397/2008

G starfaði sem flugvirki hjá I á Keflavíkurflugvelli í svonefndu línuviðhaldi. G hafði í málinu uppi kröfu á hendur I vegna aksturs á tímabilinu frá október 2004 til starfsloka í ágúst 2006. Kvaðst G hafa á þessu tímabili ekið bifreið í eigu I milli Reykjavíkur og vinnustaðar síns á Keflavíkurflugvelli í tilgreind skipti við upphaf og lok vakta sem hann hefði gengið ásamt öðrum flugvirkjum í línuviðhaldi en þeir hefðu verið farþegar í bifreiðinni umrædd skipti. Byggði G kröfu sína á ákvæðum kjarasamnings. I krafðist sýknu og byggði á því að umrædd ákvæði kjarasamningsins ættu ekki við um G og aðra flugvirkja í línuviðhaldi heldur ættu þau aðeins við um flugvirkja sem ynnu í viðhaldsstöð I á Keflavíkurflugvelli eða í svokölluðu skýli. Fallist var á með I að þegar litið væri til aðdraganda breytingarinnar sem gerð var á kjarasamningnum yrði ekki séð að tilætlun samningsaðila hefði verið að semja um rétt flugvirkja á línu til greiðslu fyrir akstur, en um kjör þessa hóps höfðu að nokkru leyti gilt aðrar reglur en um kjör flugvirkja í skýli allt frá 1991. Ekki var fallist á það með G að með orðalaginu „viðhaldsstöð félagsins á Keflavíkurflugvelli“ í kjarasamningnum væri átt við alla flugvirkja í starfi hjá I á Keflavíkurflugvelli, hvort sem þeir ynnu á venjulegum vinnutíma í skýli eða á vöktum á línu, enda yrði ekki séð hvers vegna notað væri orðið „viðhaldsstöð“ ef ætlunin hefði verið að láta ákvæðið ná til allra flugvirkjanna. Var því talið, einnig með hliðsjón af skiptingu flugvirkjanna í umrædda tvo hópa og því fyrirkomulagi sem gilt hafði um akstur flugvirkja á línu, að ekki hefði staðið til að breyta þessu fyrst ekki hefði beinlínis verið um það samið. Var I sýknað af kröfu G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. júlí 2008. Hann krefst sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og greiðslu málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 25. september 2008. Hann krefst þess að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 1.371.244 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 18.464 krónum frá 1. nóvember til 1. desember 2004, af 59.085 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2005, af 110.785 krónum frá þeim degi til 1. febrúar sama ár, af 208.220 krónum frá þeim degi til 1. mars sama ár, af 281.295 krónum frá þeim degi til 1. apríl sama ár, af 374.670 krónum frá þeim degi 1. maí sama ár, af 407.148 krónum frá þeim degi til 1. júní sama ár, af 451.806 krónum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, af 569.539 krónum frá þeim degi til 1. september sama ár, af 662.914 krónum frá þeim degi til 1. október sama ár, af 731.930 krónum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, af 817.185 krónum frá þeim degi til 1. desember sama ár, af 886.201 krónu frá þeim degi til 1. janúar 2006, af 922.739 krónum frá þeim degi til 1. febrúar sama ár, af 1.003.470 krónum frá þeim degi til 1. mars sama ár, af 1.061.776 krónum frá þeim degi til 1. apríl sama ár, af 1.124.566 krónum frá þeim degi til 1. maí sama ár, af 1.196.327 krónum frá þeim degi til 1. júní sama ár, af 1.277.058 krónum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, af 1.339.849 krónum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, af 1.353.304 krónum frá þeim degi til 1. september sama ár, en af 1.371.244 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Um meginefni málavaxta vísast til hins áfrýjaða dóms. Gagnáfrýjandi er flugvirki sem starfaði hjá aðaláfrýjanda á Keflavíkurflugvelli í svonefndu línuviðhaldi, en þar er um að ræða þjónustu við flugvélar við komu og brottfarir á stæði við flugstöðina á vellinum. Í málinu hefur gagnáfrýjandi uppi kröfu á hendur aðaláfrýjanda vegna aksturs á tímabilinu frá október 2004 til starfsloka í ágúst 2006. Kveðst gagnáfrýjandi hafa á þessu tímabili ekið bifreið í eigu aðaláfrýjanda milli Reykjavíkur og vinnustaðar síns á Keflavíkurflugvelli í tilgreind skipti við upphaf og lok vakta sem hann hafi gengið ásamt öðrum flugvirkjum í línuviðhaldi en þeir hafi verið farþegar í bifreiðinni umrædd skipti. Byggir hann kröfu sína á ákvæðum í 8. kafla kjarasamnings 9. nóvember 2004 milli Flugvirkjafélags Íslands og Samtaka atvinnulífsins vegna Tækniþjónustunnar á Keflavíkurflugvelli ehf. en ágreiningslaust er að aðaláfrýjandi hefur tekið við réttindum og skyldum þess félags. Ákvæði kjarasamningsins sem gagnáfrýjandi byggir kröfu sína á eru tekin upp í hinn áfrýjaða dóm.

