380/2017

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem bú J var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu L hf. á grundvelli 5. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. júní 2017, en kærumálsgögn bárust réttinum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 31. maí 2017, þar sem bú sóknaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Í kaupleigusamningi Háfells ehf. sem leigutaka og SP fjármögnunar hf. sem leigusala 29. júní 2007 um kaup á vinnubúðum og fleiru, var kveðið svo á um í B og C lið II. kafla að frumleigutími hæfist eigi síðar en 15. ágúst 2007 og stæði til og með 15. ágúst 2012. Í V. kafla samningsins kom fram að fyrsti gjalddagi hans væri 15. ágúst 2007 og lokagjalddagi 15. júlí 2012. Undir samninginn ritaði S-kk-nf Ó-kk-nf fyrir hönd Háfells ehf. Gerð var skilmálabreyting við samninginn 11. febrúar 2010 sem fyrrgreindur S-kk-nf ritaði einnig undir fyrir hönd Háfells ehf. Í 1. gr. samkomulags um skilmálabreytingu kom fram að frá og með 14. september 2009 myndi næsta 41 greiðsla vera í formi vaxtagreiðslna. Þá sagði í skilmálabreytingunni að önnur ákvæði samningsins héldust óbreytt að öðru leyti en því sem greint var í feitletruðum kafla skilmálabreytingarinnar og ekki varðar mál það sem hér er til úrlausnar.

Sóknaraðili gekkst 23. ágúst 2011 undir sjálfskuldarábyrgð, sem sögð var vera fylgiskjal nr. II með fyrrgreindum kaupleigusamningi. Meðábyrgðarmaður var fyrrgreindur S-kk-nf. Í ábyrgðaryfirlýsingunni kom fram hver staða samningsins væri og að sjálfskuldarábyrgðin gilti þar til skuldir leigutaka hjá SP fjármögnun hf. vegna kaupleigusamningsins væru að fullu greiddar. Þá sagði að hún væri til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu höfuðstóls skuldarinnar eins og hann væri á hverjum tíma. Hún tæki að auki til allra undirliggjandi samninga auk vísitöluálags, gengistryggingar, samningsvaxta, dráttarvaxta, alls kostnaðar við innheimtu, málskostnaðar og annars lögfræðikostnaðar. Hún næði til allra samninga, viðauka, skuldbreytinga og afleiddra krafna, sem kynnu að verða milli leigutaka og leigusala. Ábyrgðin stæði þótt samið yrði um framlengingu skulda einu sinni eða oftar. Þá sagði í ábyrgðaryfirlýsingunni að hún fæli það í sér að ábyrgðaraðilar skuldbyndu sig persónulega til að tryggja kröfuhafa efndir á skuldbindingum skuldara. Ábyrgðarmaður ábyrgðist greiðslu skuldar sem sína eigin og væri skylt að greiða skuldina við vanskil ef kröfuhafi krefðist þess.

Bú Háfells ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 7. júní 2016. Varnaraðili lýsti kröfu í búið 11. ágúst sama ár að fjárhæð 30.118.410 krónur vegna skuldar samkvæmt fyrrgreindum kaupleigusamningi. Í tölvubréfi þáverandi lögmanns varnaraðila til lögmanns sóknaraðila 25. nóvember 2016, þar sem sóknaraðili leitaðist eftir því að skuld hans við varnaraðila yrði felld niður, sagði að sóknaraðili væri annar af tveimur eigendum Háfells sem ,,ábyrgðust leigusamninga félagsins“ og var útlistun sóknaraðila á tilurð skuldarinnar meðfylgjandi tölvubréfi lögmannsins.

