ósannað væri að U hefði sótt öryggisnámskeið vegna starfa á flughlaði en í skýrslu fyrir dómi hefði fyrirsvarsmaður A ehf. kveðið engan eiga að starfa þar án þess að hafa lokið slíku námskeiði. Þá hefði U ekki fengið neina kennslu eða þjálfun til þeirra verka sem hann var að sinna á slysdegi en á A ehf. hefði hvílt skylda til að annast það, sbr. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og 8. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Þá var talið að þótt viðbrögð U hefðu ef til vill ekki verið rétt yrði hann ekki með hliðsjón af aldri hans og öðrum atvikum látinn bera hluta af tjóni sínu sjálfur, sr. 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Var krafa U því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og Á-kk-nf H-kk-nf landsréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. ágúst 2017. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hann verði sýknaður af kröfu stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Krafa áfrýjanda um frávísun málsins er á því reist að lýsing í stefnu til héraðsdóms á málsástæðum og öðrum atvikum, sem gera þurfi grein fyrir til að samhengi málsástæðna verði ljóst, sé svo óskýr og villandi að hún fullnægi ekki fyrirmælum e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Nánar tiltekið hafi því verið lýst í stefnunni að stefndi hafi fest hægri hönd sína í færibandi, slasast við það, en fengið svo samstarfsmann sinn til þess að breyta um snúningsátt á færibandinu svo það gengi í öfuga átt. Áfrýjandi kveður þessa lýsingu ekki bera með sér að um mikilvægt atriði í málinu hafi verið að ræða. Síðar hafi þó komið í ljós að við það að láta færibandið ganga í öfuga átt hafi hönd stefnda orðið fyrir mestum skaða. Í hinum áfrýjaða dómi sé og á því byggt að slysið hafi orðið er færibandinu var snúið til baka. Þótt stefndi hafi búið yfir vitneskju um þetta, þegar málið var höfðað, hafi ekkert verið vikið að þessu í stefnu og skorti þar því umfjöllun um mikilvægasta þátt málsins, sjálfan tjónsatburðinn. Það hafi ekki verið fyrr en við skýrslutökur að upplýsingar um þetta hafi komið fram. Áfrýjandi telur að sá grundvöllur sem stefndi hafi byggt mál sitt á frá upphafi hafi verið ,,í verulegu ósamræmi við það sem lagt var upp síðar í málinu.“ Þar sem stefnda hafi verið um þessi atriði kunnugt sé ekki unnt að miða við annað en að hann hafi höfðað málið á grundvelli forsendna sem hann vissi að væru rangar. Málið hafi því frá upphafi verið reist á óskýrum og röngum grundvelli og það verið í andstöðu við meginreglu réttarfars um glöggan og skýran málatilbúnað.

Stefndi höfðaði mál þetta fyrir héraðsdómi 1. nóvember 2016 og krafðist viðurkenningar á rétti til skaðabóta úr ,,ábyrgðartryggingu APA ehf.“ hjá áfrýjanda vegna líkamstjóns sem hann hafi orðið fyrir í vinnuslysi hjá því fyrirtæki á Keflavíkurflugvelli 3. ágúst 2010. Í stefnu var lýst atvikum að slysinu og aðstæðum á vinnustað stefnda. Þar kom meðal annars fram að stefndi hafi við störf sín í farmrými flugvélar flækst með höndina í færibandi, sem hafi fært honum fiskpakka til hleðslu inni í rýminu. Hönd hans hafi klemmst milli færibands og járnkeflis sem tilheyrði búnaði þess. Til þess að losa sig hafi hann þurft að fá ,,samstarfsmann sinn til að breyta um snúningsátt á færibandinu svo það snerist í öfuga átt. Við breytingu á snúningsátt losnaði hönd“ stefnda. Í framhaldinu var svo gerð grein fyrir líkamstjóni stefnda og í því sambandi vitnað í læknisvottorð og lýst niðurstöðu annars læknis í álitsgerð hans um það hver hafi verið tímabundin og varanleg læknisfræðileg örorka stefnda vegna slyssins. Loks var leitast við að rökstyðja hvers vegna talið væri að áfrýjandi ætti að bera ábyrgð á greiðslu bóta vegna líkamstjónsins.