Aðaláfrýjandi byggir kröfu sína um sýknu á því að umrædd ákvæði kjarasamningsins eigi ekki við um gagnáfrýjanda eða aðra flugvirkja í línuviðhaldi. Ákvæðin eigi aðeins við um flugvirkja sem vinna í viðhaldsstöð aðaláfrýjanda á Keflavíkurflugvelli eða í skýli eins og það sé venjulega kallað, en þeir vinni ekki á vöktum heldur á hefðbundnum dagvinnutíma. Er málsástæðum aðila nánar lýst í hinum áfrýjaða dómi.

II

Óumdeilt er að fyrirkomulag á akstri hinna svonefndu línumanna byggðist, fram að gildistöku kjarasamningsins 9. nóvember 2004, á yfirlýsingu Flugvirkjafélags Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands fyrir hönd Flugleiða hf. hjá sáttasemjara 2. apríl 1997 svohljóðandi: „Félagið leggur flugvirkjum á línu á 33% vakt í Keflavík til fólksbifreið til eigin flutninga milli Reykjavíkur og Keflavíkurflugvallar. Ein bifreið er til ráðstöfunar í þetta verkefni og verður mönnum skipt þannig á vaktir að ein bifreið nægi. Óheimilt er að nota bifreið þessa til annarra nota en að ofan greinir.“ Einhver starfsmannanna ók bifreiðinni og komu ekki sérstakar greiðslur fyrir.

