71/2008

S krafðist skaðabóta úr hendi V hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi árið 1997. Deildu aðilar um hvort skaðabótakrafan hefði verið fyrnd í skilningi 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þegar málið var höfðað. Var lagt til grundvallar að í örorkumati S var talið að tímabært hafi verið að leggja mat á afleiðingar slyssins að liðnum þremur árum frá slysdegi. S kvaðst ekki hafa haft vitneskju um kröfu sína fyrr en að fengnu læknisvottorði árið 2005. Talið var að gögn um heimsóknir S til læknis árið 2001 bæru með sér að ástand hans hafi verið svipað um langt skeið og að ekki hafi verið að vænta sérstakra breytinga. Þá hafi ástandið í aðalatriðum verið það sama og samkvæmt læknisvottorðinu frá 2005. Hafi S því ekki hnekkt líkum á því að hann hafi ekki síðar en á miðju ári 2001 vitað um kröfu sína í merkingu 99. gr. umferðarlaga. Hafi hann þá getað hafist handa við fullnustu kröfu sinnar. Hafi fyrningarfrestur því hafist 1. janúar 2002 og krafan verið fyrnd er málið var höfðað. Var V hf. því sýknað af kröfum S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. febrúar 2008. Hann krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 3.294.640 krónur en til vara 1.197.700 krónur með 2% ársvöxtum frá 3. nóvember 2002 til 25. desember 2005, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi lenti í umferðarslysi 27. febrúar 1997 þegar hann missti stjórn á bifreið sinni á Miðnesheiði með þeim afleiðingum að hún valt. Hann var einn í bifreiðinni umrætt sinn og kom sér sjálfur á sjúkrahús í Keflavík til aðhlynningar. Samkvæmt vottorði Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja 14. september 2001, sem undirritað er af G-kk-þgf B. G-kk-þgf sérfræðingi í bæklunarlækningum, var áfrýjandi þá með tvö skurðsár á hnakka og eitt á eyra og „nokkuð hressilega“ hafi blætt úr öðrum skurðinum á hnakka. Ekki er getið um aðra áverka, en tekið fram að hreyfingar hafi verið eðlilegar. Að lokinni skoðun hafi áfrýjandi fengið hálskraga og almennar ráðleggingar. Í sama vottorði kemur fram að áfrýjandi hafi næst leitað til heilsugæslu 4. mars 1999 vegna bakverkja og eftir það í sex skipti af sömu ástæðu, síðast 18. apríl 2001. Loks er getið um tvö skipti eftir það, sem áfrýjandi hafi vegna bakverkja leitað til sama sérfræðings, en að því verður vikið nánar síðar.

Í september 2005 leituðu aðilarnir í sameiningu eftir mati tveggja manna á tímabundnum og varanlegum afleiðingum slyssins á heilsu áfrýjanda og var því lokið 17. nóvember sama ár. Stefndi fékk eftir það dómkvadda tvo menn til að meta sömu atriði og er matsgerð þeirra dagsett 18. júní 2006. Sjúkrasaga áfrýjanda og atvik málsins eru að öðru leyti nánar rakin í hinum áfrýjaða dómi.

Áfrýjandi reisir kröfu sína á 1. mgr. 88. gr., sbr. 1. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum, en bifreiðin, sem hann slasaðist í, hafi verið tryggð lögboðinni slysatryggingu ökumanns hjá stefnda. Sá síðastnefndi vefengir ekki bótaábyrgð sína vegna slyssins, en krefst sýknu þar eð krafa áfrýjanda hafi verið fyrnd þegar málið var höfðað 3. nóvember 2006.

II

Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga fyrnast allar kröfur samkvæmt XIII. kafla þeirra á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, en þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði. Málið var höfðað skömmu áður en tíu ár voru liðin frá slysinu, en í því reynir á hvort krafa áfrýjanda hafi verið fallin niður 3. nóvember 2006 vegna fyrirmæla 99. gr. umferðarlaga um fjögurra ára fyrningartíma. Við úrlausn um það annars vegar hvenær áfrýjandi fékk vitneskju um kröfu sína og hins vegar hvenær hann átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar verður ekki eingöngu litið til huglægrar afstöðu hans, en bæði skilyrðin þurfa að vera fyrir hendi til þess að áðurnefndu ákvæði umferðarlaga um fjögurra ára fyrningartíma verði beitt.

Í áðurnefndu örorkumati 17. nóvember 2005 var tekin afstaða til þess hvenær tímabært hefði verið að kveða upp úr um afleiðingar slyss áfrýjanda. Um það var vísað til þess að áfrýjandi hafi hlotið háorkuáverka með höfuðhöggi, en þekkt sé að afleiðingar slíks áverka geti komið fram löngu eftir slys. Í því ljósi var talið að í fyrsta lagi hafi verið tímabært að leggja mat á afleiðingar slyssins að liðnum þremur árum frá slysdegi. Fyrirvari var gerður vegna höfuðhöggs, sem áfrýjandi hlaut og getið var um hér að framan, en engar frekari afleiðingar þess höggs eru í ljós leiddar og skoðun hjá sérfræðingi í heila- og taugalækningum sýndi ekkert sem benti til heilaskaða. Þessum niðurstöðum í örorkumati var ekki hnekkt í matsgerð dómkvaddra manna. Verður samkvæmt því lagt til grundvallar að unnt hefði verið að meta tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyssins á fyrri hluta ársins 2000.

