57/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli B gegn N og H var vísað frá dómi. Í málinu krafðist B þess að N og H yrðu dæmdir óskipt skaðabótaskyldir vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir er tiltekin fasteign var rifin en fasteignin var sambyggð fasteign B. Reisti B kröfu sína á hendur N á 51. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús og taldi tjónið á fasteign sinni felast í því að veggur sem skildi húsin að hafi staðið óeinangraður eftir þegar hús N var rifið. Tjón hans hafi einnig falist í því að leigutaki sem bjó í fasteign hans rifti leigusamningi sínum við hann. Kröfu sína á hendur H reisti B á sakareglunni og taldi hann hina skaðabótaskyldu háttsemi felast í því að H hefði tekið að sér og látið framkvæma niðurrif á húsinu án þess að hafa gætt að því að ekki hlytist tjón af þeim framkvæmdum fyrir B. Varnaraðilar höfðu ekki upp þá málsástæðu í héraði að B hefði ekki orðið fyrir tjóni og mótmæltu því heldur ekki að það yrði rakið til niðurrifs hússins. Í Hæstarétti var talið að uppfyllt væru skilyrði 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 21. janúar 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 10. janúar 2011, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnisúrlausnar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar eins og ekki væri um að ræða gjafsóknarmál.

Varnaraðilinn Hafnarfjaðarkaupstaður krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar. Varnaraðilinn N-x-x D. P-x-x hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Sóknaraðili hefur fengið gjafsókn fyrir Hæstarétti vegna kærumáls þessa.

Sóknaraðili höfðaði mál þetta í héraði gegn varnaraðilum og krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að þeir yrðu dæmdir óskipt skaðabótaskyldir vegna tjóns sem hann telur sig hafa orðið fyrir er fasteignin Hverfisgata 41A, Hafnarfirði, var rifin, en fasteignin var sambyggð fasteign sóknaraðila, sem er númer 41 við sömu götu. Í stefnu er gerð grein fyrir því á hvaða rökum krafan er reist, annars vegar gagnvart varnaraðilanum N-x-x D. P-x-x og hins vegar gagnvart varnaraðilanum Hafnarfjarðarkaupstað. Er krafan á hendur hinum fyrrnefnda reist á 51. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, en tjónið á fasteigninni kveður sóknaraðili í stefnu felast í því að veggur, sem skildi húsin að, hafi staðið óeinangraður eftir, þegar hús þessa varnaraðila var rifið. Hafi tjón hans einnig falist í því að leigutaki, sem þar hafðist við, hafi rift leigusamningi og farið úr húsinu vegna kulda. Kröfuna á hendur Hafnarfjarðarkaupstað kveðst sóknaraðili reisa á sakarreglunni og hafi hin skaðabótaskylda háttsemi falist í því að þessi varnaraðili hafi tekið að sér og látið framkvæma niðurrif á húsinu án þess að hafa gætt að því að ekki hlytist tjón af þeim framkvæmdum fyrir sóknaraðila.

Samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 er heimilt að höfða mál til að leita viðurkenningardóms um kröfu, enda hafi aðili lögvarða hagsmuni af því að skorið sé úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands. Áskilnaður ákvæðisins um lögvarða hagsmuni hefur í dómum Hæstaréttar verið skýrður svo, að sá er höfðar mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu verði að leiða nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni og gera grein fyrir því í hverju tjón hans felist og hver tengsl þess séu við atvik máls.

Í greinargerð varnaraðilans Hafnarfjarðarkaupstaðar í héraði tefldi hann fram þeim málsástæðum að nauðsynlegt hefði verið að rífa húsið, enda stafaði hætta frá því fyrir nærliggjandi hús. Ástæða þess hve illa var komið fyrir húsinu hafi verið vanræksla á viðhaldi þess í áratugi. Hann kveður málið hafa verið alvarlegt og atbeini hans að niðurrifi hússins hafi verið í þágu almannahagsmuna. Niðurrifið hafi verið á ábyrgð eiganda hússins. Reynt hafi verið að hafa upp á sóknaraðila áður en framkvæmdir hófust, en það ekki tekist. Ekki hafi verið unnt að bíða vegna þess að niðurrif hússins varð að eiga sér stað á meðan kalt var í veðri. Hann kveður sóknaraðila hafa vitað frá því í lok janúar 2009 að hús hans var óeinangrað að hluta en þó ekki hlutast til um að takmarka tjón sitt. Hafnar þessi varnaraðili því að hann hafi bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart sóknaraðila.

Varnaraðilinn N-x-x D. P-x-x lét málið ekki til sín taka í héraði.

Samkvæmt framansögðu höfðu varnaraðilar ekki þá málsástæðu uppi í héraði að sóknaraðili hafi ekki orðið fyrir tjóni og mótmæltu því heldur ekki að það verði rakið til niðurrifs hússins. Varnaraðilinn Hafnarfjarðarkaupstaður færir á hinn bóginn rök gegn skaðabótaábyrgð sinni á því tjóni.

Sóknaraðili hefur samkvæmt því sem áður greinir uppfyllt framangreind skilyrði 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 og hefur því lögvarða hagsmuni af því að krafa hans verði tekin til efnislegrar meðferðar. Verður hinum kærða úrskurði því hrundið og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnisúrlausnar.

Rétt er að ákvörðun um málskostnað í héraði og gjafsóknarkostnað bíði efnisúrlausnar málsins.

Varnaraðilinn Hafnarfjarðarkaupstaður verður dæmdur til að greiða kærumálskostnað, sem renni í ríkissjóð og verður nánar ákveðinn eins og segir í dómsorði. Um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Hæstarétti fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilinn Hafnarfjarðarkaupstaður greiði 200.000 krónur í kærumálskostnað, sem renni í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 200.000 krónur.