Með greiðsluáskorun 7. desember 2016 á grundvelli 5. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 var skorað á sóknaraðila að greiða skuld sömu fjárhæðar og lýst hafði verið í þrotabú Háfells ehf., 30.118.410 krónur. Greiðsluáskorunin var birt sóknaraðila 3. janúar 2017 og 13. mars sama ár krafðist varnaraðili gjaldþrotaskipta á búi sóknaraðila. Krafan var sögð byggjast á sjálfskuldarábyrgð vegna fyrrgreinds kaupleigusamnings, en til tryggingar greiðslu samningsins hefðu nefndur S-kk-nf og sóknaraðili gengist í sjálfskuldarábyrgð 23. ágúst 2011.

Í héraðsgreinargerð varnaraðila kom fram að eftir að skilmálabreyting hafi verið gerð á samningi Háfells ehf. og SP fjármögnunar hf., hafi lokagjalddagi samningsins átt að vera 14. febrúar 2013. Með greinargerðinni fylgdi jafnframt skjal er sýndi stöðu samningsins 16. maí 2017 þar sem sagði að „[e]lsti ógreiddi gjalddagi“ skuldarinnar sé 11. október 2014.

II

SP fjármögnun hf. og varnaraðili runnu saman undir heiti þess síðarnefnda samkvæmt 106. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og tók varnaraðili við öllum réttindum og skyldum SP fjármögnunar hf. frá 1. janúar 2011. Samkvæmt þessu er varnaraðili réttur aðili málsins.

Málsástæða sóknaraðila um að við undirritun hans á yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð hafi varnaraðili farið í bága við lög nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn var ekki höfð uppi í héraði. Standa skilyrði 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991, ekki til þess að hún komist að fyrir Hæstarétti.

Af hálfu sóknaraðila er meðal annars á því byggt að hafna beri kröfu varnaraðila um gjaldþrotaskipti á búi sóknaraðila þar sem krafa varnaraðila sé fyrnd. Eins og rakið hefur verið gekkst sóknaraðili í víðtæka sjálfskuldarábyrgð 23. ágúst 2011 fyrir greiðslu skuldar samkvæmt kaupleigusamningi Háfells ehf. og SP fjármögnunar hf., eftir að skilmálum kaupleigusamningsins var breytt 11. febrúar 2010. Í ábyrgðaryfirlýsingunni kom fram að hún tæki til allra samninga, viðauka og skuldbreytinga, allra undirliggjandi samninga og afleiddra krafna sem kynnu að verða milli leigutaka og leigusala.

Í samræmi við almennar reglur kröfuréttar stofnaðist krafa varnaraðila samkvæmt kaupleigusamningnum við útgáfu hans 29. júní 2007. Samkvæmt 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda öðluðust þau gildi 1. janúar 2008 og eiga einvörðungu við um þær kröfur sem stofnuðust eftir gildistöku laganna. Af því leiðir að um fyrningu kröfu þeirrar er um ræðir í málinu gilda ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Samkvæmt 4. mgr. 3. gr. laganna fyrnast kröfur samkvæmt ábyrgðarskuldbindingum á fjórum árum. Eins og fyrr er rakið kom fram í málatilbúnaði varnaraðila að lokagjalddagi kaupleigusamningsins hafi eftir skilmálabreytinguna átt að vera 14. febrúar 2013. Þótt engu verði slegið föstu um það hvort einhver hluti kröfu varnaraðila sé fyrndur er ljóst að greiðsla samkvæmt þeim gjalddaga var ekki fyrnd þegar hann lýsti kröfu í þrotabú Háfells ehf. 11. ágúst 2016 vegna skuldarinnar og rauf þar með fyrningarfrest kröfu sinnar á hendur sóknaraðila samkvæmt 13. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 14/1905.

Samkvæmt öllu framangreindu hefur varnaraðili leitt að því nægilegar líkur að hann eigi fjárkröfu á hendur sóknaraðila sem krafa hans um gjaldþrotaskipti er reist á. Þá hefur sóknaraðili ekki sýnt fram á að hann sé allt að einu fær um að standa skil á skuldbindingum sínum þegar þær falla í gjalddaga eða verði það innan skamms tíma. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, J-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf, greiði varnaraðila, Landsbankanum hf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.