573/2015

S var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa skallað A í andlitið. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að árás S hefði verið fólskuleg og beinst að ölvuðum og blóðugum manni, sem var illa leikinn eftir undanfarandi árás af hendi annarra ákærðu í héraði. Á hinn bóginn var litið til þess að S hafði ekki áður hlotið refsidóm og að nokkur dráttur hafði orðið á útgáfu ákæru af ástæðum sem S yrði ekki kennt um. Var refsing S ákveðin fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var S, ásamt öðrum ákærðu í héraði, gert að greiða A sameiginlega samtals 423.056 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma M-kk-nf S-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 10. ágúst 2015 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, til vara að refsing verði felld niður, en að því frágengnu að hún verði milduð frá því sem ákveðið var í héraði. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að dæmd fjárhæð verði lækkuð.

Brotaþoli, A, hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti. Verður því að líta svo á að hann krefjist þess að ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu sína verði staðfest.

I

Í lögregluskýrslu, sem gerð var árla morguns 9. júní 2013, var því lýst að skömmu fyrir klukkan 3.30 þá um nóttina hafi borist tilkynning um að slagsmál hafi brotist út á bifreiðastæði við tiltekinn söluturn í Reykjanesbæ og hafi nokkur fjöldi lögreglumanna farið á vettvang. Þar hafi Y átt í átökum við fyrrnefndan brotaþola og þeir verið skildir að. Y hafi kveðið brotaþolann hafa með tilteknum hætti átt upptök að slagsmálum, en sagst hvorki hafa kýlt brotaþolann né vita hver hafi veist að honum. Haft var eftir brotaþolanum, sem var sagður „mikið blóðugur í andliti og í annarlegu ástandi“, að vinur Y að nafni Z hafi kýlt sig í andlitið. Hafi brotaþolinn verið með miklar blóðnasir og virst sem nef hans væri brotið, en hann hafi ekki viljað frekari aðstoð lögreglu og félagi hans ætlað að aka honum á sjúkrahús. Þeir hafi haldið á brott, en lögreglumenn svo séð ákærða koma úr gagnstæðri átt og ganga „stöðvunarlaust ... með höfuð sitt í andlit“ brotaþolans. Ekki hafi verið um þungt högg að ræða, en sökum þess að sá síðastnefndi hafi verið „með mikla áverka eftir fyrri líkamsárásina“ hafi blætt töluvert úr nefi hans. Ákærði hafi verið handtekinn, en sjúkrabifreið fengin til að flytja brotaþolann á sjúkrahús.

Að lokinni rannsókn höfðaði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu mál þetta með ákæru 13. janúar 2015 á hendur ákærða, áðurnefndum Y og Z, svo og X, þar sem þeir voru bornir sökum um að hafa í félagi ráðist fyrrgreinda nótt á brotaþolann. Hafi X og Y hvor um sig slegið hann í andlitið og Z gert það sama nokkrum sinnum, en ákærði skallað hann eitt sinn í andlitið. Af þessu hafi brotaþolinn nefbrotnað og hlotið glóðarauga, fjölda yfirborðsáverka í andliti, eymsl yfir kjálkaliðum og mar á upphandlegg, en háttsemi ákærða og hinna mannanna þriggja var talin varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Fyrir dómi neituðu þeir allir sök, en með hinum áfrýjaða dómi voru þeir sakfelldir samkvæmt ákæru, þó þannig að háttsemi X, Y og Z var færð undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði var á hinn bóginn talinn einn hafa orðið valdur að broti á nefbeini brotaþolans og var verknaður hans á þeim grunni heimfærður til 1. mgr. 218. gr. sömu laga. Allir voru þeir dæmdir til skilorðsbundinnar fangelsisrefsingar, X og Y þrjátíu daga hvor en Z og ákærði í sextíu daga, auk þess sem þeim var í sameiningu gert að greiða brotaþolanum 423.056 krónur í skaðabætur, svo og allan sakarkostnað. X, Y og Z hafa unað þeirri niðurstöðu.

II

Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að sannað væri með framburði vitna, einkum tveggja nafngreindra lögreglumanna sem staddir hafi verið á vettvangi, að ákærði hafi áðurgreinda nótt gengið viðstöðulaust að brotaþola og skallað hann í andlitið, en þetta hafi þó ákærði ekki gert í félagi með áðurnefndum X, Y og Z. Með vísan til forsendna dómsins um þetta verður sú niðurstaða staðfest.

Svo sem ráðið verður af áðursögðu varð brotaþolinn fyrir líkamsárás í tveimur aðskildum lotum, fyrst af hendi X, Y og Z í sameiningu en síðan af hendi ákærða. Í fyrrgreindri frumskýrslu lögreglu vegna málsins var ástandi brotaþolans eftir fyrri árásina lýst þannig að hann hafi verið mjög blóðugur í andliti, með miklar blóðnasir og virst vera nefbrotinn. Vegna þessara miklu áverka hafi högg, sem ákærði veitti síðan brotaþolanum með því að skalla hann í andlitið, valdið töluverðri blæðingu úr nefi þótt höggið hafi ekki verið þungt. Fyrir dómi sagðist brotaþolinn hafa fundið eftir fyrri árásina til sársauka „bara eiginlega í öllu andlitinu, aðallega í nefinu og í tönnunum, mikið í báðum kjálkunum“ og hafi blætt mjög mikið úr andlitinu. Hann hafi fundið til verkja í nefinu strax eftir fyrri árásina en síðan meira eftir atlögu ákærða. Allir árásarmennirnir fjórir hafi beint höggum að andliti hans, en hann gerði sér ekki grein fyrir því hvort hann hafi nefbrotnað í fyrri árásinni eða þeirri síðari. Vitnið G kvað brotaþolann hafa gengið að sér eftir fyrri árásina og hafi hann verið „alblóðugur í framan“ og vitnið séð að „nefið hans var skakkt“. Vitnin H og I lýstu því bæði að brotaþolinn hafi verið blóðugur í andliti eftir fyrri árásina, en vitnið J, sem var í fylgd brotaþolans, kvað hann hafa í þeirri árás fengið „alveg slatta“ af hnefahöggum í andlitið og hafi verið „bara allt í blóði“ þannig að ekki hafi verið unnt að greina hvar hann hafi hlotið áverka. Þá lýsti lögreglumaðurinn, sem ritaði áðurnefnda frumskýrslu vegna málsins, því fyrir dómi að brotaþolinn hafi verið blóðugur í andlitinu og illa leikinn eftir fyrri árásina.

Þegar framangreint er virt er ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að brotaþolinn hafi hlotið brot á nefi í árásinni, sem hann varð fyrir af hendi ákærða, fremur en í undanfarandi árás X, Y og Z. Verður því að heimfæra verknað ákærða til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar verður að líta til þess að árás þessi var fólskuleg og beindist að ölvuðum og blóðugum manni, sem var illa leikinn eftir fyrri árás af hendi annarra. Að gættu þessu ásamt því, sem greinir í hinum áfrýjaða dómi í tengslum við ákvörðun refsingar ákærða, verður niðurstaða dómsins um hana látin standa óröskuð.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu og sakarkostnað verða staðfest. Um áfrýjunarkostnað fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir, en málsvarnarlaun verjanda ákærða eru þar ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, S-kk-nf F-kk-nf T-kk-nf, greiði að ⅔ hlutum áfrýjunarkostnað málsins, sem samtals er 876.290 krónur að meðtöldum málsvarnarlaunum verjanda hans, J-kk-ef H. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, að fjárhæð 806.000 krónur. Að öðru leyti skal áfrýjunarkostnaður greiddur úr ríkissjóði.