220/2009

S sótti um starf hjá slökkviliði A í kjölfar auglýsingar, sem birt var í febrúar 2007. Var honum tilkynnt með bréfi 15. mars sama ár að ákveðið hefði verið að ráða hann til starfa og varð samkomulag um að hann hæfi störf 11. maí sama ár. S sagði upp starfi sínu hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins og festi kaup á fasteign á Akureyri. Um atvik í framhaldi af þessu bar mjög í milli með aðilum, en S mætti ekki á fyrirhugaða vakt 11. maí 2007. Höfðaði hann mál á hendur A og krafðist bóta vegna riftunar á ráðningarsamningi. Fram kom í málinu að S hefði í apríl 2007 heyrt orðróm þess efnis að hann væri ekki velkominn til starfa hjá slökkviliði A. S kannaðist við að slökkviliðsstjóri A hefði hringt til sín eftir að hafa hitt að máli eiginkonu S síðla í apríl 2007. Ágreiningur var um efni þessara samtala, en S og eiginkona hans báru fyrir dómi að rætt hefði verið um að þau væru leið yfir því að hann væri ekki velkominn til starfa. Slökkviliðsstjórinn bar að hann hefði beðið S í símtali þeirra að segja sér í síðasta lagi 30. apríl 2007 hvort hann kæmi til starfa. Var lagt til grundvallar að þessi orð hefðu fallið í samtalinu. Talið var að ekki hefði verið leitt í ljós að kvittur um að S væri ekki velkominn til starfa hefði verið frá slökkviliðinu kominn. S snéri sér ekki til slökkviliðsstjórans til að grennslast fyrir um stöðu sína heldur fékk hann varabæjarfulltrúa til að kanna þennan orðróm í byrjun maí. Þá hafði S látið hjá líða að tilkynna fyrir 30. apríl 2007 hvort hann kæmi til starfa og jafnframt hefði honum verið kunnugt um að reynt hefði verið eftir það að ná til hans símleiðis. Slökkviliðsstjórinn hefði ennfremur fengið 9. maí 2007 upplýsingar um að S hefði dregið uppsögn sína til baka hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins. Var talið að fella yrði á S sönnunarbyrði fyrir því að hann hefði þegar hann loks hringdi í slökkviliðsstjórann 10. maí 2007 í reynd ætlað að staðfesta komu sína til starfa næsta dag og að honum hefði verið það kleift vegna ráðningarsambands á öðrum vettvangi. Þeirri sönnunarbyrði hefði S ekki fullnægt og var því ekki fallist á með honum að slökkviliðsstjórinn hefði ranglega hafnað vinnuframlagi hans. Ekki væri unnt að líta svo á að slökkviliðsstjóra hefði borið að aðhafast eitthvað frekar til að ganga úr skugga um hvað S hygðist gera. Var A sýknaður af kröfu S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. maí 2009 og krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda en til vara að hún verði lækkuð. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 24. júní 2009. Hann krefst aðallega að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 4.613.161 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. júní 2008 til greiðsludags og málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Samkvæmt gögnum málsins starfaði gagnáfrýjandi sem slökkviliðs- og sjúkraflutningamaður hjá slökkviliði aðaláfrýjanda, fyrst í afleysingum 1988 til 1992 en síðan fastráðinn á árunum 1997 til 2005. Ósætti hafði þá komið upp milli gagnáfrýjanda og þáverandi slökkviliðsstjóra, en fyrir atbeina bæjarstjóra aðaláfrýjanda var gerður samningur um starfslok gagnáfrýjanda 22. apríl 2005. Hann réði sig til slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins í september 2005. Slökkvilið aðaláfrýjanda auglýsti 13. febrúar 2007 laus störf slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna og var umsóknarfrestur til 23. sama mánaðar. Í auglýsingunni voru meðal annars raktar hæfniskröfur og einnig tekið fram að eftir sex mánaða reynslutíma yrði tekin ákvörðun um fastráðningu eftir að umsækjandi hefði gengist undir próf í þeim þáttum sem tilgreindir væru í hæfniskröfum. Fimmtán umsóknir munu hafa borist um þessi störf, þar á meðal frá gagnáfrýjanda. Hann ásamt fjórum öðrum umsækjendum töldust uppfylla hæfniskröfur og voru þeir boðaðir í viðtal. Slökkviliðsstjóri aðaláfrýjanda bar fyrir héraðsdómi að hann hafi í viðtalinu við gagnáfrýjanda farið „vel í gegnum þær áherslur sem við erum að leggja á með liðið þegar á þessum tímapunkti. Við vorum sem sagt að byggja liðið upp úr starfi þar sem hafði verið mikið svona illindi og leiðindi í liðinu og það var svona uppbyggingarstarf í gangi og ég kynnti vel fyrir honum að fortíð og gömul mál væru hlutir sem menn hefðu ákveðið að leggja til hliðar og leggja af stað í nýtt ferðalag með liðinu.“ Gagnáfrýjandi hafi tekið vel í þetta og lýst áhuga á að koma til þessara starfa til að vera nær fjölskyldu sinni, en faðir hans byggi á Akureyri. Gagnáfrýjandi sagði upp starfi sínu hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins með bréfi 28. febrúar 2007.

Slökkviliðsstjóri aðaláfrýjanda tilkynnti gagnáfrýjanda með bréfi 15. mars 2007 að ákveðið hafi verið að ráða hann og þrjá aðra nafngreinda umsækjendur til starfa. Tekið var fram að allir nýráðnir starfsmenn fengju „6 mánaða tímabundna ráðningu til að byrja með og framtíðar ráðning síðan metin í starfsmanna samtali undir lok tímabundinnar ráðningar.“ Í framhaldinu mun hafa verið rætt um hvenær gagnáfrýjandi gæti hafið störf. Slökkviliðið mun hafa óskað eftir að hann gerði það 1. maí 2007, en gagnáfrýjandi farið fram á að það yrði 11. sama mánaðar. Samkomulag mun hafa tekist um að hann hæfi störf á næturvakt þann dag og yrði gengið frá ráðningarsamningi þegar hann kæmi til starfa. Gagnáfrýjandi gerði ásamt eiginkonu sinni og föður samning um kaup á fasteign á Akureyri 17. mars 2007 og seldu þau tvö fyrstnefndu fasteign sína í Hafnarfirði 30. apríl sama ár. Gagnáfrýjandi kveður þau hafa flutt búslóð sína norður í byrjun apríl 2007. Um atvik í framhaldi af þessu ber mjög í milli með aðilum.

Í málatilbúnaði aðaláfrýjanda er því lýst að í apríl 2007 hafi slökkviliðsstjóri tilkynnt að lausar væru til umsóknar nokkrar stöður varðstjóra og aðstoðarvarðstjóra við slökkviliðið og hafi auglýsing um þetta eingöngu verið birt á starfstöð þess. Slökkviliðstjórinn lýsti því í vitnaskýrslu fyrir héraðsdómi að þessar stöður hafi einungis boðist þeim, sem þar hafi þegar verið í starfi. Eftir að ráðið hafi verið í stöðurnar hafi g-kk-nf, sem þá hafi ekki verið kominn til starfa, rætt um þetta við sig og spurt hvort „það væri verið að girða fyrir hans innkomu í liðið.“ Slökkviliðsstjórinn kvaðst hafa útskýrt fyrir gagnáfrýjanda að þetta væru tvö óskyld mál og talið að gagnáfrýjandi hafi verið sáttur við útskýringar sínar, en svo hafi það gerst í lok apríl að hann hafi hitt eiginkonu gagnáfrýjanda. Hann hafi spurt hana hvort ekki væri „kominn spenningur í þau að koma norður“ og hún svarað með því að það væri nú ekkert víst, því hann hefði „svikið S-kk-þf um varðstjórastöðu sem hann ætti rétt á.“ Slökkviliðsstjórinn hafi þá sagst mundu ræða þetta við gagnáfrýjanda, en hún svarað með þeim orðum að „það þyrfti ekkert að ræða það neitt meira því þau kæmu ekkert norður.“ Þetta hafi komið honum í opna skjöldu og hann því hringt í gagnáfrýjanda og spurt hvort hann væri hættur við að koma. Gagnáfrýjandi hafi þá sagt að „áhugi sinn hefði dvínað, hann væri að skoða málið.“ Þar sem stutt hafi verið þar til hann ætti að koma til vinnu hafi slökkviliðsstjórinn beðið hann um að láta sig vita á mánudeginum 30. apríl hvað hann hygðist gera. Það hafi gagnáfrýjandi ekki gert og hafi því verið reynt að ná til hans í síma en hann ekki svarað. Aðstoðarslökkviliðsstjóri hafi sent gagnáfrýjanda smáskilaboð 8. maí í farsíma og spurt hvort hann kæmi ekki á vaktina en ekkert svar hafi borist. Daginn eftir hafi þeir verið orðnir verulega órólegir og hafi því aðstoðarslökkviliðsstjórinn hringt í starfsbróður sinn við slökkviliðið á höfuðborgarsvæðinu, sem hafi upplýst að gagnáfrýjandi hefði dregið til baka uppsögn sína úr starfi þar. Í framhaldinu hafi slökkviliðsstjórinn leitað staðfestingar á þessu, sem hafi komið að vörmu spori. Þennan dag, 9. maí, hafi orðið að gera ráðstafanir til að manna vaktina 11. sama mánaðar þar sem fyrirséð væri að gagnáfrýjandi myndi ekki koma. Gagnáfrýjandi hafi svo hringt 10. maí og staðfest að hann hafi dregið uppsögn sína til baka, en farið síðan að tala um að „það hefði komið einhver orðrómur á kreik um að hann væri ekki velkominn“. Slökkviliðsstjórinn kvaðst hafa sagt að sér þætti mjög einkennilegt að heyra þetta degi áður en gagnáfrýjandi ætti að taka til starfa, en sagt honum að búið væri „að gera aðrar ráðstafanir og hann þyrfti ekki að koma.“ Í kjölfarið sendi slökkviliðsstjórinn gagnáfrýjanda bréf 16. maí 2007, þar sem óskað var eftir staðfestingu á því að hann afþakkaði starfið svo að auglýsa mætti það og komast hjá frekari kostnaði við að manna vaktir með aukastörfum. Þessu bréfi mun ekki hafa verið svarað.

