424/2009

X var ákærður fyrir hótanir og ærumeiðingar gagnvart A, starfsmanni Barnaverndar Reykjavíkur, með því að hafa sent smáskilaboð í síma eiginmanns hennar og í síma ólögráða sonar hennar. Í málinu var talið sannað að X hefði staðið að sendingu smáskilaboða á þeim tíma og í þá síma sem greint var frá í ákæru. Ákærði neitaði því hins vegar að efni smáskilaboðanna hefðu verið með þeim hætti sem í ákæru greindi. A upplýsti að hún og eiginmaður hennar hefðu tekið símkort úr síma sonar þeirra, en í hann bárust þau skilaboð sem ákært var fyrir að frátöldum þeim sem greindi í 2. tölulið ákæru og bárust í síma eiginmanns hennar. Er eiginmaður A bar vitni fyrir dómi sýndi hann síma sinn og unnt var að staðreyna að skilaboðin í honum voru samhljóða þeim sem ákært var fyrir. Talið var að við rannsókn málsins hefði lögreglu borið að afla símkorta með þeim smáskilaboðum sem kæra laut að, enda kortin tiltæk við upphaf rannsóknarinnar. Með þeim hætti hefði verið unnt að staðreyna efni skilaboðanna. Gegn neitun X var ekki talið að fram væri komin sönnun um efni smáskilaboðanna, að frátöldum þeim sem greindi í 2. tölulið ákæru og bárust eiginmanni A.  Í málin var ekki var fallist á kröfu X um sýknu á grundvelli þess að sök hans væri fyrnd og X sakfellur fyrir brot gegn 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Refsing X var ákveðin 100.000 króna sekt í ríkissjóð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 22. júlí 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og refsing hans þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð.

I

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi á mál þetta rót sína að rekja til smáskilaboða sem bárust frá 29. desember 2006 til 16. janúar 2007 í síma eiginmanns og barna eins starfsmanns Barnaverndar Reykjavíkur, sem hafði haft með málefni ákærða að gera í starfi sínu. Starfsmaðurinn kom á lögreglustöð 30. desember 2006 og tilkynnti um ónæði vegna smáskilaboða, sem þá höfðu borist. Starfsmaðurinn sendi einnig tilkynningu 3. janúar 2007 um ónæði vegna smáskilaboða á sérstöku eyðublaði til Félagsþjónustunnar í Reykjavík. Málið var kært til lögreglu með bréfi velferðarsviðs Reykjavíkurborgar 10. janúar 2007. Starfsmaðurinn gaf skýrslu hjá lögreglu 24. sama mánaðar. Í skýrslunni er meðal annars bókað að hún óski eftir að lögreglan taki málið til rannsóknar og upplýsi það. Er í skýrslunni vísað til þess að krafa um refsingu hins brotlega hafi þegar verið sett fram í nefndu bréfi velferðarsviðs og jafnframt bókað eftir starfsmanninum: ,,en því til viðbótar áskil ég mér allan rétt til að koma bótakröfu á framfæri á síðari stigum málsins.“

Er málið réttilega höfðað af ákæruvaldsins hálfu, sbr. 1. tölulið og c. lið 2. töluliðar 242. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

II

Í framangreindri lögregluskýrslu segir að sum smáskilaboðanna séu glötuð. Er jafnframt bókað eftir starfsmanninum: ,,Ég hef tekið saman þau skilaboð sem [ákærði] hefur sent börnum og eiginmanni mínum frá því þetta byrjaði en aðeins er um hluta þeirra skilaboða að ræða sem hafa komið frá honum vegna þess að kort annars sona minna glataðist.“ Í skýrslunni kemur fram að starfsmaðurinn afhenti lista með níu smáskilaboðum þar sem tilgreindur er tími þegar þau voru send, í hvaða símanúmer sent var og efni þeirra. Eru smáskilaboðin í ákæru tekin orðrétt eftir þessum lista. Af lögregluskýrslunni og skýrslu starfsmannsins fyrir dómi verður ráðið að hún hafi skráð skilaboðin sjálf af skjá símanna.

