290/2001

K var sakfelldur í héraði fyrir nauðgun, en auk þess fyrir eignapjöll, húsbrot og gripdeild. Var málinu áfrýjað af hálfu ákæruvalds til endurskoðunar á ákvörðun refsingar til þyngingar en einnig til greiðslu þeirra miskabóta, sem krafist var í ákæru. Ákærði áfrýjaði ekki héraðsdómi fyrir sitt leyti og kom sýknukrafa hans því ekki til álita fyrir Hæstarétti. Þar sem ekki reyndi á ákvæði 2. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 snerist málið eingöngu um ákvörðun viðurlaga og skaðabóta. Ljóst þótti, að atlaga K að stúlkunni, sem var unnusta hans, hefði verið óvenju hrottafengin og ofbeldi hans og hótanir um frekari ófarnað hefðu staðið yfir á þriðju klukkustund. Þröngvaði K stúlkunni ítrekað til samræðis og annarra kynferðismaka, hrinti henni niður brattan stiga og veitti henni stórfellda líkamlega áverka. Af atlögunni hlaut stúlkan einnig andlegt áfall, sem hafði reynst henni erfitt viðfangs og þungbært. Jafnframt var talið, að henni hafi verið verulegur háski búinn á meðan á aðförinni stóð. Rúmri viku eftir atburðina hafði K sjö sinnum í alvarlegum hótunum við stúlkuna með SMS-skilaboðum um ofbeldi í garð hennar og nánustu ættingja hennar. K, sem átti sér engar málsbætur, átti að baki langan sakarferil. Refsing hans, sem tiltekin var samkvæmt 77. og 78. gr. sömu laga, þótti hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár og sex mánuði. Ákvörðun héraðsdóms um skyldu K til að greiða stúlkunni 1.000.000 krónur í miskabætur var staðfest um annað en vexti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 7. ágúst 2001 einvörðungu til endurskoðunar á ákvörðun refsingar til þyngingar en einnig til greiðslu þeirra miskabóta, sem krafist var í ákæru.

Af hálfu ákærða er í fyrsta lagi krafist sýknu af háttsemi, sem í ákæru 25. febrúar 2000 er talin varða við 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 2. gr. laga nr. 40/1992. Í öðru lagi er krafist sýknu af þeim sakargiftum í sömu ákæru að hafa valdið brotaþola áverkum við op legganga og á endaþarmi. Í þriðja lagi krefst ákærði sýknu af sakargiftum um húsbrot og eignaspjöll samkvæmt I. kafla ákæru frá 5. febrúar 2001. Að öðru leyti er þess krafist, að refsing verði milduð.

Ríkissaksóknari áfrýjaði málinu samkvæmt heimild í 148. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 8. gr. laga nr. 37/1994, þar sem hann taldi viðurlög í héraðsdómi að mun of væg, en ekki til endurskoðunar á sakarmati dómsins. Ákærði áfrýjaði ekki héraðsdómi fyrir sitt leyti, eins og honum var heimilt samkvæmt 1. mgr. 149. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 9. gr. laga nr. 37/1994. Kemur sýknukrafa hans ekki til álita fyrir Hæstarétti nema að því marki, sem efni kunna að vera til samkvæmt 2. mgr. 159. gr. laganna, sbr. 19. gr. laga nr. 37/1994. Þar sem ekki reynir á það ákvæði hér snýst málið einungis um ákvörðun viðurlaga og skaðabóta.

Í héraðsdómi er gerð grein fyrir verknaðarlýsingu beggja ákæruskjalanna og tildrögum mála auk læknisfræðilegra gagna. Það er ljóst, að atlaga ákærða að þáverandi unnustu sinni var óvenju hrottafengin og ofbeldi hans og hótanir um frekari ófarnað stóðu yfir á þriðju klukkustund. Hann þröngvaði henni ítrekað til samræðis og annarra kynferðismaka, hrinti henni niður brattan stiga og veitti henni stórfellda áverka, einkum í andliti og við op leganga og endaþarms. Í skýrslu sérfræðings í kvensjúkdómum og fæðingarhjálp á neyðarmóttöku Sjúkrahúss Reykjavíkur vegna nauðgunar, sem skráð var sama dag og umræddir atburðir gerðust, kemur meðal annars fram, að skoðun á stúlkunni komi heim og saman við þá lýsingu hennar, að ákærði hafi þvingað bollastandi úr tré upp í leggöng hennar. Þessa tækis er þó ekki getið í ákæru 25. febrúar 2000.

Brot ákærða 31. ágúst 1999 er réttilega heimfært til 194. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 2. gr. laga nr. 40/1992. Það ákvæði tæmir hins vegar sök gagnvart 217. gr. laganna og verður henni ekki beitt samhliða við refsiákvörðun. Við mat á refsingu ákærða ber einkum að líta til 1., 2., 3., 5., 6. og 8. töluliða 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Með langvinnri atlögu ákærða að stúlkunni, sem einungis var 17 ára gömul, var hún svipt kynfrelsi sínu á svívirðilegan hátt. Hún hlaut af henni stórfellda líkamlega áverka, eins og lýst hefur verið, og ekki síður andlegt áfall, sem hefur reynst henni erfitt viðfangs og þungbært. Jafnframt verður að telja, að stúlkunni hafi verið verulegur háski búinn, á meðan á aðförinni stóð. Rúmri viku eftir atburðina hafði ákærði sjö sinnum í alvarlegum hótunum við stúlkuna með SMS-skilaboðum um ofbeldi í garð hennar og nánustu ættingja hennar og hlaut fyrir lögregluáminningu 10. september 1999 samkvæmt 1. mgr. 232. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 16/1976.

Ákærði, sem á sér engar málsbætur, á að baki langan sakarferil, eins og lýst er í héraðsdómi. Hann hlaut reynslulausn 9. ágúst 1999 á 230 daga eftirstöðvum fangelsisrefsingar, sem var dæmd með í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 14. október 1999 vegna umferðarlagabrota ákærða 27. júní og 15. ágúst 1999. Var honum þá gert að sæta fangelsi í 15 mánuði og hófst afplánun þeirrar refsingar 24. apríl 2001. Þá hlaut ákærði fjögurra mánaða fangelsisrefsingu í Svíþjóð 20. febrúar 2001 fyrir rangan framburð, rangar sakargiftir og umferðarlagabrot og var látinn laus 19. apríl sama ár og framseldur til Íslands, en hann hafði áður sætt gæsluvarðhaldi í Svíþjóð frá 28. janúar 2001. Samkvæmt þessu og þar sem ákærða er nú gerð refsing fyrir húsbrot, eignaspjöll og gripdeild 25. og 26. september 1999 samkvæmt ákæru 5. febrúar 2001 auk nauðgunar samkvæmt fyrri ákærunni verður refsingin ákveðin með hliðsjón af 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga.

Samkvæmt öllu framansögðu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár og sex mánuði.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður ákvörðun hans um miskabætur staðfest um annað en vexti. Bótafjárhæðin skal bera 4,5% ársvexti samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 1. september 1999 til 15. desember sama ár, er mánuður var liðinn frá framsetningu kröfunnar, dráttarvexti samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvörðun héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest. Ákærði skal greiða allan áfrýjunarkostnað sakarinnar, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, K-kk-nf Ó-kk-nf, sæti fangelsi í fjögur ár og sex mánuði.

Ákærði greiði Z 1.000.000 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 1. september 1999 til 15. desember sama ár, dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað sakarinnar, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 100.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns Z, D-kvk-ef P-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 60.000 krónur.