Um akstur flugvirkja í skýli giltu fyrir breytinguna 9. nóvember 2004 ákvæði í kjarasamningi Flugvirkjafélags Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands vegna Flugleiða hf. svo sem þau höfðu verið orðuð við samningsgerð 16. apríl 1997, en með breytingu samkvæmt miðlunartillögu ríkissáttasemjara 27. október 2003. Þessi ákvæði var að finna í greinum 5.11 og 5.12 kjarasamningsins og eru þær teknar upp í hinn áfrýjaða dóm. Í báðum greinunum var talað um flugvirkja „í viðhaldsstöð Flugleiða (í skýli og á verkstæðum)“, en í síðari greininni var orðalaginu breytt með nefndri miðlunartillögu, þannig að einungis var þar talað um „akstur úr og í vinnu á Stór-Reykjavíkursvæðinu“. Er ekki ágreiningur í málinu um að fyrir breytingu á orðalagi þessara ákvæða, eins og það varð með greinum 8.1 og 8.2 í kjarasamningnum 9. nóvember 2004, hafi ákvæðin aðeins gilt um flugvirkja í skýli. Í kjarasamningnum 2004 var textinn sem var innan sviga felldur niður, þannig að í grein 8.1 var nú talað um flugvirkja í viðhaldsstöð félagsins á Keflavíkurflugvelli án þess að með fylgdi sú nánari skilgreining á þeim sem áður hafði verið gefin innan sviga. Þá var texta greinar 8.2 haldið óbreyttum frá miðlunartillögunni 2003 svohljóðandi: „Þegar flugvirki annast akstur á flugvirkjum úr og í vinnu frá Stór-Reykjavíkursvæðinu utan reglulegs vinnutíma fær hann greidda 1 klst. í yfirvinnu á 10 ára taxta. Gert er ráð fyrir að bílar séu tveir (austur/vestur). Flugvirkja er ekki skylt að annast keyrsluna.“ Gagnáfrýjandi telur að við þessa breytingu á kjarasamningnum 2004 hafi rétturinn til greiðslu fyrir akstur ekki lengur verið bundinn við flugvirkja í skýli heldur hafi hann einnig tekið að gilda fyrir flugvirkja á línu. Þessu mótmælir aðaláfrýjandi og vísar meðal annars til þess að við kröfugerð Flugvirkjafélags Íslands sem leitt hafi til þessarar breytingar á kjarasamningnum hafi ekkert bent til þess að í henni hafi falist krafa um að færa út gildissvið ákvæðisins á þann hátt sem gagnáfrýjandi krefst. Fyrir liggur í málinu að aðaláfrýjandi muni ekki hafa breytt framkvæmd kjarasamningsins fyrir akstur línuflugvirkja að þessu leyti og að ekki hafi aðrir en gagnáfrýjandi gert slíkar kröfur um greiðslur af þeim toga sem hann gerir. Þá skal þess getið að í nýjum kjarasamningi 14. maí 2008 hefur orðalag þessa ákvæðis í kjarasamningnum verið fært aftur til fyrra horfs þannig að tekin eru af tvímæli um að það skuli aðeins gilda um flugvirkja í skýli og á verkstæðum.

III

Þegar litið er til aðdraganda breytingarinnar sem gerð var á kjarasamningnum 9. nóvember 2004 verður fallist á með aðaláfrýjanda að ekki verði séð að tilætlun samningsaðila hafi verið að semja um rétt flugvirkja á línu til greiðslu fyrir akstur, en um kjör þessa hóps hafa að nokkru leyti gilt aðrar reglur en um kjör flugvirkja í skýli allt frá 1991, þegar opnuð var ný viðhaldsstöð á Keflavíkurflugvelli. Grein 8.2 verður að skoða í samhengi við grein 8.1, þar sem kveðið er á um skuldbindingu aðaláfrýjanda til að sjá „flugvirkjum í viðhaldsstöð félagsins á Keflavíkurflugvelli“ fyrir ferðum milli Reykjavíkur og Keflavíkurflugvallar þeim að kostnaðarlausu. Verður þannig að ætla að grein 8.2 fjalli um greiðslu fyrir þann akstur sem getur í grein 8.1. Gagnáfrýjandi hefur talið að með orðalaginu „viðhaldsstöð félagsins á Keflavíkurflugvelli“ sé átt við alla flugvirkja í starfi hjá aðaláfrýjanda á Keflavíkurflugvelli, hvort sem þeir vinni á venjulegum vinnutíma í skýli eða á vöktum á línu. Þessi ályktun verður ekki dregin með óyggjandi hætti af orðalaginu og virðist raunar hafa líkur gegn sér, enda verður ekki séð hvers vegna notað er orðið „viðhaldsstöð“ ef ætlunin er að láta ákvæðið ná til allra flugvirkjanna. Verður því talið, einnig með hliðsjón af skiptingu flugvirkjanna í umrædda tvo hópa og því fyrirkomulagi sem gilt hafði um akstur flugvirkja á línu, að ekki hafi staðið til að breyta þessu fyrst ekki var beinlínis um það samið. Getur gagnáfrýjandi ekki byggt ríkari rétt á ákvæðinu en talið verður hafa falist í því í lögskiptum samningsaðila, stéttarfélags gagnáfrýjanda og samtaka þeirra sem sömdu fyrir aðaláfrýjanda. Verður samkvæmt þessu aðaláfrýjandi sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti felldur niður.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Icelandair ehf., er sýkn af kröfu gagnáfrýjanda, G-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.