373/2012

X var sakfelldur fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás á A sem talin var varða við 2. mgr. 218. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og tvær líkamsárásir á F sem taldar voru varða við 1. mgr. 217. gr. laganna. Ekki var fallist á að árásin á A væri X refsilaus þar sem hún hafi helgast af neyðarvörn sbr. 12. gr. áðurnefndra laga. Eins og aðstæðum hafi verið háttað yrði ekki talið að X hefði fært viðhlítandi rök að því að honum hafi verið ógnað á þann hátt sem vísað væri til í þeirri lagagrein. Að teknu tilliti til 77. gr. almennra hegningarlaga var X gert að sæta fangelsi í átta mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var X gert að greiða A miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut tveimur málum til Hæstaréttar 7. maí og 7. nóvember 2012 í samræmi við yfirlýsingar ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að niðurstaða hinna áfrýjuðu dóma um sakfellingu ákærða verði staðfest, en að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu, til vara að refsing hans verði látin niður falla, en að því frágengnu að hún verði milduð. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu A verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfunni, en að því frágengnu að hún verði lækkuð.

A hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti. Verður því að líta svo á að hann krefjist þess að staðfest verði ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu hans.

Fyrir Hæstarétti hafa málin verið sameinuð.

Með fyrri dóminum, sem kveðinn var upp í Héraðsdómi Vesturlands 2. apríl 2012, var ákærði sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en honum var gefið að sök að hafa 3. apríl 2011 slegið frá sér gleríláti sem kastast hafi í aftanvert höfuð A með þeim afleiðingum að hann hlaut skurð á höfði. Samkvæmt dóminum var ákærða gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði, en refsingin bundin skilorði. Síðari dómurinn var kveðinn upp í Héraðsdómi Vesturlands 10. október 2012. Með þeim dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga fyrir að hafa ráðist á F, annars vegar 22. maí 2011 og hins vegar 30. október sama ár. Var ákærða gerður hegningarauki og refsing ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 45 daga.

Vitnið C, sem var dyravörður á veitingastaðnum [...] á [...] aðfaranótt 3. apríl 2011, bar fyrir dómi að hann hafi gegnum hálfopnar dyr séð ákærða taka glas og brjóta „á hausnum“ á A. Aðspurður sagði vitnið að höggið hafi verið þéttingsfast og hann hafi séð glasið brotna. Kvaðst vitnið hafa byrjað á því að sækja annan dyravörð og farið síðan inn á salernið þar sem árásin átti sér stað. Hann taldi sig ekki geta fullyrt um hvort ákærði og A hafi áður verið að rífast. Í héraðsdóminum 2. apríl 2012 eru síðastgreind ummæli ranglega eignuð vitninu B, en framburður vitna er þar að öðru leyti rétt rakinn.

Þá heldur ákærði því fram að háttsemi hans hafi verið honum refsilaus þar sem hún hafi helgast af neyðarvörn, sbr. 12. gr. almennra hegningarlaga. Eins og aðstæðum var háttað verður ekki talið að ákærði hafi leitt viðhlítandi rök að því að háttsemin, sem honum er gefin að sök og hér um ræðir, hafi réttlæst af því að honum hafi verið ógnað á þann hátt, sem vísað er til í þeirri lagagrein, en samkvæmt gagnályktun frá 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ekki lögð sú skylda á ákæruvaldið að þurfa að hnekkja slíkri staðhæfingu ákærða, sbr. dóm Hæstaréttar 2. nóvember 2000 í máli nr. 248/2000 sem birtur er á bls. 3412 í dómasafni það ár. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms 2. apríl 2012 verður staðfest sú niðurstaða að sakfella beri ákærða fyrir brot á 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

Samkvæmt því á A rétt á miskabótum úr hendi ákærða á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í ljósi þeirra áverka, sem hann hlaut, verður talið hæfilegt að ákærði greiði honum 100.000 krónur í bætur ásamt vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Við málflutning fyrir Hæstarétti var því lýst yfir af hálfu ákæruvaldsins að sakargiftir á hendur ákærða samkvæmt II. kafla ákæru í því máli, sem dæmt var 10. október 2012, væru einskorðaðar við að hann hafi ráðist á F aðfaranótt 30. október 2011 á heimili sínu að [...], [...], með því að rífa í hár hennar, setjast ofan á hana og slá hana utan undir, taka um munn hennar og nef svo að hún hafi átt erfitt með andardrátt. Þetta hafi haft þær afleiðingar að hún hafi hlotið yfirborðsáverka í andliti og á hálsi og báðar varir hennar hafi sprungið þannig að úr hafi blætt. Að þessu virtu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu til refsiákvæðis.

Að teknu tilliti til 77. gr. almennra hegningarlaga verður refsing ákærða ákveðin átta mánaða fangelsi, en fresta skal fullnustu hennar skilorðsbundið svo sem nánar segir í dómsorði.

Staðfest eru ákvæði hinna áfrýjuðu dóma um sakarkostnað. Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti sem ákveðin eru með virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í átta mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 100.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. apríl 2011 til 1. júlí sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði beggja hinna áfrýjuðu dóma um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði samtals 358.168 krónur í áfrýjunarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 313.750 krónur.