272/2008

P krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda S á tjóni sem hann varð fyrir í starfi sínu á svokölluðum steinalager á vinnusvæði fyrir utan steinsmiðju S. Óumdeilt var að slysið varð eftir að P hafði komið steini fyrir í grjóthrúgu á lagersvæðinu. Féll P er hann var að fara niður af steininum eftir að hafa leyst krók af keðjum sem slegið hafði verið um steininn. P var einn til frásagnar um slysið. Fallist var á það með héraðsdómi að þar sem engin rannsókn hafði farið fram á af hálfu Vinnueftirlits ríkisins, sökum þess að S lét hjá líða að tilkynna eftirlitinu um slysið, yrði frásögn P af atvikum lögð til grundvallar sem og þær upplýsingar sem lágu fyrir í málinu og yllu ekki ágreiningi. Hins vegar var ekki talið unnt að fallast á allar ályktanir héraðsdóms um vinnulag á vinnusvæði S. Talið var að S hefði ekki sinnt nægilega skyldu sinni til að tryggja öryggi á vinnustað sínum eins og mátti krefjast af honum og að sú vanræksla hans hefði átt þátt í að P varð fyrir umræddu slysi. Bar S því fébótaábyrgð á tjóni P. P var látinn bera 1/3 hluta tjóns síns sjálfur, þar sem hann þekkti aðstæður vel og hafði margsinnis áður tekið á móti stórgrýti. Honum hafði því borið að gæta að sér við vinnu sína eins og sanngjarnt og eðlilegt mætti telja.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. maí 2008. Hann krefst þess að viðurkennd verði bótaskylda stefnda á tjóni, sem áfrýjandi varð fyrir í starfi sínu 20. nóvember 2001. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem honum var veitt í héraði.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og greiðslu málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að sök verði skipt og málskostnaður verði felldur niður.

Áfrýjandi hefur stefnt Sjóvá-Almennum tryggingum hf. til réttargæslu.

Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi varð áfrýjandi fyrir slysi á svokölluðum steinalager á vinnusvæði stefnda fyrir utan steinsmiðju hans við Skemmuveg í Kópavogi. Stór og þungur steinn hafði verið fluttur með vörubifreið á vinnusvæðið og átti að flytja hann af palli vörubifreiðarinnar og koma honum fyrir á lagersvæðinu með krana eða hlaupaketti, eftir að brugðið hafði verið keðju undir steininn. Kraninn gekk eftir sérstökum brautum yfir lagersvæðinu og voru stjórntæki hans í snúru tengdri við hann. Aðilar eru sammála um að steinninn hafi verið um 1,8 metrar á kant og um 11 tonn að þyngd. Í hinum áfrýjaða dómi er því lýst að sérstakar tilfæringar hafi þurft til við að koma steininum af vörubifreiðinni vegna þyngdar hans og aflleysis kranans. Óumdeilt er að slys áfrýjanda varð eftir að hann hafði komið steininum fyrir í grjóthrúgu á lagersvæðinu. Féll áfrýjandi er hann var að fara niður af steininum eftir að hafa leyst krók af keðjum sem slegið hafði verið um steininn eins og áður segir.

Áfrýjandi er einn til frásagnar um slysið. Gögn málsins benda til þess að verkstjóri hjá stefnda hafi fengið vitneskju um það strax sama dag en óumdeilt er að hann vissi af slysinu eigi síðar en tveimur dögum seinna. Fallist er á með héraðsdómi að þar sem engin rannsókn fór fram af hálfu Vinnueftirlits ríkisins, sökum þess að stefndi lét hjá líða að tilkynna eftirlitinu um slysið, verði frásögn áfrýjanda af atvikum lögð til grundvallar sem og þær upplýsingar sem fyrir liggja í málinu og ekki valda ágreiningi. Hins vegar er ekki unnt að fallast á allar ályktanir héraðsdóms um vinnulag á vinnusvæði stefnda. Verður þannig, gegn andmælum áfrýjanda, ekki miðað við þann framburð B-kk-ef S-kk-ef verkstjóra að það hafi verið sérstaklega í verkahring áfrýjanda að sjá um lagersvæðið og moka snjó eða salta ef svo bar undir. Þá verður ekki talið liggja fyrir að áfrýjandi hafi haft frjálsar hendur um hvar steinar voru settir niður á svæðinu. Í því sambandi verður einnig litið til framburðar K-kk-ef G-kk-ef fyrrum samstarfsmanns áfrýjanda og J-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef fyrrverandi framkvæmdastjóra stefnda þess efnis að meðal annars vegna plássleysis hafi oft þurft að stafla upp steinum á lagersvæðinu. Verður við það miðað að svæðið hafi verið yfirfullt af steinum umrætt sinn og gönguleiðir um það ekki fyrir hendi.

