707/2015

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli L hf. gegn U var vísað frá dómi. L hf. höfðaði upphaflega mál gegn U SGR til riftunar á greiðslu skuldabréfa sem sá fyrrnefndi taldi að hefðu verið greidd áður en kom að gjalddaga þeirra. Í greinargerð sinni í héraði hélt U SGR því meðal annars fram að félagið hefði einungis haft milligöngu um viðskiptin fyrir U. Í tilefni þessarar málsástæðu höfðaði L hf. sakaukamál á hendur U í desember 2014. Í dómi Hæstaréttar kom fram að bréf hefði verið sent L hf. í september 2008 þar sem tekið hefði verið fram að U SGT kæmi fram „fyrir hönd“ U. Hefði L hf. ekki borið brigður á að bréfið hefði borist honum og verið í vörslum slitastjórnar þegar málið var höfðað. Var L hf. því ekki talinn hafa fært viðhlítandi rök fyrir því að atvik málsins væru með þeim hætti að miða bæri upphaf hins rúma 30 mánaða málshöfðunarfrests 2. málsliðar 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki við síðara tímamark en lok kröfulýsingarfrests. Var því talið að málið hefði verið höfðað að liðnum málshöfðunarfresti og var af þeim sökum vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. október 2015, sem barst réttinum 16. sama mánaðar, en kærumálsgögn bárust 22. þess mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. september 2015, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Sóknaraðili, sem áður hét Landsbanki Íslands hf., gaf 21. desember 2011 út stefnu á hendur Unipol SGR S.p.A. og krafðist þess að staðfest yrði riftun á greiðslu Landsbanka Íslands hf. til stefnda 2. október 2008 að fjárhæð 420.727,92 evrur vegna skuldabréfaeignar stefnda að nafnverði 500.000,00 evrur úr skuldabréfaflokki með gjalddaga 21. desember 2009, gefnum út af Landsbanka Íslands hf. og skráðum sem LI FRN 21/12/09 og ISIN númer XS0208211911. Jafnframt var krafist greiðslu 420.727,92 evra með dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. september 2010 til greiðsludags.

Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila bauð Landsbanki Íslands hf. með útgáfulýsingu 17. desember 2004 fjárfestum til sölu skuldabréf, útgefin af honum, í flokki sem var auðkenndur LI FRN 21/12/09 og með ISIN númer XS0208211911. Skuldabréfin voru gefin út á grundvelli samninga, sem bankinn hafði gert við Deutsche Bank AG og Deutsche Bank Luxembourg. Samkvæmt uppgjörsgögnum greiddi Landsbanki Íslands hf. 2. október 2008 upp skuld við stefnda Unipol SGR S.p.A. samkvæmt framangreindum skuldabréfum þótt ekki væri komið að gjalddaga þeirra. Á kvittun fyrir greiðslunni var viðskiptadagur tilgreindur 29. september 2008, en viðskiptin voru gerð upp í gegnum EUROCLEAR Bank með þriggja daga töf. Nafnverð bréfa sem stefndi Unipol SGR S.p.A. fékk þar greidd var 500.000 evrur og fékk hann greiddar 420.727,92 evrur. Kom fram á staðfestingu úr kerfum sóknaraðila að stefndi var mótaðili bankans, þar sem kóðinn UNIFINAN átti við um stefnda.

Hinn 7. október 2008 neytti Fjármálaeftirlitið heimildar 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, til að taka yfir vald hluthafafundar í stjórn sóknaraðila, víkja stjórn hans frá og setja yfir hann skilanefnd, en í framhaldi af því var hann tekinn til slita 22. nóvember 2010. Bankanum hafði verið skipuð slitastjórn 29. apríl 2009, sem sendi stefnda riftunaryfirlýsingu 16. ágúst 2010 vegna áðurnefndrar greiðslu, þar sem jafnframt var krafist greiðslu 420.727,92 evra.

