426/2005

Með dómi 17. maí 2005 hafnaði Hæstiréttur kröfu C um að nýta mætti lífsýni úr E, látinni móður hans, og F, látnum föður þeirra A og B, við mannerfðafræðilega rannsókn til sönnunarfærslu í faðernismáli. Í kjölfarið krafðist C þess að honum yrði heimilað að leiða fimm nafngreind vitni til að leiða að því líkur að náin kynni hefðu verið með E og F á getnaðartíma hans. Talið var að af fullyrðingum C sjálfs um það hvað umrædd vitni gætu borið um í málinu væri ljóst að framburður þeirra fæli ekki í sér sönnun fyrir réttmæti dómkrafna C. Á hinn bóginn væri ekki fyrirfram unnt að útiloka, eins og sönnunarstöðu væri háttað í málinu, að umrædd vitni gætu haft einhverja þá vitneskju, að framburður þeirra nægði til að C teldist hafa fært þær líkur fyrir málsókn sinni, sem myndu heimila honum að krefjast sönnunarfærslu samkvæmt 15. gr. barnalaga nr. 76/2003. Þóttu því ekki efni til að fallast á með héraðsdómi að vitnisburðurinn gæti ekki haft þýðingu í málinu, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Var því fallist á kröfu C um að honum væri heimilt að leiða umrædd vitni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 21. september 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 8. september 2005 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að leiða fyrir héraðsdóm vitnin H, I, J, K og L. Kæruheimild er í b. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og honum heimilað að leiða vitnin fyrir dóminn. Hann krefst og kærumálskostnaðar úr ríkissjóði.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Þann 8. desember 2004 höfðaði sóknaraðili mál á hendur varnaraðilum fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með dómkröfu um að varnaraðilum verði gert að þola viðurkenningu á að faðir þeirra, sem nú er látinn, teljist faðir sóknaraðila. Varnaraðilar hafa krafist sýknu af dómkröfu sóknaraðila.

Með dómi 17. maí 2005 í málinu nr. 174/2005 hnekkti Hæstiréttur úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 7. apríl 2005, þar sem tekin hafði verið til greina krafa sóknaraðila um að nýta mætti lífsýni úr látinni móður hans og föður varnaraðila við mannerfðafræðilega rannsókn til sönnunarfærslu í málinu samkvæmt 15. gr. barnalaga nr. 76/2003. Byggðist niðurstaðan á því, að sóknaraðili hefði ekkert fært fram í málinu, hvorki með gögnum frá móður sinni né öðrum, til stuðnings því að uppfyllt gæti verið það meginskilyrði 2. mgr. 10. gr. barnalaga fyrir málsókn sem þessari, að sá maður sem viðurkenningarkrafa um faðerni beindist gegn yrði talinn hafa haft samfarir við móður barns á getnaðartíma þess. Fólst í þessu sú afstaða, að til þess að geta krafist hinnar lögmæltu sönnunarfærslu, sem 15. gr. barnalaga kveður á um, verði sá sem krefst viðurkenningar á faðerni barns fyrir dómi, að færa fram líkur fyrir því að umræddu skilyrði fyrir málsókninni teljist fullnægt.

Með ósk sinni um vitnaleiðslur nú freistar sóknaraðili þess að færa fram í málinu gegn varnaraðilum líkur fyrir því að faðir varnaraðila kunni að hafa haft samfarir við móður hans á getnaðartímanum, sem ekki voru taldar fram komnar, þegar dómur Hæstaréttar 17. maí 2005 gekk. Í kæru til Hæstaréttar hefur sóknaraðili gert grein fyrir hvað hann telur umrædd vitni geta borið um í málinu. Ljóst er að vitnisburður þeirra um þau atriði, sem sóknaraðili nefnir, felur ekki í sér sönnun um réttmæti dómkrafna hans. Á hinn bóginn er ekki fyrirfram unnt að útiloka, eins og sönnunarstöðu er háttað í máli þessu, að umrædd vitni gætu haft einhverja þá vitneskju, að framburður þeirra nægði til að sóknaraðili teldist hafa fært þær líkur fyrir málsókn sinni, sem myndu heimila honum að krefjast sönnunarfærslu samkvæmt 15. gr. barnalaga. Eru af þessum sökum ekki næg efni til að fallast á það með héraðsdómi að vitnisburðurinn geti ekki haft þýðingu í máli aðilanna, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991.

Samkvæmt framansögðu verður krafa sóknaraðila tekin til greina.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Samkvæmt 11. gr. barnalaga skal greiða þóknun lögmanns sóknaraðila og annan málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Hæstarétti úr ríkissjóði, en þóknunin er ákveðin eins og í dómsorði greinir. æstarétti fer HæHæ H

Dómsorð:

Sóknaraðila, C, skal vera heimilt að leiða fyrir héraðsdóm vitnin H, I, J, K og L.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Kærumálskostnaður sóknaraðila greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, D-kvk-ef P-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 100.000 krónur.