326/2004

Ákærðu voru sakfelldir fyrir brennu með því að hafa, eftir að ákærði S hafði sparkað gat á útidyrahurð, hellt um 10 lítrum af bensíni í anddyri húss í Reykjavík og á tröppur og veggi utan dyra og kveikt síðan í svo að eldur hafi blossað upp. Var talið, að ákærðu hafi hlotið að sjá fram á að mönnum væri búinn bersýnilegur lífsháski af verknaðinum, svo og að almannahættu hafi leitt af íkveikjunni. Var þeim gert að sæta fangelsi í tvö ár. Kostnaður vegna þóknunar skipaðs réttargæslumanns í héraði var felldur á ríkissjóð, en ekki hafði verið lagaheimild til skipunar hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 14. júlí 2004 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

Ákærðu krefjast þess að refsing, sem þeim var gerð með héraðsdómi, verði milduð.

Í málinu er ákærðu bornir sökum um brennu með því að hafa að morgni þriðjudagsins 1. júlí 2003, eftir að ákærði S-kk-nf R-kk-nf K-kk-nf hafi sparkað gat á útidyrahurð, hellt úr tveimur brúsum samtals 10 lítrum af bensíni í anddyri hússins A við [...] í Reykjavík og á tröppur og veggi utan dyra og kveikt síðan í svo að eldur hafi blossað upp. Hafi þeir með því stofnað lífi þriggja íbúa hússins í hættu, valdið eignatjóni og hættu á yfirgripsmikilli eyðingu eigna ef eldurinn hefði breiðst út, en hans hafi fljótt orðið vart og lögreglu ásamt slökkviliði tekist að ráða niðurlögum hans. Í ákæru er þessi háttsemi talin varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 164. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi neituðu ákærðu að hafa hellt bensíni inn um dyr áðurnefnds húss, en gengust að öðru leyti við þeim verknaði, sem í ákæru greinir. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að sannað sé að ákærðu hafi gerst sekir um þá háttsemi, sem þeir eru bornir sökum um, þar með talið að hafa hellt bensíni inn um dyr hússins.

Í gögnum málsins er húsinu A lýst þannig að um sé að ræða steinsteypt einbýlishús, sem sé einlyft á niðurgröfnum kjallara. Uppdrættir að húsinu séu frá 1933 og stærð þess alls 226,2 m2. Milligólf sé steinsteypt, en á aðalhæð hússins séu innveggir og klæðning á innanverðum útveggjum úr timbri. Anddyri, sem um ræðir í málinu, sé að norðanverðu á aðalhæð, en þaðan sé gengið inn í eldhús og síðan áfram inn í íbúð. Anddyrið sé allt klætt timbri að innan, en þunn og óþétt hurð úr krossviði í fururamma sé í dyrum þaðan inn í eldhús. Sérstakur inngangur sé að kjallara hússins, sem ekki er lýst nánar í fyrirliggjandi gögnum. Samkvæmt álitsgerð, sem lögregla aflaði frá brunamálastofnun, hefði hurð milli anddyris og eldhúss ekki getað haldið eldi í skefjum lengur en um 5 mínútur, en eftir það hefði hann borist um allt húsið á skömmum tíma og valdið algerri eyðileggingu þess. Húsið standi á hinn bóginn langt frá öðrum húsum og hafi því verið lítil hætta á að eldurinn breiddist frekar út.

Eins og greinir í héraðsdómi hefur ákærði G-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf viðurkennt að hafa séð „einhverja bíla“ utan við húsið áður en hann og aðrir ákærðu lögð eld að því. Þótt atvik þessi gerðust um klukkan 9 að morgni á virkum degi máttu ákærðu álykta af þessu að íbúar hússins væru þar innan dyra og því allt eins líklegt að farið væri að þeim sofandi. Verður því að líta svo á að ákærðu hafi hlotið að sjá fram á að mönnum væri búinn bersýnilegur lífsháski af verknaði þeirra. Verður einnig fallist á með héraðsdómi að almannahættu hafi leitt af íkveikju ákærðu og þeir hlotið að sjá fram á að eldsvoðinn mundi hafa í för með sér augljósa hættu á yfirgripsmikilli eyðingu á eignum annarra. Verður því staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að verknaður ákærðu varði við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 164. gr. almennra hegningarlaga.

Samkvæmt gögnum, sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt, hafa bætur, sem dæmdar voru Z og Y í hinum áfrýjaða dómi, verið greiddar að fullu, auk þess sem ákærði Í-kk-nf B-kk-nf Í-kk-nf hefur greitt Tryggingamiðstöðinni hf. þriðjung þeirrar fjárhæðar, sem henni var dæmd í bætur. Ákærðu hafa ekki áður gerst sekir um brot, sem áhrif geta haft hér við ákvörðun refsingar, en í þeim efnum verður á hinn bóginn að líta til ákvæða 1., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. og 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Að því virtu er refsing ákærðu hæfilega ákveðin í héraðsdómi, en til frádráttar henni kemur gæsluvarðhald, sem þeir sættu allir, eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um skaðabætur eru ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti.

Fyrir héraðsdómi var nafngreindur hæstaréttarlögmaður skipaður réttargæslumaður fyrir Z og Y, sem bjuggu í húsinu A þegar fyrrgreind atvik gerðust og höfðu uppi í málinu kröfur um bætur fyrir fjártjón og miska úr hendi ákærðu. Samkvæmt ákæru voru brot ákærðu sem áður segir talin varða við ákvæði 164. gr. almennra hegningarlaga. Var af þessum sökum ekki fullnægt skilyrðum 1. mgr. 44. gr. c., sbr. 44. gr. b. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, svo sem þeim var breytt með 14. gr. laga nr. 36/1999, til að skipa réttargæslumann og því heldur ekki til að dæma ákærðu til greiðslu þóknunar hans með öðrum sakarkostnaði, svo sem gert var í hinum áfrýjaða dómi. Verður því ekki komist hjá að fella þennan hluta sakarkostnaðar á ríkissjóð, en að öðru leyti verða ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað staðfest.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærðu, G-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef, Í-kk-ef B-kk-ef Í-kk-ef og S-kk-ef R-kk-ef K-kk-ef, en til frádráttar komi gæsluvarðhaldsvist hvers þeirra frá 2. til 9. júlí 2003.

Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur og sakarkostnað skulu vera óröskuð að öðru leyti en því að þóknun réttargæslumanns brotaþola, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, að fjárhæð 80.000 krónur greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði G-kk-nf Þ-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur. Ákærði Í-kk-nf B-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, K-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur. Ákærði S-kk-nf R-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur. Ákærðu greiði óskipt annan áfrýjunarkostnað málsins.