221/2015

X var í héraði sakfelldur annars vegar fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. gr. og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa slegið ólögráða son sinn með krepptum hnefa í andlitið og nokkur högg í höfuðið og hins vegar fyrir brot gegn 1. mgr. 247. gr. og 3. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa dregið sér nánar tilgreint fjórhjól sem móðir hans var með á kaupleigu. Talið var að við mat á sönnunargildi framburða fyrir dómi hefði héraðsdómur að hluta til byggt á röngum staðreyndum um málsatvik. Væru því slíkir annmarkar á hinum áfrýjaða dómi að ekki yrði komist hjá því að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til meðferðar að nýju, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, enda væru líkur á því, með tilliti til framangreindra villna um staðreyndir, að niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi kynni að vera röng svo að máli skipti um málsúrslit.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. mars 2015 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að refsing hans verði milduð.

A hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti. Verður því litið svo á að hann krefjist þess að staðfest verði ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu hans, sbr. 1. mgr. 208 gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

I

Í máli þessu er ákærða annars vegar gefin að sök líkamsárás á son sinn og brot á barnaverndarlögum nr. 80/2002 og hins vegar fjárdráttur og nytjastuldur, til vara fársvik og nytjastuldur, með því að hafa dregið sér nánar tilgreint fjórhjól sem móðir hans var með á kaupleigu. Hvað síðarnefnda brotið varðar þá játaði ákærði sök fyrir héraðsdómi en krefst þó allt að einu sýknu af því broti fyrir Hæstarétti. Ákærði neitar sök vegna fyrrnefnda brotsins.

II

Hvað varðar hina ætluðu líkamsárás þá er ákærða gefið að sök að hafa 18. desember 2013 á heimili sínu „slegið ólögráða son sinn, A, ... , með krepptum hnefa í andlitið og nokkur högg í höfuðið og með þeirri háttsemi sinni misþyrmt A bæði andlega og líkamlega þannig að heilsu hans var hætta búin. Urðu afleiðingar háttsemi ákærða þær að A hlaut áverka (abrassion) á hægra kinnbeini og verki í höfuðleðri.“

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. gr. og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í forsendum dómsins er vísað til vættis brotaþola og systur hans þess efnis að umrædd líkamsárás hafi átt sér stað með þeim hætti sem greinir í ákæru. Frásögn sambýliskonu ákærða, J, af samskiptum hennar við systur brotaþola í kjölfar átaka feðganna þykir jafnframt styðja vætti systkinanna, sem og ljósmyndir og áverkavottorð. Síðan segir í forsendum dómsins: „Framburður ákærða og sambýliskonu hans um að brotaþoli hafi fengið áverka í átökum við lögreglu þegar brotaþoli lét tölvu falla í gólfið er í öllu ósamrýmanlegur framburði brotaþola og lögreglu og ekki í samræmi við framburð vitnisins J fyrir lögreglu, þar sem hún minntist ekkert á þau átök. Þá áttu þau samskipti lögreglu, ákærða og brotaþola sér stað daginn eftir, eða 19. desember 2013, en áverkarnir voru á ákærða við komu á heilsugæslu þann 18. desember 2013. Verður þessi síðari framburður ákærða að engu hafandi. Þá er allur framburður ákærða og sambýliskonu hans um þetta atvik ósamrýmanlegur og ótrúverðugur. Telur dómurinn að fram sé komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi veist að brotaþola eins og segir í ákæruliðnum, með þeim afleiðingum sem þar er lýst.“

Í framangreindum forsendum er í tveimur atriðum dregnar rangar ályktanir af gögnum málsins. Í fyrsta lagi er það ekki rétt að vitnið J hafi ekki fyrr en í skýrslugjöf fyrir dómi minnst á átök á heimilinu sem urðu eftir að lögreglan var komin á staðinn. Í samantekt á skýrslu J hjá lögreglu 31. mars 2014 kemur fram: „J segir lögreglumann hafa þurft að halda A svo hann myndi ekki hlaupa í pabba sinn.“ Sama staðhæfing J er tekin upp í rannsóknarskýrslu lögreglu 13. maí 2014. Í öðru lagi er ljóst af því sem fram hefur komið í málinu að valdbeiting lögreglu gagnvart brotaþola átti sér stað 18. desember 2013, sama dag og ætluð líkamsárás, en ekki 19. sama mánaðar svo sem ranglega er staðhæft í framangreindum forsendum hins áfrýjaða dóms. Þannig hafa þær ályktanir sem héraðsdómur dregur af læknisvottorði 18. desember 2013 um ástand brotaþola við komu á heilsugæslu ekki þá þýðingu sem vísað er til í hinum áfrýjaða dómi.

Af framangreindu er ljóst að við mat á sönnunargildi umræddra framburða byggði héraðsdómur að hluta til á röngum staðreyndum um málsatvik. Samkvæmt 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 endurmetur Hæstiréttur ekki niðurstöðu héraðsdómara um sönnunargildi munnlegs framburðar nema hlutaðeigandi vitni eða ákærði hafi gefið skýrslu þar fyrir dómi. Samkvæmt framansögðu eru slíkir annmarkar á hinum áfrýjaða dómi að ekki verður komist hjá því að ómerkja hann og vísa málinu til héraðsdóms til meðferðar að nýju, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008, enda líkur á því, með tilliti til framangreindra villna um staðreyndir, að niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi kunni að vera röng svo að máli skipti um málsúrslit. Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms í málinu.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun verjanda ákærða sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins, 537.219 krónur, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur.