451/2010

X var ákærður fyrir líkamsárás, sbr. 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa ráðist á A með höggum og spörkum, slegið hann með hnúajárni nokkrum sinnum í andlit og í nokkur skipti sparkað í höfuð hans þar sem hann lá á gólfinu, með þeim afleiðingum að hann hlaut meðal annars nefbrot, tannbrot, mar, bólgur og skurði á höfði og beinbrot á fingri. X neitaði sök og A neitaði að bera vitni um málsatvik við meðferð málsins í héraði. Í héraði var X sakfelldur á grundvelli skýrslu A hjá lögreglu, sbr. 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hæstiréttur vísaði til ófullnægjandi rannsóknar og meðferðar málsins í héraði og taldi að ákæruvaldið hefði ekki fært fram fullnægjandi sönnun fyrir dómi fyrir sekt ákærða og var hann því sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf dómstjóri.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 15. júlí 2010 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar héraðsdóms um sakfellingu ákærða, en að refsing verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara mildunar á refsingu.

Málavöxtum er lýst í héraðsdómi og er fallist á þá niðurstöðu hans að sannað sé að A hafi orðið fyrir líkamsárás á heimili sínu 29. janúar 2009. Hann gaf skýrslu hjá lögreglu og sagði ákærða árásarmann. Um þetta hafa ekki aðrir gefið skýrslu. Rannsókn lögreglu á vettvangi gaf ekki vísbendingar um hver árásarmaðurinn væri. Ákærði hefur frá upphafi neitað sök.

Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi neitaði vitnið A að bera um málsatvik. Í forsendum hins áfrýjaða dóms kemur fram að vitnið hafi að vísu enga skýringu gefið á þessum umskiptum sínum, en ekkert annað geti komið til greina en vitnið hafi óttast það sem gæti hlotist af því að standa við fyrri skýrslugjöf. Ákærði var sakfelldur með hinum áfrýjaða dómi sem meðal annars var reistur á skýrslu vitnisins hjá lögreglu og var um heimild til þess vísað til 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Rannsókn lögreglu var áfátt í ýmsum atriðum. Ber þar helst að nefna að hún yfirgaf vettvang og kveðst hafa skilið hann eftir óvarinn allt þar til sá lögreglumaður er annast átti vettvangsrannsókn kom þangað nokkrum klukkustundum síðar. Ekki eru upplýsingar um hvort einhver hafi farið inn í læst húsið á þessum tíma. Af myndum sem teknar voru á vettvangi sjást augljóslega nokkur skóför í blóði á gólfi. Engin rannsókn fór fram á þessum skóförum eins og skylt var, sbr. 1. mgr. 54. gr. laga nr. 88/2008. Ákærði var handtekinn 3. febrúar 2009 og færður í fangageymslu lögreglunnar. Eins og rakið er í héraðsdómi hafði ákærði farsíma með sér í fangaklefann og hringdi þar nokkrum sinnum úr honum, meðal annars í vitni sem hann taldi geta tryggt fjarvistarsönnun sína. Daginn eftir var hann úrskurðaður í gæsluvarðhald þar sem hann var talinn vera undir rökstuddum grun um líkamsárás og ætla mætti að hann myndi torvelda rannsókn málsins með því að hafa áhrif á þann mann sem með honum hafi verið á heimili A umrætt sinn. Þá er ósamræmi í gögnum um rannsókn fingrafara á glösum sem hald var lagt á.

Af gögnum málsins verður ekki séð að vitnið A hafi gefið skýringar á því hvers vegna það neitaði gefa skýrslu fyrir dómi, þrátt fyrir vitnaskyldu sína, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008. Við meðferð málsins var þess hvorki freistað að óska eftir að ákærði viki úr þinghaldi meðan vitnið gæfi skýrslu svo sem heimilt er samkvæmt 1. mgr. 123. gr. laganna, né farið fram á að vitninu yrði gerð sekt vegna brota á vitnaskyldu sinni, sbr. 2. mgr. 121. gr.

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Í 2. og 3. mgr. greinarinnar eru síðan gerðar undantekningar frá þessari meginreglu þegar sérstaklega stendur á. Í síðastnefndu ákvæði, sem héraðsdómur vísar til, kemur fram að hafi vitni ekki komið fyrir dóm og þess sé ekki kostur við meðferð máls, en skýrsla hafi verið gefin hjá lögreglu meðan málið var til rannsóknar, meti dómari hvort slík skýrsla hafi sönnunargildi og hvert það skuli vera. Samkvæmt framansögðu verður ekki fallist á að ákvæðið eigi hér við og er þá haft í huga að verjanda gafst ekki kostur á að spyrja vitnið um þýðingarmikil atriði í vörn ákærða.

Ákæruvaldið verður að bera hallan af ófullnægjandi rannsókn og meðferð málsins í héraði. Með vísan til þess sem að framan greinir verður ekki talið að ákæruvaldið hafi fært fram fullnægjandi sönnun fyrir dómi fyrir sekt ákærða og ber því að sýkna hann af kröfu ákæruvaldsins, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms verður staðfest þannig að kostnaðurinn verður felldur á ríkissjóð. Áfrýjunarkostnaður málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfu ákæruvaldsins.

Málskostnaður samkvæmt hinum áfrýjaða dómi greiðist úr ríkissjóði.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.