arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
177/2004

Á var sakfelldur fyrir þjófnaði, hlutdeild í þjófnaði, húsbrot og fíkniefnalagabrot. Með brotunum rauf Á reynslulausn á eftirstöðvum 300 daga refsivistar. Hafði Á áður verið dæmdur meðal annars fyrir þjófnaðarbrot, sem höfðu ítrekunaráhrif, og brotaferill hans verið samfelldur frá því hann hlaut fyrst dóm fyrir auðgunarbrot á árinu 2001. Til þess var hins vegar litið að hann játaði brot sín hreinskilnislega. Var Á talinn vera vanaafbrotamaður og refsing hans ákveðin fangelsi í 2 ár og 6 mánuði, sbr. 1. mgr. 71. gr. og 72. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf dómstjóri.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. apríl 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess nú að refsiákvörðun héraðsdóms verði staðfest.

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð.

Með dómi Héraðsdóms Þrándheims í Noregi 22. febrúar 2002 var ákærði dæmdur í sex mánaða fangelsi, þar af þrjá mánuði skilorðsbundið, fyrir kynferðisbrot, sem framið var 15. mars 1997. Var brotið heimfært undir 1. mgr. 195. gr. norsku hegningarlaganna, sem samsvarar 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Að öðru leyti er sakaferill ákærða rakinn í héraðsdómi. Þjófnaðarbrotin, sem hann var sakfelldur fyrir með dómum Héraðsdóms Reykjavíkur 27. janúar 2003 og 28. maí sama árs hafa ítrekunaráhrif á þau brot, sem honum eru að sök gefin í 4. og 5. lið ákæru, sbr. 1. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga. Þá hefur óskilorðbundni hluti dómsins frá 22. nóvember 2001 einnig þessa verkun, en með honum var ákærði dæmdur fyrir brot framin á árinu 2001, meðal annars þjófnaði. Brotaferill ákærða hefur verið samfelldur frá því hann hlaut fyrst dóm fyrir auðgunarbrot 22. nóvember 2001. Þegar litið er til sakaferils ákærða er ljóst að hann er vanaafbrotamaður. Við ákvörðun refsingar hans er því vísað til 72. gr. almennra hegningarlaga. Til hins ber að líta honum til málsbóta að hann hefur játað brot sín hreinskilnislega. Með hliðsjón af framansögðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur, þó þannig að draga skal frá refsingunni gæsluvarðhald, sem ákærða var gert að sæta frá 22. janúar 2004 til 27. apríl sama árs.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að frá refsingu ákærða, Á-kk-ef Þ-kk-ef H-x-x, skal draga gæsluvarðhald hans frá 22. janúar 2004 til 27. apríl sama árs.

Ákærði, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 120.000 krónur.
17/2004

Í samræmi við játningu Á var hann sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa flutt til landsins 1987,66 gr. af hassi, sem hann ætlaði til sölu í ágóðaskyni. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um refsingu Á, sem gert var að sæta fangelsi í 6 mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. janúar 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og einnig af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 100.000 krónur.
181/2004

Ó, varamaður í stjórn E ehf., kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni stjórnar félagsins um að bú þess yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Ó hafði ekki sótt þing í héraði þegar beiðnin var tekin fyrir. Brast því heimild til kæru málsins og var málinu vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 28. apríl 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. maí sama árs. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 14. apríl 2004, þar sem fallist var á beiðni stjórnar Emma ehf. um að bú félagsins yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Af hálfu sóknaraðila er ekki vísað til kæruheimildar, en skilja verður málatilbúnað hans á þá leið að hann krefjist þess að úrskurður héraðsdómara verði felldur úr gildi.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Sóknaraðili, sem er varamaður í stjórn varnaraðila, kveðst kæra úrskurð héraðsdóms fyrir sína hönd og M-kvk-ef K-kvk-þf, er eigi helmingshlut í félaginu. Reisir hann kröfu sína á því að ekki hafi verið farið að samþykktum félagsins þegar ákvörðun var tekin um að óska þess að bú félagsins yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Sóknaraðili sótti ekki þing í héraði þegar beiðni varnaraðila um gjaldþrotaskipti var tekin fyrir 14. apríl 2004. Gekk hinn kærði úrskurður í framhaldi af því.

Í nokkrum dómum Hæstaréttar, meðal annars dómi í máli nr. 427/1992, sem birtur er í dómasafni þess árs á bls. 2028, voru ákvæði laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. skýrð með hliðsjón af 4. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála á þann veg að heimild brysti til kæru máls sem þessa þegar þannig stæði á. Ber samkvæmt því að vísa málinu sjálfkrafa frá Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.
182/2004

X var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi meðan á áfrýjunarfresti stæði, sbr. c. lið 1. mgr. 103. gr. og 106. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Þar sem dómurinn var birtur X 6. maí 2004 var gæsluvarðhaldinu ekki markaður lengri tími en til dagsloka 3. júní 2004.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. maí 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 6. maí 2004, þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að varnaraðili sætti áfram gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 4. júní 2004 kl. 16. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Sóknaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur.

