245/2006

S tók að sér með verksamningi 19. mars 2004 vinnu við byggingu fjölbýlishúss fyrir B. Á vormánuðum 2004 seldu eigendur B allt hlutafé sitt í félaginu til R. Um svipað leyti tilkynnti R, S um að verkið skyldi stöðvað. S krafði B og R um greiðslu á 2.500.000 krónum. Óljóst var hvort að S reisti kröfu sína á greiðslu fyrir verkið eins og það stóð á þeim tíma sem hann hvarf frá því, auk skaðabótakröfu vegna riftunar, eða einvörðungu því að B og R hafi með sérstökum samningi og einhliða loforði skuldbundið sig til greiðslu á ósundurliðaðri fjárhæð 2.500.000 krónur. Segir í niðurstöðu Hæstaréttar að málatilbúnaður S sé knappur og misvísandi og stefna í héraði sé í andstöðu við e lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Vegna þessa annmarka S á reifun málsins og röksemdum, var ófært að taka efnislega afstöðu til krafna hans og varð því ekki hjá því komist að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 5. maí 2006. Hann krefst þess að gagnáfrýjendur verði dæmdir til að greiða sér óskipt 2.500.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. ágúst 2004 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjendur áfrýjuðu héraðsdómi fyrir sitt leyti 3. júlí 2006. Þeir krefjast þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að öðru leyti en því að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða þeim 1.164.943 krónur í málskostnað í héraði. Þá krefjast þeir málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Að undangengnu útboði tók aðaláfrýjandi að sér með verksamningi 19. mars 2004 fyrir gagnáfrýjandann M-þrjá ehf., er þá hét Byggingafélagið Viðar ehf., að slá upp, einangra, járna og steypa sökkla og botnplötu fyrir fjöleignarhús á lóðinni Álfkonuhvarfi 33-37, Kópavogi. Greiða skyldi samtals 6.000.000 krónur fyrir verkið og fyrsta greiðsla, 1.000.000 krónur, fara fram 26. mars 2004 eða viku eftir að verk átti að hefjast. Eftir það skyldu greiðslur inntar af hendi í samræmi við framgang verksins samkvæmt framlögðum reikningum, nákvæmlega sundurliðuðum með tilliti til verkliða og framvindu verks. Aðaláfrýjandi gaf út reikning 26. mars 2004 að fjárhæð 1.000.000 krónur sem var greiddur 29. þess mánaðar. Þá gaf hann út sundurliðaðan reikning 19. apríl 2004 að fjárhæð 2.222.500 krónur. Fylgdu þeim reikningi ýmis gögn í samræmi við verksamning og mun hann hafa verið greiddur í tvennu lagi 11. og 25. maí 2004. Í lok apríl eða byrjun maí það ár seldu eigendur gagnáfrýjandans M-þriggja ehf. allt hlutafé sitt í félaginu til hins gagnáfrýjandans. Um svipað leyti kom H-kk-nf H-kk-nf framkvæmdastjóri gagnáfrýjandans Rúmmetra ehf., en hann mun einnig vera núverandi framkvæmdastjóri hins gagnáfrýjandans, á verkstað og tilkynnti Ó-kk-þgf R-kk-þgf fyrirsvarmanni aðaláfrýjanda að verkið skyldi stöðvað þar sem til stæði að reisa annars konar fjöleignarhús á lóðinni en áður hafði verið gert ráð fyrir. Í kjölfarið munu hafa farið fram óformlegar viðræður milli Ó-kk-ef annars vegar og tveggja af fyrri eigendum gagnáfrýjandans M-þriggja ehf. hins vegar, sem og áðurnefnds H-kk-ef. Kveður aðaláfrýjandi að samkomulag hafi náðst milli hans og fyrri eigenda gagnáfrýjandans M-þriggja ehf. um að honum skyldu greiddar 2.500.000 krónur sem lokagreiðsla vegna verksins. Í samræmi við það hafi hann gert nýjan lokareikning með þessari fjárhæð í stað annars nokkuð hærri reiknings sem hann áður hefði sent verkkaupa. Var sá reikningur lagður fyrir Hæstarétt.

II.

