21/2007

X voru gefin að sök brot gegn 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa gert lögreglumanni tálmanir í að gegna skyldustarfi sínu á þann hátt að loka hliði á kartöfluakri með streng og leggja fyrir hliðið og jafnframt að hafa á sama akri ýtt við öðrum lögreglumanni þar sem hann var við skyldustörf að reyna að hafa tal af ökumanni dráttarvélar og þvingað hann upp að vélinni. Ekki var talin komin fram lögfull sönnun þess að X hefði gerst sekur um það sem honum var gefið að sök. Var hann því, með vísan til 45. og 46. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sýknaður af sakargiftum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 19. desember 2006 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á sakfellingu en þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar málsmeðferðar, en til vara krefst hann sýknu.

I.

Krafa ákærða um ómerkingu er aðallega reist á því að héraðsdómur hefði átt að vera fjölskipaður samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Kröfunnar var hvorki getið í bréflegri tilkynningu ákærða til ríkissaksóknara um áfrýjun málsins né í greinargerð hans fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 151. gr. og a. lið 2. mgr. 155. gr. laga nr. 19/1991, þrátt fyrir að þá lægi fyrir að einn dómari hafi dæmt málið. Er krafan því of seint fram komin og verður ekki tekin afstaða til hennar.

II.

Í lýsingu héraðsdóms á málsatvikum kemur fram að B lögreglumaður, sem var við vegaeftirlit, hafi hitt ökumann tiltekinnar bifreiðar þar sem hann var kominn upp í dráttarvél inni á kartöfluakri. Af gögnum málsins verður hins vegar ekki séð að upplýst hafi verið hver var ökumaðurinn bifreiðarinnar greint sinn. Einnig er fullyrt að ákærði hafi verið að strengja eins strengs girðingu fyrir opið á hliði þegar lögreglumaðurinn A kom þar að á lögreglubifreið svo og að ákærði hafi neitað að opna hliðið, þrátt fyrir ítrekaða beiðni A. Jafnframt hafi ákærði lagt bifreið sinni þannig fyrir hliðið að ómögulegt hafi verið að opna það og aka lögreglubifreiðinni inn á akurinn. Þessi atriði eru umdeild í málinu. Að öðru leyti er atvikum rétt lýst í héraðsdómi. Þá er framburði ákærða og vitna þar rétt lýst.

Í 1. lið ákæru er ákærða gefið að sök brot gegn 2. mgr. 106 gr. almennra hegningarlaga 19/1940 með því að hafa „gert lögreglumanninum A tálmanir í að gegna skyldustarfi sínu er ákærði lokaði hliði að akrinum með streng og lagði bifreið fyrir hliðið er lögreglumaðurinn hugðist aka lögreglubifreið inn á akurinn til að aðstoða lögreglumanninn B við skyldustörf er tengdust ætluðum umferðarlagabrotum sonar ákærða.“

Vitnið A bar í skýrslu hjá lögreglu og fyrir dómi að þegar hann hafi komið að umræddu hliði hafi ákærði verið að loka því með vír. A hafi óskað eftir að aka inn á akurinn til aðstoðar félaga sínum, en því hafi ákærði neitað. Hann hafi þá ítrekað beiðni sína, en ákærði ekki orðið við henni heldur lagt bifreið sinni þvert fyrir hliðið. Kvaðst A þá hafa lagt af stað fótgangandi til starfsfélaga síns. Ákærði hefur neitað sakargiftum. Í skýrslu fyrir dómi kvaðst hann hafa verið að taka strenginn úr 12 metra breiðu hliðinu þegar A bar að garði. Hann sagðist ekki vita hver hafi sett strenginn síðast fyrir hliðið. Það væri vinnuregla að sá sem síðast færi um hliðið lokaði því. Strengurinn hafi verið með krækju og því hefði lögreglumaðurinn auðveldlega getað tekið hann frá og hann hafi ekki bannað honum það. Kvaðst ákærði hafa lagt lítilli bifreið sinni við hliðið og hún ekki getað hindrað akstur lögreglumannsins inn á akurinn. Óumdeilt er að ákærði ók bifreið sinni á brott þegar A lagði af stað fótgangandi inn á akurinn. Ekki er fram komið að ákærði hafi lagt bifreið sinni fyrir hliðið þannig að lögreglubifreiðin hafi ekki getað komist inn á akurinn. Engin vitni voru heldur að þessum samskiptum ákærða og A. Gegn neitun ákærða og með vísan til 45. og 46. gr. laga nr. 19/1991 telst því ósannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum lið ákæru. Verður hann því sýknaður af þessum sakargiftum.

