475/2005

J var ákærður fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt, lögum um tekjuskatt og eignarskatt og bókhaldslögum sem framkvæmdastjóri og stjórnarformaður einkahlutafélagsins R og í eigin rekstri. Hann var fundinn sekur um undanskot virðisaukaskatts, tekjuskatts og útsvars á árunum 1997-2001 sem nam samtals 8.422.736 krónum. Þá var hann jafnframt sakfelldur fyrir bókhaldsbrot. Brot J voru talin stórfelld, en hann hafði ekki áður sætt refsingu. Var refsing hans ákveðin fangelsi í átta mánuði, en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið. Jafnframt var J dæmdur til greiðslu 25.000.000 króna sektar í ríkissjóð, en vegna þess hversu stórfelld brot hans voru þótti ekki unnt að takmarka sektarfjárhæð við lágmörk viðeigandi laga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kk-nf H-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. október 2005 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst nú staðfestingar héraðsdóms á sakfellingu ákærða að öðru leyti en því að fallið er frá sakargiftum samkvæmt 4. lið II. þáttar B kafla ákæru að því er varðar vangoldinn tekjuskatt og útsvar og að fjárhæð vantalins tekjuskatts og útsvars í 3. lið II. þáttar í sama kafla ákæru lækkar í 1.728.033 krónur. Þess er einnig krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að B kafla ákæru verði vísað frá héraðsdómi og honum gerð vægasta refsing sem lög leyfa fyrir þá háttsemi sem lýst er í A og C köflum hennar. Til vara er þess krafist að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og að lagt verði til grundvallar við ákvörðun hennar að rekstrargjöld nemi 50% af þeim tekjum sem byggt er á í ákæru að hann hafi ekki talið fram til skatts.

I.

Mál þetta varðar skilagreinar og greiðslu ákærða á virðisaukaskatti, tekjuskatti og útsvari í rekstri sem hann stundaði á árunum 1997-2001 eins og nánar er rakið í héraðsdómi. Fyrir útgáfu ákæru var málið rannsakað hjá embættum skattrannsóknarstjóra ríkisins og ríkislögreglustjóra. Frá upphafi rannsóknar málsins hafði ákærði alla möguleika á að leggja fram eða vísa til gagna varðandi rekstur sinn á því tímabili er ákæran tekur til, en hafa ber í huga skyldur hans samkvæmt viðeigandi lögum til að skila skýrslum, byggðum á réttum reikningum og gögnum. Er ekki á það fallist að rannsóknaraðilum hafi verið skylt að aðhafast frekar en gert var. Eru engir þeir annmarkar á rannsókn málsins, sem valdið geta frávísun þess frá héraðsdómi. Er því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um frávísunarkröfu ákærða, að því er varðar B kafla ákærunnar.

II.

Í málinu er ekki deilt um niðurstöðu héraðsdóms varðandi A og C kafla ákærunnar og er sakfelling ákærða samkvæmt þeim staðfest.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms er og staðfest niðurstaða hans þar sem hafnað er kröfu ákærða um að lagt verði til grundvallar að rekstrargjöld til frádráttar tekjum nemi 50% í eigin rekstri hans 1998-2001.

Ákæruvaldið hefur við málflutning fyrir Hæstarétti mótmælt niðurstöðu héraðsdóms um 7% frádrátt frá tekjuskattstofni vegna nánar tiltekinna útgjalda. Í áfrýjunarstefnu og greinargerð er hins vegar krafist staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða að öðru leyti en því sem felst í leiðréttingum, sem vísað er til í kröfugerð. Verður því við þessa niðurstöðu að una, en engin efni eru til að taka kröfur ákærða um frekari frádrátt að þessu leyti til greina, enda styðjast þær ekki við gögn.

III.

Eins og málið liggur fyrir Hæstarétti er ákærði samkvæmt framansögðu fundinn sekur um undanskot virðisaukaskatts, tekjuskatts og útsvars á ofangreindu tímabili, er nemur samtals 8.422.736 krónum. Er þá miðað við framangreindar leiðréttingar ákæruvalds og útreikning af hálfu ákærða um áhrif ofangreinds 7% frádráttar að teknu tilliti til þeirra og er ekki ágreiningur um hann. Eins og lýst er í ákæru og héraðsdómi framdi ákærði brot þessi ýmist með því að skila röngum skýrslum til skattyfirvalda eða með því að skila ekki skýrslum. Þá hefur hann gerst sekur um bókhaldsbrot. Eru brot hans stórfelld og eru þau réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru. Taka verður hins vegar tillit til þess að ákærði hefur ekki áður sætt refsingu sem skiptir hér máli.

Að framansögðu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 8 mánuði, en eftir atvikum verður sú refsing skilorðsbundin eins og nánar greinir í dómsorði. Dæma ber ákærða einnig til sektargreiðslu og vegna þess hversu stórfelld brot hans eru þykir ekki unnt að takmarka sektarfjárhæð við lágmörk viðeigandi laga. Verður sektarfjárhæðin ákveðin 25.000.000 krónur. Með hliðsjón af því að sektarfjárhæð er umfram lögbundið lágmark þykir vararefsing hæfilega ákveðin fangelsi í 6 mánuði.

Staðfest er ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað. Ákærði verður dæmdur til greiðslu áfrýjunarkostnaðar eins og í dómsorði greinir og eru þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, sem tiltekin eru með virðisaukaskatti.

Dómsorð:

Ákærði, J-kk-nf I-kk-nf Ó-kk-nf, sæti fangelsi í 8 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 25.000.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 6 mánuði.

Staðfest er ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað sakarinnar, 917.954 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur.