227/2002

H skaut til héraðsdóms ákvörðun sýslumanns um að fram skyldi fara byrjun uppboðs á fasteign hennar. H hafði ekki verið viðstödd umrædda fyrirtöku sýslumanns og bar því ekki við að uppfyllt væru skilyrði 2. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991 til að hún gæti borið ágreininginn undir héraðsdóm. Auk þessa var til þess litið að yfirlýsing, sem gerðarbeiðandinn L hafði gefið í greinargerð sinni til héraðsdóms, fól ekki í sér ótvírætt samþykki við málatilbúnaði H, sbr. 4. mgr. 22. gr. sömu laga. Með vísan til 1. mgr. 74. gr. laganna var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 8. maí 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. maí 2002, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að hnekkt yrði ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík 17. janúar sama árs um að fram skyldi fara byrjun uppboðs á fasteign sóknaraðila á 2. hæð til hægri í húsinu nr. 22 við Logafold í Reykjavík. Kæruheimild er í 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að ákvörðun sýslumanns verði felld úr gildi og synjað verði kröfu varnaraðila um nauðungarsölu á eigninni. Hún krefst einnig málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I.

Eins og greinir í héraðsdómi mótmælti sóknaraðili með bréfi 15. október 2001 beiðni varnaraðila um nauðungarsölu á íbúð sinni á þeim grundvelli að krafa varnaraðila væri fyrnd. Þessari mótbáru hafnaði sýslumaður með bréfi 30. sama mánaðar, en sóknaraðili fullyrðir að það bréf sýslumanns hafi aldrei borist sér. Í samræmi við tilkynningu um nauðungarsölu, sem sýslumaður sendi sóknaraðila 9. október 2001, var nauðungarsölubeiðni varnaraðila tekin fyrir á skrifstofu sýslumanns fimmtudaginn 17. janúar 2002. Við þá fyrirtöku var ekki mætt af hálfu sóknaraðila og ákvað sýslumaður þá að uppboð á umræddri eign skyldi byrja á skrifstofu embættisins 18. mars sama árs. Með bréfi 23. janúar 2002, árituðu um móttöku hjá sýslumanni sama dag, mótmælti sóknaraðili þessari ákvörðun með vísan til fyrra bréfs síns og fann jafnframt að því að ákvörðunin hafi verið tekin að henni fjarstaddri. Að svo komnu máli voru frekari aðgerðir við nauðungarsöluna stöðvaðar og degi síðar sendi sóknaraðili málið héraðsdómi til meðferðar sem ágreiningsmál samkvæmt XIII. kafla laga nr. 90/1991. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að afstaða varnaraðila til þeirrar málaleitunar hafi þá legið fyrir, en í greinargerð sinni til héraðsdóms 14. mars 2002 krafðist varnaraðili þess að kröfum sóknaraðila yrði hafnað og ákvörðun sýslumanns staðfest. Í niðurlagi greinargerðarinnar sagði síðan orðrétt: ,,Að mati varnaraðila kann að vera uppi vafi um það hvort uppfyllt séu skilyrði þess að leggja mál þetta fyrir dóm með þeim hætti sem sóknaraðili gerir enda mætti hann ekki við fyrirtöku máls og krafðist þess að nauðungarsala yrði stöðvuð. Samkvæmt því má um það deila hvort sýslumaður tók ákvörðun í skilningi 22. gr. laga nr. 90/1991 sem unnt er að bera undir héraðsdóm samkvæmt 4. mgr. 22. gr. laganna með þeim hætti sem sóknaraðili gerir. Varnaraðili hefur ekki uppi kröfur um frávísun af þessum sökum enda kýs hann ef dómari telur kröfur aðila úrskurðarhæfar að fá efnisúrlausn um ágreiningsefni aðila.”

II.

Að teknu tilliti til þeirrar fullyrðingar sóknaraðila að bréf sýslumanns 30. október 2001 hafi hvorki borist henni né lögmanni hennar er við úrlausn málsins ekki unnt að ganga út frá öðru en að ákvörðun sýslumanns um að byrja uppboð hafi fyrst orðið henni kunn eftir fyrirtökuna 17. janúar 2002, sbr. framangreint bréf hennar 23. sama mánaðar. Samkvæmt 2. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991 skal sá, sem vill leita úrlausnar héraðsdómara um ágreining, sem rís við nauðungarsölu, lýsa því yfir við fyrirtöku sýslumanns á nauðungarsölunni, þar sem sú ákvörðun kemur fram, sem leita á úrlausnar um. Hafi hlutaðeigandi ekki verið staddur við fyrirtökuna og ekki mátt fá boðun til hennar eða haft lögmæt forföll eða ákvörðunin kom ekki fram við fyrirtökuna, má hann þó koma yfirlýsingu sinni bréflega fram við sýslumann innan viku frá því honum varð kunnugt um ákvörðunina. Sú aðstaða er ekki fyrir hendi í málinu og hefur sóknaraðili ekki borið því við að fjarvera hennar 17. janúar 2002 réttlættist af því að hún hafi ekki mátt fá boðun til fyrirtökunnar eða haft lögmæt forföll. Gat sóknaraðili ekki látið við það sitja að senda skrifleg mótmæli við framgangi uppboðsins, heldur var henni brýn nauðsyn á að mæta við hina boðuðu fyrirtöku og hafa þar uppi mótmæli sín. Það gerði hún ekki og var sýslumanni rétt að taka ákvörðun um framhald málsins með þeim hætti, sem fram er komið. Eru samkvæmt þessu ekki uppfyllt skilyrði 2. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991 til að sóknaraðili geti borið ágreininginn undir héraðsdóm. Er þá jafnframt til þess að líta að samkvæmt 4. mgr. 22. gr. laganna geta aðrir en gerðarbeiðendur leitað úrlausnar héraðsdóms samkvæmt XIII. kafla þeirra ef gerðarbeiðendur eru því allir samþykkir eða ef ákvörðun varðar aðeins einn gerðarbeiðenda, þá hann fyrir sitt leyti. Með bréfi sóknaraðila til héraðsdóms 24. janúar 2002 fylgdi ekki samþykki varnaraðila. Framangreind yfirlýsing í greinargerð hans til héraðsdóms felur heldur ekki í sér ótvírætt samþykki við málatilbúnað sóknaraðila og getur þegar af þeirri ástæðu ekki komið til neinna álita í málinu.

Samkvæmt 1. mgr. 74. gr. laga nr. 90/1991 skal héraðsdómari, þegar honum hafa borist gögn varðandi nauðungarsöluna, kanna hvort skilyrðum laganna til að leita úrlausnar hans sé fullnægt. Ef svo er ekki skal hann vísa málinu frá dómi með úrskurði án þess að kveðja til aðila þess eða taka það að öðru leyti fyrir á dómþingi. Af öllu framanskráðu er ljóst að skilyrði laga nr. 90/1991 brast til þess að mál þetta hlyti meðferð fyrir dómi. Ber af þeim sökum að vísa því sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Sóknaraðili skal greiða varnaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem verður ákveðinn í einu lagi, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Sóknaraðili, H-kvk-nf I-kvk-nf, greiði varnaraðila, L-kk-þgf Á-kk-þgf, samtals 150.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.