364/2015

Í hf. krafði G ehf. um greiðslu skuldar vegna yfirdráttar á tékkareikningi. G ehf. mótmælti ekki fjárkröfu Í hf. en taldi sig eiga gagnkröfur til skuldajafnaðar á móti kröfu Í hf. með vísan til þess að starfsmenn Í hf. hefðu millifært af reikningum félagsins án heimildar, inn á reikning og til greiðslu skulda annars félags, GH2 ehf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af framburði fyrirsvarsmanns, prókúruhafa og eiganda beggja félaganna fyrir héraðsdómi mætti ráða að G ehf. hefði greitt leigu til GH2 ehf. Þá hefði bókari G ehf. greint frá því að þær millifærslukvittanir, sem um ræddi í málinu, hefði verið að finna í bókahaldi félagsins. Loks hafði G ehf., sem væri fyrirtæki í atvinnurekstri og bókhalds- og ársreikningsskylt samkvæmt lögum nr. 145/1994 og lögum nr. 3/2006, ekki sýnt fram á að gerðar hefðu verið athugasemdir við millifærslurnar fyrr en félagið skilaði greinargerð í héraði, eða tæpum þremur árum eftir að síðasta færslan átti sér stað. Var því lagt til grundvallar að millifærslurnar hefðu verið framkvæmdar með vitund og vilja G ehf. og staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að hafna kröfu G ehf. um skuldajöfnuð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 26. maí 2015. Hann krefst þess aðallega að til skuldajafnaðar á móti kröfu stefnda að fjárhæð 16.979.066 krónur komi gagnkrafa sín að fjárhæð 9.453.666 krónur, en til vara 3.362.577 krónur, hvort tveggja með dráttarvöxtum af nánar tilgreindum fjárhæðum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 9. febrúar 2010 til greiðsludags. Þá krefst hann aðallega málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en því að til frádráttar kröfu sinni komi innborgun áfrýjanda 24. apríl 2015 að fjárhæð 4.108.254 krónur.

Hinn 1. janúar 2007 yfirtók BYR sparisjóður allar skyldur og réttindi Sparisjóðs Kópavogs, en með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 22. apríl 2010 tók Byr hf. við eignum hins fyrrnefnda. Stefndi tók síðan við réttindum og skyldum Byrs hf. samkvæmt samrunatilkynningu sem birt var í Lögbirtingablaðinu 5. desember 2011.

Sönnunarbyrði hvílir á fjármálafyrirtækjum um heimild starfsmanna sinna til einstakra ráðstafana fyrir hönd viðskiptamanna, en um sönnun fer eftir almennum reglum, sbr. dóm Hæstaréttar 4. febrúar 2016 í máli nr. 381/2015. Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi fóru þær millifærslur af reikningum áfrýjanda hjá BYR sparisjóði og Byr hf., sem áfrýjandi reisir kröfur sínar um skuldajöfnuð við óumdeilda kröfu stefnda á, fram á tímabilinu frá 9. febrúar til 9. nóvember 2010. Í skýrslu fyrirsvarsmanns áfrýjanda, sem jafnframt var fyrirsvarsmaður GH2 ehf. og prókúruhafi á reikningum beggja félaganna í BYR sparisjóði og síðar Byr hf., auk þess að vera aðaleigandi þeirra, fyrir dómi kom fram að áfrýjandi greiddi leigu til GH2 ehf. vegna reksturs síns í fasteign síðarnefnda félagsins. Þá greindi bókari áfrýjanda frá því fyrir dómi að þær millifærslukvittanir, sem um ræðir í málinu, hafi verið að finna í bókhaldi félagsins.

Áfrýjandi, sem er fyrirtæki í atvinnurekstri og bókhalds- og ársreikningsskylt samkvæmt lögum nr. 145/1994 um bókhald og lögum nr. 3/2006 um ársreikninga, hefur ekki sýnt fram á að gerðar hafi verið af hans hálfu athugasemdir við áðurnefndar millifærslur fyrr en með greinargerð hans í héraði, sem lögð var fram í þinghaldi 31. október 2013, eða tæpum þremur árum eftir að sú síðasta átti sér stað. Af þeim sökum verður að leggja til grundvallar að millifærslurnar hafi verið gerðar með vitund og vilja áfrýjanda, eins og byggt er á af hálfu stefnda. Eftir að héraðsdómur gekk greiddi áfrýjandi 4.108.254 krónur 24. apríl 2015 inn á kröfu stefnda.

Samkvæmt framansögðu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað á báðum dómstigum, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Gullhamrar veitingahús ehf., greiði stefnda, Íslandsbanka hf., 16.979.066 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 27. mars 2013 til greiðsludags, svo og samtals 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, allt að frádreginni innborgun á 4.108.254 krónum 24. apríl 2015.