117/2009

R krafðist þess að viðurkennt yrði að S hf. og V hf. bæru skaðabótaskyldu vegna vinnuslyss sem hann varð fyrir um borð í m/s Helgafelli. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 væri heimilt að höfða mál til að leita viðurkenningardóms um kröfu, enda hefði aðili lögvarða hagsmuni af því að skorið væri úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands. Áskilnaður um lögvarða hagsmuni hefði verið skýrður svo í dómum Hæstaréttar að sá sem höfðaði mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu yrði að leiða nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni og gera grein fyrir því í hverju tjón hans fælist og hver tengsl þess væru við atvik máls. Talið var að R hefði ekki í stefnu leitt líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni né lýst í hverju það tjón fælist eða hvert væri samband þess við atvik málsins. Var málatilbúnaður hans ekki í samræmi við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. mars 2009. Hann krefst þess að viðurkennt verði að stefndu beri skaðabótaskyldu vegna vinnuslyss sem hann varð fyrir um borð í m/s Helgafelli 11. nóvember 2006. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi höfðar mál þetta til viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna vinnuslyss. Málið höfðar hann á hendur stefnda Samskipum hf. og reisir kröfu sína á því að hann hafi verið starfsmaður félagsins og við störf um borð í skipi þess m/s Helgafelli er slysið varð. Beri því félagið hlutlæga skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hann hafi orðið fyrir í slysinu. Í greinargerð stefndu í héraði kemur fram að áfrýjandi hafi ekki verið starfsmaður stefnda Samskipa hf. á slysdegi, heldur hafi skipið þá verið gert út af félaginu Sp/f Samskipum sem sé skráð í Færeyjum. Stefndi Samskip hf. hefur ekki krafist sýknu vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Áfrýjandi beinir einnig kröfu sinni um viðurkenningu á skaðabótaskyldu gegn stefnda, Vátryggingafélag Íslands hf. Kveður hann þennan stefnda greiðsluskyldan á grundvelli slysatryggingar sjómanna. Kemur fram í héraðsstefnu að krafan á hendur félaginu sé reist á lögum nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og aðild þess sé reist á 2. mgr. 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985 og 44. og 45. gr. laga nr. 30/2004. Þessi ákvæði laga nr. 30/2004 heimila tjónþola að beina kröfu sinni að vátryggingafélagi, sem veitt hefur þeim, er skaðabótakrafa beinist gegn, ábyrgðartryggingu. Krafa sú, sem áfrýjandi hefur uppi í málinu er til viðurkenningar á skaðabótaskyldu. Getur hann, eins og greinir að framan, beint þeirri kröfu að stefnda Samskipum hf. Vátrygging sú, sem stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. veitti stefnda Samskipum hf. er slysatrygging og verður aðild stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. því ekki reist á 44. gr. eða 45. gr. laga nr. 30/2004. Áfrýjandi getur sem vátryggður samkvæmt slysatryggingunni beint kröfu að stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf., en sú krafa er ekki skaðabótakrafa, heldur krafa reist á vátryggingarsamningi. Þessi stefndi hefur ekki reist varnir sínar á því að kröfu sé ranglega beint að sér. Samkvæmt þessu beinist krafa áfrýjanda að báðum stefndu.

II

Áfrýjandi heldur því fram að hann hafi orðið fyrir slysi við störf sín um borð í m/s Helgafelli tilgreindan dag. Hann hafi þá hlotið meiðsli á vinstri öxl sem leitt hafi til þess að hann hafi gengist undir aðgerð á öxlinni 9. maí 2007.

Samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 er heimilt að höfða mál til að leita viðurkenningardóms um kröfu, enda hafi aðili lögvarða hagsmuni af því að skorið sé úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands. Áskilnaður ákvæðisins um lögvarða hagsmuni hefur í dómum Hæstaréttar verið skýrður svo, að sá er höfðar mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu verði að leiða nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni og gera grein fyrir því í hverju tjón hans felist og hver tengsl þess séu við atvik máls.

Í stefnu er ekki að því vikið í hverju tjón áfrýjanda vegna ætlaðs slyss felist. Þar kemur fram að áfrýjandi hafi ekki verið forfallaður frá vinnu vegna slyssins fyrr en hann gekkst undir aðgerðina 9. maí 2007. Þá er óumdeilt að hann naut forfallalauna frá vinnuveitanda sínum þann tíma, sem hann var frá vinnu vegna aðgerðarinnar og að loknu því tímabili hafi hann horfið til fyrra starfs síns um borð. Í stefnu er ekki gerð grein fyrir því hvort ætlað líkamstjón áfrýjanda hafi varanlegar afleiðingar. Þar er heldur ekki að því vikið hvort áfrýjandi hafi orðið fyrir annars konar tjóni er leitt hafi af ætluðu slysi. Áfrýjandi hefur því í stefnu hvorki leitt líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni né lýst í hverju það tjón felist eða hvert sé samband þess við atvik máls. Ekki er nægilegt að yfir hafi verið lýst af hans hálfu fyrir Hæstarétti að tjónið felist í varanlegum afleiðingum vegna meiðslanna og sjúkrakostnaði. Er málatilbúnaður áfrýjanda að þessu leyti því ekki í samræmi við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og verður því að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu frá héraðsdómi.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefndu hvorum um sig málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera ómerkur og málinu vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi, R-kk-nf S-x-x, greiði stefndu, Samskipum hf. og Vátryggingafélagi Íslands hf., málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti samtals 250.000 krónur til hvors um sig.