157/2009

Með úrskurði héraðsdóms var máli U og H gegn V og Á vísað frá dómi á grundvelli þess að áður hefði verið leyst efnislega úr ágreiningi um kröfu þeirra í máli sem þau höfðu áður höfðað gegn V og Á. Í fyrra máli aðilanna voru V og Á sýknuð af kröfu um að þeim yrði gert að gefa út afsal fyrir jörðinni U gegn tiltekinni greiðslu. Í dómi Hæstaréttar í því máli sem hér var til úrlausnar kröfðust U og H hins vegar dóms um skyldu V og Á til að greiða þeim skaðabætur á grundvelli svonefndrar auðgunarreglu. Þótt bæði málin ættu rætur að rekja til sömu atvika var dómkrafa V og Á í því síðara annars efnis en í fyrra málinu og að auki reist á öðrum grunni. Var því ekki talið að 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 stæði í vegi fyrir málsókninni og var lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 23. mars 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. apríl sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 17. mars 2009, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar, en til vara að úrskurðinum verði breytt á þann veg að málskostnaður í héraði falli niður. Í báðum tilvikum krefjast sóknaraðilar kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins var jörðin Unnarholtskot II í Hrunamannahreppi, þinglýst eign sóknaraðilans H-kvk-ef H-kvk-ef H-kvk-ef, seld nauðungarsölu 15. nóvember 2002 og varð þar hæstbjóðandi Sparisjóðurinn Suðurlandi, sem fékk afsal fyrir jörðinni 24. janúar 2003. Sparisjóðurinn seldi hana varnaraðilum 27. mars 2003 fyrir 13.550.000 krónur og gaf út afsal til þeirra sama dag.

Sóknaraðilar höfðuðu mál gegn varnaraðilum 12. nóvember 2005 og kröfðust þess að þeim yrði gert að gefa út afsal til sóknaraðila fyrir jörðinni gegn greiðslu á 15.000.000 krónum með nánar tilgreindum vöxtum. Sóknaraðilar reistu þessa kröfu á því að þau hafi gert samning við varnaraðila áður en þau síðarnefndu keyptu jörðina um að varnaraðilar myndu leysa hana til sín á framangreindan hátt, en gefa síðan út afsal fyrir henni til sóknaraðilans H-kvk-ef að liðnum einum til þremur árum gegn greiðslu á útlögðum kostnaði. Í dómi Héraðsdóms Suðurlands 15. desember 2006, sem staðfestur var með dómi Hæstaréttar 15. nóvember 2007 í máli nr. 151/2007, voru þessar staðhæfingar sóknaraðila taldar ósannaðar og voru varnaraðilar sýknuð af kröfu þeirra.

Sóknaraðilar höfðuðu málið, sem hér er til úrlausnar, gegn varnaraðilum 21. maí 2008 og kröfðust þess að þeim síðarnefndu yrði gert að greiða sér aðallega 14.450.000 krónur, en til vara lægri fjárhæð, ásamt nánar tilgreindum vöxtum. Í málinu bera sóknaraðilar fyrir sig að Sparisjóðurinn Suðurlandi hafi selt varnaraðilum jörðina í þeirri röngu trú að þau hafi komið þar fram í þágu sóknaraðila og hafi kaupverðið, 13.550.000 krónur, verið ákveðið með tilliti til þess. Markaðsverð jarðarinnar hafi á hinn bóginn verið 28.000.000 krónur þegar kaupin voru gerð. Vegna þessa misskilnings sparisjóðsins hafi varnaraðilar með óréttmætum hætti auðgast um fjárhæð stefnukröfunnar í málinu, en sóknaraðilar orðið fyrir tjóni sem nemi auðgun varnaraðila. Máli þessu var vísað frá héraðsdómi með hinum kærða úrskurði.

Í máli sóknaraðila, sem lauk með dómi Hæstaréttar 15. nóvember 2007, voru varnaraðilar sem áður segir sýknuð af kröfu um að þeim yrði gert að gefa út afsal til sóknaraðila fyrir jörðinni Unnarholtskoti II gegn greiðslu á 15.000.000 krónum auk vaxta. Í málinu, sem hér er til úrlausnar, krefjast sóknaraðilar á hinn bóginn dóms um skyldu varnaraðila til að greiða þeim 14.450.000 krónur með vöxtum í skaðabætur eða á grundvelli svonefndrar auðgunarreglu. Þótt bæði málin eigi rætur að rekja til sömu atvika er dómkrafa sóknaraðila í því síðara annars efnis en í fyrra málinu og að auki reist á öðrum grunni. Af þeim sökum stendur 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 ekki í vegi fyrir því að efnisdómur gangi í máli þessu. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að leysa úr málinu að efni til.

Rétt er að ákvörðun málskostnaðar í héraði bíði efnisdóms í málinu, en um kærumálskostnað fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilar, V-kk-nf J-kk-nf og Á-kvk-nf B-kvk-nf, greiði sóknaraðilum, U-kk-þgf G-kk-þgf og H-kvk-þgf H-kvk-þgf H-kvk-þgf, 150.000 krónur í kærumálskostnað.