724/2013

Í árslok 2007 og janúar 2008 festi Í kaup á skuldabréfum útgefnum af A hf. Skuldabréfin voru tengd við lánshæfi K hf. og urðu verðlaus að kalla eftir að F tók yfir stjórn K hf. í október 2008. Samkvæmt skilmálum skuldabréfanna féll greiðsluskylda A hf. vegna þeirra niður við atvik á borð við yfirtöku F á K hf. og hagnaðist A hf. því verulega á útgáfu og sölu skuldabréfanna, sem hann eftir atvikið þurfti ekki að greiða, en Í tapaði að sama marki fé. Í kjölfarið bar A hf. og Í þó saman um að greiðsluskylda A hf. hefði ekki fallið niður að öllu leyti, þótt þá greindi á um umfang hennar. Að undangengnum viðræðum Í og A hf. eftir fall K hf. gerðu þeir með sér samning 14. október 2008 sem fól í sér að A hf. skyldi kaupa fyrrgreind skuldabréf á nafnverði, en að auki skyldi A hf. kaupa tiltekin skuldabréf, svonefnd íbúðabréf, útgefin af Í auk þess sem Í skuldbatt sig til að leggja tiltekna fjárhæð inn á reikning hjá A hf. Við slit A hf. lýsti Í kröfum vegna síðastgreindrar innstæðu, vegna vaxtaskiptasamnings sem málsaðilar höfðu gert með sér og lýsti aukinheldur yfir skuldajöfnuði við kröfur sem A hf. kynni að eiga á hendur Í. Slitastjórn A hf. skipaði fyrstgreindum tveimur kröfum Í í réttindaröð við slitin sem almennum kröfum, sbr. 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Með bréfi til Í 4. maí 2010 lýsti A hf. yfir riftun á fyrrgreindum samningi þeirra 14. október 2008, með skírskotun til þess að hann hefði falið í sér eftirgjöf A hf. á hagsmunum tilgreindrar fjárhæðar, og skuldajafnaði þeirri fjárhæð við almennar kröfur Í sem viðurkenndar höfðu verið við slitin. Ágreiningi málsaðila um þessa gagnkröfu A hf. var vísað til úrlausnar héraðsdóms, sem rifti kaupum A hf. á skuldabréfunum af Í og viðurkenndi rétt A hf. til skuldajafnaðar við kröfu Í 4. maí 2010. Kærði Í úrskurð héraðsdóms til Hæstaréttar. Fyrir Hæstarétti hafði Í meðal annars uppi kröfu um frávísun málsins frá héraðsdómi á þeim grundvelli að kröfugerð A hf. um riftun samningsins 14. október 2008 væri áfátt og uppfyllti ekki skilyrði laga nr. 21/1991. Hæstiréttur tók undir það að tilgreindir annmarkar væru á kröfugerðinni en taldi að þrátt fyrir það hefði vörnum Í gegn kröfunni ekki orðið áfátt af þeim sökum. Hæstiréttur sló því næst föstu að A hf. hefði sýnt nægilega fram á að í samningnum 14. október 2008 hefði falist veruleg eftirgjöf hagsmuna af hans hálfu og að Í hefði hvorki freistað þess með matsgerð né öðrum fullnægjandi hætti að sanna að í samningnum hefði ekki falist gjöf í merkingu 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991, sem A hf. reisti riftunarkröfu sína á. Talið var sannað að með gerð samningsins hefði það vakað fyrir A hf. að létta einhverju af því tapi sem Í varð fyrir er skuldabréfin urðu verðlaus, en í þeim löggerningi hefði falist að eignir A hf. hefðu skerst sem nam ætlaðri auðgun Í. Skírskotað var til þess að regla 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 væri hlutlæg riftunarregla og skipti því ekki máli, að öðru leyti en varðaði tilgang ráðstöfunarinnar, hver huglæg afstaða aðila hefði verið er ráðstöfunin var gerð. Þá var vísað til þess að ráðstöfunin hefði verið gerð á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag A hf. Að öllu virtu var fallist á að rifta ætti þeirri gjöf sem falist hefði í samningnum 14. október 2008. Loks vísaði Hæstiréttur til þess að ekki væri ágreiningur um að skuldajöfnuður ætti að fara fram ef fallist væri á riftunarkröfu A hf. og taldi að ekki væru skilyrði til að miða réttaráhrif skuldajafnaða við annað tímamark en 4. maí 2010, þegar riftun og skuldajöfnuði var lýst yfir af hálfu A hf.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 31. október 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 14. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. október 2013 þar sem rift var kaupum varnaraðila 14. október 2008 á fjórum lánshæfistengdum skuldabréfum af sóknaraðila samtals að fjárhæð 9.786.139.600 krónur og viðurkenndur réttur varnaraðila til skuldajafnaðar við kröfu sóknaraðila að fjárhæð 2.720.955.706 krónur 4. maí 2010. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að kröfum varnaraðila verði vísað frá dómi en ella hafnað. Jafnframt krefst sóknaraðili þess að viðurkenndur verði réttur hans til að skuldajafna öllum lýstum kröfum sínum á hendur varnaraðila að fjárhæð 2.720.955.706 krónur miðað við 9. mars 2009. Þá krefst hann ,,bóta að fjárhæð kr. 2.720.955.706 samkvæmt 3. mgr. 100. gr. laga ... nr. 21/1991 og að viðmiðunardagsetning ... sé 9. mars 2009“ hafi varnaraðili ráðstafað eftir 9. mars 2009 viðskiptabréfum útgefnum af sóknaraðila. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Samkvæmt ákvörðun Hæstaréttar var málið munnlega flutt 10. mars 2014.