Í aðilaskýrslu fyrir héraðsdómi kvaðst gagnáfrýjandi ekki hafa litið svo á að ummæli í tilkynningunni 15. mars 2007 um sex mánaða tímabundna ráðningu ættu við um sig, þar sem hann væri fullmenntaður slökkviliðs- og sjúkraflutningamaður og með reynslu í slíkum störfum, enda hafi forsvarsmenn slökkviliðsins aldrei minnst á þetta. Hann kvað það vera ósatt að hann hafi sagt við slökkviliðsstjóra að hann teldi sig eiga rétt á varðstjórastöðu. Einnig væri rangt að hann hafi sagt við slökkviliðsstjórann, þegar sá hafi hringt í sig eftir að hafa talað við eiginkonu hans í lok apríl 2007, að hann væri að íhuga að koma ekki til starfa. Hann kvað það og vera rangt að slökkviliðsstjórinn hafi beðið sig um að láta vita fyrir 30. apríl hvort hann ætlaði að koma til starfa. Hann hafi hins vegar skýrt út fyrir slökkviliðsstjóranum að hann hafi heyrt að hann væri ekki velkominn til starfa vegna þess að hann hafi áður gert starfslokasamning og þætti sér leitt að heyra af þeirri umræðu. Þegar hann hafi heyrt þennan orðróm hafi hann einnig haft samband við nafngreindan varafulltrúa í bæjarstjórn aðaláfrýjanda og óskað eftir að hann kannaði þetta, sem sá maður hafi gert og síðan tjáð sér að fyrir lægi að hann væri velkominn til starfa. Gagnáfrýjandi kvaðst þá hafa hringt í slökkviliðsstjórann 10. maí og sagt að hann væri að koma til starfa, en sá hafi verið fámáll og áhugalaus og sagst hafa heyrt að gagnáfrýjandi hefði dregið uppsögn sína til baka hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins. Gagnáfrýjandi væri fortíðardraugur og hefði slökkviliðsstjórinn ekki áhuga á að fá slíka menn til starfa. Aðspurður kannaðist gagnáfrýjandi við að slökkviliðsstjórinn og varaslökkviliðsstjórinn hefðu árangurslaust reynt að ná til hans í síma áður en þetta samtal hans við þann fyrrnefnda fór fram 10. maí. Eftir það samtal hafi gagnáfrýjandi aftur haft samband við varabæjarfulltrúann og þeir fengið nokkru síðar fund með slökkviliðsstjóra og varaslökkviliðsstjóra, en þar hafi gagnáfrýjandi aðallega setið undir svívirðingum.

