867/2016

B höfðaði mál á hendur G og krafðist þess að ógilt yrði samþykki hans og undirritun á veðskuldabréf um að veita G veð í fasteign sem hann átti og að G yrði gert að aflýsa veðskuldabréfinu af annarri fasteign hans sem veðið hafði verið flutt yfir á. Reisti B kröfu sína meðal annars á 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Ágreiningslaust var að ekki hafði farið fram mat á greiðslugetu lántaka í aðdraganda lánveitingarinnar. Þar sem G hafði ekki átt aðild að samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 2001 var ekki talið að honum hefði á grundvelli þess verið skylt að meta greiðslugetu lántaka. Þá hefðu hvorki samþykktir né lánareglur sjóðsins mælt fyrir um slíka skyldu. Hefði B í tengslum við lánsumsókn útgefanda veðskuldabréfsins undirritað yfirlýsingu þess efnis að hann gerði sér grein fyrir skuldbindingu sinni. Auk þess hafði skilmálum lánsins verið breytt þrisvar sinnum þar sem kom fram í öllum tilvikum að lánið væri í vanskilum og hafði B undirritað skilmálabreytingarnar sem eigandi hinnar þinglýstu eignar án athugasemda. Var því ekki talið að það væri ósanngjarnt af hálfu G að bera fyrir sig samþykki B fyrir veðsetningunni. Var G því sýknaður af kröfu B.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. desember 2016. Hann krefst þess að ógilt verði samþykki hans og undirritun á veðskuldabréf nr. 661873 um að veita stefnda veð í fasteigninni að Dunhaga 18 í Reykjavík, fastanúmer 202-8182, og að stefnda verði gert að aflýsa veðskuldabréfinu af fasteigninni að Grandavegi 45 í Reykjavík, fastanúmer 202-4983. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi gekkst áfrýjandi í ábyrgð fyrir láni, sem tengdasonur hans, H-kk-nf J-kk-nf, tók 10. nóvember 1999, með því að veita veð í fasteigninni að Dunhaga 18 í Reykjavík. Áritaði áfrýjandi fyrrgreint veðskuldabréf um samþykki sitt sem þinglýstur eigandi hinnar veðsettu eignar. Í tengslum við lánsumsókn útgefanda veðskuldabréfsins undirritaði áfrýjandi jafnframt yfirlýsingu um veðheimild á stöðluðu formi. Þar sagði meðal annars að hann gerði sér „fyllilega grein fyrir þeim skuldbindingum sem felast í því að veita heimild til að veðsetja fasteign mína. Það sem felst meðal annars í þessari yfirlýsingu er að undirritaður veðeigandi er meðvitaður um að hann gæti þurft að greiða þessa skuld eins og hann væri lántakandi sjálfur.“ Skilmálum lánsins var breytt 5. febrúar 2004, 12. maí 2006 og 4. febrúar 2008, þar sem fram kom í öllum tilvikum að það væri í vanskilum, og undirritaði áfrýjandi skilmálabreytingarnar sem eigandi hinnar þinglýstu eignar án athugasemda.

Áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt endurrit fjárnámsgerðar 22. febrúar 1999, en samkvæmt því var gert fjárnám hjá áðurnefndum lántaka í bifreið hans fyrir skuld að höfuðstól 104.050 krónur. Áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að fjárnámið hafi leitt til þess að lántakinn hafi farið á vanskilaskrá. Þegar af þeirri ástæðu getur þetta engu breytt um úrslit málsins.

Samkvæmt framansögðu, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, B-kk-nf A-kk-nf, greiði stefnda, Gildi - lífeyrissjóði, 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.