I

Málsatvikum er lýst í stuttu máli í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir á málið rót sína að rekja til ágreinings um kröfu sóknaraðila, er hann lýsti 17. júlí 2009 við slit varnaraðila sem þá hét Straumur-Burðarás fjárfestingarbanki hf. Krafa sóknaraðila var í tveimur liðum. Annars vegar lýsti hann sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, kröfu vegna innstæðu að fjárhæð 2.082.371.909 krónur sem hann átti hjá varnaraðila. Hins vegar lýsti hann sem almennri kröfu 473.674.250 krónum vegna vaxtaskiptasamnings, sem hann hafði gert við varnaraðila. Þá lýsti sóknaraðili yfir skuldajöfnuði við kröfur sem varnaraðili kynni að eiga á hendur honum vegna svonefndra íbúðabréfa, en þau hafði sóknaraðili gefið út. Slitastjórn varnaraðila féllst á að sóknaraðili ætti kröfu vegna innstæðu, en sú krafa var einungis viðurkennd sem almenn krafa. Þá féllst slitastjórnin einnig á kröfu vegna vaxtaskiptasamningsins.

Með bréfi varnaraðila 4. maí 2010 til sóknaraðila var upplýst að fram hefði farið sérstök athugun á lögskiptum aðila sem leiddu til samnings þeirra 14. október 2008 um kaup varnaraðila á skuldabréfum, sem tengd hafi verið við ,,gengi skuldabréfa Kaupþings banka hf.“ Í bréfinu sagði meðal annars svo: ,,Með samningi þessum keypti Straumur umrædd skuldabréf, sem ILS hafði fjárfest í, en þau voru vegna falls Kaupþings banka hf. orðin verðlítil. Kaupverð bréfanna var upphaflegt nafnverð þeirra. Á móti komu önnur atriði inn í uppgjörið sem drógu úr tapi Straums af þeim viðskiptum, sem voru einkum fólgin í lágum vöxtum á innstæður ILS hjá Straumi samkvæmt samningnum og lágt gengi skuldabréfa (HFF-bréfa) sem Straumur keypti af ILS. Slitastjórn telur að Straumur hafi í þessum samningi fallist á eftirgjöf gagnvart ILS“. Var í framhaldinu gerð grein fyrir því að kaupverð skuldabréfanna fjögurra hafi verið 9.786.139.600 krónur en frá því ætti að dragast ,,Gengisleiðrétting vegna keyptra HFF-bréfa“ 4.895.154.050 krónur og 648.331.749 krónur sem varnaraðili teldi svara til endurheimtuhlutfalls krafna á hendur Kaupþingi banka hf. í nóvember 2008. Riftunarkrafa varnaraðila samkvæmt þessu væri 4.242.654.236 krónur. Hafi samningurinn 14. október 2008 falið í sér eftirgjöf varnaraðila á hagsmunum, sem þeirri fjárhæð næmi. Síðar sagði í bréfinu: ,,Þessi eftirgjöf átti sér stað á tíma sem er innan 6 mánaða fyrir frestdag við slitameðferð Straums og er af þeirri ástæðu riftanleg samkvæmt 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Slitastjórn lýsir hér með yfir riftun á samningnum 14. október 2008 og skuldajafnar ofangreindri fjárhæð við viðurkenndar almennar kröfur“ sóknaraðila, sem þar með eyðist út. Í framhaldinu var útlistað hvaða kröfur sóknaraðila kæmu til skuldajafnaðar en það væri svonefnd búskrafa 164.909.477 krónur vegna ráðstöfunar varnaraðila á viðskiptabréfum sem sóknaraðili hafði gefið út, áðurnefndar tvær kröfur sem sóknaraðili hafði lýst við slit varnaraðila og hann fallist á sem almennar kröfur, en að við bættist inneign varnaraðila hjá sóknaraðila 61.782.981 króna. Samkvæmt því ætti varnaraðili að loknum skuldajöfnuði kröfu á sóknaraðila sem næmi 1.583.481.511 krónum.

