58/2006

M varð fyrir slysi við akstur bifreiðar 30. janúar 1994 og samkvæmt matsgerðum dómkvaddra matsmanna taldist heilsufar hennar orðið stöðugt vegna áverka sem hún hlaut, 30. apríl sama ár. Var fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 því löngu liðinn þegar stefna var birt í málinu 27. janúar 2004, en ekki var fallist á röksemdir M um að fyrning hefði verið rofin á fyrra tímamarki.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 30. janúar 2006. Hún krefst þess að stefndu verði sameiginlega dæmdir til að greiða sér 1.818.050 krónur, með 2% ársvöxtum frá 30. janúar 1994 til 1. febrúar 2005, en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún þess að stefndu verði sameiginlega dæmdir til að greiða sér 1.401.211 krónur með sömu vöxtum og í aðalkröfu. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að kröfur áfrýjanda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Eins og fram kemur í héraðsdómi reisir áfrýjandi kröfu sína á því að stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. hafi viðurkennt bótaskyldu sína vegna líkamstjóns, sem áfrýjandi varð fyrir í bifreiðarslysi í janúar 1994. Viðurkenningin hafi annars vegar byggst á greiðslu félagsins á kostnaði við að afla læknisvottorða og matsgerðar tveggja lækna á árunum 2003 og 2004, en hins vegar á því að félagið hafi áætlað vátryggingaskuld vegna slyss áfrýjanda og fært hana í svonefndan bótasjóð sinn. Telur áfrýjandi félagið hafa hagnast á ólögmætan hátt með þessari bókfærslu. Að auki hafi því borið að tilkynna áfrýjanda sérstaklega um hana og felist í því sviksamleg launung að svo hafi ekki verið gert. Vísar áfrýjandi til 7. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda því til stuðnings að krafan hafi ekki fallið niður fyrir fyrningu við þessar aðstæður. Áfrýjandi bendir jafnframt á að málsástæðna sem þetta varða sé hvorki getið né úr þeim leyst í hinum áfrýjaða dómi. Komi því til álita að ómerkja beri hinn áfrýjaða dóm án kröfu og vísa málinu heim til nýrrar málsmeðferðar.

Þann 28. maí 2005 kvað héraðsdómari upp úrskurð, þar sem upphaflegum aðal- og varakröfum áfrýjanda var vísað frá dómi, en kröfur þessar voru sérstaklega byggðar á nefndum málsástæðum áfrýjanda. Eftir stóð þá í málinu þrautavarakrafa hennar en það er sú krafa sem gekk til dóms í héraði og er til endurskoðunar fyrir Hæstarétti. Sú krafa var í stefnu sögð byggjast á þessum sömu málsástæðum auk annarra sem sérstaklega ættu við um hana.

Fallast má á að héraðsdómari hefði átt að gera grein fyrir þessum málsástæðum í hinum áfrýjaða dómi og taka afstöðu til þeirra. Slíka afstöðu hafði hann hins vegar tekið í úrskurðinum 28. maí 2005 þar sem hann meðal annars taldi að ekkert samhengi væri milli þessara málsástæðna og þess að áfrýjandi teldi sig eiga rétt til bóta á grundvelli ákvæða umferðarlaga, almennra skaðabótareglna og skaðabótalaga. Áfrýjandi kærði þennan úrskurð ekki til Hæstaréttar svo sem henni var unnt að gera og er hann ekki til endurskoðunar í málinu nú. Við þessar aðstæður eru ekki efni til að ómerkja héraðsdóminn, enda hefur áfrýjandi getað byggt kröfugerð sína fyrir Hæstarétti á þessum málsástæðum og fær því tekna afstöðu til þeirra á báðum dómstigum.

Stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. kveðst hafa greitt áðurnefndan kostnað á árunum 2003 og 2004 í því skyni að kanna hvort afleiðingar af völdum slyssins hafi verið varanlegar og hvenær tímabært hafi verið að meta þær með tilliti til þess hvort kröfur kynnu að vera fyrndar. Í þessu fólst ekki viðurkenning á bótaskyldu félagsins. Fyrrgreindar færslur í bókhaldi stefnda geta heldur enga þýðingu haft fyrir kröfu áfrýjanda. Með þeim var stefndi einungis að sinna þeirri lögboðnu skyldu sinni að áætla kostnað fyrir tjónum sem á hann kynnu að falla, án þess að nokkur vissa hafi þá legið fyrir um hvort slíkar kröfur kæmu fram eða teldust réttmætar. Slíkar færslur eru óviðkomandi réttarstöðu áfrýjanda gagnvart stefnda og hvíldi engin skylda á honum að tilkynna áfrýjanda um þær. Verður því ekki fallist á málsástæður áfrýjanda sem að þessu lúta. Áfrýjandi telur að skýra verði ákvæði 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 um upphafstíma fyrningar „með hliðsjón af“ 29. gr. þágildandi laga um vátryggingarsamninga nr. 20/1954 og 125. gr. núgildandi laga um sama efni nr. 30/2004. Fyrstnefnda ákvæðið er sérákvæði um slit fyrningar bótakrafna vegna tjóns af notkun skráningarskyldra vélknúinna ökutækja en þau síðarnefndu eiga einvörðungu við um slit á fyrningu krafna, sem rísa af vátryggingarsamningi. Krafa áfrýjanda er ekki reist á slíkum samningi heldur er óumdeilt að hún byggist á ákvæðum XIII. kafla laga nr. 50/1987. Samkvæmt framansögðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Það athugast að málsgögnum til Hæstaréttar fylgdi ekki úrskurður 28. maí 2005, sem fyrr var getið.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, M-kvk-nf K-kvk-nf G-kvk-nf, greiði stefndu, Vátryggingafélagi Íslands hf. og Á-kk-þgf G-kk-þgf, hvorum um sig 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.