683/2009

A krafðist skaðabóta í héraði úr hendi G og V vegna tjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir í umferðarslysi. Í dómi Hæstaréttar segir að í héraði hefði A höfðað mál þetta á hendur G, eiganda bifreiðarinnar, og V, ábyrgðartryggjanda hennar. G hafi andast áður en málið var höfðað og verði kröfu A á hendur honum því vísað frá héraðsdómi. Þá voru ákvæði umferðarlaga ekki talin standa því í vegi að V væri eitt til varna gegn kröfu A. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að þegar litið sé til þess langa tíma sem leið frá slysinu þar til A bar sannanlega fram kvartanir um meiðsli sín og álits undir- og yfirmatsmanna á sönnun um tengsl milli tjóns hennar og slyssins, yrði ekki talið að A hefði tekist sönnun um orsakatengsl. Var V því sýknað af kröfu A í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 30. nóvember 2009. Þeir krefjast sýknu af kröfu stefndu og að henni verði gert að greiða þeim málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar úr hendi áfrýjenda fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

I

Stefnda höfðaði mál þetta á hendur G-kk-þgf S-kk-þgf og áfrýjanda Vátryggingafélagi Íslands hf. með stefnu, sem árituð var um birtingu af beggja hálfu 22. desember 2008. G-kk-nf hafði verið skráður eigandi bifreiðarinnar X-958, sem ekið var aftan á bifreiðina ND-439, þegar slysið varð 1. júlí 2003. Með hinum áfrýjaða dómi voru báðir þessir aðilar dæmdir til að greiða kröfu stefndu. Í málinu liggja fyrir upplýsingar um að G-kk-nf S-kk-nf hafi andast 10. desember 2004. Áfrýjendur Á-kk-nf og T-kk-nf G-kk-nf kveðast vera lögerfingjar G-kk-ef og hafi þeir áfrýjað héraðsdómi sem slíkir. Með vísan til 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður kröfu stefndu á hendur G-kk-þgf S-kk-þgf vísað frá héraðsdómi. Kemur þá ekki til aðildar áfrýjendanna Á-kk-ef og T-kk-ef að málinu.

Að þessari niðurstöðu fenginni kemur til athugunar hvort áfrýjandinn Vátryggingafélag Íslands hf. geti, sem ábyrgðartryggjandi bifreiðarinnar X-958, átt eitt aðild til varnar kröfu stefndu án þess að skráður eigandi hinnar vátryggðu bifreiðar eigi þar jafnframt aðild. Samkvæmt 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 er vátryggingafélag greiðsluskylt gagnvart tjónþola vegna bótakrafna samkvæmt 1. mgr. 91. gr. laganna. Mál þetta var sem fyrr segir höfðað með stefnu birtri 22. desember 2008. Þá höfðu gengið í gildi lög nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, en í 44. gr. þeirra felst að tjónþoli við ábyrgðartryggingu getur krafist bóta beint frá vátryggingafélagi án þess að ávallt sé nauðsynlegt að beina kröfu einnig að þeim sem ber skaðabótaábyrgð og keypt hefur trygginguna. Í 1. mgr. 45. gr. sömu laga er svo á kveðið, að hafi vátryggingartaki tekið ábyrgðartryggingu til þess að fullnægja lagaskyldu, svo sem hér er raunin, skuli ákvæði 44. gr. gilda að því leyti sem um stöðu tjónþola gildi ekki sérstakar reglur. Í umferðarlögum er ekki að finna sérreglu um þetta, en ákvæði 1. mgr. 97. gr. þeirra verður ekki skýrt svo að óheimilt sé að höfða mál gegn vátryggingafélagi einu. Samkvæmt þessu verður lagður efnisdómur á málið þó að áfrýjandinn Vátryggingafélag Íslands hf. sé eitt til varna gegn kröfu stefndu.

