711/2009

M krafðist þess að úrskurðað væri að reglulegri umgengni hans við dóttur hans yrði komið á með aðför. Talið var að ekki væru skilyrði að lögum til að verða við kröfu M um að honum yrði í einu lagi heimilað um ókominn tíma að leita aðfarargerðar til að koma á umgengni við dóttur sína. Var því vísað frá héraðsdómi þeim kröfuliðum sem snéru að framtíð. Einn kröfuliður laut að umgengni á tímabili sem hefjast skyldi 6. janúar 2010 og ljúka 11. sama mánaðar. Ekki var uppfyllt það skilyrði fyrir aðför að fjárnám hafi verið gert fyrir dagsektum, sem lagðar hafi verið á þann sem tálmaði umgengni við barn. Að öðru leyti laut krafa M að umgengni á tímabilum sem þegar voru liðin. Var hann ekki talinn eiga lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að þessum hluta kröfugerðar hans yrði vísað frá dómi. Var því hafnað kröfu M um að heimilað yrði að koma á með aðför reglulegri umgengni við dóttur hans á tímabili sem hefjast skyldi 6. janúar 2010, en kröfum hans að öðru leyti vísað frá.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 7. desember 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. nóvember 2009, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Hann krefst jafnframt kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Málsaðilar voru áður í sambúð og eiga saman þrjár dætur, sem fæddar eru 1995, 1997 og 2002. Eftir sambúðarslit reis ágreiningur um forsjá barnanna, en með dómi Hæstaréttar 27. maí 2004 í máli nr. 31/2004 var varnaraðila falin forsjá þeirra. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. desember 2005 var mælt fyrir um hvernig umgengni sóknaraðila við börnin skyldi hagað. Umgengni féll niður á árinu 2007. Í dómsmálum, sem eftir það hafa risið milli aðilanna vegna umgengnisréttar, hefur komið fram sú afstaða dætranna að vilja ekki fara til sóknaraðila í umgengni við hann. Í þessum málum hefur reynt á kröfur hans um að fá yngsta barnið tekið úr umráðum varnaraðila og afhent sér með aðfarargerð til sumarumgengni við sig og til reglulegrar umgengni annan hvorn miðvikudag til næsta mánudags. Það mál, sem hér er til úrlausnar, er af sama toga. Málavöxtum og málsástæðum aðilana er að öðru leyti lýst í hinum kærða úrskurði.

Aðilar hafa lagt nokkur ný gögn fyrir Hæstarétt. Meðal gagna frá varnaraðila er sálfræðileg álitsgerð dómkvadds manns, I-kk-ef B-kk-ef sálfræðings, 22. nóvember 2009. Meðal þeirra atriða, sem í matsbeiðni var óskað eftir að yrðu metin var „hæfi foreldra til að sinna umgengni við börnin og áfallalausum samskiptum við hitt foreldrið vegna hennar.” Í ítarlegri matsgerð sálfræðingsins er meðal annars lýst stöðu barnanna og líðan þeirra og í niðurstöðum er sérstaklega fjallað um áhrif innsetningargerða á yngsta barnið.

II

Kröfugerð sóknaraðila er í tuttugu liðum, þar sem í hverjum fyrir sig er krafist að heimilað verði að koma á umgengni við yngsta barnið á tilteknu tímabili með aðför samkvæmt 50. gr. barnalaga nr. 76/2003. Flestir kröfuliðanna varða reglulega umgengni samkvæmt áðurnefndum héraðsdómi frá 2005 og skyldi fyrsta tímabil hennar hefjast 30. september 2009, en hið síðasta 26. maí 2010. Að öðru leyti lýtur krafan að umgengni um jól 2009, páska 2010 og um sumarið sama ár.

Í dómi Hæstaréttar 2. september 2008 í máli nr. 388/2008 reyndi á kröfu sóknaraðila um aðför til að ná fram reglulegri umgengni við yngsta barnið til frambúðar samkvæmt nefndum héraðsdómi frá 2005, svo og sumarumgengni á árinu 2008. Í niðurstöðu dóms Hæstaréttar kom fram að ekki væru skilyrði að lögum fyrir því að verða við kröfu sóknaraðila um að honum yrði í einu lagi heimilað um ókominn tíma að leita aðfarargerðar til að koma á umgengni við dóttur sína hverju sinni sem misbrestur kynni að verða á því að varnaraðili virti rétt hans í þeim efnum. Yrði því að vísa frá héraðsdómi kröfu sóknaraðila um að kveðið yrði á um heimild hans framvegis til að koma á með aðfarargerð reglulegri umgengni við dóttur aðilanna. Kröfugerð sóknaraðila, sem hér er til úrlausnar, er að þessu leyti sama marki brennd og í hinu fyrra máli. Leiðir þegar af því að vísa ber frá héraðsdómi þeim kröfuliðum, sem snúa að framtíð.

Einn kröfuliða sóknaraðila lýtur að því að komið verði á reglulegri umgengni hans og yngstu dóttur aðilanna á tímabili, sem hefjast skyldi 6. janúar 2010 og ljúka 11. sama mánaðar. Í hinum kærða úrskurði er lýst efni 50. gr. barnalaga og skilyrðum fyrir því að aðför verði heimiluð til að verða við kröfu þess, sem á rétt á umgengni við barn. Það skilyrði að fjárnám hafi verið gert fyrir dagsektum, sem lagðar eru á þann sem tálmar umgengni við barn, er ekki uppfyllt í málinu. Þessum kröfulið sóknaraðila verður því hafnað. Að öðru leyti en að framan greinir lýtur krafa sóknaraðila að umgengni á tímabilum, sem þegar eru liðin. Hann á því ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að þessum hluta kröfugerðar hans verði vísað frá dómi.

Samkvæmt framansögðu verður hafnað kröfulið sóknaraðila, sem lýtur að umgengni við dóttur aðilanna á tímabili, sem hefjast skyldi 6. janúar 2010. Að öðru leyti verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest. Eins og málið liggur fyrir reynir ekki sérstaklega á þýðingu nýrra gagna, sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Kröfu sóknaraðila, M, um að heimilað verði að koma á með aðför reglulegri umgengni við dóttur hans og varnaraðila, K, á tímabili sem hefjast skyldi 6. janúar 2010 er hafnað.

Hinn kærði úrskurður er að öðru leyti staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 200.000 krónur í kærumálskostnað.