479/2009

X var gefið að sök kynferðisbrot með því að hafa sumarið 2003 á heimili sínu látið A, fæddan árið 1991, hafa við sig munnmök og haft samræði við drenginn í endaþarm. Af hálfu ákæruvaldsins var þetta talið varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Fram kom í málinu að X hefði í rúma tvo áratugi átt í verulegum geðrænum veikindum vegna aðsóknargeðklofa. A var sá eini sem bar vitni í málinu um ætluð atvik á heimili X og aðdraganda þeirra. Í þeim efnum var heldur ekki við sýnileg sönnunargögn að styðjast. Var miðað við að X hafnaði í öllum atriðum að hafa átt á árinu 2003 þau samskipti við A, sem hann bar um, og stóð því orð gegn orði. Talið var að þessu virtu að gæta yrði að því hvort í málinu lægju fyrir önnur atriði, sem áhrif gætu haft við mat á því hvort ákæruvaldinu hefði tekist að sanna þær sakir, sem X var borinn. Var meðal annars vitnisburður annarra rakinn í því skyni. Í héraðsdómi var lagt það mat á framburð A að hann væri í öllum atriðum trúverðugur. Það mat gat ekki komið til endurskoðunar fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Til þess var á hinn bóginn að líta að ekkert þeirra atriða, sem fram kom í vitnisburði annarra og gögnum málsins, var talið veita viðhlítandi stuðning fyrir þeim sökum, sem X var borinn í málinu, og stóð þessi framburður því einn að baki sakargiftum. Gegn neitun X nægði þetta ekki til að ákæruvaldið fullnægði þeirri sönnunarbyrði, sem það ber samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og skaðabótakröfu A vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 23. júní 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess aðallega krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, en til vara að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um að hann sæti vistun á viðeigandi hæli.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 5.541.575 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að viðurlög verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að skaðabótakröfu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af henni en að því frágengnu að dæmdar bætur verði lækkaðar.

I

Í málinu er ákærða gefið að sök kynferðisbrot með því að hafa í maí, júní eða júlí 2003 á heimili sínu að [...] í [...] látið A, fæddan [...] 1991, hafa við sig munnmök og haft samræði við drenginn í endaþarm. Í ákæru er þetta talið varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum.

Málið á rætur að rekja til þess að félagsmálastjóri [...] lét frá sér fara 7. janúar 2008 beiðni um rannsókn til lögreglunnar á [...]. Þar kom fram að B, stjúpfaðir A, hafi þann dag leitað til félagsmálastjórans og greint frá því að A hafi sagt sér að ákærði hafi á nánar tiltekinn hátt misnotað hann kynferðislega.

