413/2000

Í krafðist viðurkenningar á rétti sínum til að krefja L um endurgjald vegna vatnsréttinda í Blöndu í Blöndudal fyrir almenninga og afréttarlönd Auðkúluheiðar og Eyvindarstaðaheiðar. Reisti Í kröfu sína á 3. gr. samnings milli málsaðila frá 1982 þar sem meðal annars var kveðið á um samkomulag um greiðslur L til Í vegna þeirra vatnsréttinda á almenningum og afréttarlöndum, sem væru í umráðum ríkisins. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóm og féllst á kröfu Í með þeirri athugasemd, að telja yrði að í þeim umráðarétti Í, sem um gæti verið að ræða, hefði falist heimild til að semja um gjaldtöku vegna vatnsréttinda, ef aðrir ættu ekki tilkall til þeirra. Yrði því að skilja 3. gr. hins umdeilda samnings þannig, að L hefði gengist undir að greiða Í vegna vatnsréttinda á almenningum og afréttarlöndum Auðkúluheiðar og Eyvindarstaðaheiðar að svo miklu leyti sem heiðarnar væru ekki undirorpnar fullkomnum eignarrétti annarra. Úr því hefði verið skorið með tveimur dómum Hæstaréttar 10. apríl 1997, að svo væri ekki.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. nóvember 2000. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og verði þannig viðurkenndur réttur hans til að krefja áfrýjanda um endurgjald vegna vatnsréttinda í Blöndu í Blöndudal fyrir almenninga og afréttarlönd Auðkúluheiðar og Eyvindarstaðaheiðar í samræmi við 3. gr. samnings málsaðila frá 11. ágúst 1982. Þá krefst stefndi málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Þegar ríkisstjórn Íslands og áfrýjandi gerðu með sér samning um virkjanamál, yfirtöku byggðalína o.fl. 11. ágúst 1982 ríkti óvissa um eignarhald á Auðkúluheiði og Eyvindarstaðaheiði. Aðliggjandi sveitarfélög kölluðu til fullkomins eignarréttar á heiðunum, eins og skýrlega kom fram í samningi þeirra við Rafmagnsveitur ríkisins um virkjun Blöndu 15. mars 1982, en áfrýjandi tók með fyrrnefnda samningnum við réttindum og skyldum virkjunaraðila samkvæmt þeim samningi. Með 3. gr. samningsins 11. ágúst 1982 féllst áfrýjandi á að gera sérstakt samkomulag um greiðslur til stefnda vegna vatnsréttinda í umráðum hans, þar á meðal á almenningum og afréttarlöndum virkjunarsvæðis Blöndu. Telja verður, að í þeim umráðarétti stefnda, sem um gat verið að ræða, hafi falist heimild til að semja um gjaldtöku vegna vatnsréttinda, ef aðrir áttu ekki tilkall til þeirra. Verður því að skilja 3. gr. hins umdeilda samnings þannig, að áfrýjandi hafi gengist undir að greiða stefnda vegna vatnsréttinda á almenningum og afréttarlöndum Auðkúluheiðar og Eyvindarstaðaheiðar að svo miklu leyti sem heiðarnar væru ekki undirorpnar fullkomnum eignarrétti annarra. Úr því hefur verið skorið með tveimur dómum Hæstaréttar 10. apríl 1997, að svo er ekki, sbr. H.1997.1162 og 1183.

Með þessari athugasemd og annars með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur á að vera óraskaður.

Áfrýjandi, Landsvirkjun, greiði stefnda, íslenska ríkinu, 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.