13/2010

Gerður var starfslokasamningur við J, þáverandi forstjóri E, 26. september 2008 og lét J af störfum samdægurs. Með vísan til ráðningarsamnings J var í samningnum kveðið á um bann við samkeppni og því að J sinnti öðrum störfum án samþykkis E fram til 31. mars 2009. Með bréfi 18. desember 2008 veitti stjórnarformaður E skilyrt leyfi til handa J þess efnis að honum væri heimilt að taka að sér tímabundið starf fyrir C. Með bréfi 12. febrúar 2009 afturkallaði E framangreint samþykki sitt með vísan til þess að J hefði brotið gegn ráðningarsamningi og samkomulagi um starfslok. J höfðaði mál þetta á hendur E til heimtu vangoldinna launa og hlunninda samkvæmt starfslokasamningi þeirra í millum. Deila aðila laut einkum að því hvort E hefði verið heimilt að afturkalla samþykki sitt. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að E hefði ekki haft skyldu til þess að verða við ósk J um að mega taka að sér störf hjá C. E hefði engu að síður orðið við því en bundið samþykki sitt skilyrðum sem lutu meðal annars að því að stefndi ynni ekki fyrir samkeppnisaðila E eða tengd félög. Heimild E til afturköllunar réðist af því hvort skilyrði fyrir samþykki E hefðu verið brotin af hálfu J. E lagði fram útprentun á tölvupóstum sem hann taldi sýna að J hefði ætlað sér að vinna fyrir félagið X sem hefði ætlað að starfa í samkeppni við E. Í málinu lægi fyrir að J hefði staðfastlega mótmælt því að framangreindir tölvupóstar stöfuðu frá sér eða hefði verið beint til sín og fyrir Hæstarétti kom fram af hálfu E að ekki væri vitað neitt um uppruna þeirra. Með vísan til þessa og gegn andmælum J yrðu tölvupóstarnir ekki lagðir til grundvallar við úrlausn málsins. Þar sem E lagði ekki fram frekari gögn málatilbúnaði sínum til stuðnings var niðurstaða Hæstaréttar sú að E hefði ekki tekist sönnun um að honum hefði verið heimilt að afturkalla samþykki sitt fyrir því að J ynni hjá C og var krafa J því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. janúar 2010. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Stefndi var ráðinn forstjóri áfrýjanda frá 7. apríl 2006. Þá var gerður ráðningarsamningur við hann sem endurnýjaður var með nýjum samningi 1. mars 2008. Í 3. mgr. 5. gr. síðarnefnda samningsins kom fram að stefnda væri óheimilt að sinna öðrum störfum en samningurinn kvæði á um meðan hann væri í gildi nema með samþykki stjórnar áfrýjanda. Í 7. gr. samningsins lofaði stefndi að gæta fyllstu þagmælsku um öll atriði sem hann fengi vitneskju um í starfi sínu og vörðuðu áfrýjanda. Samkvæmt 8. gr. samningsins skuldbatt stefndi sig í eitt ár eftir að störfum hans lyki hjá áfrýjanda meðal annars til að vinna ekki hjá samkeppnisaðila áfrýjanda og vinna ekki hliðstæð eða samsvarandi störf fyrir aðra en áfrýjanda. Segði áfrýjandi stefnda upp störfum gæti áfrýjandi ákveðið einhliða að greiða honum laun í allt að 12 mánuði og væri þá stefnda óheimilt að vinna í samkeppni við áfrýjanda. Stefndi hefði þó enga vinnuskyldu fyrir áfrýjanda á þeim tíma.

Áfrýjandi gerði starfslokasamning við stefnda 26. september 2008 og lét stefndi af störfum sama dag. Í samningnum var tekið fram að stefndi hefði ekki frekari viðveruskyldu hjá áfrýjanda en yrði til ráðuneytis og upplýsingagjafar á uppsagnarfresti væri eftir því leitað fram til 31. mars 2009. Áfrýjandi lofaði meðal annars að greiða stefnda full mánaðarlaun fram til 31. mars 2009 og orlofsinneign. Þá var tekið fram að í samræmi við 3. mgr. 5. gr. ráðningarsamningsins frá 1. mars 2008 væri stefnda óheimilt að sinna öðrum störfum án samþykkis áfrýjanda fram til 31. mars 2009. Greiðslur launa og annarra hlunninda samkvæmt þessum samningi skyldu falla niður ef starfsmaður hæfi önnur störf á þeim tíma án samþykkis áfrýjanda. Trúnaðarskyldur stefnda samkvæmt 7. gr. ráðningarsamningsins voru áréttaðar. Loks var tekið fram að áfrýjandi hygðist ekki nýta þann rétt sem kveðið væri á um í 3. mgr. 8. gr. ráðningarsamningsins um launagreiðslu í 12 mánuði í kjölfar uppsagnar. Aðilar væru sammála um að samkeppnishömlur sem tilgreindar væru í 8. gr. ráðningarsamningsins ættu við fram til 31. mars 2009 eða meðan starfsmaður fengi laun greidd frá áfrýjanda.

