195/2007

Á, eiginmaður S og faðir dætra hennar lenti í umferðarslysi árið 2000 þegar rútubifreið á vegum A hf. var ekið í veg fyrir hann. Á hlaut heilsutjón vegna slyssins, metinn var varanlegur miski og örorka hans og greiddi vátryggingarfélagið V honum bætur vegna þess árið 2001. Um haust 2002 svipti Á sig lífi. Krafist var skaðabóta til S og dætra hennar vegna missis framfæranda sem rekja mætti til umferðarslyssins árið 2000. Var byggt á því að orsakasamband hefði verið milli umferðarslyssins og sjálfsvígsins, þar sem þunglyndi Á hefði fyrst gætt eftir umrætt umferðarslys. Var þessum kröfum mótmælt af hálfu V og höfðaði S því mál þetta. Í gögnum málsins lá fyrir matsgerð tveggja lækna sem gerð var í kjölfar umferðarslyssins. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að hvorki í þessu mati né í öðrum læknisfræðilegum gögnum sem þar væri vísað til hefði komið fram að Á hefði við umferðarslysið hlotið áverka á höfði eða miðtaugakerfi sem hefðu getað leitt til þess að andleg geta hans hefði beðið skaða af. Ekki væri ágreiningur um að Á hefði haft mikla verki og síðar verið haldinn þunglyndi eftir slysið, en það eitt að hann þjáðist af þessum einkennum eftir slysið gæti þó ekki talist sönnun þess að slysið hefði verið orsök sjálfsvígsins. Þá sagði ennfremur að í málinu hefði ekki verið upplýst um nánari tildrög sjálfsvígsins en ekkert hefði komið fram um að þau yrðu rakin til vitrænna glapa sem stafað hefðu af áverkum af völdum slyssins. Þótti því ósannað orsakasamband milli umferðarslyssins og andlátsins og var niðurstaða héraðsdóms um sýknu A hf. og V staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 13. apríl 2007. Þær krefjast þess að stefndu verði gert in solidum að greiða áfrýjandanum S-kvk-þgf B-kvk-þgf 6.317.185 krónur, Á-kvk-þgf F-kvk-þgf Á-kvk-þgf 4.819.212 krónur og Á-kvk-þgf Á-kvk-þgf Á-kvk-þgf 5.135.808 krónur, með 4,5% ársvöxtum frá 8. september 2002 til 11. mars 2005 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þær krefjast og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem þeim hefur verið veitt.

Stefndu krefjast þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og áfrýjendum gert að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti, en til vara að dómkröfur áfrýjenda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi slasaðist Á-kk-nf J-kk-nf P-kk-nf í bifreiðaárekstri 26. febrúar 2000 á Suðurlandsvegi rétt vestan við Hellu, þegar fólksflutningabifreið stefnda Austurleiðar - SBS hf. fór yfir á rangan vegarhelming og skall framan á bifreið hans. Hann var fluttur á heilsugæslustöðina á Hellu og þaðan á sjúkrahúsið á Selfossi og lagður þar inn. Læknir kom að slysinu og lýsti áverkum þeim er Á-kk-nf varð fyrir, sem voru mikið mar og verulega mikil einkenni frá hálsi. Hann var útskrifaður af sjúkrahúsinu daginn eftir, óbrotinn en með verki víða, aðallega í hrygg, vinstri öxl og hálsi og hafði vinstri hendi í fatla og var ráðlagt að nota hálskraga. Hann gekk áfram til heilsugæslulækna, slæmur af verkjum og tók verkjalyf og var vísað í sjúkraþjálfun. Um haustið komu fram þunglyndiseinkenni og hann var settur á geðlyf og fór til endurhæfingar á Reykjalund 12. mars til 18. maí 2001. Í matsgerð 1. október 2001 mátu tveir læknar miska hans og örorku vegna slyssins, hvort tveggja 25% varanlegt, sem þótti stafa af tognun á hálsi og baki, beinum höggáverka framan á bæði hné og rifnum liðþófum. Hið stefnda vátryggingafélag gerði upp tjón hans á grundvelli matsgerðarinnar 8. nóvember sama ár.

Þegar slysið varð var Á-kk-nf 31 árs að aldri, kvæntur áfrýjandanum S-kvk-þgf. Hún gekk þá með barn þeirra, Á-kvk-þf F-kvk-þf, sem fæddist 6. apríl 2000. Þau hjónin eignuðust aðra dóttur, Á-kvk-þf Á-kvk-þf, 21. janúar 2002. Á-kk-nf svipti sig lífi 8. september 2002. Áfrýjendur reisa kröfur sínar um bætur fyrir missi framfæranda á því að sjálfsvígið megi rekja til umferðarslyssins og sé sennileg afleiðing af því. Því til stuðnings benda þær einkum á að læknisfræðileg gögn og framburður vitna sanni að orsakasamband sé milli bifreiðaslyssins og sjálfsvígsins. Þannig hafi læknir staðfest fyrir dómi að Á-kk-nf heitinn hafi engin einkenni þunglyndis haft fyrir slys en þjáðst af þunglyndi eftir það. Sérfræðingur í geðlækningum hafi og staðfest fyrir dómi að Á-kk-nf hafi í kjölfar slyssins lent í vítahring verkja, þunglyndis og áfallastreitu og slysið sé því nokkurn veginn bein orsök þess að hann hafi tekið líf sitt. Þessu hafna stefndu og lýtur ágreiningur málsaðila því fyrst og fremst að því hvort sannað sé orsakasamband milli umferðarslyssins 26. febrúar 2000 og sjálfsvígsins 8. september 2002 og hvort hið síðara sé sennileg afleiðing af því fyrra.

II.

Svo sem áður segir voru varanlegur miski og örorka Á-kk-ef metin af tveimur læknum 1. október 2001. Í mati þessu og þeim læknisfræðilegu gögnum sem þar er vísað til kemur hvergi fram að Á-kk-nf hafi við slysið hlotið áverka á höfði eða miðtaugakerfi sem gætu hafa leitt til þess að andleg geta hans hafi beðið skaða af. Ekki er ágreiningur um að hann hafi haft mikla verki og síðar verið haldinn þunglyndi eftir slysið. Það eitt að hann þjáðist af þessum einkennum eftir slysið getur þó ekki talist sönnun þess að slysið hafi verið orsök sjálfsvígsins. Í málinu hefur ekki verið upplýst um nánari tildrög þess að Á-kk-nf svipti sig lífi en ekkert hefur komið fram um að það verði rakið til vitrænna glapa sem stafað hafi af áverkum af völdum slyssins. Þegar til þessa er litið er ósannað orsakasamband milli umferðarslyssins og andlátsins. Ber af þessari ástæðu að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms.

Rétt er að málskostnaður falli niður fyrir Hæstarétti. Gjafsóknarkostnaður áfrýjenda greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjenda, S-kvk-ef B-kvk-ef, Á-kvk-ef F-kvk-ef Á-kvk-ef og Á-kvk-ef Á-kvk-ef Á-kvk-ef, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns þeirra, 500.000 krónur.