584/2017

Ú ehf. krafðist þess að viðurkennt yrði að lánssamningur milli hans og LÍ hf., forvera L hf., hafi verið bundinn ólögmætri gengistryggingu samkvæmt 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Var um að ræða fjölmyntalán „að jafnvirði“ 85.000.000 krónur í þremur erlendum gjaldmiðlum sem skiptust í jöfnum hlutföllum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að slík tilgreining á fjárhæð lánsins nægði ekki ein og sér til að komast að niðurstöðu um hvort hann tæki til láns í erlendum gjaldmiðli eða í íslenskum krónum bundið gengi erlendrar myntar heldur yrði að líta til þess hvernig aðilar efndu aðalskyldur sínar samkvæmt samningnum. Var tekið fram að andvirði lánsins hefði verið ráðstafað að ósk Ú ehf. inn á gjaldeyrisreikninga, en með því móti hefði stofnast samsvarandi krafa í erlendum myntum á hendur bankanum vegna reikninganna. Talið var að þegar lánveitandi efni aðalskyldu sína með því móti hefði fé í erlendum gjaldmiðlum í reynd skipt um hendur. Var því fallist á það með héraðsdómi að um hafi verið að ræða lán í erlendum gjaldmiðlum og L hf. því sýknað af kröfu Ú ehf.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf dómstjóri.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. september 2017. Hann krefst þess að viðurkennt verði að lánssamningur milli áfrýjanda og Landsbanka Íslands hf. 20. febrúar 2004 sé bundinn ólögmætri gengistryggingu samkvæmt 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málsatvikum og málsástæðum aðila er lýst í héraðsdómi. Við úrlausn um hvort samningur sé um lán í erlendum gjaldmiðli eða í íslenskum krónum bundið gengi erlendra mynta hefur í fjölmörgum dómum Hæstiréttar verið lagt til grundvallar að fyrst og fremst verði byggt á skýringu á texta viðkomandi samnings þar sem lýst er skuldbindingunni sem lántaki gengst undir. Þegar sú textaskýring tekur ekki af skarið um efni lánssamningsins hefur verið litið til atriða sem lúta að því hvernig hann hefur verið efndur og framkvæmdur að öðru leyti.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi sagði í fyrrgreindum lánssamningi að um væri að ræða fjölmyntalán „að jafnvirði“ 85.000.000 krónur í þremur erlendum gjaldmiðlum sem skiptust í jöfnum hlutföllum. Hæstiréttur hefur ítrekað slegið því föstu að slík tilgreining á fjárhæð láns í texta samnings nægi ekki ein og sér til að komast að niðurstöðu um hvort hann taki til láns í erlendum gjaldmiðli eða í íslenskum krónum bundið gengi erlendrar myntar, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 15. júní 2012 í máli nr. 3/2012. Verður því að líta til þess hvernig lánveitandinn og lántakinn efndu aðalskyldur sínar samkvæmt samningnum. Svo sem rakið er í héraðsdómi var andvirði lánsins ráðstafað að ósk áfrýjanda inn á gjaldeyrisreikninga, en með því móti stofnaðist samsvarandi krafa í erlendum myntum á hendur bankanum vegna reikninganna. Þegar lánveitandi efnir aðalskyldu sína með því móti hefur verið talið að fé í erlendum gjaldmiðlum skipti í reynd um hendur, sbr. meðal annars dóma réttarins 11. september 2014 í máli nr. 90/2014 og 15. janúar 2015 í máli nr. 409/2014. Samkvæmt þessu verður fallist á það með héraðsdómi að um hafi verið að ræða lán í erlendum gjaldmiðlum. Verður dómurinn því staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir, en fjárhæð hans tekur mið af því að samhliða er rekið annað mál um samkynja sakarefni.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Útgerðarfélagið Dvergur ehf., greiði stefnda, Landsbankanum hf., 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.