426/2001

Þ var ákærður fyrir ölvunarakstur en var sýknaður með dómi héraðsdóms 9. febrúar 2001. Taldi héraðsdómur ekki útilokað að Þ hefði neytt áfengis eftir að akstri lauk í þeim mæli, sem niðurstaða rannsóknar á blóði og þvagi gaf til kynna. Með dómi Hæstaréttar 17. maí 2001 var héraðsdómur ómerktur og með vísan til ákvæðis 5. mgr. 159. gr. laga um meðferð opinberra mála var lagt fyrir héraðsdómara að láta munnlega sönnunarfærslu fara fram á ný og fella síðan efnisdóm á málið. Var málið dæmt að nýju í héraði og skotið til Hæstaréttar. Taldi Hæstiréttur einsýnt að úrslit málsins hlytu að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar Þ og tveggja lögreglumanna fyrir dómi og hvernig skýrslur þeirra yrðu samræmdar þeim staðreyndum, sem fyrir lágu, þar á meðal um vegalengdir. Að fengnum ómerkingardómi Hæstaréttar hefði verið enn brýnni ástæða til þess en áður að neyta fyrir héraðsdómi heimildar síðari málsliðar 1. mgr. 5. gr. laga um meðferð opinberra mála til að láta þrjá héraðsdómara skipa dóm í málinu. Auk þessa þótti niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi framburðarins ekki nægilega skýr og ótvíræð og samningu dómsins áfátt að því leyti. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til 5. mgr. 159. gr. laga um meðferð opinberra mála þótti óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til munnlegrar sönnunarfærslu fyrir þremur héraðsdómurum og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. nóvember 2001 samkvæmt heimild í 148. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 8. gr. laga nr. 37/1994. Krefst hann þess, að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og dæmdur til refsingar og sviptingar ökuréttar, sbr. 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Ákærði krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms en til vara, að hann verði dæmdur til vægustu refsingar, sem lög leyfa.

Með dómi Hæstaréttar 17. maí 2001 var dómur Héraðsdóms Norðurlands eystra frá 9. febrúar sama ár ómerktur, en með honum hafði ákærði verið sýknaður af þeim sakargiftum, sem á hann eru bornar í máli þessu. Með vísan til ákvæðis 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 19. gr. laga nr. 37/1994, var lagt fyrir héraðsdómara að láta munnlega sönnunarfærslu fara fram á ný og fella síðan efnisdóm á málið. Hæstiréttur benti á, að framburður lögreglumannanna hefði í öllum aðalatriðum verið samhljóða um aðdragandann að handtöku ákærða og þar á meðal þann skamma tíma, frá einni mínútu til þriggja, sem hann hefði haft til umráða eftir að akstri hans lauk við Höfða og þar til annar lögreglumannanna kom á vettvang, og yrði ekki séð tilefni til að draga í efa sönnunargildi framburðar þessara vitna. Það væri fjarstæðukennt, að ákærði hefði á þessum tíma getað opnað sumarhúsið, kveikt þar á sjónvarpstæki og neytt nægilegs áfengis til þess, að vínandamagn í blóði hans hafi mælst 1,56‰ úr sýni, sem tekið hafi verið hálfri annarri klukkustund eftir handtökuna.

Eins og mál þetta liggur fyrir og skýrlega kemur fram í áðurnefndum dómi Hæstaréttar er einsýnt, að úrslit þess hljóti að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar ákærða og tveggja lögreglumanna fyrir dómi og hvernig skýrslur þeirra verða samræmdar þeim staðreyndum, sem fyrir liggja, þar á meðal um vegalengdir. Að fengnum ómerkingardómi Hæstaréttar var enn brýnni ástæða til þess en áður að neyta fyrir héraðsdómi heimildar síðari málsliðar 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1994 og 36. gr. laga nr. 15/1998 um dómstóla, til að láta þrjá héraðsdómara skipa dóm í málinu. Auk þessa er niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi framburðarins ekki nægilega skýr og ótvíræð og er samningu dómsins áfátt að því leyti, sbr. 1. mgr. 135. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 37/1994. Í því sambandi er þess að gæta, að héraðsdómari virðist meðal annars reisa niðurstöðu sína á þeim framburði annars lögreglumannsins við fyrri skýrslutöku fyrir dóminum, að fimm mínútur hafi getað liðið frá síðara símtali þeirra starfsfélaganna, þar til hann kom að Höfða. Í lögregluskýrslu hafði lögreglumaðurinn hins vegar talið um að ræða eina mínútu og hið sama kom fram hjá honum við síðari skýrslutöku fyrir dómi eftir ómerkingardóm Hæstaréttar, enda hefði hann mælt vegalengdina frá Árgerðisbrúnni, þar sem hann var þegar símtalið fór fram, og hefði hún verið 700 metrar.

Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 19. gr. laga nr. 37/1994, er óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm, sbr. 1. mgr. 156. gr. laga nr. 19/1991, og vísa málinu heim í hérað til munnlegrar sönnunarfærslu fyrir þremur héraðsdómurum og dómsálagningar að nýju.

Vegna þessara úrslita verður að leggja allan sakarkostnað í héraði og fyrir Hæstarétti á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða á báðum dómstigum, sem ákveðin eru í einu lagi, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur er ómerktur og er málinu vísað heim í hérað til munnlegrar sönnunarfærslu, málflutnings og dómsálagningar að nýju.

Allur kostnaður sakarinnar í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Þ-kk-ef K-kk-ef B-kk-ef, á báðum dómstigum, J-kk-ef K-x-x S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 80.000 krónur.