Fallist er á þá niðurstöðu héraðsdóms að sannað sé að ákærði hafi staðið að sendingu smáskilaboða á þeim tímum og í þá síma sem í ákæru greinir. Ákærði hefur neitað því að smáskilaboðin, sem ákæra tekur til, hafi verið þess efnis sem þar greinir. Starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur upplýsti að hún og eiginmaður hennar hefðu tekið símkortin úr síma sonar þeirra, en í hann bárust þau smáskilaboð sem ákært er fyrir að frátöldum þeim sem greinir í 2. tölulið ákæru, er bárust í síma eiginmanns hennar. Er hann gaf skýrslu fyrir dómi sýndi hann símann og var unnt að staðreyna að skilboðin í símanum voru samhljóða þeim sem ákært er fyrir í þessum tölulið. Við rannsókn málsins bar lögreglu að afla símkorta með þeim smáskilaboðum sem kæra laut að, enda voru kortin tiltæk við upphaf rannsóknarinnar, sbr. 68. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, nú 1. mgr. 54. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Með þeim hætti hefði verið unnt að staðreyna efni skilaboðanna. Gegn neitun ákærða verður ekki talið að sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, sé fram komin um að efni smáskilaboðanna, að frátöldum þeim sem greinir í 2. tölulið, sé það sem í ákæru greinir. Verður ákærði af þessari ástæðu sýknaður af ákæruliðum 1 og 3 til 9.

Á hinn bóginn verður talið sannað að efni smáskilaboða í 2. tölulið ákæru sé eins og þar greinir og verður ákærði sakfelldur fyrir það. Brotið er réttilega heimfært til 235. gr. almennra hegningarlaga.

III

Ákærði hefur einnig reist sýknukröfu sína á því að sök hans sé, hvað sem öðru líði, fyrnd.

Refsing fyrir brot gegn 235. gr. almennra hegningarlaga varðar sektum eða fangelsi allt að einu ári. Samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. þeirra laga fyrnist brot á tveimur árum þegar ekki liggur þyngri refsing við því en eins árs fangelsi. Brot ákærða samkvæmt 2. tölulið ákæru var framið 29. desember 2006 og hófst fyrningarfrestur þann dag, sbr. 1. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga. Í 4. mgr. 82. gr. þeirra er mælt fyrir um að fyrningarfrestur rofni þegar rannsókn sakamáls hefst fyrir rannsóknara gegn manni sem sakborningi. Þótt starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur hafi, þegar hún kom á lögreglustöð 30. desember 2006 og tilkynnti um ónæði vegna smáskilaboðanna, bent á ákærða sem líklegan sendanda, verður ekki talið að rannsókn gegn honum sem sakborningi hafi hafist fyrr en ljóst var orðið að hann var skráður notandi að tölvu með því IP númeri sem smáskilaboðin voru send úr. Í framhaldi af því var hann 27. febrúar 2007 kvaddur bréflega á lögreglustöð til skýrslugjafar. Ákærði sinnti ekki kvaðningunni. Gögn málsins bera ekki annað með sér en að rannsókn lögreglu hafi stöðvast frá febrúarlokum 2007 og þar til 21. ágúst sama ár, en þann dag mætti ákærði samkvæmt kvaðningu til lögreglu og gaf skýrslu. Í febrúar 2008 voru skýrslur teknar af starfsmanninum, eiginmanni hennar og tveimur börnum. Ekki var aðhafst frekar fyrr en í nóvember 2008 en 18. þess mánaðar fékk lögregla dómsúrskurð um heimild til húsleitar hjá ákærða í því skyni að handtaka hann. Eftir handtöku 21. nóvember var aftur tekin af honum lögregluskýrsla. Þótt aðgerðir lögreglu í febrúar og ágúst 2007 gætu hafa rofið fyrningu sakar leiddi eftirfarandi aðgerðarleysi lögreglu, sem ákærða verður ekki einum kennt um, til þess samkvæmt 2. málslið 5. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga að fyrning var ekki rofin við þessi tímamörk.

Rannsókn lögreglu var á hinn bóginn fram haldið án óþarfa dráttar eftir að skýrsla var tekin af ákærða 21. nóvember 2008. Samkvæmt gögnum málsins lauk henni með skýrslu fyrrverandi sambýliskonu hans hjá lögreglu sama dag. Fyrning þess brots sem ákærði er sakfelldur fyrir var því rofin í síðasta lagi 21. nóvember 2008. Var sökin ófyrnd er málið var höfðað með útgáfu ákæru 13. febrúar 2009, sbr. 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.

Samkvæmt framansögðu verður ákærði sakfelldur fyrir brot samkvæmt 2. tölulið ákæru. Hann hefur ekki áður sætt refsingu. Er refsing hans hæfilega ákveðin 100.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 8 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærða í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, X, greiði 100.000 króna sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 8 daga.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði, T-kk-ef H-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 250.000 krónur, og skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 251.000 krónur.