Af þessu tilefni var tekin skýrsla af A fyrir dómi 28. janúar 2008. Þar greindi hann frá því að fyrir fimm til sex árum hafi hann farið í göngu með hund og ætlað í sund í [...] í [...]. Hann minnti að hann hafi meðal annars verið klæddur í sundskýlu, sem hann lýsti nánar. Þegar hann hafi verið kominn í nánd við sundstaðinn hafi hann sleppt hundinum lausum. Stuttu síðar hafi maður öskrað á hann og viðhaft orð um að hundur hans væri illa alinn upp og ætti að vera dauður. Hann hafi reynt að biðja manninn afsökunar, sem ekki hafi borið árangur í fyrstu, en maðurinn svo sagt þetta vera í lagi. Þegar þar var komið sögu hafi hundurinn verið týndur. A hafi farið að leita hundsins og séð til hans rétt hjá húsi mannsins, en þangað hafi hundurinn jafnan farið þegar hann strauk. Þegar þeir hafi verið komnir að húsinu hafi maðurinn spurt hvort hann vildi ekki fá peninga til að kaupa sér sælgæti. Hann hafi ekki viljað taka við peningum, en maðurinn þá sagst vera með rusl í herbergi í húsinu og boðið honum 1000 krónur fyrir að henda því. Sökum þess að hann hafi ekki viljað eiga á hættu að maðurinn bæri fram kæru út af hundinum hafi hann viljað sýna hjálpsemi og látið til leiðast. Þegar komið hafi verið inn í húsið hafi maðurinn vísað honum í tiltekið herbergi, en þar hafi verið mikið af dagblöðum, sem hann hafi átt að taka. Maðurinn hafi þá skyndilega lokað hann inni í herberginu og hann orðið mjög hræddur. Eftir stutta stund hafi maðurinn opnað á ný, tekið fast um öxl hans og beint honum yfir í svefnherbergi, þar sem maðurinn hafi skipað honum að afklæðast. Þegar hann hafi lokið við það hafi maðurinn rennt niður buxnaklauf og látið hann hafa við sig munnmök. Manninum hafi ekki líkað hvernig það var gert og snúið A í rúmi þannig að hann hafi legið á grúfu. Maðurinn hafi sótt sleipiefni, sett það á getnaðarlim sinn og rassinn á honum og haft síðan samræði við hann í endaþarm. Því hafi lokið eftir smá tíma og maðurinn þá farið fram, en komið til baka með hníf í hendi. Maðurinn hafi lagt hnífinn að kynfærum hans og svo spurt hvort hann vildi fara. Þegar hann hafi svarað því játandi hafi maðurinn farið með hann að bakdyrum á húsinu og sagt að hann mætti engum segja frá þessu atviki, því ella myndi maðurinn drepa foreldra hans og hundinn. Hann hafi flýtt sér í föt, sem hann minnti að hafi verið þau sömu og hann hafi verið í þegar hann kom í húsið, en aðspurður um sundskýlu sagðist hann vita „bara ekkert hvernig þetta endaði.“ Einhverjir krakkar hafi talað um að sundskýlan væri í garðinum við hús mannsins, en hann héldi að hann hafi tekið hana með sér og gætu því krakkarnir hafa verið að ræða um sundskýlu „sem einhver annar átti.“ Í skýrslunni lýsti hann herbergjaskipan í húsi mannsins og að nokkru hvernig þar hafi verið umhorfs. Aðspurður um hvort hann hafi einhverju sinni komið aftur í þetta hús sagðist hann hafa í janúar 2008 sagt vini sínum frá samskiptum við þennan mann, en þó „ekki allt“, heldur hafi hann sagt „svona þrjú orð „mér var nauðgað“.“ Vinurinn hafi reiðst svo við að heyra þetta að hann hafi lagt til að þeir færu saman til mannsins til að drepa hann. Þeir hafi síðan undir áhrifum kannabis farið með hulin andlit á heimili mannsins og haft meðferðis hníf, sem hann hafi ætlað að nota til að leggja til mannsins. Þegar til átti að taka hafi hann ekki getað gert það, en átt orðaskipti við manninn og meðal annars sakað hann um að hafa nauðgað pilti, sem hann hafi neitað. Fyrir liggur að maðurinn, sem A bar sökum í þessari skýrslu, sé ákærði.

A gaf aftur skýrslu fyrir héraðsdómi 27. mars 2009 við aðalmeðferð málsins. Sú skýrsla var um flest í samræmi við fyrri framburð hans að því leyti, sem sömu atriði komu þar til tals. Í síðari skýrslunni kom þó skýrar fram en í þeirri fyrri að hundurinn hafi ráðist á ákærða þegar A hafi sleppt honum lausum nærri sundstað í [...]. Ákærði hafi orðið „alveg rosalega reiður“, en eftir skamma stund hafi hann verið orðinn góður og beðist fyrirgefningar. Þá kvaðst A ekki muna hvernig sundskýla hafi borist í bílskúr ákærða, en hann héldi að hann hafi ekki farið í hana þegar hann hafi yfirgefið hús ákærða, heldur tekið hana og síðan sleppt henni. Í framhaldi af ummælum um þetta kvað hann þó fastar að orði með því að segja að hann hafi örugglega ekki farið í sundskýluna, heldur hafi hann hent henni frá sér í bílskúrnum og hlaupið burt, enda hafi hún fundist þar og hann myndi ekki eftir að hafa gleymt henni. Þess er og að geta að í síðari skýrslunni kvaðst A fyrst hafa greint öðrum frá þessum atvikum í samtali við stjúpföður sinn snemma í janúar 2008, en síðan hafi hann sagt áðurnefndum vini sínum frá þessu í sömu viku. Ítrekað aðspurður neitaði hann því að hafa sagt nokkrum öðrum frá þessu fyrir þann tíma.

