134/2010

X og Y voru ákærð fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og lögum nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda á árunum 2007 og 2008 sem framin voru í rekstri einkahlutafélagsins A. Á tímabilinu var X starfandi framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins en Y var skráður framkvæmdastjóri þess. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að í málum sem þessu hefði dæmdri sektarrefsingu samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 verið skipt niður á milli ákærðu þegar fleiri en einn maður er sakfelldur fyrir brot. Væru kröfur X og Y meðal annars af þessum sökum ósamrýmanlegar og yrði að telja að hagsmunir ákærðu rækjust á í svo þýðingarmiklum atriðum að óheimilt hefði verið að skipa þeim einn og sama verjandann, sbr. 5. mgr. 33. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var héraðsdómur því ómerktur og málinu vísað til löglegrar meðferðar í héraði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 4. mars 2010 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærðu verði sakfelld samkvæmt ákæru og refsing þeirra þyngd.

Ákærði X krefst aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms, til vara refsimildunar, en að því frágengnu að honum verði einungis gerð sektarrefsing.

Ákærða Y krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins, en til vara refsimildunar.

Ákærðu X og Y var í héraði og fyrir Hæstarétti skipaður einn og sami verjandinn. Eins og í ákæru greinir er ákærðu gefin að sök brot á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og lögum nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir að hafa ekki afhent á lögmæltum tíma virðisaukaskattskýrslu og skilgreinar vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og hafa ekki innheimt og staðið skil á virðisaukaskatti og staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins A. Í málum sem þessu hefur dæmdri sektargreiðslu samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, verið skipt niður á milli ákærðu þegar fleiri en einn maður er sakfelldur fyrir brot, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 21. júní 2010 í máli nr. 751/2009. Hið sama hefur verið talið gilda um sektargreiðslur samkvæmt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005. Af þessu leiðir að ef tekin verður til greina krafa ákærðu Y um sýknu af refsiábyrgð vegna uppgjörs skatta ákveðin uppgjörstímabil, svo sem gert var í hinum áfrýjaða dómi, kemur til álita hvort öll fésekt vegna brota framinna á þeim uppgjörstímabilum verði lögð á ákærða X einan að uppfylltum refsiskilyrðum. Kröfur ákærðu í málinu eru einnig ósamrýmanlegar þar sem af hálfu X er aðallega krafist ómerkingar hins áfrýjaða dóms en ákærða Y krefst aðallega sýknu. Eins og mál þetta er vaxið verður að telja að hagsmunir ákærðu rekist á í svo þýðingarmiklum atriðum að óheimilt hafi verið að skipa þeim einn og sama verjandann, sbr. 5. mgr. 33. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og verður af þessum sökum ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu til löglegrar meðferðar í héraði.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins verður lagður á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði, en rétt er að ákvörðun um sakarkostnað í héraði bíði þess að efnisdómur gangi þar að nýju.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 313.750 krónur.