453/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu GL o.fl. um að lagt yrði fyrir slitastjórn G hf. að beina ágreiningsefni er varðaði þóknun slitastjórnarinnar til héraðsdóms í samræmi við fyrirmæli 128. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Hæstaréttar kom m.a. fram að samkvæmt 1. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 gæti sá sem ætti kröfu á hendur G hf. borið upp skriflegar aðfinnslur um störf slitastjórnarinnar við héraðsdóm, þar sem hún hafi verið skipuð. Rakti dómurinn því næst ákvæði 2. og 3. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 þar sem mælt er fyrir um hvernig málsmeðferð héraðsdóms skuli háttað að fram komnum slíkum aðfinnslum. Í málinu hefðu GL o.fl. ekki krafist þess að héraðsdómur viki slitastjórn G hf. úr starfi, heldur að fundið yrði að því að hún hafi ekki beint til dómsins ágreiningsefni um þóknun þeirra manna, sem sæti ættu í henni, og lagt jafnframt fyrir hana að bæta úr því innan einnar viku. Samkvæmt fyrirmælum 2. og 3. mgr. 76. gr. laganna ætti héraðsdómur ekki að taka afstöðu til slíkrar kröfu með úrskurði, heldur með ákvörðun, sem yrði færð í þingbók og hvorki skotið til Hæstaréttar með kæru samkvæmt 179. gr. sömu laga né öðrum lagaheimildum. Hafi því héraðsdómur ekki átt að taka afstöðu til kröfu GL o.fl. á þann sem gert hafði verið. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 27. júní 2013, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. júní 2013, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að lagt yrði fyrir slitastjórn varnaraðila að beina nánar tilteknu ágreiningsefni til héraðsdóms í samræmi við fyrirmæli 128. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðilar krefjast að þessi krafa þeirra verði tekin til greina og þeim dæmdur kærumálskostnaður.

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kemur því krafa hans um málskostnað í héraði ekki til álita hér. Þá er þess að gæta að röksemdir, sem varnaraðili færir í greinargerð til Hæstaréttar fyrir áðurgreindri aðalkröfu sinni, varða eingöngu atriði, sem komið gætu til athugunar við úrlausn um hvort vísa ætti málinu frá héraðsdómi. Þess gerist því ekki þörf að taka frekari afstöðu til aðalkröfu varnaraðila.

I

Samkvæmt heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, tók Fjármálaeftirlitið 7. október 2008 yfir vald hluthafafundar í varnaraðila, sem þá hét Glitnir banki hf., vék stjórn hans frá og setti yfir hann skilanefnd. Eftir að fyrrnefndu lögunum hafði verið breytt með lögum nr. 44/2009 skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur slitastjórn fyrir varnaraðila og er hún enn við störf, en um þau gilda meðal annars nánar tiltekin ákvæði laga nr. 21/1991, sem vísað er til í XII. kafla laga nr. 161/2002. Á kröfuhafafundi, sem slitastjórnin hélt vegna slita varnaraðila 27. febrúar 2013, báru sóknaraðilar upp mótmæli gegn „töku meðlima slitastjórnar á óhóflegum þóknunum“ og kröfðust þess að tveir nafngreindir lögmenn, sem þar eiga sæti, endurgreiddu varnaraðila samtals 481.663.980 krónur. Þá kváðu sóknaraðilar það liggja fyrir að slitastjórn varnaraðila féllist ekki á þessi mótmæli og væri þess því krafist að ágreiningi um þetta yrði þegar í stað beint til héraðsdóms samkvæmt 128. gr. laga nr. 21/1991. Í fundargerð frá þessum kröfuhafafundi kom fram að umboðsmaður tiltekinna annarra lánardrottna varnaraðila hafi tekið þar til máls og lýst þá andvíga kröfu sóknaraðila, en af fundargerðinni verður ekki ráðið að slitastjórnin hafi á fundinum greint frá afstöðu sinni til kröfunnar. Slitastjórnin ritaði á hinn bóginn bréf til sóknaraðila 18. mars 2013, þar sem vísað var til þess að upplýst hafi verið á kröfuhafafundi á árinu 2009 að slitastjórnin myndi áskilja sér tímagjald fyrir störf sín og fá þóknun á þeim grunni greidda „meðan á skiptum stæði“, sbr. 2. mgr. 77. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt 128. gr. sömu laga, sbr. 103. gr. laga nr. 161/2002, yrði lánardrottinn að hafa uppi mótmæli eða kröfur þegar í stað vegna ákvarðana og ráðstafana, sem teknar væru eða kynntar á kröfuhafafundi sem hann væri viðstaddur eða hefði verið boðaður réttilega til, en slíku yrði hann ella að hreyfa á næsta fundi, sem hann yrði boðaður til, að því viðlögðu að hann glataði rétti til þess. Slíkum mótmælum hafi aldrei verið hreyft gegn þóknun slitastjórnar á kröfuhafafundum í varnaraðila fyrr en sóknaraðilar gerðu það 27. febrúar 2013. Að auki teldi slitastjórnin sóknaraðila hafa uppi kröfu fyrir hönd varnaraðila um endurgreiðslu þóknunar, sem sóknaraðilar hefðu þó ekki forræði á, og gætu þeir heldur ekki gert slíka kröfu í máli, sem rekið yrði fyrir dómi á grundvelli 128. gr. laga nr. 21/1991. Af þessum sökum myndi „Glitnir hf. ekki senda ágreiningsmál til héraðsdóms“ samkvæmt því lagaákvæði, enda sneru mótmæli sóknaraðila annars vegar að atriðum, sem hafi þegar verið samþykkt á kröfuhafafundum, og hins vegar að fjárkröfu, sem þeir væru ekki bærir til að hafa uppi. Við þessu brugðust sóknaraðilar með því að beina í bréfi til héraðsdóms 26. mars 2013 aðfinnslum um störf slitastjórnar varnaraðila, sem vörðuðu þessa ákvörðun hennar. Kröfðust sóknaraðilar þess að héraðsdómur fyndi að synjun slitastjórnar um að beina til dómsins máli vegna mótmæla þeirra og legði fyrir hana að gera það innan viku frá því að ákvörðun yrði tekin um þetta, að viðlögðu því að slitastjórninni yrði vikið frá störfum. Um heimild til þessa vísuðu sóknaraðilar til 76. gr. laga nr. 21/1991. Með bréfi 29. maí 2013 hafnaði héraðsdómur þessari kröfu sóknaraðila á þeim grunni að mótmæli þeirra varðandi þóknun slitastjórnar væru of seint fram komin, svo og að þeir hefðu ekki forræði á kröfu um endurgreiðslu, sem þeir hafi haft uppi. Í framhaldi af því kröfðust sóknaraðilar þess í bréfi 3. júní sama ár að héraðsdómur kvæði upp úrskurð um þetta efni og vísuðu þeir í því sambandi til 3. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991. Af því tilefni var hinn kærði úrskurður kveðinn upp 19. sama mánaðar.