Undir rekstri málsins í héraði var 27. nóvember 2008 að kröfu ákæruvaldsins dómkvaddur geðlæknir til að leggja mat á sakhæfi ákærða og er í hinum áfrýjaða dómi greint frá efni matsgerðar 5. febrúar 2009, svo og framburði matsmannsins fyrir dómi. Eins og þar kemur nánar fram hefur ákærði, sem fæddur er 1938, í rúma tvo áratugi átt í verulegum geðrænum veikindum vegna aðsóknargeðklofa, en af þeim sökum hafi hann meðal annars sætt stöðugri lyfjameðferð. Ákærði gaf skýrslu við rannsókn málsins hjá lögreglu 5. febrúar 2008 og liggur fyrir endurrit af henni, sem gert var eftir hljóðritun. Að því leyti, sem frásögn ákærða sneri að sakarefninu, sagði hann þar að sakargiftir væru „algjör uppspuni hjá stráknum“ og ljúgi hann „þessu upp þegar hann er kominn á aldur.“ Aðspurður um hvaða strák hann ætti við sagði ákærði að það væri „sonur þessa manns sem sló mig“, en sá maður hafi komið á heimili ákærða í janúar 2008, borið á hann sakir og slegið „sundur og saman“. Það væri „tóm lygi“ að hundur hafi veist að honum eða drengur heimsótt hann á þeim tíma, sem um ræðir í málinu. Spurður um hvort hann hafi einhvern tíma fengið drengi í heimsókn til sín sagði ákærði tvo drengi og stúlku, fimm til sex ára, hafa eitt sinn fyrir áratugum síðan komið á heimili hans til að fá gefin veiðarfæri, en ítrekað aðspurður neitaði hann að hafa að öðru leyti haft samskipti við drengi þann tíma, sem hann hafi búið í [...]. Þá lýsti ákærði því í skýrslunni að hann hafi „lifað heilögu lífi“ og „ekki haft kynmök við kvenmann í 30 ár og því síður við karlmann.“ Við þingfestingu málsins í héraði mætti ákærði fyrir dóm og hlýddi á ákæru, en það eitt var fært til bókar um tilsvör hans að hann neitaði sök og mótmælti bótakröfu. Við aðalmeðferð málsins var ákærði orðinn vistmaður á hjúkrunarheimilinu [...] í [...] og var hann ekki viðstaddur skýrslugjöf vitna. Dómþing var háð á dvalarstað hans 7. apríl 2009 og framhaldsákæra birt honum. Að því leyti, sem bókun í þingbók um skýrslu hans varðaði sakarefnið, var haft eftir honum að hann væri saklaus af því, sem á hann væri borið. Einnig var þess getið að hann minntist þess að tveir unglingar hafi í byrjun árs 2008 ráðist inn á heimili hans með klúta fyrir andlit og hníf, en þeir hafi ekki gert honum mein.

Í málinu hafa ekki aðrir en A borið vitni um ætluð atvik á heimili ákærða eða þann aðdraganda þeirra, sem hann lýsti í áðurgreindum framburði. Í þeim efnum er heldur ekki við sýnileg sönnunargögn að styðjast. Samkvæmt framansögðu verður við það að miða að ákærði hafni í öllum atriðum að hafa átt á árinu 2003 þau samskipti við A, sem hann hefur borið um, og stendur því orð gegn orði. Verður að þessu virtu að gæta að því hvort í málinu liggi fyrir önnur atriði, sem áhrif geta haft við mat á því hvort ákæruvaldinu hafi tekist að sanna þær sakir, sem ákærði er borinn.

II

Af hálfu ákæruvaldsins hefur því verið borið við til stuðnings sakargiftum á hendur ákærða að börn hafi fundið í garðinum við hús hans sundskýlu, sem tilheyrt hafi A. Fyrir dómi lýsti fyrrnefndur stjúpfaðir hans því að hann minntist þess að sundskýla piltsins hafi týnst og félagar hans síðan fundið hana „heima hjá“ ákærða, en ekki gat vitnið tjáð sig um hvenær þetta hafi gerst. F, sem kvaðst vera æskuvinur A, greindi frá því fyrir dómi að hann hafi eitt sinn verið að leika sér við tiltekna stúlku, sem hafi átt heima í næsta húsi við ákærða, og þau farið inn í garð hans og litið þar inn í skúr eða gróðurhús. Þar hafi þau fundið á gólfi sundskýlu A, sem þau hafi vitað að hann hefði týnt, og síðan sagt honum hvar hún væri, en við það hafi hann orðið flóttalegur. Annar æskuvinur A, H, kvaðst hafa verið að leik með fyrrnefndum F og vinkonu þeirra þegar þau hafi séð sundskýlu A liggja í grasi í garði ákærða. Hvorugt þessara vitna lýsti því hvenær þetta gerðist. Áður var hér greint frá framburði A varðandi sundskýlu. Af fyrri skýrslu hans fyrir dómi verður ekki annað ráðið en að hann hafi ekki kannast við að sundskýla sín hafi orðið eftir á eða við heimili ákærða og leiddi hann að auki getum að því að sundskýla, sem vinir hans hafi fundið, hafi tilheyrt öðrum en sér. Í síðari skýrslunni sagði hann á hinn bóginn að endingu að hann hefði hent sundskýlunni frá sér í bílskúr við hús ákærða þegar hann fór þaðan eftir ætlað brot, en bætti svo við, nánast eins og til skýringar á þessari staðhæfingu, að þar hefði sundskýlan fundist og hann myndi ekki eftir að hafa gleymt henni. Samkvæmt þessu hefur ekkert vitni borið um hvenær sundskýla hafi fundist í garði við hús ákærða annað en A, sem í síðari skýrslu sinni tengdi þetta á framangreindan hátt við ætlað brot, eftir að hafa þó borið áður á annan veg fyrir dómi. Þegar allt þetta er virt verður ekki litið svo á að þetta geti orðið til að styrkja sakargiftir á hendur ákærða.

