642/2016

K krafði H ehf. um greiðslu nánar tiltekinnar fjárhæðar vegna sprunguviðgerða sem H ehf. hafði tekið að sér á fasteign K. Hafði H ehf. gefið út fjóra reikninga vegna verksins og K greitt tvo þeirra. Byggði K kröfu sína um endurgreiðslu á því að ekki hefði komist á verksamningur milli aðila. Talið var að þegar K innti greiðslur sínar af hendi hefði honum mátt vera ljóst að tilefni þeirra væru verklegar framkvæmdir sem H ehf. hafði ráðist í og blöstu við íbúum hússins. Einnig hefði K ekki borið því við að honum hefði verið ókunnugt um efni undirritaðs skjals sem fyrir lá og fól í sér samkomulag um verkið. Hefði því verið fullt tilefni fyrir K að bregðast við teldi hann að H ehf. væri án heimildar að sinna viðgerðum við húsið. Þess í stað hefði hann greitt fyrirvaralaust tvo reikninga frá H ehf. og engar athugasemdir gert við það að hann héldi framkvæmdunum áfram. Var því ekki talið að K gæti krafið H ehf. á grundvelli reglna kröfuréttar um endurgreiðslu ofgreidds fjár. Einnig reisti K kröfu sína á því að enginn árangur hefði verið af verki H ehf. Hafði í stefnu K til héraðsdóms verið lýst að í kjölfar þess að síðari greiðsla hans var innt af hendi vegna verksins hefðu íbúar hússins gert sér grein fyrir að ekki væri allt með felldu. Þrátt fyrir það hafði K ekkert aðhafst fyrr en fenginn var verkfræðingur um ári síðar til að skoða verkið. Þá var því fyrst hreyft í stefnu að annmarkar væru á verkinu eða ríflega einu og hálfu ári eftir að K hefði haft tilefni til. Var því talið að K hefði sökum tómlætis glatað rétti til að bera fyrir sig að gallar væru á verkinu þannig að hann gæti krafist skaðabóta úr hendi H ehf. Var H ehf. því sýknaður af kröfu K.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. september 2016. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Stefndi hefur frá árinu 2001 ráðist í umfangsmiklar viðhaldsframkvæmdir á húsinu númer 89 til 93 við Kaplaskjólsveg í Reykjavík og mun félagið hafa talið þær ófullnægjandi í ýmsum atriðum. Hinn 14. ágúst 2010 boðaði stefndi til húsfundar 23. sama mánaðar til að fjalla um uppgjör á framkvæmdum árið 2007, auk þess sem ræða átti um frekari framkvæmdir og tilhögun þeirra. Samkvæmt fundargerð var á fundinum kynnt mat á ástandi hússins, en í því kom meðal annars fram að ekki hefði verið gengið rétt frá gluggum í fyrri viðgerðum, svalagólf væru farin að flagna og skemmd væri í þaki, auk þess sem komnar væru sprungur í og við plötuskil. Þá kom fram að annar gafl hússins væri verr farinn en aðrir hlutar þess. Enn fremur sagði þar að ástand glugga á stigahúsum og þvottahúsum væri ekki eins slæmt og áætlað var í upphafi, en nauðsynlegt væri að gera við skemmdir á botn- og yfirstykkjum. Var ítrekað að nauðsynlegt væri að ráðast tafarlaust í viðgerðir. Á fundinum var borin upp og samþykkt kostnaðaráætlun vegna framkvæmdanna og nam hún 10.000.000 krónum. Þá var samþykkt að stofna framkvæmdasjóð frá og með ársbyrjun 2011, en gert var ráð fyrir að í hann yrðu lagðar árlega 2.000.000 krónur með mánaðarlegum framlögum og að fé úr honum yrði ekki ráðstafað nema eftir ákvörðun húsfundar.

Til að afla fjár til framkvæmdanna voru eigendum íbúða í húsinu sendir greiðsluseðlar í nóvember 2010 og september 2011, en með því móti mun hafa verið safnað 10.000.000 krónum í samræmi við fyrrgreinda kostnaðaráætlun.

Stefndi fól einum íbúa hússins, I-kk-þgf N-kk-þgf, að annast viðgerðir á gluggum og hófst hann handa við þá framkvæmd snemmsumars 2011. Við það verk var notuð vinnulyfta sem tekin hafði verið á leigu. Um mitt sumarið hóf áfrýjandi síðan vinnu við sprunguviðgerðir á húsinu og var til verksins notuð sú lyfta sem áður greinir og var tiltæk við húsið. Áfrýjandi er að öllu leyti í eigu S-kvk-ef K-kvk-ef samkvæmt kaupsamningi og afsali 20. júní 2011. Hún á íbúð í húsinu, en eiginmaður hennar, E-kk-nf M-kk-nf, annaðist viðgerðina á vegum áfrýjanda.

