453/2007

K var ákærður ásamt X og Z fyrir tvö húsbrot. Þá voru K og X ákærðir fyrir stórfellda líkamsárás með því að hafa í sameiningu veist að C. Í ákærunni var talið að K hefði slegið C með hafnaboltakylfu svo hann féll í gólfið og sparkað ítrekað í hann en að X hefði síðan klippt litla fingur vinstri handar af C með greinaklippu. K neitaði að hafa sparkað í C og að hafa tekið þátt í að klippa fingur af honum en játaði brot sín að öðru leyti. Með framburði vitna þótti sannað að K hefði sparkað í C eftir að hann féll í gólfið. Þá var fallist á að í ákærunni væri K gefið að sök að vera samverkamaður X við að klippa fingurinn af. Varð að meta framgöngu hans við líkamsárásina þannig að um samverknað hans og X hefði verið að ræða. Með brotum sínum rauf K skilorð 45 daga fangelsisrefsingar samkvæmt dómi frá 2005 og var hann tekinn upp og dæmt í einu lagi fyrir brotin samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga. Tveir eldri dómar, þar sem K var fundinn sekur um líkamsárásir, höfðu ítrekunaráhrif á brot hans nú. Þá var litið til þess við ákvörðun refsingar að K og X stóðu saman að árásinni, hversu hrottafengin hún var og þeirra afleiðinga sem hlutust af henni auk þess sem skipulagning og aðdragandi hennar þóttu bera vott um einbeittan ásetning. Var refsing K ákveðin þriggja ára fangelsi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 24. maí 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar héraðsdóms um sakfellingu ákærða en að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst mildunar refsingar og að bótakröfu á hendur sér verði vísað frá dómi.

I.

Fyrir Hæstarétti unir ákærði sakfellingu vegna ákæruliða A1 og B3 í ákæru 6. desember 2006. Varðandi ákærulið B5 í sömu ákæru unir ákærði sakfellingu fyrir að hafa veitt C högg með kylfu.

Í greinargerð ákærða fyrir Hæstarétti er gerð sú krafa að bótakröfu á hendur honum verði vísað frá dómi. Samkvæmt 2. mgr. 151. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála skal í bréflegri tilkynningu ákærða til ríkissaksóknara um áfrýjun tekið nákvæmlega fram í hverju skyni sé áfrýjað, þar á meðal varðandi kröfur skv. XX. kafla ef því er að skipta. Í tilkynningu ákærða til Ríkissaksóknara 23. maí 2007 er ekki vikið að því að áfrýjunin taki til krafna skv. XX. kafla laga nr. 19/1991. Af þessum sökum kemur þessi krafa ákærða ekki til úrlausnar fyrir Hæstarétti nema að því leyti sem réttinum er skylt að taka afstöðu til hennar ex officio, sbr. meðal annars 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991.

Af hálfu ákærða er því borið við að ákæra málsins varðandi ákærulið B5 sé mjög óljós og verði ekki séð að ákærða sé þar gefið að sök að hafa verið samverkamaður meðákærða í héraði X við að klippa fingur af C. Á þetta verður ekki fallist með ákærða enda er tekið fram í ákærulið B5 að ákærði og meðákærði í héraði séu taldir hafa framið „stórfellda líkamsárás með því að hafa í sameiningu veist að [C]”.

Áfrýjun málsins afmarkast að öðru leyti við að ákærði neitar að hafa sparkað í C liggjandi. Þá telur ákærði sig ekki hafa átt neinn þátt í að meðákærði í héraði X klippti fingur af C.

II.

Meðákærði í héraði, X, greindi svo frá í lögregluskýrslu 11. júní 2006, sem staðfest var fyrir dómi daginn eftir, að hann og ákærði K-kk-nf hafi að morgni 25. maí 2006 farið að [...] á Akureyri en ákærði K-kk-nf hafði áður búið á efstu hæð hússins og mun hafa geymt enn í húsinu ýmsa muni sína. Fram kom að eftir að hafa athugað muni ákærða K-kk-ef hafi þeir komið við í annarri íbúð hússins. Eins og áður segir unir ákærði K-kk-nf sakfellingu fyrir að hafa um klukkan níu að morgni ruðst í heimildarleysi ásamt meðákærða X inn í íbúð á 1. hæð hússins þar sem A bjó ásamt syni sínum, B. Meðákærði X greindi svo frá í fyrrnefndri lögregluskýrslu að komið hafi til deilna milli þeirra og A. Leiddi það til þess að meðákærði X sló hann hnefahögg í andlitið og braut við það nefrót vinstramegin og kinnbeinsboga á tveimur stöðum. Um þessa líkamsárás var dæmt í hinum áfrýjaða dómi og er sá þáttur hans ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti. Meðákærði X kvaðst eftir þessa atlögu hafa stungið á sig farsíma sem í íbúðinni var, þannig að A gæti ekki hringt á lögreglu. Nokkru eftir að þeir hafi yfirgefið íbúð A hafi C hringt í þennan síma og óskað eftir að fá að tala við eiganda hans. Hafi ákærði rætt við C í símann og hafi kastast fljótlega í kekki milli þeirra þar sem ákærði hafi talið að C hefði kallað föður sinn fífl. Að sögn meðákærða X varð það til þess að þeir sammæltust um að lokka C heim til A í þeim tilgangi að lemja hann. Hafi þeir nú snúið aftur að heimili A. Eins og áður segir unir ákærði K-kk-nf sakfellingu fyrir að hafa um klukkan tíu að morgni sama dags ruðst á ný í heimildarleysi ásamt meðákærða X inn í íbúð A. Í síðastnefndri skýrslu meðákærða X kvaðst hann hafa sparkað upp og brotið hurð á íbúð A og hafi þeir síðan „ætt þar inn með látum“.

