282/2001

Í kjölfar kæru fyrirtækisins MC í Bandaríkjunum voru Ó og einkahlutafélagið T ákærð fyrir brot gegn höfundalögum, fyrir að hafa í verslun T afritað stýrikerfið Windows 98 og hugbúnaðinn Microsoft Office 97 inn á hart drif tölva og látið fylgja með við sölu á þeim án sérstaks endurgjalds. Talið var ljóst að MC ætti höfundarétt á umræddum hugbúnaði skv. höfundalögum og að notkun og dreifing búnaðarins væri því háð leyfum og skilmálum þess fyrirtækis. Þá var talið að afritun hugbúnaðarins væri eintakagerð í skilningi höfundalaga. Fyrir lá að hugbúnaðurinn á þeim tölvum sem málið tók til var afritaður af diskum er Ó og T höfðu til afnota. Slík afritun var ekki talin í samræmi við höfundalög og var talin brot gegn einkarétti MC. Við mat á því hvort dreifing afritunarinnar teldist saknæm þótti verða að byggja á því hvort notandaleyfi og viðkomandi diskur hafi legið fyrir og fylgt tölvu. Þótti rétt að sönnunarbyrðin um það hvíldi verulega á seljanda. Talið var sannað að Ó og T hefðu gerst sek um óheimila afritun hugbúnaðar í öllum þeim tíu tilvikum sem tilgreind höfðu verið í ákæru og fyrir dreifingu hans, án þess að tilskilin leyfi fylgdu, í átta þeirra. Við ákvörðun refsingar skv. höfundalögum var litið til þess að brotin voru framin í verslunarrekstri með tölvur. Hins vegar þótti rétt að líta til þess að í meiri hluta þeirra tilvika, sem athugun lögreglu hafði náð til, reyndust leyfi hafa fylgt viðkomandi tölvum. Var refsing Ó ákveðin 400.000 krónur og var T sektað um sömu fjárhæð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 26. júlí 2001 og krefst sakfellingar ákærðu samkvæmt ákæru.

Ákærðu krefjast aðallega sýknu, en til vara, að héraðsdómur verði staðfestur.

I.

Hinn 26. apríl 1999 barst ríkislögreglustjóranum kæra H-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns fyrir hönd Microsoft Corporation í Bandaríkjunum á hendur hinu ákærða einkahlutafélagi, Tæknibæ, fyrir „skipulega brotastarfsemi sem felst í því að félagið hagnýtir sér, dreifir með eða án endurgjalds, hugbúnaði sem umbj. minn er löglegur rétthafi að og nýtur verndar skv. höfundalögum ...“. Í bréfinu kemur fram að kæran sé reist á því að lögmanninum hafi borist fjöldi kvartana um að viðkomandi aðilar hafi keypt tölvur, sem forritin MS-DOS, WINDOWS og OFFICE hafi verið sett í án þess að nauðsynleg skilríki, diskar eða handbækur hafi fylgt. Þegar þessir aðilar hafi óskað eftir því við fyrirtækið að fá þessa fylgihluti hafi það ekki kannast við að hafa selt þau forrit, sem til sé vitnað og hafi þau verið á tölvunum fyrir slysni eða þá að viðkomandi hafi sett forritin inn sjálfir. Hafi kærandi rökstudda ástæðu til að ætla að kærði stundi víðtæka ólöglega dreifingu á hugbúnaði, er kærandi eigi höfundarétt að. Engu breyti að kærði áskilji sér ekki beina peningagreiðslu fyrir hugbúnaðinn þar sem hann sé boðinn sem „viðbót“ við hið selda í því skyni að ná sér í viðskiptalegt forskot á samkeppnisaðila sína. Þá kemur fram að Windows 98 búnaður, sem hér um ræðir, kosti um það bil 20.000 krónur úr verslun og Office 97 sé almennt seldur á 70.000 - 100.000 krónur.

