381/2007

X var sakfelldur fyrir líkamsárás á Y fyrrum unnustu sína. Var talið að árásin hafi staðið yfir í að minnsta kosti hálfa klukkustund og falist meðal annars í því að X hefði sest ofan á bak Y, vafið sæng um höfuð hennar og þrýst að andliti hennar svo henni hafi legið við köfnun. Var brot hans talið meiriháttar líkamsárás sem varðaði við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og refsing ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Var X einnig dæmdur til að greiða Y miskabætur, skv. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, að fjárhæð 1.200.000 krónur. Var við ákvörðun bóta litið til þess að andlegar afleiðingar árásarinnar hafi háð Y mjög mikið og einnig að tjóninu var valdið með heiftúðugri og hættulegri líkamsárás, sem stóð yfir í að minnsta kosti hálfa klukkustund.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 9. júlí 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á sakfellingu ákærða, þyngingar á refsingu hans og að honum verði gert að greiða Y 2.500.000 krónur í miskabætur auk vaxta eins og í ákæru greinir.

Ákærði krefst aðallega ómerkingar héraðsdóms og heimvísunar málsins, til vara að hann verði sýknaður en að því frágengnu að refsing hans verði milduð. Þá krefst ákærði þess aðallega að bótakröfu verði vísað frá héraðsdómi en til vara að hún verði lækkuð.

I.

Krafa ákærða um ómerkingu héraðsdóms er reist á því að héraðsdómur hafi átt að vera fjölskipaður samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Þetta lagaákvæði felur í sér heimild til að ákveða að þrír héraðsdómarar skipi dóm í máli ef sýnt þykir að niðurstaða kunni að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi. Ekki hafa verið færð fram rök í málinu, sem veita líkur fyrir því að mat héraðsdómara á sönnunargildi munnlegs framburðar eða á öðrum sönnunargögnum kunni að vera rangt þannig að einhverju skipti um úrslit málsins. Ómerkingarkröfu ákærða er því hafnað.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu brots hans til refsiákvæðis. Auk þeirra atriða sem héraðsdómari tiltekur við mat á refsingu ákærða er rétt að hafa sérstaklega í huga að sannað er að árás ákærða stóð í nokkuð langan tíma, eða að minnsta kosti í hálfa klukkustund. Með þessari athugasemd og að gættu ákvæði 3. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu ákærða.

II.

Í máli þessu hefur Y gert kröfu um miskabætur samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999. Þar sem sannað er að hún hafi orðið fyrir líkamstjóni vegna líkamsárásar sem ákærði framdi af ásetningi eru uppfyllt skilyrði ákvæðisins til að dæma hann til að greiða henni slíkar bætur. Bætur samkvæmt greininni geta komið til viðbótar þjáningabótum samkvæmt 3. gr. og bótum fyrir varanlegan miska samkvæmt 4. gr. laganna, en í málinu er ekki gerð krafa á grundvelli síðastgreindra lagaákvæða. Skilin milli þessara ákvæða og ákvæða 26. gr. eru um sumt óljós. Bætur samkvæmt fyrrnefndu ákvæðunum eru staðlaðar. Í 3. gr. er miðað við tilgreindar fjárhæðir eftir því hvort viðkomandi tjónþoli er rúmliggjandi eða ekki fram til þess tíma þegar heilsufar hans er orðið stöðugt. Í 4. gr. laganna segir hins vegar að við ákvörðun um fjárhæð bóta fyrir varanlegan miska skuli litið til þess hvers eðlis og hversu miklar afleiðingar tjóns séu frá læknisfræðilegu sjónarmiði, svo og til þeirra erfiðleika sem tjónið valdi í lífi tjónþola og eru bótafjárhæðir staðlaðar á grundvelli miskastigs. Hins vegar eru bótafjárhæðir samkvæmt 26. gr. laganna ekki bundnar með sama hætti við ákveðinn mælikvarða og þarf miski samkvæmt þeirri grein ekki að vera varanlegur. Dómstólum er þar látið eftir mat á hæfilegri fjárhæð miskabóta eftir því sem rétt þykir í hverju tilviki og eftir atvikum til viðbótar bótum samkvæmt 3. og 4. gr. laganna.

Í 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, eins og henni var breytt með 13. gr. laga nr. 37/1999 segir: „Heimilt er að láta þann sem: a. af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur líkamstjóni eða b. ábyrgð ber á ólögmætri meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu annars manns greiða miskabætur til þess sem misgert var við.“ Í ákvæðinu eru ekki með skýrum hætti lögfest þau sjónarmið sem byggja skuli á við ákvörðun um fjárhæð bóta. Texti a. liðar gefur þó vísbendingu um að sakarstig hjá tjónvaldi eigi meðal annars að hafa áhrif í þessu efni, auk þess sem umfang tjóns hefur samkvæmt eðli málsins áhrif við slíka ákvörðun. Fær þetta stoð í athugasemdum við 13. gr. frumvarps þess sem varð að lögum nr. 37/1999 þar sem tekið er fram, að við ákvörðun bóta samkvæmt greininni skuli meðal annars hafa þessi sjónarmið í huga.

Í málinu liggur fyrir skýrsla sálfræðings, sem staðfest var fyrir dómi, þar sem fram kemur að tjónþoli þjáist af svokallaðri áfallastreituröskun og auknu þunglyndi í kjölfar líkamsárásarinnar, og að þetta hafi háð henni mjög mikið. Við ákvörðun bóta verður til þessa litið en einnig til þess að tjóninu var valdið með heiftúðlegri og hættulegri líkamsárás af ásetningi og stóð atlagan yfir í að minnsta kosti hálfa klukkustund. Þá verður haft í huga að tengsl ákærða við tjónþola eru til þess fallin að auka á miska hennar. Hún átti ekki neina sök sjálf sem áhrif getur haft á ákvörðun bóta. Að þessu sérstaklega virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms um afleiðingar árásar ákærða eru miskabætur samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga ákveðnar 1.200.000 krónur. Með vísan til 1. mgr. 8. gr. og 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er ekki ástæða til að hreyfa við ákvörðun um upphaftíma vaxta og dráttarvaxta frá því sem greinir í niðurstöðum héraðsdóms.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um refsingu ákærða, X.

Ákærði greiði Y 1.200.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. nóvember 2006 til 21. júní 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 352.888 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur.