615/2006

X var ákærð fyrir skjalafals og var dómur í málinu birtur henni 12. október 2006. Var strikað undir orðin ,,Ég uni dómi“ í texta sem hún undirritaði ásamt birtingarmanni og færður var með stimpli á endurrit dómsins. Af hálfu ríkissaksóknara var sama endurrit dómsins áritað viku síðar um að honum yrði ekki áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins. Nokkru síðar lýst verjandi X því yfir að hún hefði ákveðið að áfrýja dóminum og var tekið fram að hún hefði ekki tekið afstöðu til áfrýjunar málsins við móttöku dómsins. Ríkissaksóknari gaf út áfrýjunarstefnu, en krafðist þess að málinu yrði vísað frá Hæstarétti sökum þess að X hefði áður lýst því með bindandi hætti að hún yndi hinum áfrýjaða dómi. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt áðurgreindum texta hefði X lýst því yfir við birtingarmann að hún yndi niðurstöðu dómsins. Samkvæmt 3. mgr. 87. gr. laga nr. 91/1991, sem talin var eiga við með lögjöfnun, teldist efni þessa birtingarvottorðs rétt þar til hið gagnstæða sannaðist. Var ekki talið að X hefði hnekkt því sem fram kæmi í vottorðinu og því lagt til grundvallar að hún hefði gefið umrædda yfirlýsingu og með því afsalað sér rétti til málskots svo bindandi væri. Áfrýjun héraðsdóms af hennar hendi, sem síðar var lýst yfir, var þessu ósamþýðanleg og var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 17. nóvember 2006 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur.

Ákærða krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing samkvæmt hinum áfrýjaða dómi verði milduð. Þá krefst hún þess að ákvæði héraðsdóms um málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar verði endurskoðað.

Hinn áfrýjaði dómur var uppkveðinn í þinghaldi 27. september 2006 og var ákærða þar ekki stödd. Dómurinn var birtur henni 12. október sama ár og eftirfarandi texti, sem hún undirritaði ásamt birtingarmanni, færður með stimpli á endurrit dómsins: „Framanskráður dómur er birtur mér í dag. Ég hef tekið við leiðbeiningum um rétt til áfrýjunar og áfrýjunarfrest og verið kynnt rækilega skilyrði frestunar refsingar og afleiðingar skilorðsrofa. Ég uni dómi / tek áfrýjunarfrest.“ Strikað var undir fyrri orðin þrjú í lokamálslið þessa texta og yfir tvö síðustu orðin. Af hálfu ríkissaksóknara var sama endurrit dómsins áritað 19. október 2006 um að honum yrði ekki áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins. Með bréfi til ríkissaksóknara 25. sama mánaðar tilkynnti verjandi ákærðu að hún hafi ákveðið að áfrýja dóminum. Því svaraði ríkissaksóknari með bréfi 27. sama mánaðar, þar sem vísað var til þess að ákærða hafi við birtingu dómsins lýst því að hún yndi honum og ríkissaksóknari í framhaldi af því ritað á endurrit hans að honum yrði ekki áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins. Með þessu hafi dómurinn orðið endanlegur og yrði áfrýjunarstefna því ekki gefin út vegna yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Verjandi ákærðu ítrekaði þessa yfirlýsingu hennar í bréfi til ríkissaksóknara 14. nóvember 2006, þar sem greint var frá því að hún hafi ekki verið kvödd fyrir dóm til að vera stödd við uppkvaðningu héraðsdóms. Í bréfinu sagði síðan: „Svo er það að aðili/stefnuvottur birtist á heimili X til að birta henni ofantilgreindan dóm og bað hana um að kvitta fyrir móttöku á dómnum. Þessi heimsókn kom mjög á X og áritaði hún að hún hefði móttekið dóminn. X segist alls enga afstöðu hafa tekið til áfrýjunar máls við móttöku dómsins en henni er með öllu ókunnugt um áfrýjunarmöguleika málsins - enginn hafði upplýst X um hennar réttarstöðu og möguleika á að bera málið undir Hæstarétt. ... Eins og málið liggur fyrir hefur X af hreinni vankunnáttu sett nafn sitt á rangan stað á hinu staðlaða birtingarvottorði - X hefur aðeins tekið eina ákvörðun vegna þessa dóms og er sú ákvörðun að málinu verði áfrýjað til Hæstaréttar.“ Í framhaldi af þessu gaf ríkissaksóknari út áfrýjunarstefnu, en hann krefst þess af hálfu ákæruvaldsins að málinu verði vísað frá Hæstarétti sökum þess að ákærða hafi áður lýst því svo að bindandi sé að hún yndi hinum áfrýjaða dómi.

Samkvæmt áðurgreindum texta, sem færður var með stimpli á endurrit hins áfrýjaða dóms, hefur ákærða lýst því yfir við birtingarmann að hún yndi við niðurstöðu dómsins. Svo sem áður kom fram hefur ákærða borið því við að hún hafi enga slíka yfirlýsingu gefið. Samkvæmt 3. mgr. 87. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem á hér við með lögjöfnun, telst efni þessa birtingarvottorðs rétt þar til það gagnstæða sannast. Ákærða hefur engar sönnur fært til að hnekkja því, sem fram kemur í vottorðinu. Verður af þessum sökum að leggja til grundvallar að hún hafi gefið þá yfirlýsingu, sem þar er greint frá, og með því afsalað sér rétti til málskots svo að bindandi sé. Áfrýjun héraðsdóms af hennar hendi, sem síðar var lýst yfir, var þessu ósamþýðanleg. Málinu verður því vísað frá Hæstarétti.

Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.

Ákærða, X, greiði áfrýjunarkostnað málsins, 141.627 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, J-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, 124.500 krónur.