82/2005

T slasaðist þegar hann var við vinnu í nýbyggingu, sem S ehf. hafði í byggingu. Varð slysið rakið til þess að plata á vinnupalli gaf sig undan þunga T með þeim afleiðingum að hann féll um 5,4 metra niður á gólf á neðstu hæð í stigahúsi byggingarinnar. Krafði hann félögin S ehf., Ó ehf. og Á ehf. um skaðabætur vegna slyssins. Deilt var um hver hefði átt að bera ábyrgð á frágangi vinnupallsins. Talið var að fyrirsvarsmaður S ehf. hafi á umræddum tíma í raun gegnt hlutverki byggingarstjóra við smíði hússins. Því hefði honum borið, samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, að sjá um samhæfðar ráðstafanir til að koma í veg fyrir slys í húsinu, sem margir verktakar voru að starfa við. Því bæri S ehf. skaðabótaábyrgð gagnvart T vegna slyssins. Ó ehf. og Á ehf. voru hins vegar sýknaðir af kröfu T. Hann var sjálfur látinn bera þriðjung af tjóninu þar sem honum mátti vera ljóst að pallurinn væri varhugaverður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. mars 2005. Hann krefst sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 6. apríl 2005. Hann krefst þess að aðaláfrýjandi og gagnstefndu verði í sameiningu dæmdir til að greiða sér 8.953.154 krónur með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 3.127.759 krónum frá 10. október 2001 til 1. ágúst 2002 og af 8.953.154 krónum frá þeim degi til 4. apríl 2003, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af síðastgreindri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 644.577 krónum. Þá krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Gagnstefndu, Ó. P-x-x. ehf. og Áferð ehf., krefjast þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur og þeim dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa gagnáfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður falli niður. Réttargæslustefndi gerir engar kröfur í málinu.

Eins og rakið er nánar í hinum áfrýjaða dómi leitar gagnáfrýjandi skaðabóta vegna líkamstjóns, sem hann hlaut í slysi 10. október 2001 þegar hann var í vinnu við nýbyggingu í eigu aðaláfrýjanda að Kríuási 17b í Hafnarfirði. Gagnáfrýjandi var þá ásamt I-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf að sandsparsla loft og veggi á efstu hæð í stigagangi hússins þegar vinnupallur, sem gagnáfrýjandi stóð á, lét undan og hann féll um 5,4 m niður á gólf á neðstu hæð. Samkvæmt málatilbúnaði gagnáfrýjanda starfaði hann á grundvelli verksamnings síns við gagnstefnda Ó. P-kvk-þf. ehf., sem hafði tekið að sér að annast frágang veggja innanhúss undir málningu með verksamningi við gagnstefnda Áferð ehf., en það félag hafði með verksamningi við aðaláfrýjanda tekið að sér að sandsparsla og mála í húsinu að Kríuási 17.

Fallist verður á með héraðsdómi að slys gagnáfrýjanda verði rakið til þess að plata, sem nýtt var sem gólf á vinnupallinum, gaf sig undan honum vegna þess að sagað hafði verið upp í neðra borð hennar. Eins og málið liggur fyrir verður að líta svo á að fyrirsvarsmaður aðaláfrýjanda hafi á umræddum tíma í raun gegnt hlutverki byggingarstjóra við smíði hússins. Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum bar honum af þessum sökum að sjá um að samhæfðar væru ráðstafanir til að koma í veg fyrir slys í húsinu, sem margir verktakar voru að starfa við. Vegna þessa hvíldi á honum meðal annars að tryggja að vinnupallurinn, sem upphaflega var reistur af starfsmönnum aðaláfrýjanda, væri ekki notaður af öðrum, sem unnu í húsinu, nema hann væri í fullnægjandi horfi. Gagnáfrýjandi hefur neitað því að hann hafi komið plötunni, sem brast undan honum, fyrir á vinnupallinum og gegnir sama máli um áðurnefndan I-kk-þf. Þótt ósannað sé að menn á vegum aðaláfrýjanda hafi látið plötuna á þennan stað, var fyrirsvarsmanni hans skylt sökum þess, sem áður greinir, að koma í veg fyrir hættuna, sem af þessu leiddi. Vegna þessa ber aðaláfrýjandi skaðabótaábyrgð gagnvart gagnáfrýjanda, en með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sýknu gagnstefndu Ó. P-x-x. ehf. og Áferðar ehf. af kröfu gagnáfrýjanda.

Gagnáfrýjandi er menntaður málari og hafði unnið um árabil við þá iðngrein þegar hann varð fyrir fyrrnefndu slysi. Með vísan til þess, sem greinir í héraðsdómi, mátti gagnáfrýjanda vera ljóst að varhugavert væri að notast við vinnupallinn eins og hann var úr garði gerður. Eins og málið liggur fyrir verður á hinn bóginn ekki litið fram hjá því að annmarkar á pallinum, sem slys gagnáfrýjanda verður samkvæmt áðursögðu rakið til, blöstu ekki við þegar hann hóf verk sitt á umræddum stað. Verður honum ekki metið út af fyrir sig til gáleysis að hafa ekki snúið plötunni á pallinum við til að gæta að neðra borði hennar. Að þessu virtu er hæfilegt að gagnáfrýjandi beri þriðjung tjóns síns sjálfur, en aðaláfrýjandi beri það að 2/3 hlutum.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að heildartjón gagnáfrýjanda af völdum slyssins nemi 5.621.902 krónum. Verður aðaláfrýjandi samkvæmt framansögðu dæmdur til að bæta þetta tjón með 3.747.935 krónum. Í samræmi við kröfugerð gagnáfrýjanda bera bætur fyrir tímabundið atvinnutjón, þjáningabætur og bætur fyrir varanlegan miska, samtals 689.097 krónur, 4,5% ársvexti frá 10. október 2001 til 1. ágúst 2002, en heildarfjárhæðin frá þeim degi til 4. apríl 2003, þegar liðinn var mánuður frá því að gagnáfrýjandi beindi kröfu um skaðabætur vegna slyssins til aðaláfrýjanda. Ber aðaláfrýjanda að greiða dráttarvexti frá þeim degi eins og nánar greinir í dómsorði.

Aðaláfrýjandi verður dæmdur til að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi svo sem í dómsorði segir. Rétt er að málskostnaður milli gagnáfrýjanda og gagnstefndu Ó. P-x-x. ehf. og Áferðar ehf. í héraði falli niður, en dæma verður hann til að greiða þeim málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og í dómsorði greinir.

Gagnáfrýjandi hefur notið gjafsóknar í héraði og fyrir Hæstarétti. Málflutningsþóknun lögmanns hans ákveðst í einu lagi á báðum dómstigum eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um sýknu gagnstefndu, Ó. P-kk-nf. ehf. og Áferðar ehf., af kröfu gagnáfrýjanda, T-kk-ef Þ-kk-ef K-kk-ef.

Aðaláfrýjandi, Sigurður og Júlíus ehf., greiði gagnáfrýjanda 3.747.935 krónur með 4,5% ársvöxtum af 689.097 krónum frá 10. október 2001 til 1. ágúst 2002 og af 3.747.935 krónum frá þeim degi til 4. apríl 2003, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af síðastgreindri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Aðaláfrýjandi greiði í ríkissjóð samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Málskostnaður milli gagnáfrýjanda og gagnstefndu fellur niður í héraði, en greiða skal hann hvorum þeirra 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans á báðum dómstigum, samtals 600.000 krónur.