Málið var þingfest 29. maí 2012. Hið stefnda félag tók til varna með greinargerð, sem lögð var fram í þinghaldi 30. október sama ár. Efnisvarnir félagsins voru meðal annars reistar á aðildarskorti, þar sem það hafi einungis haft milligöngu sem verðbréfamiðlari fyrir Aurora Assicurazioni S.p.A. í þeim viðskiptum sem málið snerist um. Í þinghaldinu lagði stefndi meðal annars fram bréf Unipol Gruppo Finanzario 30. september 2008 til málsaðila, sem bar með sér að lúta fyrrgreindum viðskiptum. Þar sagði eftirfarandi í íslenskri þýðingu: „Með vísan til neðangreindra viðskipta af hálfu Unipol SGR fyrir hönd Aurora Assicurazioni vegna sölu til LANDSBANKA LONDON sem umbjóðanda “.

Áðurnefnd málsástæða stefnda Unipol SGR S.p.A. leiddi til þess að sóknaraðili höfðaði 4. desember 2014 sakaukamál á hendur varnaraðila, þar sem honum var stefnt til vara, sbr. 2. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991, og sömu kröfur gerðar á hendur honum og stefnda Unipol SGR S.p.A. Í sakaukastefnunni var gerð grein fyrir því að sóknaraðili hafi 24. apríl 2013 skorað á stefnda Unipol SGR S.p.A., hér á eftir aðalstefndi, að leggja fram gögn sem staðfestu að hann hafi ekki notið góðs af umræddum viðskiptum, heldur varnaraðili. Engin gögn hafi verið lögð fram af hálfu aðalstefnda í þinghöldum 26. júní og 1. október 2013. Í þinghaldi 6. desember sama ár hafi aðalstefndi lagt fram yfirlýsingu stjórnarformanns síns, þar sem fram kom að aðalstefndi hafi ekki notið hags af viðskiptunum, heldur hafi það verið Aurora Assicurazioni S.p.A. Í kjölfar þess að sóknaraðili leitaði til lögmanna á Ítalíu hafi komið í ljós að fleiri félög en eitt hafi verið skráð þar í landi undir nafninu Aurora Assicurazioni S.p.A., en þau síðan öll verið afskráð, það síðasta á árinu 2009. Hinn 3. september 2014 hafi sóknaraðila síðan borist bréf aðalstefnda, þar sem fram kom að varnaraðili hafi sameinast öðru félagi og hið sameinaða félag tekið upp heiti varnaraðila.

Af hálfu varnaraðila er á hinn bóginn vísað til þess að er umrædd viðskipti voru gerð hafi skýrt komið fram af hálfu aðalstefnda að hann kæmi fram í þeim fyrir hönd Aurora Assicurazioni S.p.A., sem síðar hafi runnið inn í varnaraðila. Væri þetta augljóst af leiðréttri staðfestingu sóknaraðila til aðalstefnda sem og staðfestingum aðalstefnda, sem fyrir lægju í málinu.

II

Í 2. málslið 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002, eftir að honum var breytt með 1. gr. laga nr. 146/2011, er mælt svo fyrir að frestur slitastjórnar til að höfða riftunarmál samkvæmt 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. sé 30 mánuðir. Samkvæmt því byrjar málshöfðunarfresturinn að líða þegar slitastjórn átti þess kost að gera riftunarkröfu, þó aldrei fyrr en við lok kröfulýsingarfrests. Slitastjórn sóknaraðila var sem fyrr segir skipuð 29. apríl 2009 og lauk kröfulýsingarfresti við slit hans 30. október sama ár. Eins og rakið hefur verið sendi Unipol Gruppo Finanzario sóknaraðila og aðalstefnda bréf 30. september 2008, þar sem vísað var til þeirra viðskipta sem um ræðir í máli þessu og beinlínis tekið fram að hinn síðarnefndi hafi annast þau fyrir hönd „Aurora Assicurazioni“. Hefur sóknaraðili ekki borið brigður á að bréfið hafi borist honum og að það hafi verið í vörslum slitastjórnar þegar mál þetta var höfðað. Að þessu virtu hefur sóknaraðili ekki fært viðhlítandi rök fyrir því að atvik málsins séu með þeim hætti að miða beri upphaf hins rúma málshöfðunarfrests við síðara tímamark en lok kröfulýsingarfrests. Verður því litið svo á að hann hafi runnið út 30 mánuðum síðar eða 30. apríl 2012 og var hann liðinn er sóknaraðili höfðaði sakaukamálið 4. desember 2014. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Eftir úrslitum málsins verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað, sem ákveðinn verður eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, LBI hf., greiði varnaraðila, Unipol-Sai Assicurazioni S.p.A, 350.000 krónur í kærumálskostnað.