664/2010

L krafði R ehf. um bætur fyrir líkamstjón sem hann varð fyrir í vinnuslysi. Deildu aðilar málsins um bótafjárhæð L til handa en L krafði R ehf. um bætur vegna tímabundins atvinnutjóns, þjáningabætur, bætur fyrir varanlegan miska og bætur vegna varanlegrar örorku. Í Hæstarétti var fallist á dómkröfur L að öllu leyti. Var talið að R hefði fallist á að tímabundið atvinnutjón L hefði varað í þrjá mánuði með því að fallast á örorkumat vegna líkamstjóns L. Þá hefði R ekki leitast við að sanna hver laun L hefðu orðið á nefndu tímabili og þótti því mega miða við útreikning L. Talið var að við útreikning á þjáningabótum og bótum vegna varanlegs miska mætti samkvæmt 15. gr. skaðabótalaga miða við framreikning samkvæmt vísitölu þann dag sem málið var höfðað svo sem L hafði gert. Loks var fallist á að launatekjur L síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið gætu ekki talist réttur mælikvarði við útreikning á tjóni hans vegna varanlegrar örorku þar sem hann hafði verið atvinnulaus í að minnsta kosti 9 mánuði á tímabilinu. Því bæri að meta árslaun hans sérstaklega. L taldi rétt að miða við launatekjur sínar árið 2004 en R taldi réttara að miða við meðaltekjur í atvinnugrein L. Þar sem R hafði ekki lagt fram nein gögn til að upplýsa hverjar slíkar tekjur hefðu verið þótti rétt að fallast á kröfu L hvað þetta varðar.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. desember 2010. Hann krefst þess aðallega að stefnda, Risi ehf., verði gert að greiða sér 4.562.720 krónur með 4,5% ársvöxtum, af 1.779.835 krónum frá 25. júní 2005 til 2. nóvember sama ár, af 5.419.564 krónum frá þeim degi til 10. september 2008, af 4.562.720 krónum frá þeim degi til 30. júní 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð, frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 29. nóvember 2010 að fjárhæð 2.842.987 krónur. Áfrýjandi krefst þess til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, en áfrýjandi nýtur gjafsóknar á báðum dómstigum.

Stefndi krefst sýknu af kröfu áfrýjanda og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur stefnt Vátryggingafélagi Íslands hf. til réttargæslu fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi unir niðurstöðu héraðsdóms um að vextir fram til 25. júní 2005 séu fyrndir, en stefna til héraðsdóms var birt 25. júní 2009.

Hinn 10. september 2008 greiddi réttargæslustefndi áfrýjanda bætur úr slysatryggingu launþega að fjárhæð 856.844 krónur. Áfrýjandi hefur tekið tillit til greiðslunnar við kröfugerð sína.

Stefndi Ris ehf. unir hinum áfrýjaða dómi um bótaskyldu sína og um fjárhæð bóta. Hinn 29. nóvember 2010 greiddi réttargæslustefndi áfrýjanda skuldina samkvæmt dómsorði hins áfrýjaða dóms, 2.842.987 krónur. Byggir stefndi kröfu sína um sýknu á því að þar með hafi bætur til áfrýjanda verið greiddar að fullu.

Áfrýjandi gerir sömu kröfu um fjárhæð bóta og hann hafði uppi í héraði. Um kröfu sína vísar hann til ákvæða í skaðabótalögum nr. 50/1993 og greinist hún í fjóra bótaliði, svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi; bætur samkvæmt 2. gr. laganna fyrir tímabundið atvinnutjón, þjáningabætur samkvæmt 3. gr., bætur fyrir varanlegan miska samkvæmt 4. gr. og bætur fyrir varanlega örorku samkvæmt 5. gr. til 7. gr.

I

Áfrýjandi krefst bóta fyrir tímabundið atvinnutjón í þrjá mánuði og byggir kröfuna á niðurstöðu matsgerðar A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis um þetta. Fjárhæð kröfunnar byggir hann á meðaltali mánaðarlauna sinna tímabilið janúar til og með október 2004 og dregur frá greiðslur sem hann fékk á nefndu þriggja mánaða tímabili. Við fjárhæðina þannig fengna bætir hann síðan 8% framlagi vinnuveitanda í lífeyrissjóð og 10,17% vegna orlofs og fær þannig fjárhæðina 477.415 krónur í þessum kröfulið svo sem nánari grein er gerð fyrir í hinum áfrýjaða dómi.

Stefndi kvaðst í greinargerð sinni í héraði ekki gera athugasemd við örorkumat A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef. Allt að einu mótmælti hann kröfu áfrýjanda „um tímabundið atvinnutjón“. Væri um áætlunarfjárhæð að ræða en aðeins bæri að greiða bætur fyrir „sannað raunverulegt tímabundið tekjutap, en ekki áætlað“. Væri ósannað að tekjur áfrýjanda hefðu orðið hærri á „óvinnufærnistímabilinu“ ef hann hefði ekki orðið fyrir slysinu.

