115/2010

á því að um fullgildan víxil væri að ræða sem uppfyllti skilyrði 8. töluliðar 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 og vísaði í því efni til 35. og 36. gr. laga nr. 131/1997. Þá vísaði hann til þess að rafbréfið væri skuldabréf og krafan félli því að auki undir 7. tölulið greinarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skilgreining á því hvað teljist víxill samkvæmt 8. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 ráðist af ákvæðum 1. mgr. 2. gr., sbr. 1. gr. víxillaga. Í þessum ákvæðum komi ótvírætt fram að víxill hafi ekki víxilgildi nema um skjal sé að ræða. Þegar af þessari ástæðu væri ljóst að rafrænt eignarskráð verðbréf, sbr. 2. gr. laga nr. 131/1997,

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 19. febrúar 2010 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. febrúar 2010, þar sem felld var úr gildi fjárnámsgerð sýslumannsins í Reykjavík 19. ágúst 2009 fyrir kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að fjárnámið verði staðfest. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili leitaði fjárnáms hjá varnaraðila til fullnustu kröfu sinni samkvæmt svokölluðum þingvíxli án undangengins dóms eða sáttar. Er þar um að ræða rafbréf sem skilgreint er sem framseljanlegt rafrænt eignarskráð verðbréf, sbr. 2. gr. laga nr. 131/1997 um rafræna eignarskráningu verðbréfa. Um aðfararheimild vísaði sóknaraðili í aðfararbeiðni til 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989. Sýslumaður féllst á beiðnina og var fjárnámið gert 19. ágúst 2009. Varnaraðili leitaði í framhaldi af því úrlausnar Héraðsdóms Reykjavíkur og krafðist ógildingar fjárnámsins. Var mál þetta þingfest af því tilefni 6. nóvember 2009. Með hinum kærða úrskurði var fallist á kröfu varnaraðila.

Sóknaraðili reisir kröfu sína meðal annars á því að um fullgildan víxil sé að ræða sem uppfylli skilyrði 8. töluliðar 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 og vísar í því efni til 35. og 36. gr. laga nr. 131/1997. Hann hefur einnig vísað til þess að rafbréfið sé skuldabréf og falli krafan því að auki undir 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989.

Varnaraðili reisir kröfu sína í fyrsta lagi á því að skilríki fyrir ætlaðri aðfararheimild uppfylli ekki það skilyrði 2. mgr. 10. gr. laga nr. 90/1989 að frumrit viðkomandi viðskiptabréfs skuli fylgja kröfu byggi hún á 7. eða 8. tölulið 1. mgr. 1. gr. laganna. Í öðru lagi telur hann að aðfararheimild skorti fyrir kröfu sóknaraðila samkvæmt 1. mgr. 1. gr. sömu laga. Þá byggir hann í þriðja lagi á því að ósannað hafi verið að sóknaraðili ætti lögformlega kröfu á hendur honum, sem unnt væri að fullnusta með aðför, þegar aðfararbeiðni hafi borist sýslumanninum í Reykjavík.

Í 35. gr. laga nr. 131/1997 er kveðið á um að fylgja skuli þeim lagareglum sem um víxla gildi eftir því sem við geti átt sé rafbréf gefið út og skráð samkvæmt þeim lögum sem víxill. Samkvæmt 8. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 má gera fjárnám án undangengins dóms eða sáttar til fullnustu kröfu samkvæmt víxli, að því leyti sem krafist er fullnægju greiðsluskyldu á grundvelli gildandi réttar sem slíkt skjal veitir. Skilgreining á því hvað telst víxill samkvæmt ákvæðinu ræðst af 1. mgr. 2., sbr. 1. gr. víxillaga nr. 93/1933. Í þessum ákvæðum kemur ótvírætt fram að víxill hafi ekki víxilgildi nema um skjal sé að ræða. Þegar af þessari ástæðu er ljóst að rafrænt eignarskráð verðbréf, sbr. 2. gr. laga nr. 131/1997, getur ekki talist veita aðfararheimild samkvæmt 8. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989.

Samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 má gera fjárnám án undangengins dóms eða sáttar til fullnustu kröfu samkvæmt skuldabréfum fyrir ákveðinni peningaupphæð. Í ákvæðinu er gert að skilyrði að skuldabréfið sé vottað á nánar tiltekinn hátt og að berum orðum sé tekið fram í því að heimilt sé að gera aðför til fullnustu á skuldinni samkvæmt bréfinu án undangengins dóms eða réttarsáttar. Þar sem þessi áskilnaður er ekki fyrir hendi getur áðurnefnt rafbréf heldur ekki veitt aðfararheimild samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989. Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, M-kk-nf Á-kk-nf, greiði varnaraðila, Exista hf., 200.000 krónur í kærumálskostnað.