402/2005

D, dánarbú J, fór fram á við sýslumann að jörðin B yrði seld eftir reglum laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu samkvæmt heimild í 1. mgr. 8. gr. laganna, en Hæstiréttur hafði komist að þeirri niðurstöðu í dómi að D væri eini eigandi jarðarinnar. Sýslumaður varð við beiðni D og var jörðin seld á uppboði þar sem S varð hæstbjóðandi. H krafðist ógildingar á sölumeðferðinni meðal annars á þeim forsendum að hún færi í bága við ábúðarrétt hans. Héraðsdómur taldi H ekki eiga lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins, þar sem umrædd sala raskaði ekki þeim réttindum sem hann kvæðist eiga til jarðarinnar, sbr. 4. mgr. 8. gr. laga nr. 90/1991, og vísaði málinu því frá dómi. Talið var að þær forsendur sem lagðar voru til grundvallar niðurstöðu héraðsdóms gætu ekki að réttu leitt til frávísunar málsins og var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 31. ágúst 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 8. september 2005. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands vestra 17. ágúst 2005 þar sem vísað var frá dómi kröfu sóknaraðila um að uppboðssala sýslumannsins á Blönduósi á jörðinni Bálkastöðum ytri í Húnaþingi vestra, sem fram fór 12. apríl 2005, verði felld úr gildi. Kæruheimild er í 85. gr., sbr. 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og héraðsdómara gert að taka kröfu hans til efnismeðferðar, en til vara að dómkrafa hans fyrir héraðsdómi verði tekin til greina. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn S-kk-nf I-kk-nf B-kk-nf krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar en til vara að kröfu sóknaraðila í héraði verði hafnað og varnaraðila dæmdur málskostnaður úr hendi sóknaraðila.

Varnaraðilinn dánarbú J-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði var jörðin Bálkastaðir ytri, eign varnaraðila dánarbús J-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef, boðin til sölu eftir ákvæðum 1. mgr. 8. gr. laga nr. 90/1991. Varnaraðilinn S-kk-nf I-kk-nf B-kk-nf var 12. apríl 2005 hæstbjóðandi í jörðina. Sóknaraðili, sem er einn erfingja J-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef, kveðst eiga ábúðarrétt til lífstíðar að jörðinni. Eins og nánar er rakið í úrskurði héraðsdóms krefst sóknaraðili ógildingar á uppboðinu á þeim grunni að það fari í bága við ábúðarrétt hans, en hann hafi ekki veitt samþykki fyrir uppboðinu.

Í hinum kærða úrskurði er komist að þeirri niðurstöðu að varnaraðila dánarbúi J-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef hafi, sem eina eiganda jarðarinnar sbr. dóm Hæstaréttar 16. júní 2003 í máli nr. 216/2003, verið heimilt að óska eftir sölu hennar samkvæmt ákvæðum 8. gr. laga nr. 90/1991 og að ætlaður ábúðarréttur sóknaraðila standi því ekki í vegi fyrir að unnt sé að grípa til slíkrar ráðstöfunar, enda hafi ráðstöfun eignar á grundvelli 1. mgr. 8. gr. laganna ekki áhrif á þau ábúðarréttindi sem sóknaraðli kveðst eiga yfir jörðinni, sbr. 4. mgr. sömu greinar.

Framangreind afstaða héraðsdómara getur ekki leitt til annarrar niðurstöðu en að hafna beri kröfu sóknaraðila um ógildingu á sölu jarðarinnar samkvæmt 2. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1991. Eru því ekki skilyrði til að vísa málinu frá dómi. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Rétt er að málskostnaður í héraði bíði efnisúrlausnar í málinu.

Aðilar skulu hver bera sinn kostnað af þessum þætti málsins fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.