49/2009

M, R og T voru ákærðir fyrir húsbrot og sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa, í félagi við óþekkta karlmenn, ruðst í heimildarleysi inn í íbúðarhús og veist þar að sjö mönnum og slegið þá ítrekað í höfuð og víðs vegar um líkama með hættulegum vopnum og bareflum. Ákærðu neituðu sök og báru við minnisleysi vegna ölvunar. Talið var sannað að ákærðu hefðu verið í því liði sem ruddist inn í íbúðarhúsið og barði á þeim sem þar voru fyrir. Töldust mennirnir allir hafa staðið saman að því að ryðjast inn í húsnæðið og ráðast þar á þá sem fyrir voru. Báru þeir því fulla refsiábyrgð á húsbrotinu og líkamsárásinni á alla mennina sjö enda þótt þeir hafi ekki allir orðið sannir að tilteknum áverkum við einstaka menn. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að M, R og T voru í hópi manna sem tókst á hendur ferð til þess beinlínis að ráðast á þá sem voru í íbúðarhúsinu með hættuleg vopn sem þeir beittu miskunnarlaus á varnalausa menn. Þá hlutu þrír af mönnunum beinbrot, þar á meðal hlaut einn þeirra lífshættulega áverka. Var refsing M, R og T hvers um sig ákveðin fangelsi í 2 ½ ár. Þá voru þeir dæmdir til að greiða sameiginlega miskabætur til brotaþola sem ákveðnar voru 300.000 krónur til fimm þeirra en 700.000 krónur til þess sem verst var leikinn.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 16. janúar 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd og þeir dæmdir til greiðslu skaðabóta og nánar tilgreindra vaxta eins og í ákæru greinir til B-x-x S-x-x, G-x-x A-x-x P-x-x, M-x-x W-x-x, P-x-x T-x-x, P-x-x W-x-x S-x-x og Z-x-x K-x-x.

Ákærðu krefjast aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð. Þá krefjast þeir aðallega að bótakröfum verði vísað frá dómi, en til vara að þær verði lækkaðar. Auk þess krefst ákærði M-x-x L-x-x að honum verði aðeins gert að greiða bætur til þeirra sem sannað telst að hann hafi valdið tjóni og þá óskipt með öðrum ákærðu sem einnig verði dæmdir vegna brota gegn sömu brotaþolum.

Þar sem héraðsdómi var áfrýjað eftir gildistöku laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála fer um áfrýjun og meðferð málsins fyrir Hæstarétti eftir þeim. Samkvæmt 3. mgr. 196. gr. laganna er heimild til að leita endurskoðunar á niðurstöðu héraðsdóms um einkaréttarkröfu ekki í höndum ákæruvalds heldur í höndum ákærða og þess sem gert hefur kröfuna. Ríkissaksóknari lét birta áfrýjunarstefnu fyrir brotaþolum í samræmi við 4. mgr. 201. gr. sömu laga og gaf þeim kost á að bera fram ósk um réttargæslumann. Þeir hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti og er því litið svo á að þeir krefjist staðfestingar ákvæða héraðsdóms um bætur.

I

Við aðalmeðferð málsins í héraði bar sjónarvottur, sem staddur var á svölum hússins nr. 10 við Austurberg í Reykjavík laugardaginn 22. mars 2008, að þremur bílum hafi verið ekið að húsinu og lagt á bifreiðastæði, þar sem stutt var að fara yfir að húsi að Keilufelli 35. Úr þeim hafi stigið sex til átta menn, sem hafi tekið ýmislegt úr farangursrými eins bílsins, meðal annars golfkylfu, og síðan gengið eftir göngustíg á milli húsanna og horfið sjónum, en bílstjórar orðið eftir. Tíu til fimmtán mínútum seinna hafi allir bílarnir verið horfnir.

Samkvæmt gögnum málsins voru á þessum tíma átta pólskir karlmenn staddir í stofu á neðri hæð hússins að Keilufelli 35. Skyndilega hafi hópur Pólverja ráðist inn og veist að þeim, meðal annars með því að beita bareflum, eins og lýst er í héraðsdómi. Eftir atlöguna, sem staðið hafi í um það bil 15 mínútur, hafi árásarmennirnir hlaupið vestur fyrir húsið og í bíla, sem þeir höfðu lagt við Austurberg. Lögregla fékk skráningarnúmer eins bílsins og var sá stöðvaður á suðurleið á Reykjanesbraut skömmu síðar. Þar voru ákærðu farþegar og fundust barefli í farangursgeymslu. Auk þeirra var síðar handtekinn T-x-x K-x-x J-x-x, sem einnig var ákærður og hlaut dóm í héraði, sem hann unir.

