1/2009

X var gefið að sök brot gegn valdstjórninni með því að slá í tvígang með rörtöng til tveggja lögreglumanna sem höfðu afskipti af honum. Hæstiréttur hafnaði kröfu ákærða um ómerkingu héraðsdóms, þar sem ekkert væri fram komið í málinu sem gæfi tilefni til þess að ómerkja héraðsdóminn. Var talið að í verknaði ákærða hefði falist hótun um líkamlegt ofbeldi gagnvart lögreglumönnum við skyldustörf. Framkoma hans yrði ekki afsökuð með því að afskipti lögreglumannanna af honum hefðu verið ólögmæt. Var X dæmdur í 4 mánaða skilorðsbundið fangelsi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 5. desember 2008 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á sakfellingu ákærða en þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms. Til vara krefst hann sýknu af kröfum ákæruvaldsins, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð.

Ákærða er gefið að sök brot gegn valdstjórninni með því að slá í tvígang með rörtöng til tveggja lögreglumanna sem höfðu afskipti af honum. Kröfu sína um ómerkingu héraðsdóms byggir ákærði á því að mat héraðsdóms á vætti lögreglumannanna hafi verið rangt. Ljóst hafi verið í upphafi að niðurstaða málsins myndi ráðast af mati á sönnunargildi framburðar ákærða, sem neiti sök, og munnlegs framburðar lögreglumannanna, því hafi borið að hafa dóminn fjölskipaðan. Lýsing lögreglumannanna á háttsemi hans fái ekki staðist þegar aðstæður séu skoðaðar. Vísar hann þar til þess að aðgangur að kjallaraíbúð hans, þar sem hann var handtekinn, sé niður þröngar tröppur og útidyrnar séu lágar og mjóar og sýn takmörkuð úr tröppunum. Standist því ekki að hann hafi náð í rörtöngina og síðan slegið frá sér eins og hann er sakaður um. Dómarinn hafi ekki farið á vettvang til þess að kynna sér aðstæður. Loks telur hann að það að lögreglurannsóknin hafi í upphafi beinst að öðru sakarefni en broti því sem ákært var fyrir, bendi til þess að háttsemi hans hafi upphaflega ekki verið talin alvarleg. Allt þetta eigi að leiða til þess að dómurinn verði ómerktur.

Í fjölmörgum málum ræðst niðurstaða af mati á sönnunargildi framburðar vitna án þess að ástæða sé talin vera til þess að hafa dóm fjölskipaðan. Það er meginregla að einn dómari fari með mál í héraði. Þágildandi ákvæði 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1994, var heimildarákvæði, einkum til að gera það mögulegt að styrkja dóm ef mál er mjög umfangsmikið eða vandasamt. Slíkar aðstæður þykja ekki hafa verið fyrir hendi í þessu máli né aðrar ástæður er leiða kynnu til þess að dómur yrði fjölskipaður.

Ekkert bendir til þess að líkur séu til að mat héraðsdóms á framburði ákærða og vitna hafi verið rangt. Enga mótsögn er að sjá í endurriti af skýrslum lögreglumannanna og lýsa þeir aðstæðum glögglega. Við mat á framburði vitna lítur dómari meðal annars til þess tíma er líður frá atburði til skýrslutöku hjá lögreglu. Lögreglurannsókn ber að hraða enda skiptir það af augljósum ástæðum máli að skýrslur séu teknar sem fyrst eftir að atburður á sér stað. Það varðar hins vegar ekki ómerkingu sakamáls þó að taka skýrslu dragist. Í því tilviki sem hér um ræðir liggur fyrir ítarleg frumskýrsla lögreglu og ákærði var yfirheyrður strax daginn eftir um atvikið en hann vildi ekki tjá sig. Ekki verður séð að ákærði hafi krafist þess í héraði að gengið yrði á vettvang og var ekki talið tilefni til þess. Þá hefur ákærði ekki lagt fram gögn til stuðnings þeirri fullyrðingu sinni að aðstæður útiloki að hann hafi ógnað lögreglumönnunum.

Lögreglumennirnir fóru á vettvang vegna beiðni um aðstoð þar sem ákærði var sagður ógna foreldrum sínum og ganga berserksgang, en barn var á heimili foreldra hans. Hafði lögregla því fullt tilefni til afskipta af ákærða. Það er þá sem hann fremur það brot sem hann er ákærður fyrir. Rök hans sem lúta að því að um tilefnislaus eða ólögleg afskipti lögreglu af honum hafi verið að ræða standast ekki og eðli málsins samkvæmt var annað tilefni til aðkomu lögreglu en sú háttsemi sem ákært er vegna.

Er ekkert það fram komið í máli þessu sem gefur tilefni til þess að ómerkja héraðsdóminn og er þeirri kröfu ákærða hafnað.

Svo sem að framan greinir voru lögreglumenn kvaddir á vettvang að gefnu tilefni. Í verknaðarlýsingu ákæru, að ákærði hafi hótað lögreglumönnum við skyldustörf með því að slá í tvígang til þeirra með rörtöng, felst eins og dómari umorðar það „hótun um líkamlegt ofbeldi gagnvart lögreglumönnunum við skyldustörf.“ Þessi framkoma ákærða verður ekki afsökuð með því að afskipti þeirra af honum hafi verið ólögmæt. Sakarferli ákærða er nægilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Stóðst hann skilorð það sem honum var sett með dómi 27. febrúar 2003 vegna brots gegn valdstjórninni. Verður héraðsdómur því staðfestur um sakarmat, refsingu og sakarkostnað með vísan til forsendna hans og framangreindra raka.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, B-kk-nf Þ-kk-nf E-kk-nf, skal greiða allan áfrýjunarkostnað málsins 198.199 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.