723/2010

Aðilar deildu um staðsetningu landamerkja milli jarðanna L og A. Ágreiningur aðila laut að staðsetningu eins merkjapunkts sem samkvæmt landamerkjabréfum jarðanna átti að miðast við kennileitið Klofa. Staðhættir þóttu benda til þess að hóll sá er M miðaði kröfugerð sína við væri umræddur Klofi. Þótti sú niðurstaða einnig vera í samræmi við rit um örnefni og gönguleiðir á svæðinu sem byggði á frásögnum nafngreindra manna sem gjörþekktu staðhætti en höfundur ritsins hafði borið vitni fyrir héraðsdómi. J og H höfðu aftur á móti ekki vísað til nokkurra slíkra heimilda. Ekki þótti mæla gegn þessu að mörk jarðanna áttu samkvæmt landamerkjabréfi að liggja spölkorn frá rótum fjallsins Keilis en lína sem dregin var um þann stað sem M taldi vera Klofa lá um 1 km frá rótum Keilis. Var því fallist á kröfu M.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 27. desember 2010. Þeir krefjast þess að viðurkennt verði að landamerki jarðarinnar Landakots og Auðnahverfis í Sveitarfélaginu Vogum séu frá Auðnaklofningum að landi Krýsuvíkur í beinni línu frá hnitapunktinum A339373,82 N392020,04 í sunnanverðum Auðnaklofningum að Klofa í hnitapunktinum A342581,09 N387622,10 og eftir þeirri stefnu spölkorn fyrir sunnan Keili allt að landi Krýsuvíkur í Grindavíkurbæ. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Dómendur í málinu fóru á vettvang 31. október 2011.

Í málinu deila aðilarnir um hluta landamerkja milli Landakots, sem er í eigu stefndu, og Auðnahverfis, sem tilheyrir áfrýjendum, en landsvæði þessi liggja samsíða frá norðvestri til suðausturs frá sjó að sveitarfélagamörkum, Landakot að austan og Auðnahverfi að vestan. Í landamerkjabréfi fyrir Landakot 12. júní 1886 var merkjunum lýst að þessu leyti sem hér segir: „... um sunnanverða Auðnaklofninga yfir Stórhæð; þaðan í Klofa og eptir þeirri stefnu spölkorn fyrir sunnan Keilir, allt að landi Krísivíkur í Grindavíkurhreppi.“ Samhljóða lýsingu var að finna á þessum merkjum í landamerkjabréfi fyrir Auðnahverfi, sem gert var sama dag. Ágreiningur aðilanna um merkjapunkt lýtur að því einu hvar sé að finna Klofa, sem um ræðir í þessum landamerkjabréfum. Í framangreindri dómkröfu áfrýjenda er hnitasetning á þeim stað, sem þeir halda fram, en stefnda telur Klofa með réttu vera á hnitum A342667,96 N386350,41, sem er tæplega 1300 m sunnar.

Eftir hljóðan fyrrnefndra landamerkjabréfa getur ekki orkað tvímælis að á þeim tíma, sem þau voru gerð, var Klofi þekkt kennileiti og þurfti að fara yfir Stórhæð til að komast þangað. Þótt aðilarnir séu ekki á einu máli um hvernig afmarka eigi Stórhæð verður að gæta að því að sá staður, sem áfrýjendur halda fram að sé Klofi, er norðan í hæð, en til að koma að staðnum, sem stefnda vísar til, er farið yfir sömu hæð. Frá Auðnaklofningum, sem standa norðan við Reykjanesbraut, sést til klofins hraunhóls, sem stefnda kveður vera Klofa, en svo er ekki um þann stað, sem áfrýjendur halda fram. Sá munur er einnig hér á að hóllinn, sem stefnda vísar til, er áberandi kennileiti í landslaginu, en sú hraunmyndun, sem áfrýjendur telja vera Klofa, sker sig lítt úr. Í málinu liggur fyrir rit með heitinu Örnefni og gönguleiðir í Vatnsleysustrandarhreppi, sem gefið var út árið 2007, en þar er Klofi sýndur á þeim stað, sem stefnda heldur fram. Samkvæmt því, sem getið er í ritinu og höfundur þess bar nánar um í skýrslu fyrir héraðsdómi, er þessi staðsetning reist á frásögn nafngreindra manna, sem hafi gjörþekkt staðhætti. Áfrýjendur hafa á hinn bóginn ekki vísað til nokkurra slíkra heimilda fyrir sitt leyti. Lína, sem dregin er frá Auðnaklofningum um þann stað, sem stefnda telur vera Klofa, liggur áfram þaðan til suðausturs, en frá rótum Keilis beint til vesturs er um 1 km að þeirri línu. Sú vegalengd getur ekki talist ósamrýmanleg því að línan liggi spölkorn frá Keili ef horft er til fjalla úr byggð. Að þessu öllu virtu verður fallist á að stefnda hafi sannað að Klofi sé á þeim stað, sem hún heldur fram í málinu. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms verður því staðfest um annað en málskostnað, en áfrýjendum verður gert að greiða stefndu málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjendur, J-kk-nf Á-kk-nf og HS Orka hf., greiði í sameiningu stefndu, M-kvk-þgf G-kvk-þgf, samtals 2.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.