Áfrýjandi ritaði stefnda bréf 10. desember 2008 og bar honum á brýn að hafa veitt aðila, sem ynni að tilboðsgerð í hlutafé áfrýjanda, upplýsingar um fjárhags- og rekstrarleg málefni þess. Þá hefði áfrýjandi ennfremur fyrir því heimildir að stefndi hefði ítrekað átt samskipti við birgja án þess að leita samþykkis áfrýjanda áður. Stefndi vísaði þessu á bug. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi bar stefndi að fjárfestir, sem hefði verið að hugleiða kaup á hlutafé í áfrýjanda, hefði komið að máli við sig. Stefndi kveðst þá hafa haft samband bæði við forstjóra og stjórnarformann Teymis, sem var eigandi áfrýjanda, og stjórnarformaður Teymis talið að ræða bæri málið við sig og hefði verið haldinn einn fundur. Stefndi kveðst ekki hafa veitt neinar upplýsingar um áfrýjanda. Um samskipti við birgja bar stefndi að hann hefði starfað lengi á þessum vettvangi og væri því vinur margra sem störfuðu hjá birgjum áfrýjanda.

Stefndi ritaði stjórnarformanni áfrýjanda bréf 13. desember 2008 og óskaði eftir samþykki hans fyrir því að honum væri heimilt að taka að sér tímabundið starf hjá Capacent ehf. Í bréfinu var lýsing á þeim verkefnum sem heyrðu undir hið nýja starf. Stjórnarformaður áfrýjanda ritaði stefnda bréf 18. desember 2008 þar sem honum voru heimiluð störf hjá Capacent ehf. með skilyrðum sem greint var frá í fjórum liðum. Fyrsta skilyrðið laut að því að ekki væri unnið fyrir samkeppnisaðila áfrýjanda, móðurfélags þess eða dótturfélög. Annað skilyrðið varðaði áframhaldandi trúnað um upplýsingar sem hann hefði fengið í starfi sínu hjá áfrýjanda. Þriðja skilyrðið var að um tímabundna ráðningu væri að ræða og hið fjórða að sími, bifreið og nettenging eða annað sem stefndi hafði frá áfrýjanda væru ekki notuð í þágu nýs vinnuveitanda. Þá sagði í 5. tölulið: „Áskilinn er réttur til að afturkalla þessa heimild með skriflegri tilkynningu án sérstaks fyrirvara sé tilefni til að ætla að þeim skilyrðum sem hér eru fram sett eða ákvæðum ofangreindra samninga hafi ekki verið fylgt.“

Áfrýjandi krafðist þess 10. febrúar 2009 að sýslumaðurinn í Reykjavík legði lögbann við því að stefndi hæfi störf hjá einkahlutafélaginu XA, kæmi fram fyrir hönd félagsins, kynnti það eða sinnti nokkrum öðrum verkefnum fyrir það. Lagðar voru fram útprentanir á ætluðum tölvupóstsamskiptum stefnda og sex annarra nafngreindra manna sem áfrýjandi taldi sýna að tilgangurinn með stofnun XA ehf. væri að fara í samkeppni við áfrýjanda. Sýslumaðurinn í Reykjavík hafnaði lögbannskröfu áfrýjanda 23. febrúar 2009 þar sem félagið hefði ekki sýnt fram á að stefndi hefði þegar hafist handa um eða yfirvofandi væri sú háttsemi sem lögbanns væri krafist við.

Áfrýjandi ritaði stefnda bréf 12. febrúar 2009 og kvaðst hafa undir höndum trúverðug gögn sem bentu eindregið til þess að stefndi hefði brotið gróflega gegn ráðningarsamningi sínum og samkomulagi um starfslok. Með vísan til 5. töluliðs í bréfi áfrýjanda til stefnda 18. desember 2008 afturkallaði áfrýjandi heimild sína fyrir því að stefndi starfaði hjá Capacent ehf. Áfrýjandi ritaði stefnda annað bréf 24. febrúar 2009 og tilkynnti honum að hætt yrði að greiða honum laun frá og með 13. febrúar 2009 þar sem stefndi hefði ekki hætt störfum hjá Capacent ehf. Taldi áfrýjandi sér þetta heimilt með vísan til ákvæða starfslokasamnings stefnda.

II

Stefndi krefur áfrýjanda um vangoldin laun og hlunnindi samkvæmt starfslokasamningi áfrýjanda við stefnda 26. september 2008. Stefndi telur að samkvæmt efni samþykkis áfrýjanda 18. desember 2008 hafi áfrýjanda ekki verið heimilt að afturkalla það þar sem ekkert af hinum tilgreindu fjórum skilyrðum hafi verið brotið.

