222/2007

L leitaði 6. nóvember 2006 eftir endurupptöku á fjárnámi, sem gert hafði verið hjá H 10. október 2000, til tryggingar kröfu L samkvæmt stefnu, sem árituð hafði verið um aðfararhæfi 29. apríl 1996. Fjárnám var gert fyrir kröfunni 14. desember 2006 og krafðist H ógildingar gerðarinnar fyrir dómi. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að upphafleg beiðni um fjárnám hefði borist sýslumanni 20. maí 1996, en ekki orðið af gerðinni fyrr en 10. október 2000. Vegna þessa dráttar í meira en fjögur ár á framkvæmd gerðarinnar var ekki talið að beiðni um hana hafi getað leitt til slita fyrningar á kröfunni, sbr. 52. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Þá var ekki talið að beiðni L um nauðungarsölu á grundvelli upphaflega fjárnámsins hafi getað slitið fyrningu kröfunnar, sbr. 2. mgr. 12. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Samkvæmt þessu var krafa L fallin niður fyrir fyrningu þegar endurupptökubeiðnin barst sýslumanni og fjárnámið því fellt úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. apríl 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. mars 2007, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að fellt yrði úr gildi fjárnám, sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði hjá honum 14. desember 2006 fyrir kröfu varnaraðila að fjárhæð samtals 5.130.710 krónur, en sóknaraðili kveðst fyrst hafa fengið vitneskju um hinn kærða úrskurð 11. apríl 2007. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess aðallega að fjárnám þetta verði fellt úr gildi, en til vara að það verði látið taka til lægri fjárhæðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

I.

Samkvæmt gögnum málsins var stefna í máli, sem varnaraðili höfðaði á hendur sóknaraðila til heimtu kröfu samkvæmt skuldabréfi, árituð um aðfararhæfi í Héraðsdómi Reykjavíkur 29. apríl 1996. Með þessu varð aðfararhæf dómkrafa varnaraðila um greiðslu höfuðstóls skuldarinnar, 1.030.924 krónur, og dráttarvaxta samkvæmt III. kafla þágildandi vaxtalaga nr. 25/1987 af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 1. desember 1991 til greiðsludags en að frádreginni innborgun á 90.652 krónum, auk málskostnaðar að fjárhæð 25.000 krónur.

Beiðni varnaraðila um fjárnám fyrir kröfu samkvæmt þessari heimild, samtals að fjárhæð 1.380.934 krónur, barst sýslumanninum í Reykjavík 20. maí 1996. Eins og málið liggur fyrir verður ekki séð að sýslumaður hafi tekið fyrir þessa beiðni fyrr en fjárnám var gert á grundvelli hennar 10. október 2000 í eignarhluta sóknaraðila í fasteigninni Bauganesi 44 í Reykjavík. Varnaraðili leitaði 19. október 2000 nauðungarsölu með stoð í fjárnáminu og mun hún hafa farið fram 3. október 2001 án þess að hann fengi greiðslu af söluverði eignarinnar.

Varnaraðili beindi til sýslumanns beiðni um endurupptöku 6. nóvember 2006, þar sem krafist var fjárnáms hjá sóknaraðila fyrir sömu skuld og áður greinir, en fjárhæð hennar var sögð orðin samtals 5.130.710 krónur. Sýslumaður tók beiðnina fyrir 14. desember 2006 og var þar mætt af hálfu sóknaraðila, sem mótmælti framgangi gerðarinnar, svo og fjárhæðinni, sem fjárnáms var krafist fyrir. Bókað var við gerðina að varnaraðili féllist á að lækka fjárhæð málskostnaðar samkvæmt sundurliðun kröfu hans, en að fram kominni þeirri breytingu var mótmælum sóknaraðila hafnað og fjárnám gert eftir kröfu varnaraðila. Af gögnum málsins virðist mega ráða að við gerðina hafi legið fyrir skjal frá varnaraðila 14. desember 2006, þar sem greint var frá leiðréttingu á útreikningi dráttarvaxta í beiðni hans frá 6. nóvember sama ár, en með tilliti til hennar taldist krafa hans samtals að fjárhæð 2.378.419 krónur. Endurrit af gerðinni ber ekki með sér að litið hafi verið til þessa þegar fjárnám var gert. Sóknaraðili krafðist úrlausnar héraðsdóms um gerðina 21. desember 2006 og var þetta mál þingfest af því tilefni 12. janúar 2007.

II.

Samkvæmt 1. tölulið 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sbr. 2. mgr. 113. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, fyrnist krafa samkvæmt stefnu, sem árituð hefur verið um aðfararhæfi, á tíu árum. Sýslumanninum í Reykjavík barst 20. maí 1996 beiðni varnaraðila um fjárnám á grundvelli áritaðrar stefnu í máli hans gegn sóknaraðila. Ekkert liggur fyrir í málinu um að sýslumaður hafi tekið fyrir þessa beiðni fyrr en 10. október 2000. Vegna þessa dráttar í meira en fjögur ár á framkvæmd gerðarinnar, sem varnaraðili hefur í engu réttlætt svo að áhrif geti haft að lögum, gat beiðni um hana ekki leitt til slita fyrningar á kröfu hans samkvæmt 52. gr. laga nr. 90/1989. Beiðni varnaraðila um nauðungarsölu á grundvelli fjárnámsins gat heldur ekki slitið fyrningu kröfunnar, enda fékkst þar ekki fullnusta hennar, sbr. 2. mgr. 12. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Varnaraðili hefur ekki borið fyrir sig að annað hafi gerst, sem valdið gæti fyrningarslitum, frá því að stefnan var árituð um aðfararhæfi 29. apríl 1996 fram að því að hann leitaði aftur fjárnáms hjá sóknaraðila með beiðni, sem barst sýslumanni 17. nóvember 2006. Krafa varnaraðila var því á þeim tíma fallin niður fyrir fyrningu og óheimilt að gera fjárnám fyrir henni án þess að sóknaraðili lýsti yfir að hann bæri það ekki fyrir sig, sbr. 9. gr. laga nr. 90/1989. Samkvæmt þessu verður að taka til greina kröfu sóknaraðila um að fjárnámið verði fellt úr gildi.

Eftir þessum úrslitum málsins verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn er í einu lagi eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Fellt er úr gildi fjárnám, sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði 14. desember 2006 hjá sóknaraðila, H-kk-þgf J-kk-þgf, samkvæmt kröfu varnaraðila, Lánasjóðs íslenskra námsmanna.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 300.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.