339/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem bú S var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu L hf. á grundvelli árangurslauss fjárnáms. Kröfu sína á hendur S reisti L hf. á sex nánar tilgreindum samningum um fjármögnunarleigu. S hélt því m.a. fram að samningarnir væru að efni til lánssamningar og að ákvæði þeirra um tengingu greiðslna við gengi erlendra gjaldmiðla væru ólögmæt í skilningi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá byggði S á því að með móttöku umboðsmanns skuldara á umsókn hans um greiðsluaðlögun 22. nóvember 2010 hefði hann komist í svokallað greiðsluskjól samkvæmt ákvæðum laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Fjárnámsgerðin 9. apríl 2013, sem L hf. reisti kröfu um gjaldþrotaskipti á, hefði þannig verið ólögmæt. Í dómi Hæstaréttar var fallist á þá niðurstöðu hins kærða úrskurðar að umræddir samningar um fjármögnunarleigu væru leigusamningar og því hefðu ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu ekki girt fyrir að aðilunum hefði verið heimilt að semja um að leigugjald í viðskiptum þeirra tæki mið af breytingum á gengi erlendra gjaldmiðla. Þá var tekið fram að af c. lið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 leiddi að óheimilt hefði verið að fá gert fjárnám í eigum S eftir móttöku umsóknar hans um greiðsluaðlögun. Það kæmi hins vegar ekki í veg fyrir að krafa um gjaldþrotaskipti næði fram að ganga. Fjárnámsgerðin væri enda sönnunargagn um ógjaldfærni S og gæti það eitt út af fyrir sig engu breytt um slíkt sönnunargildi þess hvort gerðarbeiðanda hafi brostið heimild til að leita fjárnáms. S hefði að öðru leyti í engu hnekkt þeim líkindum fyrir ógjaldfærni sinni, sem leidd yrðu af fjárnámsgerðinni. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með ódagsettri kæru, sem barst héraðsdómi 6. maí 2014 og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 23. apríl 2014, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila um gjaldþrotaskipti verði hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins beindi varnaraðili 14. maí 2013 til héraðsdóms kröfu um að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Í kröfunni kom meðal annars fram að varnaraðili teldi sóknaraðila standa í skuld við sig að höfuðstól samtals 45.050.620 krónur á grundvelli sex nánar tilgreindra samninga um fjármögnunarleigu, svo og að krafan væri sett fram með stoð í 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 með því að árangurslaust fjárnám hafi verið gert hjá sóknaraðila 9. apríl 2013. Krafa varnaraðila var tekin fyrir á dómþingi 3. júlí 2013 og tók sóknaraðili til varna gegn henni. Svo sem nánar greinir í hinum kærða úrskurði lúta þær í meginatriðum annars vegar að því að óheimilt hafi verið að gera fjárnám hjá sóknaraðila á fyrrgreindum tíma vegna ákvæðis II til bráðabirgða við lög nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga og hins vegar að með réttu eigi varnaraðili enga fjárkröfu á hendur sóknaraðila.

Í málinu liggur fyrir staðfesting umboðsmanns skuldara 2. júlí 2013 á því að honum hafi borist 22. nóvember 2010 umsókn frá sóknaraðila um greiðsluaðlögun eftir ákvæðum laga nr. 101/2010, svo og að tímabundin frestun greiðslna samkvæmt ákvæði II til bráðabirgða við lögin, sbr. 11. gr. þeirra, sem hófst við móttöku umsóknarinnar, væri ekki fallin niður við ritun þeirrar staðfestingar. Þegar mál þetta var tekið fyrir í héraðsdómi 13. janúar 2014 var fært til bókar að sóknaraðili hafi upplýst í þinghaldinu að kærunefnd greiðsluaðlögunarmála hafi hafnað umsókn hans um greiðsluaðlögun, en samkvæmt 6. mgr. áðurnefnds bráðabirgðaákvæðis við lög nr. 101/2010 féll tímabundin frestun greiðslna niður þegar þau málalok voru fengin. Af þessu er ljóst að fjárnámið, sem lokið var án árangurs hjá sóknaraðila 9. apríl 2013 og varnaraðili studdi kröfu um gjaldþrotaskipti við, fór fram meðan tímabundin frestun greiðslna sóknaraðila stóð yfir. Samkvæmt c. lið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 var gerðarbeiðanda, sem í því tilviki var sýslumaðurinn á Selfossi, óheimilt að fá gert fjárnám í eigum sóknaraðila á því tímabili. Að því verður á hinn bóginn að gæta að árangurslaust fjárnám, sem krafa um gjaldþrotaskipti er studd við eftir 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991, er sönnunargagn um ógjaldfærni skuldara og getur það eitt út af fyrir sig engu breytt um slíkt sönnunargildi þess hvort gerðarbeiðanda hafi með réttu brostið heimild til að leita fjárnáms, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 18. febrúar 2011 í máli nr. 58/2011. Í málatilbúnaði sóknaraðila hefur því hvorki verið hreyft að hann sé eða verði innan skamms tíma fær um að greiða kröfu varnaraðila né að fyrir hendi séu eignir, sem benda mætti á ef fjárnám yrði gert fyrir henni. Sóknaraðili hefur því í engu hnekkt þeim líkindum fyrir ógjaldfærni sinni, sem leidd verða af fjárnámsgerðinni 9. apríl 2013. Að því gættu og með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar, sem varða aðrar varnir gegn kröfu sóknaraðila, verður niðurstaða úrskurðarins staðfest.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, S-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf, greiði varnaraðila, Lýsingu hf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.