234/2008

G kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að nánar tiltekin skuld vegna þing- og sveitasjóðsgjalda teldist fyrnd. Í málinu var deilt um hvort innborgun G inn á opinber gjöld sín hafi falið í sér viðurkenningu hans á hinni umdeildu skuld og þar með rofið fyrningu hennar samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að meðal gagna málsins væri kvittun sem óumdeilt væri að G hafi fengið í hendur þegar hann innti greiðsluna af hendi. Í kvittuninni hafi komið fram að greiddur hafi verið virðisaukaskattur en ekki minnst á önnur opinber gjöld. Ósannað væri að G hafi við greiðsluna fengið í hendur upplýsingar um að greiðslan hafi komið til ráðstöfunar inn á þá skuld sem deilt var um í málinu. Mátti G þvert á móti ráða af þeirri kvittun að greiðslunni hefði verið ráðstafað inn á virðisaukaskattskuld hans, enda var þar um að ræða skuld sem var eldri en sú skuld sem um var deilt í málinu. Var því ekki fallist á að fyrning hinnar umdeildu kröfu hafi rofnað við innborgunina og krafa T því fyrnd.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. apríl 2008. Hann krefst þess að staðfest verði með dómi að skuld hans vegna opinberra gjalda ársins 1994 að fjárhæð 882.676 krónur sé fallin niður. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Ekki er ágreiningur milli málsaðila um að þinggjöld áfrýjanda vegna álagningar 1994 með áföllnum dráttarvöxtum og kostnaði hafi 11. desember 2007 numið þeirri fjárhæð sem greinir í kröfu áfrýjanda og að krafa hans sé miðuð við þá dagsetningu.

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi veitti sýslumaðurinn í Reykjavík hinn 7. júlí 2000 viðtöku aðfararbeiðni tollstjórans í Reykjavík, þar sem krafist var aðfarar hjá áfrýjanda fyrir opinberum gjöldum vegna áranna 1994 til 1999 og virðisaukaskatti 1993 til 1997 samtals að höfuðstól 2.837.753 krónur. Er óumdeilt að skattskuldin sem ágreiningi veldur í málinu var meðal þeirra skulda sem aðfararbeiðnin tók til. Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti vildi áfrýjandi byggja á því að kvaðning vegna þessarar aðfararbeiðni hafi misfarist hjá sýslumanni auk þess sem málinu hafi ekki verið fram haldið án ástæðulauss dráttar, svo sem tilskilið er í 52. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, þar sem aðför á grundvelli beiðninnar hafi ekki farið fram fyrr en 3. október 2002. Móttaka beiðninnar hafi því ekki rofið fyrningu kröfunnar samkvæmt lagaákvæðinu. Ekki verður séð að áfrýjandi hafi fyrr byggt kröfu sína á þessum málsástæðum þó að tilefni hafi verið til. Teljast þær því með vísan til 5. mgr. 101. gr., sbr. 2. mgr. 163. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála of seint fram komnar og verður ekki á þeim byggt í málinu. Af þessu leiðir að fallist verður á með stefnda að fyrningu kröfunnar teljist hafa verið slitið 7. júlí 2000.

Fyrir liggur að 27. febrúar 2007 veitti sýslumaðurinn í Reykjavík viðtöku beiðni um aðför hjá áfrýjanda vegna hinna umdeildu gjalda ársins 1994. Óumdeilt er í málinu að krafan fyrnist á fjórum árum. Er þá til athugunar hvort fyrningu hennar hafi verið slitið á ný einhvern tíma á fjögurra ára tímabili næst fyrir síðast nefnda dagsetningu og þá áður en fjögur ár liðu frá fyrningarslitunum 7. júlí 2000. Í þessu efni greinir aðila á um hvort innborgun áfrýjanda 6. mars 2003 inn á opinber gjöld sín hafi falið í sér viðurkenningu hans á skuldinni, sem hafi rofið fyrningu hennar samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Byggir stefndi þá á því að við þessa innborgun, sem samtals nam 300.000 krónum, hafi 294.000 krónum verið ráðstafað inn á gjöldin 1994. Þar sem áfrýjanda hafi verið sú ráðstöfun ljós en látið henni ómótmælt beri að líta svo á að hann hafi viðurkennt skuldina í skilningi nefnds lagaákvæðis. Er þetta eini hluti kröfunnar, sem beiðst var aðfarar fyrir 7. júlí 2000, sem stefndi heldur fram að ófyrndur sé. Þannig séu kröfur um öll yngri gjöldin sem þar greindi fyrndar.

Meðal gagna málsins er kvittun sem óumdeilt er að áfrýjandi hafi fengið í hendur þegar hann innti greiðsluna 6. mars 2003 af hendi. Í kvittuninni kemur fram að greiddur hafi verið virðisaukaskattur, en ekki er þar minnst á önnur opinber gjöld. Stefndi heldur því fram að áfrýjandi hafi um leið fengið á framhaldsblaði yfirlit þar sem fram hafi komið ráðstöfun á 294.000 krónum inn á þá skuld sem um er deilt í málinu. Þessu mótmælir áfrýjandi. Stefndi hefur ekki fært fram í málinu fullnægjandi sönnun um staðhæfingu sína hér að lútandi. Telst því ósannað í málinu að áfrýjandi hafi við greiðsluna fengið í hendur upplýsingar um þá ráðstöfun sem stefndi byggir á. Mátti stefndi þvert á móti ráða af þeirri kvittun, sem óumdeilt er að hann hafi fengið, að greiðslunni hefði allri verið ráðstafað inn á virðisaukaskattskuld hans, enda var þar um að ræða skuld sem var eldri en skuldin frá 1994, sem hér er til umfjöllunar. Þegar af þessari ástæðu verður ekki fallist á það með stefnda að fyrning hinnar umdeildu kröfu hafi rofnað við þessa innborgun.

Stefndi heldur því ekki fram að önnur atvik á nefndu tímabili hafi rofið fyrningu hinnar umdeildu kröfu. Samkvæmt því sem að framan er rakið verður fallist á með áfrýjanda að krafan sé fyrnd og verður viðurkenningarkrafa hans því tekin til greina.

Stefnda verður samkvæmt 1. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðst eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Viðurkennt er að krafa stefnda, íslenska ríkisins, á hendur áfrýjanda, G-kk-þgf L-kk-þgf G-kk-þgf, vegna opinberra gjalda árið 1994, samtals að fjárhæð 882.676 krónur með vöxtum og kostnaði miðað við 11. desember 2007, er fallin niður.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 750.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.