634/2006

R höfðaði mál gegn A í janúar 2005 og krafðist þess að hún yrði svipt forsjá tveggja barna sinna. Því máli lauk með dómsátt þess efnis að L veitti samþykki sitt fyrir því að barnaverndarnefnd R tæki við forsjá barna hennar með því skilyrði að þeim yrði ekki komið fyrir hjá uppeldisföður sínum. Með máli þessu krafðist R þess að dómsáttin yrði ógilt að hluta með því að fellt yrði niður ákvæði hennar um þetta skilyrði að því er varðar son A, en að öðru leyti yrði sáttin látin standa óröskuð. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að til að dómsátt yrði ógilt af ástæðum, sem vörðuðu efni hennar, þyrfti í það minnsta að koma til atvik sem leitt gætu til ógildingar samnings aðila um sömu hagsmuni. R hafði ekki skýrlega vísað til slíkra atvika í málatilbúnaði sínum, en líta varð svo á að hann væri reistur á þeirri grunnreglu að samningur um forsjá barns bindi ekki aðila hans ef í ljós væri leitt að önnur skipan en hann kvæði á um væri barninu fyrir bestu. Ekki var fallist á með R að sýnt hefði verið fram á að högum sonar A væri betur komið með því að hann færi í fóstur til uppeldisföður síns í stað þeirrar skipunar, sem nú var við lýði. Þegar af þeirri ástæðu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu R og var þá ekki þörf á að taka afstöðu til þess hvort R hefði af efnisástæðum verið fært að gera aðeins kröfu um ógildingu umrædds ákvæðis dómsáttarinnar í stað þess að leita ógildingar hennar í heild.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. desember 2006. Hann krefst þess að ógilt verði að hluta dómsátt, sem gerð var 2. febrúar 2005 í máli hans á hendur stefndu, með því að fella niður ákvæði sáttarinnar um að barni stefndu, C, verði ekki komið fyrir hjá uppeldisföður sínum, B.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi höfðaði áfrýjandi mál gegn stefndu í janúar 2005 með kröfu um að hún yrði svipt forsjá tveggja barna sinna. Því máli lauk 2. febrúar sama ár með dómsáttinni, sem fyrrgreind kröfugerð áfrýjanda varðar, en meginefni sáttarinnar var svohljóðandi: „Stefnda veitir samþykki sitt fyrir því að Barnaverndarnefnd Reykjavíkur taki við forsjá barna hennar, C... og D, ... með því skilyrði að börnunum verði ekki komið fyrir hjá uppeldisföður þeirra, B “. Með máli þessu leitast áfrýjandi við að fá hnekkt ákvæðum um þetta tilgreinda skilyrði í sáttinni að því er varðar son stefndu, en að öðru leyti verði sáttin látin standa óröskuð, þar á meðal ákvæði hennar um forsjá barna stefndu.

Samkvæmt 1. mgr. 110. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er heimilt að höfða dómsmál til að fá dómsátt ógilta að hluta eða öllu leyti. Þótt þess sé ekki getið í ákvæði þessu verður að líta svo á að til þess að dómsátt verði ógilt af ástæðum, sem varða efni hennar, þurfi í það minnsta að koma til atvik, sem leitt gætu til ógildingar samnings aðilanna um sömu hagsmuni. Áfrýjandi hefur ekki skýrlega vísað til slíkra atvika í málatilbúnaði sínum, en líta verður svo á að hann sé reistur á þeirri grunnreglu að samningur um forsjá barns bindi ekki aðila hans ef í ljós er leitt að önnur skipan en hann kveður á um sé barninu fyrir bestu. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður ekki fallist á með áfrýjanda að sýnt hafi verið fram á að högum sonar stefndu væri betur komið með því að hann færi í fóstur til B í stað þeirrar skipunar, sem nú er við lýði. Þegar af þessari ástæðu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest og er þá ekki þörf á að taka afstöðu til þess hvort áfrýjanda hafi af efnisástæðum verið fært að gera aðeins kröfu um ógildingu þess ákvæðis dómsáttarinnar, sem að framan er getið, í stað þess að leita ógildingar hennar í heild.

Áfrýjanda verður gert að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti, sem rennur í ríkissjóð, en um hann og gjafsóknarkostnað stefndu hér fyrir dómi fer samkvæmt því, sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Reykjavíkurborg, greiði í ríkissjóð 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu, A, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 400.000 krónur.