18/2001

S var ákærður fyrir að hafa ekki staðið skil á innheimtum virðisaukaskatti  á tímabilinu mars-desember 1993, janúar-júní og nóvember til og með desember 1994 og frá janúar 1995 til og með febrúar 1996. Þá sætti hann ákæru fyrir vanrækslu á að færa bókhald og varðveita bókhaldsgögn. S viðurkenndi brotin. Héraðsdómur sýknaði að hluta vegna fyrningar. Fyrir Hæstarétti voru brotin virt heildstætt sem samfelld brotastarfsemi og samkvæmt því öll talin ófyrnd. Voru brot S talin meiri háttar og hann dæmdur til skilorðsbundinnar refsivistar auk þess sem honum var gerð sektarrefsing.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og H-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 8. desember 2000 og krefst sakfellingar ákærða samkvæmt ákæru og þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa.

Svo sem fram kemur í héraðsdómi hefur ákærði játað að hafa framið brot þau, er ákæra málsins tekur til. Samkvæmt því rangfærði hann í sjálfstæðum atvinnurekstri sínum skilaskyldan virðisaukaskatt á virðisaukaskattsskýrslum vegna uppgjörstímabilanna mars til og með desember 1993 og lét undir höfuð leggjast að skila virðisaukaskattsskýrslum vegna tímabilanna frá janúar til og með júní og nóvember til og með desember 1994 og frá janúar 1995 til og með febrúar 1996. Kom hann sér þannig undan að standa skil á innheimtum virðisaukaskatti vegna sölu á þjónustu á framangreindum tímabilum, sem samtals nam 2.333.223 krónum.

Á sama hátt liggur fyrir að ákærði vanrækti að færa bókhald og varðveita bókhaldsgögn vegna starfsemi sinnar á árunum 1993 til 1996.

Áfrýjun ákæruvalds á héraðsdómi lýtur að því að hnekkja þeirri niðurstöðu hans að hluti ofangreindra brota sé fyrndur þar sem ekki verði litið á atferli ákærða í heild sem framhaldsbrot heldur miðað við að brotin verði virt sem sjálfstæð og afmörkuð og miðist fyrningarfrestur við fullframningu hvers þeirra um sig.

Brot ákærða samkvæmt I. kafla ákæru, sem fólust í því að gera ekki skil til ríkissjóðs á virðisaukaskatti, sem hann hafði innheimt, náðu samfellt yfir tímabilið frá mars 1993 til og með febrúar 1996, að því undanskildu að hinn 7. desember 1994 skilaði hann tveimur virðisaukaskattsskýrslum fyrir greiðslutímabilin júlí-ágúst og september-október 1994. Samkvæmt þeim var ekki um neina skattskylda veltu ákærða að ræða á þessum tímabilum og hefur það ekki verið vefengt. Brot ákærða voru óumdeilanlega samkynja. Líta verður svo á að þau hafi verið framin vísvitandi og með skipulegum hætti umrætt tímabil með því markmiði að halda eftir hinum innheimta skatti, sem skila átti til ríkissjóðs. Þegar til þessara atriða er litið þykir verða að virða þau heildstætt sem samfellda brotastarfsemi. Skiptir ekki máli í þessu sambandi þótt ákærði hafi skilað tveimur svokölluðum núllskýrslum 7. desember 1994 eins og áður er lýst.

Á sama hátt verður að líta á brot ákærða á bókhaldslögum á ofangreindu tímabili sem óslitna brotastarfsemi.

Samkvæmt þessu telst fyrningarfrestur vegna brota ákærða hefjast þegar umræddri brotastarfsemi lauk í febrúarlok 1996, sbr. 1. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hliðsjón af 5. mgr. 41. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 4. mgr. 41. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald og áður 2. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga teljast öll brotin ófyrnd.

Við ákvörðun refsingar ákærða ber að líta til þess að lög nr. 42/1995, sem breyttu 40. gr. laga nr. 50/1988, tóku gildi 9. mars 1995, en með þeim var lögfest ákvæði um lágmark fésektar, er næmi tvöfaldri skattfjárhæð, sem undan er dregin. Er í héraðsdómi réttilega greind fjárhæð undandregins virðisaukaskatts eftir það tímamark. Lög nr. 39/1995, sem breyttu 262. gr. almennra hegningarlaga tóku gildi 1. júlí 1995. Þegar litið er til verknaðar ákærða samkvæmt ákærukafla I, sem stóð yfir langan tíma og varðaði verulega fjárhæð, verður að líta svo á að um meiri háttar brot sé að ræða, sbr. áður ákvæði 6. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, sem gilti til 9. mars 1995, og nú 1. mgr., sbr. 3. mgr., 262. gr. almennra hegningarlaga. Þá teljast brot hans samkvæmt II. kafla ákærunnar meiri háttar samkvæmt 1. og 2. tl. 37. gr., sbr. 36. gr., laga nr. 145/1994, sbr. lög nr. 37/1995 og 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar ber að hafa í huga að ákærði hefur hreinskilnislega játað brot sín og að hann hefur ekki áður sætt refsingum, sem hér skipta máli. Jafnframt þykir rétt að líta til þess óhæfilega dráttar, sem varð á rannsókn málsins. Að öllu þessu athuguðu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 5 mánuði, en eftir atvikum þykir rétt að skilorðsbinda refsinguna eins og nánar segir í dómsorði. Jafnframt verður ákærði dæmdur til að greiða sekt í ríkissjóð, 2.000.000 krónur. Komi fangelsi í tvo mánuði í hennar stað verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest, en dæma ber ákærða til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, S-x-x J-x-x, sæti fangelsi í fimm mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 2.000.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í tvo mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, P-kk-ef A-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 80.000 krónur.