Áfrýjandi reisir sýknukröfu sína á því að þar sem hann hafi veitt stefnda réttindi langt umfram skyldu með bréfi sínu 18. desember 2008 sé einboðið að honum hafi verið í sjálfsvald sett, án nokkurra afskipta stefnda, að meta hvort skilyrði til afturköllunar væru uppfyllt samkvæmt því bréfi. Þá vísar áfrýjandi til útprentaðra tölvupósta sem hann telur stefnda ýmist sendanda eða móttakanda að. Verði af þeim ráðið að stefndi hafi misnotað og hagnýtt sér trúnaðarupplýsingar og atvinnuleyndarmál áfrýjanda. Hafi áfrýjanda því verið heimilt að afturkalla það samþykki sem hann veitti stefnda 18. desember 2008 til að vinna hjá Capacent ehf.

III

Deila málsins lýtur einkum að því hvort áfrýjanda hafi verið heimilt að afturkalla samþykki sitt fyrir því að stefndi ynni í uppsagnarfresti hjá Capacent ehf. að því viðlögðu að launagreiðslur féllu niður til stefnda skipaðist hann ekki við ákvöð áfrýjanda.

Áfrýjandi gerði starfslokasamning við stefnda 26. september 2008. Þá veitti áfrýjandi skriflegt samþykki fyrir því 18. desember 2008, með vísan til ráðningarsamnings og starfslokasamnings stefnda, að hann tæki við starfi hjá Capacent ehf. að uppfylltum fjórum skilyrðum. Úrslit málsins ráðast af skýringu á þessum löggerningum.

Eins og rakið er hér að framan gerði áfrýjandi starfslokasamning við stefnda þar sem kveðið var svo á að með vísan til 3. mgr. 5. gr. ráðningarsamnings væri stefnda óheimilt að sinna öðrum störfum án samþykkis áfrýjanda til 31. mars 2009. Tekið var fram að greiðslur launa og annarra hlunninda samkvæmt samningnum skyldu falla niður ef stefndi hæfi önnur störf á þeim tíma án samþykkis áfrýjanda. Þegar stefndi óskaði eftir því við áfrýjanda 13. desember 2008 að mega taka að sér störf hjá Capacent ehf. hafði áfrýjandi samkvæmt þessu engar skyldur til þess að verða við því. Áfrýjandi varð engu að síður við óskum stefnda 18. desember 2008 og batt samþykki sitt skilyrðum sem fram voru sett í fjórum liðum. Eftir að framangreint samþykki áfrýjanda, sem einnig fól í sér loforð, var komið til vitundar stefnda var áfrýjandi bundinn við það. Ræðst því heimild áfrýjanda til afturköllunar af því hvort skilyrði fyrir samþykki hans hafi verið brotin.

Í 1. tölulið í bréfi áfrýjanda til stefnda 18. desember 2008 er samþykki áfrýjanda bundið þeim skilyrðum að stefndi vinni ekki fyrir samkeppnisaðila áfrýjanda, Teymis eða dótturfélaga Teymis, eða að vörum eða verkefnum sem kunni að vera eða sé ætlað að vera í samkeppni við þau félög eða þær vörur sem þau bjóða. Áfrýjandi hefur lagt fram útprentun á tölvupóstum sem hann telur sýna að stefndi hafi ætlað sér að vinna fyrir XA ehf. sem hafi ætlað að starfa í samkeppni við áfrýjanda.

Stefndi hefur bæði fyrir sýslumanni við fyrirtöku lögbannskröfu áfrýjanda og í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi staðfastlega mótmælt því að umræddir tölvupóstar ýmist stafi frá sér eða hafi verið beint til sín. Tölvupóstarnir bera sjálfir með sér að hafa hvorki verið sendir af né mótteknir á netföng starfsmanna áfrýjanda heldur eru þeir skráðir á netföng á „gmail.com“ og „hotmail.com“.Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti lýsti lögmaður áfrýjanda því svo að þessir tölvupóstar hefðu fundist á borði forstjóra áfrýjanda í byrjun febrúar 2009. Hvorki væri vitað neitt um uppruna þeirra né hver hefði lagt þá á borð forstjórans. Að þessu athuguðu og gegn andmælum stefnda verða þessir tölvupóstar ekki lagðir til grundvallar við úrlausn málsins. Þar sem áfrýjandi hefur heldur ekki fært fram önnur gögn er sýna fram á að stefndi hafi gerst brotlegur við þau skilyrði sem fram koma í bréfi áfrýjanda 18. desember 2008, hefur áfrýjandi ekki fært sönnur á að skilyrði hafi verið uppfyllt til þess að honum væri heimilt að afturkalla samþykki sitt fyrir því að stefndi ynni hjá Capacent ehf. Verður krafa stefnda því tekin til greina og niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Samkvæmt úrslitum málsins verður áfrýjandi með vísan til 1. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, EJS hf., greiði stefnda, J-kk-þgf V-kk-þgf G-kk-þgf, 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.