Í framburði stjúpföður A fyrir dómi kom meðal annars fram að A hefði eitt sinn farið út að ganga með hund þeirra og komið „alveg eyðilagður heim, sagðist hafa týnt hundinum og ... hann sagði ekki beint sko að hundurinn hefði bitið mann, heldur kom það svona rólega seinna.“ Hafi A jafnframt sagt frá því að ákærði væri sá maður, sem hundurinn hefði bitið. Vitnið og móðir A hafi ef til vill verið frekar ströng við hann út af þessu atviki, en síðan hafi það gerst að hundurinn hafi gelt á barn í nágrenni við heimili þeirra og hafi þá verið ákveðið að lóga honum. Móðir A lýsti því fyrir dómi að hann hafi einhverju sinni farið að synda og haft með sér hundinn, sem hafi ekki verið í bandi, en í þeirri för hafi hundurinn bitið mann. Pilturinn hafi verið starandi þegar hann kom heim og óstöðugur í tali og hún ályktað á þeim tíma að það væri sökum þess að hann hafi iðrast að hafa á þennan hátt gert eitthvað af sér. Stuttu eftir þetta hafi hundinum verið lógað. Í málinu liggur fyrir vottorð dýralæknis um að það hafi verið gert 12. júlí 2003. Eins og rakið var áður lýsti A atvikum þannig fyrir dómi að hundurinn hafi ráðist á ákærða, sem hafi framið ætlað brot í framhaldi af því. Fyrrgreindur vitnisburður styður frásögn A um árás hundsins á ákærða og verður jafnframt til þess ásamt vottorði dýralæknisins að unnt er að nálgast tímasetningu þess atviks. Þessi gögn varða á hinn bóginn ekki sem slík sönnun á að ákærði hafi í framhaldi af þessu atviki framið brotið, sem hann er borinn sökum um.

Eins og áður greinir lýsti A í fyrri skýrslu sinni fyrir dómi 28. janúar 2008 staðháttum og aðstæðum á heimili ákærða. Sú lýsing samrýmist að þó nokkru leyti framlögðum ljósmyndum af heimilinu, svo og frásögn ákærða um sama efni í áðurnefndri lögregluskýrslu 5. febrúar 2008. Þess verður þó að gæta að A skýrði einnig í skýrslunni frá því að hann hafi á áðurgreindan hátt ráðist ásamt vini sínum inn á heimili ákærða fyrr í sama mánuði. Af þeim sökum er ekki unnt að draga af þessu ályktanir til stuðnings sakargiftum á hendur ákærða.

Af endurriti lögregluskýrslu ákærða 5. febrúar 2008 verður ekki séð að honum hafi í upphafi skýrslutöku verið kynntar sakargiftir nánar en með því að um væri að ræða ætlað kynferðisbrot á heimili hans í maí 2003. Allt að einu hagaði hann í framhaldi af því orðum sínum eins og honum væri kunnugt um að „strákurinn“, sem hann nefndi svo, hafi borið hann sökum. Af þessu tilefni var hann spurður hver sá drengur væri, sem hann ræddi um, og svaraði hann því til að það væri sonur mannsins, sem hafi komið heim til sín og slegið sig. Fyrir dómi kvaðst stjúpfaðir A hafa farið á heimili ákærða eftir að hann hafði verið hjá félagsmálastjóra [...] 7. janúar 2008 og kynnt sig fyrir ákærða sem „pabba stráksins sem hann hefði nauðgað.“ Þar hafi hann slegið ákærða nokkrum sinnum, en „ekki alvarlega.“ Horfir það því ekki til stuðnings sakargiftum á hendur ákærða að honum hafi verið kunnugt um að það væri unglingspiltur, sem hafi sakað hann um kynferðisbrot, áður en lögregla kynnti honum það.

