180/2010

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Á ehf. gegn V hf. var vísað frá dómi. Talið var ljóst að Á ehf. reisti aðild sína í málinu á því að hann væri eigandi þeirra veða sem krafa um nauðungarsölu beindist að, enda þó hann væri hvorki skuldari veðskuldabréfa eða eigandi þeirra veða er seld hafi verið nauðungarsölu áður. Reifun á þeim forsendum sem Á ehf. reisi aðild sína að málinu á væri því skýr og ekki í andstöðu við 80. gr. laga nr. 91/1991. Þá var talið að Á ehf. hafi ekki haft þær kröfur er til úrlausnar væru í málinu uppi í öðrum dómsmálum og yrði frávísun málsins frá dómi þegar af þeirri ástæðu ekki reist á ákvæði 4. mgr. 94. gr. sömu laga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. mars 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 26. febrúar 2010, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Þann 20. ágúst 2002 mun hafa verið gerð eignaskiptayfirlýsing fyrir fasteignina Rafstöðvarveg 1a í Reykjavík. Þar var meðal annars kveðið á um skiptingu eignarinnar í sjö eignarhluta sem hver fékk sitt fastanúmer í landskrá fasteigna. Ekki er ágreiningur um að í heild hafi verið gefin út 56 veðskuldabréf samtals að fjárhæð 252.000.000 krónur sem tryggð hafi verið með veði í þessum eignarhlutum, en aðalskuldari bréfanna mun hafa verið Hönnunar og listamiðstöðin Ártúnsbrekka ehf. Varnaraðili mun vera eigandi þessara bréfa. Eftir að bréfunum hafði verið þinglýst á fasteignina var 22. desember 2006 gerð ný eignaskiptayfirlýsing fyrir Rafstöðvarveg 1a þar sem eigninni var skipt í átta eignarhluta. Sex þeirra voru auðkenndir með sömu fastanúmerum og tiltekin höfðu verið í fyrri eignaskiptayfirlýsingunni, en einn af fyrri eignarhlutum leið undir lok og til urðu tveir nýir, sem fengu fastanúmerin 229-8067 og 229-8153. Þegar þessari eignaskiptayfirlýsingu var þinglýst voru veðréttindi fyrir áðurnefndum skuldabréfum ekki færð yfir á þessa tvo nýju eignarhluta. Miðstöðin ehf. sem stóð fyrir þessari yfirlýsingu sem eigandi allrar fasteignarinnar gaf út afsal 10. mars 2007 til sóknaraðila fyrir síðastnefndu eignarhlutunum tveimur sem þinglýst mun hafa verið 17. apríl sama ár. Varnaraðili krafðist þess að sýslumaðurinn í Reykjavík leiðrétti mistök, sem gerð hafi verið við þinglýsingu eignaskiptayfirlýsingarinnar 22. desember 2006 með því að veðbönd samkvæmt skuldabréfunum hafi ekki verið færð á nýju eignarhlutana tvo. Sýslumaður varð við þessari kröfu varnaraðila 24. apríl 2007. Sóknaraðili freistaði þess að bera þessa ákvörðun undir héraðsdóm, en kröfu hans um að veðréttindi samkvæmt skuldabréfunum yrðu afmáð af eignarhlutunum tveimur var hafnað sökum þess að hann hefði ekki leitað úrlausnar dómstóla um hana innan þess frests sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, sbr. dóm Hæstaréttar 9. maí 2008 í máli nr. 238/2008. Sóknaðili höfðaði þá mál 25. september 2008 og krafðist þess meðal annars að staðfest yrði með dómi „að veðandlag skuldabréfa, sem tryggð voru með veði í fasteignum að Rafstöðvarvegi 1a, ... nái ekki til eignarhluta með fastanúmerum 229-8067 og 229-8153“ og að staðfest yrði með dómi að skuldabréfin skuli í þinglýsingarbókum afmáð af framangreindum eignarhlutum. Kröfum sóknaraðila var hafnað með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 9. október 2009 og var sú niðurstaða staðfest með dómi Hæstaréttar 6. maí 2010 í máli nr. 709/2009.

