630/2015

Í ágúst 2010 ritaði H undir kaupsamning og afsal fyrir hönd S ehf. þar sem þremur sumarhúsum var ráðstafað til L hf. Hafði H gengið úr stjórn S ehf. í desember 2008. Eftir það ritaði H ekki firma félagsins en fram kom í hlutafélagaskrá að firmað ritaði stjórnarmaður og varamaður saman. L hf. krafði H um bætur vegna tjóns sem hann hefði orðið fyrir við að aflýsa tryggingarbréfi af sumarhúsunum í trausti þess að afsalið væri bindandi, sem það reyndist ekki vera. Í dómi Hæstaréttar kom fram að L hf. hefði samið drög að uppgjörssamkomulagi við H og S ehf. í mars 2010 en í þeim gögnum var gert ráð fyrir undirskrift nafngreindra stjórnarmanna S ehf. Hefði L hf. því verið ljóst að H gæti ekki ráðstafað sumarhúsunum í skjóli þess að hann ritaði firma félagsins. Leiddi jafnframt af 2. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup að umboð til H til að ráðstafa fasteignum S ehf. þyrfti að vera skriflegt. Hefði L hf. því mátt vera ljóst að H hefði ekki heimild til að ráðstafa eignum S ehf. og gæti hann ekki borið fyrir sig heimildarbrestinn. Yrði L hf. því sjálfur að bera tjón vegna þeirra mistaka sinna að aflýsa tryggingarbréfi af eignunum áður en að hann hafði fengið þinglýsta heimild yfir þeim. Var H því sýknaður af kröfu L hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. september 2015. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa stefnda verði lækkuð og málskostnaður látinn niður falla á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi reisir stefndi kröfu sína á hendur áfrýjanda á því að hann hafi 19. ágúst 2010 án heimildar eða umboðs ritað undir kaupsamning og afsal, sem dagsett var 18. sama mánaðar, fyrir hönd Sumó ehf. þar sem þremur sumarhúsum í landi Brekkuskógar í Bláskógabyggð var ráðstafað til stefnda. Telur stefndi að með þessu hafi áfrýjandi fellt á sig bótaábyrgð vegna tjóns sem stefndi hafi orðið fyrir við að aflýsa tryggingarbréfi 17. desember 2007 af sumarhúsunum í trausti þess að afsalið væri bindandi, sem það reyndist ekki vera. Forsvarsmenn Sumó ehf. ráðstöfuðu svo húsunum með kaupsamningi 13. apríl 2011. Til stuðnings kröfunni vísar stefndi aðallega til hlutlægrar ábyrgðar umboðsmanns eftir 25. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, en til vara byggir hann á því að áfrýjandi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti valdið tjóninu með því að afvegaleiða starfsmenn stefnda og hagnýta sér ranga trú þeirra um heimild sína.

Samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laga nr. 7/1936 ábyrgist sá sem fram kemur sem umboðsmaður annars manns að hann hafi nægjanlegt umboð. Sanni umboðsmaður ekki að hann hafi slíkt umboð eða að gerningur sá sem hann gerði hafi verið samþykktur af þeim manni sem hann taldi sig hafa umboð frá eða að gerningurinn af öðrum ástæðum sé skuldbindandi fyrir þann mann skal hann bæta það tjón sem þriðji maður verður fyrir við að gerningnum verður eigi beitt gegn þeim manni sem sagður var vera umbjóðandi. Þetta gildir þó ekki ef þriðji maður vissi eða mátti vita að sá maður sem gerninginn gerði hafði eigi nægilegt umboð, sbr. 2. mgr. sömu greinar.

Áfrýjandi gekk úr stjórn Sumó ehf. 30. desember 2008 og barst hlutafélagaskrá tilkynning þess efnis 7. ágúst 2009. Eftir að áfrýjandi fór úr stjórninni ritaði hann ekki firma félagsins, en fram kemur í hlutafélagaskrá að firmað riti stjórnarmaður og varamaður saman. Eins og greinir í héraðsdómi samdi stefndi drög að uppgjörssamkomulagi í mars 2010 við Sumó ehf. og áfrýjanda. Í þeim drögum var gert ráð fyrir að samkomulagið yrði annars vegar undirritað fyrir hönd Sumó ehf. og hins vegar af áfrýjanda vegna ábyrgða hans fyrir félagið. Í drögunum kom einnig fram að stjórn Sumó ehf. myndi samhliða gefa út yfirlýsingu um ógreiðslufærni félagsins sem stefndi kynni að nýta til að krefjast gjaldþrotaskipta á búi þess. Í drögum að þeirri yfirlýsingu var miðað við að stjórnarmaður og varamaður í stjórn undirrituðu hana og þar voru þeir nafngreindir. Samkvæmt þessu var stefnda ljóst að áfrýjandi gat ekki ráðstafað sumarhúsunum í skjóli þess að hann ritaði firma félagsins. Jafnframt leiðir af 2. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup að umboð til áfrýjanda til að ráðstafa fasteignum félagsins þurfti að vera skriflegt og skiptir þá ekki máli þótt áfrýjandi hafi gagnvart stefnda annast málefni þess. Að öllu þessu virtu mátti stefnda vera ljóst að áfrýjandi hafði ekki heimild til að ráðstafa fasteignum félagsins til stefnda, eins og hann gerði með fyrrgreindu afsali og kaupsamningi, og getur hann því ekki borið fyrir sig heimildarbrestinn. Af þeim sökum verður stefndi sjálfur að bera tjón vegna þeirra mistaka sinna að aflýsa tryggingarbréfi af eignunum áður en að hann hafði fengið þinglýsta heimild yfir þeim. Samkvæmt þessu verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Eftir þessum úrslitum verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi á báðum dómstigum eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, H-kk-nf H-kk-nf, er sýkn af kröfu stefnda, Landsbankans hf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.