421/2017

X var gefið að sök að hafa brotið gegn nánar tilgreindum ákvæðum laga nr. 134/2001 um leigubifreiðar með því að hafa ekið bifreið með farþega gegn gjaldi án þess að hafa atvinnuleyfi til aksturs leigubifreiða. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til þess að umrætt sinn hefði X, sem starfsmaður ferðaþjónustufyrirtækis, verið að aka ferðamönnum milli staða í fyrirfram skipulagðri skoðunarferð. Hefði akstur X verið þáttur í þjónustu ferðaþjónustufyrirtækisins við þátttakendur í skoðunarferðinni og gjald fyrir flutninginn þar með innifalið í heildarverði skoðunarferðarinnar. Félli akstur X umrætt sinn því ekki undir gildissvið laga nr. 134/2001. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. júní 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og að fengnu áfrýjunarleyfi. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins.

I

Samkvæmt gögnum málsins starfaði ákærði sem ökumaður hópferðabifreiða og leiðsögumaður í skipulögðum skoðunarferðum ferðaþjónustufyrirtækisins B ehf. á þeim tíma er atvik málsins urðu hinn 18. nóvember 2016. Þann dag var hann í slíkri skipulagðri ferð um hinn svokallaða „Gullna hring“ með viðkomu í hellinum Leiðarenda á Reykjanesi. Voru ferðamenn þeir sem voru með ákærða í skoðunarferðinni sjö talsins og ók ákærði þeim á fólksbifreið sem gerð er fyrir átta farþega. Á áfangastaðnum Geysi í Haukadal lagði ákærði bifreiðinni í stæði hópbifreiða við þjónustumiðstöðina og þar hafði lögregla afskipti af honum. Var það mat lögreglu að þar sem akstur ákærða hefði verið gegn gjaldi væri um að ræða brot á lögum um leigubifreiðar. Að teknu tilliti til hagsmuna farþeganna var ákærða þó leyft að aka þeim til Reykjavíkur.

Í málinu liggja frammi gögn ferðaþjónustufyrirtækisins um þá tegund skoðunarferðar sem ákærði fór í umræddan dag. Eins og þar er rakið skyldi fyrsti áfangastaðurinn vera hellirinn Leiðarendi, þaðan yrði farið að Gullfossi og síðan Geysi. Frá Geysi skyldi svo haldið til Þingvalla og þaðan aftur til Reykjavíkur. Samkvæmt gögnum þessum skyldi skoðunarferðinni hagað eftir nákvæmri áætlun fyrirtækisins bæði hvað varðaði tímasetningar og skoðunarstaði auk þess sem upplýst var um að ýmiss konar fróðleikur yrði veittur í ferðinni um þá skoðunarstaði.

II

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa ekið bifreið með farþega gegn gjaldi og án þess að hafa atvinnuleyfi til aksturs leigubifreiða þannig að hann hafi gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 6. gr., sbr. 1. mgr. 11. gr., laga nr. 134/2001 um leigubifreiðar.

Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laganna taka þau til fólksbifreiða sem notaðar eru til leigubifreiðaaksturs, en fólksbifreiðar sem skráðar eru fyrir fleiri en átta farþega falla ekki undir lögin. Þá segir að það teljist leigubifreiðaakstur þegar fólksbifreið er seld á leigu ásamt ökumanni fyrir tiltekið gjald til flutnings á farþegum og farangri þeirra. Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga er atvinnuleyfi samkvæmt 5. gr. laganna skilyrði til þess að viðkomandi sé heimilt að taka að sér eða stunda leigubifreiðaakstur.

Óumdeilt er í málinu að ákærði hafði gild réttindi til aksturs leigu- og hópbifreiða og að bifreiðin var á vegum fyrirtækis sem hafði gilt rekstrarleyfi til hópferðaaksturs. Þá er enn fremur ágreiningslaust að ákærði hafði ekki atvinnuleyfi til að stunda leigubifreiðaakstur.

Samkvæmt framburði ákærða sem fær stoð í öðrum gögnum málsins liggur fyrir að umrætt sinn var ákærði, sem starfsmaður ferðaþjónustufyrirtækisins, að aka ferðamönnum milli staða í fyrirfram skipulagðri skoðunarferð, sem þeir höfðu pantað áður og greitt fyrir, auk þess sem hann var leiðsögumaður þeirra í ferðinni. Þykir því fram komið að akstur ákærða með ferðamennina í bifreiðinni hafi verið þáttur í þjónustu ferðaþjónustufyrirtækisins við þátttakendur í hinni skipulögðu skoðunarferð og þar með hafi gjald fyrir flutninginn verið innifalið í heildarverði skoðunarferðarinnar. Féll akstur ákærða með farþega umrætt sinn því ekki undir gildissvið laga nr. 134/2001, sbr. skilgreiningu á hugtakinu leigubifreiðaakstur í 1. gr. laganna. Að því virtu fól akstur ákærða ekki í sér brot á lögum nr. 134/2001 eins og honum er gefið að sök í ákæru.

Verður ákærði því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður eins og hann var ákveðinn í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda fyrir Hæstarétti að virðisaukaskatti meðtöldum eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður eins og hann var ákveðinn í héraðsdómi greiðist úr ríkissjóði.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 620.000 krónur.