558/2015

X var sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa með rangri kæru og röngum framburði hjá lögreglu leitast við að átta manns yrðu sakaðir um kynferðisbrot, líkamsárás, hótanir og ólögmæta nauðung en X hafði greint frá því að þau hefðu í sameiningu veist að henni með ofbeldi og hótað henni og fjölskyldu hennar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við ákvörðun refsingar við broti gegn 148. gr. laga nr. 19/1940 skyldi hafa hliðsjón af því hversu þung refsing væri lögð við broti því sem sagt hefði verið eða gefið til kynna að viðkomandi hefði drýgt. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði en fullnustu refsingar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða brotaþolum hverju fyrir sig 500.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 22. júlí 2016 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hennar verði þyngd.

Ákærða krefst aðallega sýknu, til vara að sér verði ekki gerð refsing, en að því frágengnu að hún verði milduð. Þá krefst hún þess aðallega að einkaréttarkröfum verði vísað frá dómi, til vara að hún verði sýknuð af þeim, en að því frágengnu að þær verði lækkaðar.

Brotaþolar, A, B, C, D, E, F, G og H krefjast staðfestingar héraðsdóms um einkaréttarkröfur sínar og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Af gögnum málsins er ljóst að þrír þeirra brotaþola, sem ákærða bar þeim sökum er í ákæru greinir, voru ekki í samkvæmi því sem hér um ræðir og heldur ekki nokkur vitni, sem ákærða sagði hafa verið þar.

Samkvæmt 115. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála metur dómari sönnunargildi framburðar ákærða, þar á meðal trúverðugleika hans, við úrlausn máls. Skal í því sambandi meðal annars hugað að ástandi og hegðun ákærða við skýrslugjöf og stöðugleika í frásögn hans. Ekki eru efni til að vefengja mat fjölskipaðs héraðsdóms á trúverðugleika framburðar ákærðu, sbr. 3. mgr. 208 gr. laga nr. 88/2008. Þá eru heldur ekki forsendur til að draga í efa það mat dómsins, sem skipaður var geðlækni, að fullnægt sé saknæmisskilyrðum. Brot ákærðu, sem er sakhæf í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, var fullframið við lok yfirheyrslu hjá lögreglu 8. mars 2012. Samkvæmt þessu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærðu og heimfærslu til refsiákvæðis.

Samkvæmt 148. gr. almennra hegningarlaga skal við ákvörðun refsingar fyrir brot gegn lagagreininni hafa hliðsjón af því hversu þung refsing er lögð við broti því, sem sagt er eða gefið til kynna að viðkomandi hafi drýgt. Svo sem lýst er í ákæru sakaði ákærða brotaþola um ýmis alvarleg brot gegn almennum hegningarlögum, þar á meðal kynferðisbrot eftir 1. mgr. 194. gr. og líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr., en brot þessi geta varðað allt að 16 ára fangelsi. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til refsiforsendna héraðsdóms er refsing ákærðu ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Vegna hins langa tíma sem liðinn er frá því brotið var kært og með því að ákærða hefur ekki áður gerst sek um refsivert brot þykir mega binda refsinguna skilorði eins og í dómsorði greinir.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um miskabætur og málskostnað brotaþolum til handa verða staðfest. Þá verður ákærðu gert að greiða hverjum brotaþola um sig 50.000 krónur í málskostnað við að halda kröfum sínum fram hér fyrir dómi, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Ákærða verður dæmd til greiðslu alls áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærða, X, sæti fangelsi í 18 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum 2 árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að öðru leyti skal héraðsdómur vera óraskaður.

Ákærða greiði brotaþolum, A, B, C, D, E, F, G og H hverju um sig, 50.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákærða greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.040.004 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, H-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 992.000 krónur.