139/2014

Við opinber skipti dánarbús C kom upp ágreiningur um hvort einn lögerfingja C, A, hefði í heimildarleysi tekið út fjármuni af bankareikningum hennar, en A kvað úttektirnar hafa verið gerðar eftir umboði C. Var ágreiningnum vísað til úrlausnar héraðsdóms, þar sem annar lögerfingja C, B, tók við aðild málsins fyrir hönd dánarbúsins. Með úrskurði héraðsdóms, niðurstaða hvers var staðfest í Hæstarétti, var fallist á að A hefði í heimildarleysi framkvæmt úttektirnar, utan einnar sem sýnt var að C hefði sjálf staðið að enda lá í því tilviki fyrir kvittun sem hún undirritaði eigin hendi, og var A gert að endurgreiða dánarbúinu tilgreinda fjárhæð. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars tiltekið að skilja yrði kröfugerð B á þann hátt að yrði krafan tekin til greina skyldi féð dregið frá arfshluta A við skipti dánarbúsins. Þar var einnig áréttað að óumdeilt væri að C hefði veitt A umboð til úttekta á bankareikningum en það stæði A nær að sýna fram á hvert tilefni hefði verið til hverrar úttektar og ráðstöfunar á henni, að virtri þeirri meginreglu er gilti að umboðsmanni bæri að standa umbjóðanda sínum skil á erindum sem hann ræki fyrir hann í skjóli umboðs, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 7. október 2010 í máli nr. 4/2010. Var A ekki talin hafa fært sönnur á þetta.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. febrúar 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. febrúar 2014, þar sem sóknaraðila var gert að greiða dánarbúi C 1.635.477 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. ágúst 2013 til greiðsludags. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að kröfu varnaraðila verði hafnað, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

C lést [...] 2012 og var dánarbú hennar tekið til opinberra skipta með úrskurði héraðsdóms 21. september sama ár. Lögerfingjar C eru aðilar máls þessa, D, E og F. Í bréfi skiptastjóra dánarbúsins til héraðsdóms 18. apríl 2013 var meðal annars greint frá því að risið hafi ágreiningur vegna fjárúttekta sóknaraðila af bankareikningum hinnar látnu og hafi varnaraðili krafist þess að sóknaraðila yrði gert að endurgreiða dánarbúinu þær úttektir. Með bréfinu var þessu ágreiningsmáli ásamt tveimur öðrum vísað til úrlausnar héraðsdóms á grundvelli 122. gr. laga nr. 21/1991.

Í málinu gerir varnaraðili þá kröfu á hendur sóknaraðila að henni verði gert að greiða dánarbúinu tiltekna fjárhæð. Skilja verður kröfugerð varnaraðila á þann hátt að verði krafan tekin til greina skuli féð dregið frá arfshluta sóknaraðila við skipti á búinu. Samkvæmt því var skiptastjóra heimilt að vísa ágreiningnum til úrlausnar héraðsdóms á grundvelli 122. gr. laga nr. 21/1991.

Eins og áður greinir stendur ágreiningurinn um hvort sóknaraðili hafi í heimildarleysi tekið út fjármuni af tilgreindum bankareikningum C. Fyrir Hæstarétt hefur sóknaraðili lagt fram skriflega yfirlýsingu G 10. febrúar 2014 um að hann hafi lagt 160.000 krónur inn á bankareikning C að beiðni og fyrir hönd sóknaraðila og fylgir yfirlýsingunni viðskiptakvittun bankans frá 27. janúar 2012. Þá hefur sóknaraðili lagt fram yfirlit frá Ferðaþjónustu fatlaðra í Reykjavík um ferðir C á tímabilinu 16. júní 2011 til 31. janúar 2012. Varnaraðili hefur vefengt þýðingu þessara gagna, meðal annars á þeim grunni að hvorki séu tengsl G við málsaðila ljós né liggi tilgangur innborgunarinnar fyrir.

Óumdeilt er að C hafði veitt sóknaraðila umboð til úttekta á bankareikningunum. Sú meginregla gildir að umboðsmanni ber að standa umbjóðanda sínum skil á erindum sem hann rekur fyrir hann í skjóli umboðs, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 7. október 2010 í máli nr. 4/2010. Það stendur því sóknaraðila nær að sýna fram á hvert tilefni hafi verið til hverrar úttektar og ráðstöfun á henni. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði hefur sóknaraðila ekki tekist að sýna fram á þetta og breyta nýframlögð gögn engu þar um. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmd til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila, B, 250.000 krónur í kærumálskostnað.