Í framburði A fyrir rétti kom fram að eftir að ákærði og meðákærði X hefðu ruðst inn hefðu þeir skipað sér að hringja í C og fá hann á staðinn. Aðspurður kvað A að sér hefði skilist að ástæðan væri sú að C hefði kallað föður ákærða K-kk-ef aula. Hafi þeir haft í hótunum við sig ef hann ekki hringdi í C og fengi hann á staðinn. Hafi þeir síðan farið inn í svefnherbergi og rifið son hans B á fætur og skipað honum að fara fram. Í vætti B kom fram að ákærði K-kk-nf hafi vakið hann, otað að honum hafnaboltakylfu, skipað honum að fara á fætur, fara fram í stofu og setjast hjá föður sínum. Hafi þeim feðgum verið hótað því að klipptir yrðu af þeim fingur ef þeir fengju ekki C til að koma á staðinn. Að lokum hafi A látið undan hótunum þeirra og hringt í C. Meðákærði X bar fyrir dómi að hann hafi slegið B í kinnina á meðan A ræddi við C í síma svo hann léti hjá líða að gefa C vísbendingu um að koma ekki. Í hinum áfrýjaða dómi var meðákærði X sakfelldur fyrir að brjóta kinnbein og augntótt svo og bein í kinnholu vinstra megin á B.

Í skýrslu sem B gaf fyrir lögreglu og staðfesti var fyrir dómi kom fram að ákærði hafi yfirgefið íbúðina í skamman tíma og komið til baka með stórar trjáklippur. Kvað hann augljóst að „lúskra“ hefði átt á C og hefðu ákærðu gefið það vel til kynna. Í lögregluskýrslu sem A staðfesti fyrir dómi kvað hann ákærða hafa haldið fyrst á trjáklippunum. Í fyrrnefndri skýrslu sem meðákærði X gaf fyrir lögreglu og staðfesti fyrir dómi kvað hann að ákærði K-kk-nf hefði komið með einhverja stóra töng sem hann taldi að ákærði hefði fundið heima hjá A á meðan A var að tala við C í síma og fá hann á staðinn. Við aðalmeðferð málsins bar B að hann myndi ekki hver hefði komið með trjáklippurnar. Hann sagði hins vegar að X hefði tekið við klippunum og hefði setið með þær við hlið sér.

Fram er komið að C kom skömmu síðar ásamt H og G eftir að hafa rætt við A í síma. Eins og áður segir unir ákærði K-kk-nf sakfellingu fyrir að hafa veitt C högg með kylfu í þann mund er hann gekk inn í íbúðina. Í framburði B fyrir rétti kom fram að ákærði hefði barið C í bakið með hafnaboltakylfu og C fallið fram á stofugólfið. Hafi ákærði síðan sparkað í síðu C og sagt að enginn kallaði pabba sinn fífl eða aula. Meðákærði X greindi svo frá í lögregluskýrslu 11. júní 2006, sem staðfest var fyrir dómi daginn eftir, að hann hefði verið inn í stofu þegar ákærði tók á móti C. Þegar hann hafi litið við hafi hann séð C liggjandi á stofugólfinu innan við dyrnar. Hafi hann séð ákærða sparka einu sinni í C og hafi ákærði sagt við C í leiðinni: „Þú skalt ekki kalla pabba minn aumingja“.

Vitni greinir á um hversu langur tími leið frá atlögu ákærða að C þar til X gekk að C með trjáklippurnar. Í framburði H kom fram að það gætu hafa liðið tíu mínútur þótt hann myndi það ekki fyrir víst. Í framburði G kom fram að hann hefði komið með C en ekki gengið strax inn í húsið þar sem hann hefði verið að gera upp við leigubílstjóra og aðeins spjallað við hann. Taldi hann tvær til fimm mínútur hafa liðið frá því að hann og C komu þar til að hann hefði gengið inn í íbúðina en þá hefði verið búið að klippa fingurinn af C.

