454/2000

S lenti í umferðarslysi, en hann var þá framsætisfarþegi í bifreið Ó. S var 16 ára námsmaður á slysdegi og hlaut hann hálstognun í slysinu. Ekki varð ágreiningur um málavexti né fébótaábyrgð Ó og V samkvæmt umferðalögum, en ágreiningur stóð um kröfu S til bóta vegna varanlegrar örorku og annars fjártjóns samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga. Í matsgerð tveggja lækna var varanleg örorka S af völdum umferðarslyssins ekki talin vera fyrir hendi. Með hliðsjón af því kvað Hæstiréttur varanlega örorku S ekki verða metna til stiga og hefðu engar líkur verið leiddar að hugsanlegu atvinnutjóni hans síðar. Voru honum því ekki dæmdar bætur vegna varanlegrar örorku. Ó og V voru sýknaðir af kröfu S um bætur fyrir annað fjártjón þar sem kröfuliðurinn þótti óskilgreindur og áætlaður og væri ekki sýnt fram á að hann gæti fallið undir annað fjártjón samkvæmt téðu lagaákvæði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 15. desember 2000 að fengnu áfrýjunarleyfi. Þeir krefjast þess aðallega, að héraðsdómi verði hrundið og þeim aðeins gert að greiða gagnáfrýjanda 303.675 krónur með 2% ársvöxtum frá 20. mars 1997 til greiðsludags auk útlagðs kostnaðar að fjárhæð 6.827 krónur. Til vara krefjast aðaláfrýjendur þess, að fjárkröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Málinu var gagnáfrýjað 7. mars 2001. Gagnáfrýjandi krefst þess, að aðaláfrýjendur verði dæmdir in solidum til að greiða sér 618.187 krónur með 2% ársvöxtum frá 20. mars 1997 til 5. nóvember 1999 en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál, en gagnáfrýjandi hefur fengið gjafsókn á báðum dómstigum.

I.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi lenti gagnáfrýjandi í umferðarslysi 20. mars 1997, en hann var þá framsætisfarþegi í fólksbifreið aðaláfrýjanda Ó-kk-ef H-kk-ef. Í matsgerð læknanna J-kk-ef H-kk-ef og R-kk-ef J-kk-ef 14. september 1999, sem unnin var með hliðsjón af skaðabótalögum nr. 50/1993, sbr. lög nr. 42/1996, segir meðal annars, að gagnáfrýjandi virðist hafa fengið hálstognun í slysinu og hafi væg einkenni vegna afleiðinga hennar. Ekki var talið, að gagnáfrýjandi hefði orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga, en hann var 16 ára námsmaður á slysdegi. Tímabil þjáningabóta samkvæmt 3. gr. var talið vera þrír mánuðir, en gagnáfrýjandi var þó ekki rúmfastur á þeim tíma. Varanlegur miski samkvæmt 4. gr. laganna var metinn 5%, en varanleg örorka samkvæmt 5. gr. var ekki talin vera fyrir hendi.

Hvorki er ágreiningur um málavexti né fébótaábyrgð aðaláfrýjenda samkvæmt XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987. Gagnáfrýjanda hafa verið boðnar bætur vegna þjáninga og varanlegs miska auk útlagðs kostnaðar, en hins vegar er deilt um kröfu hans til bóta vegna varanlegrar örorku og annars fjártjóns samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga. Þá er ágreiningur um vexti.

II.

Á það er fallist með héraðsdómi, að ákvörðun um bætur til gagnáfrýjanda vegna varanlegrar örorku verði reist á 1. mgr. 8. gr. skaðabótalaga, en með tilliti til niðurstöðu Hæstaréttar 4. júní 1998, sbr. H. 1998.2233, verði litið framhjá 1. málslið 2. mgr. 8. gr., sbr. 2. gr. laga nr. 42/1996. Eins og áður segir komust læknarnir J-kk-nf H-kk-nf og R-kk-nf J-kk-nf að þeirri niðurstöðu, að gagnáfrýjandi hefði ekki hlotið varanlega örorku samkvæmt 5. gr. skaðabótalaga af völdum umferðarslyssins 20. mars 1997. Varanleg örorka gagnáfrýjanda verður því ekki metin til stiga samkvæmt 4. gr. laganna, svo sem ráð er fyrir gert í 1. mgr. 8. gr., en engar líkur hafa verið leiddar að því, að hann verði fyrir nokkru atvinnutjóni af þessum sökum í skilningi síðastnefnda ákvæðisins, þegar stundir líða fram, sbr. til hliðsjónar áðurnefndan hæstaréttardóm og H. 1998.3115. Verða gagnáfrýjanda því ekki dæmdar bætur vegna varanlegrar örorku.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms er fallist á þá niðurstöðu hans að hafna kröfum gagnáfrýjanda um bætur fyrir annað fjártjón samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga, en ekki er deilt um bætur vegna þjáninga og útlagðs kostnaðar, eins og áður greinir. Með símbréfi 13. október 1999 svaraði aðaláfrýjandi Vátryggingafélag Íslands hf. kröfubréfi gagnáfrýjanda frá 5. sama mánaðar og bauð 230.775 krónur vegna varanlegs miska auk þjáningabóta. Í stefnu er því einungis lýst, að við svo búið hafi gagnáfrýjandi kosið að ganga ekki til uppgjörs á tjóninu, en engra upplýsinga nýtur í málinu um samskipti málsaðila í kjölfar þessa. Standa engin rök til þess að ákveða fjárhæð miskabóta á annan veg en fram kom í svari félagsins, sbr. 1. mgr. 15. gr. skaðabótalaga, en þær bætur voru hinar sömu og krafist var og sýnast hafa verið gagnáfrýjanda til reiðu frá þessum tíma.

Samkvæmt framansögðu verða aðaláfrýjendur dæmdir in solidum til að greiða gagnáfrýjanda 310.502 krónur, þ.e. 72.900 krónur í þjáningabætur, 230.775 krónur vegna varanlegs miska og 6.827 krónur vegna útlagðs kostnaðar. Með hliðsjón af framvindu og úrslitum málsins þykir rétt, að hin dæmda fjárhæð beri dráttarvexti frá uppsögu þessa dóms, en fram til hennar reiknist 2% ársvextir á bætur vegna þjáninga og miska í samræmi við 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga.

Af sömu ástæðum og liggja til grundvallar ákvörðun um upphafstíma dráttarvaxta þykir rétt, að málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað gagnáfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti mælir í dómsorði.

Dómsorð:

Aðaláfrýjendur, Ó-kk-nf H-kk-nf og Vátryggingafélag Íslands hf., greiði in solidum gagnáfrýjanda, S-kk-þgf B-kk-þgf, 310.502 krónur með 2% ársvöxtum af 303.675 krónum frá 20. mars 1997 til uppsögu þessa dóms en með dráttarvöxtum af allri fjárhæðinni samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun J-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 400.000 krónur.