596/2015

S var sakfelldur fyrir brot gegn 245. gr. og 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa svipt A og B frelsi sínu á heimili þeirra og tekið þaðan ófrjálsri hendi ýmsa muni. Þá var S jafnframt sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. og 225. gr. sömu laga með því að hafa haldið C nauðugum í íbúðarhúsnæði og gefið honum rafstuð víðsvegar um líkamann með rafstuðbyssu. Loks var S sakfelldur fyrir fjölmörg umferðar-, fíkniefna- og vopnalagabrot. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til sakarferils hans og ungs aldurs. Var refsing hans ákveðin eftir reglum 77. gr. áðurgreindra laga og honum gert að sæta fangelsi í 18 mánuði en til frádráttar refsingunni kom gæsluvarðhald sem hann hafði sætt. Þá var S gert að greiða brotaþolum miskabætur ásamt meðákærðu, auk þess hann var sviptur ökuréttindum í 18 mánuði og gert að sæta upptöku á fíkniefnum og kjöthamri.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 7. september 2015 og 18. janúar 2016 dómi Héraðsdóms Reykjaness 20. júlí 2015 og dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 21. desember sama ár í samræmi við yfirlýsingar ákærða um áfrýjun. Fyrir Hæstarétti hafa málin verið sameinuð. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinir áfrýjuðu dómar verði staðfestir að öðru leyti en því að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess varðandi dóm 20. júlí 2015 að refsing hans verði milduð. Varðandi dóm 21. desember sama ár krefst ákærði þess að hann verði sýknaður af 1. lið ákæru 9. nóvember 2015 en að refsing hans verði að öðru leyti milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfum verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af þeim, en að því frágengnu að þær verði lækkaðar.

Brotaþoli, A, krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 3.800.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Brotaþoli, B, krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 2.700.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

I

Með dómi Héraðsdóms Reykjaness 20. júlí 2015 var ákærði meðal annars sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa gefið C rafstuð víðs vegar um líkamann með rafstuðbyssu. Var það mat dómsins að notkun á rafstuðbyssunni hafi verið sérstaklega hættuleg þótt líkamlegar afleiðingar hafi ekki reynst miklar.

Samkvæmt vitnisburði D, prófessors við verkfræðideild Háskóla Íslands, fyrir héraðsdómi er umrædd rafstuðbyssa sem slík ekki hættuleg nema henni sé beitt á rangan hátt, nálægt hjarta og höfði og við síendurtekna notkun, en hann gerði þann fyrirvara á vitnisburði sínum að hann væri ekki læknisfræðilega menntaður.

Í 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga segir meðal annars að ef brot er sérstaklega hættulegt vegna þeirrar aðferðar, þar á meðal tækja sem notuð eru, getur það varðað allt að 16 ára fangelsi. Í málinu liggja ekki fyrir óyggjandi gögn um að notkun rafstuðbyssunnar umrætt sinn hafi verið sérstaklega hættuleg þannig að brot ákærða verði heimfært undir framangreint ákvæði almennra hegningarlaga. Samkvæmt þessu og þar sem brotið rúmast innan verknaðarlýsingar ákæru verður það heimfært undir 1. mgr. 217. gr. laganna, en vörn ákærða hefur ekki verið áfátt að þessu leyti, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um annað en refsingu ákærða.

II

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 21. desember 2015 var ákærði meðal annars sakfelldur fyrir frelsissviptingu, sbr. 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga, og rán, sbr. 252. gr. sömu laga. Samkvæmt ákæru var ákærða meðal annars gefið að sök að hafa svipt brotaþolana A og B frelsi sínu í þeim tilgangi að endurheimta lyf sem meðákærði E taldi þau hafa stolið frá sér. Í beinu framhaldi af þeirri frelsissviptingu hafi ákærði og meðákærði tekið ófrjálsri hendi og haft á brott með sér fartölvu, farsíma, tölvuflakkara, seðlaveski og fatnað í eigu brotaþola. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að sannað sé að ákærði hafi í félagi við meðákærða tekið umrædda muni ófrjálsri hendi.

