58/2008

X hafði verið ákærður fyrir gróft ofbeldisbrot gagnvart A og einnig var til rannsóknar hjá L kæra A vegna ætlaðrar kynferðislegrar þvingunar af hálfu X gagnvart A sem að hennar sögn hafði staðið um langan tíma og tengdist einnig ætluðu ofbeldi X í hennar garð. Samkvæmt kæru A til L voru aðeins nokkrar vikur frá X framdi síðast ætlað ofbeldisbrot gagnvart henni. Gerði L kröfu um það í málinu að beiðni A að X yrði gert að sæta nálgunarbanni samkvæmt 110. gr. a. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Þegar hafður var í huga tilgangur tilvitnaðrar lagagreinar og einnig að hin tímabundna skerðing á frelsi X sem farið var fram á þótti ekki ganga lengra en nauðsyn bæri til, var talið að skilyrði væru fyrir hendi til að X sætti hinu umbeðna nálgunarbanni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 31. janúar 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 1. febrúar sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 31. janúar 2008, þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að sæta nálgunarbanni. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að nálgunarbanni verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þess að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin þóknun verjanda.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

I.

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði, sem og í öðrum gögnum málsins, er nú til meðferðar opinbert mál á hendur varnaraðila vegna ætlaðrar líkamsárásar á A og annan mann. Má af gögnum sjá að áverkar á A voru umtalsverðir. Þá liggur fyrir í málinu lögregluskýrsla þar sem A kærir varnaraðila fyrir líkamsárás aðfararnótt föstudagsins 21. desember 2007 þar sem hann hafði látið hnefahögg dynja á henni. Þá er nú til rannsóknar hjá sóknaraðila ætluð kynferðisbrot varnaraðila gegn A, sem að hennar sögn hafi staðið yfir um langt skeið. Felast brotin að hennar sögn í því að varnaraðili hafi neitt hana til ýmissa kynferðismaka bæði með honum og með ókunnugum mönnum og hafi varnaraðili tekið atburðina upp á myndband. Hafi varnaraðili stýrt því sem gert var og gefið fyrirmæli sem hún hafi ekki þorað annað en að hlýða þar sem neitun hennar hafi leitt til þess að varnaraðili beitti hana ofbeldi. Kvaðst A við skýrslutöku hjá lögreglu hafa reynt nokkrum sinnum að flytja frá varnaraðila, en hann hafi alltaf náð að „tala hana til“ þannig að hún hafi farið til baka. Lýsir hún miklum ótta í garð varnaraðila. Hafði hún síðast verið þvinguð til slíkra kynlífsathafna í byrjun janúar 2008.

II.

Samkvæmt 110. gr. a laga nr. 19/1991 er heimilt að beita nálgunarbanni, ef rökstudd ástæða er til að ætla að maður sem krafa beinist að muni fremja afbrot eða raska á annan hátt friði annars manns. Í athugasemdum við þetta ákvæði í frumvarpi til laganna segir að nálgunarbann verði ekki reist á því einu að sá sem leiti verndar hafi beyg af öðrum manni. Slík krafa verður því að vera studd haldgóðum og áreiðanlegum gögnum. Við mat á því hvort skilyrði ákvæðisins eru uppfyllt er tekið fram í athugasemdunum að líta beri til fyrri hegðunar manns og samskipta hans við þann sem vernda á með banninu. Hér komi til álita fyrri afbrot, hótanir, ögranir og önnur atriði sem veitt geti rökstudda vísbendingu um það sem koma skal eða kann að vera í vændum.

Af orðalagi 110. gr. a laga nr. 19/1991 og lögskýringargögnum verður ráðið að beita megi nálgunarbanni ef þau gögn, sem lögð eru fram um fyrri hegðan manns, veita vísbendingu um að hættan á því, að maður muni fremja afbrot eða raska á annan hátt friði þess manns sem í hlut á, sé bæði raunveruleg og nærtæk.

Fyrir liggur í máli þessu að varnaraðili hefur verið ákærður fyrir gróft ofbeldisbrot gagnvart A og er það mál til meðferðar fyrir dómstólum. Þá liggur fyrir kæra A vegna ætlaðrar kynferðislegrar þvingunar í hennar garð af hálfu varnaraðila í langan tíma og tengist það einnig ætluðu ofbeldi hans gagnvart henni. Samkvæmt kæru A til lögreglu eru aðeins nokkrar vikur frá því að varnaraðili framdi síðast ætlað ofbeldisbrot gagnvart henni.

Þegar hafður er í huga tilgangur framangreindrar lagagreinar og einnig að hin tímabundna skerðing á frelsi varnaraðila sem farið er fram á gengur ekki lengra en nauðsyn ber til, verður að telja að fyrir hendi séu skilyrði til að fallast á beiðni sóknaraðila, eins og hún er fram sett. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar, verður hann staðfestur og er þar með talið ákvæði hans um sakarkostnað.

Með vísan til 3. mgr. 110. gr. c. verður varnaraðili dæmdur til að greiða allan kostnað af kærumáli þessu þar með talda þóknun skipaðs verjanda síns sem nánar verður tilgreind að meðtöldum virðisaukaskatti í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Varnaraðili greiði allan kostnað af kærumáli þessu þar með talda þóknun verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hrl., 74.700 krónur.