12/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem bú A var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu F hf. A hafði skuldbundið sig með lánssamningi til að endurgreiða F hf. lán að fjárhæð 60.000.000 krónur. Lýsti F hf. kröfu á hendur A á grundvelli samningsins að fjárhæð tæpar 83.000.000 krónur. Óumdeilt var að í samningnum var mælt fyrir um ólögmæta gengistryggingu lánsins og hafði það tvívegis verið endurreiknað í samræmi við dóma Hæstaréttar. A hélt því fram að endurútreikningurinn hefði ekki verið réttur og krafa bankans því of há. Hæstiréttur taldi A ekki hafa hnekkt útreikningum F hf. A hélt því einnig fram að fjárkrafa bankans væri nægilega tryggð með veði í tiltekinni fasteign, sbr. 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Því til stuðnings aflaði A einhliða mats löggilts fasteignasala á söluverðmæti eignarinnar þar sem það var sagt vera 83.000.000 krónur. Við meðferð málsins í héraði mótmælti F hf. sönnunargildi þessa mats og vísaði til þess að skráð fasteignamat eignarinnar væri 72.100.000 krónur. Beiðni A um að dómkvaddur yrði sérfróður maður til að meta verðmæti eignarinnar var hafnað með úrskurði héraðsdóms og undi A þeirri niðurstöðu. Með hliðsjón af 1. mgr. 27. gr. laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna og að því virtu sem að framan greinir taldi Hæstiréttur að A hafi ekki fært sönnur á, gegn andmælum F hf., að fjárkrafan væri nægilega tryggð með veði í eigninni. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með ódagsettri kæru sem barst héraðsdómi 31. desember 2013 og réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. janúar 2014. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. desember 2013 þar sem bú sóknaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar kemur fram skuldbatt sóknaraðili sig með lánssamningi 25. október 2007 til að endurgreiða varnaraðila, sem þá hét Frjálsi fjárfestingarbankinn hf., lán að fjárhæð 60.000.000 krónur með 72 jöfnum afborgunum á eins mánaðar fresti. Þó skyldi aðeins greiða áfallna vexti af höfuðstól lánsins á fyrstu tólf gjalddögunum, í fyrsta sinn 2. desember 2007. Fyrir liggur að greitt var af láninu tólf sinnum, í síðasta skipti 24. febrúar 2009. Heldur varnaraðili því fram að einungis hafi verið greiddir vextir af láninu eins og fram kemur í endurútreikningi þess frá 3. mars 2011 þar sem er að finna yfirlit yfir innborganir á lánið. Sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á að þetta sé rangt, til dæmis með því að leggja fram greiðslutilkynningar eða kvittanir fyrir þeim innborgunum. Því verður að leggja til grundvallar að ekkert hafi verið greitt af höfuðstól lánsins.

Krafa varnaraðila 27. maí 2013 um að bú sóknaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta er reist á 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 þar sem 22. apríl sama ár hafi verið gert árangurslaust fjárnám hjá henni. Jafnframt lýsti varnaraðili kröfu á hendur sóknaraðila á grundvelli áðurgreinds lánssamnings að fjárhæð 82.963.832 krónur. Óumdeilt er að í samningnum var mælt fyrir um ólögmæta gengistryggingu lánsins. Af þeim sökum hefur varnaraðili endurreiknað lánið í samræmi við dóma Hæstaréttar 16. september 2010 í máli nr. 471/2010 og 14. febrúar 2011 í máli nr. 603/2010 þannig að það hafi borið vexti, sem eru jafnháir vöxtum er Seðlabanki Íslands hafi ákveðið samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá lántökudegi til útreikningsdags auk dráttarvaxta. Í samræmi við það kveður varnaraðili stöðu lánsins vera 88.364.477 krónur miðað við 2. október 2013. Þá hefur varnaraðili einnig endurreiknað lánið miðað við forsendur dóma Hæstaréttar 15. febrúar 2012 í máli nr. 600/2011 og 18. október 2012 í máli nr. 464/2012 þar sem miðað er við að það hafi borið sömu vexti og áður greinir frá síðustu innborgun af því 24. febrúar 2009 til útreikningsdags. Samkvæmt þeim útreikningi segir varnaraðili stöðu lánsins vera 84.117.818 krónur miðað við 2. október 2013. Hefur sóknaraðili ekki hnekkt þessum útreikningum varnaraðila.

Sóknaraðili heldur því fram að varnaraðili geti ekki krafist gjaldþrotaskipta þar sem fyrrnefnd fjárkrafa hans sé nægilega tryggð með veði í fasteigninni Þrastarhöfða 55 í Mosfellsbæ, sbr. 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991. Þessu til stuðnings aflaði sóknaraðili einhliða mats löggilts fasteignasala á söluverðmæti eignarinnar þar sem það var sagt vera 83.000.000 krónur í maí 2013. Við meðferð málsins í héraði andmælti varnaraðili sönnunargildi þessa mats og vísaði til þess að skráð fasteignamat eignarinnar væri 72.100.000 krónur. Sóknaraðili fór fram á að dómkvaddur yrði sérfróður maður til að meta verðmæti eignarinnar, en þeirri beiðni var hafnað að kröfu varnaraðila með úrskurði héraðsdóms 11. nóvember 2013. Undi sóknaraðili þeirri niðurstöðu.

Í 1. mgr. 27. gr. laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna segir að skráð matsverð fasteignar skuli vera gangverð umreiknað til staðgreiðslu, miðað við heimila og mögulega nýtingu á hverjum tíma, sem ætla má að eignin hefði í kaupum og sölum. Með hliðsjón af því lagaákvæði og að virtu því, sem að framan greinir, verður ekki talið að sóknaraðili hafi fært sönnur á, gegn andmælum varnaraðila, að fyrrnefnd fjárkrafa sé nægilega tryggð með veði í umræddri fasteign. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A-kvk-nf B-kvk-nf I-kvk-nf, greiði varnaraðila, Frjálsa hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.