325/2001

Við skilnað M og K ákváðu franskir dómstólar að forsjá barnsins X skyldi vera sameiginleg en föst búseta þess var ákveðin hjá K í Frakklandi. Kom X til Íslands í júlí 2001 til umgengni við M en sneri ekki aftur til K á þeim tíma sem áður hafði verið kveðið á um. Krafðist K að henni yrði heimilað að fá X tekinn úr umráðum M og afhentan sér með beinni aðfarargerð. Með vísan til Evrópusamnings um viðurkenningu og fullnustu ákvarðana varðandi forsjá barna og endurheimt forsjár barna og laga nr. 160/1995 þótti ljóst að dómstólum á Íslandi bæri að fallast á kröfu K og koma fram fullnustu ákvörðunar um forsjá X. Ekki þótti unnt að synja um afhendingu X á grundvelli 1. tl. 7. gr. laganna, sbr. 1. tl. 1. mgr. 10. gr. Evrópusamningsins. Fellt var niður ákvæði hins kærða úrskurðar um greiðslu málskostnaðar K úr ríkissjóði.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. september 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 31. ágúst 2001, þar sem varnaraðila var heimilað að fá nafngreindan son málsaðila tekinn úr umráðum sóknaraðila og afhentan sér með beinni aðfarargerð. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að felld verði úr gildi niðurstaða úrskurðar héraðsdómara um að kæra hans fresti ekki framkvæmd aðfarargerðar, svo og að hafnað verði kröfu varnaraðila um aðfarargerð. Sóknaraðili krefst jafnframt málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sóknaraðili dæmdur til að greiða sér kærumálskostnað.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða héraðsdómara að varnaraðila sé heimilt að fá son málsaðila afhentan sér með beinni aðfarargerð ef sóknaraðili lætur hann ekki sjálfur í umsjá varnaraðila í Frakklandi eða stuðlar á annan hátt að för hans þangað til lands. Er hæfilegt að sóknaraðili hafi frest til að gera þetta í þrjár vikur frá uppsögu þessa dóms.

Í hinum kærða úrskurði var málskostnaður látinn falla niður milli aðilanna fyrir héraðsdómi. Verður sú niðurstaða staðfest. Þar var varnaraðila á hinn bóginn dæmd nánar tiltekin fjárhæð í málskostnað úr ríkissjóði og vísað um það til ákvæðis 1. mgr. 19. gr. laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Íslenska ríkið hefur á engu stigi verið aðili að máli þessu og verður því ekki dæmt til að greiða málskostnað eftir almennum reglum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varnaraðili hefur ekki aflað sér gjafsóknar samkvæmt XX. kafla sömu laga. Þótt í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 160/1995 sé mælt svo fyrir að greiða skuli úr ríkissjóði kostnað beiðanda vegna meðferðar máls hér á landi til að koma fram fullnustu ákvörðunar um forsjá barns samkvæmt Evrópusamningi 20. maí 1980, er þar engin stoð fyrir því að íslenska ríkið verði dæmt til að greiða þann kostnað í dómsmáli milli tveggja annarra aðila, sbr. dóm Hæstaréttar 12. desember 2000 í máli nr. 403/2000. Samkvæmt því verður fellt niður ákvæði hins kærða úrskurðar um greiðslu málskostnaðar varnaraðila úr ríkissjóði.

Rétt er að aðilarnir beri hvort sinn kostnað af kærumáli þessu.

Það athugast að héraðsdómara hefði hér að réttu lagi borið að neyta heimildar í 3. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 til að mæla svo fyrir að kæra úrskurðar hans myndi fresta aðfarargerð, svo sem sóknaraðili krafðist fyrir héraðsdómi.

Dómsorð:

Varnaraðila, K, er heimilt að liðnum þremur vikum frá uppsögu þessa dóms að fá X tekinn úr umráðum sóknaraðila, M, og afhentan sér með beinni aðfarargerð, hafi sóknaraðili ekki áður fært hann til Frakklands samkvæmt því, sem nánar greinir í forsendum þessa dóms.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.