581/2006

M krafði A um bætur vegna slyss sem hann varð fyrir við vinnu sína í einum af kerskálum álvers A í Straumsvík 28. maí 2001. Hann var á leið á reiðhjóli austur svokallaðan hliðargang og beygði til vinstri áleiðis inn á miðgang þegar hann lenti í árekstri við lyftara sem ekið var austur þann gang. Samkvæmt grein 7.3.1. í akstursreglum A bar ökumanni lyftarans að virða stöðvunarskyldu fyrir umferð sem kom þvert á akstursstefnu hans. Var því talið að umræddur starfsmaður A hafi átt að víkja fyrir umferð sem kom til hægri á akstursstefnu hans og bæri hann því meginsök á slysinu. M hafi þó borið að gæta sérstakrar varúðar er hann hjólaði inn á miðganginn og var hann því látinn bera einn þriðja hluta tjóns síns sjálfur. Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna taldist sannað að hluta af heilsufarseinkennum M mætti rekja til umrædds slyss. Hæstiréttur taldi matsgerðina vera ítarlega og rökstudda og að niðurstöðu hennar hefði ekki verið hnekkt. Þá hafi A ekki gert athugasemdir við framkvæmd matsgerðarinnar. Var því fallist á niðurstöðu matsins um að varanleg örorka M vegna slyssins væri 10% og varanlegur miski 10%. Var A dæmt til að greiða M bætur í samræmi við það.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. nóvember 2006. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara lækkunar á kröfu gagnáfrýjanda og að málskostnaður verði felldur niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 28. nóvember 2006. Hann krefst þess að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 2.388.886 krónur auk vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 708.000 krónum frá 28. maí 2001 til 14. nóvember 2001 en af 2.388.886 krónum frá þeim degi til 6. maí 2005 og dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann staðfestingar héraðsdóms um málskostnað og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi varð fyrir slysi við vinnu sína í einum af kerskálum álvers aðaláfrýjanda í Straumsvík 28. maí 2001. Hann var á leið á reiðhjóli austur svokallaðan hliðargang en beygði til vinstri áleiðis inn á miðgang þegar hann lenti í árekstri við lyftara, sem ekið var austur þann gang. Milli ganganna tveggja liggja álbræðsluker og bar eitt þeirra í milli gagnáfrýjanda og ökumanns lyftarans í þann mund er sá fyrrnefndi tók beygjuna inn að miðganginum. Aðila greinir á um hvort ökumaður lyftarans eða gagnáfrýjandi eigi sök á slysinu svo og hvort orsakasamband sé á milli þess og líkamstjóns gagnáfrýjanda.

Í stefnu reisti gagnáfrýjandi kröfu sína um skaðabætur á hendur aðaláfrýjanda meðal annars á því að ökumaður lyftarans hafi ekki gætt nægilegrar aðgæslu við akstur hans. Þessari málsástæðu mótmælti aðaláfrýjandi í greinargerð sinni í héraði með þeim rökum að ökumaður lyftarans hafi verið að sinna hefðbundnum störfum á svæði sem sérstaklega væri ætlað til aksturs vinnutækja, meðal annars lyftara. Gagnáfrýjandi hafi hjólað þvert á akstursstefnu lyftarans og þannig brotið svokallaðar akstursreglur, sem gilt hafi um umferð í kerskálunum. Aðaláfrýjandi lagði fram akstursreglurnar í sama þinghaldi og greinargerð sína. Í munnlegum málflutningi fyrir Hæstarétti hélt aðaláfrýjandi því fram að gagnáfrýjandi hafi fyrst við flutning málsins í héraði haft uppi þá málsástæðu að hann hafi átt forgang gagnvart lyftaranum samkvæmt akstursreglunum. Ekki verður fallist á með aðaláfrýjanda að um nýja málsástæðu hafi verið að tefla, enda fólust í þessu andsvör gagnáfrýjanda við þeirri varnarástæðu aðaláfrýjanda að sá fyrrnefndi hafi brotið reglurnar. Var ekki tilefni til að færa þau fram fyrr en við munnlegan flutning málsins í héraði.

