255/2009

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í nóvember 2007 hafði þremur aðilum verið gert í sameiningu að greiða L tilgreinda fjárhæð. Á grundvelli dómsins var að kröfu L gert fjárnám í mars 2008 í þremur fasteignum eins málsaðilans. Endurrit úr gerðabók vegna þessa fjárnáms var afhent sýslumanni til þinglýsingar degi síðar og var L gert að greiða þinglýsingargjald að fjárhæð 1.350 krónur vegna fjárnámsins og 729.360 krónur í stimpilgjald. L krafðist endurgreiðslu þessa stimpilgjalds þar sem lagastoð hefði skort fyrir töku þess. Talið var að stoð yrði ekki fundin fyrir skyldu til greiðslu stimpilgjalds af endurriti fjárnámsgerðar í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 36/1978 um stimpilgjald, eins og ákvæðið hljóðaði fyrir breytingu með 1. gr. laga nr. 168/2008, enda yrði fjárnámsendurrit hvorki lagt að jöfnu við skuldabréf né gæti það talist til tryggingarbréfa. Þá var talið að ákvæði 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar stæði því í vegi að 1. mgr. 24. gr. laga nr. 36/1978 yrði beitt með lögjöfnun í þessu skyni. Var því fallist á með héraðsdómi að sýslumann hefði skort lagaheimild til að krefjast greiðslu stimpilgjalds þegar endurriti fjárnámsgerðarinnar var þinglýst.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. maí 2009. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Mál þetta sætir flýtimeðferð.

Samkvæmt gögnum málsins gekk dómur í Héraðsdómi Reykjavíkur 13. nóvember 2007, þar sem þremur aðilum var gert í sameiningu að greiða stefnda í máli þessu 48.750.000 krónur með dráttarvöxtum af nánar tilteknum fjárhæðum frá 1. febrúar 2006 til greiðsludags, auk málskostnaðar að fjárhæð 517.000 krónur, allt að frádregnum innborgunum, samtals 14.900.000 krónur, sem greiddar voru fyrir þingfestingu málsins. Þá var jafnframt staðfest kyrrsetning, sem gerð hafði verið í nánar tilteknum fasteignum eins málsaðilans. Á grundvelli dómsins var að kröfu stefnda gert fjárnám 13. mars 2008 í þremur fasteignum sama málsaðila. Endurrit úr gerðabók vegna þessa fjárnáms var afhent sýslumanni til þinglýsingar 14. sama mánaðar. Samkvæmt kvittun hans greiddi Lögheimtan ehf. þann dag þinglýsingargjald að fjárhæð 1.350 krónur vegna fjárnámsins og 729.360 krónur í stimpilgjald. Í málinu leitar stefndi endurgreiðslu þessa stimpilgjalds á þeim grundvelli að lagastoð hafi skort fyrir töku þess.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að stoð verði ekki fundin fyrir skyldu til greiðslu stimpilgjalds af endurriti fjárnámsgerðar í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 36/1978 um stimpilgjald, eins og ákvæðið hljóðaði fyrir breytingu með 1. gr. laga nr. 168/2008, svo og að 1. mgr. 5. gr. fyrrnefndu laganna fái þar engu breytt. Ákvæði 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar stendur því í vegi að 1. mgr. 24. gr. laga nr. 36/1978 verði beitt með lögjöfnun í þessu skyni. Samkvæmt þessu er fallist á með héraðsdómi að sýslumann hafi skort lagaheimild til að krefjast greiðslu stimpilgjalds þegar endurriti fjárnámsgerðarinnar var þinglýst 14. mars 2008.

Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi fallið frá málsástæðum, sem lutu að því að hvorki væri sannað að stefndi hafi verið greiðandi stimpilgjaldsins, sem málið varðar, né að hann hafi ekki þegar fengið það endurgreitt úr hendi skuldara samkvæmt fyrrnefndum dómi frá 13. nóvember 2007. Um varnir áfrýjanda að öðru leyti er þess að gæta að réttur stefnda til endurheimtu stimpilgjaldsins eftir ákvæðum laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda er hvorki háður því að hann hafi greitt það með fyrirvara né að fullreynt sé hvort honum geti tekist að endurheimta fjárhæð þess úr hendi skuldara samkvæmt dóminum og velta þar með á herðar hans afleiðingum ólögmætrar gjaldtöku áfrýjanda. Héraðsdómur verður því staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, L-kk-þgf E-kk-þgf L-kk-þgf, 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.