Í hinum áfrýjaða dómi var talið að læknisvottorð 10. janúar 2005 sýndi að áfrýjandi hafi verið óvinnufær í 69 daga, frá 23. nóvember 2004 til 31. janúar 2005. Var ekki talið sannað að hann ætti kröfu á frekari greiðslum fyrir þetta tímabil en hann hefði þegar fengið og var stefndi því sýknaður af kröfuliðnum. Niðurstaða dómsins um þetta virðist byggð á misskilningi um efni nefnds læknisvottorðs. Með málflutningsyfirlýsingu sinni um að ekki væri mótmælt örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef telst stefndi hafa fallist á að tímabundið atvinnutjón hafi varað í þrjá mánuði. Stefndi hefur ekki leitast við að sanna staðhæfingu sína um hvers áfrýjandi hefði mátt vænta að fá í laun á nefndu tímabili, svo sem honum hefði verið í lófa lagið að gera, til dæmis með því að upplýsa um launatekjur annarra starfsmanna sinna nefnda þrjá mánuði í samanburði við tekjur þeirra á þeim tíma sem áfrýjandi miðar við. Þykir við þessar aðstæður mega miða tjónið við útreikning áfrýjanda og verður þessi hluti kröfu hans því tekinn til greina.

II

Bótakröfum áfrýjanda vegna þjáninga og varanlegs miska mótmælti stefndi í greinargerð sinni í héraði með því einu að telja þær of háar, án þess að gera aðra grein fyrir rökstuðningi sínum fyrir mótmælunum en að „uppfærslur á bótafjárhæðir skv. vísitölu [væru] of háar.“ Komst héraðsdómur meðal annars að þeirri niðurstöðu að við uppreikning vísitölu bæri að miða við 2. nóvember 2005, „sem samkvæmt mati læknisins var sá tími er stöðugleika væri náð.“ Samkvæmt framansögðu verður ekki séð að stefndi hafi sérstaklega byggt á því að haga bæri þessum útreikningi á þennan hátt. Áfrýjandi mótmælir niðurstöðu héraðsdóms um þetta og vísar til þess að í 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga sé kveðið á um að bætur skuli ákveða á grundvelli fjárhæða sem gildi þegar bótafjárhæð sé ákveðin. Miðar hann uppreikning á kröfum sínum í þessum bótaliðum við júní 2009, þegar málið var höfðað.

Í 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga er kveðið á um að ákveða skuli bætur samkvæmt 1. mgr. á grundvelli fjárhæða sem gilda þegar bótafjárhæð er ákveðin. Það fær ekki nokkra stoð í orðalagi ákvæðisins að miða eigi við vísitölu á þeim degi er heilsufar tjónþola er talið vera orðið stöðugt. Þar sem bótafjárhæð vegna þessara tveggja kröfuliða hafði ekki verið ákveðin þegar málið var höfðað þykir mega miða framreikning samkvæmt vísitölu við þann dag sem áfrýjandi miðar við og verða kröfur hans í þessum liðum því teknar til greina.

III

Svo sem fram kemur í héraðsdómi telur áfrýjandi að byggja beri útreikning bóta fyrir varanlega örorku á 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem aðstæður hans hafi verið óvenjulegar á því tímabili sem miða beri við samkvæmt 1. mgr. greinarinnar. Vísar hann til þess að hann hafi verið atvinnulaus hluta þessa tímabils. Hann miðar kröfu sína við heildarlaun sín hjá stefnda 2004 og eru þá meðtalin þau laun sem hann fékk tvo síðustu mánuði ársins þegar hann var óvinnufær. Er gerð grein fyrir útreikningi þessa kröfuliðar í hinum áfrýjaða dómi.

Í málinu liggja fyrir upplýsingar um að áfrýjandi hafi verið atvinnulaus að minnsta kosti í 9 mánuði á árunum 2002 og 2003. Hann hefur hins vegar verið samfellt í fullu starfi, raunar hjá stefnda, frá því hann varð vinnufær eftir slysið. Samkvæmt þessu verður fallist á með honum að launatekjur hans síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið geti ekki talist réttur mælikvarði við útreikning á tjóni hans vegna varanlegrar örorku og að aðstæður hans hafi á þessu tímabili verið óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Beri því að meta árslaunin sérstaklega.

Stefndi hefur við munnlegan flutning málsins sérstaklega mótmælt því að launatekjur áfrýjanda árið 2004 geti talist réttur mælikvarði við þennan útreikning. Réttara væri að miða við meðaltekjur í atvinnugrein áfrýjanda. Hann hefur hins vegar ekki lagt fram nein gögn til að upplýsa hverjar slíkar tekjur hafi verið. Þykja við þessar aðstæður efni standa til að fallast á þá viðmiðun um árslaun áfrýjanda sem hann sjálfur byggir kröfu sína á. Verður krafa hans um bætur vegna varanlegrar örorku því tekin til greina.

IV

Samkvæmt því sem að framan er rakið verður fallist á dómkröfu áfrýjanda að öllu leyti.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað og málskostnað verða staðfest.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans sem ákveðst eins og í dómsorði greinir.

Stefndi verður dæmdur til að greiða ríkissjóði málskostnað fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Stefndi, Ris ehf., greiði áfrýjanda, L-x-x C-x-x C-x-x, 4.562.720 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.779.835 krónum frá 25. júní 2005 til 2. nóvember sama ár, af 5.419.564 krónum frá þeim degi til 10. september 2008, af 4.562.720 krónum frá þeim degi til 30. júní 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð, frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 29. nóvember 2010 að fjárhæð 2.842.987 krónur.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað og málskostnað í héraði skulu vera óröskuð.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans 750.000 krónur.

Stefndi greiði 750.000 krónur í málskostnað í ríkissjóð.