555/2014

M og K slitu samvistir á árinu 2012 og gerðu þá með sér samkomulag um forsjá og umgengnisrétt vegna sonar þeirra, A. Vegna flutnings K erlendis á árinu 2013 gerðu þau með sér tímabundinn samning um umgengni þar sem A skyldi dvelja hjá M á nánar tilgreindum tímabilum. Í tilefni af skólagöngu A óskaði K eftir því að breyting yrði gerð á þeim samningi, en ekki náðust sættir þar um. Höfðaði K því mál og krafðist þess að sér yrði falin forsjá yfir drengnum. Í hinum kærða úrskurði var leyst úr ágreiningi aðila um forsjá A til bráðabirgða og umgengni við hann á meðan rekstri forsjármálsins stæði, en fyrir Hæstarétti kom einungis til endurskoðunar ákvæði héraðsdóms um umgengni M við drenginn. Féllst Hæstiréttur á með héraðsdómi að skólavist drengsins erlendis kallaði á meiri viðveru af hans hálfu þar en tímabundið samkomulag milli aðilanna gerði ráð fyrir og að óhjákvæmilegt væri að taka tillit til þess við ákvörðun um umgengni M við drenginn. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að drengurinn skyldi dvelja hjá M í skólaleyfum, en þó þannig að umgengni í jólaleyfi skyldi vera með nánar tilgreindum hætti.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 8. ágúst 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 19. sama mánaðar. Kært er ákvæði í úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 30. júlí 2014 þar sem leyst var úr ágreiningi aðilanna um umgengni sóknaraðila til bráðabirgða við drenginn A, barn aðilanna, meðan á dómsmáli þeirra um forsjá yfir drengnum stendur. Kæruheimild er í 5. mgr. 35. gr. barnalaga nr. 76/2003. Sóknaraðili krefst þess aðallega að umgengi sín við drenginn haldist óbreytt meðan á forsjármálinu stendur, til vara að drengurinn dvelji hjá sóknaraðila á meðan forsjármálið stendur og verði í umgengni við varnaraðila fimmtu hverju viku, en að því frágengnu að drengurinn dvelji hjá föður í 10 daga í lok október 2014, 18. desember 2014 til 2. janúar 2015 og 20 daga í aprílmánuði 2015. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar

Með fyrrgreindum úrskurði héraðsdóms var í fyrsta lagi hafnað að fella niður sameiginlega forsjá málsaðila yfir drengnum A á meðan forsjármáli þeirra stæði. Í öðru lagi var þar ákveðið að lögheimili drengsins skyldi vera áfram hjá varnaraðila meðan á forsjármálinu stæði. Í þriðja lagi var með úrskurðinum ákveðið að þar til dómur gengi í forsjármálinu skyldi drengurinn dvelja hjá sóknaraðila í skólaleyfum frá [...] í [...], þó þannig að umgengni í jólaleyfi yrði frá 28. desember til 2. janúar. Af kröfugerð aðila leiðir að það eru einungis ákvæði úrskurðarins um hið síðastnefnda sem er til endurskoðunar hér fyrir rétti.

Eins og greinir í úrskurði héraðsdóms slitu málsaðilar samvistir í febrúar 2012 og gerðu þá með sér samkomulag um forsjá og umgengnisrétt. Þau gerðu nýjan samning um umgengni snemma árs 2013 og er hann óundirritaður meðal gagna málsins. Þar var samkomulag um reglulega umgengni sem kvað á um að drengurinn skyldi dvelja hjá sóknaraðila ár hvert þann 1. janúar til 15. febrúar, 1. maí til 10. júní og 1. ágúst til 26. september. Í samningnum var svofellt ákvæði um umgengni í leyfum um stórhátíðir: „Um jól er A hjá öðru foreldri á aðfangadag og annan í jólum en hinu á jóladag [...] og gamlársdag. Því foreldri sem A gistir ekki hjá á aðfangadag dvelur A hjá á Þorláksmessu og aðfangadag til kl. 15. Miðast þó jólin við að barnið sé í viku samanlagt yfir hátíðarnar hjá föður. Skiptist fyrirkomulag þetta milli ára.“ Samkomulagið tók gildi 1. mars 2013 og skyldi gilda í 34 mánuði en að þeim tíma liðnum skyldi upphaflegt samkomulag aðila, sem staðfest var af sýslumanni 5. mars 2012, aftur taka gildi.

Nokkur ný gögn hafa verið lögð fyrir Hæstarétt. Meðal þeirra er yfirlit [...] um kennslutímabil og frídaga þar skólaárið 2014 til 2015 og kemur þar fram að kennsla hefjist aftur að loknu jólaleyfi 5. janúar 2015. Þá hefur einnig verið lagt fram tölvubréf sóknaraðila 30. júlí 2014 til yfirkennara við [...]. Í bréfinu beindi sóknaraðili þeirri fyrirspurn til hans hvort skólinn gæti tryggt að réttur A til vistar í skólanum héldist þótt um fjarvistir drengsins yrði að ræða utan skólaleyfa. Í svari yfirkennarans til sóknaraðila í tölvubréfi 20. ágúst 2014 sagði meðal annars að í ljósi þess hve sérstök atvik málsins væru myndi skólinn halda vist drengsins opinni þann tíma sem hann dveldi á Íslandi. Yfirkennarinn sendi báðum málsaðilum tölvubréf 26. ágúst 2014 og kvaðst hafa talið að fyrirspurnin í tölvubréfi sóknaraðila 30. júlí 2014 hefði verið frá þeim báðum. Tók hún fram að skólinn styddi ekki það fyrirkomulag sem sóknaraðili óskaði eftir nema báðir foreldrar samþykktu og eftir að skólaskyldu væri náð við fimm ára aldur væri meiri vandkvæðum bundið að tryggja A skólavist vegna fjarvista utan skólaleyfa.

Þau nýju gögn sem lögð hafa verið fram í málinu fá ekki haggað því mati héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að skólavist A ytra kalli á meiri viðveru af hans hálfu í [...] en fyrrgreint samkomulag frá því snemma árs 2013 gerir ráð fyrir, og að óhjákvæmilegt sé að taka tillit til þess við ákvörðun um umgengni sóknaraðila við drenginn. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest ákvæði hans um umgengni sóknaraðila við drenginn þar til forsjármál það sem varnaraðili hefur höfðað á hendur sóknaraðila hefur verið til lykta leitt.

Eftir atvikum þykir rétt að kærumálskostnaður falli niður.

Dómsorð:

Ákvæði hins kærða úrskurðar um umgengni sóknaraðila, M, við drenginn A í skólaleyfum frá [...] í [...] er staðfest.

Kærumálskostnaður fellur niður.