Í kærubréfinu segir og, að með þeim tölvum, sem hafi að geyma löglega Windows innfærslu fylgi sérstakt skírteini, COA, og notendahandbók. Sé skráð í skírteinið svokallað „product nr.“, sem sé talnaruna, en auk þess sé strikamerki í skírteininu. Það númer slái kaupandinn inn í tölvu sína við uppsetningu búnaðarins, sem þá skráist í tölvuna á nafn kaupanda með upprunanúmeri. Skírteinið og innfærsla þess sé því sönnun um að kaupandinn hafi fengið hugbúnaðinn með lögmætum hætti.

Vegna ofangreindra grunsemda kveðst kærandi hafa látið fara fram reynslukaup hjá ákærðu til að sannreyna ofangreindar ásakanir. Þennan dag, 26. apríl 1999, hafi G-kvk-nf E-kvk-nf J-kvk-nf keypt tölvu í verslun þeirra, sem afhent verði lögreglu í beinu framhaldi kaupanna. Í viðauka við kæruna 8. júní 1999 segir, að við rannsókn á þessari tölvu hafi komið fram að í henni var hugbúnaðurinn Windows 98 og Office 97. Með henni hafi fylgt upprunaskírteini fyrir Windows 98 forritið, en hins vegar ekki fyrir Office 97 búnaðinn og verði að líta svo á að hann sé ólögmætur.

II.

Eins og fram kemur í héraðsdómi gerði lögregla leit í húsnæði Tæknibæjar ehf. 1. september 1999 og lagði þar hald á tiltekin gögn. Voru meðal annars tekin afrit af öllum reikningum þar sem seldar höfðu verið tölvur í samræmi við ákveðin tilboð. Samkvæmt skýrslu J-kk-ef L-kk-ef lögreglufulltrúa hjá ríkislögreglustjóra 27. apríl 2000 voru skoðuð kaup á 67 vélum. Kaupendur sjö véla gátu ekki gert grein fyrir hvort Windows eða Office hugbúnaður hefði verið í tölvunum við kaup. Af þeim 60, sem eftir voru, reyndust 16 hafa verið seldar án stýrikerfis, en af þeim, sem seldar höfðu verið með Windows 98 stýrikerfi, voru 16 án geisladisks og upprunavottorðs. Office hugbúnaður hafi aðeins fundist í þremur tilvikum.

Í skýrslunni segir að viðtöl við kaupendur hafi verið tekin á þann hátt að þeir voru heimsóttir, þeim kynnt tilefni viðtals, svo og vitnaskylda og vitnaábyrgð. Hafi verið settar fram spurningar á eyðublaði, sem viðkomandi hafi verið beðnir að undirrita eftir að hafa svarað þeim. Í nokkrum tilvikum hafi eyðublöðin ekki verið fyllt út, heldur hafi lögreglumaðurinn gert skýrslu um viðtalið. Einnig hafi lögreglumaður stundum gert skýrslu til viðbótar undirrituðu eyðublaði.

Umræddar skýrslur liggja fyrir í málinu og auk viðkomandi skýrslugjafa hefur sá lögreglumaður, sem upplýsingarnar skráði, undirritað skýrslu ásamt votti, sem var viðstaddur skráninguna og undirritun skýrslugjafans.

III.

Ákærði Ó-kk-nf hefur viðurkennt fyrir dómi og hjá lögreglu að raðnúmer á þeim Windows stýrikerfum, sem seld voru af honum og fyrirtæki hans hafi verið hið sama. Það hafi verið venja að kerfi hafi verið sett upp af einum sameiginlegum diski á tölvur þær, sem seldar voru, en notendaleyfi og söludiskar frá Microsoft hafi síðan fylgt tölvunni. Hafi þetta verið gert vegna vinnuhagræðingar. Taldi hann að notendaleyfi og diskur frá Microsoft hefðu fylgt til þeirra kaupenda, sem um ræðir í málinu, enda hafi svo átt að vera og það verið venja í versluninni.

