418/2008

E krafðist skaðabóta úr hendi V hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi árið 2001. Deildu aðilar um hvort skaðabótakrafan hefði verið fyrnd í skilningi 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þegar málið var höfðað. Tekið var fram að við úrlausn þess hvort krafa E væri fyrnd yrði að líta annars vegar til þess hvenær hún fékk vitneskju um kröfu sína og hins vegar til þess hvenær hún átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Talið var að E hefði fyrst þegar hún leitaði til sérfræðings í bæklunarlækningum árið 2004 mátt vera ljóst að hún hafi hlotið varanlegt mein af slysinu og átt þar með kost á að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að leita fullnustu kröfu sinnar. Var krafa E því ekki talin hafa verið fallin niður er málið var höfðað árið 2007. Var V hf. dæmt til að greiða E bætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf dómstjóri.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 31. júlí 2008. Hún krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 2.587.529 krónur með 4,5% ársvöxtum af 661.202 krónum frá 29. júní 2001 til 12. september sama ár, en af 2.587.529 krónum frá þeim degi til 17. nóvember 2007 og síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi varð fyrir umferðarslysi 29. júní 2001 þegar hún missti stjórn á bifreið sinni á leið austur Sandgerðisveg með þeim afleiðingum að bifreiðin fór yfir á öfugan vegarhelming og þeim megin út af veginum þar sem bifreiðin fór eina veltu. Á vettvangi kvartaði áfrýjandi undan verk í hálsi og baki og sagðist öll vera að stífna upp. Var henni þá ekið af lögreglu til aðhlynningar á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja.

Samkvæmt vottorði Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja 6. september 2001, sem ritað er af B-kk-þgf K-kk-þgf lækni, var áfrýjandi stirð í baki eftir slysið og með mar og eymsli víða um líkamann en engin merki um beinbrot. Einnig er rakið í vottorðinu að áfrýjandi hafi komið í skoðun 3. og 11. júlí 2001 og kvartað undan verkjum í baki og hægri öxl. Fram kemur að áfrýjanda hafi verið ráðlagt í síðari skoðun að hefja létta vinnu og smá auka hreyfingu og vinnu eftir því sem hún treysti sér til.

Með beiðni B-kk-ef J-kk-ef bæklunarlæknis 22. apríl 2004 var þess farið á leit að áfrýjandi fengi sjúkraþjálfun vegna hálstognunar og tognunar í brjóst- og lendarliðum. Kemur fram í beiðninni að áfrýjandi hafi orðið fyrir skaða á hálsi, brjósthrygg og mjóbaki í slysinu 29. júní 2001 og sé aum, bólgin og stirð.

Í vottorði, sem R-kk-nf S. B-kk-nf læknir á Heilsugæslustöð Hlíðasvæðis í Reykjavík ritaði 4. maí 2005, kemur fram að samkvæmt nótum þeirrar stofnunar á tímabilinu 17. desember 2002 til 31. mars 2005 sé ekki getið um að áfrýjandi hafi verið með verk í baki nema á síðari hluta meðgöngu hennar, en áfrýjandi ól barn 16. maí 2003. Hinn 25. mars 2005 lenti áfrýjandi aftur í umferðarslysi, en þá fékk hún hnykk og kvartaði undan verk í baki.

Hinn 26. apríl 2007 leituðu málsaðilar og Vátryggingafélag Íslands hf. sameiginlega eftir mati J-kk-ef V-kk-ef læknis og I-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns á tímabundnum og varanlegum afleiðingum slysanna 29. júní 2001 og 25. mars 2005. Þeir skiluðu örorkumati sínu 20. júlí 2007 en niðurstöður þess að því er varðar fyrra slysið og varanlegar afleiðingar hvors slyssins um sig eru orðrétt teknar upp í hinum áfrýjaða dómi. Þar kemur meðal annars fram að matsmenn telja að heilsufar áfrýjanda hafi orðið stöðugt 12. september 2001 og eftir það tímamark verði ekki séð að meðferð hafi skilað einhverjum þeim bata sem skipti máli.

II

Áfrýjandi reisir kröfu sína á því að bifreiðin sem hún ók hafi verið tryggð lögboðinni slysatryggingu hjá stefnda, sbr. 1. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Stefndi vefengir ekki bótaábyrgð sína vegna slyssins, en telur að krafan hafi fyrnst áður en málið var höfðað 27. desember 2007. Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga fyrnast allar kröfur samkvæmt XIII. kafla laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, en þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði.