Áfrýjandi kveðst ekki hafa haft vitneskju um kröfu sína fyrr en í fyrsta lagi að fengnu læknisvottorði 25. apríl 2005 og því sé skilyrði 99. gr. umferðarlaga, sem að þessu snýr, hvað sem öðru líður ekki uppfyllt til að telja megi fjögurra ára fyrningartíma hafa verið liðinn þegar málið var höfðað. Hann hafi ekki fengið vitneskju um fyrrnefnt læknisvottorð frá 14. september 2001 fyrr en á árinu 2004 og í því komi að auki fram að læknisaðgerðum hafi þá ekki verið lokið, þar sem til álita hafi komið að spengja lendhrygg hans. Hann hafi verið áfram í sjúkraþjálfun og á árinu 2004 verið sendur í segulómun á lendhrygg og til taugalæknis vegna minnisleysis.

Óumdeilt er að læknisvottorðið 14. september 2001 var samið að beiðni stefnda og sent honum, en ekki er fram komið af hvaða tilefni það var gert. Stefndi ber því ekki við að áfrýjandi hafi fengið það í hendur fyrr en sá síðastnefndi heldur sjálfur fram. Í samantekt í niðurlagi þessa vottorðs sagði meðal annars að á því stigi væri ekki unnt að bjóða upp á neina aðra meðferð en að reyna að halda baki áfrýjanda í góðu horfi með þjálfun og bólgustillandi lyfjum þegar þörf væri á. Yrði að telja líklegt að ástand hans væri orðið varanlegt, en það gæti þó skánað eða versnað. Færu einkenni á verri veg gæti hugsanlega komið til álita að gera spengingu neðst á lendhrygg, en einkenni á því stigi gæfu alls ekki tilefni til þess.

Þótt leggja verði til grundvallar að áfrýjandi hafi ekki fengið þetta vottorð í hendur fyrr en alllöngu eftir að það var samið er til þess að líta að þar er meðal annars greint frá því að hann hafi leitað til viðkomandi læknis 14. maí og 31. júlí 2001. Í vottorðinu er nokkuð ítarleg lýsing á því, sem læknirinn greindi um ástand áfrýjanda hið fyrra sinn. Meðal annars segir að hægri ganglimur sé um einum sentimetra styttri en sá vinstri, en taugaviðbrögð í fótum séu eðlileg. Við þreifingu sé hann „með eymsli lágt í lendhryggnum.“ Ekki sé grunur um að taugar séu klemmdar, heldur sé um að ræða langvinnan bakverk af öðrum toga. Þá segir að „meðferðin sé eingöngu að hægt er að bjóða upp á bólgustillandi lyf og sjúkraþjálfun á tímabilum, auk þess má prófa að leiðrétta lengdarmismun á ganglimum. Hann fær beiðni um hælhækkun og þjálfunarbeiðni“. Um komu áfrýjanda í síðara skiptið segir að hann hafi dottið illa á bakið í fótboltakeppni og sé mjög aumur yfir lendhrygg. Röntgenmynd sýni ekki brot „en óvenju útrétta fettu í lendhryggnum.“ Hann hafi ekki leitað á stofnunina eftir það.

Íþróttaslys áfrýjanda í júlí 2001 og hugsanlegar afleiðingar þess skipta ekki máli fyrir niðurstöðu um það hvernig heilsufar hans vegna umferðarslyssins var metið eftir fyrri komu hans til sérfræðingsins. Skráning eftir þá heimsókn ber með sér að ástand áfrýjanda var þá í aðalatriðum svipað og verið hafði um langt skeið og verður ekkert ráðið af henni um að vænta mætti sérstakra breytinga, sem raktar yrðu til slyssins, umfram þær sveiflur í líðan sem verið höfðu. Það sem greinir í vottorðinu í heild um ástand áfrýjanda við útgáfu þess er að auki í aðalatriðum hið sama og læknirinn lýsti í vottorði sínu 25. apríl 2005, en þá hafði verið gerð segulómun á lendhrygg áfrýjanda án þess að nokkur ráðagerð kæmi fram um frekari aðgerðir af því tilefni. Þá liggur fyrir bréf til lögmanns áfrýjanda 26. júní 2001 frá sjúkraþjálfara, sem kvað áfrýjanda hafa nýlega hafið meðferð hjá sér, en í læknisvottorðinu 14. september 2001 sagði sem áður greinir að áfrýjandi hafi fengið þjálfunarbeiðni í tengslum við komu til sérfræðingsins 14. maí sama ár. Áfrýjandi hlutaðist ekki til um að læknirinn gæfi skýrslu fyrir dómi um samskipti þeirra á þeim tíma, sem hér um ræðir. Að virtu öllu því, sem að framan greinir, hefur áfrýjandi ekki hnekkt þeim líkum sem fram eru komnar fyrir því að hann hafi ekki síðar en á miðju ári 2001 vitað um kröfu sína í merkingu 99. gr. umferðarlaga.

Á því tímamarki, sem síðast greinir, hafði áfrýjandi jafnframt tilefni til að hefjast handa við fullnustu kröfu sinnar með því að afla nauðsynlegra læknisvottorða og í framhaldi af því örorkumats. Leggja verður til grundvallar að þetta hefði verið unnt að gera áður en árið 2001 var á enda. Samkvæmt því hófst fyrningarfrestur kröfu áfrýjanda eftir 99. gr. umferðarlaga 1. janúar 2002. Krafa hans var því fyrnd þegar málið var höfðað. Samkvæmt því verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Rétt er að hvor aðilanna beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.