IV.

Í 1. mgr. 1. gr. höfundalaga nr. 73/1972 segir að höfundur að bókmenntaverki eða listaverki eigi eignarrétt á því með þeim takmörkunum, sem í lögunum greini. Samkvæmt 3. mgr. greinarinnar njóta verndar uppdrættir, teikningar, mótanir, líkön og önnur þess háttar gögn, sem fræðslu veita um málefni eða skýra þau, með sama hætti og bókmenntaverk og samkvæmt 4. mgr., sbr. 1. gr. laga nr. 57/1992, gildir þetta einnig um tölvuforrit. Í 1. mgr. 2. gr. laganna er sagt að það sé eintakagerð þegar hugverk sé tengt einum hlut eða fleirum. Hefur höfundur einkarétt til að gera eintök af verki sínu og til að birta það í upphaflegri mynd eða breyttri, í þýðingu og öðrum aðlögunum, sbr. 3. gr. laganna. Samkvæmt 1. mgr. 8. gr. höfundalaga, sbr. 2. gr. laga nr. 57/1992, telst höfundur verks sá, uns annað reynist, sem nafngreindur er á eintökum þess með venjulegum hætti eða lýstur er höfundur, þegar verk er birt.

Í II. kafla höfundalaganna eru ýmis ákvæði, er fjalla um takmarkanir á höfundarétti. Í 1. mgr. 11. gr. segir að heimilt sé að gera eintök af birtu verki til einkanota eingöngu, en enginn megi þó láta gera fleiri en þrjú slík eintök til notkunar í atvinnu sinni. Í 4. tl. 2. mgr. 11. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 57/1992, er hins vegar kveðið svo á, að ákvæði 1. mgr. greinarinnar veiti ekki rétt til eftirgerðar verndaðra tölvuforrita. Samkvæmt 1. mgr. 11. gr. a, sem í gildi var á þeim tíma, er atvik málsins taka til, sbr. 4. gr. laga nr. 57/1992, sagði að þrátt fyrir ákvæði 4. tl. 2. mgr. 11. gr. væri eiganda eintaks af tölvuforriti heimil gerð eintaka eftir forritinu, þar á meðal til gerðar vara- og öryggiseintaka, sem honum væru nauðsynleg til nýtingar þess. Slík eintök megi ekki nota á annan hátt. Í 2. mgr. greinarinnar, sbr. 1. gr. laga nr. 145/1996, segir að þeim, sem öðlast hafa rétt til notkunar tölvuforrits sé heimilt án sérstaks leyfis forritshöfundar að skoða, rannsaka eða prófa forritið í því skyni að kanna virkni þess með vissum skilyrðum.

V.

Microsoft Corporation á höfundarrétt á þeim hugbúnaði, sem um ræðir í máli þessu, þ.e. Windows 98 og Microsoft Office 97, sbr. 3. og 4. mgr. 1. gr. höfundalaga. Er notkun og dreifing þessa búnaðar því háð leyfum og skilmálum fyrirtækisins. Verður að líta svo á að afritun þessa hugbúnaðar sé eintakagerð í skilningi 2. og 3. gr. höfundalaga.