Áfrýjandi vísar til þess að slysið hafi orðið í gildistíð eldri laga nr. 20/1954 um vátryggingasamninga og því fari um túlkun samningsins eftir reglum þeirra laga. Heldur áfrýjandi því fram að stefnda hafi borið að gera sér viðvart ætlaði hann að bera fyrir sig fjögurra ára fyrningu bótakröfunnar, sbr. 1. mgr. 30. gr. laganna. Á þessa málsástæðu verður ekki fallist, enda gilti umrædd regla ekki um lögbundinn fyrningarfrest heldur þegar vikið var frá honum með samningi vátryggðum í óhag.

Samkvæmt framansögðu reynir því á hvort krafa áfrýjanda hafi fallið niður vegna reglu 99. gr. umferðarlaga um fjögurra ára fyrningarfrest. Við úrlausn þess hvenær áfrýjandi fékk vitneskju um kröfu sína annars vegar og hvenær hún átti þess fyrst kost á að leita fullnustu hennar hins vegar verður ekki eingöngu litið til huglægrar afstöðu hennar, en bæði skilyrðin þurfa að vera fyrir hendi til að reglu umferðarlaga um fjögurra ára fyrningartíma verði beitt, sbr. dóm Hæstaréttar 29. janúar 2009 í máli nr. 71/2008. Þetta upphaf fyrningarfrestsins ræðst þó ekki af því hvenær heilsufar tjónþola var orðið stöðugt, enda er það tímamark ákveðið afturvirkt út frá læknisfræðilegu mati á bata hans.

Áfrýjandi leitaði ekki mats á því hvenær hefði verið tímabært að láta meta afleiðingar slyssins. Á hinn bóginn liggur fyrir að í kjölfar þess kom áfrýjandi til skoðunar 3. og 11. júlí 2001 á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Samkvæmt læknisvottorði B-kk-ef K-kk-ef 6. september 2001 var áfrýjandi illa haldin af verkjum í baki og hægri öxl við fyrri skoðun en hafði jafnað sig nokkuð þegar hún kom til síðari skoðunar. Þó segir í vottorðinu að hún hafi þá verið með eymsli í hálshrygg. Einnig kemur fram í vottorði R-kk-ef B. B-kk-ef læknis á heilsugæslustöð að áfrýjandi hafi verið með verk í baki undir lok meðgöngu á fyrri hluta árs 2003. Þegar áfrýjandi fékk ekki bata af þessum meiðslum leitaði hún til B-kk-ef J-kk-ef bæklunarlæknis og fór hann þess á leit með beiðni 22. apríl 2004 að áfrýjandi fengi sjúkraþjálfun. Svo sem áður getur kemur fram í þeirri beiðni að áfrýjandi hafi slasast á hálsi, brjósthrygg og mjóbaki í slysinu. Á því tímamarki þegar áfrýjandi leitaði til þessa sérfræðings í bæklunarlækningum mátti henni fyrst verða ljóst að hún hafði hlotið varanleg mein af slysinu og átti hún þar með kost á að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að leita fullnustu kröfu sinnar, sbr. dóma Hæstaréttar 12. júní og 23. október 2008 í málum nr. 615/2007 og 661/2007. Samkvæmt þessu var krafa áfrýjanda ekki fallin niður fyrir fyrningu þegar mál þetta var höfðað 27. desember 2007.

Bótakrafa áfrýjanda er sundurliðuð í hinum áfrýjaða dómi og er útreikningur hennar ágreiningslaus með aðilum, sem og örorkumat sem hún er reist á. Þá er vaxtakröfu áfrýjanda ekki andmælt. Samkvæmt þessu verður krafan tekin til greina eins og hún er sett fram.

Stefndi verður dæmdur til greiðslu málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðst í einu lagi eins og í dómsorði segir.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað verður staðfest, en um þann kostnað áfrýjanda hér fyrir dómi fer sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Vörður tryggingar hf., greiði áfrýjanda, E-kvk-þgf R-kvk-þgf H-kvk-þgf, 2.587.529 krónur með 4,5% ársvöxtum af 661.202 krónum frá 29. júní 2001 til 12. september sama ár, en af 2.587.529 krónum frá þeim degi til 17. nóvember 2007 og síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði í ríkissjóð málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 1.200.000 krónur.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 400.000 krónur.