Þótt lýsing á atvikum, og málsástæðum á þeim reistum, í stefnu til héraðsdóms hefði mátt vera gleggri um hvenær og hvernig líklegt hafi verið að líkamstjónið hefði einkum orðið er þess að gæta að atvikum var þar lýst í heild og tíundaðar þær málsástæður sem leiða ættu til skaðabótaábyrgðar. Auk stefnu og skrár um framlögð gögn lagði stefndi fram 17 skjöl við þingfestingu málsins. Meðal þeirra var skýrsla Vinnueftirlits ríkisins 3. ágúst 2010 og skýrsla lögreglu 6. sama mánaðar, ásamt fjölda ljósmynda. Í báðum þessum skjölum er leitt að því getum hvenær líkamstjón stefnda hafi einkum orðið. Þá voru jafnframt lögð fram læknisfræðileg gögn um áverka og afleiðingar líkamstjónsins. Ágallar þeir á málatilbúnaði stefnda, sem áður greinir, komu með engum hætti í veg fyrir að áfrýjandi gæti frá upphafi haldið uppi þeim vörnum sem þurfti. Loks er þess að geta að við aðalmeðferð málsins voru teknar skýrslur af stefnda, samstarfsmanni hans þegar slysið varð og fyrirsvarsmanni APA ehf., vinnuveitanda stefnda á slysdegi. Að því búnu var málið nægilega upplýst og héraðsdómara ekkert að vanbúnaði að dæma málið svo sem gert var. Er ekki tilefni til að fallast á að slíkir annmarkar hafi verið á málatilbúnaði stefnda að frávísun gæti varðað samkvæmt e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

II

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi var stefndi 19 ára á slysdegi. Hann var ráðinn tímabundið til starfa hjá APA ehf. frá 25. maí til 31. ágúst 2010 og vann í vöruskemmu félagsins á Keflavíkurflugvelli. Vegna manneklu var hann beðinn um að vinna við hleðslu vöruflutningaflugvélar. Við þá vinnu var hann í farmrými vélarinnar þar sem þrengsli voru og tók þar við fiskkössum af færibandi og raðaði í farmrýmið. Samstarfsmaður stefnda stjórnaði færibandinu og verður að telja að hann hafi stýrt framkvæmd vinnunnar á staðnum. Ósannað er að stefndi hafi sótt öryggisnámskeið vegna starfa á flughlaði en í skýrslu fyrir dómi kvað fyrirsvarsmaður APA ehf. engan eiga að starfa á flughlaði án þess að hafa lokið slíku námskeiði. Stefndi hafði heldur ekki fengið kennslu eða þjálfun til þeirra verka sem hann var sendur til að sinna 3. ágúst 2010, en á vinnuveitanda hans hvíldi skylda til að annast það, sbr. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og 8. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Þegar stefndi hafði fest hönd sína í færibandinu og búið var að stoppa það var því snúið til baka til að losa hönd stefnda. Voru engin verkfæri tiltæk til að losa höndina með öðrum hætti. Ákvörðun um að snúa færibandinu til baka var ekki, þrátt fyrir beiðni stefnda, á hans ábyrgð eins og aðstæður voru. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um saknæma háttsemi sem APA ehf. ber ábyrgð á samkvæmt reglunni um vinnuveitandaábyrgð og leiðir til greiðsluskyldu áfrýjanda sem ábyrgðartryggjanda félagsins.

Slys stefnda var með þeim hætti að hann flæktist í færibandi og klemmdist þegar hann var að sinna starfi sínu hjá APA ehf. Leggja verður til grundvallar við úrlausn málsins frásögn hans um að hann hafi verið að reyna að ná taki á fiskpakka, sem dottið hafði af færibandinu, til þess að forða honum frá skemmdum. Þótt viðbrögð stefnda hafi ef til vill ekki verið rétt verður hann ekki með hliðsjón af aldri hans og öðrum atvikum látinn bera hluta af tjóni sínu sjálfur, sbr. 1. mgr. 23. gr. a. skaðabótalaga nr. 50/1993. Verður því einnig staðfest niðurstaða héraðsdóms um það efni.

Málskostnaðarákvörðun héraðsdóms verður staðfest.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði stefnda, U-kk-þgf Ó-kk-þgf, 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.