Í skýrslu við aðalmeðferð málsins í héraði bar A eins og áður greinir að hann hafi engum sagt frá ætluðu broti fyrr en hann ræddi um það við B, stjúpföður sinn. Af framburði B fyrir dómi má ráða að þetta hafi gerst nóttina áður en hann fór til félagsmálastjóra [...] 7. janúar 2008. Í fyrrnefndu bréfi félagsmálastjórans til lögreglu, sem ritað var sama dag, var aðdragandanum að ætluðu broti lýst þannig að „A var úti að labba með hund fjölskyldunnar og missti hann frá sér og hafði hundurinn þegar hann var laus ráðist á mann og bitið hann. Í framhaldi af því var hundurinn aflífaður. ... A var miður sín eftir að þetta gerðist og vorkenndi manninum sem hafði verið bitinn og fór hann í heimsókn til hans til að biðja hann afsökunar. Gerði hann það án vitundar foreldra. A segist hafa bankað upp á hjá manninum ... og hann boðið honum inn.“ Ljóst má vera að frásögnin, sem hér greinir, hljóti að vera höfð eftir B. Í skýrslum, sem B gaf hjá lögreglu 15. janúar 2008 og fyrir dómi við aðalmeðferð málsins, lýsti hann frásögn A um aðdragandann að ætluðu broti efnislega á sama veg. Fyrir dómi kvaðst móðir A ekki hafa verið viðstödd umrætt samtal hans við B og hafi hún ekki beðið A um að segja sér frá þessu, heldur að skrifa fyrir sig lýsingu á atvikum, sem hann hafi gert. Samkvæmt því, sem A hafi ritað, hafi annaðhvort hann viljað sjálfur fara til ákærða til að ræða frekar við hann út af árás hundsins eða ákærði beðið A um að koma aftur til sín til að ræða þetta eða þiggja peninga. Þegar A hafi verið kominn inn á heimili ákærða hafi sá síðarnefndi beðið hann um að aðstoða sig við að ná í eitthvað og lokað hann svo inni í herbergi, en fært hann síðan yfir í annað herbergi og brotið þá á honum á þann hátt, sem áður greinir. Af því, sem hér hefur verið rakið, verður ekki annað ráðið en að A hafi bæði sagt B munnlega og greint móður sinni skriflega frá aðdragandanum að ætluðu broti með þeim hætti að hundurinn hafi einhverju sinni ráðist á ákærða, en hann síðan farið við annað tækifæri á heimili ákærða til að ræða um það við hann og þá hafi brotið verið framið. Þessi lýsing, sem A gaf móður sinni og stjúpföður fyrri hluta janúar 2008, er þannig í veigamiklu atriði andstæð frásögn hans skömmu síðar við skýrslugjöf fyrir dómi 28. sama mánaðar og við aðalmeðferð málsins, þar sem hann kvað öll þessi atvik hafa gerst í samfellu.

Fyrir dómi kvaðst A sem áður segir fyrst hafa sagt tilteknum vini sínum frá ætluðu broti eftir að hann hafi greint stjúpföður sínum frá atvikum, en þessu hafi hann aðeins lýst fyrir vininum með fáum orðum. Sá, sem hér var átt við, E, lýsti því við aðalmeðferð málsins 20. mars 2009 að A hefði sagt sér frá ætluðu broti „í fyrra“ og lýst aðdraganda þess þannig að hundur hans hafi einhverju sinni sloppið frá honum og farið inn í húsgarð, en þar hafi hann hitt að máli ákærða. Ákærði hafi boðið A launaða vinnu, sem hann hafi þegið, en þegar hann hafi verið „búinn að vinna hjá honum í einhvern tíma“ hafi ákærði brotið á honum. Áðurnefndur H greindi frá því fyrir dómi að A hafi sagt sér árið 2005 eða 2006 að ákærði hafi beitt hann kynferðislegu ofbeldi, en ekki minntist vitnið þess hvernig A hafi lýst því nánar. H kvaðst hafa talað um þetta við vin þeirra beggja, F, sem A hafi einnig sagt frá þessu. Fyrir dómi kvaðst F aldrei hafa heyrt á þessi atvik minnst fyrr en lögregla átt viðtal við hann vegna málsins sumarið 2008. Við aðalmeðferð málsins var A sérstaklega spurður að því hvort hann hafi sagt H frá þessum atburði og kvaðst hann ekkert kannast við það, en í þeirri skýrslu ítrekaði hann sem fyrr segir að hann hafi aldrei sagt neinum af þessu fyrr en hann ræddi þetta við stjúpföður sinn í byrjun janúar 2008.

