467/2002

B, sem var háseti um borð í skipi S ehf., slasaðist þegar skipverjar unnu að löndun úr skipinu með því að hífa fiskkör úr lestinni. Í Hæstarétti var tekið fram að ekki væri annað komið fram en á hafi skort um greinilegar fyrirskipanir um hvernig staðið skyldi að lönduninni, sem var sérlega aðkallandi þar sem skipverjar voru ekki vanir skipinu. Var því fallist á það með héraðsdómi að orsök slyssins mætti rekja til þess að ekki var staðið að hífingunni með markvissum hætti. Þá þótti sú háttsemi B að taka sér stöðu á bak við stæðuna meðan híft var í hana ekki hafa þjónað nokkrum tilgangi við verkið og hefði honum, sem var þrautvanur sjómannsstörfum, átt að vera ljós hættan sem hann var í. Var því fallist á það með héraðsdómi að B skyldi bera helming sakar en S ehf. sjálft hinn hlutann.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 14. október 2002. Hann krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum gagnáfrýjanda og sér verði dæmdur málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 2. desember 2002. Hann krefst þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 14.194.056 krónur með 2% ársvöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 8. janúar 1999 til 5. mars 2001, en dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001, en frá þeim degi samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Málsatvikum er lýst í héraðsdómi. Skipverjar unnu að löndun úr skipi aðaláfrýjanda, m/s Sólrúnu EA-351 að kvöldi 8. janúar 1999. Voru þeir að hífa fiskkör úr lest skipsins þegar gagnáfrýjandi, sem var háseti um borð, slasaðist. Er ekki deilt um hvernig slysið bar að höndum heldur hver beri ábyrgð á því. Gagnáfrýjandi og annar háseti unnu í lest skipsins, háseti var við lúguopið og sagði yfirvélstjóranum til um hífingar, stýrimaður tók á móti körunum í landi, en skipstjórinn var staddur í brú skipsins. Stýrimaðurinn bar að ákveðin vinnuregla hafi verið viðhöfð í lestinni við löndun og taldi sig hafa miðlað henni til hásetanna. Sagði hann að þegar körin undir lúgunni hefðu verið tekin, ætti næst að taka körin til hliðar við lúguna og skapa þannig rými, sem mennirnir geti verið í meðan verið væri að hífa eða draga körin að aftan eða framan úr lestinni. Þetta sé gert til þess að koma í veg fyrir að mennirnir yrðu fyrir körunum. Enginn hásetanna kannaðist við það að þeim hefði verið kynnt þessi vinnutilhögun. Skipverjar höfðu nýlega tekið við þessu skipi og kemur fram í héraðsdómi að kranamaður gat sjálfur séð niður í lestina á fyrra skipinu og þurfti ekki að styðjast við bendingar lúgumanns. Er ekki annað fram komið en á hafi skort um greinilegar fyrirskipanir um hvernig staðið skyldi að lönduninni, sem sérlega var aðkallandi þar sem þeir voru ekki vanir skipinu. Yfirvélstjórinn bar að lúgumaðurinn hefði gefið sér of seint merki um að stöðva hífingu og merkjagjöfin hefði ekki verið nægilega greinileg. Ber að fallast á það með héraðsdómi, sem skipaður var tveimur sérfróðum meðdómendum ásamt embættisdómara, að orsök slyssins megi rekja til þess að ekki var staðið að hífingunni með markvissum hætti. Einnig ber að fallast á það með héraðsdómi að sú háttsemi gagnáfrýjanda að taka sér stöðu á bak við stæðuna meðan híft var í hana hafi ekki þjónað nokkrum tilgangi við verkið og hafi honum, sem var þrautvanur sjómannsstörfum, átt að vera ljós sú hætta, sem hann var í, hryndi stæðan, svo sem hún gerði.

Af framangreindum ástæðum þykir bera að fallast á það með héraðsdómi að aðaláfrýjandi skuli bera helming sakar en gagnáfrýjandi sjálfur hinn hlutann.

Aðaláfrýjandi sættir sig við tölulega útfærslu kröfu gagnáfrýjanda að öðru leyti en því að hann telur að lækka beri tímabundið atvinnutjón um greiðslur, sem gagnáfrýjandi hafi þegið á því tímabili og vísar í greinargerð sína í héraði þessu til styrktar. Þar er þó ekki nægjanlega rökstutt um hvaða greiðslur er að ræða. Ber með vísun til raka héraðsdóms að staðfesta dóminn um tölulega útfærslu. Vaxtaákvörðun héraðsdóms og málskostnaðarákvörðun er staðfest.

Aðaláfrýjandi greiði málskostnað fyrir Hæstarétti í ríkissjóð, svo sem nánar greinir í dómsorði. Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda greiðist úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Aðaláfrýjandi, Sólrún ehf, greiði í ríkissjóð 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti. Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda, B-kk-ef R-kk-ef A-kk-ef, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 300.000 krónur.