3/2002

Aðilar deildu um ábyrgð á göllum á raðhúsi í Hafnarfirði sem D og Þ keyptu af S í desember 1997. Fyrir héraðsdómi kröfðust D og Þ aðallega skaðabóta en til vara afsláttar og var stefnukrafan samansett af viðgerðarkostnaði samkvæmt mati dómkvadds manns og kostnaði við förgun og brottflutning úr húsinu. Með héraðsdómi var vísað frá dómi þeim hluta kröfunnar vegna viðgerðarkostnaðarins, sem varðaði sameign hússins samkvæmt matsgerð. Að öðru leyti var dómur lagður á kröfu þeirra D og Þ og þeim dæmdur afsláttur í héraðsdómi. Talið var að D og Þ hefðu þurft að kæra til Hæstaréttar ákvæði héraðsdóms um frávísun, til að koma fram endurskoðun á þeim hluta málsins. Þar sem þess hafi ekki verið gætt, gæti krafa D og Þ ekki komið að þessu leyti til álita fyrir Hæstarétti og þótti engu breyta að sú ástæða fyrir frávísun, sem fram kom í héraðsdómi, fengi ekki staðist. Eins og málið var lagt fyrir Hæstarétt var eingöngu til úrlausnar hvort D og Þ ættu rétt til afsláttar af kaupverði raðhússins vegna galla. Samkvæmt reglum fjármunaréttar skyldi við það miðað að fjárhæð afsláttar væri mismunur á kaupverði eignar og því verði sem ætla mætti að kaupandi hefði viljað greiða fyrir eignina, hefði honum verið kunnugt um annmarka þá, sem á henni voru. Af þessu leiði að afsláttur verði ekki ákveðinn nema í einu lagi vegna kaupanna. Með því að héraðsdómur hafi ranglega vísað frá kröfu vegna hluta þeirra galla, sem eignin var talin haldin, væru ekki skilyrði til að fella efnisdóm á þann hluta kröfunnar, sem eftir stæði. Hefði héraðsdómi því þegar svo var komið borið að vísa málinu í heild frá dómi. Samkvæmt því taldi Hæstiréttur að ekki yrði komist hjá því að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu máli þessu til Hæstaréttar 2. janúar 2002. Þau krefjast þess að gagnáfrýjandi greiði þeim 3.880.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 16. júní 2001 til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefjast aðaláfrýjendur þess að ákvæði héraðsdóms um málskostnað verði staðfest svo og að gagnáfrýjandi verði dæmd til að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti.

Héraðsdómi var gagnáfrýjað 18. mars 2002. Gagnáfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfu aðaláfrýjenda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi deila aðilar um ábyrgð á göllum á raðhúsinu að Stekkjarhvammi 17 í Hafnarfirði, sem aðaláfrýjendur keyptu af gagnáfrýjanda fyrir 13.000.000 krónur með kaupsamningi 16. desember 1997. Fyrir héraðsdómi kröfðust aðaláfrýjendur aðallega skaðabóta að fjárhæð 4.265.138 krónur úr hendi gagnáfrýjanda, en til vara afsláttar að sömu fjárhæð. Stefnukrafan var þannig sundurliðuð að 3.880.000 krónur voru reistar á mati dómkvadds manns á viðgerðarkostnaði hússins, en 385.138 krónur voru vegna kostnaðar við förgun og brottflutnings úr húsinu. Með héraðsdómi var vísað frá dómi hluta kröfunnar vegna viðgerðarkostnaðarins, er byggðist á þeim þáttum matsgerðarinnar, sem héraðsdómur taldi varða þá hluta raðhússins sem væru í sameign með öðrum húsum í raðhúsalengjunni, að fjárhæð 1.408.300 krónur. Dómur var að öðru leyti lagður á kröfu aðaláfrýjenda og þeim dæmdur afsláttur. Í áfrýjunarstefnu krefjast aðaláfrýjendur afsláttar samkvæmt framangreindri matsgerð án tillits til þess að málinu var í héraði vísað frá að hluta. Í greinargerð til Hæstaréttar breyttu aðaláfrýjendur kröfugerð sinni og krefjast þess nú að kröfugerð þeirra fyrir héraðsdómi verði teknin til greina. Gagnáfrýjandi hefur mótmælt því að aðrir þættir kröfu aðaláfrýjenda en varðandi afslátt komist að fyrir Hæstarétti, svo og að þeir hækki kröfu sína frá áfrýjunarstefnu. Verður dómur lagður á málið í Hæstarétti miðað við kröfugerð aðaláfrýjenda í áfrýjunarstefnu.

II.

Eins og að framan er rakið var með hinum áfrýjaða dómi vísað frá héraðsdómi þeim þáttum í kröfu aðaláfrýjanda, er vörðuðu kostnað við að bæta úr göllum á þeim hlutum hússins að Stekkjarhvammi 17, sem héraðdómur taldi í sameign með öðrum húsum í raðhúsalengjunni, samtals að fjárhæð 1.408.300 krónur. Til að koma fram endurskoðun á þeirri niðurstöðu hefðu aðaláfrýjendur þurft að kæra til Hæstaréttar ákvæði hans um frávísun eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar í dómasafni 1994, bls. 1293 og 2869, svo og dóma 31. maí 2000 í máli nr. 29/2000, 10. maí 2001 í máli nr. 421/2000 og 22. nóvember 2001 í máli nr. 103/2001. Með því að þessa hefur ekki verið gætt getur krafa aðaláfrýjenda ekki komið að þessu leyti til álita fyrir Hæstarétti, en engu fær þá breytt að sú ástæða fyrir frávísun, sem fram kemur í héraðsdómi, fái ekki staðist.

Eins og málið hefur verið lagt fyrir Hæstarétt er, eins og að framan er rakið, eingöngu til úrlausnar hvort aðaláfrýjendur eigi rétt til afsláttar af kaupverði Stekkjarhvamms 17 vegna galla. Samkvæmt þeim reglum fjármunaréttar, sem beitt er við ákvörðun afsláttar í fasteignakaupum, fæst fjárhæð afsláttar með því að lækka kaupverð eignarinnar í sama hlutfalli og gallinn hefur rýrt verðgildi hennar. Er þannig við það miðað að fjárhæð afsláttar sé mismunur á kaupverði eignar og því verði, sem ætla mætti að kaupandi hefði viljað greiða fyrir eignina hefði honum verið kunnugt um annmarka þá, sem á henni voru. Af þessu leiðir að afsláttur verður ekki ákveðinn nema í einu lagi vegna kaupanna. Með því að héraðsdómur hefur eins og að framan er rakið ranglega vísað frá kröfu vegna hluta þeirra galla, sem eignin var talin haldin, eru ekki skilyrði til að fella efnisdóm á þann hluta kröfunnar, sem eftir stendur. Hefði héraðsdómi því þegar svo var komið borið að vísa málinu í heild frá dómi. Samkvæmt því verður ekki komist hjá því að vísa málinu eins og það nú liggur fyrir sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Í ljósi atvika málsins er rétt að aðilar beri hver sinn kostnað af því í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.