529/2014

M krafðist þess að sér yrði heimilað að fá börn sín og K tekin úr umráðum K og fengin sér með beinni aðfarargerð. Undir meðferð málsins krafðist K þess að dómkvaddur yrði matsmaður til að svara því annars vegar hvort eldra barnið hefði orðið fyrir kynferðislegri misnotkun eða líkamlegu ofbeldi af hálfu M og hins vegar hvaða áhrif aðskilnaður barnanna frá K hefði ef fallist yrði á kröfu M um afhendingu þeirra. Þá krafðist K þess að tekin yrði skýrsla af móður sinni og fósturmóður, auk fyrrverandi eiginkonu og sambýliskonu M. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti að þessu leyti, var fallist á kröfu K um að dómkveðja matsmann til að svara því hvaða áhrif aðskilnaður frá K hefði á börnin. Á hinn bóginn var ekki talið á færi matsmanns að svara því hvort M hefði gerst sekur um refsiverða háttsemi og kröfu K því hafnað að því leyti. Hvað varðaði kröfu K um að áðurgreind vitni gæfu skýrslu fyrir dómi kom fram í dómi Hæstaréttar að lög stæðu því ekki í vegi að móðir K og stjúpmóðir gæfu skýrslu og bæru um aðstæður á heimili M. Að öðru leyti var fallist á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að hafna því að fyrrverandi sambýliskona og eiginkona M gæfu skýrslu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 31. júlí 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 1. ágúst sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 21. júlí 2014, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að dómkvaddur yrði maður til að svara síðari spurningu í matsbeiðni varnaraðila, en hafnað að því er varðar fyrri spurninguna. Þá var hafnað kröfu varnaraðila um að tekin yrði skýrsla af fjórum nafngreindum einstaklingum. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að ákvæði hins kærða úrskurðar um dómkvaðningu matsmanns verði fellt úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurðinn fyrir sitt leyti 1. ágúst 2014. Hún krefst þess að sér verði heimilað að leiða áðurgreind vitni. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

Í málinu freistar varnaraðili þess að fá börn sín og sóknaraðila afhent sér með beinni aðfarargerð á grundvelli laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Eins og atvikum máls er háttað, sem rakin eru í hinum kærða úrskurði, verður fallist á þá niðurstöðu úrskurðarins að dómkveðja megi sérfróðan mann til að svara því hvaða áhrif aðskilnaður barnanna frá varnaraðila hefði á börnin og hvort líklegt sé að slíkur aðskilnaður myndi skaða andlega heilsu þeirra. Þá verður með sama hætti ekki talið að lög standi því í vegi að leiða A og B fyrir dóm til að svara spurningum um aðstæður á heimili sóknaraðila í [...]. Á hinn bóginn verður hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans um synjun þess að aðrir gefi skýrslu við meðferð málsins.

Rétt er að kærumálskostnaður falli niður.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um dómkvaðningu matsmanns og um að hafna beri að C og D gefi skýrslu fyrir dómi.

Fallist er á kröfu varnaraðila, K, um að leiða megi vitnin A og B til að svara spurningum um aðstæður á heimili sóknaraðila, M.

Kærumálskostnaður fellur niður.