Samkvæmt framburði ákærða Ó-kk-ef fyrir dómi og öðrum gögnum liggur fyrir, að Windows 98 og Microsoft Office 97 hugbúnaður í tölvum þeim, sem ákæra málsins tekur til, var afritaður af diskum, er ákærði og hið ákærða fyrirtæki höfðu til afnota. Er ljóst að slík afritun er ekki í samræmi við fyrrgreind ákvæði 4. tl. 2. mgr. 11. gr. og 11. gr. a höfundalaga. Var með þessu brotið gegn einkarétti Microsoft Corporation samkvæmt 3. gr. laganna og hlaut ákærða Ó-kk-þgf og öðrum forsvarsmönnum Tæknibæjar ehf. að vera þetta ljóst. Þegar metið er hvort dreifing afritunarinnar teljist saknæm þykir hins vegar skipta máli, hvort notandaleyfi og viðkomandi diskur hafi legið fyrir við hverja sölu og fylgt tölvu. Fullyrðir ákærði að svo hafi verið. Við sönnunarmat er óhjákvæmilegt að líta til þess að við sölu á þessum hugbúnaði, sem bundinn er tilteknum leyfum, hlýtur sú krafa að verða gerð til þeirra, sem að henni standa, að þeir geti gert grein fyrir því, hvaða leyfi liggi til grundvallar hverri sölu. Án slíks er hætt við að vernd eiganda hugverks samkvæmt höfundalögum verði næsta lítil. Sérstaklega var brýnt fyrir ákærðu að tryggja sér sönnun í þessum efnum þegar litið er til þess, hvernig staðið var að afritun hugbúnaðarins samkvæmt framansögðu.

Skýrslur þær, sem lögreglumenn tóku af kaupendum umræddra tölva verða metnar sem önnur sönnunargögn í ljósi framburðar fyrir dómi enda var gætt lögbundinna atriða við þær, þær undirritaðar af skýrslugjafa og lögreglumanni ásamt votti.

VI.

Verður nú vikið að einstökum ákæruatriðum.

1. Hinn 5. janúar 1999 keypti V-kvk-nf E-kvk-nf R-kvk-nf tölvu í Tæknibæ ehf. og er óumdeilt að Windows stýrikerfi, sem afritað hafði verið hjá fyrirtækinu af diski þess, fylgdi tölvunni. Ekkert kemur fram á reikningi um upprunaskírteini eða númer þess. Við skýrslutöku fyrir lögreglu 6. mars 2000 sagði þessi kaupandi að hvorki hefði fylgt tölvunni upprunaskírteini né diskur með hugbúnaðinum. Fyrir dómi staðfesti kaupandinn skýrslu sína og kvaðst standa við það, sem hann hefði sagt þar um þetta.

R-kvk-nf K-kvk-nf Á-kvk-nf, sem starfaði hjá Tæknibæ ehf. til ársloka 2000, hafði afgreitt fyrrnefndan kaupanda. Mundi hún ekki sérstaklega eftir þessari sölu, en taldi að viðeigandi hugbúnaðarpakki hafi örugglega fylgt með enda hefði það verið venjan.

Engin haldbær gögn hafa komið fram af hálfu ákærðu um að notandaleyfi hafi fylgt með í umræddri sölu og þess er ekki getið í reikningi vegna sölunnar. Með hliðsjón af því og framburði V-kvk-ef E-kvk-ef R-kvk-ef þykir, þrátt fyrir framburð starfsmanns ákærðu, fram komin sönnun þess að nefndur hugbúnaður hafi verið seldur án þess að tilskilið leyfi eiganda höfundaréttar fylgdi.

2. Hinn 6. janúar 1999 keypti Bónusvídeó tölvu í Tæknibæ ehf. og er óumdeilt að Windows stýrikerfi, sem afritað hafði verið hjá fyrirtækinu af diski þess, fylgdi tölvunni. Ekki er upprunaskírteinis eða númers þess getið á reikningi, er gefinn var út vegna kaupanna. Í skýrslu J-kk-ef L-kk-ef lögreglufulltrúa 22. febrúar 2000 er greint frá samtali hans við K-x-x M-kk-þf, sem sá um tölvukaup fyrir Bónusvídeó. Kvað hann hvorki upprunavottorð né disk hafa fylgt tölvunni. Hafi hann spurst fyrir um þetta hjá Tæknibæ ehf. og hafi honum verið tjáð að leyfi það, sem fyrirtækið hefði væri þannig að ekki væri skylt að láta þessa hluti fylgja. K-x-x staðfesti þetta fyrir dómi. Hann var þar spurður, hvort mögulegt hefði verið að annar en hann hefði keypt tölvuna fyrir fyritækið og kvað hann það mjög fjarlægt því að hann sæi alveg um þessi mál hjá fyrirtækinu. Er honum var bent á að fram hefði komið hjá ákærða Ó-kk-þgf að annar tiltekinn starfsmaður hefði samið við sig og hann hefði tekið við umræddum hlutum kvað hann það hugsanlegt, en ekki svo hann vissi til.