II

Eins og rakið hefur verið kannast gagnáfrýjandi við að slökkviliðsstjóri aðaláfrýjanda hafi hringt til sín eftir að hafa hitt að máli eiginkonu gagnáfrýjanda síðla í apríl 2007. Ágreiningur er um efni þessara samtala, en gagnáfrýjandi og eiginkona hans hafa borið að rætt hafi verið um að þau væru leið yfir því að hann væri ekki velkominn til starfa. Slökkviliðsstjórinn bar sem áður segir fyrir dómi að hann hafi beðið gagnáfrýjanda í símtali þeirra um að segja sér í síðasta lagi 30. apríl hvort hann kæmi til starfa. Varaslökkviliðsstjórinn bar fyrir dómi að slökkviliðsstjórinn hafi greint sér frá þessu. Miðað við aðstæður og þann stutta tíma sem þá var fram að fyrirhuguðu upphafi á starfi gagnáfrýjanda verður að leggja til grundvallar að þessi orð hafi fallið í símtalinu.

Í málinu hefur gagnáfrýjandi lýst því að hann hafi í apríl 2007 heyrt orðróm þess efnis að hann væri ekki velkominn til starfa hjá slökkviliði aðaláfrýjanda. Ekkert er í ljós leitt að þessi kvittur hafi verið frá slökkviliðinu kominn. Gagnáfrýjandi sneri sér ekki af því tilefni til slökkviliðsstjórans til að grennslast fyrir um stöðu sína, heldur fékk hann fyrrnefndan varabæjarfulltrúa til að kanna þennan orðróm. Sá maður hefur borið að þetta hafi gerst í byrjun maí og hafi hann 10. þess mánaðar rætt við bæjarstjóra aðaláfrýjanda, sem hafi sagt að gagnáfrýjandi væri velkominn til starfa, en um þetta hafi hann svo látið gagnáfrýjanda vita.

Þegar þarna var komið sögu hafði gagnáfrýjandi látið hjá líða að verða við ósk slökkviliðsstjórans um að tilkynna fyrir 30. apríl 2007 hvort hann kæmi til starfa og jafnframt var honum kunnugt að reynt hafi verið eftir það að ná til hans símleiðis. Að auki hafði slökkviliðsstjórinn fengið 9. maí 2007 upplýsingar um að gagnáfrýjandi hefði dregið til baka uppsögn sína hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins og væri þar við störf. Vegna starfsreynslu sinnar gat gagnáfrýjanda ekki dulist að vissa þyrfti að vera um hvort hann kæmi til vinnu hjá slökkviliði aðaláfrýjanda þannig að tryggt væri að vakt yrði mönnuð í tíma. Að þessu virtu verður að fella á gagnáfrýjanda sönnunarbyrði fyrir því að hann hafi þegar hann loks hringdi í slökkviliðsstjórann 10. maí í reynd ætlað að staðfesta fyrirhugaða komu sína til starfa næsta dag og að honum hafi verið það kleift vegna ráðningarsambands á öðrum vettvangi. Þeirri sönnunarbyrði hefur gagnáfrýjandi ekki fullnægt og verður því ekki fallist á með honum að slökkviliðsstjórinn hafi ranglega hafnað vinnuframlagi hans með því að tjá honum í samtali þeirra 10. maí að ráðstafanir hefðu verið gerðar til að manna næturvakt 11. þess mánaðar og hann þyrfti því ekki að koma til vinnu. Ekki er unnt að líta svo á að aðaláfrýjanda hafi borið að aðhafast eitthvað frekar til að ganga úr skugga um hvað gagnáfrýjandi hygðist gera, enda lá þá fyrir að hann væri enn við störf á öðrum stað. Af þeim sökum verður því hafnað að aðaláfrýjandi hafi með ólögmætum hætti rift ráðningarsamningi við gagnáfrýjanda og bakað sér þannig skaðabótaskyldu gagnvart honum. Verður aðaláfrýjandi því sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda.

Rétt er að hvor aðila beri sinn málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Akureyrarkaupstaður, er sýkn af kröfu gagnáfrýjanda, S-kk-ef L-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.