527/2012

X var gefinn að sök fjárdráttur fyrir að hafa í starfi sínu hjá bankanum A hf. dregið sér í 18 nánar tilgreind skipti 50.403.890 krónur með því að millifæra söluandvirði verðbréfa, þar sem skuldari var ýmist D ehf. eða E ehf., af bankareikningum kaupenda bréfanna inn á eigin bankareikning. Fyrir héraðsdómi játaði X að hafa ráðstafað söluandvirðinu með þeim hætti sem í ákæru greindi inn á bankareikning hjá B hf. og nýtt féð í eigin þágu. X hélt því á hinn bóginn fram að um að hafi verið að ræða endurgreiðslu á lánum sem hún hafi veitt E ehf. með kaupum á tveimur víxlum. X var sýknuð í héraði. Taldi héraðsdómur að fyrrnefnd staðhæfing X styddist að nokkru við framburð F og G sem voru fyrirsvarsmenn E ehf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að frásögn X um lánveitingar til E hf. væru ekki studdar neinum gögnum og á henni væri slíkur ólíkindablær að sennilegt mætti telja að niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi hafi verið röng svo að einhverju skipti um úrslit máls. Taldi Hæstiréttur því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og meðferð málsins frá upphafi aðalmeðferðar og vísa því heim í hérað til meðferðar á ný.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 20. júlí 2012 og krefst þess að ákærða verði sakfelld samkvæmt ákæru og henni gerð refsing, en til vara að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Ákærða krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

I

Í máli þessu er ákærðu gefinn að sök fjárdráttur fyrir að hafa í starfi sínu hjá A banka hf., á tímabilinu 30. apríl 2004 til 24. janúar 2008, dregið sér í 18 nánar tilgreind skipti samtals 50.403.890 krónur með því að millifæra söluandvirði verðbréfa, þar sem skuldari var ýmist D ehf. eða E ehf., af bankareikningum kaupenda bréfanna inn á eigin bankareikning. Fyrir héraðsdómi játaði ákærða að hafa ráðstafað söluandvirðinu með þeim hætti sem í ákæru greinir inn á bankareikning hjá B hf., sem var sameiginlegur reikningur hennar og þáverandi eiginmanns hennar, og nýtt féð í eigin þágu.

Ákærða heldur því á hinn bóginn fram að hér hafi verið um ræða endurgreiðslu á lánum sem hún hafi veitt E ehf., annars vegar á árinu 1998 með kaupum á víxli að fjárhæð 10.000.000 krónur og hins vegar árið 2000 með kaupum á víxli að fjárhæð 15.000.000 krónur. Hafi félagið verið skuldari beggja víxlanna. Fyrir dómi kvaðst ákærða ekki hafa skýrt eigendum og fyrirsvarsmönnum félagsins, F og G, frá því þegar hún veitti félaginu umrædd lán, en það hafi hún gert síðar, „upp úr svona 2004, 5, 6“. Í vitnisburði þeirra F og G fyrir dómi kannaðist hvorugur þeirra við að ákærða hafi skýrt þeim frá að hún hafi veitt félaginu lán, hvorki fyrr né síðar. Ennfremur neituðu þeir því aðspurðir að hafa vitað til þess að ákærða hafi persónulega lánað fyrirtæki þeirra peninga.

Ekki liggja fyrir í málinu nein gögn sem benda til að ákærða hafi veitt E ehf. þau lán sem að framan greinir. Í skýrslu fyrir dómi kvaðst ákærða hafa greitt fyrri víxilinn með peningum sem sér hafi verið greiddir vegna skuldar við sölu á fyrirtæki og hafi hún geymt þá í skáp heima hjá sér. Ekki mundi ákærða hvort hún hafi greitt síðari víxilinn með reiðufé eða á annan hátt. Hún sagðist hafa skráð þessi viðskipti og haldið saman gögnum um þau, en gögnin hafi fyrir mistök farið forgörðum þegar hún lét af störfum hjá A banka hf. í mars 2009. Við athugun á bókhaldi E ehf. hafa ekki fundist upplýsingar um þær greiðslur sem ákærða kveðst hafa innt af hendi í þágu félagsins.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða sýknuð af fyrrgreindum sakargiftum. Var sú niðurstaða á því reist að hún hafi staðfastlega haldið því fram að með því að ráðstafa söluandvirði verðbréfanna inn á eigin bankareikning hafi hún verið að fá endurgreidd áðurnefnd lán. Að því virtu og þar sem rannsókn málsins hafi ekki verið tæmandi, þar á meðal á því hvort fé vantaði í sjóði E ehf. og D ehf., hafi ekki verið komin fram sönnun þess að ákærða hafi gerst sek um fjárdrátt.

II

Samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er það refsivert ef maður tileinkar sér einhliða fjármuni, sem eru í vörslum hans en eru eign einhvers annars, enda sé það gert á ólögmætan hátt og í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. laganna. Er nægilegt að viðhlítandi sönnur séu færðar á það af hálfu ákæruvaldsins, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að maður hafi gerst sekur um slíka háttsemi, þar á meðal að ásetningur hans hafi staðið til þess að einhver annar yrði fyrir fjártjóni, til þess að hann verði sakfelldur fyrir fjárdrátt. Á hinn bóginn þarf ekki að sanna hver eða hverjir hafi á endanum orðið fyrir tjóni af þeim sökum.

Í forsendum hins áfrýjaða dóms er komist svo að orði að bæði F og G „segjast vita núna að ákærða hafi lánað félögum þeirra. Hvenær þeir fengu vitneskju um þetta eða á hverju hún byggist er ekki ljóst.“ Síðar í dómsforsendunum segir að sú staðhæfing ákærðu að hún hafi með ráðstöfun söluandvirðis verðbréfanna inn á eigin bankareikning verið að endurgreiða lánin styðjist „að nokkru við vitnisburð þeirra F og G.“ Ekki verður séð að áðurgreind tilvitnun í framburð umræddra tveggja vitna eigi sér stoð í skýrslum þeirra fyrir héraðsdómi. Í samræmi við það virðist vera röng sú ályktun héraðsdóms að staðhæfing ákærðu styðjist að nokkru við vitnisburð þeirra.

Samkvæmt 2. mgr. 208 gr. laga nr. 88/2008 endurmetur Hæstiréttur ekki niðurstöðu héraðsdómara um sönnunargildi munnlegs framburðar nema hlutaðeigandi vitni eða ákærði hafi gefið skýrslu hér fyrir dómi. Frásögn ákærðu um lánveitingar til E ehf. er sem fyrr greinir ekki studd neinum gögnum og á henni slíkur ólíkindablær að sennilegt má telja að niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi hafi verið röng svo að einhverju skipti um úrslit máls. Er því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og meðferð málsins frá upphafi aðalmeðferðar og vísa því heim í hérað til meðferðar á ný, sbr. 3. mgr. sömu lagagreinar.

Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms í málinu. Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun verjanda ákærðu sem ákveðin er með virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með þinghaldi 1. júní 2012 og er málinu vísað heim í hérað til meðferðar á ný.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, H-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 502.000 krónur.