Samkvæmt 252. gr. almennra hegningarlaga skal sá sæta fangelsi eigi skemur en 6 mánuði og allt að 10 árum sem með líkamlegu ofbeldi eða hótun um að beita því þegar í stað tekur af manni eða neyðir út úr manni fjármuni eða önnur verðmæti, kemur undan hlut, sem verið er að stela, eða neyðir mann til þess að gera eitthvað eða láta eitthvað ógert, sem hefur í för með sér fjárhagstjón fyrir þann mann eða aðra. Hafi mjög mikil hætta verið samfara ráninu getur refsingin þó orðið allt að 16 ára fangelsi. Samkvæmt verknaðarlýsingu þeirri sem að framan er lýst um að ákærði hafi ásamt meðákærða, í kjölfar frelsissviptingar brotaþola, tekið framangreinda muni ófrjálsri hendi verður ekki talið að hún falli undir 252. gr. laganna. Á hinn bóginn er þar lýst háttsemi sem er refsiverð eftir 245. gr. sömu laga. Verður brot ákærða heimfært undir það lagaákvæði, enda hefur vörn ákærða heldur ekki verið áfátt að þessu leyti, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Að þessu gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu ákærða með vísan til forsendna hans. Þá verða ákvæði dómsins um upptöku og sakarkostnað staðfest.

III

Ákærði á þrátt fyrir ungan aldur þó nokkurn sakarferil að baki og er honum lýst í hinum áfrýjuðu dómum. Með þeim brotum sem ákærði var dæmdur fyrir í hinum áfrýjaða dómi frá 20. júlí 2015 var hann talinn hafa rofið skilorð dóma frá 27. febrúar 2013 og 11. mars sama ár og voru þeir dómar dæmdir upp og refsing dæmd í einu lagi. Var refsing hans ákveðin fangelsi í 14 mánuði, þar af voru 12 mánuðir skilorðsbundnir. Með þeim brotum sem ákærði var dæmdur fyrir í hinum áfrýjaða dómi frá 21. desember 2015 rauf hann skilorð dómsins 20. júlí 2015 og var sá dómur tekinn upp og refsing dæmd í einu lagi. Var refsing ákærða ákveðin fangelsi í tvö ár.

Við ákvörðun refsingar ákærða fyrir þau brot, sem hann er nú sakfelldur fyrir, verður litið til sakarferils hans og ungs aldurs. Verður refsing hans, sem tiltekin verður eftir reglum 77. gr. almennra hegningarlaga, ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærði sætti annars vegar frá 13. til 26. ágúst 2014 og hins vegar frá 17. til 24. ágúst 2015.

Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir frelsissviptingu gagnvart brotaþolum og var hún ólögmæt meingerð gegn frelsi og friði þeirra. Verður honum því gert að greiða þeim miskabætur hvoru fyrir sig að fjárhæð 300.000 krónur óskipt með meðákærða ásamt vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði greiði brotaþolum, hvorum fyrir sig, 100.000 krónur í málskostnað við að halda kröfum sínum fram hér fyrir dómi, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði verður dæmdur til að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem er í heild 604.487 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Héraðsdómur 20. júlí 2015 skal vera óraskaður um annað en refsingu ákærða, S-kk-ef B-kk-ef J-kk-ef.

Héraðsdómur 21. desember 2015 skal vera óraskaður um annað en refsingu ákærða og einkaréttarkröfu brotaþola.

Ákærði sæti fangelsi í 18 mánuði. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald hans frá 13. til 26. ágúst 2014 og frá 17. til 24. ágúst 2015.

Ákærði greiði brotaþolum, A og B, óskipt með E, hvoru fyrir sig, 300.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði greiði brotaþolum, hvoru fyrir sig, 100.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar, sem er í heild 604.487 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, O-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.