629/2015

H og S höfðuðu mál til heimtu ætlaðrar skuldar B við þau vegna greiðslna sem þau inntu af hendi á árunum 2006 til 2012 meðan deilt var um eignarhald tiltekinnar fasteignar. Með hliðsjón af tildrögum þess að H og S hefðu verið skráðir eigendur fasteignarinnar umrætt tímabil og að eignarhaldið hefði aðeins verið til málamynda var talið að miða bæri rof fyrningarfrests krafna þeirra við höfðun málsins árið 2014. Þá var talið að gagnkröfur B væru tækar til skuldajafnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og að þær næmu hærri fjárhæð en ófyrnd krafa H og S. Var B því sýknuð af kröfu H og S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 22. september 2015. Þau krefjast þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér 1.962.976 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, aðallega frá 22. mars 2013 til greiðsludags, en til vara frá 25. september 2014 til greiðsludags. Í báðum tilvikum krefjast þau þess að aðilar beri hvor um sig sinn hluta málskostnaðar í héraði en að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér málskostnað fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 1. desember 2015. Hún krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að héraðsdómur verði ómerktur, en að því frágengnu að hún verði sýknuð af kröfum aðaláfrýjenda. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I

Mál þetta á rót að rekja til áralangra deilna málsaðila um eignarhald fasteignarinnar Neðri-Þverár í Húnaþingi vestra. Í dómi Hæstaréttar 24. febrúar 2011 í máli nr. 453/2010, sem höfðað var af hálfu gagnáfrýjanda til útgáfu afsals fyrir fasteigninni úr hendi aðaláfrýjenda, kom fram að gagnáfrýjandi hafi gert Íbúðalánasjóði tilboð í eignina 15. september 2003 og samningur um kaupin komist á. Hún hafi hins vegar samþykkt að aðaláfrýjendur, sem eru foreldrar hennar, yrðu skráðir kaupendur eignarinnar í sinn stað, en þau myndu síðar afsala eigninni til hennar. Með kaupsamningi 12. desember 2003 hafi Íbúðalánasjóður selt aðaláfrýjendum eignina. Gagnáfrýjandi hafi annast allar greiðslur vegna kaupanna og kostnað vegna fasteignarinnar fram á haustið 2006. Þá hafi komið upp ósætti milli málsaðila og hafi aðaláfrýjendur greitt eftir það af fasteignaveðláni og gjöld sem fallið hafi til vegna eignarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að sannað væri að kaupsamningur um fasteignina hafi verið gerður í nafni aðaláfrýjenda til málamynda. Aftur á móti væri að líta til þess að í 1. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup fælist að skriflegt form væri gildisskilyrði kaupsamnings um fasteign og jafnvel þótt gagnáfrýjanda tækist að sanna að munnlegt samkomulag hafi verið milli hennar og aðaláfrýjenda um að hún fengi síðar frá þeim afsal til sín fyrir eigninni myndi samkomulagið ekki uppfylla tilgreint formskilyrði. Voru því aðaláfrýjendur sýknuð af kröfu gagnáfrýjanda.

Með dómi Hæstaréttar 19. desember 2012 í máli nr. 308/2012, sem staðfesti dóm héraðsdóms, var gagnáfrýjandi talin hafa fært sönnur á að hún hafi verið hinn raunverulegi kaupandi fasteignarinnar og að aðaláfrýjendur hafi til málamynda verið tilgreindir sem kaupendur í kaupsamningi um eignina í desember 2003. Var því með dóminum viðurkenndur beinn eignarréttur hennar að fasteigninni og aðaláfrýjendur dæmdir til greiðslu 600.000 króna málskostnaðar í Hæstarétti, en í héraði höfðu þau verið dæmd til greiðslu 650.000 króna í málskostnað. Aðaláfrýjendur greiddu ekki málskostnaðinn og krafðist gagnáfrýjandi fjárnáms hjá aðaláfrýjendum fyrir honum. Með dómi Hæstaréttar 2. apríl 2014 í máli nr. 174/2014 var staðfestur úrskurður héraðsdóms 19. febrúar 2014, þar sem fjallað var um gildi aðfarargerðarinnar og aðaláfrýjendum gert að greiða samtals 630.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti vegna málsins. Eins og rakið er í héraðsdómi lýsti gagnáfrýjandi kröfum í bú aðaláfrýjenda vegna dæmds málskostnaðar auk kostnaðar og dráttarvaxta til 15. október 2014, er bú aðaláfrýjenda voru tekin til gjaldþrotaskipta. Samkvæmt kröfulýsingum 25. nóvember 2014 nam höfuðstóll annarrar kröfunnar ásamt dráttarvöxtum til 15. október 2014, 1.625.786 krónum, en höfuðstóll hinnar kröfunnar nam ásamt dráttarvöxtum til sama dags 676.121 krónu.

II

Mál þetta hafa aðaláfrýjendur höfðað 19. september 2014 til greiðslu ætlaðrar skuldar gagnáfrýjanda við þau vegna greiðslna sem þau inntu af hendi meðan deilt var um eignarhald fasteignarinnar Neðri-Þverár. Ekki er tölulegur ágreiningur í málinu og óumdeilt er að aðaláfrýjendur hafa innt af hendi greiðslur vegna fasteignarinnar sem nema stefnufjárhæð á árunum 2006 til 2012.

Gagnáfrýjandi hefur krafist frávísunar málsins frá héraðsdómi, en að því frágengnu að dómurinn verði ómerktur. Með vísan til forsendna úrskurðar héraðsdóms 18. febrúar 2015 er staðfest niðurstaða dómsins um að engin efni séu til frávísunar málsins frá héraðsdómi. Þá er krafa um ómerkingu héraðsdóms ekki studd haldbærum rökum og verður henni hafnað.

Þegar litið er til þess sem að framan er rakið um tildrög þess að aðaláfrýjendur voru skráðir sem eigendur fasteignarinnar Neðri-Þverár og að það eignarhald var samkvæmt áðurgreindum dómum Hæstaréttar 24. febrúar 2011 og 19. desember 2012 aðeins til málamynda, ber að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um að miða beri rof fyrningarfrests krafna aðaláfrýjenda við höfðun máls þessa 19. september 2014. Nemur því ófyrnd krafa þeirra 994.198 krónum að höfuðstól.

Gagnáfrýjandi hefur í málinu uppi gagnkröfur til skuldajafnaðar án kröfu til sjálfstæðs dóms fyrir þeim hluta krafna hans sem eftir stæðu að loknum skuldajöfnuði. Námu gagnkröfur þær sem héraðsdómur féllst á til skuldajafnaðar samtals 2.301.907 krónum. Fallist er á með héraðsdómi að kröfur þessar séu tækar til skuldajafnaðar við kröfu aðaláfrýjenda. Þar sem þessar gagnkröfur gagnáfrýjanda eru hærri en ófyrnd krafa aðaláfrýjenda og það jafnvel þótt bætt sé við dráttarvöxtum af ófyrndri kröfu þeirra frá 22. mars 2013 til 11. desember 2014, er kröfur gagnáfrýjanda komu fram í greinargerð hans til héraðsdóms, þarf ekki í ljósi framangreindrar kröfugerðar gagnáfrýjanda að taka afstöðu til annarra gagnkrafna til skuldajafnaðar. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sýknu gagnáfrýjanda af kröfu aðaláfrýjenda.

Í ljósi atvika málsins er rétt að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.