206/2012

Þ fól sparisjóðnum S hf. að annast innheimtu þriggja skuldabréfa og eins víxils. Undir árslok 2008 hugðist Þ fela öðrum aðila innheimtu viðskiptabréfanna en fékk þau ekki afhent, þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir, fyrr en 17. febrúar 2011, en bréfin fundust loks í þeim mánuði. Í millitíðinni höfðu skjölin mislagst og bú S hf. verið tekið til slitameðferðar. Þ lýsti skaðabótakröfu við slitin á grundvelli 3. töluliðar 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og byggði á því að slitastjórn hefði valdið sér tjóni með vanrækslu í störfum sínum. Í dómi Hæstaréttar sagði meðal annars að þótt umrædd skjöl hefðu ekki fundist fyrr en í febrúar 2011, hefði Þ ekki sýnt fram á að slitastjórn eða starfsmenn, sem hún bæri ábyrgð á, hefðu, eftir uppkvaðningu úrskurðar um töku bús varnaraðila til slita 23. júní 2009, bakað Þ tjón þannig að stofnast hefði búskrafa samkvæmt áðurnefndu lagaákvæði. Var skaðabótakröfunni því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. mars 2012 sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. mars 2012, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila við slit varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfu hans að fjárhæð 54.093.095 krónur verði skipað í réttindaröð við slit varnaraðila sem búskröfu samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991. Þá er krafist kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti sama dag og sóknaraðili og barst gagnkæran með kærumálsgögnum til Hæstaréttar. Hann reisir gagnkæruna á sömu lagaheimild og sóknaraðili. Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar um annað en málskostnað og að niðurstaða héraðsdóms um málskostnað verði felld úr gildi. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Málsatvik eru rakin í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir nánar fól sóknaraðili varnaraðila á árinu 2006 að innheimta þrjú skuldabréf sem hann átti. Í október 2008 fól hann varnaraðila einnig að innheimta víxil. Umsamið var að varnaraðili ætti ekki að annast lögfræðilega innheimtu þeirra ef greiðslufall yrði á kröfum samkvæmt viðskiptabréfunum.

Allar viðskiptabréfskröfurnar lentu í vanskilum og óskaði sóknaraðili eftir því í tölvubréfi 22. desember 2008 til lánastjóra varnaraðila að viðskiptabréfin yrðu tekin úr innheimtu og afhent sér þar sem hann ætlaði að fela öðrum innheimtu þeirra. Lánastjóri varnaraðila svaraði sóknaraðila samdægurs og kvaðst búin að taka viðskiptabréfin úr innheimtu og vera með stöðu þeirra hjá sér. Sami starfsmaður sendi sóknaraðila aftur tölvubréf 29. sama mánaðar þar sem áréttað var að kröfurnar hefðu verið felldar niður. Starfsmaðurinn kvaðst að líkindum verða farinn í orlof 12. janúar 2009 og benti á tvo samstarfsmenn sem tækju við hennar verkefnum. Eins og greinir í hinum kærða úrskurði er ágreiningslaust að sóknaraðila voru ekki afhent viðskiptabréfin í kjölfar framangreindra samskipta. Varnaraðili kveður starfsmanninn hafa sett þau í umslag, sem hafi verið merkt sóknaraðila, en hann ekki sótt það. Fjármálaeftirlitið vék stjórn varnaraðila frá og skipaði fyrirtækinu skilanefnd 21. mars 2009. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 23. júní sama ár var varnaraðila skipuð slitastjórn samkvæmt 101. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Innköllun var birt 22. júlí 2009 og lauk kröfulýsingarfresti 22. janúar 2010. Sóknaraðili mun, eins og rakið er í hinum kærða úrskurði, hafa óskað ítrekað eftir afhendingu viðskiptabréfanna bæði áður og einnig eftir að kröfulýsingarfresti lauk, en án árangurs. Hann lýsti kröfu við slit varnaraðila 25. október 2010 og krafðist afhendingar skjalanna. Reisti hann þá kröfu á 109. gr. laga nr. 21/1991. Í kröfulýsingunni segir einnig svo: ,,Verði skjölunum ekki skilað til kröfuhafa er réttur áskilinn til að krefjast skaðabóta.“ Skjölin fundust loks í febrúar 2011 og fékk sóknaraðili þau afhent 17. þess mánaðar. Hann lýsti aftur kröfu við slit varnaraðila 20. apríl 2011, og var hún skaðabótakrafa. Fjárhæð hennar var reist á matsgerð dómkvadds manns, sem reiknað hafði út stöðu viðskiptabréfskrafnanna miðað við 31. ágúst 2010. Að auki var krafist dráttarvaxta. Í kröfulýsingu er meðal annars svofelldur rökstuðningur: ,,Kröfulýsing þessi er skaðabótakrafa vegna tjóns sem kröfuhafi varð fyrir vegna vanrækslu slitastjórnar á afhendingu víxils og þriggja skuldabréfa. Þar sem kröfuhafi fékk gögnin ekki afhent þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir þar um fyrndust réttindi kröfuhafa skv. víxli og greiðandi skuldabréfa varð gjaldþrota. Kröfunni er lýst sem búskröfu sbr. 3. tl. 110. gr. laga nr. 21/1991 enda hefur slitastjórn valdið kröfuhafa tjóni með vanrækslu sinni eftir skipun slitastjórnar. Hefði viðskiptabréfunum verið skilað á þeim tíma sem kröfuhafa óskaði eftir því hefði kröfuhafi getað stefnt ábyrgðarmanni víxils fyrir lok fyrningar á ábyrgðinni og kröfuhafi hefði getað lýst kröfu í þb. skuldara skuldabréfa og þannig átt tilkall til þeirra verðmæta sem þar voru og einungis fasteignasalar gátu nýtt. Með kröfulýsingu dags. 25. október 2010 krafðist kröfuhafi þess formlega að skjölin yrðu afhent. Skjölin voru loks afhent þann 17. febrúar [2011].“

Slitastjórn varnaraðila hafnaði kröfunni og er hún til úrlausnar í málinu.

Svo sem fram er komið glötuðust viðskiptabréf þau í eigu sóknaraðila, sem um ræðir, í vörslum varnaraðila áður en fjármálafyrirtækið var tekið til slita. Gerð er grein fyrir viðleitni sóknaraðila til þess að fá skjölin afhent í hinum kærða úrskurði. Hann lýsti fyrst kröfu um afhendingu þeirra í lok október 2010. Þótt skjölin hafi ekki fundist fyrr en í febrúar 2011, hefur sóknaraðili ekki sýnt fram á að slitastjórn eða starfsmenn, sem hún ber ábyrgð á, hafi, eftir uppkvaðningu úrskurðar um töku bús varnaraðila til slita 23. júní 2009, bakað honum tjón þannig að stofnast hafi búskrafa samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991. Af þessum ástæðum verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991, verður hvor málsaðila látinn bera sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og kærumálskostnað.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um að hafna skaðabótakröfu sóknaraðila, Þ-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, sem hann lýsti sem búskröfu við slit varnaraðila, Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf., á grundvelli 3. töluliðar 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.