Nauðungarsala á þeim sex eignarhlutum sem voru þinglýst eign Miðstöðvarinnar ehf. fór fram í tvennu lagi. Þann 18. apríl 2009 voru fjórir eignarhlutar með fastanúmerum 225-8524, 225-8526, 225-8527 og 225-8528 seldir nauðungarsölu. Söluverð þeirra var samtals 224.400.000 krónur og var varnaraðili kaupandi. Samkvæmt úthlutunarfrumvarpi sýslumannsins í Reykjavík greiddust 191.989.893 krónur vegna 1. veðréttar og 29.869.109 krónur upp í kröfur vegna bréfa á 2. veðrétti eða samtals 221.859.002 krónur. Þann 18. september 2007 voru tveir eignarhlutar með fastanúmerin 204-3313 og 225-8525 seldir nauðungarsölu. Söluverð þeirra var samtals 68.000.000 krónur og var varnaraðili kaupandi. Samkvæmt úthlutunarfrumvörpum sýslumannsins í Reykjavík greiddust samtals 33.942.933 krónur vegna bréfa á 2. veðrétti en 32.722.938 krónur upp í kröfur vegna bréfa á 3. veðrétti eða samtals 66.665.871 króna. Miðstöðin ehf. höfðaði 25. september 2008 mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur á hendur varnaraðila og krafðist þess aðallega að staðfest yrði með dómi að ranglega hafi verið staðið að sölu eignarhlutanna tveggja 18. september 2007 og að varnaraðili yrði dæmdur til greiðslu skaðabóta að fjárhæð 58.796.000 krónur auk nánar tilgreindra dráttarvaxta. Þá hafði Miðstöðin ehf. uppi varakröfu í málinu. Máli þessu var vísað frá héraðsdómi með úrskurði 13. maí 2009. Sá úrskurður var kærður til Hæstaréttar sem staðfesti hann með dómi 11. júní 2009 í máli nr. 298/2009 að því er varðaði frávísun fyrri hluta aðalkröfu og varakröfu, en lagði fyrir héraðsdóm að taka til efnisúrlausnar þann þátt aðalkröfunnar er laut að greiðslu skaðabóta.

Hjá sýslumanninum í Reykjavík liggur nú fyrir nauðungarsölubeiðni vegna þeirra tveggja eignarhluta í Rafstöðvarvegi 1a sem óseldir eru. Eru þeir eignarhlutar með fastanúmerin 229-8067 og 229-8153, en það eru þeir eignarhlutar sem Miðstöðin ehf. afsalaði til sóknaraðila 10. mars 2007. Sóknaraðili höfðaði mál þetta 25. júní 2009 og krefst þess að eftirstöðvar veðskuldabréfa sem tryggð voru með 3. veðrétti í eignarhlutum með fastanúmerunum 204-3313 og 225-8525 og hvíla nú á eignarhlutum með fastanúmerin 229-8067 og 229-8153 verði færðar niður um nánar tilgreinda fjárhæð með vísan til 57. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu.

Málsástæður varnaraðila fyrir frávísunarkröfu hans eru raktar í hinum kærða úrskurði.

II

Ljóst er að sóknaraðili reisir aðild sína í máli þessu að kröfu um niðurfærslu eftirstöðva fyrrgreindra veðskuldabréfa á grundvelli 57. gr. laga nr. 90/1991 á því að hann sé eigandi þeirra veða, sem krafa um nauðungarsölu beinist nú að til heimtu ógoldinna eftirstöðva þessara bréfa, enda þótt hann sé hvorki skuldari bréfanna né hafi verið eigandi þeirra veða sem seld voru nauðungarsölu 18. september 2007. Reifun á þeim forsendum sem sóknaraðili reisir aðild sína að málinu á er því skýr og er ekki í andstöðu við ákvæði við 80. gr. laga nr. 91/1991. Verður málinu ekki vísað frá dómi af þeim sökum, en úrslausn um það hvort hann getur með réttu átt aðild að málinu á þessum grunni er efnisatriði sem leitt getur til sýknu sé svo ekki talið vera. Sóknaraðili hefur ekki haft þær kröfur, sem til úrlausnar eru í þessu máli uppi í öðrum dómsmálum, og verður frávísun málsins frá dómi þegar af þeirri ástæðu ekki reist á ákvæði 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991. Að því marki sem málsástæður, sem sóknaraðili hefur uppi eða hefur haft uppi í öðrum dómsmálum stangast á við málsástæður hans í þessu máli, kann í því að felast ráðstöfun á sakarefni sem áhrif gæti haft á efnisúrlausn þessa máls, en leiðir ekki til frávísunar þess. Þar sem ekki hafa verið færðar fram aðrar gildar ástæður, sem leitt geta til frávísunar máls þessa frá héraðsdómi, verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er úr gildi felldur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.