Eins og rakið er í héraðsdómi er meðal málsgagna skjal dagsett 28. júní 2011 með fyrirsögninni: „KAPLASKJÓLSVEGUR 89-93 Múr- og steypuviðgerðir, þéttingar, blettun.“ Því næst er að finna lista í 16 liðum yfir tilgreinda verkþætti með einingarverðum. Tekið er fram í skjalinu að við bætist 25,5% virðisaukaskattur. Einnig segir að verkkaupi veiti aðgang að vinnuaðstöðu, vatni og rafmagni og spjótlyftu til verksins. Þá kemur fram að greitt verði „eftir framvindu verks (vikulega).“ Jafnframt er tekið fram að eingöngu verði notuð efni sem standist kröfur verktaka, en vinnsla og meðferð þessara efna sé háð sérstakri verkkunnáttu. Í niðurlagi skjalsins segir svo: „Steypuviðgerðirnar eru mjög ljótar. Virðist sem menn hafi smurt múr út um allt og myndað hryggi báðum megin við láréttar raufar, úthorn, innhorn og veggenda. Verktaki lagfærir ekki útlitsbreytingar á fyrri steypuviðgerðum. Það er mjög kostnaðarsamt að laga þær. Svalir og svalagólf er sér verkþáttur. Nauðsynlegt er að gera prufu á einu svalagólfi.“ Skjal þetta er undirritað fyrir hönd verktaka af fyrrgreindum E-kk-þgf en fyrir hönd verkkaupa af tveimur eigendum íbúða í húsi númer 91, einum í húsi númer 89 og af fyrrgreindum I-kk-þgf, eiganda íbúðar í húsi númer 93. Tveir þessara eigenda íbúða áttu sæti í stjórn húsfélags í sínum stigagangi hússins.

Áfrýjandi mun hafa unnið við verkið fram í september 2011, en hann telur sig hafa lokið því endanlega í byrjun desember það ár. Samkvæmt yfirliti áfrýjanda um magntölur miðað við einingarverð í fyrrgreindu skjali 28. júní 2011 nam kostnaður við verkið samtals 7.114.825 krónum með virðisaukaskatti. Áfrýjandi gaf út fjóra reikninga á hendur stefnda samtals að fjárhæð 7.124.825 krónur. Fyrsti reikningurinn 16. ágúst 2011 var að fjárhæð 1.882.500 krónur, en næstu tveir, 16. september og 1. desember sama ár, hvor að fjárhæð 2.000.000 krónur. Lokareikningurinn 7. janúar 2012 var að fjárhæð 1.242.325 krónur. Stefndi greiddi fyrsta reikninginn í tvennu lagi með 1.050.000 krónum 27. ágúst 2011 og 832.500 krónum 16. september sama ár. Jafnframt greiddi hann einnig síðara sinnið reikning sama dag að fjárhæð 2.000.000 krónur. Frekari greiðslur bárust ekki frá stefnda. Stefndi mun hafa sótt um og fengið endurgreiddan virðisaukaskatt af vinnulið reikninganna sem hann greiddi.

Áfrýjandi sendi stefnda innheimtuviðvörun 6. febrúar 2012 vegna ógreiddra reikninga. Það erindi ítrekaði hann með innheimtubréfum 16. febrúar og 21. september sama ár. Þessum erindum svaraði stefndi með bréfi 25. september 2012 þar sem fram kom að fyrir mistök hefðu verið greiddir reikningar frá áfrýjanda án þess að komist hafi á verksamningur milli aðila. Af þeim sökum var krafist fullrar endurgreiðslu úr hendi áfrýjanda en lýst yfir vilja til viðræðna um sanngjarnt endurgjald fyrir verkþætti sem sannanlega hefðu verið unnir og komið til góða fyrir viðhald hússins.

II

Svo sem hér hefur verið rakið var samþykkt á húsfundi stefnda 23. ágúst 2010 kostnaðaráætlun vegna viðgerða á húsinu að fjárhæð 10.000.000 krónur. Íbúi í því tók síðan að sér að gera við glugga þess og hóf það verk snemma um sumarið 2011. Í kjölfarið hóf áfrýjandi að gera við sprungur á húsinu. Af hálfu stefnda hefur komið fram að áfrýjandi hafi borið áberandi hvítt efni víðs vegar á húsið og þá einkum á plötuskilum. Jafnframt var undirritað skjal 28. júní 2011 sem fól í sér samkomulag um einingarverð tiltekinna verkþátta við múr- og steypuviðgerðir, þéttingar og blettun. Með samkomulaginu var áfrýjanda jafnframt veittur aðgangur að aðstöðu við verkið og lyftu sem var tiltæk vegna framkvæmda við húsið. Áfrýjandi gerði stefnda fjóra reikninga vegna verksins og voru tveir þeirra greiddir 27. ágúst og 16. september 2011.

