296/2004

V var sakfelldur fyrir að þrjár líkamsárásir sem áttu sér stað á hálfs árs tímabili, sbr. 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar vegna einnar þeirra var litið til ákvæða 3. mgr. 218. gr. a laganna. Var refsing hans ákveðin fangelsi í 8 mánuði, sbr. 60. gr., 77. gr. og 78. gr. laganna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 13. apríl 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingar ákærða og þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfu ákæruvalds, en til vara að refsing hans verði felld niður. Að því frágengnu krefst hann þess að refsing verði milduð og skilorðsbundin.

I.

Í máli þessu eru ákærða gefnar að sök þrjár líkamsárásir, sem heimfærðar eru til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Með ákæru 6. janúar 2003 er ákærði sakaður um að hafa aðafaranótt sunnudagsins 22. desember 2002 í félagsheimilinu [...] á [...] veist að X og slegið hann hnefahögg í andlit með þeim afleiðingum að hann hlaut skurð á efri vör, þannig að sauma varð fjögur spor í vörina. Málavöxtum og framburði vitna er nægilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákærði viðurkenndi fyrir dómi að hafa slegið einhvern hnefahögg umrætt sinn, þótt hann viti ekki hver hafi orðið fyrir því höggi. Aðdragandi þess hafi verið sá að X hafi hrint sér og hafi honum fundist árás yfirvofandi. Framburður X um að ákærði hafi veitt sér hnefahögg umrætt sinn, eftir að hann hefði óvart rekist utan í ákærða, fær stoð í framburði vitnanna A og B. Samkvæmt þessu er sannað að ákærði veitti X hnefahögg með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru og áverkavottorði gerðu eftir skoðun á X umrædda nótt. Hins vegar fær fullyrðing ákærða fyrir dómi um að X hafi veist að honum áður en hann veitti hnefahöggið ekki stoð í framburði vitna eða gögnum málsins.

Þá er ákærða gefið að sök með ákæru 15. apríl 2003 að hafa ráðist á Y í samkvæmi í húsi á [...] og slegið hann nokkur hnefahögg í andlit og hnakka með afleiðingum sem nánar eru tilgreindar í ákærunni. Málavöxtum og framburði ákærða og vitna að atvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Þó ber þess að geta að ákærði bar ekki aðeins fyrir dómi að áður en hann réðist á Y hafi sá síðarnefndi slegið sig utanundir, eins og getið er um í dómnum, heldur gaf hann þá nánari lýsingu að um hnefahögg hafi verið að ræða. Þá staðfesti vitnið C framburð ákærða um að til deilna hafi komið milli ákærða og Y í umræddu samkvæmi áður en ákærði veitti hinum síðarnefnda hnefahögg. Ekki verður talið að rannsókn lögreglu á vettvangi hafi verið áfátt þannig að áhrif eigi að hafa á niðurstöðu málsins, eins og haldið er fram af hálfu ákærða. Með skírskotun til forsendna héraðsdóms er sannað að ákærði réðist á Y umrætt sinn og sló hann að minnsta kosti tvö hnefahögg í hnakka. Hins vegar bar ekkert vitna fyrir dómi að ákærði hefði slegið Y hnefahögg í andlit. Gegn neitun ákærða verður ekki talið sannað að svo hafi verið. Með þessum athugasemdum verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða. Af framburði ákærða og vitnisins C verður ráðið að til deilna hafi komið milli ákærða og Y áður en líkamsárásin átti sér stað, þótt ekki verði frekar fullyrt um þau orðaskipti.

Með ákæru 4. júlí 2003 er ákærða gefið að sök að hafa aðfaranótt laugardagsins 10. maí það ár í húsi á [...] og stuttu síðar utan við sama hús, veist að Z og slegið hann nokkur hnefahögg í andlitið og víðar með þeim afleiðingum sem nánar eru tilgreindar í ákærunni. Í hinum áfrýjaða dómi var ákærði fundinn sekur um að hafa slegið Z tvö hnefahögg í átökum fyrir utan húsið, en ekki til að dreifa játningu ákærða eða skýrum vitnisburði fyrir dómi um að ákærði hafi veitt Z hnefahögg inni í húsinu, þótt þar hafi komið til ryskinga milli þeirra. Ákæruvaldið hefur fyrir Hæstarétti tekið undir röksemdir og niðurstöðu héraðsdómara fyrir sakfellingu og krefst staðfestingar hennar. Kemur því niðurstaða héraðsdóms um málsatvik inni í húsinu ekki til endurskoðunar. Óumdeilt er að ákærði og Z lentu í átökum fyrir utan húsið, en ákærði hefur neitað því að hafa veist þar að Z að fyrra bragði. Af framburði ákærða og vitnanna E og húsráðandans F-x-x ráða að Z hafi umrætt sinn ekki verið velkominn inn í húsið. Ákærði og F báru að Z hafi ítrekað móðgað ákærða með því að hafa uppi niðrandi ummæli um bróður hans, bæði þá og einnig fyrr um kvöldið. Vitnið G staðfesti einnig síðastgreint atriði um samskipti ákærða og Z. Það vitni mun hins vegar ekki hafa verið í húsinu, en séð átök ákærða og Z fyrir utan það. Z bar raunar sjálfur fyrir dómi að hann hefði móðgað ákærða, en kvaðst hins vegar ekki kannast við að hafa verið óvelkominn í umrætt hús. Samkvæmt framburði þeirra sem þar voru mun Z hafa yfirgefið húsið eftir að þeim ákærða lenti saman þar inni, en snúið til baka skömmu síðar. Upplýst er að þá hafi komið til átaka milli ákærða og Z. Ákærði bar að Z hefði átt upptökin, en Z kvaðst ekki minnast þess. Vegna ölvunar greint sinn kvaðst Z ekki geta lýst átökunum í smáatriðum. Vitnin E, F, G og H báru öll að Z hefði þá ítrekað skorað á ákærða að slást við sig og í kjölfar þess hafi komið til átakanna. Ákærði kvað þá Z hafa slegið hvor til annars, en ákærði hafi hætt barsmíðum eftir að hann hafi haft Z undir. Hafi Z einnig sparkað í sig og spörkin komið í háls og bringu. Kvaðst hann hafa marist við þetta og staðfestir vitnið H að ákærði hafi verið með rispur á hálsi og höndum eftir átökin. Vitnið F kvað ákærða hafa haft betur og reynt að veita Z hnefahögg, en halda að hann hafi hitt Z „illa“, þar sem Z væri maður liðugur og raunar ekki geta sagt til um hvar höggin lentu. Vitnið E kvað hnefahögg hafa gengið milli ákærða og Z fyrir utan húsið. Vitnið G, sem virðist ekki hafa verið vitni að upphafi átakanna og frýjunarorðum Z þá, bar að Z hafi gengið frá húsinu og sagt að þeir ættu að gera út um málin í eitt skipti fyrir öll. Hafi ákærði þá stokkið á Z og þeir veltst um á jörðinni. Hafi ákærði að lokum haft Z undir og veitt honum tvö eða þrjú hnefahögg í andlit. Höggin hafi virst þung. Öll framangreind vitni nema H og G munu hafa verið undir áhrifum áfengis. Samkvæmt framangreindu er fallist á með héraðsdómi að til átaka hafi komið milli ákærða og Z fyrir utan umrætt hús sem endað hafi með því að ákærði veitti Z að minnsta kosti tvö hnefahögg í andlit og að í átökunum hafi Z hlotið þá áverka sem getið er um í ákæru. Einnig er upplýst að upphaf átakanna megi rekja til þess að Z hafði ítrekað móðgað ákærða fyrr um nóttina og síðan skorað á ákærða til að takast á við sig.

II.

Ákærði hefur unnið sér til refsingar samkvæmt 217. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því sem að framan er rakið verður við það miðað að X hafi rekist utan í ákærða áður en ákærði sló hann hnefahögg, en ekki verður á það fallist með ákærða að ákvæði 12. gr. almennra hegningarlaga eigi við um viðbrögð hans. Þá verður ekki heldur talið að atferli X leiði til að ákvæði 3. mgr. 218. gr. a. almennra hegningarlaga, sbr. 12. gr. laga nr. 20/1981, eigi við. Ekki er heldur fram komið að deilur ákærða og Y réttlæti árás ákærða þannig að áhrif hafi við ákvörðun refsingar. Hins vegar verður litið til ákvæða 3. mgr. 218. gr. a. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar ákærða vegna atvika sem um er fjallað í ákæru 4. júlí 2003. Samkvæmt framansögðu hefur ákærði unnið sér til refsingar fyrir brot sín og verður hún ákveðin með tilliti til 77. gr. almennra hegningarlaga. Sakarferill ákærða er rakinn í hinum áfrýjaða dómi. Að gegnum héraðsdómi var ákærði fundinn sekur um líkamsárás 9. nóvember 2003, en ekki gerð sérstök refsing í því máli að teknu tilliti til þess dóms sem nú er til endurskoðunar og með skírskotun til 78. gr. almennra hegningarlaga. Er fallist á með héraðsdómi að vegna sakarferils ákærða komi ekki til álita að skilorðsbinda refsingu hans, en að ákveða beri hana samkvæmt reglum 60. gr. almennra hegningarlaga. Að framangreindu virtu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um refsingu ákærða.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, V-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, G-kk-ef M. A-kk-ef héraðsdómslögmanns, 200.000 krónur.