II

Samkvæmt 1. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991, sem gildir um slitastjórn varnaraðila eins og mælt er fyrir um í 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, getur sá, sem á kröfu á hendur honum, borið upp skriflegar aðfinnslur um störf slitastjórnarinnar við héraðsdóm, þar sem hún var skipuð. Að fram komnum slíkum aðfinnslum skal héraðsdómur kveðja á sinn fund slitastjórnina ásamt þeim, sem borið hefur þær upp, til að tjá sig um málefnið. Telji héraðsdómur aðfinnslur vera á rökum reistar getur hann gefið slitastjórninni kost á að bæta úr innan tiltekins frests, sbr. 2. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991. Verði slitastjórnin ekki við því eða telji héraðsdómur framferði hennar í starfi annars vera slíkt að ekki sé réttmætt að gefa henni kost á að bæta úr starfsháttum sínum skal hann víkja henni þegar í stað úr starfi með úrskurði. Fallist héraðsdómur á hinn bóginn ekki á að víkja slitastjórninni úr starfi er þeim, sem þess hefur krafist, veitt heimild í 3. mgr. sömu lagagreinar til að krefjast úrskurðar héraðsdóms um hvort slitastjórninni verði vikið frá og sætir slíkur úrskurður kæru til Hæstaréttar samkvæmt 179. gr. sömu laga. Eins og ráðið verður af áðursögðu hafa sóknaraðilar ekki krafist þess að héraðsdómur víki slitastjórn varnaraðila úr starfi, heldur að fundið verði að því að hún hafi ekki beint til dómsins ágreiningsefni við sóknaraðila um þóknun þeirra manna, sem eiga sæti í henni, og lagt jafnframt fyrir hana að bæta úr því innan einnar viku. Samkvæmt áðurgreindum fyrirmælum 2. mgr. og 3. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 á héraðsdómur ekki að taka afstöðu til slíkrar kröfu með úrskurði, heldur með ákvörðun, sem verður færð í þingbók og hvorki skotið til Hæstaréttar með kæru samkvæmt 179. gr. sömu laga né öðrum lagaheimildum. Héraðsdómur átti því ekki að taka afstöðu til kröfu sóknaraðila á þann hátt, sem gert var, og ber því að fella hinn kærða úrskurð úr gildi.

Þrátt fyrir þessi úrslit málsins er rétt að aðilarnir beri hver sinn kostnað af kærumáli þessu, enda er ágreiningur þeirra sprottinn af því að slitastjórn varnaraðila hefur ranglega talið á sínu færi að neita að beina til héraðsdóms ágreiningsefni vegna ástæðna, sem ekki er hennar að leysa úr, heldur dómstóla.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Kærumálskostnaður fellur niður.