147/2010

Lögreglumaðurinn G var sakfelldur fyrir brot gegn 132. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa farið offari við framkvæmd lögreglustarfa og ekki gætt lögmætra aðferða er hann sem stjórnandi lögregluaðgerðar, í miðbæ Reykjavíkur, fyrirskipaði öðrum lögreglumanni að aka með handtekinn mann þaðan út á Granda og skilja hann þar eftir. Héraðsdómur var á hinn bóginn staðfestur með vísan til forsendna um sýknu G af ákæru um brot gegn 217. gr. sbr. 138. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að í 1. mgr. 16. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 sé mælt fyrir um að handtekinn maður sé færður á lögreglustöð eða annan stað þar sem lögregla hefur aðstöðu. Eigi þetta við ef honum sé ekki þegar sleppt. Ákvörðun G um að ekið skyldi með A þá leið sem gert var til að freista þess að róa hann niður svo lögreglumennirnir kæmust sem fyrst til að sinna áfram verkefni á vettvangi lögregluaðgerðar, sem þeir höfðu verið kvaddir til, ætti sér ekki stoð í 15. gr. lögreglulaga og rúmaðist ekki innan almennra heimilda sem lögregla hefur venju samkvæmt til að halda uppi lögum og reglu. Með vísan til atvika málsins var ákvörðun um refsingu G frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum héldi G almennt skilorð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 4. mars 2010. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og hann dæmdur til refsingar.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms.

Ákæruatriðin í máli þessu eru tvíþætt. Annars vegar tekur ákæra til þess að ákærði hafi farið offari við framkvæmd lögreglustarfa og ekki gætt lögmætra aðferða er hann sem stjórnandi lögregluaðgerðar fyrirskipaði öðrum lögreglumanni að aka með handtekinn mann frá Austurstræti ,,út á Granda í Reykjavík“ þar sem maðurinn var skilinn eftir. Hins vegar að hafa á leiðinni ,,út á Granda“ þrýst hné sínu á háls hins handtekna, þar sem hann lá handjárnaður í tökum lögreglu á maganum á gólfi lögreglubifreiðar með þeim afleiðingum að hann hlaut marbletti aftan á hálsinn.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi var A handtekinn snemma morguns 18. janúar 2009 fyrir utan veitingastaðinn Apótekið á mótum Austurstrætis og Pósthússtrætis í Reykjavík en þar þvældist hann fyrir lögreglumönnum við störf þeirra og jós yfir þá svívirðingum. Handtaka hans studdist við a. lið 1. mgr. 16. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Var A færður í lögreglubifreið og að fyrirmælum ákærða var henni ekið sem leið lá út á Granda og eftir nokkurn akstur þar var hinum handtekna sleppt á Fiskislóð skammt frá versluninni Krónunni sem þar er. Mun hann fljótlega hafa náð í leigubíl og látið aka sér heim.

Í 1. mgr. 16. gr. lögreglulaga er mælt fyrir um að handtekinn maður sé færður á lögreglustöð eða á annan stað þar sem lögregla hefur aðstöðu. Á þetta við ef honum er ekki þegar sleppt. Ákvörðun ákærða um að ekið skyldi með A þá leið sem gert var til að freista þess að róa hann niður svo lögreglumennirnir kæmust sem fyrst til að sinna áfram því verkefni á veitingastaðnum, sem þeir höfðu verið kvaddir til, átti sér ekki stoð í 15. gr. lögreglulaga. Aðgerðin rúmast heldur ekki innan þeirra almennu heimilda sem lögregla hefur samkvæmt venju til þess að halda uppi lögum og reglu. Verður ákærði samkvæmt því sakfelldur fyrir brot gegn 132. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður fallist á niðurstöðu hans um sýknu ákærða af seinna ákæruatriðinu.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til þess að hann hefur ekki áður hlotið refsingu og að fyrir honum vakti að fjarlægja mann sem truflað hafði lögreglumenn að skyldustörfum og komast sem fyrst aftur til þess að sinna brýnu löggæsluverkefni. Um þetta vísast til 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Einnig verður litið til þess að ekki var sérstök hætta á að hinum handtekna manni yrði meint af og náði hann fljótlega leigubifreið sem ók honum heim, sbr. 2. og 3. tölulið 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Verður frestað ákvörðun um refsingu ákærða og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum.

Samkvæmt framansögðu og með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til að greiða þriðjung sakarkostnaðar í héraði og áfrýjunarkostnaðar fyrir Hæstarétti, þar með talið af málsvarnarlaunum verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvörðun um refsingu ákærða, G-kk-ef H-kk-ef M-kk-ef, er frestað og skal hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu þóknunar réttargæslumanns brotaþola úr ríkissjóði er staðfest. Annan sakarkostnað í héraði, sem er þóknun skipaðs verjanda ákærða, H-kvk-ef H-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 450.000 krónur, og áfrýjunarkostnað málsins, sem eru 21.646 krónur að viðbættum málsvarnarlaunum sama verjanda, 313.750 krónur, greiði ákærði að þriðjungi, en að öðru leyti skal hann greiddur úr ríkissjóði.