Í úrskurði héraðsdóms er gerð grein fyrir upphaflegum kröfum sóknaraðila sem settar voru fram í greinargerð hans fyrir dómi og kröfum sem sóknaraðili gerði í svonefndri framhaldsgreinargerð er hann lagði fram eftir að varnaraðili hafði skilað greinargerð af sinni hálfu. Þar krafðist sóknaraðili frávísunar tveggja krafna, sem varnaraðili hafði gert í sinni greinargerð, en til vara krafðist hann þess að hafnað yrði riftun varnaraðila á samningi hans og sóknaraðila 14. október 2008. Frávísunarkröfunni var hafnað með úrskurði 27. apríl 2012. Í bókun sem sóknaraðili lagði fram í þinghaldi 12. febrúar 2013 lýsti hann því yfir að hann féllist á þá afstöðu varnaraðila að krafa hans vegna innstæðu hjá varnaraðila yrði samþykkt sem almenn krafa. Þá sagði í bókuninni: ,,Samhliða fellur sóknaraðili jafnframt frá öllum dómkröfum sínum í málinu.“ Auk þessa féll sóknaraðili frá mótmælum, sem hann setti fram í bréfi 5. ágúst 2009 en þau lutu að afstöðu varnaraðila til rétthæðar innlánskröfunnar og yfirlýsingu hans um riftun ráðstöfunar, sem áður er lýst. Krafðist sóknaraðili þess í bókuninni að málið yrði fellt niður þar sem forsendur þess væru brostnar með henni.

Varnaraðili andmælti því að málið yrði fellt niður og var kveðinn upp úrskurður um þann ágreining 13. maí 2013. Þeim úrskurði var skotið til Hæstaréttar, sem staðfesti niðurstöðuna 13. júní sama ár í máli nr. 371/2013. Í þeim dómi kemur fram að skilyrði hafi verið fyrir hendi samkvæmt 2. tölulið 173. gr. laga nr. 21/1991 til þess að varnaraðili hefði uppi gagnkröfu sína. Varnaraðili hafi lýst yfir skuldajöfnuði við kröfu sóknaraðila áður en ágreiningi þeirra var vísað til héraðsdóms og gagnkröfu um riftun hafi verið getið í bréfi hans til Héraðsdóms Reykjavíkur 24. júlí 2010 þar sem beðið var um dómsmeðferð til úrlausnar ágreiningi aðila. Krafa varnaraðila hafi verið höfð uppi með skýrum hætti í greinargerð hans áður en sóknaraðili féll frá kröfu sinni. Þá haldi sóknaraðili fast við kröfur þær sem hann lýsti við slitin, þótt hann hafi fallist á að þær nytu stöðu í réttindaröð sem almennar kröfur. Væri krafa varnaraðila því réttilega borin undir dóm, sbr. 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991, sbr. og 2. tölulið 173. gr. laganna. Í dómi Hæstaréttar var á hinn bóginn ekki til úrlausnar að taka efnislega afstöðu til gagnkröfunnar.