Ákærði Ó-kk-nf bar fyrir dómi að annar starfsmaður kaupandans, G-kk-nf M-kk-nf G-kk-nf, hefði tekið við geisladiski og notandaleyfi um sama leyti og tölvan hefði verið afhent. G-kk-nf M-kk-nf kom fyrir dóm og skýrði frá samskiptum sínum við Tæknibæ ehf. í sambandi við umrædd kaup og kvað Bónusvídeó hafa fengið upprunaskírteini og geisladisk með Windows hugbúnaði þegar tölvukaupin áttu sér stað.

Enda þótt engin gögn hafi komið fram af hálfu ákærðu um að notandaleyfi hafi fylgt með umræddri tölvu þykir með hliðsjón af framansögðu varhugavert að telja sannað að svo hafi ekki verið og verða ákærðu því sýknaðir af þessum ákærulið, að því er dreifingu hugbúnaðarins varðar.

3. Hinn 19. janúar 1999 keypti G-kvk-nf S-kvk-nf E-kvk-nf tölvu í fyrirtæki ákærðu og fylgdi henni Windows stýrikerfi, sem afritað hafði verið hjá fyrirtækinu af diski þess. Í reikningi er ekki nefnt notandaleyfi. Kaupandi gaf skýrslu fyrir lögreglu 27. mars 2000 og kvað upprunaskírteini eða disk með hugbúnaðinum ekki hafa fylgt með í kaupunum. Fyrir dómi staðfesti kaupandinn skýrslu sína og kvaðst hafa leitað eftir umræddum hlutum í kassa, sem fylgdi tölvunni, er lögreglumenn komu til hennar. Hún kvað starfsmenn Tæknibæjar ehf. hafa haft samband við eiginmann sinn eftir að rannsókn lögreglu hófst. Einnig kom fram að hún hafi keypt tölvuna fyrir milligöngu bróður síns, sem hafi þekkt eiganda Tæknibæjar ehf. og fengið afslátt, en hún hafi sjálf farið og keypt tölvuna.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf, starfsmaður Tæknibæjar ehf. og dóttir ákærða Ó-kk-ef, kvaðst fyrir dómi 2. maí 2001 hafa annast umrædda afgreiðslu og muna eftir því að hafa afhent kaupandanum umrætt notandaleyfi.

Engin haldbær gögn hafa komið fram af hálfu ákærðu um að notandaleyfi hafi fylgt með í umræddri sölu og þess er ekki getið í reikningi vegna sölunnar. Með hliðsjón af því og framburði G-kvk-ef S-kvk-ef E-kvk-ef þykir, þrátt fyrir framburð starfsmanns ákærðu, fram komin sönnun þess að umrædd tölva hafi verið seld með Windows hugbúnaði án þess að tilskilið leyfi fylgdi.

4. U-kvk-nf C-kvk-nf keypti hinn 21. janúar 1999 tölvu hjá ákærðu með Windows stýrikerfi, sem afritað hafði verið af diski Tæknibæjar ehf. Í reikningi er ekki nefnt notandaleyfi eða upprunaskírteini. Kaupandi gaf skýrslu hjá lögreglu 13. mars 2000 og kvað skírteini ekki hafa fylgt með eða disk með hugbúnaðinum. Fyrir dómi staðfesti U-kvk-nf C-kvk-nf skýrslu sína. Hins vegar kom þar fram að hún hefði fengið hugbúnaðinn síðar. Hafi vinur búðareigandans, svili vitnisins, komið með diskinn til sín, en hún gat ekki rifjað það upp, hvenær það hefði verið.

