353/2008

A óskaði hælis á Íslandi og tók Ú í framhaldi af því málið til meðferðar. Óskaði Ú meðal annars upplýsinga frá Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna um aðstæður í heimalandi A, en tók ákvörðun um að synja umsókn A áður en svar barst. A kærði ákvörðunina til dóms- og kirkjumálaráðuneytisins, sem staðfesti hana. Talið var að bætt hafi verið að nokkru leyti úr annmarka á ákvörðun Ú við úrskurð ráðuneytisins, en þá hafði borist svar frá Flóttamannastofnuninni. Í svarinu komi þó fram að ekki væri útilokað að veita nákvæmari upplýsingar ef fyrirspurnin væri nákvæmari. Yrði að líta svo á að þessar upplýsingar hafi verið aðgengilegar og því hafi þess ekki verið gætt að afla nauðsynlegra og aðgengilegra upplýsinga svo sem skylt sé að gera samkvæmt 3. mgr. 50. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga. Hafi því verið brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Voru ákvörðun Ú, um að synja umsókn A um hæli, og úrskurður dóms- og kirkjumálaráðuneytisins sem staðfesti hana, felld úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 30. júní 2008. Þeir krefjast sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt fyrir Hæstarétti.

Stefndi, sem mun vera af ættbálkinum Haalpular, sem er hluti af svonefndu non-Moor þjóðarbroti í Máritaníu, fór þess á leit við yfirheyrslu hjá lögreglunni á Keflavíkurflugvelli 23. október 2004 að honum yrði veitt hæli sem flóttamanni hér á landi. Með ákvörðun 19. júní 2006 hafnaði Útlendingastofnun þessari beiðni. Áður hafði stofnunin sent 18. maí 2006 Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna fyrirspurn með tveimur tilteknum spurningum, sem nánar eru raktar í héraðsdómi. Útlendingastofnun beið ekki eftir svari við fyrirspurninni áður en hún tók ákvörðun sína og kærði stefndi hana til dóms- og kirkjumálaráðuneytisins. Í júlí 2006 barst Útlendingastofnun svar Flóttamannastofnunarinnar. Þar kom meðal annars fram að ekki væri unnt að útiloka að íbúar Máritaníu, sem sendir yrðu til síns heimalands, gætu haft ríkar ástæður til að óttast að þeir yrðu hnepptir í einhvers konar þrælahald af þeirri ástæðu einni að þeir heyrðu til svonefndu non-Moor þjóðarbroti, en það væri þó mjög ólíklegt miðað við þróun mála. Hins vegar þyrfti einnig að hafa í huga aðstöðu og menntun viðkomandi manns. Með úrskurði dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 10. janúar 2007 var ákvörðun Útlendingastofnunar 19. júní 2006 staðfest og byggði hann meðal annars á þeim upplýsingum, sem fram komu frá Flóttamannastofnuninni í júlí 2006 og nánar eru raktar í hinum áfrýjaða dómi. Bættu þær að nokkru úr þeim annmarka, sem var á ákvörðun Útlendingastofnunar, að bíða ekki svara við áðurnefndri fyrirspurn áður en ákvörðun var tekin um beiðni stefnda. Var því ekki nauðsynlegt, eins og hér stóð á og efni upplýsinganna var háttað, að vísa málinu á ný til ákvörðunar Útlendingastofnunar, eins og stefndi byggir á að hafi borið að gera.

Samkvæmt 3. mgr. 50. gr. laga um útlendinga nr. 96/2002 skal Útlendingastofnun við meðferð máls af því tagi sem hér er fjallað um „af sjálfsdáðum afla nauðsynlegra og aðgengilegra upplýsinga.“ Í niðurlagi áðurnefnds svars Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna til Útlendingastofnunar 15. júlí 2006, sem barst innan við tveimur mánuðum frá því að síðarnefnda stofnunin sendi fyrirspurnina, kemur fram að hún hafi verið mjög almenns eðlis og svarið væri það því einnig. Fyrirspurnin hefði þurft að taka mið af aðstæðum, sem við ættu í tilteknu máli svo að unnt hefði verið að svara henni af meiri nákvæmni. Er því ekki útilokað ef litið er til þessa svars að unnt hefði verið í kjölfar þess að afla nánari upplýsinga um aðstæður stefnda með því að beina nýrri fyrirspurn með ítarlegri upplýsingum um hann til Flóttamannastofnunar, sem svarað hafði þeirri fyrri án tafar. Er því fallist á með stefnda að þess hafi ekki verið gætt að afla nauðsynlegra og aðgengilegra upplýsinga eins og skylt var að gera samkvæmt 3. mgr. 50. gr. laga nr. 96/2002 áður en ákvörðun Útlendingastofnunar 19. júní 2006, sem staðfest var með úrskurði dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 10. janúar 2007, var tekin. Með því að gæta þessa ekki var brotið gegn 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður. Gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda, A-x-x S-x-x D-x-x, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 400.000 krónur.