193/2001

S kærði úrskurð héraðsdóms þess efnis að hafna kröfu um að gera M að láta sér í té upplýsingar um það hvaða skráði notandi internetþjónustu M kynni að hafa notað tiltekið dulnefni undir efni, sem birtist á netspjalli vefs héraðsfréttablaðs Ísfirðinga. Taldi S ríka rannsóknarhagsmuni krefjast þess, að aflað yrði þeirra sönnunargagna, sem krafa hans lyti að. Hæstiréttur féllst á það með S að beita mætti b. lið 86. gr. laga nr. 19/1991 með lögjöfnun, þannig að til greina kæmi að leggja á M skyldu til að veita umdeildar upplýsingar. Að virtum ummælunum og umræðunum, sem á eftir fylgdu, þóttu ekki vera efni til að fallast á, að svo ríkir almannahagsmunir eða einkahagsmunir sem um ræðir í b. lið 2. mgr. 87. gr. nefndra laga, krefðust þess að beitt yrði þeim aðgerðum sem S leitaði heimildar fyrir. Var úrskurður héraðsdóms staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 23. maí 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vestfjarða 22. maí 2001, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að láta sér í té upplýsingar um hvaða skráði notandi þjónustu varnaraðila kunni að hafa notað nafnið „S-kk-nf D-kk-nf“ undir efni, sem birtist kl. 1.56 aðfaranótt 28. janúar 2001 á svokölluðu netspjalli vefs héraðsfréttablaðsins Bæjarins besta á Ísafirði. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Sóknaraðili krefst þess að framangreind krafa hans verði tekin til greina.

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sóknaraðila gert að greiða kærumálskostnað.

I.

Eins og ráðið verður af áðursögðu er mál þetta sprottið af ummælum, sem birtust undir nafninu „S-kk-nf D-e-x“ á spjallvef blaðsins Bæjarins besta á Ísafirði. Var þar farið niðrandi orðum um störf nafngreinds manns og líkamsvöxt, auk þess sem skrif hans á sama vettvangi voru sögð aumkunarverð. Sóknaraðili kveður S-kk-þf D-x-x Ó-kk-þf hafa gefið sig fram við lögreglu 1. febrúar 2001 og borið fram kæru á hendur „óþekktum aðila“, sem hafi ritað þetta efni í sínu nafni, enda væri S-kk-nf sá eini, sem gegni því. Telur sóknaraðili mikla hagsmuni tengjast því að aflað verði þeirra sönnunargagna, sem krafa hans lýtur að, enda ráði þau kosti lögreglunnar á að færa sönnur um refsivert brot, sem framið hafi verið, og komast að raun um hver sá seki sé. Rannsóknarhagsmunir vegi hér þyngra en þeir hagsmunir, sem tengdir séu þagnarskyldu starfsmanna varnaraðila samkvæmt 43. gr. laga nr. 107/1999 um fjarskipti.

II.

Fallist er á með sóknaraðila að beita megi ákvæði b. liðar 86. gr. laga nr. 19/1991 með lögjöfnun, þannig að til greina komi að leggja á varnaraðila skyldu til að veita þær upplýsingar, sem krafa sóknaraðila tekur til, sbr. dóm Hæstaréttar í dómasafni 1998, bls. 3740.

Samkvæmt 2. mgr. 87. gr. laga nr. 19/1991 verður ekki gripið til aðgerða, sem 86. gr. laganna tekur til, nema að fullnægðum þeim skilyrðum, sem greinir í fyrrnefnda lagaákvæðinu. Fyrir liggur að sóknaraðili telur brotið, sem hann hefur til rannsóknar, geta varðað við 234. gr. og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Refsing við slíku broti getur mest orðið fangelsi í eitt ár. Hún nær þannig ekki því lágmarki, sem mælt er fyrir um í b. lið 2. mgr. 87. gr. laga nr. 19/1991. Reisir sóknaraðili kröfu sína þess í stað á undanþáguheimild ákvæðisins, sem tekur til þess þegar ríkir almannahagsmunir eða einkahagsmunir krefjist þess að beitt verði aðgerðum samkvæmt 86. gr. laganna.

Meðal gagna málsins er endurrit þeirra skoðanaskipta, sem fóru fram á spjallvef Bæjarins besta í umrætt sinn. Eftir að ummælin, sem málið varðar, birtust þar snerust ýmsir til varnar manninum, sem þau beindust að, auk þess sem þá kom fram, meðal annars frá ritstjóra netútgáfu blaðsins, að þau stöfuðu ekki frá þeim, sem „í daglegu tali er ævinlega nefndur S-kk-nf D-x-x“. Þegar ummælin og umræðurnar, sem á eftir fylgdu, eru virtar í heild eru ekki efni til að fallast á að þeir ríku almannahagsmunir eða einstaklingshagsmunir, sem um ræðir í b. lið 2. mgr. 87. gr. laga nr. 19/1991, krefjist þess að beitt verði þeim aðgerðum, sem sóknaraðili leitar heimildar fyrir. Verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Varnaraðila verður dæmdur kærumálskostnaður úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Allur kostnaður af kærumáli þessu greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns varnaraðila, 50.000 krónur.