Eins og áður greinir er fram komið í málinu að krani sá sem notaður var til þess að færa umræddan stein hafi ekki verið nægilega öflugur til að lyfta steininum upp með góðu móti. Verður miðað við þá frásögn áfrýjanda að þess vegna hafi þurft sérstakar tilfæringar við að koma steinunum fyrir og hafi af þeim sökum ekki verið unnt að setja hann niður á þeim hentugasta stað sem kann að hafa komið til greina. Af sömu ástæðu hafi þurft að setja steininn ofan á annan stein, svo hægara yrði að flytja hann síðar til sögunar í smiðju stefnda. Samkvæmt framansögðu verður einnig miðað við þá frásögn áfrýjanda að vegna plássleysis á svæðinu hafi hann orðið að koma steininum fyrir í töluverðri hæð í steinahrúgunni. Hafi fall áfrýjanda af þessum sökum verið 2-3 metrar. Einnig kom fram hjá áfrýjanda að vegna þess hve snúra frá stjórntæki yfir í krana hafi verið stutt, eða um það bil tveir metrar, hafi hann þurft að klöngrast á eftir krananum inn í grjóthrúguna. Verður helst ráðið af gögnum málsins að áfrýjandi hafi haldið á stjórntækinu er slysið varð og því átt örðugra um vik en ella við að koma sér með öruggum hætti til baka. Þá kom fram hjá áðurnefndum K-kk-þgf og J-kk-þgf Þ-kk-þgf að starfsmenn stefnda hefðu kvartað yfir því að stjórntæki kranans hefðu ekki verið þráðlaus, en J-kk-nf sagði að ekki hafi verið fallist á þessar kvartanir þar sem þráðlaus fjarstýring myndi frekar týnast og tefja þannig vinnu.

Ýmis ákvæði laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum leggja skyldur á herðar atvinnurekendum að tryggja öryggi starfsmanna. Vísast hér einkum til 1. mgr. 13. gr., 37. gr. og 42. gr. laganna. Þá er að finna ákvæði í reglum settum á grundvelli laganna sem koma til athugunar þegar metin er sök stefnda og ekki var fylgt með fullnægjandi hætti á vinnusvæði stefnda.

Samkvæmt þeim atriðum sem rakin hafa verið verður lagt til grundvallar að stefndi hafi ekki sinnt nægilega skyldu sinni til að tryggja öryggi á vinnustað sínum eins og mátti krefjast af honum og að sú vanræksla hans hafi átt þátt í að áfrýjandi varð fyrir umræddu slysi. Ber stefndi því fébótaábyrgð á tjóni áfrýjanda. Á hinn bóginn verður að telja áfrýjanda eiga nokkra sök á slysinu. Hann þekkti aðstæður vel og hafði margsinnis áður tekið á móti stórgrýti. Þá er fram komið að hann hafði alla möguleika á að meta sjálfur hvort hann þyrfti aðstoð við verkið. Bar honum eins og vinnandi fólki almennt að gæta að sér við vinnu sína eins og sanngjarnt og eðlilegt verður talið. Verður hann látinn bera 1/3 hluta tjóns síns sjálfur.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Viðurkennt er að stefndi, S. Helgason ehf., sé skaðabótaskyldur fyrir 2/3 hlutum þess tjóns sem áfrýjandi, P-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf, varð fyrir í slysi 20. nóvember 2001.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað. Stefndi greiði 500.000 krónur í málskostnað í héraði er renni í ríkissjóð. Stefndi greiði áfrýjanda 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.