680/2016

R ehf. höfðaði mál á hendur K og krafðist þess að félaginu yrði gert að fjarlægja og loka fyrir fimm innkeyrsludyr sem ekki voru á samþykktum teikningum nánar tilgreinds fjöleignarhús. Talið var að þrjár af hurðunum hefðu verið settar upp á árinu 1997 og að R ehf. hefði fyrir tómlætis sakir glatað rétti sínum gagnvart K vegna þeirra. Á hinn bóginn var talið sannað að hinar tvær hurðarnar hefðu verið settar upp í október 2004. Hafði R ehf. allt frá því í desember 2006 leitast við að fá rétti sínum framgengt hjá byggingaryfirvöldum. Þegar endanlega var ljóst að þau töldu ekki efni til að beita þvingunarúrræðum hafði R ehf. beint þeirri kröfu til K í júní 2014 að hann lokaði fyrir dyrnar og kæmi fasteigninni í fyrra horf. Var mál þetta síðan höfðað í júní 2015. Var því ekki talið að R ehf. hefði glatað rétti sínum gagnvart K vegna tómlætis varðandi þær dyr. Þar sem ekki hafði verið aflað byggingarleyfis fyrir umræddum breytingum á ytra byrði fasteignarinnar eftir þágildandi skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997 var K gert skylt að loka fyrir fyrrnefndar tvær innkeyrsludyr að viðlögðum dagsektum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. október 2016. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, en til vara að hann verði sýknaður af kröfum gagnáfrýjanda. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 13. desember 2016. Hann krefst þess að viðurkennt verði að aðaláfrýjanda beri að fjarlægja og loka fyrir fimm innkeyrsludyr, sem ekki séu á samþykktum teikningum, á norðurgafli fasteignarinnar að Smiðjuvegi 68-70R, eignarhluta merktum 01 0101 með fastanúmer 221-5714 innan 15 daga frá dómsuppsögu að viðlögðum dagsektum að fjárhæð 100.000 krónur. Þá krefst hann staðfestingar á ákvæði héraðsdóms um málskostnað og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Aðaláfrýjandi reisir kröfu sína um ómerkingu hins áfrýjaða dóms á því að ekki hafi verið fjallað um þá málsástæðu hans að nægjanlegt samþykki hafi legið fyrir til að gera innkeyrsludyr á fasteign hans, sbr. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Þá hafi heldur ekki verið fjallað um og tekin afstaða til þeirrar málsástæðu aðaláfrýjanda að kröfur gagnáfrýjanda hafi fallið niður vegna vanlýsingar í ljósi þess að bú fyrrum eiganda fasteignarinnar, Bergeyjar fasteignafélags ehf., hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta og að við skiptin hafi skiptastjóri ráðstafað fasteigninni til veðhafa. Af þessum sökum uppfylli dómurinn ekki kröfu f. liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en þar segir að í forsendum dóms skuli greina rökstudda niðurstöðu um sönnunaratriði og lagaatriði.

Í forsendum hins áfrýjaða dóms að því er varðar þær tvær innkeyrsludyr, sem aðaláfrýjanda var með dóminum gert skylt að fjarlægja og loka fyrir, segir að ágreiningslaust sé að byggingarleyfi hafi ekki verið veitt fyrir breytingum á ytra byrði Smiðjuvegar 68-70 samkvæmt þágildandi 1. mgr. 43. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, sbr. nú 9. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki. Væru framkvæmdir eiganda eignarhlutans og breyting á ytra byrði hússins, sem feli í sér breytta nýtingu eignarinnar og sameiginlegrar lóðar umhverfis húsið, því ólögmætar, enda byggingarleyfi fyrir slíkum framkvæmdum áskilið að lögum. Að fenginni þessari niðurstöðu var ekki þörf á að fjalla sérstaklega um þá málsástæðu aðaláfrýjanda að nægjanlegt samþykki eftir 2. mgr. 30. gr. laga nr. 26/1994 hafi legið fyrir til að gera innkeyrsludyr á fasteign hans. Þá er málsástæða aðaláfrýjanda um vanlýsingu, sem byggð er á 5. mgr. 129. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 2. mgr. 56. gr., laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, sett fram án þess að rökstutt sé hvernig þessi lagaákvæði, sem lúta að brottfalli tryggingaréttinda í fasteign, veðbanda, umráðaréttinda, kvaða, hafta og annarra réttinda, geti leitt til þess að „allar mögulegar kröfur“ gagnáfrýjanda hafi fallið niður vegna ráðstöfunar skiptastjóra á umræddri fasteign til veðhafa. Af þeim sökum voru ekki efni til að taka afstöðu til þeirrar málsástæðu aðaláfrýjanda. Samkvæmt þessu verður ómerkingarkröfu aðaláfrýjanda hafnað.

II

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest sú niðurstaða að þrjár af þeim fimm innkeyrsludyrum, sem deilt er um í málinu, hafi verið settar upp í febrúar eða mars 1997, en hinar tvær ekki fyrr en eftir lok október árið 2004 og að gagnáfrýjandi hafi fyrir tómlætis sakir glatað rétti sínum gagnvart aðaláfrýjanda vegna innkeyrsludyranna, sem komið var upp árið 1997.

Um þær tvær innkeyrsludyr, sem komist hefur verið að niðurstöðu um að settar hafi verið upp á árinu 2004, er þess að gæta að gagnáfrýjandi hefur allt frá því í desember 2006, er hann sendi bréf til byggingaryfirvalda í Kópavogi, þar til svarbréf Mannvirkjastofnunar við erindi hans til hennar 16. apríl 2011 lá fyrir 14. janúar 2013, leitast við að fá rétti sínum framgengt, svo sem nánar er rakið í héraðsdómi. Þegar endanlega var ljóst að byggingaryfirvöld töldu ekki efni til að beita þvingunarúrræðum samkvæmt skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997 og lögum um mannvirki nr. 160/2010, sem tóku gildi 1. janúar 2011, beindi hann þeirri kröfu 11. júní 2014 til aðaláfrýjanda að hann lokaði fyrir innkeyrsludyrnar og kæmi umræddri fasteign í fyrra horf. Mál þetta var síðan höfðað 22. júní 2015. Hefur gagnáfrýjandi samkvæmt þessu ekki fyrirgert rétti sínum gagnvart aðaláfrýjanda vegna tómlætis að því er varðar umræddar innkeyrsludyr og mátti hinn síðarnefndi ekki gera ráð fyrir að svo væri. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Aðaláfrýjanda verður gert að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að dagsektir greiðist að liðnum 90 dögum frá uppsögu dóms þessa að telja.

Aðaláfrýjandi, K/F Stjörnan II, greiði gagnáfrýjanda, Ryðvörn og bóni ehf., 750.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.