308/2001

E, sem var framkvæmdastjóri og sat í stjórn V ehf., var ákærður fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti árið 1999 og staðgreiðslu opinberra gjalda árin 1998 og 1999. E gekkst við brotunum. Var honum gert að sæta fangelsi í 10 mánuði, þar af 7 mánuði skilorðsbundið í þrjú ár, og greiða 25.000.000 króna sekt til ríkissjóðs. Refsing fyrir brotin var ákveðin sem hegningarauki við refsingu samkvæmt dómi Hæstaréttar 18. febrúar 1999 að því leyti, sem þau voru framin fyrir uppsögu héraðsdóms í því máli, en fyrir öll brotin sem hegningarauki við viðurlagaákvörðun Héraðsdóms Vestfjarða 4. febrúar 2000. Með brotunum rauf E tveggja ára skilorðstíma fyrir sex mánaða fangelsisrefsingu samkvæmt fyrrnefndum dómi Hæstaréttar. Var sú refsing tekin upp og viðurlög ákveðin í einu lagi. Þá var litið til þess að E sætti nú í þriðja sinn á tæplega þremur árum refsingu fyrir brot meðal annars gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Ekki var fallist á að lögbundið lágmark fésektar stangaðist á við 2. gr. eða 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar eða bryti gegn 1. gr. viðauka nr. 4 við samning um verndun mannréttinda og mannfrelsis, sbr. lög nr. 62/1994, um mannréttindasáttmála Evrópu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf og B-kk-nf Þ. G-kk-nf prófessor.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 3. ágúst 2001 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing hans samkvæmt héraðsdómi verði milduð.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi gaf ríkislögreglustjóri út ákæru 6. apríl 2001 á hendur ákærða fyrir að hafa látið hjá líða að standa sýslumanninum á Patreksfirði skil á virðisaukaskatti að fjárhæð 434.237 krónur, sem Vesturskip ehf. tók við í rekstri sínum á tímabilinu frá maí 1999 til loka þess árs, en ákærði var framkvæmdastjóri félagsins og stjórnarmaður í því. Enn fremur var ákært fyrir að hafa látið ógert að skila til sama sýslumanns samtals 11.592.725 krónum, sem félagið hélt eftir af launum starfsmanna sinna á tímabilinu frá apríl 1998 til desember 1999 til staðgreiðslu opinberra gjalda. Fyrrnefnda brotið var talið varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, og það síðarnefnda við 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995, auk þess sem bæði brotin voru talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Ákærði hefur gengist við þessum brotum. Verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir brotin, sem þar eru réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður að líta til þess að hann var dæmdur í Héraðsdómi Vestfjarða 12. júní 1998 til að sæta fangelsi í níu mánuði skilorðsbundið fyrir fjárdrátt og skilasvik í rekstri Niðursuðuverksmiðjunnar hf. á árabilinu 1990 til 1992 og fyrir að láta hjá líða í rekstri Útgerðarfélagsins Iðunnar hf. að standa skil á virðisaukaskatti frá nóvember 1993 til febrúar 1994, alls 1.619.229 krónur, og staðgreiddum opinberum gjöldum starfsmanna félagsins frá september 1994 til desember 1995, samtals 3.965.173 krónur. Með dómi Hæstaréttar 18. febrúar 1999, sem birtur er í dómasafni þess árs á bls. 524, var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir skilasvik og vanskil á staðgreiðslu opinberra gjalda, en ákærulið vegna vanskila á virðisaukaskatti var vísað frá héraðsdómi, auk þess sem ákæruvaldið féll fyrir Hæstarétti frá sakargiftum um fjárdrátt. Var ákærði dæmdur til að greiða sekt að fjárhæð 4.400.000 krónur og sæta fangelsi í sex mánuði skilorðsbundið í tvö ár frá uppsögu dóms Hæstaréttar. Eftir þetta gekkst ákærði undir viðurlög, 250.000 króna sekt, fyrir Héraðsdómi Vestfjarða 4. febrúar 2000 sem hegningarauka við þennan dóm Hæstaréttar fyrir að vantelja virðisaukaskattsskylda veltu Básafells hf. á tímabilinu frá júlí 1992 til desember 1995 og vanrækja þar með að standa skil á virðisaukaskatti að fjárhæð samtals 838.939 krónur. Refsingu fyrir brotin, sem ákærði er nú sakfelldur fyrir, verður að ákveða sem hegningarauka samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga við refsingu samkvæmt dómi Hæstaréttar 18. febrúar 1999 að því leyti, sem þau voru framin fyrir uppsögu héraðsdóms í því máli 12. júní 1998, en fyrir öll brotin sem hegningarauka við viðurlagaákvörðun Héraðsdóms Vestfjarða 4. febrúar 2000. Verður jafnframt gætt að ákvæði 77. gr. sömu laga við ákvörðun refsingar nú.

Með þeirri háttsemi, sem um ræðir í þessu máli, rauf ákærði tveggja ára skilorðstíma fyrir sex mánaða fangelsisrefsingu samkvæmt dómi Hæstaréttar 18. febrúar 1999, en rannsókn á brotum hans hófst fyrir lögreglu 15. febrúar 2001, sbr. 60. gr. almennra hegningarlaga, eins og henni var breytt með 7. gr. laga nr. 24/1999. Verður sú refsing því tekin upp og viðurlög ákærða ákveðin í einu lagi. Í því sambandi verður að líta til þess að ákærði sætir nú í þriðja sinn á tæplega þremur árum refsingu fyrir brot meðal annars gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum, sbr. 5. tölulið 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Að þessu gættu verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði sæti nú fangelsi í tíu mánuði, en fresta megi fullnustu sjö mánaða af þeirri refsingu ef hann heldur almennt skilorð samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955, í þrjú ár frá uppsögu þessa dóms.

Samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995, skal fésekt fyrir að afhenda ekki innheimtan virðisaukaskatt og afhenda ekki fé, sem haldið var eftir til staðgreiðslu opinberra gjalda, að lágmarki nema tvöfaldri þeirri fjárhæð, sem vanrækt var að greiða. Verður ekki fallist á með ákærða að þetta lögbundna lágmark refsingar stangist á við 2. gr. eða 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar, svo sem því ákvæði var breytt með 3. gr. stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 18. febrúar 1999, sem birtur er í dómasafni þess árs á bls. 544. Ekki verður heldur litið svo á að með þessu sé brotið gegn ákvæði 1. gr. viðauka nr. 4 við samning um verndun mannréttinda og mannfrelsis, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu með áorðnum breytingum, en um það dæmdi Hæstiréttur 7. desember 2000 í máli nr. 331/2000. Fjárhæðin, sem ákærði er nú sakfelldur fyrir að hafa ekki staðið skil á, er samtals 12.026.962 krónur. Verður hann því dæmdur til að greiða 25.000.000 krónur í sekt innan fjögurra vikna frá uppsögu þessa dóms. Skal ákærði sæta ella fangelsi í eitt ár, en við ákvörðun þeirrar vararefsingar er horft til sömu atriða og lögð voru til grundvallar í síðastnefndum dómi Hæstaréttar frá 18. febrúar 1999.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, E-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í tíu mánuði. Fullnustu sjö mánaða af þeirri refsingu skal frestað og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppsögu þessa dóms ef ákærði heldur almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði í ríkissjóð 25.000.000 krónur í sekt innan fjögurra vikna frá uppsögu þessa dóms, en sæti ella fangelsi í eitt ár.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, M-kk-ef T-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 75.000 krónur.