B-kk-nf M-kk-nf, svili vitnisins, staðfesti fyrir dómi að hann hefði tekið við umræddum diski með raðnúmeri stuttu eftir að umrædd kaup áttu sér stað.

Engin haldbær gögn hafa komið fram af hálfu ákærðu um að umrætt notandaleyfi hafi fylgt með umræddri tölvu og þess er ekki getið í reikningi vegna sölunnar. Framburður kaupanda og svila hennar fyrir dómi lýtur að því að leyfisgögn hafi verið afhent síðar. Verður samkvæmt þessu að telja sannað að afhending hugbúnaðarins hafi farið fram án þess að notandaleyfi fylgdi og var þá um fullframið brot að ræða.

5. Á-kk-nf Ö-kk-nf Á-kk-nf keypti tölvu hjá ákærðu 21. janúar 1999 með Windows 98 og Office 97 hugbúnaði, sem afritaður hafði verið hjá Tæknibæ ehf. af diski fyrirtækisins. Hugbúnaðarins eða leyfis vegna hans er ekki getið í reikningi vegna sölunnar. Kaupandi skýrði lögreglu svo frá 28. febrúar 2000 að hvorki upprunaskírteini né diskur hefði fylgt með í kaupunum. Fyrir dómi bar hann hins vegar að þessi gögn hefðu fylgt við kaupin og kvaðst hann ekki hafa verið með þau heima hjá sér þegar lögreglumenn komu og tóku af honum skýrslu, en hann hefði þá staðið í flutningum.

Enda þótt engin gögn liggi fyrir af hálfu ákærðu um að notandaleyfi hafi fylgt umræddri tölvu þykir með hliðsjón af framburði Á-kk-ef Ö-kk-ef Á-kk-ef varhugavert að telja sannað að svo hafi ekki verið. Verða ákærðu því sýknaðir af þessum ákærulið að því er dreifingu búnaðarins varðar.

6. S-kk-nf Á-kk-nf keypti tölvu hjá Tæknibæ ehf. 2. febrúar 1999 með Windows 98 hugbúnaði, sem afritaður hafði verið af diski fyrirtækisins. Var hugbúnaðarins eða leyfis vegna hans ekki getið á reikningi vegna sölunnar. Samkvæmt skýrslu kaupanda hjá lögreglu 28. febrúar 2000 fylgdu hvorki upprunaskírteini né viðeigandi diskur með í kaupunum. Þetta staðfesti hann fyrir dómi 2. maí 2001, en hins vegar kvað hann starfsmenn fyrirtækisins hafa komið með þennan búnað til sín skömmu eftir að rannsókn málsins hófst.

H-kk-nf Ö-kk-nf K-kk-nf, starfsmaður ákærðu, staðfesti að hann hefði afgreitt S-kk-þf umrætt sinn og fullyrti að hann hefði afhent umrædd leyfisgögn við söluna. Hefði hann haldið gögnum varðandi sínar sölur til haga og hefði getað rifjað þetta upp.

Engin haldbær gögn hafa komið fram af hálfu ákærðu um að notandaleyfi hafi fylgt umræddri tölvu og þess er ekki getið í reikningi. Með hliðsjón af því og framburði S-kk-ef Á-kk-ef þykir, þrátt fyrir framburð starfsmanns ákærðu, fram komin sönnun þess að tölvan hafi verið seld án tilskilins leyfis.

7. B-kk-nf S-kk-nf B-kk-nf keypti tölvu hjá Tæknibæ ehf. 8. febrúar 1999 með Windows 98 hugbúnaði, sem afritaður hafði verið af diski fyrirtækisins. Var hugbúnaðarins eða leyfis vegna hans ekki getið á reikningi vegna sölunnar. Samkvæmt skýrslu kaupanda hjá lögreglu 27. mars 2000 fylgdu hvorki upprunaskírteini né diskur tölvunni við kaupin. Staðfesti hann þetta fyrir dómi og sagði jafnframt að hann hefði spurst fyrir um þessi gögn, en sér verið tjáð að þau væru ekki til. Þá skýrði hann svo frá að af hálfu Tæknibæjar ehf. hefði verið haft samband við sig vegna rannsóknar máls þessa og kvöldið eftir að rannsóknarlögreglan hefði komið til sín hefði fyrirtækið afhent sér umrædd gögn.

