217/2000

H, starfsmaður þvottahússins F, sem starfa síns vegna þurfti að fara um geymsludyr í húsnæði T, rak sig upp undir dyrakarminn og fékk við það högg ofan á höfuðið, en hæð dyranna var einungis 126 cm. Ekkert í málinu þótti benda til annars en að óþægindi H í höfði, hálsi og herðum stöfuðu af þessu atviki. Við úrlausn málsins var til þess litið að ekki höfðu verið gerðar neinar ráðstafanir af hálfu T til að draga úr hættu er fylgja kynni svo óvenjulegum dyraumbúnaði, eða vara við henni. Var því talið að leggja yrði fébótaábyrgð á T vegna þessa vanbúnaðar, sem skapaði hættu meðan ekki var úr bætt. Var T gert að bæta H helming tjóns hans vegna slyssins en H látinn bera helming sjálfur, þar sem talið var að honum hefði verið vel kunnugt um óvenjulega gerð dyraopsins og hefði auk þess sýnt af sér gáleysi í umrætt sinn.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 31. maí 2000. Hann krefst þess að stefndi verði að fullu dæmdur bótaskyldur vegna tjóns, sem áfrýjandi varð fyrir er hann rak sig upp undir dyrakarm í húsnæði stefnda að Laugavegi 114, Reykjavík, 14. desember 1993. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi eru málavextir þeir að áfrýjandi, sem á þessum tíma var starfsmaður þvottahússins Fannar hf., kom að morgni 14. desember 1993 í mötuneyti stefnda að Laugavegi 114 í Reykjavík þeirra erinda að skila þangað hreinum þvotti og sækja óhreinan. Inn af mötuneytinu er geymsluherbergi undir súð og var hæð á dyrum geymslunar einungis 126 cm. Áfrýjandi, sem þurfti starfa síns vegna að fara um dyr geymslunnar, kveðst hafa rekið sig upp undir dyrakarminn og fengið við það högg ofan á höfuðið. Hafi hann fallið við og vankast en haldið síðan áfram störfum sínum. Í framburði áfrýjanda fyrir héraðsdómi kom fram að hann hafi verið í nokkurri tímaþröng og farið í umrætt sinn í flýti inn í geymsluna. Þá hafði hann derhúfu á höfði, sem hann telur þó ekki hafa byrgt sér sýn. Í framburði hans kemur einnig fram að hann hafi alloft áður farið með þvott á þennan stað og þá stundum lent í vandræðum með að fara um dyrnar og einu sinni eða tvisvar áður rekið sig upp undir dyrakarminn. Ekki hafa verið leidd vitni að atburði þessum og ekki var hann á þessum tíma tilkynntur stefnda. Er frá leið kveðst áfrýjandi hafa farið að finna fyrir óþægindum og af gögnum málsins er ljóst að hann leitaði til heimilislæknis síns 18. janúar 1994 og kvartaði um verki í höfði, hálsi og hægri handlegg. Í framhaldi af því var honum vísað til sérfræðings, sem hóf læknismeðferð 27. janúar 1994.

Mötuneyti stefnda er á 5. hæð Laugavegs 114, sem er þakhæð hússins. Í gögnum málsins kemur fram að þegar stækkun þakhæðarinnar var samþykkt í byggingarnefnd Reykjavíkur 9. febrúar 1984 var ekki gert ráð fyrir umræddri geymslu eða dyragati og var hvort tveggja því gert án vitundar og samþykkis byggingarnefndar. Var geymsla útbúin síðar eftir að mötuneytið var tekið í notkun þegar í ljós kom mikil þörf fyrir geymslurými.

II.

Af hálfu stefnda er því haldið fram að ýmislegt sé óljóst um atvikið, er átti sér stað 14. desember 1993, og ósannað sé að vandamál áfrýjanda verði rakin til umrædds atviks. Enda þótt ekki hafi verið aflað frásagna vitna af umræddum atburði er engin ástæða til að ætla að hann hafi ekki orðið með þeim hætti, er áfrýjandi lýsir. Hann leitaði læknis rúmum mánuði eftir slysið og rakti þá óþægindi þau er hann hafði til umrædds atburðar. Er ekkert fram komið í málinu er bendir til annars en að óþægindi áfrýjanda í höfði, hálsi og herðum stafi af atviki þessu.

Fyrir liggur að umrædd geymsla og dyraop voru útbúin án samþykkis þar til bærra byggingaryfirvalda. Var hæð dyranna einungis 126 cm samkvæmt eftirlitsskýrslu Vinnueftirlits ríkisins í júlí 1996 og um þær stöðugur umgangur. Ekki voru gerðar af hálfu stefnda neinar ráðstafanir til að draga úr hættu, er fylgja kynni svo óvenjulegum dyraumbúnaði, eða vara við henni. Vinnueftirlit ríkisins gerði alvarlegar athugasemdir við gerð dyraopsins og geymslunnar þegar athygli stofnunarinnar var á því vakin á árinu 1996 í tilefni af slysi því, er áfrýjandi varð fyrir. Verður að leggja fébótaábyrgð á stefnda vegna þessa vanbúnaðar, sem skapaði hættu meðan ekki var úr bætt .

Áfrýjandi hafði nokkrum sinnum átt leið í umrædda geymslu áður en atvik það, er mál þetta fjallar um, átti sér stað. Honum var því vel kunnugt um óvenjulega gerð dyraops geymslunnar og hafði raunar áður rekið sig lítillega upp undir í ferðum sínum um opið. Þrátt fyrir þetta er ljóst af framburði hans sjálfs að hann flýtti för sinni um opið í umrætt sinn og bar höfuðfat, sem til þess var fallið að byrgja honum sýn. Með þessari háttsemi sinni þykir hann hafa sýnt gáleysi, sem leiðir til þess að hann verður einnig að bera ábyrgð á slysinu. Að öllu virtu verður niðurstaða málsins sú, að stefndi skal bæta áfrýjanda helming tjóns hans vegna slyssins, en helming skal áfrýjandi bera sjálfur.

Stefnda er gert að greiða málskostnað, sem ákveðinn verður sameiginlega í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Viðurkennt er að stefndi, Tryggingastofnun ríkisins, sé skaðabótaskyld fyrir helmingi þess tjóns, sem áfrýjandi, H-kk-nf T-kk-nf G-kk-nf, varð fyrir í slysi 14. desember 1993.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 300.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.