265/2011

S varð fyrir líkamstjóni í vinnuslysi á sjó í október 2007. Aðilar deildu um það hvort S ætti rétt á bótum fyrir tímabundið atvinnutjón og hvort skilyrði væru fyrir því að meta árslaun hans sérstaklega við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir m.a. að S hefði ekki fært rök fyrir því að honum hefði ekki borið réttur til forfallalauna úr hendi útgerðarmanns fyrir þann tíma sem hann taldi sig hafa orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni. Að auki bentu gögn málsins til að hann hefði verið í vinnu að minnsta kosti hluta tímabilsins. Þótti S því ekki eiga rétt á bótum fyrir tímabundið atvinnutjón. Hins vegar féllst Hæstiréttur á það með S að rétt væri að meta árslaun hans sérstaklega við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku, þar sem hann hefði skipt um starfsvettvang í mars 2007 auk þess sem meðallaunatekjur hans síðustu þrjú árin fyrir slys þóttu ekki tækur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans, enda hefði hann verið í skóla verulegan hluta þess tíma. Var varakrafa hans tekin til greina um að miða ætti við meðallaun verkamanna árið 2006 við útreikninginn.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. maí 2011. Hann krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða sér 8.174.858 krónur með 4,5% ársvöxtum, af 436.787 krónum frá 16. október 2007 til 16. janúar 2008, af 15.585.063 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 28. ágúst 2009, „en þá af ... 8.174.858 [krónum] til greiðsludags.“ Til vara krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér 4.390.371 krónu með 4,5% ársvöxtum, af 436.787 krónum frá 16. október 2007 til 16. janúar 2008, af 11.800.576 krónum frá þeim degi til 11. júlí 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til 28. ágúst 2009, „en þá af ... 4.390.371 [krónu] til greiðsludags.“ Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Ágreiningsefni máls þessa eru tvö. Annars vegar er deilt um kröfu áfrýjanda um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón í einn mánuð frá slysdegi 16. október 2007. Hins vegar er ágreiningur um, hvaða árslaun skuli leggja til grundvallar við útreikning bóta fyrir þá 15% varanlegu örorku áfrýjanda, sem hann hlaut af slysinu.

Í aðal- og varakröfu áfrýjanda um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón, 436.787 krónur, er miðað við meðalmánaðartekjur sjómanna á árinu 2005 ,,uppfærðar miðað við launavísitölu í nóvember árið 2007.“ Áfrýjandi lenti í vinnuslysi um borð í togskipinu Sóleyju Sigurjóns áðurgreindan dag. Áfrýjandi hefur ekki fært rök fyrir því að honum hafi ekki borið réttur til forfallalauna úr hendi útgerðarmanns samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 þann tíma, sem hann telur sig hafa orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni. Að auki benda gögn málsins til þess, að hann hafi verið í vinnu að minnsta kosti hluta þess tímabils sem krafa hans tekur til. Samkvæmt þessu hefur áfrýjandi ekki sannað að hann hafi orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni í skilningi 1. mgr. 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sem stefndi beri ábyrgð á. Verður héraðsdómur því staðfestur um þennan kröfulið.

Áfrýjandi krefst þess aðallega að árslaun hans við útreikning bóta fyrir varanlega örorku verði miðuð við meðallaun sjómanna á árinu 2005, en til vara að þau verði miðuð við meðaltekjur verkafólks, í iðnaði, fiskiðnaði, fiskvinnslu og samgöngum á árinu 2006. Hann reisir kröfuna í báðum tilvikum á því, að árslaun hans beri að ákveða sérstaklega samkvæmt heimild í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, enda hafi aðstæður hans verið óvenjulegar og annar mælikvarði sé réttari til áætlunar um framtíðartekjur hans, en laun síðustu þriggja almanaksára fyrir slysið.

Áfrýjandi er fæddur í janúar 1987 og var því 20 ára á slysdegi. Samkvæmt meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skyldu árslaun hans teljast meðalvinnutekjur hans, að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksár fyrir slysdag, leiðrétt með þeim hætti sem í málsgreininni segir. Áfrýjandi lauk grunnskólanámi 2003. Á árinu 2004 var hann eina önn í Verkmenntaskólanum á Akureyri en starfaði hluta ársins hjá Sæplasti á Dalvík. Námu laun hans það ár 1.205.207 krónum. Á árinu 2005 stundaði hann nám í sama skóla í tvær annir, en vann einnig hjá þremur vinnuveitendum og hafði 1.359.727 krónur í launatekjur. Á árinu 2006 var hann í launuðum störfum allt árið og fékk samtals 2.143.423 krónur í launatekjur frá þremur vinnuveitendum.

Áfrýjandi fór til sjós í lok mars 2007 og hafði starfað á nokkrum fiskiskipum er hann slasaðist 16. október það ár.

Í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga eru sett tvö skilyrði fyrir því að ákveða megi árslaun sérstaklega. Annars vegar að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi hjá tjónþola og hins vegar að annar mælikvarði en meðalvinnutekjur síðustu þriggja almanaksára fyrir slys, að viðbættu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs uppfært eins og segir í ákvæðinu, teljist réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola.

Áfrýjandi hafði verið í ýmsum störfum í landi frá því hann hvarf frá námi sínu í Verkmenntaskólanum á Akureyri og þar til hann í lok mars 2007 hóf störf til sjós. Verður fallist á að aðstæður hans hafi að því leyti verið óvenjulegar, að hann byrjaði fulla þátttöku á vinnumarkaði í ársbyrjun 2006 en hafði skipt um starfsvettvang í mars 2007 er hann fór til sjós. Af framansögðu má einnig ráða að meðallaunatekjur hans almanaksárin 2004, 2005 og 2006 eru ekki tækur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans, enda var hann í skóla verulegan hluta þessa tíma. Ekki verður fallist á að meðaltekjur sjómanna árið 2005 séu heldur tækur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur áfrýjanda, enda hafði hann einungis verið á sjó frá því í lok mars 2007 og þar til hann slasaðist. Hann var ekki í föstu skiprúmi, hafði einungis verið lögskráður á togskipið Sóleyju Sigurjóns í sex daga, er hann slasaðist, en hann hafði einnig verið lögskráður á sama skip í 26 daga í maí og júní. Hann hafði auk þess verið lögskráður á þrjú önnur skip þann tíma, sem hann hafði stundað sjómennsku, fram að slysi. Á hinn bóginn liggur fyrir að áfrýjandi hafði, allt frá því hann lauk námi í grunnskóla, stundað ýmis störf sem verkamaður, í flestum tilvikum tengd sjávarútvegi, allt þar til hann hóf störf sem sjómaður í lok mars 2007. Verður talið að meðaltekjur verkamanna 2006, á þeim vettvangi sem varakrafan miðar við, sé réttari mælikvarði til notkunar við ákvörðun árslauna samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga, en sá sem stefndi miðaði við í uppgjöri sínu á bótum. Verður samkvæmt því fallist á varakröfu áfrýjanda í þessum lið en fjárhæð hennar hefur ekki sætt andmælum. Verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 3.953.584 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir, en um þá er ekki ágreiningur.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði áfrýjanda, S-kk-þgf M-kk-þgf Ó-kk-þgf, 3.953.584 krónur með 4,5% ársvöxtum, af 11.363.789 krónum frá 16. janúar 2008 til 11. júlí 2009, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 28. ágúst 2009, en af 3.953.584 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 900.000 krónur.