652/2011

S ehf. höfðaði mál gegn L hf. og krafðist endurgreiðslu fjár sem félagið taldi sig hafa ofgreitt á grundvelli fjármögnunarleigusamnings aðila á milli. Ekki var fallist á með S ehf. að samningur aðila hefði verið lánssamningur og þá einkum með vísan til þess að ósannað var talið að samist hefði um að S ehf. eignaðist hið leigða gegn ákveðinni greiðslu við lok leigutímans. Þóttu ákvæði laga nr. 38/2001 því ekki girða fyrir að aðilum hefði verið heimilt að semja um að leigugjald í viðskiptum þeirra tæki mið af breytingum á gengi erlendra gjaldmiðla. L hf. var því sýknað af kröfum S ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. desember 2011. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Samkvæmt gögnum málsins gerði stefndi, sem þá hét Hreinsun og ráðgjöf ehf., fjármögnunarleigusamning við áfrýjanda í maí 2004 um smákrana, sem keyptur var í Englandi. Aðilarnir gerðu sambærilega samninga um tvo aðra smákrana í nóvember 2006 og ágúst 2007. Þeir gerðu síðan 31. október 2007 samninginn, sem mál þetta fjallar um, um fjórða smákranann.

Svo sem nánar er lýst í héraðsdómi er síðastnefndi samningurinn í 35 greinum. Samkvæmt yfirskrift hans er hann fjármögnunarleigusamningur og gengistryggður. Þar er tiltekið að áfrýjandi sé leigusali og stefndi leigutaki. Í 1. gr. segir að hið leigða sé Unic URW 506 smákrani, í 3. gr. að stefndi sé seljandi hins leigða og í 15. gr. að áfrýjandi sé eigandi þess. Í 2. gr. samningsins kemur fram að leigugrunnur sé 7.594.500 krónur með virðisaukaskatti. Fjárhæð án virðisaukaskatts er tilgreind 6.100.000 krónur og er sú fjárhæð einnig umreiknuð í erlenda gjaldmiðla, japönsk yen og svissneska franka, sem fjárhæðir í samningnum eru tengdar við. Stefndi ber því við að þessi samningur við áfrýjanda sé samkvæmt efni sínu í raun lánssamningur og hafi því verið óheimilt að binda fjárhæð greiðslna hans við gengi erlendra gjaldmiðla. Á þeim grunni höfðaði stefndi mál þetta 8. september 2010 til að endurheimta fjárhæð, sem hann taldi sig hafa ofgreitt áfrýjanda af þessum sökum.

Áður en málið kom til aðalmeðferðar í héraði var 20. október 2011 kveðinn upp í Hæstarétti dómur í máli nr. 282/2011. Í því máli höfðu aðilar gert samning, sem nefndur var fjármögnunarleigusamningur, en greindi á um hvort hann væri það í raun eða lánssamningur. Að virtum skilmálum í þeim samningi var í dóminum komist að þeirri niðurstöðu að heiti samningsins væri nafnið tómt og hafi þar í raun verið veitt lán til kaupa á vinnuvél, sem kosið hafi verið að klæða í búning leigusamnings. Að gengnum þessum dómi sendi héraðsdómari málsaðilum orðsendingu 7. nóvember 2011, þar sem óskað var eftir samantekt um málsástæður í þessu máli, sem fordæmi hafi ekki fengist um með dóminum. Fyrir Hæstarétti hefur málið einkum verið flutt með tilliti til þessa.

II

Samningurinn, sem mál þetta varðar, er í ýmsum atriðum frábrugðinn samningnum, sem fjallað var um í dómi Hæstaréttar í máli nr. 282/2011. Þannig eru stöðluð ákvæði samningsins í þessu máli skýr og eiga eingöngu við um fjármögnunarleigusamninga. Þá er í samningi málsaðila fjallað um leigu og er áfrýjandi þar ítrekað nefndur leigusali. Eins og nánar er rakið í héraðsdómi eru á hinn bóginn nokkur ákvæði í samningnum, sem eru hliðstæð samningnum sem dómur í máli nr. 282/2011 tók til. Þannig er áfrýjanda heimilað að reikna leigugjald til samræmis við breytingar, sem kunna að verða á millibankavöxtum af japönskum yenum og svissneskum frönkum, stefndi ber sem leigutaki áhættu af því að hið leigða farist, skemmist eða rýrni og honum er að auki skylt að greiða fjárhæð, sem svarar til leigu til loka samningstíma að frádregnu matsverði hins leigða, ef samningnum verður rift. Milli þessara tilvika skilur þó um það meginatriði að gagnstætt því, sem var í máli nr. 282/2011, er ósannað í máli þessu að samið hafi verið um að stefndi myndi eignast hið leigða gegn ákveðinni greiðslu við lok leigutímans og liggur því ekki annað fyrir en að á því tímamarki stofnist ótímabundinn leigumáli gegn verulega lægra gjaldi, sem stefnda er heimilt að segja upp með eins mánaðar fyrirvara ásamt því að skila hinu leigða, svo sem nánar er mælt fyrir um í samningi aðilanna. Að þessu athuguðu er ekki annað leitt í ljós en að samningurinn sé um fjármögnunarleigu, eins og heiti hans bendir til. Af þessum sökum girða ákvæði VI. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu ekki fyrir að aðilunum hafi verið heimilt að semja um að leigugjald í viðskiptum þeirra taki mið af breytingum á gengi erlendra gjaldmiðla. Áfrýjandi verður því sýknaður af kröfu stefnda.

Rétt er að hvor aðila beri sinn málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Lýsing hf., er sýkn af kröfu stefnda, Smákrana ehf.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.