69/2010

Með ákvörðun bótanefndar var Í gert að greiða tjónþolanum A bætur vegna líkamsárásar að fjárhæð 601.609 krónur. Í höfðaði mál á hendur B og X og krafði þá um greiðslu þessarar fjárhæðar auk vaxta að fjárhæð 86.234 krónur. Málið var fellt niður gegn X í héraðsdómi. Fyrir Hæstarétti bar B því við að hann hafi ekki notið andmælaréttar áður en bótanefndin tók ákvörðun sína. Talið var að þessi málsástæða, sem mótmælt var af hálfu Í, væri of seint fram komin og kæmist hún ekki að í málinu, sbr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Þá var ekki fallist á með B að krafa Í væri fjárkrafa sem fyrndist á fjórum árum, heldur væri um að ræða skaðabótakröfu með tíu ára fyrningarfrest. Í þessu sambandi var vísað til þess að ákvæði 19. gr. laga nr. 96/1995 yrði ekki skýrt á annan veg en svo að þegar ríkissjóður greiddi bætur til handa tjónþola í samræmi við ákvæðið gengi hann þar með inn í rétt tjónþola sem hann ætti gagnvart tjónvaldi. Var B gert að greiða umkrafðar skaðabætur að fjárhæð 601.609 krónur, en talið var að Í hefði ekki verið heimilt að færa fyrrgreinda  vexti við höfuðstól á annan veg en mælt væri fyrir um í 12. gr. laga nr. 38/2001.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. febrúar 2010. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa stefnda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 7. mars 2003 var áfrýjandi ásamt öðrum manni sakfelldur fyrir að hafa 17. júní 2001 ráðist í félagi á A með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut nánar tilgreinda áverka. Bótanefnd samkvæmt lögum nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota ákvað 19. desember 2003 að ríkissjóður skyldi greiða brotaþola skaðabætur vegna árásarinnar að fjárhæð 601.609 krónur, þar af 178.180 krónur í þjáningabætur, 275.925 krónur vegna varanlegs miska, eða samtals 454.109 krónur, auk 107.500 króna vegna kostnaðar vegna meðferðar hjá sálfræðingi og 40.000 króna í þóknun til lögmanns að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Vextir voru ákveðnir samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 454.109 krónum frá 17. júní 2001 til greiðsludags. Bæturnar munu hafa verið greiddar brotaþola 16. eða 18. janúar 2004. Ríkissjóður endurkrafði áfrýjanda 22. janúar sama ár á grundvelli 19. gr. laganna um greiðslu þessa auk vaxta, 86.234 krónur, sem reiknaðir voru af þeim hluta fjárhæðarinnar sem tók til þjáningabóta og miska. Nam krafan þannig samtals 687.843 krónum, sem er stefnufjárhæðin í máli þessu. Ekki er tölulegur ágreiningur í málinu að öðru leyti en því að áfrýjandi mótmælir því að greiða vexti þá, sem stefndi lagði við höfuðstól kröfu sinnar. Málsatvikum og málsástæðum aðila er nánar lýst í héraðsdómi.

Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi borið því við að hann hafi ekki fengið nein gögn í hendur um kröfu brotaþola fyrr en við höfðun þessa máls og hann hafi því ekki notið andmælaréttar áður en nefndin tók áðurgreinda ákvörðun 19. desember 2003. Þessari málsástæðu var ekki haldið fram í héraði og hefur stefndi mótmælt að hún fái komist að fyrir Hæstarétti, en auk þess andmælir hann henni efnislega. Áfrýjanda var í lófa lagið að halda málsástæðunni fram fyrir héraðsdómi og er hún of seint fram komin. Að þessu gættu kemst hún ekki að í málinu, sbr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, eins og henni var breytt með 17. gr. laga nr. 38/1994.

Áfrýjandi reisir kröfu sýna um sýknu meðal annars á því að krafan sé fyrnd, enda sé ekki um skaðabótakröfu að tefla heldur fjárkröfu, sem fyrnist á fjórum árum samkvæmt þágildandi 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sbr. nú lög nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Samkvæmt 19. gr. laga nr. 69/1995 eignast ríkissjóður rétt tjónþola gagnvart tjónvaldi sem nemur fjárhæð bótanna greiði ríkissjóður bætur eftir lögunum. Verður ákvæðið ekki skýrt á annan veg en þann að greiði ríkissjóður bæturnar gangi hann inn í rétt tjónþola til skaðabóta, sem sá síðarnefndi átti á hendur tjónvaldi. Krafan fyrnist því á 10 árum eftir 2. mgr. 4. gr. laga nr. 14/1905, sbr. nú 1. mgr. 9. gr. og 28. gr. laga nr. 150/2007.

Þegar framangreint er virt og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um að áfrýjanda verði gert að greiða stefnda umkrafðar skaðabætur að fjárhæð 601.609 krónur. Þar sem ríkissjóður gengur inn í rétt tjónþola til skaðabóta, eins og fyrr segir, er stefnda ekki heimilt að færa vexti við höfuðstól á annan veg en mælt er fyrir um í 12. gr. laga nr. 38/2001. Stefndi hefur ekki gert grein fyrir því hvernig þessi krafa hans samræmist ákvæðinu og verður því ekki á hana fallist. Verður áfrýjandi því dæmdur til að greiða stefnda 601.609 krónur með vöxtum, eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, B-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, greiði stefnda, íslenska ríkinu, 601.609 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 454.109 krónum frá 17. júní 2001 til 22. febrúar 2004, en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna af 601.609 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er óraskað.

Áfrýjandi greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.