II

Ný gögn hafa verið lögð fyrir Hæstarétt. Meðal þeirra er matsgerð þriggja yfirmatsmanna, K-kk-ef Ó-kk-ef kvensjúkdómalæknis, S-kk-ef M-kk-ef S-kk-ef prófessors og Y-kk-ef Ó-kk-ef bæklunarskurðlæknis, sem dómkvaddir voru 11. september 2009 að beiðni áfrýjanda til að meta hvort líkamleg einkenni í mjóbaki stefndu sé að rekja til bifreiðarslyss 1. júlí 2003. Í yfirmatsgerð 21. nóvember 2009 segir meðal annars svo: „Yfirmatsmenn telja litlar líkur á að svo vægt slys, sem hér virðist um að ræða, valdi slíkum líkamlegum meinum og hér um ræðir. Það er skoðun yfirmatsmanna að mestar líkur séu á því að líkamleg einkenni hvort heldur tognun, brot eða aðrir áverkar komi fram strax eða fljótlega og verði þá tilefni til kvörtunar. Yfirmatsmenn telja almennt ólíklegt að einkenni sem koma fram meira en 6 mánuðum eftir slys, tengist því. Hafi einkennin verið komin fram fyrir þann tíma, en þá svo væg að A-kvk-nf L-kvk-nf taldi ekki ástæðu til að láta athuga þau betur, telja yfirmatsmenn ólíklegt að þau versni síðar án þess að skýringa sé að leita í nýjum atvikum. Við þetta bætist að einkenni frá baki gera ekki vart við sig í þunguninni fyrr en á 29. viku. Hefði verið undirliggjandi áverki mátti búast við auknum einkennum jafnvel snemma á meðgöngu.“

III

Í málinu deila málsaðilar um hvort sannað sé að umferðarslysið hafi leitt til þeirra heilsufarseinkenna hjá stefndu sem hafa orðið tilefni kröfugerðar hennar á hendur áfrýjanda. Tjónþoli ber almennt sönnunarbyrði fyrir að tjón hans verði rakið til þess atviks sem hann reisir kröfu sína um skaðabætur á. Í héraðsdómi var komist að þeirri niðurstöðu að sönnun væri komin fram um orsakasamhengi milli örorku stefndu og árekstursins 1. júlí 2003. Taldi héraðsdómur að ekki yrði byggt á niðurstöðu undirmatsmanna um að ekki væru orsakatengsl milli einkenna stefndu og slyssins, þar sem þeir hefðu farið út fyrir hlutverk sitt, þegar þeir hafi komist að þeirri niðurstöðu. Þá taldi dómurinn að miða yrði við frásögn stefndu um að hún hefði ekki lent í öðru óhappi sem leitt hefði getað til umræddrar örorku og miska. Yrði að telja að talsvert meiri líkur væru til þess að örorku stefndu væri að rekja til árekstursins heldur en til þess að hún gekk með barn, ellegar annarra óþekktra atvika, eins og komist er að orði. Ekki er unnt að fallast á þessar úrlausnir í héraðsdóminum. Undirmatsmenn voru dómkvaddir til að meta „hvort að líkamleg einkenni sem hrjá matsþola sé sannanlega að rekja til slyssins 01.07.2003“. Þeir orðuðu svar sitt svo að þeir teldu „ekki að orsakatengsl milli einkenna matsþola eins og þau eru í dag og slyssins ... hafi verið sönnuð.“ Var það í verkahring þeirra og í samræmi við dómkvaðninguna að veita þetta svar, þó að hlutverk héraðsdóms hafi eftir sem áður meðal annars verið fólgið í að leggja mat á hvort nægileg sönnun um orsakatengslin væri komin fram. Um skýrslu stefndu fyrir dómi er það að segja að aðilaskýrslur geta ekki haft sönnunargildi um staðreyndir sem deilt er um ef skýrsla er þeim aðila í hag sem gefur hana.

Þegar annars vegar er litið til þess langa tíma sem leið frá slysinu þar til stefnda bar sannanlega fram kvartanir um meiðsli sín og hins vegar álits undir- og yfirmatsmanna á sönnun tengsla meiðslanna við slysið, verður ekki talið að stefndu hafi tekist sönnun um að einkennin í mjóbaki sem hún leitar bóta fyrir eigi rót að rekja til slyssins. Verður áfrýjandi Vátryggingafélag Íslands hf. því sýknaður af kröfu hennar.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar sem ákveðst í einu lagi fyrir bæði dómsstig, eins og í dómsorði greinir.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 verður málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Það er aðfinnsluvert að greinargerð áfrýjenda fyrir Hæstarétti er að mun lengri og ítarlegri en gert er ráð fyrir í b. lið 2. mgr. 156. gr. laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Kröfu stefndu, Ö-kvk-ef L-kvk-ef J-kk-ef F-kvk-ef, á hendur G-kk-þgf S-kk-þgf er vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi Vátryggingafélag Íslands hf. er sýkn af kröfu stefndu.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, sem ákveðst í einu lagi á báðum dómstigum 1.250.000 krónur.