297/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að haldlagningu farsíma hans yrði aflétt. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að uppfyllt hafi verið skilyrði til þess að leggja hald á farsímann, enda gætu upplýsingar og gögn í símanum haft sönnunargildi og skipt miklu fyrir rannsókn málsins. Hæstiréttur taldi aftur á móti að L hefði brotið gegn friðhelgi einkalífs X með því að rannsaka efni farsíma hans án þess að fyrir lægi dómsúrskurður um þá aðgerð. Taldi Hæstiréttur rannsókn L að þessu leyti aðfinnsluverða.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. apríl 2016, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 12. apríl 2016 þar sem hafnað var kröfu varnaraðila um að haldlagningu farsíma hans yrði aflétt. Kæruheimild er í g. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess að haldlagningu farsímans verði aflétt.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Eins og rakið er í úrskurði héraðsdóms var varnaraðili handtekinn 18. mars 2016 grunaður um að hafa hótað fyrrum unnustu sinni að birta af henni nektarmyndir sem hún hafði sent honum. Við handtökuna var lagt hald á farsíma varnaraðila, en hann neitaði að upplýsa lögreglu um aðgangsorð símans. Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila hafi lögreglunni þrátt fyrir það tekist „að komast fram hjá læsingum símans“ og liggur fyrir að hún hefur þegar hlaðið niður og að hluta rannsakað efnisinnihald símans.

Í 1. mgr. 68. gr. laga nr. 88/2008 segir að leggja skuli hald á muni, þar á meðal skjöl, ef ætla má að þeir ellegar hlutir eða upplýsingar sem þeir hafa að geyma hafi sönnunargildi í sakamáli, að þeirra hafi verið aflað á refsiverðan hátt eða að þeir kunni að verða gerðir upptækir. Fallist er á með héraðsdómi að uppfyllt hafi verið skilyrði ákvæðisins til þess að leggja hald á farsíma varnaraðila, enda var ljóst strax við handtöku hans að upplýsingar og gögn í símanum gætu haft sönnunargildi og skipt miklu fyrir rannsókn málsins. Þá verður ekki séð að skilyrði séu komin til þess að aflétta haldi, sbr. 1. mgr. 72. gr. laga nr. 88/2008, enda kann farsíminn að verða gerður upptækur með dómi, sbr. a. lið ákvæðisins.

Það athugast að sóknaraðili hefur rannsakað efnisinnihald umrædds farsíma án þess að fyrir liggi samþykki varnaraðila eða dómsúrskurður. Samkvæmt 1. og 2. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar skulu allir njóta friðhelgi einkalífs heimilis og fjölskyldu og má ekki skerða einkalíf manns nema samkvæmt dómsúrskurði eða sérstakri lagaheimild. Þótt heimilt sé að haldleggja hlut án dómsúrskurðar, sbr. 1. mgr. 69. gr. laga nr. 88/2008, verður 68. gr. laganna ekki skilin á þann veg að lögregla geti rannsakað efnisinnihald raftækja án þess að fyrir liggi úrskurður dómara. Aðstæður þær sem hér um ræðir eru efnislega sambærilegar þeim sem ákvæði 1. mgr. 70. gr. og 1. mgr. 84. laga nr. 88/2008 taka til og samkvæmt lögjöfnun frá þeim er ljóst að lögregla hefði þurft dómsúrskurð til þess að rannsaka efni farsímans. Samkvæmt þessu hafa aðgerðir sóknaraðila brotið gegn friðhelgi einkalífs varnaraðila. Er rannsókn lögreglu að þessu leyti aðfinnsluverð.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.