387/2010

Á krafði V hf. um bætur úr slysatryggingu ökumanns bifreiðar eiginmanns hennar vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í bílslysi. Ágreiningur aðila laut að því hvort vátrygging bifreiðarinnar hefði verið fallin úr gildi á slysdegi vegna vanefnda við greiðslu iðgjalds. Var fallist á að svo hefði verið og V hf. sýknað af kröfum Á.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. júní 2010. Hún krefst þess að viðurkenndur verði réttur hennar til bóta úr slysatryggingu ökumanns, samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, úr hendi stefnda vegna líkamstjóns sem hún hafi orðið fyrir í bílslysi 2. mars 2007 þar sem hún var ökumaður bifreiðarinnar RH 128. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi var ökumaður bifreiðar eiginmanns síns er hún lenti í árekstri 2. mars 2007. Stefndi hefur hafnað kröfu hennar um viðurkenningu á bótaskyldu úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga. Telur stefndi að vegna vanefnda við greiðslu iðgjalds hafi vátrygging vegna bifreiðarinnar fallið úr gildi tæpum átta mánuðum fyrir slysið, eða 9. ágúst 2006.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi reisir áfrýjandi kröfu sína í fyrsta lagi á því að eiginmanni hennar hafi ekki borist lögboðnar tilkynningar varðandi niðurfellingu tryggingarinnar. Í öðru lagi að stefndi hafi einungis fellt niður ábyrgðartryggingu ökutækisins samkvæmt 91. gr. umferðarlaga en ekki slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. laganna. Í þriðja lagi hafi skylda stefnda til vátryggingar ökutækisins raknað við vegna iðgjaldsgreiðslu 6. september 2006 að fjárhæð 30.000 krónur.

Málsaðilar miða báðir við að eiginmaður áfrýjanda hafi tekið ökutækjatryggingu 13. desember 2005 er hann keypti umrædda bifreið og skyldi hún gilda frá þeim degi til 30. nóvember 2006. Óumdeilt er að iðgjaldið var ekki greitt að fullu fyrir 9. ágúst 2006 sem er sá dagur er stefndi kveður trygginguna hafa fallið úr gildi. Samkvæmt gögnum málsins voru eiginmanni áfrýjanda send fjögur bréf í almennum pósti með áskorunum um greiðslu iðgjalds, eða 30. maí, 8. júní, 17. júlí og 8. ágúst 2006. Í bréfunum var ætíð viðvörun um að vanefndir gætu leitt til þess að vátrygging yrði felld úr gildi. Bréf þessi voru öll stíluð á sama heimilisfang sem óumdeilt er að hafi verið lögheimili eiginmanns áfrýjanda. Þá var bréf dagsett 9. ágúst 2006 borið út með ábyrgðarpósti á lögheimili hans 14. sama mánaðar með tilkynningu um niðurfellingu tryggingar. Er fallist á með héraðsdómi að þessi háttur sem viðhafður var við innheimtutilraunir og uppsögn tryggingar í kjölfarið hafi verið í samræmi við ákvæði 1. mgr. 33. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og fyrirmæli 2. mgr. 11. gr. þágildandi reglugerðar nr. 392/2003 um lögmæltar ökutækjatryggingar.

Í 92. gr. umferðarlaga er að finna ákvæði um sérstaka slysatryggingu vegna tjóns sem hlýst af notkun skráningarskylds vélknúins ökutækis. Samkvæmt 1. mgr. greinarinnar skal, auk ábyrgðartryggingar samkvæmt 91. gr., hver ökumaður sem ökutækinu stjórnar tryggður sérstakri slysatryggingu, enda hafi hann ekki notað ökutækið í algeru heimildarleysi, sbr. 2. mgr. 90. gr. laganna. Eftir 1. mgr. 93. gr. hvílir vátryggingarskylda samkvæmt 91. og 92. gr. á eiganda ökutækisins eða þeim sem hefur varanlega umráð þess. Þá er kveðið á um í 1. mgr. 94. gr. lagana að ráðherra setji reglur um framkvæmd vátryggingarskyldunnar. Var þágildandi reglugerð nr. 392/2003 sett meðal annars með heimild í því ákvæði, en samkvæmt 1. gr. hennar tók hún bæði til lögmæltrar ábyrgðartryggingar og lögmæltrar slysatryggingar ökumanns og vátryggingartaka sem farþega í eigin ökutæki. Í 11. gr. reglugerðarinnar, sem stefndi vísaði til í bréfum 30. maí og 9. ágúst 2006 og í 2. gr. reglugerðarinnar, sem stefndi vísaði til í bréfi 8. ágúst 2006, var síðan að finna fyrirmæli um tilkynningar, innheimtu og lok slíkra trygginga. Í bréfum stefnda 8. júní og 17. júlí 2006 var vísað til ökutækjatryggingar vegna bifreiðarinnar samkvæmt tilgreindu vátryggingarskírteini, en tryggingar samkvæmt því voru ábyrgðartrygging ökutækis, slysatrygging ökumanns og eiganda og rúðutrygging ökutækis. Í öðrum framangreindum bréfum var vísað til lögboðinnar vátryggingar eða ökutækjatryggingar vegna bifreiðarinnar. Með þessum athugasemdum verður fallist á með héraðsdómi að réttmætur vafi hafi ekki getað leikið á að bréfin hafi tekið bæði til lögmæltrar ábyrgðar- og slysatryggingar samkvæmt 91. og 92. gr. umferðarlaga og reglugerð nr. 392/2003.

Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti voru aðilar sammála um að greiðsla, að fjárhæð 20.000 krónur sem færð var á viðskiptareikning stefnda 22. febrúar 2006, hafi stafað frá áfrýjanda og verið ætluð til greiðslu á iðgjaldi af bifreið í hennar eigu, RH 594. Að ósk áfrýjanda mun sú greiðsla hafa verið bakfærð af fyrrgreindum reikningi og færð á viðskiptareikning áfrýjanda hjá stefnda 8. maí 2006. Eins og að framan greinir var við það miðað þegar trygging var tekin að tryggingartímabilið skyldi vera frá 13. desember 2005 til 30. nóvember 2006. Iðgjaldið var 59.358 krónur. Er óumdeilt að vegna tryggingarinnar voru stefnda greiddar samtals 55.000 krónur í iðgjald, eða 25.000 krónur 12. júní 2006 og 30.000 krónur 6. september 2006. Höfuðstóll iðgjaldsins fyrir tímabilið frá 13. desember 2005 til og með 8. ágúst 2006 nam 40.190 krónum, en vextir og innheimtukostnaður 14.810 krónum, eða samtals þeirri fjárhæð sem innt var af hendi vegna tryggingarinnar. Þegar í ljósi þessa verður ekki fallist á með áfrýjanda að líta megi svo á að framangreind greiðsla að fjárhæð 30.000 krónur 6. september 2006 hafi verið ósk um nýja vátryggingu samkvæmt 3. mgr. 33. gr. laga nr. 30/2004 og að hún skuli leiða til þess að tryggingin hafi haldið gildi sínu eftir 8. ágúst 2006.

Við málflutning fyrir Hæstarétti reisti áfrýjandi einnig kröfu sína meðal annars á því að trygging sú sem hér um ræðir sé þess eðlis að henni verði ekki sagt upp samkvæmt íslenskum lögum en að 4. gr. reglugerðar nr. 392/2002 byggi á „ökutækjatilskipunum EES samningsins“ og af þeim leiði að vátryggingafélag sé alltaf greiðsluskylt, jafnvel þótt iðgjöld séu í vanskilum, hafi trygging verið tekin á annað borð. Þá hafi stefndi við uppsögn tryggingarinnar ekki fylgt fyrirmælum í vátryggingarskilmálum sínum, sem kveði meðal annars á um að tilkynna bæri lögreglu um uppsögnina, auk þess sem gera verði vátryggingartaka skýra grein fyrir réttaráhrifum slíkrar uppsagnar og möguleikum hans til að kvarta til úrskurðarnefndar vátryggingarmála. Um síðastgreind atriði var af hálfu áfrýjanda við flutning málsins fyrir Hæstarétti vísað til skilmála tryggingarinnar sem freistað var að leggja fram löngu eftir lok gagnaöflunarfrests, eða nokkrum dögum fyrir flutning málsins fyrir Hæstarétti, án þess að tilraun væri gerð til að færa rök fyrir því að lokamálsliður 1. mgr. 160. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ætti við. Engum þessara málsástæðna var hreyft fyrir héraðsdómi og eru þær of seint fram komnar fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. sömu laga og koma því ekki til álita við úrlausn málsins.

Með framangreindum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Eftir þessum úrslitum verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Á-kvk-nf R-kvk-nf G-kvk-nf, greiði stefnda, Verði tryggingum hf., 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.