419/2016

S, sem var skipstjóri á bátnum Suðurey og Í, útgerð skipsins, voru ákærð fyrir að stunda togveiðar með ólögmætum veiðarfærum. Í málinu báru S og Í fyrir sig að búið væri að fella úr gildi reglugerð þá sem bannaði veiðarnar og því bæri samkvæmt 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 að sýkna þá. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að ekki hefði verið hróflað við refsinæmi þess brots sem S og Í hefðu verið gefið að sök og hefði falist í því að stunda fiskveiðar með ólögmætum veiðarfærum. Í því tilliti gilti einu þótt reglugerð, sem mælt hefði fyrir um veiðarfærin hefði verið felld úr gildi í tilefni af könnun á fiskigengd á svæðinu sem fram hefði farið eftir umrædda veiðiferð. Yrði að dæma eftir þeim reglum sem í gildi hefðu verið á þeim tíma sem skipið hefði verið að veiðum. Voru S og Í því sakfelld fyrir brotið og dæmd til greiðslu sektar í Landhelgissjóð Íslands.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 18. maí 2016. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærðu verði sakfelldir samkvæmt ákæru og dæmdir til refsingar.

Ákærðu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að þeir verði dæmdir til vægustu refsingar sem lög leyfa.

Ákærðu er gefið að sök fiskveiðilagabrot með því að ákærði S-kk-nf hafi aðfaranótt laugardagsins 31. október 2015, sem skipstjóri á fiskiskipinu Suðurey ÞH-009, er ákærða Ísfélag Vestmannaeyja hf. gerir út, stundað togveiðar með 135 mm poka í botnvörpu innan svæðis þar sem einungis var heimilt að nota smáfiskaskilju eða 155 mm poka í botnvörpu. Er þetta talið varða við 1. gr., sbr. 2. gr. reglugerðar nr. 749/2006 um bann við veiðum með fiskibotnvörpu á Vestfjarðamiðum nema notuð sé smáfiskaskilja eða 155 mm poki í botnvörpu, svo sem henni var breytt með reglugerð nr. 534/2013, sbr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 15. gr. laga nr. 79/1997 um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands og 1. mgr. 18. gr. laganna vegna ákærða Ísfélags Vestmannaeyja hf. Ákærðu hafa gengist við því að háttseminni sé réttilega lýst í ákæru.

Eftir að höfð voru afskipti af veiðum skipsins umrætt sinn fór fram könnun 8. til 10. nóvember 2015 á fiskigengd á því svæði sem fyrrgreind reglugerð tók til. Niðurstaða hennar leiddi í ljós að hlutfall þorsks undir 55 cm að lengd hefði að meðaltali verið 7,2%, en viðmiðunarmörk til lokunar svæða voru 25% undir þeirri lengd. Af þessu tilefni lagði Hafrannsóknarstofnun til með bréfi 12. sama mánaðar, að höfðu samráði við Fiskistofu, að reglugerðin yrði felld úr gildi og var það gert með reglugerð nr. 1034/2015.

Í 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 segir að hafi refsilöggjöf breyst frá því að verknaður var framinn til þess er dómur gengur skuli dæma eftir nýrri lögum, bæði um refsinæmi verknaðar og refsingu. Þar segir einnig að hafi refsiákvæði laga fallið úr gildi af ástæðum, sem ekki bera vitni um breytt mat löggjafans á refsinæmi verknaðar, skuli dæma eftir lögum þeim, sem í gildi voru þegar brot var framið. Krafa ákærðu um sýknu er reist á þessu lagaákvæði.

Ekki hefur verið hróflað við refsinæmi þess brots sem ákærðu er gefið að sök og fólst í því að stunda fiskveiðar með ólögmætum veiðarfærum, en slík brot varða við 9. gr., sbr. 1. mgr. 15. gr. og 1. mgr. 18. gr. laga nr. 79/1997. Í því tilliti gildir einu þótt reglugerð, sem mælti fyrir um veiðarfærin og átti sér viðhlítandi stoð í lögunum, hafi verið felld úr gildi í tilefni af könnun, sem fram fór eftir umrædda veiðiferð, á fiskigengd á hafsvæðinu, sem reglugerðin tók til. Er þess þá að gæta að reglur af þessu tagi taka breytingum frá einum tíma til annars eftir ástandi fiskistofna hverju sinni og hafa ekkert að gera með mat á refsinæmi verknaðar. Verður því að dæma eftir þeim reglum sem voru í gildi á þeim tíma sem skipið var að veiðum. Samkvæmt þessu verða ákærðu sakfelld fyrir brotið sem réttilega er fært til refsiákvæða í ákæru.

Við ákvörðun refsingar ákærðu ber að líta til þess að brotið var ekki stórfellt. Á hinn bóginn hefur ákærða Ísfélag Vestmannaeyja hf. haft ávinning af því, en andvirði aflans rann til útgerðarinnar. Að þessu virtu verður refsing félagsins ákveðin 1.100.000 króna sekt og refsing ákærða S-kk-ef 400.000 króna sekt. Skulu sektir renna í Landhelgissjóð Íslands, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga nr. 79/1997.

Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti féll ákæruvaldið frá kröfu um upptöku afla og veiðafæra. Verður ákærðu því ekki gert að greiða kostnað af öflun matsgerða vegna þeirrar kröfu. Ákærðu verður hins vegar gert að greiða óskipt allan annan sakarkostnað í héraði og áfrýjunarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns með virðisaukaskatti og útlagðan kostnað hans í héraði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf, greiði 400.000 króna sekt í Landhelgissjóð Íslands innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 24 daga.

Ákærða, Ísfélag Vestmannaeyja hf., greiði 1.100.000 króna sekt í Landhelgissjóð Íslands.

Ákærðu greiði óskipt 1.375.265 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns í héraði, F-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 800.000 krónur, og 62.932 krónur í útlagðan kostnað hans, svo og málsvarnarlaun verjandans fyrir Hæstarétti, 496.000 krónur.