Í héraðsdómi er skilmerkilega lýst áverkum þeirra er fyrir árásinni urðu. Einn þeirra, Z-x-x K-x-x, var mjög illa leikinn, en fram er komið að hann hafi legið sofandi í rúmi í stofunni þegar atlagan hófst og hafi árásarmennirnir skipst á um að ráðast að honum. Blóðsýni voru tekin til DNA greiningar úr þeim, sem fyrir árás urðu, og fatnaði ákærðu. Samkvæmt niðurstöðu rannsóknarinnar, sem lögð var fram í héraði, fannst meðal annars blóð með DNA sniði Z-x-x K-x-x í fatnaði allra ákærðu. Við úrlausn málsins leit héraðsdómur fram hjá þessum sönnunargögnum þar sem hann taldi óvissu ríkja „um uppruna, meðhöndlun og merkingar“ á fatnaði ákærðu. Af hálfu ákæruvaldsins hefur þessu verið andmælt, enda hafi ákærðu ekki dregið í efa að um hafi verið að ræða fatnað sem þeir voru í við handtöku. Fallast verður á þessi andmæli, þar sem ekki verður séð að efni hafi verið til að víkja þessari rannsókn til hliðar eins og gert var, og verður á henni byggt við úrlausn málsins.

Í niðurstöðu héraðsdóms er rakið efni lögregluskýrslu um myndsakbendingu 5. apríl 2008, þar sem brotaþolinn P-x-x W-x-x S-x-x bar kennsl á myndir úr safni lögreglu af þremur mönnum, sem hann kvað hafa komið inn húsið og hafið barsmíðar, en það voru ákærðu M-x-x L-x-x og T-x-x R-x-x D-x-x, auk T-x-x K-x-x J-x-x. Þrír verjendur sakborninga hafi verið viðstaddir og lögreglumaður sá sem annaðist hana komið fyrir dóm og staðfest skýrsluna. Í bókun í lok þinghalds í héraði 27. október 2008 segir: „Af hálfu ákærðu eru ekki bornar brigður á það að ljósmyndir sem sagðar eru hafa verið teknar á vettvangi og munum sem að hald var lagt á séu máli þessu viðkomandi. Það sama á við um uppdrætti sem eru í málinu og ljósmyndir af ákærðu og þau gögn sem varða sakbendingar í málinu. Ekkert af þessu sé véfengt.“ Samkvæmt þessu voru ekki bornar brigður á ofangreinda myndsakbendingu. Gat héraðsdómur þegar af þeirri ástæðu byggt á skýrslu um hana og gerðist ekki þörf að vísa um þetta til heimildar í 3. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Í málinu liggur fyrir að einn húsráðenda að Keilufelli 35 hafi í lögregluskýrslu vegna árásarinnar borið fram kæru um húsbrot. Verður því ekki fallist á með ákærðu að skilyrði hafi brostið til saksóknar fyrir brot gegn 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Að þessu athuguðu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærðu, heimfærslu brota til refsiákvæða, refsingu ákærðu og sakarkostnað.

II

Svo sem fyrr segir hafa ákærðu krafist lækkunar á kröfum brotaþola, sem krafist hafa miskabóta úr hendi þeirra. Engin gögn hafa verið lögð fram um afleiðingar meiðsla brotaþolanna, sem voru margvísleg eins og í héraðsdómi greinir. Að öllu virtu eru miskabætur hæfilega ákveðnar 300.000 krónur til hvers þeirra að frátöldu því að í hlut brotaþolans Z-x-x K-x-x komi 700.000 krónur, en um vexti fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir. Brotaþolar aðrir en Z-x-x K-x-x kröfðust auk þess bóta fyrir lögfræðikostnað og var sú krafa tekin til greina í héraði. Sá þáttur í kröfum þeirra getur ekki komið til álita, enda var þessum brotaþolum skipaður réttargæslumaður í héraði og honum dæmd þóknun vegna starfa sinna sem lið í sakarkostnaði.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærðu, M-x-x L-x-x, R-x-x K-x-x og T-x-x R-x-x D-x-x, og sakarkostnað.

Ákærðu greiði óskipt B-x-x S-x-x, G-x-x A-x-x P-x-x, M-x-x W-x-x, P-x-x T-x-x og P-x-x W-x-x S-x-x hverjum fyrir sig 300.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 22. mars 2008 til 11. maí sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá greiði ákærðu óskipt Z-x-x K-x-x 700.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 22. mars 2008 til 26. september sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærðu greiði hver um sig málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Hæstarétti, hæstaréttarlögmannanna J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, H-kk-ef I-kk-ef og S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, 373.500 krónur til hvers. Ákærðu greiði sameignlega annan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 214.426 krónur.