Í fyrrgreindri lögregluskýrslu X 11. júní 2006 kvaðst hann hafa gengið að C þar sem hann lá á gólfinu og sett litla fingurinn á honum í kjaft tangarinnar. Hann sagði að fingurinn hefði dregist úr kjaftinum þannig að hann hafi sett fingurinn þangað aftur og síðan klemmt saman. Aðspurður kvað hann ákærða hafa staðið við hlið C þegar þessu fór fram og er það einnig í samræmi við framburð H. B hefur borið að ákærði og meðákærði hafi síðan skilið C eftir liggjandi á gólfinu og hótað viðstöddum frekari barsmíðum og limlestingum ef þeir kærðu til lögreglu. Síðan hafi þeir farið á brott og haft með sér hinn afklippta fingur. Í fyrrnefndri skýrslu meðákærða kemur fram að síðar sama dag hafi hann séð eftir öllu saman og farið til baka með fingurinn að [...]. Hafi C þá verið kominn á sjúkrahús. Fram er komið að ekki var unnt að græða fingurinn á C.

C bar fyrir rétti að hann hefði fengið þungt högg í bakið og síðan hefði verið sparkað í hann og honum haldið. Hefði hann eftir það verið hálf rænulítill. Áður en fingur hans var klipptur af hefði hann meðal annars heyrt sagt: „Talaðu ekki illa um pabba vinar míns.“

III.

Í ljósi framburðar B og meðákærða X er fallist á með héraðsdómara að telja verði sannað að ákærði hafi sparkað í C eftir að hafa barið hann með hafnaboltakylfu. Er það einnig í samræmi við framburð C sem ber að sparkað hafi verið í sig.

Eins og áður greinir telur ákærði sig ekki eiga þátt í að meðákærði í héraði X klippti fingur af C. Í ákæru málsins er ákærða gefin að sök að vera samverkamaður meðákærða við að klippa fingur af C.

Þegar litið er til skýrslu meðákærða X í héraði er fram komið að hann og ákærði hafi sammælst um að lokka C heim til A í þeim tilgangi að veitast að honum, þar sem hann hafi kallað föður ákærða fífl. Af framburði A og B verður ráðið að þeir hafi í sameiningu hótað þeim og þvingað A til þess að hringja í C og fá hann á staðinn. Þegar C gekk inn í íbúð A veittist ákærði að honum og sló hann í bakið með hafnaboltakylfu og sparkaði síðan í hann liggjandi. Nokkrum mínútum síðar klippti meðákærði fingur af C með trjáklippum og stóð þá ákærði við hlið hans. Þegar litið er til framburðar og skýrslna B, A og meðákærða er sannað að ákærði hafi náð í klippurnar og afhent meðákærða. Báðir höfðu þeir hótað B og A að klippa af þeim fingur létu þeir ekki að vilja þeirra áður en klipptur var fingur af C.

Þegar framangreint er virt heildstætt verður að telja að um samverknað hafi verið að ræða og er því fallist á með héraðsdómi að brot ákærða samkvæmt lið B5 ákæru 6. desember 2006 varði við þau lagaákvæði sem í henni greinir.

IV.

Sakarferill ákærða er nægilega rakinn í héraðsdómi. Frá uppsögu hans hefur ákærði undirgengist sátt fyrir brot á 2. gr., sbr. 5. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni. Eins og í héraðsdómi kemur fram var ákærði 25. febrúar 2005 dæmdur í fangelsi í 45 daga skilorðsbundið í þrjú ár fyrir þjófnað og hilmingu. Ákærði hefur með brotum sínum rofið það skilorð. Verður sá dómur tekinn upp og dæmt í einu lagi fyrir brot, sem ákærði var þar sakfelldur fyrir og þau brot sem nú eru til meðferðar samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 77. gr. sömu laga.

Ákærði hefur áður sætt refsingum fyrir brot á 1. mgr. 217. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga með dómi Hæstaréttar frá 20. janúar 2005 og dómi Héraðsdóms Norðurlands Eystra 24. nóvember 2003 og hafa þeir ítrekunaráhrif á brot þau sem ákærði framdi 25. maí 2006 og hann er hér dæmdur fyrir, sbr. 71. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga.

Þar sem ákærði og meðákærði í héraði, X, stóðu saman að árás á C í umrætt sinn verður litið til 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar.

Þegar litið er framanritaðs en einkum þess hversu hrottafengin árásin var, hverjar afleiðingar hlutust af henni og að skipulagning og aðdragandi hennar bera vott um einbeittan ásetning er refsing ákærða ákveðin fangelsi í 3 ár. Til frádráttar refsingunni komi gæsluvarðhald ákærða frá 27. maí til 2. júní 2006.

Ákvæði héraðsdóms um skyldu ákærða til greiðslu skaðabóta verður óraskað.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað hvað ákærða varðar verða staðfest.

Ákærða verður gert að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, K-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í þrjú ár. Gæsluvarðhaldsvist hans frá 27. maí til 2. júní 2006 kemur til frádráttar refsingu.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað og skaðabætur hvað ákærða varðar eru óröskuð.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins 432.005 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur.