57/2002

A o.fl. afsöluðu fasteigninni X til SJ á árinu 1981, en áskildu sér forkaupsrétt að eigninni. Á árinu 2000 gerði SJ kaupsamning um eignina við SK án þess að bjóða A o.fl. að neyta forkaupsréttar síns. Af þessu tilefni höfðuðu A o.fl. mál til viðurkenningar á forkaupsréttinum. Með dómi Hæstaréttar 20. september 2001 í máli nr. 154/2001 var fallist á kröfu A o.fl. Eftir að A o.fl. höfðu fengið afsal fyrir fasteigninni kröfðust þau þess að SK yrði með beinni aðfarargerð borinn út úr fasteigninni. SK mótmælti kröfunni með vísan til þess annars vegar að A o.fl. hefðu lýst því yfir fyrir dómi að SK yrði veittur sanngjarn frestur til að finna sér nýtt húsnæði og hins vegar að ákvæði húsaleigulaga nr. 36/1994 stæðu í vegi fyrir kröfunni. Talið var að fyrrgreind yfirlýsing A o.fl. gæti ekki að efni til hafa falið í sér skuldbindingu um að SK fengi að halda umráðum fasteignarinnar lengur en þá tvo mánuði, sem liðu frá uppsögu dóms Hæstaréttar til þess að A o.fl. kröfðust heimildar til að fá SK borinn út af henni. Væri því óhjákvæmilegt að líta svo á að SK hefðist nú við í húsi A o.fl., sem SK ætti engan rétt til, í ólofi A o.fl., sbr. ákvæði VI. bókar 14. kapítula 6. gr. norsku laga K-kk-ef V. frá 15. apríl 1687. Var því fallist á að SK yrði borinn út af fasteiginni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. janúar 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 4. febrúar sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 14. janúar 2002, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að þeim yrði heimilað að fá sóknaraðila borinn með beinni aðfarargerð út úr fasteigninni Bárugötu 2 í Reykjavík. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila um framangreinda aðfarargerð verði hafnað og þeim gert óskipt að greiða sér málskostnað í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og að þeim verði dæmdur kærumálskostnaður.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði keypti sóknaraðili fasteignina að Bárugötu 2 af klausturreglu St. Jósefssystra með samningi 8. nóvember 2000. Varnaraðilar, sem töldu gengið fram hjá forkaupsrétti sínum að eigninni með þessum samningi, höfðuðu af því tilefni mál, sem leitt var til lykta með dómi Hæstaréttar 20. september 2001. Í þeim dómi var forkaupsréttur varnaraðila viðurkenndur og seljanda eignarinnar gert að selja þeim hana og afsala með þeim kjörum, sem í samningnum greindi. Því til samræmis fengu varnaraðilar afsal fyrir fasteigninni 7. nóvember 2001. Í máli þessu leita þau heimildar til að fá sóknaraðila vikið af eigninni með útburðargerð, en kröfu um hana báru þau upp fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 21. nóvember 2001.

Í hinum kærða úrskurði eru tekin upp orðrétt ummæli úr fyrrgreindum dómi Hæstaréttar varðandi yfirlýsingu, sem fram kom af hendi varnaraðila við flutning þess máls, um að þau myndu veita sóknaraðila sanngjarnan frest til að finna sér nýtt húsnæði ef kröfur þeirra yrðu teknar þar til greina. Ekki verður litið svo á að yfirlýsing með svo óákveðnu orðalagi geti að efni til hafa falið í sér skuldbindingu um að sóknaraðili fengi að halda umráðum fasteignarinnar lengur en þá tvo mánuði, sem liðu frá uppsögu dóms Hæstaréttar fram til þess að varnaraðilar kröfðust heimildar til að fá sóknaraðila borinn út úr henni. Sóknaraðili öðlaðist rétt til að hafast við á eigninni með kaupum hennar. Þegar þau kaup urðu að engu vegna þeirra atvika, sem áður greinir, var um leið liðinn undir lok réttur sóknaraðila til umráða yfir henni án heimildar varnaraðila. Vera hans á eigninni á því tímamarki gat ekki ein og sér skapað honum rétt til að halda áfram umráðum hennar, hvorki svo sem húsaleigusamningur hefði verið gerður um hana né á öðrum grunni. Er því óhjákvæmilegt að líta svo á að sóknaraðili hafist nú við í húsi varnaraðila, sem hann á engan rétt til, í ólofi eiganda, sbr. ákvæði VI. bókar 14. kapítula 6. gr. norsku laga K-kk-ef V. frá 15. apríl 1687. Samkvæmt því verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest um annað en málskostnað, en rétt er að aðilarnir beri hvert sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.