B-kk-nf M. G-kk-nf, starfsmaður Tæknibæjar ehf. og tengdasonur ákærða Ó-kk-ef, kannaðist við áritun sína á reikning vegna ofangreindrar sölu. Kvað hann sig minna að er tölvan var keypt hafi leyfið ekki verið á staðnum, en rætt hafi verið um að kaupandinn kæmi síðar að sækja það og hafi hann gert það tveimur til þremur vikum síðar.

Engin haldbær gögn hafa komið fram af hálfu ákærðu um að umrætt notandaleyfi hafi fylgt með tölvu þeirri, sem hér um ræðir, og þess er ekki getið í reikningi. Með hliðsjón af því og framburði B-kk-ef S-kk-ef B-kk-ef þykir fram komin sönnun þess að tölvan hafi verið seld án tilskilins leyfis.

8. S-kk-nf A-kk-nf keypti hinn 8. febrúar 1999 tölvu hjá Tæknibæ ehf. með Windows 98 stýrikerfi, sem afritað hafði verið af diski fyrirtækisins. Var hugbúnaðarins eða notandaleyfis ekki getið á reikningi vegna sölunnar. Við skýrslugerð hjá lögreglu 13. mars 2000 sagði kaupandinn að hvorki diskur né upprunaskírteini hefðu fylgt með er kaupin voru gerð. Staðfesti hann þetta fyrir dómi. Hann kvað starfsfólk fyrirtækisins hafa haft samband við sig og afhent sér disk og skírteini eftir að rannsókn lögreglu á máli þessu hófst.

H-kk-nf Ö-kk-nf K-kk-nf, starfsmaður Tæknibæjar ehf., sem afgreiddi þennan kaupanda, kvaðst þess fullviss að diskur og leyfi hefðu verið afhent við söluna.

Engin haldbær gögn hafa komið fram af hálfu ákærðu um að notandaleyfi hafi fylgt með umræddri tölvu og þess er ekki getið í reikningi. Með hliðsjón af því og framburði S-kk-ef A-kk-ef þykir, þrátt fyrir framburð starfsmanns ákærðu, fram komin sönnun þess að tölvan hafi verið seld án tilskilins leyfis.

9. A-kvk-nf L-kvk-nf P-kvk-nf keypti tölvu hjá Tæknibæ ehf. 18. mars 1999 með Windows 98 hugbúnaði, sem afritaður hafði verið af diski fyrirtækisins. Var hugbúnaðarins eða leyfis vegna hans ekki getið á reikningi vegna sölunnar. Samkvæmt skýrslu kaupanda hjá lögreglu 27. mars 2000 fylgdu hvorki diskur né upprunaskírteini tölvunni við kaupin. Var þetta staðfest fyrir dómi, en þar skýrði kaupandi jafnframt svo frá að sér hefði verið tjáð að hún gæti komið síðar og sótt viðeigandi disk. Gat hún ekki útilokað að hún hefði gert það. Þá kvað hún starfsmenn fyrirtækisins hafa haft samband við sig eftir að rannsókn máls þessa hófst hjá lögreglu.

E-kk-nf Þ-kk-nf, starfsmaður Tæknibæjar ehf., hefur skýrt svo frá fyrir dómi að það hafi komið fyrir að einstakir hlutir hafi ekki verið til við afgreiðslu og kaupendum sagt að þeir gætu nálgast þá síðar. Taldi hann að svo kynni að hafa verið í þessu tilviki.

