183/2015

Héraðsdómur í máli ákæruvaldsins á hendur X var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar sökum þess að ekki voru uppfyllt skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, svo sem gert hafði verið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 20. febrúar 2015 af hálfu ákæruvaldsins og krefst þess aðallega að ákærða verði sakfelld samkvæmt ákæru og henni gerð refsing, en til vara að héraðsdómur verði ómerktur.

Ákærða krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að sér verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa.

Mál þetta var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi 8. september 2013, þar sem ákærðu var gefið að sök að hafa brotið gegn 81. gr., sbr. 3. og 4. tölulið 1. mgr. 52. gr. laga nr. 49/2005 um fullnustu refsinga, sbr. 1. mgr. 8. gr. reglna fangelsa nr. 54/2012, með því að hafa 18. maí 2013 smyglað nánar tilteknum lyfjatöflum inn í fangelsið að Litla-Hrauni. Ákærða mætti ekki við þingfestingu málsins 17. október 2013, en það gerði á hinn bóginn nafngreindur lögmaður, sem sagði hana hafa forföll, svo og að hún óskaði eftir að hann yrði skipaður verjandi hennar í málinu. Það var gert og málinu frestað að því búnu til 7. nóvember 2013. Í þinghaldi þann dag mætti ákærða heldur ekki og kvaðst verjandinn ekki hafa náð til hennar. Var þá bókað að dómari teldi framlögð gögn nægileg og ekki þörf á frekari sönnunarfærslu. Samkvæmt 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála væri málið dómtekið á þeim grunni, en í fyrirkalli, sem birt hafði verið fyrir ákærðu, hafði þess verið getið að ef hún mætti ekki til þinghalds yrði hún að búast við að fjarvist hennar yrði metin til jafns við að hún viðurkenndi brotið og að dómur yrði lagður á málið að henni fjarstaddri, sbr. 1. mgr. 155. gr. sömu laga. Dómur gekk í málinu 5. desember 2013, þar sem ákærða var sýknuð af kröfum ákæruvaldsins.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar, sem kvað upp dóm 18. desember 2014 í málinu sem var nr. 259/2014. Þar sagði meðal annars: „Eins og fyrr greinir kom ákærða ekki fyrir héraðsdóm í áðurgreindum þinghöldum 17. október og 7. nóvember 2013. Hins vegar var mættur þar af hennar hálfu lögmaður sem skipaður var verjandi hennar að hennar ósk. Af þessum sökum varð ekki útivist af hálfu ákærðu. Þegar af þeirri ástæðu voru ekki skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008. Verður því að fallast á kröfu ákæruvaldsins um að héraðsdómur verði ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með þinghaldi 7. nóvember 2013 og vísa málinu heim í hérað til nýrrar meðferðar.“

Málið var tekið fyrir að nýju í héraði 15. janúar 2015 og sótti þá þing fulltrúi ákæruvaldsins ásamt verjanda ákærðu, en hún mætti á hinn bóginn ekki. Var bókað eftir verjandanum að hann hafi rætt við ákærðu, sem vissi um þinghaldið en væri búsett í öðrum landshluta. Sagði síðan eftirfarandi í þingbók: „Afstaða ákærðu sé sú að hún játi háttsemi rétt lýst í ákæru en telji háttsemi sína ekki vera refsiverða. Verjandi kveður ákærðu hafa falið sér að koma þessari afstöðu á framfæri við dóminn. Er nú farið með mál þetta samkvæmt 161. gr. laga nr. 88/2008 og sætir það hvorki andmælum af hálfu sækjanda né verjanda.“ Sækjanda og verjanda hafi verið gefinn kostur á að tjá sig, sem þeir hafi gert um lagaatriði og viðurlög, en að því loknu var málið dómtekið. Með hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp 4. febrúar 2015, var ákærða sýknuð af kröfum ákæruvaldsins.

Svo sem greinir hér að framan var fyrri héraðsdómur í máli þessu ómerktur með dómi Hæstaréttar 18. desember 2014 á þeirri forsendu að ekki hafi verið skilyrði til að fara með það eftir ákvæðum 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008, enda hafi ákærðu að ósk hennar verið skipaður verjandi, hann hafi sótt þinghöld og útivist því ekki orðið af hennar hálfu. Að þessu leyti var málið í öllum atriðum í sama horfi þegar það var tekið fyrir á nýjan leik í héraði 15. janúar 2015 og því engin skilyrði þá frekar en fyrr til að það sætti meðferð eftir nefndu lagaákvæði. Óhjákvæmilegt er af þessum sökum að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu enn á ný heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði verður látin bíða nýs efnisdóms í málinu, en allur áfrýjunarkostnaður verður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærðu, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur ásamt meðferð málsins í þinghaldi 15. janúar 2015 og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærðu, S-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 372.000 krónur.