363/2004

M og K, sem voru í óvígðri sambúð í tæp fjögur ár, deildu um hver væri eignarhlutur hvors þeirra í íbúð sem þau festu kaup á þegar sambúðin hafði varað í um tvö ár. Í málinu lá fyrir að kaupin höfðu að mestu verið fjármögnuð með því sem fékkst við sölu á íbúð sem M átti áður og að M tók lán vegna kaupanna og annaðist greiðslu afborgana þeirra, en hann hafði mun hærri launatekjur en K. Þótt launatekjur K hafi verið lægri var hins vegar talið að taka yrði tillit til þess, að hún var heima að annast barn þeirra og var því mikið frá vinnu. Þá var talið að líta yrði til þess, að áður en þau festu kaup á umræddri íbúð hafði K gert M kleift að leigja út íbúðina, sem hann átti áður, og lagt þeim til íbúð að kostnaðarlausu. Samkvæmt þessu þótti hlutdeild K í eignamyndun á sambúðartímanum hæfilega ákveðin 15%.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 31. ágúst 2004. Hún krefst þess, að viðurkenndur verði helmings eignarhlutur hennar í fasteigninni X í Reykjavík, fastanúmer [...]. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstaréttar án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt fyrir báðum dómstigum.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 8. nóvember 2004. Hann krefst þess aðallega, að viðurkennt verði, að hann eigi einn og að óskiptu 100% eignarrétt til fasteignarinnar X, fastanúmer [...], sem er þriggja herbergja kjallaraíbúð með tilheyrandi sameign og lóðarréttindum [...], enda greiði hann einn og að óskiptu lán, sem á fasteigninni eru. Til vara krefst hann þess, að viðurkennd verði eignarhlutdeild hans í samræmi við framlag hans til myndunar eignarinnar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi voru málsaðilar í óvígðri sambúð frá hausti 1998 til maí 2002. Þau létu skrá sambúð sína í febrúar 2000 og eignuðust dóttur [...] það ár. Þau stunduðu bæði nám [...] og lauk gagnáfrýjandi námi vorið 2000 en aðaláfrýjandi í desember 2001. Áður en sambúð aðila hófst festi gagnáfrýjandi kaup á íbúð að Y fyrir 5.500.000 krónur. Í upphafi sambúðar fluttu þau í íbúð foreldra aðaláfrýjanda á Z, þar sem þau bjuggu leigulaust, en gagnáfrýjandi leigði út íbúð sína á Y. Gagnáfrýjandi seldi þá íbúð í maí 2000 fyrir 7.200.000 krónur, og var útborgun á söluári 2.150.632 krónur. Í september sama ár keyptu málsaðilar saman íbúð á X fyrir 8.200.000 krónur og voru útborgunargreiðslur 3.245.000 krónur. Var sú íbúð þinglýst eign þeirra beggja. Þau fluttu inn í þá íbúð um áramótin 2000/2001, en höfðu fram til þess tíma búið í íbúð foreldra aðaláfrýjanda. Upp úr sambúðinni slitnaði 21. maí 2002, þegar aðaláfrýjandi flutti að heiman.

II.

Í máli þessu krefst gagnáfrýjandi þess aðallega, að viðurkennt verði að hann eigi einn og óskipt íbúðina á X. Hann hafi einn greitt allar afborganir og gjöld vegna íbúðar sinnar á Y og notað söluandvirði hennar til að greiða kaupverð íbúðarinnar á X, og hafi einnig greitt afborganir og öll útgjöld hennar vegna. Tekjur sínar árin 1998 til 2001 hafi verið miklum mun hærri en tekjur aðaláfrýjanda. Meginforsendan fyrir skráningu á jafnri eignarheimild aðila að íbúðinni hafi verið sú, að sambúð þeirra yrði til frambúðar og þau legðu jafnt af mörkum til fjármögnunar á kaupunum. Til vara krefst hann þess, að fjárframlag hans til íbúðarinnar verði metið á móti heildarandvirði hennar miðað við söluverð hennar við sambúðarslit.

Aðaláfrýjandi krefst þess, að viðurkenndur verði helmings eignarhlutur hennar í íbúðinni á X. Hún telur, að eignin hafi að meginstefnu til myndast meðan á sambúðinni stóð. Þau hafi lagt jafnt að mörkum bæði með beinum fjárgreiðslum og með húsnæði, sem hún hafi útvegað þeim endurgjaldslaust, en þau hafi búið leigulaust í íbúð foreldra hennar í um tvö og hálft ár og gagnáfrýjandi því getað leigt íbúð sína á Y. Fjárfélag hafi verið með þeim meðan á sambúð stóð og þau talið sameiginlega fram til skatts tekjuárin 2000 og 2001. Tekjur hennar hafi eðlilega verið lægri en tekjur gagnáfrýjanda, þar sem hún hafi eignast barn og verið heima við umönnun þess.

Fallist er á það með héraðsdómi að þinglýsing íbúðarinnar á X á nöfn beggja aðila veiti líkindi fyrir því, að hvor um sig hafi átt helming hennar. Það sé þó ekki einhlítt, því að líta beri til framlags hvors um sig til eignamyndunarinnar.

Eins og að framan greinir voru kaupin á íbúðinni á X fjármögnuð að mestu með því sem fékkst fyrir sölu á eign gagnáfrýjanda á Y. Þá liggur fyrir, að gagnáfrýjandi tók lán hjá lífeyrissjóði og banka vegna kaupanna og hefur annast greiðslu afborgana þeirra lána, auk þess sem hann hafði mun hærri launatekjur en aðaláfrýjandi. Þótt launatekjur hennar hafi verið lægri verður að taka tillit til þess, að hún var heima að annast barn þeirra og var því mikið frá vinnu. Þá verður einnig að líta til þess, að aðaláfrýjandi gerði gagnáfrýjanda kleift að leigja út íbúð sína á Y og lagði til íbúð, sem var þeim að kostnaðarlausu, en viðurkennt er að sú leiga hafi numið 1.108.000 krónum. Ekki er annað fram komið en að báðir aðilar hafi lagt allt sitt til heimilisins. Með vísan til framanritaðs verður að telja, að með framlagi sínu hafi aðaláfrýjandi eignast hlutdeild í eignamyndun á sambúðartímanum, sem þykir hæfilega ákveðin í héraðsdómi 15%. Samkvæmt því verður héraðsdómur staðfestur.

Rétt þykir, að aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað, eins og nánar greinir í dómsorði. Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 200.000 krónur

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Aðaláfrýjandi, K, greiði gagnáfrýjanda, M, 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 200.000 krónur.