157/2001

K keypti íbúðarhús af eiginmanni G á árinu 1989, en seldi það S á árinu 1996. Með dómi Hæstaréttar á árinu 2000 var K gert að greiða S afslátt af kaupverðinu vegna þess að skordýr, svonefndar veggjatítlur, höfðu grafið sig í verulegum mæli inn í burðarvirki og klæðningu hússins. K höfðaði í framhaldi af því mál á hendur G, sem sat í óskipti búi eftir eiginmann sinn, þar sem hann hélt því fram að sami galli hefði verið á húsinu þegar hann keypti það á árinu 1989. Hæstiréttur taldi sannað að veggjatítlur hefðu verið komnar í viði hússins á umræddum tíma. Fasteignin hefði af þessum sökum verið haldin annmarka, sem hefði veitt K rétt til að krefjast afsláttar af kaupverðinu. Aftur á móti hefði K viðurkennt að leki hefði verið við skorstein þegar hann keypti húsið og að ekki hefði verið gert við lekann meðan húsið var í hans eigu, heldur látið nægja að hafa fötu á gólfi í risi til að taka við regnvatni. Af ástandi hússins eftir að K seldi það yrði því ekkert ráðið um hversu útbreidd skordýrin kynnu að hafa verið á árinu 1989, hvað gera hefði mátt á því stigi til að útrýma þeim og hvaða kostnaður hefði getað orðið af því. Engin gögn lægju fyrir í málinu um þessi atriði og þeirra yrði heldur ekki aflað úr því sem komið væri þar sem S hefði látið fjarlægja þann hluta hússins, sem byggður var úr timbri, og farga honum. Af þessum sökum yrði að sýkna G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. maí 2001. Hann krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér 7.742.612 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 30. ágúst 2000 til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 28. júní 2001. Hún krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um annað en málskostnað, sem aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér í héraði, svo og fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi á málið rætur að rekja til þess að aðaláfrýjandi keypti 6. september 1989 fasteignina að Langeyrarvegi 9 í Hafnarfirði af G-kk-þgf Þ-kk-þgf, eiginmanni gagnáfrýjanda, en hann lést 22. nóvember 1997 og var gagnáfrýjanda veitt leyfi sýslumannsins í Reykjavík 28. sama mánaðar til að sitja í óskiptu búi. Aðaláfrýjandi seldi þessa fasteign S-kvk-þgf J-kvk-þgf 19. ágúst 1996. Sumarið 1997 fundust í húsinu skordýr, svokallaðar veggjatítlur, sem reyndust hafa grafið sig í verulegum mæli inn í burðarviði þess og klæðningar, en hæð og ris hússins voru úr timbri á steinsteyptum kjallara. Í framhaldi af því var aflað sérfræðilegra gagna, þar sem í meginatriðum var komist að þeim niðurstöðum að skordýrin hafi verið búin að koma sér fyrir í húsinu þegar aðaláfrýjandi seldi það og að ekki væri unnt að ráða niðurlögum þeirra nema með því að endurbyggja það að talsverðu leyti. S-kvk-nf höfðaði mál gegn aðaláfrýjanda 9. mars 1998 vegna annmarka á húsinu, sem stöfuðu af þessu. Með dómi Héraðsdóms Reykjaness 26. maí 1999 var aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða S-kvk-þgf 3.210.000 krónur í afslátt af kaupverði fasteignarinnar, auk málskostnaðar. Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar, sem felldi dóm á það 16. mars 2000. Honum var þar gert að greiða S-kvk-þgf afslátt að fjárhæð 3.000.000 krónur með dráttarvöxtum frá 7. janúar 1998 til greiðsludags og samtals 900.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Meðan það mál var rekið fyrir héraðsdómi lét S-kvk-nf fjarlægja þann hluta hússins, sem byggður var úr timbri, og farga honum.

Áður en endanlegur dómur gekk í fyrrnefndu máli S-kvk-ef J-kvk-ef gegn aðaláfrýjanda höfðaði hann mál 31. ágúst 1999 á hendur gagnáfrýjanda til greiðslu á 8.500.000 krónum. Fyrir liggur að aðaláfrýjandi reisti málsóknina á því að sami galli og áður greinir hafi verið á eigninni þegar hann keypti hana á sínum tíma, en hann hafi orðið að höfða málið áður en endanlegur dómur gengi í máli S-kvk-ef gegn sér til að rjúfa fyrningu kröfu sinnar. Málinu var vísað frá héraðsdómi 22. mars 2000, þar sem aðaláfrýjandi hafði ekki á því stigi greitt kröfu S-kvk-ef á hendur honum.

Aðaláfrýjandi höfðaði mál þetta 30. ágúst 2000. Hann kveður kröfu sína vera um „skaðabætur og/eða afslátt“ vegna galla, sem hafi verið á fasteigninni Langeyrarvegi 9 þegar hann keypti hana af eiginmanni gagnáfrýjanda. Aðaláfrýjandi sundurliðar dómkröfu sína þannig að hann hafi greitt S-kvk-þgf J-kvk-þgf alls 5.780.762 krónur samkvæmt dómi Hæstaréttar í máli hennar gegn sér, málflutningsþóknun þáverandi lögmanns hans í héraði í því máli hafi numið 628.500 krónum, kostnaður af áfrýjun héraðsdóms og þóknun fyrir flutning þess máls í Hæstarétti hafi verið 435.750 krónur og kostnaður af öflun þriggja matsgerða í því hafi samanlagt numið 897.600 krónum. Eru þetta samtals 7.742.612 krónur.

II.

Fallist verður á með héraðsdómara að nægilega sé leitt í ljós, einkum með matsgerð dr. G-kk-ef M-kk-ef G-kk-ef prófessors, að veggjatítlur hafi verið komnar í viði hússins að Langeyrarvegi 9 þegar aðaláfrýjandi keypti fasteignina af eiginmanni gagnáfrýjanda 6. september 1989. Má líta svo á að fasteignin hafi af þessum sökum verið haldin annmarka, sem veitt hefði aðaláfrýjanda rétt til að krefjast afsláttar af kaupverði hennar samkvæmt meginreglu 1. mgr. 42. gr. þágildandi laga nr. 39/1922 um lausafjárkaup, en ekki hefur verið sýnt fram á að fullnægt hafi verið skilyrðum 2. mgr. sömu lagagreinar fyrir skaðabótum vegna gallans.

Aðaláfrýjandi hefur viðurkennt að leki hafi verið við skorstein á þaki hússins þegar hann keypti fasteignina, svo og að ekki hafi verið gert við þann leka í þau tæplega sjö ár, sem hún var í eigu hans, heldur látið nægja að hafa fötu á gólfi í risi til að taka við regnvatni. Af sérfræðilegum gögnum málsins verður ályktað að raki, sem hlýtur að hafa fylgt þessu, hafi bætt mjög lífsskilyrði fyrir veggjatítlur í þessum hluta hússins, en þar virðist þeirra mest hafa gætt. Af ástandi hússins eftir að aðaláfrýjandi seldi fasteignina verður því ekkert ráðið um hversu útbreidd skordýrin kunni að hafa verið á árinu 1989, hvaða tjóni þau kunni þá að hafa verið búin að valda, hvað gera hefði mátt á því stigi til að útrýma þeim og hvað kostnaður af því hefði getað orðið. Engin gögn liggja fyrir í málinu um þessi atriði til þess að unnt sé að fella dóm um kröfu aðaláfrýjanda á hendur gagnáfrýjanda og verður slíkra gagna heldur ekki aflað úr því sem komið er. Samkvæmt því verður að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms.

Rétt er að aðilarnir beri hvort sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.