372/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem S var gert að setja málskostnaðartryggingu að kröfu H, HS, F ehf. og V hf., í máli sem S hafði höfðað á hendur H og fleirum. Til stuðnings kröfu sinni vísuðu H, HS, F ehf. og V hf. til þess að árangurslaust fjárnám hafði verið gert hjá S 22. nóvember 2011. Málið hafði verið þingfest 18. janúar 2011 en krafa um málskostnaðartryggingu kom fyrst fram við fyrirtöku málsins 22. maí 2012. Í dómi Hæstaréttar var vísað til 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 þar sem veitt er heimild til að krefjast málskostnaðartryggingar við þingfestingu máls. Ákvæðið hefði þó ekki verið talið girða fyrir að hafa mætti uppi slíka kröfu eftir þingfestingu ef sérstakt tilefni gæfist þá fyrst til þess. Samkvæmt útskrift úr vanskilaskrá höfðu áður verið gerð árangurslaus fjárnám hjá S, 8. apríl og 21. október 2010. Voru H, HS, F ehf. og V hf. því ekki talin hafa sýnt fram á að þau hefðu fyrst átt þess kost að koma með kröfu um málskostnaðartryggingu svo seint sem raun varð á þannig að skilyrði væru til að víkja frá fyrrgreindri meginreglu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 23. maí 2012, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 22. maí 2012, þar sem sóknaraðila var gert að setja innan tveggja vikna frá uppkvaðningu úrskurðarins tryggingu í peningum, með bankatryggingu eða bankabók að fjárhæð 3.000.000 krónur fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sínu á hendur varnaraðilum. Kæruheimild er í o. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að kröfu varnaraðila um málskostnaðartryggingu verði hafnað, en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn Hvalfjarðarsveit krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilarnir H-kk-nf S-kk-nf, Fasteignasalan Gimli ehf., Þ-kk-nf E-kk-nf G-kk-nf, Eljan ehf. og Vörður tryggingar hf. hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt endurriti úr þingbók reistu varnaraðilarnir H-kk-nf S-kk-nf, Fasteignasalan Gimli ehf., Hvalfjarðarsveit og Vörður tryggingar hf. kröfu sína um málskostnaðartryggingu í héraði á þeim grundvelli að sóknaraðili væri ófær um greiðslu málskostnaðar, sbr. b. lið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991, og leysti héraðsdómur úr kröfunni í samræmi við það. Því til stuðnings vísuðu þeir meðal annars til útprentunar úr svonefndri vanskilaskrá fyrirtækisins Creditinfo þar sem fram kom að gert hafi verið árangurslaust fjárnám hjá sóknaraðila 22. nóvember 2011. Í greinargerð varnaraðilans Hvalfjarðarsveitar fyrir Hæstarétti er því haldið fram að af hans hálfu hafi krafan um málskostnaðartryggingu einnig verið byggð á því að sóknaraðili væri búsettur í Bandaríkjunum, sbr. a. lið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Sú staðhæfing á sér eins og áður segir ekki stoð í gögnum málsins og verður því ekki litið til hennar við úrlausn þess, sbr. 2. mgr. 163. gr., sbr. 4. mgr. 150. gr. sömu laga.

Málið var þingfest 18. janúar 2011. Það hefur síðan verið tekið fyrir 1. mars, 5. apríl, 19. apríl, 16. maí, 30. maí, 23. júní, 8. ágúst og 2. september 2011 og síðan 22. maí 2012 þegar krafan um málskostnaðartryggingu var gerð og hinn kærði úrskurður upp kveðinn.

Samkvæmt 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 er unnt að krefjast málskostnaðartryggingar við þingfestingu máls. Ákvæðið hefur þó ekki verið talið girða fyrir að hafa megi síðar uppi slíka kröfu ef sérstakt tilefni gefst þá fyrst til þess. Sem fyrr segir var málið þingfest 18. janúar 2011. Samkvæmt útskrift úr þeirri skrá, sem varnaraðilar hafa vísað til, voru gerð árangurslaus fjárnám hjá sóknaraðila 8. apríl og 21. október 2010. Upplýsingar þess efnis voru færðar á skrána 12. apríl og 1. nóvember það ár. Samkvæmt því verður ekki talið að varnaraðilar hafi sýnt fram á að þeir hafi fyrst átt þess kost að koma með kröfu um málskostnaðartryggingu svo seint sem raun varð á þannig að skilyrði séu til að víkja frá fyrrgreindri meginreglu 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Af þeim sökum verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Rétt er að ákvörðun um málskostnað í héraði í þessum þætti málsins bíði endanlegs dóms í því.

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Það athugist að þess er ekki getið í hinum kærða úrskurði hvenær málið var þingfest sem er grundvallaratriði við úrlausn þess. Þá kemur þar heldur ekki fram að ekki hafi verið sótt þing af hálfu varnaraðilans Þ-kk-ef E-kk-ef G-kk-ef við þingfestinguna.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðilarnir H-kk-nf S-kk-nf, Fasteignasalan Gimli ehf., Hvalfjarðarsveit og Vörður tryggingar hf. greiði óskipt sóknaraðila, S-kk-þgf M-kk-þgf, 250.000 krónur í kærumálskostnað.