Þegar stefndi innti greiðslur sínar af hendi mátti honum vera ljóst að tilefni þeirra voru verklegar framkvæmdir sem áfrýjandi hafði ráðist í og blöstu við íbúum hússins. Einnig hefur stefndi ekki borið því við að honum hafi verið ókunnugt um efni skjalsins 28. júní 2011, sem fól í sér samkomulag um verkið, hvað sem líður heimild þeirra sem undirrituðu skjalið til að skuldbinda stefnda. Að þessu gættu var fullt tilefni fyrir stefnda að bregðast við ef hann taldi að áfrýjandi væri án heimildar að sinna viðgerðum við húsið. Þess í stað greiddi hann fyrirvaralaust tvo reikninga frá áfrýjanda og gerði engar athugasemdir við að hann héldi áfram framkvæmdum við húsið fram eftir hausti. Samkvæmt þessu verður talið að stefndi hafi glatað rétti til að vefengja skyldu sína til að inna þessar greiðslur af hendi á þeim grundvelli að lagalegri skuldbindingu þar að lútandi hefði ekki verið til að dreifa. Verður því hafnað þeirri málsástæðu hans að hann geti krafið áfrýjanda á grundvelli reglna kröfuréttar um endurgreiðslu ofgreidds fjár.

III

Stefndi reisir kröfu sína einnig á þeim grunni að enginn árangur hafi verið af verki áfrýjanda, en á honum hafi hann borið ábyrgð í samræmi við almennar reglur um verksamninga. Heldur hann því fram að vinna þurfi verkið aftur og hefja það með því að fjarlægja það efni sem áfrýjandi bar á húsið. Telur hann að þessi krafa um skaðabætur nemi ekki lægri fjárhæð en þeim greiðslum sem hann innti af hendi.

Stefndi fékk verkfræðing til að skoða viðgerð áfrýjanda á húsinu og skilaði hann minnisblaði um þá athugun 21. september 2012. Í niðurlagi þess sagði að engar hefðbundnar og viðurkenndar viðgerðir hefðu verið gerðar á húsinu eins og ætla mætti miðað við yfirlit áfrýjanda um verkþætti sem búið væri að vinna. Akrýlefni hefði verið borið á málningu víðsvegar á húsinu, en ekki væri staðfest að þar hefðu verið sprungur. Einnig hefði efnið verið borið á steypuskemmdir án viðgerðar, sem væru ófagleg vinnubrögð.

Í stefnu til héraðsdóms er því lýst að í kjölfar þess að síðari greiðsla stefnda var innt af hendi 16. september 2011 hefðu íbúar hússins gert sér grein fyrir að ekki væri allt með felldu, bæði að því er varðaði samning um verkið og um sjálft verklagið. Þrátt fyrir þetta var ekkert aðhafst fyrr en fenginn var verkfræðingur um ári síðar til að skoða verkið, en hann skilaði minnisblaðinu 21. september 2012, sem hér hefur verið rakið. Þegar stefndi ritaði áfrýjanda bréf sitt 25. sama mánaðar og krafðist endurgreiðslu á þeim grunni að reikningar hefðu verið greiddir fyrir mistök var því ekki hreyft að annmarkar hefðu verið á verkinu. Var fyrst á því byggt í stefnunni þegar málið var höfðað 11. apríl 2013 eða ríflega einu og hálfu ári eftir að hann hafði tilefni til. Með þessu tómlæti sínu hefur stefndi glatað rétti til að bera fyrir sig að gallar hafi verið á verkinu þannig að hann geti krafist skaðabóta úr hendi áfrýjanda. Verður þeirri málsástæðu því einnig hafnað.

Samkvæmt framansögðu verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Eftir þessum málsúrslitum verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir. verkiðskilum.i víðs vegar á h húsrummælandi7urgjald fyrir verkþætti sem sannanlega voru unnir og komu til g

Dómsorð:

Áfrýjandi, Húsaklæðning ehf., er sýkn af kröfu stefnda, Húsfélagsins Kaplaskjólsvegi 89-93.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.