Samkvæmt 106. gr. laga nr. 19/1991 getur dómari úrskurðað að gæsluvarðhald skuli haldast meðan á áfrýjunarfresti stendur, sbr. 2. mgr. 151 gr. laganna. Samkvæmt þeirri grein skal ákærði lýsa yfir áfrýjun dóms innan fjögurra vikna frá birtingu hans. Varnaraðila var birtur dómur í máli ákæruvaldsins á hendur honum og tveimur öðrum mönnum 6. maí 2004. Samkvæmt því verður gæsluvarðhaldi yfir varnaraðila ekki markaður lengri tími en til dagsloka 3. júní 2004. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur með þeim hætti er í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Varnaraðili, X, sæti gæsluvarðhaldi allt til fimmtudagsins 3. júní 2004 kl. 24.
183/2004

X var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi meðan á áfrýjunarfresti stæði, sbr. c. lið 1. mgr. 103. gr. og 106. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Þar sem dómurinn var birtur X 6. maí 2004 var gæsluvarðhaldinu ekki markaður lengri tími en til dagsloka 3. júní 2004.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. maí 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 6. maí 2004, þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að varnaraðili sætti áfram gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 4. júní 2004 kl. 16. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Sóknaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur.

Samkvæmt 106. gr. laga nr. 19/1991 getur dómari úrskurðað að gæsluvarðhald skuli haldast meðan á áfrýjunarfresti stendur, sbr. 2. mgr. 151 gr. laganna. Samkvæmt þeirri grein skal ákærði lýsa yfir áfrýjun dóms innan fjögurra vikna frá birtingu hans. Varnaraðila var birtur dómur í máli ákæruvaldsins á hendur honum og tveimur öðrum mönnum 6. maí 2004. Samkvæmt því verður gæsluvarðhaldi yfir varnaraðila ekki markaður lengri tími en til dagsloka 3. júní 2004. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur með þeim hætti er í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Varnaraðili, X, sæti gæsluvarðhaldi allt til fimmtudagsins 3. júní 2004 kl. 24.
184/2004

H ehf. keypti fasteign í smíðum af B ehf., en seldi hana síðan til S. Leituðu H ehf. og S til fasteignasalans K um gerð kaupsamnings. Kaupverð var ákveðið 64.500.000 kr., en þar af skyldu 40.000.000 kr. ganga til að greiða áhvílandi lán á eigninni. Svo fór að B ehf. lauk ekki smíðinni á umsömdum tíma og H ehf. innti ekki af hendi greiðslur samkvæmt samningi sínum við B ehf. Þegar S fékk eignina afhenta nægðu umræddar 40.000.000 kr. ekki til að aflétta áhvílandi lánum á eigninni. Var þá gert samkomulag um að S greiddi um það bil 50.000.000 kr. til veðhafa gegn því að lánunum yrði aflétt. Í máli sem S höfðaði á hendur K af þessu tilefni krafði hann K um greiðslu á þessum mismun. Talið var ósannað að tjón S mætti rekja til þess að ónógar upplýsingar hafi legið fyrir við gerð kaupsamningsins eða að K hafi vanrækt að gera S grein fyrir áhættunni sem tengdist lánunum. Þá var ekki fallist á að K hafi borið að afla bindandi yfirlýsingar veðhafa um hvaða fjárhæð þyrfti að greiða til að aflétta lánunum. Var K því sýknaður af kröfu S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 10. maí 2004 og krefst þess að stefndi greiði sér 10.161.123 krónur auk tilgreindra dráttarvaxta frá 7. mars 2001 til greiðsludags. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Réttargæslustefndi gerir ekki kröfur í málinu.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.
185/2004

Hæstiréttur staðfesti ákvörðun dóms- og kirkjumálaráðuneytisins um að X skyldi vistuð nauðug á sjúkrahúsi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. maí 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 5. maí 2004, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 30. apríl 2004 um að hún skyldi vistuð gegn vilja sínum á sjúkrahúsi. Kæruheimild er í 4. mgr. 31. gr., sbr. 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997. Sóknaraðili krefst þess að framangreind ákvörðun verði felld úr gildi og kærumálskostnaður greiddur úr ríkissjóði.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur. Þá krefst hún að kærumálskostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Samkvæmt 4. mgr. 31. gr., sbr. 17. gr. lögræðislaga, greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila og talsmanns varnaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Hæstarétti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila, R-kk-ef H. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og talsmanns varnaraðila, R-kvk-ef B-kvk-ef héraðsdómslögmanns, vegna meðferðar málsins fyrir Hæstarétti, 60.000 krónur handa hvorum, greiðist úr ríkissjóði.
189/2004

