116/2010

A höfðaði mál þetta til heimtu skuldar úr hendi S á grundvelli yfirlýsingar hans 15. nóvember 2005 um sjálfskuldarábyrgð á láni. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að þrátt fyrir að sérstakt mat á greiðslugetu skuldara lánsins hefði ekki farið fram, samkvæmt samkomulagi milli samtaka bankastofnana, neytendasamtakanna og stjórnvalda um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga, leiddi það ekki til ógildingar ábyrgðaryfirlýsingar S enda hefði mátt ráða af orðalagi yfirlýsingarinnar að S hefði tekist á hendur ábyrgðina þótt skuldarinn hefði ekki staðist sérstakt greiðslumat. S bar einnig fyrir sig að forveri A hefði vanrækt að láta S í té yfirlit yfir ábyrgðarskuldbindingar hans við bankann þar til í árslok 2008, tafir við innheimtutilraunir á hendur skuldara lánsins, forsendubrest og það að hann ætti skaðabótakröfu á hendur S sem hann gæti haft uppi til skuldajafnaðar í málinu, en Hæstiréttur féllst ekki á að framangreint leiddi til brottfalls ábyrgðarinnar. Í dómi Hæstaréttar segir einnig að S væri viðskiptafræðingur og löggiltur fasteignasali og að honum hefði verið ljós sú áhætta sem hann tók með því að gangast í ábyrgðina. Væri því ekki fallist á að 36. gr. laga nr. 7/1936 ætti við í málinu. Var héraðsdómur staðfestur um greiðsluskyldu S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 26. febrúar 2010. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda en til vara lækkunar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi hefur lækkað kröfu sína frá þeirri fjárhæð, sem honum var dæmd í héraði. Hann krefst þess nú að áfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 4.009.997 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. ágúst 2008 til greiðsludags. Þá krefst hann staðfestingar á málskostnaðarákvörðun héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi höfðaði mál þetta til heimtu skuldar úr hendi áfrýjanda á grundvelli yfirlýsingar hans 15. nóvember 2005 um sjálfskuldarábyrgð á láni að fjárhæð 6.000.000 krónur, sem greiða skyldi með 300 afborgunum á 25 árum. Lánið var einnig tryggt með 2. veðrétti í fasteign skuldara. Í texta ábyrgðaryfirlýsingarinnar segir meðal annars svo: ,,Undirritaðir ábyrgðarmenn lýsa því yfir að þeir hafi kynnt sér fræðslubækling bankans um ábyrgðir og skilja hvað felst í þessari ábyrgð. Undirritaðir ábyrgðarmenn lýsa því yfir að þeir hafi kynnt sér niðurstöður greiðslumats sem framkvæmt var á aðalskuldara/útgefanda ofangreinds skuldabréfs og að það bendir til að aðalskuldari/útgefandi geti ekki staðið við afborganir af skuldabréfinu. Þrátt fyrir það óska undirritaðir ábyrgðarmenn engu að síður að gangast í ábyrgð á skuldabréfinu.“

Áfrýjandi reisir sýknukröfu sína meðal annars á því að ábyrgðaryfirlýsingin sé ekki skuldbindandi fyrir hann þar sem ekki hafi verið sinnt fyrirvarslausri skyldu 3. gr. ,,Samkomulags um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga“ frá 1. nóvember 2001, sem getið er í héraðsdómi, um að fram færi mat á greiðslugetu skuldara. Þótt fyrir liggi að sérstakt mat á greiðslugetu skuldara lánsins hafi ekki farið fram, eins og reglur samkomulagsins kveða á um, hefur það ekki í för með sér ógildi ábyrgðaryfirlýsingar áfrýjanda, enda má ráða af orðalagi hennar að áfrýjandi hefði undirgengist ábyrgðina þótt skuldarinn hefði ekki staðist sérstakt greiðslumat. Er fallist á með héraðsdómi að hafna beri þessari málsástæðu.

Einnig er fallist á með héraðsdómi að það leiði ekki til brottfalls ábyrgðarinnar þótt ósannað sé að áfrýjandi hefði fengið yfirlit frá forvera stefnda um ábyrgðarskuldbindingar hans við bankann í lok hvers árs fyrr en í árslok 2008. Er sannað að áfrýjanda var orðið kunnugt um að skuldin væri í vanskilum síðla árs 2006. Þær tafir, sem urðu við innheimtutilraunir á hendur skuldara lánsins leiða heldur ekki til brottfalls ábyrgðarinnar.

Áfrýjandi reisir sýknukröfu sína einnig á því að með hliðsjón af atvikum málsins sé ósanngjarnt og því andstætt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga að hann sé skuldbundinn af ábyrgðaryfirlýsingunni. Áfrýjandi er viðskiptafræðingur og löggiltur fasteignasali sem hefur reynslu af fasteignaviðskiptum og skjalagerð tengdri þeim. Honum var ljóst að skuldarinn myndi líklega ekki geta staðið við greiðslur afborgana af láninu og þar með ljós sú áhætta sem hann tók með því að gangast í framangreinda ábyrgð. Þá mátti honum vera ljóst að óvissa hlyti að vera um hvort nokkuð fengist upp í kröfuna af andvirði hinnar veðsettu fasteignar. Er þessi málsástæða hans því ekki á rökum reist og verður henni hafnað.

Fallist er á með héraðsdómi að áfrýjandi hafi ekki sannað á hvaða réttmætu forsendum hann mátti byggja sem ákvörðunarástæðu fyrir því að hann gekkst í ábyrgð fyrir láninu og sem hafi brostið. Verður ábyrgð hans því ekki felld niður á þeim grundvelli að forsendur hans fyrir henni hafi brostið.

Loks hefur áfrýjandi ekki fært sönnur á að hann eigi skaðabótakröfu á hendur stefnda sem hann geti haft uppi til skuldajafnaðar í málinu. Er þeirri kröfu hans því hafnað.

Samkvæmt framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um greiðsluskyldu áfrýjanda með þeirri breytingu sem stefndi hefur gert á höfuðstól kröfunnar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir. Við ákvörðun málskostnaðar er haft í huga að stefndi hefur lækkað kröfu sína með vísan til atvika, sem þegar höfðu orðið er hann höfðaði málið.

Dómsorð:

Áfrýjandi, S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnda, Arion banka hf., 4.009.997 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. ágúst 2008 til greiðsludags.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 500.000 krónur.