272/2007

X og Y voru ákærðir fyrir að hafa veist að A og rifið allhrottalega í kynfæri hans. Framburður C var ekki samhljóða um það hvar eða hvernig atlagan hefði farið fram né hvor þeirra X eða Y hefði veitt honum þá ákverka sem í ákæru greinir. X og Y neituðu báðir sök en báru báðir við að hafa munað lítið eftir atburðinum sökum ölvunar. Annar vitnisburður en frá A lá ekki fyrir í málinu. Að öllu virtu og með vísan til 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála þótti ósannað gegn neitun X og Y að þeir hefðu gerst sekir um verknaðinn. X og Y voru því sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins og með vísan til 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 var bótakröfu vísað frá héraðsdómi. Í niðurstöðu sinni fann Hæstiréttur að þeim drætti sem orðið hafði á málinu í héraði, en frá því málið var þingfest liðu 14 mánuðir þar til aðalmeðferð þess fór fram. Þessi dráttur þótti ekki verða réttlættur og var talinn brjóta í bága við 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1999 og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Einnig þótti aðfinnsluvert að látið var við það sitja að taka skýrslu af A í gegnum síma, þrátt fyrir að hann væri eina vitnið í málinu og ljóst að mikilvægt væri vegna sönnunargildis framburðar hans að hann kæmi fyrir dóminn í ljósi meginreglu 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 10. apríl 2007 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess nú að héraðsdómur verði staðfestur um annað en fjárhæð bóta úr hendi ákærðu til A, en krafist sé að þær verði 1.500.000 krónur með vöxtum eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi.

Ákærðu krefjast aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð.

Í dagbók togarans [...] var skráð 5. október 2004 eftir frásögn A að hann hafi verið að fara upp stiga af neðsta gangi skipsins þegar ákærðu hafi ráðist á hann og rifið allhrottalega í kynfæri hans. Eftir þetta hafi hann verið marinn á kynfærum, átt erfitt með þvaglát og verið með mikla verki í pungnum. A skýrði lögreglu frá atburðinum 24. nóvember sama ár og var þá haft eftir honum að hann hafi, þegar skipið var í höfn á Fáskrúðsfirði, verið að ganga upp landganginn þegar ákærðu hafi í galsa veist að honum með því að annar hafi gripið í fótinn á honum, en hinn um punginn og dregið hann niður landganginn. Í skýrslu hjá lögreglu 21. janúar 2005 kvað hann ákærða Y hafa gripið um buxnastreng hans þegar hann var á leið upp stiga á miðgangi skipsins, en ákærða X gripið í pung hans og þeir togað hann niður stigann. Hann hafi þá strax fundið sársauka í pungnum, sem hafi bólgnað upp. Eftir þetta hafi skipið látið úr höfn, en hann mest legið fyrir uns skipið kom fjórum til fimm dögum síðar til hafnar í Vestmannaeyjum, en þaðan hafi hann farið með H-kk-þgf til meginlandsins og flogið samdægurs frá Reykjavík til Akureyrar. Þegar þangað kom hafi hann leitað til læknis. Skýrsla var tekin í gegnum síma af A við aðalmeðferð málsins í héraði og greindi hann þá meðal annars frá því að annar ákærðu eða báðir hafi hlaupið á eftir honum upp stigann, annar þeirra hafi gripið um punginn á honum og hann henst niður tröppurnar en hinn verið við hlið stigans og gripið í buxnastreng hans. Nánar aðspurður um þetta sagði hann að annar ákærðu en ekki báðir hafi hlaupið á eftir sér upp stigann, annar gripið um punginn á honum og hann dottið, en hinn gripið í buxnastrenginn þegar hann datt. Hann gat ekki borið um hvaða þátt hvor þeirra um sig hafi átt í þessari atburðarás.

Eins og ráðið verður af framansögðu hefur framburður A hvorki verið samhljóða um það hvar eða hvernig atlagan, sem hann kveðst hafa orðið fyrir af hálfu ákærðu, á að hafa átt sér stað né hvor þeirra hafi gripið um pung hans og veitt honum þá áverka, sem í ákæru greinir. Læknisvottorð styður heldur ekki þann framburð A að hann hafi verið marinn á kynfærum í kjölfarið. Í gögnum málsins kemur fram að hann hafði átt við vandamál að stríða í þvagfærum um nokkurra ára skeið og hafði læknir sá sem annaðist hann ráðlagt honum að leita strax til læknis ef einkenni um blöðrutæmingartruflanir kæmu fram. Hann leitaði hins vegar ekki læknisaðstoðar fyrr en hann kom til Akureyrar fjórum dögum eftir ætlaða árás. Ákærðu neita báðir sök en segjast muna lítið sem ekkert eftir atburðum þetta kvöld sökum mikillar ölvunar og öðrum vitnum en A er ekki til að dreifa. Þegar framangreint er virt og með vísan til 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála er ósannað gegn neitun ákærðu að þeir hafi gerst sekir um þann verknað sem þeim er gefinn að sök. Ber því að sýkna þá af kröfum ákæruvaldsins.

Eftir þessum málsúrslitum og með vísan til 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 verður bótakröfu vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði. Hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málsvarnarlauna skipaðra verjenda ákærðu.

Héraðsdómari þingfesti mál þetta 7. október 2005 og frestaði því til aðalmeðferðar sem ákveðin var 15. nóvember sama ár. Hún fór fyrst fram 23. janúar 2007, eða rúmum 14 mánuðum síðar en ráðgert var. Þessi dráttur hefur ekki verið réttlættur og brýtur í bága við meginreglu 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1991 og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Þá er það einnig aðfinnsluvert að látið var við það sitja að taka skýrslu í gegnum síma af A, þrátt fyrir að hann væri eina vitnið í málinu og ljóst að mikilvægt væri vegna sönnunargildis framburðar hans að hann kæmi fyrir dóminn í ljósi meginreglu 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 um milliliðalausa sönnunarfærslu.

Dómsorð:

Ákærðu, X og Y, eru sýknir af kröfum ákæruvaldsins.

Skaðabótakröfu A er vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður málsins í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola eins og ákveðið var í héraðsdómi, svo og málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu fyrir Hæstarétti, G-kk-ef Æ-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns og G-kk-ef Á-kk-ef héraðsdómslögmanns, 311.250 krónur til hvors um sig.