S krafðist ógildingar á úrskurði yfirskattanefndar, þar sem félaginu var gert að standa ríkissjóði skil á virðisaukaskatti af skilagjaldi, sem það krafði viðskiptavini sína um við afhendingu svokallaðra veglykla. S sér um rekstur vegganga um Hvalfjörð og veitti veglykill viðskiptavini félagsins það hagræði að þurfa ekki að nema staðar við gjaldhlið, en lykillinn nýttist S til að fylgjast með ferðafjölda viðskiptavinar. Afhending veglykils var háð því skilyrði að skilagjald væri greitt. Var skilagjaldið talið standa í slíkum tengslum við sölu á skattskyldri þjónustu félagsins, að telja varð það til skattverðs þjónustunnar í skilningi laga um virðisaukaskatt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. maí 2004 og krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður yfirskattanefndar frá 30. desember 2002 í málinu nr. 494/2002 vegna ákvörðunar skattstjóra vesturlandsumdæmis varðandi virðisaukaskatt áfrýjanda árin 1998, 1999, 2000 og 2001. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi sér um rekstur vegganga í samræmi við lög nr. 45/1990 um vegtengingu um utanverðan Hvalfjörð. Ágreiningur aðila varðar endurákvörðun skattstjóra 12. desember 2001 um hækkun skattskyldrar veltu félagsins til virðisaukaskatts þau ár sem greind eru í kröfugerð. Laut hækkunin að endurgjaldi fyrir afhendingu veglykla. Heldur áfrýjandi því fram að afhendingin sé einungis til þess að hafa eftirlit með afnotum og gera notkunina mælanlega og megi ekki líta á hana sem skattskylda veltu í skilningi 11. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Í 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1988 segir að skattverð sé það verð sem virðisaukaskattur sé reiknaður af við sölu á vörum og verðmætum, skattskyldri vinnu og þjónustu. Í 2. mgr. 7. gr. er sérstaklega getið um ýmsan kostnað og verðmæti sem skuli teljast til skattverðs. Í athugsemdum við 7. gr. frumvarps þess sem varð að lögum nr. 50/1988 kemur fram að hvers konar kostnaður og gjöld, sem seljandi krefur kaupanda um skuli teljast til skattverðs og skipti í því sambandi ekki máli hvort þau séu innifalin í söluverði án sérgreiningar eða komi sérstaklega fram á reikningi eða sérreikningi.

Afhending veglykils er þáttur í þeirri þjónustu sem viðskiptamönnum félagsins er veitt með áskriftarsamningi, mælir hana og er forsenda þess að áskrifanda sé kleift að ferðast um göngin án þess að stöðva bifreið við gjaldhlið. Afhendingin er háð því skilyrði að skilagjald sé greitt. Skilagjaldið stendur því í slíkum tengslum við sölu á skattskyldri þjónustu félagsins að telja verður það til skattverðs þjónustunnar í skilningi 7. gr. laga nr. 50/1988.

Með framangreindri athugasemd og annars með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Samkvæmt atvikum málsins er rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.
18/2004

Bátur í eigu Ó, sem vátryggður var hjá C fyrir 5.000.000 kr., fórst eftir að Ó setti fram beiðni um hækkað tryggingamat bátsins. Sýnt þótti að ekki hafi verið kominn á samningur milli aðila um hækkun vátryggingarverðmætis bátsins; ekki hafði verið greitt iðgjald vegna slíkrar hækkunar og ekki hafi verið lögð fyrir umboðsmann C gögn, sem gátu verið grundvöllur hækkunar. Kröfum Ó um hærri bætur en þær 5.000.000 kr., sem hann hafði þegar móttekið, var því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. janúar 2004. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 7.500.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 28. febrúar 2000 til 1. júlí 2001, en 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 13. júlí 2000 að fjárhæð 5.000.000 krónur. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur og sér dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.
191/2004

H var sakfelldur fyrir að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti. Hafði H sex sinnum áður hlotið dóm fyrir slík brot. Var refsing hans ákveðin fangelsi í sex mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. apríl 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en einnig af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess nú að refsing ákærða verði staðfest.

Ákærði krefst þess aðallega að refsing verði milduð, en til vara að hún verði skilorðsbundin.