Engin haldbær gögn hafa komið fram af hálfu ákærðu um að umrætt notandaleyfi hafi fylgt með umræddri tölvu og þess er ekki getið í reikningi. Með hliðsjón af því og framburði Ö-kvk-ef L-kvk-ef P-kvk-ef þykir fram komin sönnun þess að tölvan hafi verið seld án tilskilins leyfis.

10. G-kvk-nf E-kvk-nf J-kvk-nf keypti hinn 27. apríl 1999 tölvu hjá Tæknibæ ehf. með Windows 98 og Office 97 hugbúnaði, sem afritaður hafði verið af diskum fyrirtækisins. Kaup þessi fóru fram að tilhlutan kæranda máls þessa, eins og áður er getið og nánar er greint frá í héraðsdómi. Upprunaskírteini og diskur vegna Windows 98 fylgdu með í kaupunum en ekki vegna Office 97. Samkvæmt skýrslu kaupanda hjá ríkislögreglustjóra sama dag kvaðst hún hafa fest kaup á tölvunni daginn áður, en sótt hana þennan dag, þ.e. 27. apríl. Var tölvan afhent lögreglu í framhaldi afhendingar hjá Tæknibæ ehf. Fyrir dómi staðfesti kaupandinn skýrslu sína.

Ákærði Ó-kk-nf hefur sagt að Office 97 hafi ekki átt að fylgja með við sölu umræddrar tölvu. E-kk-nf Þ-kk-nf gat ekki skýrt það hvers vegna hugbúnaðurinn hefði verið inni á tölvunni.

Telja verður hafið yfir vafa í málinu í ljósi fyrirliggjandi gagna að umrædd tölva hafi verið afgreidd úr verslun ákærðu með Office 97 hugbúnað afritaðan af diski verslunarinnar án þess að viðeigandi notandaleyfi fylgdi. Var salan þannig brot gegn rétti eiganda höfundaréttar.

VII.

Samkvæmt framansögðu hafa ákærðu gerst sekir um óheimila afritun hugbúnaðar í öllum þeim tíu tilvikum, sem tilgreind eru í ákæruskjali, og fyrir dreifingu hans án þess að tilskilin leyfi fylgdu í átta þeirra, þ.e. samkvæmt liðum 1, 3-4 og 6-10. Verður ákærði Ó-kk-nf sem framkvæmdastjóri og daglegur stjórnandi fyrirtækisins talinn bera refsiábyrgð á þessum brotum, sem varða við 3. gr., sbr. 1. mgr. 8. gr. höfundalaga nr. 73/1972, sbr. 2. gr. laga nr. 57/1992, sbr. einnig auglýsingu nr. 110/1947 um inngöngu Íslands í Bernarsambandið, sbr. lög nr. 80/1972.

Við ákvörðun refsingar samkvæmt 54. gr. höfundalaga ber að hafa í huga að brotin voru framin í verslunarrekstri með tölvur. Hins vegar er rétt að líta til þess að í meiri hluta þeirra tilvika, sem athugun lögreglu náði til, reyndust leyfi hafa fylgt viðkomandi tölvum. Með hliðsjón af þessu þykir refsing ákærða Ó-kk-ef hæfilega ákveðin sekt í ríkissjóð, 400.000 krónur. Vararefsing ákveðst eins og í dómsorði segir.

Samkvæmt 3. mgr. 54. gr. höfundalaga þykir og rétt að dæma hið ákærða einkahlutafélag Tæknibæ til greiðslu sektar í ríkissjóð, sem einnig þykir hæfilega ákveðin 400.000 krónur.

Eftir framangreindum úrslitum verða ákærðu sameiginlega dæmdir til greiðslu málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og nánar er kveðið á um í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, Ó-kk-nf A-kk-nf, greiði 400.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 40 daga.

Ákærði, Tæknibær ehf., greiði 400.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa.

Ákærðu greiði sameiginlega málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns á báðum dómstigum, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 500.000 krónur.