Í stefnu í héraði segir svo: „Málsatvik og málsástæður: Krafa stefnanda á hendur stefnda, Byggingarfélaginu Viðari ehf. er byggð á reikningi vegna verks stefnanda við Álfkonuhvarf 33-37, en um lokauppgjör var að ræða. Rúmmeter ehf. keypti stefnda, Bygg.fél. Viðar ehf. og liggur fyrir yfirlýsing frá fyrrverandi eigendum þess að samkomulag hafi verið gert þess efnis að kaupandi, þ.e. Rúmmeter ehf. tæki yfir og greiddi umræddan verkkostnað. Er krafa stefnanda á hendur stefnda, Rúmmeter ehf. byggð á því að stefndi, Rúmmeter ehf. hafi ábyrgst gagnvart verkkaupa greiðslu reikningsins.“ Því næst er einungis tilgreindur útgáfudagur, gjalddagi, númer og fjárhæð reikningsins sem ekki hafi fengist greiddur þrátt fyrir innheimtutilraunir, en fjárhæð kröfunnar er ekki sundurliðuð.

Til stuðnings kröfum sínum hefur aðaláfrýjandi meðal annars vísað til skriflegrar yfirlýsingar tveggja af fyrri eigendum gagnáfrýjandans M-þriggja ehf. sem rakin er í héraðsdómi. Jafnframt vísar aðaláfrýjandi til verksamnings aðila, útboðsgagna og ákvæða ÍST 30 um kröfur vegna unninna verka, vanefnda og riftunar samnings af hálfu verkkaupa. Í greinargerð í héraði kröfðust gagnáfrýjendur sýknu á þeim grundvelli að þeir hefðu ekki tekið á sig ofangreinda skuldbindingu að fjárhæð 2.500.000 krónur og töldu ágreininginn snúast um hvernig lokauppgjöri skyldi háttað og sé krafa aðaláfrýjanda „fullkomlega vanreifuð og órökstudd.“ Einnig sé þeim „ómögulegt að átta sig á því hvernig sú fjárhæð er saman sett og hverjar forsendur lágu til grundvallar meintu lokauppgjöri sem krafa stefnanda byggir alfarið á.“ Þá kröfðust gagnáfrýjendur sýknu eða lækkunar á kröfu aðaláfrýjanda vegna tafa og galla á umræddu verki. Jafnframt þessu kröfðust þeir „til öryggis“ að krafa aðaláfrýjanda yrði lækkuð verulega á þeim grunni að hann hefði með reikningi sínum innheimt „til mikilla muna of mikla vinnu miðað við umfang og eðli verka“ hans. Að beiðni gagnáfrýjenda var dómkvaddur maður til að meta hæfilegt endurgjald fyrir þá vinnu sem aðaláfrýjandi hafði innt af hendi og hæfilegt endurgjald vegna aðstöðu sem aðaláfrýjandi hafi veitt gagnáfrýjendum á verkstað. Upphaflega hafði verið óskað eftir að metnir yrðu gallar á verki, en síðar var fallið frá þeirri beiðni og þá einnig kröfu um sýknu eða afslátt vegna þessa. Matsmaður komst að þeirri niðurstöðu að aðaláfrýjandi hefði lokið 58,8% af samningsverki og hefði auk þess unnið tiltekin aukaverk. Samkvæmt matinu nam verk aðaláfrýjanda hærri fjárhæð en honum hefur verið greidd. Fyrirsvarsmaður aðaláfrýjanda gaf skýrslu fyrir dómi og kvað umræddan samning um lokauppgjör vera vegna tilgreindra verkliða og aukaverka sem þegar hefði verið lokið við samkvæmt verksamningi, auk 150.000 króna vegna tjóns sem aðaláfrýjandi hafi orðið fyrir við það að þurfa að hverfa frá verki.

Málatilbúnaður aðaláfrýjanda er knappur og misvísandi og er stefna í héraði í andstöðu við ákvæði e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Er óljóst hvort hann reisir kröfu sína á greiðslu fyrir verkið eins og það stóð á þeim tíma sem hann hvarf frá því, auk skaðabóta vegna riftunar, eða einvörðungu á því að gagnáfrýjendur hafi með sérstökum samningi og einhliða loforði skuldbundið sig til greiðslu á ósundurliðaðri fjárhæð, 2.500.000 krónur. Vegna þessa annmarka á reifun málsins og röksemdum aðaláfrýjanda er ófært að taka efnislega afstöðu til krafna hans og verður ekki hjá því komist að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 2. mgr. 130. gr. og 166. gr. laga nr. 91/1991 er rétt að aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjendum málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn í einu lagi eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Aðaláfrýjandi, Suðurbær ehf., greiði gagnáfrýjendum, Byggingafélaginu M-þremur ehf. og Rúmmetra ehf., samtals 300.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.