Óumdeilt er að slysið varð þar sem mætast miðgangur og þvergangur milli kera númer 1139 og 1141. Aðaláfrýjandi heldur því fram að öll umferð hafi verið bönnuð um þennan milligang. Af ljósmyndum af vettvangi og öðrum gögnum er ljóst að umferð ökutækja og vinnuvéla hefur verið um báða gangana svo og hliðarganginn sem er nokkuð mjórri en miðgangurinn. Við sum keranna eru stöðvunar- eða biðskyldumerki þar sem akstursleið er um milliganga þvert á akstursleið eftir kerskálum. Ekkert slíkt merki var hins vegar við þann milligang sem gagnáfrýjandi fór um er hann flutti sig af hliðargangi og inn á miðgang þar sem slysið varð. Fram kemur í grein 7.1 í fyrrnefndum akstursreglum að þær eru settar til viðbótar við almennar umferðarreglur. Segir í grein 7.3.1 að ökutæki sem aka langsum eftir kerskálunum verði að virða stöðvunarskyldu fyrir umferð sem kemur þvert á kerskálann. Að auki sé biðskyldumerking við ker 100 í báðum skálum og stöðvunarskyldumerki við ker 80 í skála 1. Að öðru leyti gildi almennar umferðarreglur. Samkvæmt þessu átti ökumaður lyftarans að víkja fyrir umferð sem kom frá hægri á akstursstefnu hans, en eins og fram kemur í héraðsdómi kvaðst hann ekki hafa séð til ferðar gagnáfrýjanda. Verður því talið að þessi starfsmaður aðaláfrýjanda hafi átt meginsök á slysinu. Gagnáfrýjanda bar einnig að gæta sérstakrar varúðar er hann hjólaði inn á miðganginn þar sem hann mátti vænta umferðar vinnuvéla um ganginn. Verður hann því látinn bera einn þriðja hluta tjóns síns sjálfur.

Eins og fyrr segir telur aðaláfrýjandi að ósönnuð séu orsakatengsl á milli líkamstjóns gagnáfrýjanda og slyssins. Í matsgerð dómkvaddra matsmanna 30. mars 2005 er byggt á því að hluta af heilsufarseinkennum gagnáfrýjanda megi rekja til þess. Gagnáfrýjandi búi hins vegar við meiri örorku sem ekki verði með öryggi talin til afleiðinga slyssins. Vegna þeirra heilsufarseinkenna sem með vissu megi rekja til slyssins búi gagnáfrýjandi við verulegt óöryggi í starfi miðað við það sem áður var. Ef svo færi að honum yrði sagt upp núverandi starfi væri þess ekki að vænta að hann fengi atvinnu sem sanngjarnt væri að ætlast til að hann tækist á hendur. Þá telja matsmenn miklar líkur vera á því að gagnáfrýjandi verði að láta af störfum fyrr en ella sökum heilsubrests vegna slyssins. Gagnáfrýjandi búi auk þess við allnokkra skerðingu á getu til heimilisstarfa, þar með talið til að halda við húsi sínu, en það megi telja til sérhæfðra heimilisstarfa. Fallist er á með hinum dómkvöddu matsmönnum að framangreind atriði hafi áhrif við mat á varanlegri örorku gagnáfrýjanda. Aðaláfrýjandi hefur ekki gert athugasemdir við framkvæmd matsgerðarinnar. Hún er ítarleg og rökstudd og hefur niðurstöðu hennar ekki verið hnekkt. Að þessu virtu verður niðurstaða matsins um 10% varanlegan miska gagnáfrýjanda og 10% varanlega örorku hans lögð til grundvallar í málinu. Samkvæmt þessari niðurstöðu verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda 1.592.590 krónur ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir, en um útreikning bótanna er ekki ágreiningur í málinu.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest.

Aðaláfrýjandi verður dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Það athugist að héraðsdómara hefði verið rétt að kveðja til sérfróða meðdómendur þar sem aðilar deildu um afleiðingar slyssins á læknisfræðilegar afleiðingar slyssins. Eins og gögnum málsins er háttað nægir þetta þó ekki til að ómerkja héraðsdóm.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Alcan á Íslandi hf., greiði gagnáfrýjanda, M-kk-þgf G-kk-þgf, 1.592.590 krónur með 4,5% ársvöxtum af 472.000 krónum frá 28. maí 2001 til 14. nóvember sama ár, en af 1.592.590 krónum frá þeim degi til 6. maí 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.