Í hinum áfrýjaða dómi er greint frá skýrslu sálfræðings, sem A sótti viðtöl hjá fyrri hluta árs 2008, en í niðurstöðum hennar var því lýst að viðtölin og prófanir hafi leitt í ljós að A glími við fjölmörg vandamál, sem oft megi sjá hjá þolendum kynferðisofbeldis, svo sem depurð, þunglyndi, kvíða, tilfinningaleg vandkvæði, félagsleg vandamál, hegðunarvandamál, athyglis- og einbeitingarerfiðleika, sjálfskaðandi hegðun og brotna sjálfsmynd. Þá var þar einnig vísað til þess að móðir A og stjúpfaðir hafi lýst því að skyndilega hafi orðið miklar breytingar á honum með því að hann hafi orðið uppstökkur og erfiður í skapi, fengið reiðiköst og grátið, lokað sig af og starað út í bláinn. Hann hafi misst áhuga á því, sem honum hafi áður þótt skemmtilegt, misst samband við vini og farið að ganga illa í skóla og félagslega. Sálfræðingurinn, sem hér átti í hlut, kom fyrir héraðsdóm við aðalmeðferð málsins og var meðal annars spurður hvort eitthvað annað en kynferðislegt ofbeldi gæti hafa valdið því hvernig komið væri fyrir A. Þessu svaraði sálfræðingurinn þannig að sér væri ekki kunnugt um að hann hafi orðið fyrir öðru áfalli, en almennt séð gæti þetta stafað af einhverju öðru grófu ofbeldi. Sérstaklega aðspurður um hvort annað en ofbeldi gæti valdið þessu, til dæmis einelti, svaraði sálfræðingurinn á eftirfarandi hátt: „Það kom nú ekki fyrr en eftir þetta, eftir að hann breyttist svona mikið. Ja, ég skal ekki alveg um það segja hvort, en eitthvað hefur komið fyrir þennan dreng, eitthvað sem að veldur þessu öllu saman.“ Um þetta er þess að gæta að í greinargerð félagsmálastjóra [...] 23. júní 2008 var þess meðal annars getið að A hafi á árinu 2002 verið vísað til skólasálfræðings út af vanlíðan og námserfiðleikum, en hann hafi orðið fyrir stríðni skólafélaga vegna íslenskukunnáttu og hafi verið „komin uppgjöf í hann“. Þar var þess einnig getið að A hafi orðið fyrir „grófri líkamlegri árás af hópi eldri drengja“ þegar hann var búsettur erlendis á árinu 1997, en um þetta liggur ekkert frekar fyrir í málinu. Móðir A og stjúpfaðir lýstu bæði fyrir dómi breytingum, sem orðið hafi á hegðun hans og líðan. Af þeim lýsingum verður ekki ráðið að skyndileg breyting hafi orðið í þessum efnum sumarið 2003, heldur fremur að þetta hafi þróast á nokkurra ára bili án þess að ljóst sé hvenær það hafi byrjað.

Í hinum áfrýjaða dómi var lagt það mat á framburð A að hann væri í öllum atriðum trúverðugur. Það mat getur ekki komið til endurskoðunar fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Til þess verður á hinn bóginn að líta að ekkert þeirra atriða, sem hér að framan hafa verið rakin, veitir viðhlítandi stuðning fyrir þeim sökum, sem ákærði er borinn í málinu, og stendur þessi framburður því einn að baki sakargiftum. Gegn neitun ákærða nægir þetta ekki til að ákæruvaldið fullnægi þeirri sönnunarbyrði, sem það ber samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008. Ákærði verður því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins. Því til samræmis verður skaðabótakröfu A vísað frá héraðsdómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. sömu laga.

Eftir þessum úrslitum málsins verður allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru til hvors um sig í einu lagi að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða á báðum dómstigum, S-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 878.500 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola á báðum dómstigum, S-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 439.250 krónur.