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti 31. janúar 2004 og þannig brotið gegn 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Ákærði hefur sex sinnum áður hlotið dóm fyrir slík brot, síðast 15. mars 2001 þegar Hæstiréttur staðfesti dóm Héraðsdóms Reykjavíkur, en með honum var ákærði dæmdur til að sæta fangelsi í 14 mánuði. Með þeim dóm var hann sakfelldur fyrir að hafa ekið bifreið tvívegis undir áhrifum áfengis og án ökuréttar. Jafnframt var sex mánaða skilorðbundin fangelsisrefsing samkvæmt dómi frá 18. mars 1999 tekin upp og dæmd með. Að þessu gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins svo sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, H-kk-nf J-kk-nf Þ-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 100.000 krónur.
194/2004

Þ taldi að við útreikninga á lífeyri hans bæri að miða við laun 1. vélstjóra á skipum Landhelgisgæslunnar á hverjum tíma en ekki við laun skipaskoðunarmanns, en því starfi gegndi Þ síðast. Þótt L hafi á árinu 1965 veitt viðtöku iðgjöldum sem Þ greiddi til Lífeyrissjóðs togarasjómanna og veitt Þ réttindi í samræmi við það samkvæmt heimild í lögum um L, hafði það ekki áhrif á hvaða launafjárhæð bæri að miða við þegar ellilífeyrir væri reiknaður út. Samkvæmt lögunum ætti að miða við laun fyrir starf er sjóðsfélagi gegndi síðast og uppfyllti Þ ekki skilyrði undantekningar frá þeirri reglu. Ekki var fallist á að reglur laganna brytu gegn jafnræðisreglu stjórnarskrár. Var L sýknaður af kröfum Þ.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. maí 2004. Hann krefst þess að viðurkennt verði að hann eigi rétt til lífeyris úr hendi stefnda miðað við laun 1. vélstjóra á skipum Landhelgisgæslu Íslands á hverjum tíma, eftir að hann hættir störfum og hefur töku lífeyris. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Að virtum atvikum málsins er rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.
195/2004

Með vísan til e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála var máli J á hendur íslenska ríkinu vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 2. maí 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. apríl 2004 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Til vara krefst hann þess að hann „fái í málinu að koma að lagfæringu og skýringum á kröfugerð, sem héraðsdómari hafnaði í þinghaldi 23. mars sl. og að héraðsdómari taki í úrskurði afstöðu til kröfugerðar og sakarefnis málsins með tilliti og í framhaldi þess.“ Þá krefst sóknaraðili aðallega málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar en til vara að hann verði sýknaður af málskostnaðarkröfu í héraði og kærumálskostnaður verði felldur niður.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og honum dæmdur kærumálskostnaður.

Sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á, að hann hafi ekki notið leiðbeininga héraðsdómara, en gögn málsins benda til hins gagnstæða. Kæruheimild skortir fyrir varakröfu sóknaraðila og verður henni því ekki sinnt. Samkvæmt framansögðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, J-kk-nf A. T-kk-nf, greiði varnaraðila, íslenska ríkinu, 100.000 krónur í kærumálskostnað.
196/2004

Hreppurinn S höfðaði mál gegn H og O þar sem hann krafðist þess að viðurkenndur yrði réttur sinn til að neyta forkaupsréttar að jörðinni Á vegna kaupsamnings V og H um jörðina, en H seldi í framhaldi af því O jörðina. Þá krafðist S þess að felldur yrði úr gildi úrskurður landbúnaðarráðuneytisins í máli S og H þar sem ákvörðun S um að neyta forkaupsréttarins var felld úr gildi. Málinu var vísað frá héraðsdómi með vísan til þess að V, seljanda jarðarinnar, hafi ekki verið stefnt í málinu við hlið kaupandans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. maí 2004. Hann krefst þess að viðurkenndur verði með dómi réttur sinn til að neyta forkaupsréttar að jörðinni Ásum í Svínavatnshreppi og að felldur verði úr gildi úrskurður landbúnaðarráðuneytisins 4. júní 2003 í máli stefnda H-kk-ef og sín. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, stefnda O-kvk-nf, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Í forkaupsrétti að eign felst heimild rétthafa til að ganga inn í kaupsamning um eignina, þannig að rétthafinn komi í stað kaupanda í tvíhliða réttarsambandi hans við seljanda. Ekki verður dæmt um slíkan rétt án aðildar seljanda viðkomandi eignar. Í þessu máli krefst áfrýjandi viðurkenningar á forkaupsrétti sínum vegna kaupsamnings í janúar 2003 um jörðina Ása í Svínavatnshreppi, þar sem eigandi jarðarinnar V-kk-nf F-kk-nf G-kk-nf seldi hana stefnda H-kk-þgf. Með því að seljanda eignarinnar var ekki stefnt til að þola dóm í málinu við hlið kaupandans er óhjákvæmilegt að vísa kröfum áfrýjanda frá héraðsdómi.

Með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er ákvörðun héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað stefndu O-kvk-ef staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður. Gjafsóknarkostnaður stefndu O-kvk-ef greiðist úr ríkissjóði svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefndu O-kvk-ef M-kvk-ef G-kvk-ef fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar 150.000 krónur.