211/2015

F ehf. var stofnað í apríl 2008 og var H einn þriggja stofnenda félagsins og átti í upphafi þriðjung hlutafjár þess. Á hluthafafundum í júlí, ágúst og október sama ár var samþykkt að félagið greiddi hluthöfum arð á grundvelli milliuppgjörs þess sem miðaðist við júní það ár. Með úrskurði árið 2012 endurákvarðaði ríkisskattstjóri opinber gjöld H fyrir gjaldárið 2009, vegna ársins 2008, einkum á þeirri forsendu að úthlutun arðs til hans frá F ehf. hefði verið ólögmæt og því bæri að fara með hana sem laun. Í maí 2013 staðfesti yfirskattanefnd úrskurð ríkisskattstjóra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að óumdeilt væri að umþrætt greiðsla hefði átt sér stað á árinu 2008, sama ár og félagið hafði verið stofnað. Samkvæmt því og með hliðsjón af 74. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög var ekki talið að líta skyldi á greiðsluna sem arð til H, heldur laun, sbr. 2. mgr. 11. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Þá var ekki fallist á með

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. mars 2015. Hann krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður yfirskattanefndar 15. maí 2013 í máli nr. 180/2013, þar sem hafnað var kröfu hans um ógildingu úrskurðar ríkisskattstjóra 29. ágúst 2012 að hluta, þannig að arðsúthlutun að fjárhæð 30.500.000 krónur á tekjuárinu 2008 verði látin standa í samræmi við framtal hans gjaldárið 2009. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Einkahlutafélagið FHM var stofnað 14. apríl 2008, en heiti þess var breytt í TH Investments ehf. 24. október sama ár. Áfrýjandi var einn þriggja stofnenda félagsins og átti í upphafi þriðjung hlutafjár þess. Á hluthafafundum, sem haldnir voru 4. júlí, 11. ágúst og 15. október 2008, var samþykkt að félagið greiddi hluthöfum samtals 91.500.000 krónur í arð á grundvelli milliuppgjörs þess sem miðaðist við 30. júní það ár.

Á skattframtali áfrýjanda og eiginkonu hans 2009, vegna ársins 2008, voru undir kaflanum fjármagnstekjur taldar fram 45.750.000 krónur sem arður frá „TH Investments ehf 620408-0690“. Í fylgiskjali með framtalinu, „3.19 Hlutabréfaeign - kaup og sala ... á árinu 2008“, var þess getið að nafnverð og kaupverð hlutabréfa í „TH Investments ehf“, með fyrrgreindri kennitölu og í eigu áfrýjanda, hefði numið 166.667 krónum, arður 45.750.000 krónum og staðgreiðsla af arði 4.575.000 krónum. Í bréfi áfrýjanda til ríkisskattstjóra 14. desember 2011 sagði að upphæð arðgreiðslunnar á skattframtali hans hefði misritast og ætti hún að vera 30.500.000 krónur líkt og hjá öðrum hluthöfum í félaginu.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi endurákvarðaði ríkisskattstjóri opinber gjöld áfrýjanda fyrir gjaldárið 2009 með úrskurði 29. ágúst 2012, einkum á þeirri forsendu að úthlutun arðs til hans frá TH Investments ehf. hefði verið ólögmæt og því bæri að fara með hana sem laun. Áfrýjandi kærði þessa niðurstöðu til yfirskattanefndar sem hafnaði kröfu hans um ógildingu með úrskurði 15. maí 2013.

Í máli þessu reisir áfrýjandi kröfu sína á tveimur málsástæðum. Í fyrsta lagi heldur hann því fram að skattyfirvöld hafi brostið heimild til þess að endurákvarða honum skatt vegna tekjuársins 2008 þar sem frestur samkvæmt 2. mgr. 97. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt hafi verið liðinn þegar það var gert. Í öðru lagi telur áfrýjandi að ekki hafi verið lagalegar forsendur fyrir umræddri ákvörðun skattyfirvalda samkvæmt ákvæðum laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög sem og laga nr. 90/2003.

II

Óumdeilt er að greiðsla sú til áfrýjanda frá TH Investments ehf., sem um er deilt í máli þessu, átti sér stað á árinu 2008, sama ár og félagið var stofnað. Samkvæmt því, að gættum dómi Hæstaréttar 13. febrúar 2014 í máli nr. 606/2013 og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að ekki skuli litið á greiðsluna sem arð til áfrýjanda, heldur laun, sbr. 2. mgr. 11. gr. laga nr. 90/2003.

Eins og tekið er fram í héraðsdómi er meginreglan sú samkvæmt 1. mgr. 97. gr. laga nr. 90/2003 að heimild til endurákvörðunar skatts samkvæmt 96. gr. þeirra nær til skatts vegna tekna og eigna síðustu sex ára sem næst eru á undan því ári þegar endurákvörðun fer fram. Í 2. mgr. 97. gr. laganna er gerð sú undantekning að hafi skattaðili látið í té í skattframtali sínu eða fylgigögnum þess fullnægjandi upplýsingar, sem byggja mátti rétta álagningu á, sé þó eigi heimilt að endurákvarða honum skatt nema vegna síðustu tveggja ára sem næst eru á undan því ári þegar endurákvörðun fer fram þótt í ljós komi að álagning hafi verið of lág.

Þegar metið er hvort undantekningarákvæðið eigi við verður að miða við þær upplýsingar er framteljandi hefur látið í té í skattframtali sínu og þeim gögnum sem því fylgdu. Ef ríkisskattstjóri þarf að afla upplýsinga annars staðar frá, til dæmis úr öðrum skattframtölum, á ákvæðið að jafnaði ekki við. Við skýringu á 2. mgr. 97. gr. laga nr. 90/2003 verður og að líta til heimildar ríkisskattstjóra til að leiðrétta augljósar reikningsskekkjur í framtali og einstaka liði þess, sbr. annan og þriðja málslið 1. mgr. 95. gr. laganna, og þess hve skammur tími er til stefnu til að fara yfir framtöl og fylgigögn þeirra, sbr. dóm Hæstaréttar 30. október 1997 í máli nr. 97/1997 sem birtur er í dómasafni það ár, bls. 3039.

Í skattframtali áfrýjanda 2009 var ekki gerð sérstök grein fyrir arðgreiðslu TH Investments ehf. til hans, svo sem ástæða hefði verið til samkvæmt 1. mgr. 90. gr. laga nr. 90/2003 sökum þess að greiðslan fór fram sama ár og félagið var stofnað og það hafði því enn ekki skilað ársreikningi fyrir það ár. Vegna þessa var ríkiskattstjóra rétt að líta svo á að um væri að ræða venjulega arðsúthlutun á grundvelli 74. gr. laga nr. 138/1994, sbr. 1. mgr. 11. gr. laga nr. 90/2003. Það eitt að greina kennitölu félagsins í framtalinu var ekki nægilegt til að upplýsingar um greiðsluna teldust fullnægjandi í skilningi 2. mgr. 97. gr. síðargreindu laganna. Voru því ekki efni til að bregðast við af hálfu ríkisskattstjóra innan þess tveggja ára frests, sem þar er mælt fyrir um, og verður hinn áfrýjaði dómur þar af leiðandi staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, H-kk-nf I-kk-nf Þ-kk-nf, greiði stefnda, íslenska ríkinu, 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.