Þegar málið var flutt í héraði 22. ágúst 2013 bókaði héraðsdómari kröfur aðila sem þá voru hafðar uppi í málinu. Hvorugur andmælti rétti hins til þess að hafa uppi þær kröfur, sem gerðar voru. Í samræmi við það er lýst í hinum kærða úrskurði ágreiningsefnum málsins og verður lagt til grundavallar að í því hafi falist skilningur aðila á bókun sóknaraðila, sem áður greinir, eftir að kröfu hans um niðurfellingu málsins hafði verið hafnað. Verður fallist á með héraðsdómi að málið sé þannig réttilega afmarkað.

II

Báðir aðilar krefjast frávísunar málsins. Sóknaraðili krefst frávísunar þess frá héraðsdómi en varnaraðili frá Hæstarétti.

Krafa varnaraðila um frávísun málsins frá Hæstarétti er reist á því að kröfu sóknaraðila um frávísun málsins frá héraðsdómi hafi verið hafnað með úrskurði 27. apríl 2012 sem ekki sé til endurskoðunar fyrir Hæstarétti, sbr. 1. mgr. 151. gr., sbr. og 4. mgr. 150. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Auk þess hafi sóknaraðili með bókun sinni 12. febrúar 2013 fallið frá öllum kröfum sínum í málinu. Krafa sóknaraðila um frávísun málsins frá héraðsdómi er annars vegar reist á því að samþykki hans hefði þurft til þess að reka málið eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 21/1991 og hins vegar því, að kröfugerð varnaraðila um riftun sé háð þeim annmarka að hún samrýmist ekki eðli riftunar sem reist sé á reglum XX. kafla laganna.

Eins og að framan greinir hefur héraðsdómur við lýsingu á afmörkun ágreiningsefna málsins við flutning þess í héraði skýrt með réttum hætti þá yfirlýsingu sem fólst í bókun sóknaraðila 12. febrúar 2013. Að því gættu á sóknaraðili rétt á að fá leyst úr kröfu sinni um frávísun málsins á þeim grundvelli, sem lýst hefur verið. Verður því kröfu varnaraðila um frávísun málsins frá Hæstarétti hafnað.

Fyrri röksemd sóknaraðila fyrir frávísun er á því reist að það leiði af 1. mgr. 172. gr. laga nr. 21/1991 að samþykki hans hefði þurft til þess að reka málið samkvæmt reglum XXIV. kafla laganna. Þar sem það lá ekki fyrir hefði varnaraðila borið að sækja ætluð réttindi sín í einkamáli eftir almennum reglum. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 371/2013 var því slegið föstu að skilyrði 2. töluliðar 173. gr. laganna til að hafa uppi gagnkröfu í máli þessu væru fyrir hendi og að sú krafa væri réttilega fram borin, sbr. 4. mgr. 177. gr. þeirra. Ákvæði 1. mgr. 172. gr. tekur á hinn bóginn ekki til gagnkrafna, eins og hér eru hafðar uppi. Verður þessum rökum sóknaraðila fyrir frávísun málsins því hafnað.

Síðari röksemdin lýtur að því að það samrýmist ekki eðli riftunar, sem reist sé á einhverri þeirra reglna, sem er að finna í XX. kafla laga nr. 21/1991, að haga kröfugerð um riftun á þann veg sem varnaraðili geri. Hann krefjist þess að staðfest verði riftun á samningi hans og sóknaraðila 14. október 2008. Hvorki sé gerð krafa um riftun ráðstöfunar sem 131. gr. laganna taki til og kunni að felast í samningnum né annars konar ráðstöfunum sem lýstar séu riftanlegar samkvæmt öðrum ákvæðum þessa kafla laganna og varnaraðili hafi síðar vísað til.

