19/2002

V gerði kröfu um greiðslu úr ökumannstryggingu á hendur vátryggingafélagi um eftirstöðvar skaða- og miskabóta vegna tjóns sem hann varð fyrir í alvarlegu umferðarslysi í júlí 1994. Ekki var deilt um greiðsluskyldu félagsins heldur um uppgjör tiltekinna bótaliða, sem V gerði fyrirvara um þegar gengið var frá öðrum þáttum uppgjörsins. V, sem var námsmaður þegar slysið átti sér stað, krafðist þess að bætur fyrir varanlega örorku yrðu miðaðar við þágildandi 5.-7. gr. skaðabótalaga en ekki 8. gr. laganna. Miðað við aldur V þegar slysið varð og stöðu hans í námi, dómaframkvæmd og forsendur héraðsdóms að öðru leyti, var niðurstaða héraðsdóms staðfest um að tjón V vegna varanlegrar örorku skyldi bætt eftir reglum 8. gr. skaðabótalaga. Eins og aðstæðum V var háttað þóttu ekki efni til að taka til greina kröfu V um óbættan varanlegan miska og beita hinni sérstöku heimild 4. gr. skaðabótalaga til að ákveða hærri bætur en aðalregla ákvæðisins mælir fyrir um. Þá var krafa V um vangreiddar þjáningarbætur að hluta til tekin til greina og við það miðað að V stundaði nám á hluta þess tíma sem hann taldist veikur án þess að vera rúmliggjandi samkvæmt kröfugerð, auk þess að hafa verið við störf hjá föður sínum. Krafa V um bætur vegna námstafa og ýmiss ógreidds útlagðs kostnaðar var einnig tekin til greina að hluta og niðurstaða héraðsdóms um þá kröfuliði staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf H-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. janúar 2002 og krefst þess að gagnáfrýjandi greiði sér 20.337.855 krónur með 2% ársvöxtum frá 10. júlí 1994 til 4. nóvember 2000 en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags auk málskostnaðar að skaðlausu í héraði og fyrir Hæstarétti, allt að frádregnum 351.014 krónum sem gagnáfrýjandi greiddi inn á kröfuna 27. júní 2001.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu 12. febrúar 2002. Hann krefst sýknu af öllum kröfum aðaláfrýjanda auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Svo sem í héraðsdómi greinir gerir aðaláfrýjandi kröfu á hendur gagnáfrýjanda um eftirstöðvar skaða- og miskabóta vegna tjóns sem hann varð fyrir í alvarlegu umferðarslysi 10. júlí 1994. Krafan er um greiðslu úr ökumannstryggingu samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og er ekki deilt um greiðsluskyldu félagsins. Deilan stendur um uppgjör eftirgreindra bótaliða sem aðaláfrýjandi gerði fyrirvara um þegar gengið var frá öðrum þáttum uppgjörsins 23. janúar 2001.

Krafa um óbætta varanlega örorku.

Aðaláfrýjandi krefst þess að bætur fyrir varanlega örorku verði miðaðar við þágildandi 5. - 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 en ekki 8. gr. eins og gagnáfrýjandi hefur krafist og fallist var á í héraðsdómi. Málsrök aðila um þetta eru reifuð í héraðsdómi. Í fjórum dómum Hæstaréttar hefur sérstaklega verið tekin afstaða til ágreinings um skil á milli 5.-7. gr. og 8. gr. skaðabótalaga þegar um námsmenn er að ræða, þ.e. H.1998.1976 og H.2000.683 auk dóma í málum nr. 291/1999 og nr. 201/2001. Bera dómarnir með sér að hvert tilvik fyrir sig er skoðað og metið með tilliti til orðalags lagaákvæðanna og skýringa í athugasemdum með lagafrumvarpinu. Í fyrst og síðast talda dómnum voru aðilar eldri og lengra komnir í námi en í hinum tveimur dómunum, en þar var um að ræða ungt fólk, sem ekki hafði lokið stúdentsprófi og hafði nýtt vinnugetu sína á þeim tíma að verulegu leyti til þess að stunda nám. Voru tilvikin í fyrrnefndu dómunum felld undir 5.-7. gr. laganna en hin tvö undir 8. gr. þeirra. Aðaláfrýjandi var í námi sínu og að aldri svipað staddur og tjónþoli í H.2000.683 og eru tilvikin sambærileg í veigamiklum atriðum. Vegna þessa og með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti er niðurstaða hans um þennan kröfulið staðfest.

