705/2015

E var sakfelldur fyrir ærumeiðandi aðdróttanir gegn opinberum starfsmanni, sbr. 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa viðhaft og birt nánar tilgreind ummæli á Facebook samskiptasíðu sinni um A, en ummælin vörðuðu starf hans. Var talið að af samhengi þeirra ummæla, sem málið snérist um, yrði ekki annað ráðið en að með þeim hefði E borið A á brýn að hafa haft í hyggju að misnota aðstöðu sína sem lögreglumaður gagnvart ungmennum. Framhaldsákæru með einkaréttarkröfu A var hins vegar vísað frá héraðsdómi þar sem skilyrðum 1. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til útgáfu framhaldsákæru var ekki fullnægt. Var refsing E ákveðin sekt að fjárhæð 100.000 krónur að viðlagðri vararefsingu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 30. september 2015 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og að fengnu áfrýjunarleyfi. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða, en refsing hans þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að 6. lið ákæru 15. september 2014 og framhaldsákæru 16. október sama ár verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af sakargiftum samkvæmt fyrrgreindum ákærulið og einkaréttarkröfu vísað frá dómi, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð og fjárhæð einkaréttarkröfu lækkuð.

Brotaþoli, A, krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 300.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. maí 2013 til 4. desember 2014, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

I

Með ákæru ríkissaksóknara 15. september 2014 voru ákærða gefnar að sök ærumeiðandi aðdróttanir gegn opinberum starfsmanni, sem vörðuðu við 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa 15. maí 2013 viðhaft og birt nánar tilgreind ummæli í sjö liðum á Facebook samskiptasíðu sinni um brotaþola, en ummælin hafi varðað starf hans. Framhaldsákæra var síðan gefin út 16. október 2014 með vísan til 1. mgr. 153. gr., sbr. 1. og 5. mgr. 173. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þar sem einkaréttarkröfu framangreinds brotaþola var aukið við ákæruna.

Með úrskurði héraðsdóms 17. mars 2015 var sakargiftum samkvæmt tveimur ákæruliðum vísað frá dómi, en að öðru leyti hafnað kröfu ákærða um frávísun málsins. Þá var ákærði með hinum áfrýjaða dómi sýknaður af sakargiftum samkvæmt fjórum ákæruliðum. Tekur mál þetta því eingöngu til ummæla samkvæmt 6. lið ákæru.

II

Með vísan til forsendna úrskurðar héraðsdóms 17. mars 2015 verður staðfest niðurstaða hans um að hafna kröfu ákærða um frávísun 6. liðar ákæru.

Samkvæmt fyrri málslið 1. mgr. 173. gr. laga nr. 88/2008 skal kröfu eftir 1. eða 2. mgr. 172. gr. komið á framfæri við lögreglu meðan á rannsókn máls stendur eða við ákæranda áður en ákæra er gefin út. Heimilt er þó eftir síðari málslið málsgreinarinnar að koma kröfu á framfæri við ákæranda eftir útgáfu ákæru ef fullnægt er skilyrðum 1. mgr. 153. gr. til útgáfu framhaldsákæru í máli eða ákærði samþykki, enda sé að öðru leyti fullnægt skilyrðum þess að hafa megi slíka kröfu uppi í málinu. Þá er kveðið á um það í 5. mgr. 173. gr. að þegar ákvörðun hefur verið tekin um saksókn skuli ákærandi gæta að því hvort krafan sé réttilega úr garði gerð og henni fylgi nauðsynleg gögn, en hann geti veitt kröfuhafa skamman frest til að bæta úr slíkum annmörkum á henni.

Í fyrri málslið 1. mgr. 153. gr. áðurnefndra laga er mælt svo fyrir að ákærandi geti breytt eða aukið við ákæru með útgáfu framhaldsákæru til að leiðrétta augljósar villur eða ef upplýsingar, sem ekki lágu fyrir þegar ákæra var gefin út, gefa tilefni til. Skal gefa framhaldsákæru út svo fljótt sem verða má eftir að þörfin á henni var kunn, en þó í síðasta lagi tveimur vikum fyrir aðalmeðferð máls, nema ákærði samþykki að það sé gert síðar, sbr. síðari málslið málsgreinarinnar. Fyrir liggur að ákærði veitti ekki samþykki sitt til að einkaréttarkrafa brotaþola kæmist að í málinu eftir útgáfu ákæru. Kæra brotaþola, sem var grundvöllur þess að mál þetta sætti rannsókn og útgáfu ákæru 15. september 2014, var sett fram 22. maí 2013 af hálfu lögmanns, sem annaðist hagsmuni brotaþola. Í því ljósi getur sú leiðbeiningarskylda lögreglu, sem kveðið er á um í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 88/2008, ekki átt hér við. Þá eiga ákvæði 5. mgr. 173. gr. sömu laga hér heldur ekki við. Framangreindum skilyrðum fyrri málsliðar 1. mgr. 153. gr. laganna til útgáfu framhaldsákæru 16. október 2014 með einkaréttarkröfu brotaþola var því ekki fullnægt þegar lögmaður setti hana fram fyrir hans hönd 8. sama mánaðar. Af þessum sökum ber að fallast á kröfu ákærða um frávísun framhaldsákæru frá héraðsdómi.

III

Þau ummæli, sem mál þetta snýst um, eru svohljóðandi:

„Hefur að sögn, sent táningum og unglingsstelpum kynferðisleg skilaboð og jafnframt boðið þeim upp á „afslátt“ gegn ???“

Af samhengi ummælanna verður ekki annað ráðið en að með þeim hafi ákærði borið brotaþola á brýn að hafa haft í hyggju að misnota aðstöðu sína sem lögreglumaður gagnvart ungmennum. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu brots hans til refsiákvæðis.

Að teknu tilliti til alvarleika áðurnefndra ummæla ákærða er refsing hans ákveðin sekt að fjárhæð 100.000 krónur, sem greiðist innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en afplánist ella með fangelsi í átta daga.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir, og útlagðan kostnað hans.

Dómsorð:

Framhaldsákæru ríkissaksóknara 16. október 2014 er vísað frá héraðsdómi.

Ákærði, E-kk-nf K. T-kk-nf, greiði 100.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í átta daga.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 571.027 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur, og útlagðan kostnað hans, 31.197 krónur.