III.

Í 2. lið ákæru er ákærða gefið að sök brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa „ýtt við lögreglumanninum C þar sem hann var við skyldustörf að reyna að hafa tal af ökumanni dráttarvélar og þvingað hann upp að dráttarvélinni.“

Vitnið C sagði við rannsókn málsins að ákærði hafi sett öxlina í sig, gripið í bretti umræddrar dráttarvélar og ýtt við sér þannig að hann hafi „hálfpartinn“ klemmst milli ákærða og vélarinnar. Fyrir dómi bar hann að hann hafi staðið fyrir aftan fremra hjól dráttarvélarinnar þegar ákærði hafi „keyrt utan í síðuna“ á sér, skellt sér utan í vélina og þröngvað upp að henni. Vitnið A bar hjá lögreglu að C hafi stokkið upp á vélina og þá hafi ákærði rifið aftan í C og togað hann niður af vélinni. Fyrir dómi sagði vitnið að ákærði hafi komið aftan að C og rifið eða togað í hann og þeir lögreglumennirnir í framhaldi af því tekið ákærða tökum, en ákærði hafi hangið í frambrettinu á dráttarvélinni. Í lögregluskýrslu þriðja lögreglumannsins, B, er eftir honum haft að ákærði hafi stokkið til og rifið í C þar sem hann stóð á dráttarvélinni. Fyrir dómi dró hann þennan framburð til baka og kvaðst ekki hafa séð þetta, hann hafi komið að dráttarvélinni þegar þrír lögreglumenn voru að yfirbuga ákærða. D lögregluvarðstjóri kvaðst fyrir dómi hafa staðið uppi á bretti dráttarvélarinnar í því skyni að hafa afskipti af ökumanni hennar þegar hann varð þess var að ákærði hélt sér í handföng stýrishússins. Hann hafi snúið baki í ákærða og ekki séð hvað fram fór. Ákærði hafi verið að skipta sér af störfum lögreglu og hann hafi í framhaldinu verið handtekinn. Ákærði hefur neitað sakargiftum. Hann heldur því fram að hann hafi farið að dráttarvélinni til að kanna hvort hún væri í lagi og koma í veg fyrir að kartöflur hryndu af henni. Kveðst hann hvorki hafa ýtt við C né stuggað við honum á annan hátt.

Af framburði lögreglumannanna fimm sem komu á vettvang er ljóst að ákærði truflaði störf lögreglumannanna á vettvangi. Ákæruefni þessa liðar ákæru lýtur hins vegar að því að hann hafi ýtt við lögreglumanninum C við skyldustörf og þröngvað honum upp að dráttarvélinni, eins og nánar hefur verið lýst. Framburður lögreglumannanna sem rakinn hefur verið hér að framan er misvísandi um atvik eftir að ákærði kom að dráttarvélinni og einn þeirra þriggja dró framburð sinn til baka við yfirheyrslu fyrir dómi án þess að gefa skýringu á því hverju það sætti. Öðrum gögnum eða framburði vitna er ekki til að dreifa sem styðja fyrrnefndan framburð C. Þegar til þessa er litið er ekki komin fram lögfull sönnun þess að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er að sök gefin í þessum lið ákæru og verður hann því með vísan til 45. og 46. gr. laga nr. 19/1991 sýknaður af henni.

Eftir þessum málsúrslitum ber að greiða allan sakarkostnað í héraði og fyrir Hæstarétti úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærða í héraði og fyrir Hæstarétti allt eins og nánar greinir í dómsorði. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts af málsvarnarlaunum.

Dómsorð:

Ákærði X er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður í héraði og áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 306.086 krónur, og skipaðs verjanda hans í Hæstarétti, S-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur.