545/2008

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum G hf., E ehf. og B um að úrlausn sýslumannsins í Reykjavík 10. júlí 2008 um að færa veð L hf. fram fyrir veðrétt G hf á eignarhluta 227-8828 í fasteigninni Skipholti 15, yrði ógilt. B krafðist þess fyrir Hæstarétti að þinglýsingastjóra yrði gert skylt að afmá af hinum nánar tilgreinda fasteignarhluta fyrrgreint veðskuldabréf útgefið af E ehf. til L hf., að fjárhæð 25.500.000 krónur. Fyrir Hæstarétti tók NL hf. við varnaraðild málsins af L hf. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, sagði að ekki lægi annað fyrir en að hinu umrædda veðskuldabréfi hefði verið ranglega aflýst af fyrrnefndum fasteignarhluta þann 5. janúar 2007. Samkvæmt 1. mgr. 27. gr. þinglýsingarlaga nr. 39/1978 skal þinglýsingarstjóri bæta úr verði hann þess áskynja að færsla í fasteignabók sé röng eða mistök hafi orðið um þinglýsingu ella. Bar því þinglýsingastjóra að verða við kröfu L hf. um leiðréttingu og að færa veðskuldabréfið á 1. veðrétt eignarhlutans. Þá sagði í dómi Hæstaréttar að ekki kæmi til álita við úrlausn málsins sú krafa B að nánar tilgreind áritun á skilyrt veðleyfi fæli í sér skuldbindandi yfirlýsingu L hf. um að aflétta veðréttinum, sem um var deilt í málinu, af hinni tilgreindu fasteign en skjalinu hafði ekki verið þinglýst á fasteignina. Mál þetta væri rekið fyrir dómstólum á grundvelli 3. gr. þinglýsingalaga og samkvæmt upphafsorðum 1. mgr. ákvæðisins gæti slíkt mál einungis lotið að úrlausn þinglýsingastjóra um þinglýsingu en engu yrði slegið föstu í slíku máli, sem ekki hefði verið á valdi þinglýsingastjóra að ákveða eins og verið hefði um fyrrgreint atriði. Í dómi Hæstaréttar var einnig tekið fram að ekki væri unnt að taka efnislega afstöðu til kröfu B að því leyti sem hún væri reist á 18. gr. þinglýsingarlaga þar sem þinglýsingastjóri væri ekki bær til að taka ákvörðun um þau atriði sem ákvæðið tæki til heldur væri það aðeins á færi dómstóla og þá með dómi í einkamáli sem rekið væri eftir almennum reglum. Var kröfu B hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili, B-kk-nf S-kk-nf Þ-kk-nf, skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 1. október 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 8. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. september 2008, þar sem hafnað var kröfum Glitnis banka hf., Eignanausts ehf. og sóknaraðila um að úrlausn sýslumannsins í Reykjavík 10. júlí 2008 um að færa veð Landsbanka Íslands hf. fram fyrir veðrétt Glitnis banka hf. á eignarhluta 227-8828 í fasteigninni Skipholti 15, Reykjavík, yrði ógilt. Kæruheimild er í 5. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Sóknaraðili krefst þess að ógilt verði með dómi ofangreind ákvörðun þinglýsingastjóra. Jafnframt er gerð krafa um að þinglýsingastjóra verði gert skylt að afmá af fasteignarhlutanum veðskuldabréf útgefið af Eignanausti ehf. til Landsbanka Íslands hf., að fjárhæð 25.500.000 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Nýi Landsbanki Íslands hf. hefur nú tekið við varnaraðild málsins af Landsbanka Íslands hf. Hann hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Hæstarétti hefur borist bréf Glitnis banka hf. 6. október 2008 ásamt skjali sem ber yfirskriftina „Kæra“ og er undirrituð fyrir hönd sama aðila 3. október 2008. Kemur fram í skjalinu að tilgangur þess sé að kæra úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur 19. september 2008. Samkvæmt 5. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga fer um kæru til Hæstaréttar á úrskurðum héraðsdóms eftir almennum reglum um kæru í einkamáli. Samkvæmt 144. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal sá sem vill kæra dómsathöfn afhenda héraðsdómara skriflega kæru innan kærufrests. Með því að Glitnir banki hf. hefur ekki farið að þessum reglum kemur „kæra“ hans ekki til meðferðar fyrir Hæstarétti.

Glitnir banki hf. bar ákvörðun þinglýsingastjóra undir héraðsdóm með bréfi 16. júlí 2008 og var málið þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur 1. september 2008. Þá var mætt af hálfu sóknaraðila og bókað að lagt væri fram sem dómskjal nr. 9, bréf lögmanns hans ásamt fylgiskjölum. Meðal fylgiskjalanna var bréf sóknaraðila til sýslumannsins í Reykjavík 7. ágúst 2008, þar sem tilkynnt var um málskot til Héraðsdóms Reykjavíkur vegna ákvörðunar þinglýsingastjóra og gerðar sömu kröfur og Glitnir banki hf. hafði gert. Sóknaraðili átti því aðild að málinu í héraði við hlið Glitnis banka hf. og gerði sömu kröfur þó að í hinum kærða úrskurði sé jafnan fjallað um sóknaraðila sem einn málsaðila. Við þingfestingu málsins var ennfremur mætt af hálfu Eignanausts ehf. en ekkert fært til bókar þá um afstöðu þessa aðila eða kröfur, þó að í hinum kærða úrskurði sé sagt að hann hafi gert sömu dómkröfur og hinir tveir. Eignanaust ehf. hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Sýslumaðurinn í Reykjavík tilkynnti varnaraðila um málskotið til Héraðsdóms Reykjavíkur með ábyrgðarbréfi 14. ágúst 2008. Þá liggur fyrir að héraðsdómari sendi 19. ágúst 2008 nafngreindum héraðsdómslögmanni við lögfræðideild varnaraðila tölvubréf með boðun í þinghald 1. september 2008, þar sem málið yrði tekið fyrir. Varnaraðili sótti ekki þing í héraði. Bar við svo búið að fara með málið eftir 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 og leggja á það úrskurð eftir kröfum og málatilbúnaði sóknaraðila „að því leyti sem er samrýmanlegt framkomnum gögnum“.

Fyrir héraðsdómi lágu meðal annars öll sömu gögn og fyrir þinglýsingastjóra. Meðal þeirra var svonefnt skilyrt veðleyfi 12. nóvember 2007, þar sem sóknaraðili, sem þinglesinn eigandi tilgreindrar fasteignar í Kópavogi, heimilaði kaupanda hennar samkvæmt kaupsamningi sama dag, að veðsetja hana meðal annars fyrir tryggingabréfi til varnaraðila að upphæð 25.000.000 krónur. Var tekið fram í skjalinu að veðleyfið væri bundið því skilyrði að varnaraðili ábyrgðist „afléttingu allra veðskulda af fasteigninni: Skipholt 15, Rvík. Fnr. 227-8828, þinglýstur eigandi Eignanaust ehf. en eigandi skv. kaupsamningi dags. 12. 11. 2007 er B-kk-nf S-kk-nf Þ-kk-nf.“ Á skjali þessu er að finna svofelldan texta sem undirritaður er af hálfu varnaraðila: „Samþykkjum hér með skilyrði þessa veðleyfis enda okkur heimil ofangr. ráðstöfun skv. beiðni kaupsamningshafa og skuldara, ...“ Þessu skjali var ekki þinglýst.

Svo sem fram kemur í hinum kærða úrskurði var krafa sóknaraðila í héraði meðal annars á því byggð að síðastnefnd áritun á skilyrta veðleyfið fæli í sér skuldbindandi yfirlýsingu varnaraðila um að aflétta veðréttinum sem um er deilt í máli þessu af fasteigninni Skipholt 15. Mál þetta er rekið fyrir dómstólum á grundvelli 3. gr. þinglýsingalaga. Samkvæmt upphafsorðum 1. mgr. ákvæðisins getur slíkt mál einungis lotið að úrlausn þinglýsingastjóra um þinglýsingu og verður því í slíku máli engu slegið föstu, sem ekki hefði verið á valdi þinglýsingastjóra að ákveða. Fyrir liggur, svo sem áður sagði, að síðastnefndu skjali hafði ekki verið þinglýst á fasteignina. Gat það því ekki komið til greina er þinglýsingastjóri leysti úr málinu og kemur af sömu ástæðu ekki til álita við úrlausn málsins fyrir dómi.

Þá byggir sóknaraðili sérstaklega á þeirri málsástæðu að krafa hans eigi stoð í 18. gr. þinglýsingalaga. Um þessa málsástæðu er þess að gæta að í ákvæði þessu er veitt heimild til að láta réttindi samkvæmt samningi, sem síðar er þinglýst, ganga fyrir eldri þinglýstum réttindum, en það skal ákveðið með dómi. Er þinglýsingastjóri því ekki bær til að taka ákvörðun um þau atriði, sem ákvæðið tekur til, heldur er það aðeins á færi dómstóla. Verður það ekki gert á annan hátt en með dómi í einkamáli, sem rekið er eftir almennum reglum. Samkvæmt þessu er ekki unnt í máli þessu að taka efnislega afstöðu til kröfu sóknaraðila að því leyti, sem hún er reist á 18. gr. þinglýsingalaga.

Með vísan til þess sem rakið er að framan en að öðru leyti til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Ekki verður séð að sóknaraðili hafi gert kröfu um málskostnað í héraði og kemur krafa hans þar að lútandi því ekki til álita fyrir Hæstarétti. Miðað við úrslit málsins og með vísan til 130 gr., sbr. 4. mgr. 150. gr. og 166. gr. laga nr. 91/1991 eru ekki efni til að taka til greina kröfu sóknaraðila um kærumálskostnað.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður skal vera óraskaður.