620/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa J um að skaðabótamáli hans gegn K hf. yrði frestað þar til endanleg niðurstaða fengist í sakamáli gegn fyrrum stjórnendum K hf. Hinn kærði úrskurður var felldur úr gildi þar sem J hafði ekki leitast við að skýra út hvernig þau ætluðu brot sem fjallað var um í sakamálinu gætu leitt til þess að hann ætti skaðabótakröfu á hendur K hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. september 2012, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. september 2012, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að máli hans gegn sóknaraðila yrði frestað. Kæruheimild er í 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði kröfu varnaraðila um frestun málsins, svo og að sér verði dæmdur kærumálskostnaður.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti. Þegar af þeirri ástæðu getur krafa hans um málskostnað í héraði ekki komið til álita hér fyrir dómi.

I

Samkvæmt málatilbúnaði varnaraðila keypti hann á árinu 2002 hlutabréf í Búnaðarbanka Íslands hf., sem eftir sameiningu við annað félag fékk heitið Kaupþing banki hf., að nafnverði 1.400 krónur. Fyrir liggur í málinu að varnaraðili átti enn hlutabréf í félaginu sem þessu svaraði þegar Fjármálaeftirlitið neytti 9. október 2008 heimildar í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, til að taka yfir vald hluthafafundar í félaginu, víkja stjórn þess frá og setja yfir það skilanefnd. Eftir að lögum nr. 161/2002 hafði verið breytt með lögum nr. 44/2009 var skipuð slitastjórn í félaginu og gaf hún út innköllun til kröfuhafa, en félagið ber nú heiti sóknaraðila.

Varnaraðili lýsti 28. desember 2009 kröfu við slit sóknaraðila. Í kröfulýsingunni var liður með fyrirsögninni: „Lýsing kröfu“, þar sem sagði eftirfarandi: „Ofangreind krafa er andvirði þess hlutafjár að nafnvirði, sem framangreindur kröfuhafi var skráð fyrir skv. hlutaskrá Kaupþing banka hf þann 24.11.2008. Framangreint nafnverð hlutabréfanna að fjárhæð kr. 1.400 þ.e. uppreiknað stofnverð/kaupverð á sölugengi 1.284 ásamt dráttarvöxtum og kostnaði er ógreitt til kröfuhafa.“ Þess var krafist að krafan fengi notið stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Að því leyti, sem máli skiptir, var þar að öðru leyti eingöngu að finna sundurliðun á fjárkröfu varnaraðila, þar sem fram kom að „nafnverð hlutabréfa“ væri 1.400 krónur og „stofnverð/kaupverð á gengi 1.284“ væri 1.797.600 krónur. Við síðastgreinda fjárhæð var síðan bætt dráttarvöxtum frá 24. nóvember 2008 til 23. desember 2009, 377.496 krónum, innheimtuþóknun að fjárhæð 137.000 krónur, 16.900 krónum í þóknun fyrir ritun kröfulýsingar og 33.565 krónum í virðisaukaskatt, en alls nam krafan þannig 2.362.561 krónu. Í skrá um lýstar kröfur, sem slitastjórn sóknaraðila gerði, var kröfu varnaraðila hafnað. Með því að varnaraðili felldi sig ekki við þessa afstöðu til kröfu sinnar og ekki tókst að leysa ágreining um hana beindi sóknaraðili honum til héraðsdóms 11. febrúar 2011 og var mál þetta þingfest af því tilefni 11. maí sama ár.

Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi fékk varnaraðili ítrekað fresti þar til hann lagði fram greinargerð af sinni hendi í þinghaldi 7. mars 2012, en í málinu er hann sóknaraðili í héraði. Í greinargerðinni var getið um áðurnefnd hlutabréfakaup varnaraðila á árinu 2002 og sagði að við „hrun bankans 8. október 2008 féllu hlutabréf hans og er fullyrt af varnaraðila að þau hafi orðið að engu þar með. Sóknaraðili andmælir þessum skilningi varnaraðila og krefst þess að litið verði á kröfur hans sem skaðabótakröfu á hendur bankanum, sem falli undir 113. gr. laga nr. 21/1991.“ Að þessu sögðu var gerð grein fyrir fjárhæð fyrrnefndrar kröfu varnaraðila, svo og tveggja varakrafa sem hann hafði uppi, en í því sambandi var tekið fram að gengið 1.284 á hlutabréfum hans tæki mið af viðskiptaverði þegar það hafi „hæst farið ... á árinu 2007 eða 2008“. Því næst var rakið að varnaraðili teldi tjón sitt hafa orðið „vegna bótaskyldrar hegðunar yfirmanna og stjórnenda“ sóknaraðila, sem voru nafngreindir þrír að tölu. Þessir stjórnendur hafi sýnt af sér „ólögmætt atferli“ af ásetningi eða stórfelldu gáleysi, varnaraðili hafi orðið fyrir tjóni „í formi glataðra hlutabréfa ásamt innheimtukostnaði og vöxtum“ og hafi þetta tjón verið fyrirsjáanleg og sennileg afleiðing saknæmrar hegðunar stjórnendanna. Sóknaraðili bæri vinnuveitendaábyrgð á tjóninu. Þess var og getið að varnaraðili hafi ekki verið fagfjárfestir og hafi hann því átt rétt á „leiðsögn og raunsönnum upplýsingum um rétta fjárhagsstöðu bankans allan þann tíma, sem hann átti umrædd hlutabréf“, en slíks hafi hann ekki notið. Að öðru leyti geymdi greinargerð varnaraðila endursögn af nokkrum meginatriðum í ákæru, sem sérstakur saksóknari gaf út 16. febrúar 2012 á hendur þeim þremur stjórnendum Kaupþings banka hf., sem áður var getið, ásamt einum manni öðrum vegna ætlaðra brota þeirra í september 2008 gegn nánar tilteknum ákvæðum almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti.

Eftir að sóknaraðili hafði lagt fram greinargerð í héraði krafðist varnaraðili þess í þinghaldi 26. júní 2012 að málinu yrði frestað í ótiltekinn tíma þar til endanleg niðurstaða yrði fengin í sakamálinu, sem höfðað var með ákærunni 16. febrúar sama ár. Sóknaraðili mótmælti þessari kröfu og var málið munnlega flutt um ágreiningsefnið 30. ágúst 2012. Með hinum kærða úrskurði var krafa varnaraðila tekin til greina.

II

Í greinargerð varnaraðila fyrir héraðsdómi er ekki frekar en að framan getur leitast við að skýra út hvernig þau ætluðu brot, sem talin eru hafa verið drýgð í september 2008 samkvæmt áðurnefndri ákæru frá 16. febrúar 2012, geti leitt til þess að hann eigi skaðabótakröfu á hendur sóknaraðila, sem svari til gangverðs „á árinu 2007 eða 2008“ á hlutabréfum í forvera sóknaraðila, sem varnaraðili keypti á árinu 2002. Þegar af þessum sökum getur ekki komið til álita að beita undantekningarheimild í 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991, til að fresta máli þessu þar til niðurstaða verður fengin í sakamálinu, sem hér um ræðir. Hinn kærði úrskurður verður því felldur úr gildi.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Það athugast að eins og ráðið verður af því, sem að framan greinir, varð aðfinnsluverður dráttur á rekstri þessa máls fyrir héraðsdómi áður en hinn kærði úrskurður gekk.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðili, J-kk-nf B-x-x G-kk-nf, greiði sóknaraðila, Kaupþingi hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.