712/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var aðfarargerð sýslumanns í tilteknum eignum M til tryggingar greiðslu skuldar hans við K. Bú M hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta og lauk skiptum í febrúar 2008 en K lýsti ekki kröfu í búið. Í desember 2015 krafðist K fjárnáms í eignum M á grundvelli stefnu sem árituð var um aðfararhæfi í nóvember 2008 og var við útreikning á heildarfjárhæð kröfu hennar tekið tillit til fjögra innborgana sem M hafði innt úr hendi frá desember 2011 til apríl 2012. M hafnaði því að fjárnámið yrði gert og hélt því fram að krafan hefði fyrnst tveimur árum eftir að skiptum lauk á búi hans, sbr. 2. mgr. 165. gr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eins og þeirri grein var breytt með 1. gr. laga nr. 142/2010 sbr. og 2. gr. þeirra laga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að reglur 165. gr. laga nr. 21/1991, eftir þær breytingar sem gerðar hefðu verið á greininni með lögum nr. 142/2010, kvæðu ekki á um hvernig með skyldi fara þegar skuldari viðurkenndi tilvist kröfu á hendur sér með fyrirvaralausum innborgunum á hana. Um það giltu ákvæði 6. gr. laga nr. 14/1905, sem fælu í sér að innborganir M rufu fyrningarfrest kröfunnar. Hefði þá hafist nýr fyrningarfrestur samkvæmt 4. gr. laga nr. 14/1905. Krafa K hefði því verið ófyrnd þegar krafist hefði verið fjárnáms til tryggingar greiðslu hennar í desember 2015. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. október 2016, en kærumálsgögn bárust Hæstarétti 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 4. október 2016 þar sem staðfest var aðfarargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 4. mars sama ár í eignarhluta sóknaraðila í fasteigninni [...] í [...] og í hlutafé sóknaraðila í einkahlutafélaginu [...] til tryggingar kröfu varnaraðila. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að fyrrnefnd aðfarargerð verði felld úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Krafa varnaraðila á hendur sóknaraðila á rót sína að rekja til samnings þeirra um fjárskipti sem gerður var 6. maí 2005 vegna hjúskaparslita. Samkvæmt samningnum skyldi sóknaraðili meðal annars fá í sinn hlut fasteign þeirra í húsinu númer [...] við [...] í [...] og yfirtaka tilgreindar skuldir, en greiða varnaraðila 5.000.000 krónur í tveimur jöfnum hlutum, þeim fyrri 1. desember 2005 en hinum síðari 1. mars 2006. Sóknaraðili mun hafa áformað að selja fasteignina og nota hluta söluandvirðisins til þess að greiða skuldina við varnaraðila. Sala fasteignarinnar mun hafa dregist og fyrst orðið af henni í apríl 2006. Varnaraðili mun hafa fengið greiddar af söluverði fasteignarinnar 3.000.000 krónur, en telur eftirstöðvarnar 2.000.000 krónur vangoldnar. Þær hefðu samkvæmt endurskoðuðu samkomulagi þeirra átt að greiðast í síðasta lagi í september 2006 og sé það gjalddagi kröfunnar. Hún höfðaði mál til heimtu hennar með stefnu 20. október 2008 og var stefnan árituð um aðfararhæfi 11. nóvember sama ár.

Bú sóknaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta 15. nóvember 2007 og lauk skiptum 22. febrúar 2008. Varnaraðili lýsti ekki kröfu sinni við gjaldþrotaskiptin.

Varnaraðili krafðist fjárnáms 23. desember 2015 í eignum sóknaraðila til tryggingar greiðslu skuldarinnar. Í fjárnámsbeiðni var heildarfjárhæð kröfunnar, að teknu tilliti til fjögurra innborgana sóknaraðila, 8.564.203 krónur. Innborganir sóknaraðila sem tilgreindar voru námu samtals 150.000 krónum og var sú fyrsta sögð innt af hendi 10. desember 2011 en sú síðasta 2. apríl 2012. Sóknaraðili hefur andmælt því að hafa greitt inn á skuldina, en af gögnum málsins, meðal annars um samskipti aðila, er sannað að þær hafi farið fram.

Sóknaraðili andmælti því að umbeðið fjárnám yrði gert og reisti þau andmæli sín á því að krafa varnaraðila væri fyrnd auk þess sem hann hafði uppi rökstudd andmæli við dráttarvaxtakröfu hennar. Andmæli sín sem lúta að fyrningu kröfunnar styður sóknaraðili við þau rök að með setningu laga nr. 142/2010, sem breyttu 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., hafi verið lögfestar sérreglur um fyrningu, sem hér eigi við. Samkvæmt 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991, eins og henni var breytt með tilgreindum lögum, gildir sú regla að þótt kröfu hafi ekki verið lýst við gjaldþrotaskipti fyrnist krafan á hendur þrotamanni á tveimur árum frá því að skiptum á búi hans lauk. Samkvæmt 2. gr. laga nr. 142/2010 skyldu lögin, sem tóku gildi 29. desember 2010, taka til krafna við gjaldþrotaskipti sem þá væri ólokið. Hafi skiptum á hinn bóginn verið lokið fyrir gildistöku laganna fyrndust kröfur, sem þar fengjust ekki greiddar og ekki væru þegar fyrndar, á tveimur árum frá gildistöku laganna nema skemmri tími stæði eftir af fyrningarfresti. Fyrningu þessara krafna yrði aðeins slitið eftir reglum laganna, en þær koma fram í 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991.

Samkvæmt framansögðu átti varnaraðili kröfu á sóknaraðila sem reist var á stefnu áritaðri 11. nóvember 2008 um aðfararhæfi. Fyrningarfrestur þeirrar kröfu var tíu ár frá þeim tíma, sbr. 2. mgr. 4. gr. þágildandi laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem gilda um kröfuna, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Lög nr. 142/2010 tóku sem fyrr segir gildi 29. desember 2010. Hvað sem líður reglum 165. gr. laga nr. 21/1991, eftir þær breytingar sem gerðar voru á greininni með fyrrgreindu lögunum, er ljóst að þær reglur kveða ekki á um hvernig með skuli fara þegar skuldari viðurkennir tilvist kröfu á hendur sér með fyrirvaralausum innborgunum á hana. Um það gilda hér ákvæði 6. gr. laga nr. 14/1905, sem fela í sér að innborganir sóknaraðila rufu fyrningarfrest kröfunnar, sbr. og dóm Hæstaréttar 27. október 2016 í máli nr. 119/2016. Hófst þá nýr fyrningarfrestur samkvæmt 4. gr. laga nr. 14/1905. Samkvæmt öllu framansögðu var krafa varnaraðila ófyrnd þegar krafist var fjárnáms til tryggingar greiðslu hennar í lok desember 2015. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað sem ákveðinn verður eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, M, greiði varnaraðila, K, 350.000 krónur í kærumálskostnað.