721/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum L hf. á hendur þrotabúi B ehf. Í málinu krafðist L hf. aðallega viðurkenningar á eignarrétti í peningum í vörslum varnaraðila en til vara á veðrétti í innstæðum á nánar tilgreindum bankareikningum, í báðum tilvikum vegna endurgreiðslu á fjármagnstekjuskatti. Í málinu lá fyrir að krafa L hf. kom fram eftir lok kröfulýsingarfrests. Taldi skiptastjóri þrotabúsins um nýja kröfu að ræða sem ekki hefði verið formlega lýst í þrotabúið. Yrði slíkri kröfu lýst tæki hann afstöðu til hennar eftir almennum reglum. Í niðurstöðu dóms Hæstaréttar sagði að af gögnum málsins yrði ráðið að skiptastjóri hefði ekki fjallað um kröfuna í samræmi við 121. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og 2. mgr. 120. gr. þeirra, áður en hann beindi kröfu til héraðsdóms um úrlausn ágreinings. Krafa L hf. hefði því ekki sætt þeirri lögboðnu meðferð sem mælt væri fyrir um í lögum nr. 21/1991 og voru því ekki skilyrði til þess að vísa ágreiningi um kröfuna til héraðsdóms á þessu stigi málsins. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 30. október 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. október 2013 þar sem hafnað var kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og ,,aðallega að viðurkenndur verði eignarréttur sóknaraðila í peningum í vörslum varnaraðila sem endurgreiddir hafa verið eða verða síðar endurgreiddir vegna staðgreiðslu af fjármagnstekjum sem dregin var af bankareikningum varnaraðila nr. ... Til vara að viðurkennt verði að veðréttur sóknaraðila í innstæðum á bankareikningum varnaraðila nr. ... skv. handveðsyfirlýsingum dags. 9. júlí og 15. september 2008 nái til peninga sem endurgreiddir hafa verið eða verða síðar endurgreiddir vegna staðgreiðslu á fjármagnstekjum sem dregin var af innstæðu reikninganna.“ Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði var haldinn skiptafundur í varnaraðila 29. nóvember 2012 til að jafna ágreining um kröfu sóknaraðila sem hann lýsti 21. maí 2012 meðal annars á grundvelli lánssamnings við BG Holding ehf. Á fundi þessum upplýsti skiptastjóri varnaraðila um endurgreiðslu ofgreidds fjármagnstekjuskatts til varnaraðila. Sóknaraðili lýsti þeirri skoðun að hann teldi sig kunna að eiga veðrétt í ,,endurgreiddum fjármagnstekjuskatti frá Tollstjóra þar sem endurgreiðslan eigi mögulega rætur að rekja til útgreiðslna af innlánsreikningum sem bankinn“ hafi átt veðrétt í.

Með bréfi skiptastjóra til sóknaraðila 13. desember 2012 var skorað á sóknaraðila að upplýsa um hvort haldið yrði til streitu kröfu um veðrétt í endurgreiddum fjármagnstekjuskatti. Í svarbréfi sóknaraðila til skiptastjóra sama dag var rakið að sóknaraðili hefði fengið að veði innstæður á innlánsreikningum í eigu BG Holding ehf. með tilgreindum handveðsyfirlýsingum. Þá segir þar að ,,eftir bestu vitund LBI voru þær fjármagnstekjur sem Tollstjóri er að endurgreiða tilkomnar vegna fjármagnstekna BGH í formi vaxta af þeim innstæðum sem voru á ofangreindum innlánsreikningum, til viðbótar við þær fjármagnstekjur sem BGH hafði af veðsettum peningamarkaðsinnlánum“. Jafnframt sagði í bréfi þessu að sóknaraðili byggði veðrétt sinn í endurgreiðslu tollstjórans á því að greiddir vextir af innstæðunum væru veðsettir sem hluti af hinum veðsettu innstæðum og teldi sóknaraðili að ofgreiddur fjármagnstekjuskattur af vöxtum af innstæðunum tilheyrði veðandlaginu.

Í svarbréfi skiptastjóra til sóknaraðila 19. desember 2012 var þessum sjónarmiðum sóknaraðila hafnað. Að auki sagði í niðurlagi bréfsins að hann liti svo á að krafa um endurgreiðslu ofgreidds fjármagnstekjuskatts teldist ný krafa í þrotabúið. Slíkri kröfu hafi ekki verið lýst með formlegum hætti, hvorki af hálfu sóknaraðila né annarra aðila og kröfulýsingarfrestur fyrir nokkru liðinn. Yrði slíkri kröfu hins vegar lýst í þrotabúið tæki skiptastjóri afstöðu til hennar eftir almennum reglum. Var í niðurlagi bréfsins enn skorað á sóknaraðila að upplýsa um hvort haldið yrði til streitu sjónarmiðum um handveðrétt í endurgreiddum fjármagnstekjuskatti.

Ekki verður af gögnum málsins ráðið að frekari bréfaskipti hafi orðið milli skiptastjóra og sóknaraðila um ofangreint álitaefni, en með bréfi 3. janúar 2013 beindi skiptastjóri kröfu til héraðsdóms á grundvelli 171. gr. laga nr. 21/1991, til úrlausnar ágreiningi um hvort sóknaraðili kynni að eiga veðrétt í endurgreiðslu tollstjóra til þrotabúsins á ofgreiddum fjármagnstekjuskatti.

Eins og rakið er í ofangreindu svarbréfi skiptastjóra 19. desember 2012 kom krafa sóknaraðila fram eftir lok kröfulýsingarfrests. Um meðferð slíkra krafna er fjallað í 121. gr. laga nr. 21/1991, en þar segir að skiptastjóri skuli svo fljótt sem verða megi taka afstöðu til þess hvort og hvernig hún skuli viðurkennd. Af gögnum málsins verður ráðið að skiptastjóri hafði ekki fjallað um kröfuna í samræmi við 121. gr. laganna og 2. mgr. 120. gr. þeirra, áður en hann beindi kröfu til héraðsdóms um úrlausn ágreinings, enda taldi hann í fyrrgreindu bréfi sínu að um nýja kröfu í búið væri að ræða sem ekki hefði verið lýst. Krafa sóknaraðila hefur því ekki sætt þeirri lögboðnu meðferð sem framangreind ákvæði mæla fyrir um og voru því ekki skilyrði til þess að vísa ágreiningi um kröfuna til héraðsdóms á þessu stigi málsins.

Samkvæmt framansögðu ber að vísa máli þessu frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.

Það athugast að eftir að aðilar lögðu fram greinargerðir fyrir Hæstarétti hvor fyrir sitt leyti lagði varnaraðili fram svonefnd andsvör til að svara málatilbúnaði í greinargerð sóknaraðila og lagði sá síðarnefndi í kjölfarið fram athugasemdir fyrir sitt leyti við andsvör varnaraðila. Fyrir þessum skriflega málflutningi aðilanna er engin lagaheimild og er hann aðfinnsluverður.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.