368/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi kröfu F hf. á hendur B ehf. og N ehf. um að rift yrði tiltekinni ráðstöfun. Deila aðila laut að því hvort málshöfðunarfrestir samkvæmt 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, hefði verið liðinn er málið var höfðað. Hæstiréttur vísaði til dóms réttarins frá 7. desember 2011 í máli nr. 614/2011. Talið var að í málinu hefði sex mánaða málshöfðunarfresti samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 í fyrsta lagi geta lokið 22. apríl 2010 en þar sem hann hefði ekki verið liðinn þegar fresturinn var framlengdur í 24 mánuði með gildistöku laga nr. 125/2009 yrði þeim lögum beitt um frestinn og hefði málið verið höfðað innan þess frests. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. maí 2012 sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. maí 2012, þar sem vísað var frá dómi varakröfu sóknaraðila um að rift verði þeirri ráðstöfun sem fólst í skuldskeytingu og skilmálabreytingu á lánssamningi nr. 717191 milli málsaðila 30. janúar 2009. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka áðurgreinda kröfu hans til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar „úr hendi beggja varnaraðila.“

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar, hvor fyrir sitt leyti.

Krafa varnaraðila um að varakröfu sóknaraðila verði vísað frá héraðsdómi er á því reist að málshöfðunarfrestur samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 hafi verið liðinn þegar mál þetta var höfðað 20. október 2011. Var fallist á þetta í hinum kærða úrskurði.

Með lögum nr. 44/2009, sem öðluðust gildi 22. apríl 2009, voru gerðar ýmsar breytingar á lögum nr. 161/2002 um fjarmálafyrirtæki. Meðal annars var í lög leitt nýtt ákvæði í 4. mgr. 103. gr. laganna þess efnis að sé ekki sýnt að eignir fjármálafyrirtækis muni nægja til að efna skuldbindingar þess að fullu megi krefjast riftunar á ráðstöfunum þess eftir sömu reglum og gilda um riftun ráðstafana þrotamanns við gjaldþrotaskipti.

Þann 23. júní 2009 krafðist stjórn sóknaraðila þess við Héraðsdóm Reykjavíkur að bankinn yrði tekinn til slita í samræmi við 3. tölulið 2. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002. Samkvæmt því ákvæði skal fjármálafyrirtæki tekið til slita eftir kröfu stjórnar þess ef það getur ekki staðið í fullum skilum við lánardrottna sína þegar kröfur þeirra falla í gjalddaga og ekki verður talið sennilegt að greiðsluörðugleikar þess muni líða hjá innan skamms tíma. Héraðsdómur varð samdægurs við kröfunni og var frestdagur við skiptin því sá dagur.

Slitastjórn sóknaraðila gaf út innköllun til skuldheimtumanna sem birt var í Lögbirtingablaði 22. júlí 2009 og lauk kröfulýsingarfresti 22. október sama ár. Samkvæmt þágildandi ákvæði 148. gr. laga nr. 21/1991 skyldi höfða dómsmál til að koma fram riftun áður en sex mánuðir væru liðnir frá því að skiptastjóri átti þess kost að gera riftunarkröfuna. Þó skyldi fresturinn aldrei byrja að líða fyrr en við lok kröfulýsingarfrests. Að óbreyttum lögum hefði málshöfðunarfresturinn því í fyrsta lagi runnið út 22. apríl 2010. Á meðan þeim fresti var enn ólokið, eða 30. desember 2009, öðluðust gildi lög nr. 125/2009. Með þeim var áðurnefndri 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2001 breytt á þann veg að frestur til að höfða riftunarmál við slit fjármálafyrirtækis var lengdur úr sex mánuðum í 24 mánuði. Kröfuna mátti því enn hafa uppi þegar málshöfðunarfresturinn var lengdur. Þar sem frestur til að höfða mál samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 var ekki liðinn þegar málshöfðunarfrestur var lengdur með nýjum lögum verður þeim lögum beitt um frestinn, sbr. dóm Hæstaréttar 7. desember 2011 í máli nr. 614/2011. Gat málshöfðunarfrestinum því í fyrsta lagi lokið 22. október 2011. Eins og að framan er rakið var mál þetta höfðað 20. október 2011 og var það því höfðað innan tilskilins frests samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 með síðari breytingum. Með vísan til þess að úrskurður héraðsdóms 23. júní 2009 um að sóknaraðili yrði tekinn til slita var reistur á 3. tölulið 2. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002 liggur fyrir að skilyrðum 4. mgr. 103. gr. laganna er að öðru leyti fullnægt.

Í héraði var málatilbúnaður sóknaraðila reistur á 141. gr. laga nr. 21/1991 en til vara á 131. gr. sömu laga. Af hinum kærða úrskurði verður ráðið að þar fyrir dómi hafi ekki af hálfu málsaðila verið sérstaklega fjallað um framangreindar breytingar á 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 og áhrif þeirra á fresti 148. gr. laga nr. 21/1991 til að höfða mál til riftunar. Þetta eru lagarök að baki málsástæðum sóknaraðila og stendur 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að þau komist að fyrir Hæstarétti. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka framangreinda varakröfu sóknaraðila til efnismeðferðar.

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Lagt er fyrir héraðsdóm að taka til efnismeðferðar varakröfu sóknaraðila, Frjálsa fjárfestingarbankans hf., um að rift verði þeirri ráðstöfun sem fólst í skuldskeytingu og skilmálabreytingu á lánssamningi nr. 717191 milli sóknaraðila og varnaraðila, Bláhöfða ehf. og Norðlingabrautar 8 ehf., 30. janúar 2009.

Varnaraðilar greiði óskipt sóknaraðila 300.000 krónur í kærumálskostnað.