Krafa um óbættan varanlegan miska.

Þessi krafa aðaláfrýjanda er reist á sérstakri heimild næstsíðasta málsliðs þágildandi 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga til þess að ákveða hærri bætur en aðalregla ákvæðisins mælir fyrir um, sem er eftir miskastigi frá læknisfræðilegu sjónarmiði. Læknar hafa metið varanlegan miska aðaláfrýjanda 50% og er ekki ágreiningur um það mat. Vísar aðaláfrýjandi til dóms Hæstaréttar 15. mars 2001 í máli nr. 395/2000 þar sem lækni, sem hlotið hafði 90% varanlegan miska, var ákveðið 35% álag á bætur, með vísan til þessarar heimildar, en hann var háður aðstoð annarra við helstu athafnir daglegs lífs. Í nefndum dómi var því slegið föstu að heimild þessi væri ekki einskorðuð við að miski hefði verið metinn 100%. Allt að einu er hér um heimild að ræða, sem aðeins verður beitt við sérstakar aðstæður, eins og gert er ráð fyrir í lagaákvæðinu. Varanlegur miski aðaláfrýjanda var á rökstuddan hátt metinn 50%, sem er mikill og þungbær miski. Eins og aðstæðum hans er þó háttað eru ekki efni til að beita hinni sérstöku álagsheimild og er því ekki unnt að taka þennan kröfulið til greina.

Krafa um vangreiddar þjáningabætur.

Með vísan til forsendna héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, verður niðurstaða hans um þennan kröfulið staðfest, enda stundaði gagnáfrýjandi nám á hluta þessa tíma og var auk þess við störf hjá föður sínum. Þessi liður verður því tekinn til greina með 519.675 krónum.

Krafa vegna námstafa.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms þykir mega staðfesta niðurstöðu hans um þennan kröfulið. Hann verður því tekinn til greina með 900.000 krónum.

Krafa vegna ýmiss ógreidds útlagðs kostnaðar.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um að hafna kostnaði vegna fæðubótaefna en taka til greina kostnað vegna lengdrar skólagöngu og aksturs, samtals 186.000 krónur. Gagnáfrýjandi hefur ekki andmælt kröfu vegna skemmds fatnaðar og muna á þeim forsendum að hún sé ekki studd gögnum. Ökumannstrygging samkvæmt 92. gr. umferðarlaga er slysatrygging og tekur ekki til tjóns á munum nema það tengist með beinum hætti líkamstjóni eigandans. Með hliðsjón af þessu er eðlilegt að tryggingin taki til fata sem aðaláfrýjandi var í þegar slys varð og skemmdust við það, sem metin eru samtals á 26.000 krónur, en ekki til þeirra smáhluta sem hann segir hafa verið í bifreiðinni og skemmst. Þessi kröfuliður verður því tekinn til greina með 212.000 krónum samtals.

Niðurstaða málsins verður því að gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda samtals 1.631.675 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Eftir atvikum málsins þykir rétt að gagnáfrýjandi greiði málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðst í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði aðaláfrýjanda, V-kk-þgf S-kk-þgf, 1.631.675 krónur með 2% ársvöxtum af 1.982.689 krónum frá 10. júlí 1994 til 4. nóvember 2000 en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 27. júní 2001 en af 1.631.675 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2001 en 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.