248/2017

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli G á hendur K var að hluta vísað frá dómi. Hélt G því fram að K hefði á ólögmætan hátt eignað sér bifreið sem hún hefði fest kaup á. Gerði G í málinu aðalkröfu og varakröfu um skaðabætur með fjárhæðum, sem hún taldi eftir tveimur mismunandi leiðum geta svarað til markaðsverðs bifreiðarinnar. Í greinargerð um varnir kom fram að K teldi hvoruga þeirra leiða gefa viðhlítandi mynd af verðmæti bifreiðarinnar og stóð því ágreiningur um fjárhæð krafnanna. Krafðist K þess að skaðabótakröfum G yrði vísað frá dómi og varð héraðsdómur við þeirri kröfu í hinum kærða úrskurði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eftir ákvæðum laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála yrði G að eiga þess kost að styðja frekar fjárhæð dómkrafna sinna með matsgerð dómkvadds matsmanns, en á meðan óreynt væri hvort af slíku yrði væri ekki tímabært að taka afstöðu til kröfu K um frávísun málsins að hluta, sbr. meðal annars síðari málslið 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið í heild sinni til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. apríl 2017, en kærumálsgögn bárust réttinum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 30. mars 2017, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var að hluta vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið í heild til efnismeðferðar. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila kynntist hún varnaraðila í ágúst 2011. Hún kveðst vegna fötlunar hafa keypt bifreið með sérstökum búnaði 27. apríl 2012 fyrir 1.661.000 krónur, en bifreiðin hafi verið skráð á nafn varnaraðila. Hún hafi verið lögð inn á sjúkrahús í október 2014, en komist að því að lokinni þeirri dvöl 5. desember sama ár að varnaraðili hafi í heimildarleysi farið inn í íbúð hennar og tekið þar lykla að bifreiðinni. Varnaraðili hafi síðan neitað að láta bifreiðina af hendi og að endingu selt hana í september 2015 fyrir 1.300.000 krónur.

Sóknaraðili höfðaði mál á hendur varnaraðila 23. febrúar 2016 og krafðist þess að honum yrði gert að greiða sér í fyrsta lagi nánar tiltekna skuld, í öðru lagi skaðabætur að fjárhæð 1.661.000 krónur vegna ólögmætrar töku á fyrrnefndri bifreið og í þriðja lagi 1.600.000 krónur í skaðabætur vegna tapaðra leigutekna af henni. Með úrskurði 7. desember 2016 var þessum tveimur kröfum um bætur vísað frá héraðsdómi og var sá úrskurður staðfestur með dómi Hæstaréttar 3. janúar 2017 í máli nr. 849/2016.

Að fenginni framangreindri niðurstöðu höfðaði sóknaraðili aftur mál gegn varnaraðila og var það þingfest 9. febrúar 2017. Krafðist hún þess að varnaraðili yrði dæmdur til að greiða sér aðallega 1.345.410 krónur og til vara 1.300.000 krónur, en í báðum tilvikum væri um að ræða skaðabætur sökum þess að varnaraðili hafi á ólögmætan hátt eignað sér fyrrnefnda bifreið. Í héraðsdómsstefnu kvaðst sóknaraðili reisa aðalkröfu sína á þeirri „þumalputtareglu Bílgreinasambandsins að afföll á notaðri bifreið séu 10% á ári“, en varakrafan tæki mið af verðinu, sem varnaraðili hafi fengið við sölu bifreiðarinnar í september 2015. Í stefnunni var tekið fram að sóknaraðili áskildi sér rétt til að fá á síðari stigum dómkvaddan mann til að meta tjón sitt með tilliti til markaðsverðs bifreiðarinnar. Þetta nýja mál var samkvæmt beiðni sóknaraðila sameinað eldra máli hennar á hendur varnaraðila í þinghaldi 9. mars 2017. Varnaraðili krafðist þess að skaðabótakröfum sóknaraðila, sem að framan er getið, yrði vísað frá dómi og varð héraðsdómur við þeirri kröfu með hinum kærða úrskurði.

II

Af málatilbúnaði sóknaraðila er ljóst að aðalkröfu hennar og varakröfu um skaðabætur úr hendi varnaraðila er báðum ætlað að taka mið af markaðsverði bifreiðarinnar, sem um ræðir, annars vegar 5. desember 2014 þegar sóknaraðili telur varnaraðila hafa svipt hana umráðum bifreiðarinnar og hins vegar í september 2015 þegar hann hafi selt hana. Fjárhæð aðalkröfunnar er reist á forsendum, sem nánast voru í engu skýrðar í héraðsdómsstefnu, en ekki verður séð að ágreiningur sé um að söluverð bifreiðarinnar hafi svarað til fjárhæðar varakröfunnar þótt varnaraðili beri því við að það sé ekki marktækt um markaðsverð bifreiðarinnar sökum þess að hún hafi verið seld í skiptum fyrir aðra.

Þurfi aðili einkamáls að afla sér sönnunar með matsgerð dómkvadds manns er byggt á þeirri aðalreglu í IX. kafla laga nr. 91/1991 að það verði gert undir rekstri málsins. Tekur sú aðalregla meðal annars til tilvika, þar sem stefnandi máls telur sig þarfnast slíkrar sönnunar fyrir fjárhæð dómkröfu sinnar eftir að leitt hefur verið í ljós með vörnum stefnda að ágreiningur standi um fjárhæðina. Í XII. kafla sömu laga er á hinn bóginn veitt heimild til þess að sá, sem ekki hefur enn höfðað einkamál, fái dómkvaddan matsmann til að staðreyna meðal annars fjárhæð kröfu, sem kunni að verða höfð uppi í slíku máli. Eftir skipan laga nr. 91/1991 er þessi síðarnefnda heimild undantekning frá fyrrgreindri aðalreglu samkvæmt IX. kafla þeirra.

Í máli þessu háttar svo til að sóknaraðili hefur í héraðsdómsstefnu gert aðalkröfu og varakröfu um skaðabætur með tilgreindum fjárhæðum, sem hún telur eftir tveimur mismunandi leiðum geta svarað til markaðsverðs fyrrnefndrar bifreiðar. Nú er fram komið með greinargerð um varnir í málinu að varnaraðili telur hvoruga þessa leið gefa viðhlítandi mynd af verðmæti bifreiðarinnar og stendur því ágreiningur meðal annars um fjárhæð þessara krafna. Eftir þeim reglum laga nr. 91/1991, sem að framan er getið, verður sóknaraðili að eiga þess kost að styðja frekar fjárhæð dómkrafna sinna með matsgerð dómkvadds manns, en á meðan óreynt er hvort af slíku verði er ekki tímabært að taka afstöðu til kröfu varnaraðila um frávísun málsins að hluta, sbr. meðal annars síðari málslið 2. mgr. 100. gr. laganna. Hinn kærði úrskurður verður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka þennan þátt málsins til efnismeðferðar.

Rétt er að aðilarnir beri hvort sinn kostnað af rekstri þessa kærumáls.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið í heild til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.