69/2011

S ehf. flutti inn járn síðla árs 2007 en járnið var við komuna til landsins afhent bankanum L hf., síðar N hf., sem tekið hafði við eignarhaldi þess. Í júnímánuði 2008 var járnið flutt frá hafnarsvæðinu til S ehf., en hluta þess var komið fyrir á lóð K ehf. þar sem það rúmaðist ekki allt hjá S ehf. Flutningsfyrirtækið Í ehf. annaðist flutninginn. G, sem þá var fyrirsvarsmaður Í ehf., flutti járnið sem geymt var hjá K ehf. til geymslu á jörð sinni í Hvalfjarðarsveit  Dótturfélag N hf., H ehf., tók síðar við eignarhaldi járnsins og afsalaði í október 2010 því til ST ehf. Síðastgreinda félagið krafðist þess þá að járnið, sem geymt var á landi G og L, yrði afhent sér. G og L héldu því meðal annars fram að járnið væri til afhendingar gegn greiðslu áfallins geymslukostnaðar og að til tryggingar honum hefðu þau haldsrétt í járninu. Deila aðila laut einkum að því hvort flutningurinn í Hvalfjarðarsveit hefði verið að beiðni ST ehf. eða að beiðni, fyrir hönd Í ehf. Niðurstaða Hæstaréttar var sú að eins og atvikum málsins væri háttað yrði talið að með því að flytja járnið á jörð sína og neita eiganda þess að fá það afhent hefðu G og L með ólögmætum hætti aftrað ST ehf. þess að neyta eignarréttinda sinna yfir járninu. Var aðfararbeiðni ST ehf. því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. janúar 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. febrúar sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 18. janúar 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að 272,5 tonn af upprúlluðu steypustyrktarjárni yrðu tekin úr vörslum varnaraðila með beinni aðfarargerð. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og innsetningarbeiðni hans tekin til greina. Hann krefst einnig málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar. Til vara krefjast þau þess að verði fallist á kröfu sóknaraðila um innsetningu skuli sóknaraðila „þá jafnframt gert skylt að greiða áfallinn geymslukostnað að fjárhæð kr. 11.845.575,- auk virðisaukaskatts gegn afhendingu á efninu.“ Þá krefjast þau kærumálskostnaðar.

Málavöxtum, málsástæðum og lagarökum málsaðila er nægilega lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir krefst sóknaraðili þess að hann verði settur inn í umráð 272,5 tonna af upprúlluðu steypustyrktarjárni á fasteign varnaraðila að Tungu í Hvalfjarðarsveit. Ágreiningur málsaðila lýtur í fyrsta lagi að því hvort sóknaraðili sé eigandi járnsins en í öðru lagi hvort honum beri að greiða varnaraðilum geymslukostnað áður en hann geti fengið járnið í sínar vörslur.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð yfirlýsing 9. febrúar 2011 frá Hömlum 2 ehf., NBI hf. og skilanefnd Landsbanka Íslands hf. þar sem segir að við undirritun afsals 13. október 2010 um sölu á umþrættu steypustyrktarjárni til sóknaraðila hafi láðst að setja tölustafinn 2 fyrir aftan nafn H-kk-ef, en kennitala seljandans Hamla 2 ehf. sé á hinn bóginn rétt í afsalinu. Með þessari athugasemd verður staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að sóknaraðili sé eigandi járnsins.

Samkvæmt yfirlýsingu Á-kk-ef B. H-kk-ef, fyrrum fyrirsvarsmanns Stanga ehf., voru um 1.000 tonn af járni, sem félagið lét flytja til landsins á árinu 2007, flutt af athafnasvæði Samskipa hf. við Kópavogshöfn í lok júní 2008. Þann flutning annaðist fyrirtækið Íslandsgámar ehf. Málsaðilar eru sammála um að járnið hafi átt að flytja á starfstöðvar Stanga ehf. en við flutninginn hafi komið í ljós að ekki var rými fyrir allt járnið þar. Því hafi verið gripið til þess ráðs að flytja um 300 tonn af því á lóð nr. 6 við Kistumel í Reykjavík, sem var í eigu einkahlutafélagsins Kistumels. Sú lóð var í næsta nágrenni við starfstöð Stanga ehf. að Kistumel 20. Málsaðila greinir á hinn bóginn á um hvort sú ráðstöfun hafi verið að beiðni fyrirsvarsmanns Stanga ehf. eða annars varnaraðila, G-kk-ef Þ-kk-ef, sem var þá fyrirsvarsmaður Íslandsgáma ehf. Fram er komið að Stangir ehf. tóku smátt og smátt af járninu sem var á Kistumel 6 og nýttu það í starfsemi sinni, eða allt þar til í byrjun október 2008 er varnaraðilar, án vitneskju og samráðs við Stangir ehf., fluttu járnið að Tungu í Hvalfjarðarsveit. Fyrirsvarsmaður Stanga ehf. kærði þjófnað á járninu þegar til lögreglu. Varnaraðilar hafa gefið þá skýringu að þau hafi flutt járnið á brott til að koma í veg fyrir að gengið yrði frekar í það.

Af því sem að framan er rakið verður ekki séð að járnið hafi verið í vörslum Íslandsgáma ehf. og síðar varnaraðila eftir að það var komið á lóðina nr. 6 við Kistumel, enda nýttu Stangir ehf. járnið að vild um skeið. Af málatilbúnaði málsaðila verður ráðið að það hafi verið flutt þangað af þeirri ástæðu einni að ekki var rými fyrir það á starfsvæði Stanga ehf. Skiptir því ekki máli hvor aðili flutningssamningsins óskaði eftir leyfi til að geyma járnið þar í skamman tíma. Þá er eins og áður segir fram komið að sóknaraðili er nú eigandi þessa járns. Samkvæmt framansögðu verður talið að með því að flytja járnið að Tungu í Hvalfjarðarsveit og neita eiganda þess að fá það afhent hafi varnaraðilar með ólögmætum hætti aftrað sóknaraðila frá því að neyta eignarréttinda sinna yfir járninu. Skilyrði 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 fyrir því að hin umbeðna aðfarargerð fari fram eru samkvæmt framansögðu uppfyllt.

Mál þetta er rekið eftir ákvæðum 12. kafla laga nr. 90/1989 og kemur fjárkrafa varnaraðila, sem þau gera til vara, ekki til álita í málinu.

Eftir þessum úrslitum verða varnaraðilar dæmd til að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem verður ákveðinn í einu lagi, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Sóknaraðila, Stjörnublikki ehf., er heimilt með beinni aðfarargerð að fá um 272,5 tonn af upprúlluðu steypustyrktarjárni tekin úr umráðum varnaraðila, G-kk-ef Þ-kk-ef og L-kvk-ef S-kvk-ef.

Varnaraðilar greiði óskipt sóknaraðila samtals 400.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.