289/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu A, vegna eignarhluta hans í tveimur tilgreindum erlendum svonefndum millilagssjóðum, sem sértökukröfu. Í málinu var deilt um hvort hlutur A í sjóðunum teldust til réttinda sem A bæri tilkall til samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Deilan snerist um innstæðu í vörslu hinna erlendu sjóða og miðaði krafa A að því að geta sótt hana beint þangað en til þess þurfti hann atbeina G vegna nafnskráningar innstæðunnar hjá sjóðunum. Í Hæstarétti var fallist á með A að atbeini G í þessum viðskiptum hafi aðeins verið milliganga um viðskiptin milli A og hinna erlendu sjóða og aldrei hafi skapast eignarréttur G yfir því fé sem A ráðstafaði. Var G því ekki talinn eiga tilkall til umdeildra innstæðna í skilningi fyrrnefndrar lagagreinar. Með hliðsjón af aðdraganda meðferðar málsins fyrir héraðsdómi var krafa A tekin til greina á þann hátt að viðurkennt var að G skyldi sæta því að A ætti beinan kröfurétt á hendur sjóðunum tveimur vegna fjárframlaga hans á grundvelli aðildar G að þeim og að G væri skylt að ljá nauðsynlegan atbeina að því gagnvart sjóðunum að hlutur A yrði skráður á nafn hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru sem barst Héraðsdómi Reykjavíkur 20. apríl 2011 og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 10. maí 2011. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. apríl 2011, þar sem því var hafnað að viðurkenna kröfu sóknaraðila að fjárhæð 2.677.715,94 evrur og 4.748.452,63 evrur vegna eignarhluta hans í ICG Mezzanine Fund 2003 og ICG European Fund 2006 sem sértökukröfu samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. við slitameðferð varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að krafa hans vegna eignarhluta hans í ICG Mezzanine Fund 2003 nr. 1 LP og ICG European Fund 2006 LP verði, eins og henni er lýst, viðurkennd sem sértökukrafa samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 við slitameðferð varnaraðila. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti 26. apríl 2011 og krefst staðfestingar úrskurðarins um annað en málskostnað, sem hann krefst að sóknaraðili verði dæmdur til að greiða. Þá krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

Svo sem fram kemur í hinum kærða úrskurði deila málsaðilar um, hvort hlutur sóknaraðila í tveimur tilgreindum erlendum svonefndum millilagssjóðum, sem hjá sjóðunum er skráður á nafn varnaraðila teljist til réttinda sem sóknaraðila beri beint tilkall til samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991. Fyrir liggur að deilan snýst um innstæðu í vörslu hinna erlendu sjóða og miðar krafa sóknaraðila að því að geta sótt hana beint þangað en til þess þarf hann atbeina varnaraðila vegna nafnskráningar innstæðunnar hjá sjóðunum. Er málsatvikum og málsástæðum aðila nánar lýst í hinum kærða úrskurði.

Fyrir liggur í málinu, að kallað var eftir fjármunum frá sóknaraðila sérstaklega í hvert skipti sem hinir erlendu sjóðir óskuðu eftir fjárframlögum á grundvelli samninga sinna við varnaraðila. Lagði sóknaraðili þá til fé sem svaraði til hlutdeildar hans í samningunum. Framlög sóknaraðila gengu fyrir milligöngu varnaraðila beint til sjóðanna og greiðslur frá sjóðunum gengu, þegar því var að skipta, á sama hátt beint til sóknaraðila með milligöngu varnaraðila. Hluturinn var aldrei færður í bókhald varnaraðila sem eign hans. Sóknaraðili greiddi varnaraðila þóknun fyrir milligöngu hans í viðskiptunum. Fallist verður á með sóknaraðila að atbeini varnaraðila í þessum viðskiptum hafi, að því er varðar framlag sóknaraðila, aðeins verið milliganga um viðskiptin milli sóknaraðila og hinna erlendu sjóða og aldrei hafi skapast eignarréttur varnaraðila yfir því fé sem sóknaraðili ráðstafaði með þessum hætti. Varnaraðili á því ekki tilkall til þessara innstæðna í skilningi 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991.

Sóknaraðili hefur ekki haldið því fram að innstæða hans sé í vörslu varnaraðila. Hann hefur hins vegar notað orðalagið „formlegar vörslur“ og á þá sýnilega við að hann geti ekki kallað eftir umræddum innstæðum beint nema með atbeina varnaraðila. Í kröfulýsingu til slitastjórnar varnaraðila 5. nóvember 2009 óskaði sóknaraðili aðallega eftir að varnaraðili samþykkti að eignarhlutarnir yrðu færðir yfir á nafn sitt hjá sjóðunum. Ef slitastjórnin féllist ekki á það bæri að líta á erindi hans sem lýsingu á kröfunni „sem sértökukröfu skv. 109. gr. l. nr. 21/1991 um afhendingu utan skuldaraðar á umræddri eign.“ Með bréfi 4. desember 2009 hafnaði slitastjórnin kröfulýsingunni með þeim orðum að hvorki væri um að ræða „sérgreinda eign í skilningi 109. gr. laga um gjaldþrotaskipti nr. 21/1991 né önnur réttindi sem staðið geta utan skuldaraðar í skilningi ákvæðisins ...“ Sóknaraðili mótmælti þessari afstöðu á kröfuhafafundi varnaraðila 17. desember 2009. Sérstakur fundur var haldinn 23. mars 2010 um ágreining aðila. Var bókað í fundarlok að þar sem ekki hafi tekist að leysa ágreininginn hafi slitastjórn varnaraðila ákveðið í samræmi við 2. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 að beina ágreiningsefninu til Héraðsdóms Reykjavíkur eftir ákvæðum 171. gr. laganna. Var málið síðan sent Héraðsdómi Reykjavíkur með bréfi slitastjórnarinnar 12. apríl 2010.

Með hliðsjón af þessum aðdraganda meðferðar málsins fyrir héraðsdómi verður krafa sóknaraðila tekin til greina á þann hátt sem í dómsorði segir.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi í dómsorði.

Dómsorð:

Viðurkennt er að varnaraðili, Glitnir banki hf., skuli sæta því að sóknaraðili, Almenni lífeyrissjóðurinn, eigi beinan kröfurétt á hendur ICG Mezzanine Fund 2003 nr. 1 LP og ICG European Fund 2006 LP vegna fjárframlaga sóknaraðila á grundvelli aðildar varnaraðila að þessum sjóðum, sem samþykkt var af sjóðunum 9. september 2003 og 25. nóvember 2006, og að varnaraðila sé skylt að ljá nauðsynlegan atbeina að því gagnvart sjóðunum að hlutur sóknaraðila verði skráður á nafn hans.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 2.000.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.