Fallist er á með sóknaraðila að kröfugerð varnaraðila um riftun samrýmist ekki eðli riftunar sem heimiluð er í XX. kafla laga nr. 21/1991. Þar eru tilteknar ráðstafanir lýstar riftanlegar að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum. Riftunarheimildirnar lúta á hinn bóginn ekki að þeim löggerningum eða samningum sem notaðir eru til að framkvæma hinar riftanlegu ráðstafanir. Að réttu lagi hefði því krafa varnaraðila um riftun, sem upphaflega var einungis reist á 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991, átt að beinast að því að rift yrði gjafa- eða örlætisgerningi sem falist hefði í samningi hans og sóknaraðila 14. október 2008. Af bréfi varnaraðila 4. maí 2010 þar sem lýst er yfir riftun ráðstöfunar, og gerð er grein fyrir að framan, fer ekki á milli mála að það sé sú ,,eftirgjöf á hagsmunum að fjárhæð 4.242.654.236 krónur“ sem fólst í samningnum sem hann telji riftanlega samkvæmt 1. mgr. 131. gr. laganna. Það hefur því frá upphafi legið ljóst fyrir hver sé að mati varnaraðila hin riftanlega ráðstöfun þótt í máli þessu verði ekki skorið úr um uppgjör milli aðila. Þrátt fyrir að sá annmarki hafi verið á kröfugerð varnaraðila að þessu leyti, sem lýst hefur verið, þá hefur vörnum sóknaraðila gegn kröfunni ekki orðið áfátt af þeim sökum. Verður því fallist á með héraðsdómi að þessi annmarki á kröfugerð varnaraðila eigi ekki að leiða til frávísunar málsins frá dómi.

III

Krafa varnaraðila um riftun lýtur að þeirri eftirgjöf hagsmuna hans sem hann kveður hafa falist í samningnum 14. október 2008. Samningurinn var gerður eftir að fyrir lá að fjögur skuldabréf, sem varnaraðili hafði gefið út og sóknaraðili keypt og voru tengd við lánshæfi Kaupþings banka hf., urðu verðlaus að kalla eftir að Fjármálaeftirlitið tók yfir stjórn bankans 9. október 2008. Skilmálar skuldabréfanna, sem í flestum efnum voru samhljóða, fólu í sér að greiðsluskylda varnaraðila sem skuldara væri háð því að ekki kæmi til þess sem nefnt var ,,Credit Event“. Kæmi til slíks atviks báru skilmálar skuldabréfanna ásamt viðaukum með sér að greiðsluskylda útgefanda þeirra félli niður. Ekki er ágreiningur í málinu um að yfirtaka Fjármálaeftirlitsins á Kaupþingi banka hf. teljist ,,Credit Event“ í þessum skilningi. Með því að greiðsluskylda varnaraðila féll niður við þetta atvik lá fyrir að hann hafði hagnast verulega á útgáfu og sölu skuldabréfanna, sem hann eftir atvikið þurfti ekki að greiða. Sóknaraðili hafði að sama skapi tapað fé á þessu atviki. Báðir málsaðilar leggja þó til grundvallar að greiðsluskylda varnaraðila hafi ekki fallið niður að öllu leyti og hefur hann samkvæmt því talið að verðmæti skuldabréfanna, sem hann þyrfti að standa sóknaraðila skil á, næmi 6,625% af nafnverði þeirra sem varnaraðili kveður hafa verið ,,endurheimtuhlutfall“ krafna á Kaupþing banka hf. í nóvember 2008. Verðmæti þeirra nam því að hans áliti 648.331.749 krónum, en sóknaraðili kveður það hafa verið mun meira og farið vaxandi.

Í skýrslu fyrrverandi sviðsstjóra fjármálasviðs sóknaraðila fyrir dómi kvað hann sóknaraðila hafa haft samband við varnaraðila eftir fall Kaupþings banka hf. til að sjá hvað unnt væri að gera í málinu. Framkvæmdastjóri verðbréfasviðs varnaraðila á þeim tíma bar í sinni skýrslu að sóknaraðili hafi verið mikilvægur viðskiptavinur og því hafi verið vilji til þess að komast að samkomulagi því miklir hagsmunir hafi falist í því að tryggja fjármögnun varnaraðila, einkum á þessum tíma. Viðræður aðila leiddu til samningsins 14. október 2008. Meginefni hans var þríþætt. Í fyrsta lagi skyldi varnaraðili kaupa af sóknaraðila skuldabréfin fjögur á nafnverði þeirra 9.786.139.600 krónur og skuldbatt sóknaraðili sig til þess að leggja fjárhæðina inn á reikning hjá varnaraðila á kjörum, þar með talið binditíma, sem einnig var samið um. Í öðru lagi skyldi varnaraðili kaupa, miðað við tilgreindar forsendur, skuldabréf útgefin af sóknaraðila að nafnverði 8.000.000.000 krónur og átti hann að leggja kaupverðið inn á reikning hjá varnaraðila á umsömdum kjörum. Í þriðja lagi skyldi sóknaraðili leggja 2.000.000.000 krónur inn á reikning hjá varnaraðila og voru innlánskjörin einnig umsamin.

