298/2000

S bauð út verk vegna lagningar hitaveitu. Auglýsing um útboðið birtist í Morgunblaðinu og var um almennt útboð að ræða. Níu tilboð bárust í verkið og var G lægstbjóðandi. Ráðgjafi S lagði til að tilboði G yrði tekið, en á fundi bæjarráðs var samþykkt að ganga til samninga við aðila sem átti 26.92% hærra tilboð en G. Um var að ræða fyrirtæki með aðsetur í S. Mikil óánægja varð meðal annarra bjóðenda en sú skýring var gefin á ákvörðuninni að mikilvægt væri að vinna við stórvirki á borð við hitaveitu væri unnin af heimamönnum. G taldi ómálefnaleg rök hafa ráðið ákvörðun S og krafðist skaðabóta. Talið var  að framganga S við útboðið og val á verktaka hefði verið í andstöðu við þau meginsjónarmið um samskiptareglur og jafnræði milli bjóðenda, sem lög nr. 65/1993 hvíla á. Voru G dæmdar bætur fyrir þann kostnað sem hann lagði sannanlega í vegna þátttöku í útboðinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 5. júlí 2000 og krefst sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu 8. september 2000. Krefst hann þess aðallega að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 2.298.595 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 17. desember 1998 til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í héraðsdómi er greint frá málsatvikum og málsástæðum aðila.

Af greinargerð með frumvarpi til laga nr. 65/1993 um framkvæmd útboða þykir ljóst að tilgangur þeirra hafi meðal annars átt að vera að stuðla að eðlilegum samskiptareglum milli þeirra, sem hlut eiga að útboðum. Í athugasemdum með einstökum greinum frumvarpsins kom einnig fram að lögunum var ætlað að stuðla að jafnræði milli bjóðenda við undirbúning og framkvæmd útboða. Í 13. gr. laganna segir að kaupandi hafi í almennu útboði heimild til að taka hvaða tilboði sem er eða hafna þeim öllum. Þótt orðalag þessa ákvæðis beri með sér að kaupandi hafi frjálsar hendur við mat á tilboðum takmarkast svigrúm hans engu að síður af ofangreindum sjónarmiðum um framkvæmd útboðs. Í því felst meðal annars að við val á tilboði verði að byggja á forsendum, sem tilboðsgjöfum megi vera ljósar í meginatriðum af útboðsgögnum og þeir hafa treyst á, sbr. 16. gr. laganna. Í máli þessu liggur fyrir að aðaláfrýjandi tók tilboði, sem var tæpum 27% hærra en boð gagnáfrýjanda, sem var lægstbjóðandi, á þeim grundvelli að umrætt boð væri frá verktaka í heimabyggð. Var það gert þrátt fyrir tillögu Verkfræðistofu Sigurðar Thoroddsen hf., sem var ráðgjafi Hitaveitu Stykkishólms við útboðið, um að semja við gagnáfrýjanda. Þótt slíkt sjónarmið við val á tilboði geti út af fyrir sig talist málefnalegt verður ekki fram hjá því horft að auglýsing aðaláfrýjanda um útboðið eða útboðslýsing gáfu ekki tilefni til að ætla að það kynni að vega svo þungt sem raun varð á. Verður því að telja að framganga aðaláfrýjanda við útboðið og val á verktaka hafi verið í andstöðu við þau meginsjónarmið um samskiptareglur og jafnræði milli bjóðenda, sem lög nr. 65/1993 hvíla á.

Þar sem um almennt útboð var að ræða átti gagnáfrýjandi ekki rétt umfram aðra til að boði hans yrði tekið. Hefur hann ekki sýnt fram á, að efni séu til annars en að miða bætur til hans við þann kostnað, sem hann sannanlega lagði í vegna þátttöku í útboðinu.

Að þessu athuguðu verður niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Rétt þykir að aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði segir.

D ó m s o r ð:

Hinn áfrýjaði dómur á að vera óraskaður.

Aðaláfrýjandi, Stykkishólmsbær vegna Hitaveitu Stykkishólms, greiði gagnáfrýjanda, G.V. Gröfum ehf., 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.