Að framan er gerð grein fyrir þeirri afstöðu varnaraðila að þeir hagsmunir sem hann hafi gefið eftir með samningi þessum, að teknu tilliti til þess að verðmæti skuldabréfanna sem hann keypti til baka hafi verið 6,625% af nafnverði þeirra, hafi numið 4.242.654.236 krónum. Sóknaraðili andmælir því og telur verðmæti hagsmunanna mun minna eða ekkert, enda verði að meta hagsmuni varnaraðila af samningnum í heild sinni. Varnaraðili hefur sýnt nægilega fram á að í samningnum hafi falist veruleg eftirgjöf hagsmuna af hans hálfu. Hann hefur á þeim grundvelli krafist riftunar á þeirri gjöf sem fólst í samningnum og reisir þá kröfu á 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili hefur hvorki freistað þess með matsgerð né með öðrum fullnægjandi hætti að sanna að í samningnum hafi ekki falist gjöf í skilningi síðastgreinds ákvæðis. Sannað er að það vakti fyrir varnaraðila að létta einhverju af því tapi sem sóknaraðili varð fyrir þegar skuldabréfin urðu verðlaus að kalla. Það felst einnig í því sem að framan greinir að eignir varnaraðila skertust sem nam ætlaðri auðgun sóknaraðila. Regla 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 er hlutlæg riftunarregla og skiptir því ekki máli, að öðru leyti en varðar tilgang ráðstöfunar, hver huglæg afstaða aðila var þegar ráðstöfunin var gerð. Hún fór fram á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag sem var 9. mars 2009. Samkvæmt framansögðu verður fallist á að rifta eigi þeirri gjöf sem fólst í samningnum 14. október 2008.

Endurgreiðslukrafa varnaraðila er einungis höfð uppi að því marki sem þörf er á til að ljúka með skuldajöfnuði kröfum þeim, sem sóknaraðili hefur lýst, og verður ekki dæmt um hana að öðru leyti. Ekki er ágreiningur um að skuldajöfnuður eigi að fara fram ef fallist er á riftunarkröfu varnaraðila. Aðila greinir á hinn bóginn á um við hvaða dag eigi að miða skuldajöfnuðinn. Í hinum kærða úrskurði er því lýst að sóknaraðili telji sig hafa hagsmuni af því að miðað sé við 9. mars 2009 vegna ætlaðs framsals varnaraðila á svonefndum íbúðabréfum, sem séu skuldabréf útgefin af sóknaraðila og varnaraðili hafi átt. Framsal þeirra eftir tilgreindan dag hafi farið í bága við 3. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991. Varnaraðili hefur tilgreint þau viðskiptabréf, útgefin af sóknaraðila, sem hann hefur framselt eftir þetta tímamark og viðurkennt að krafa sem nemur andvirði þeirra fái stöðu í réttindaröð samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laganna. Samkvæmt þessu eru ekki skilyrði til að miða réttaráhrif skuldajafnaðar við annað tímamark en 4. maí 2010 þegar riftun og skuldajöfnuði var lýst yfir af hálfu varnaraðila.

Varakrafa sóknaraðila um bætur úr hendi varnaraðila er háð þeim fyrirvara að hinn síðarnefndi hafi ráðstafað viðskiptabréfum útgefnum af sóknaraðila, umfram það sem áður greinir. Slík krafa, sem háð er fyrirvara um atvik sem eru óljós eða óorðin, er ekki dómtæk og verður henni því vísað frá héraðsdómi.

Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir. Sóknaraðili greiði varnaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Rift er gjöf varnaraðila, ALMC hf., sem fólst í samningi hans 14. október 2008 við sóknaraðila, Íbúðalánasjóð.

Viðurkenndur er réttur varnaraðila til að skuldajafna endurgreiðslukröfu vegna riftunar við lýstar kröfur sóknaraðila við slit varnaraðila að fjárhæð 2.720.955.706 krónur miðað við 4. maí 2010.

Sóknaraðili greiði varnaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað samtals 3.000.000 krónur.