216/2003

Við opinber skipti á dánarbúi J krafðist H, sonur hans, þess aðallega að viðurkenndur yrði eignarréttur sinn að jörðinni B, en til vara að hluta jarðarinnar og að lágmarki 1/5 hluta hennar. J hafði keypt 5/6 hluta jarðarinnar af systkinum sínum árið 1964, en áður átti hann 1/6 hluta hennar. Hafði H lánað föður sínum 50.000 kr. til kaupanna, en kaupverðið nam 260.000 kr. Af því tilefni gaf J út skuldaviðurkenningu til H þar sem tekið var fram að hann ætlaði H 1/5 hluta jarðarinnar nyti sín ekki við. Í málinu hélt H því fram að hann hafi síðar keypt jörðina af J með því að greiða af lánum sem hvíldu á henni auk annarra skulda. Talið var ósannað að H hafi keypt jörðina enda hafi hann ekki náð samkomulagi við J um verð fyrir hana. Þær greiðslur, sem H kvaðst hafa innt af hendi, breyttu engu í þessu sambandi. Þá var talið að skuldaviðurkenningin, sem áður var getið, fæli ekki í sér eignarheimild til H auk þess sem krafan samkvæmt henni væri fyrnd. Talið var sannað að H hafi fengið jörðina til ábúðar eigi síðar en árið 1976 og umráð hans yfir jörðinni hafi því ekki heimilað hefð. Var jörðin því talin eign dánarbús J.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 20. maí 2003, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. júní sama árs. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands vestra 8. maí 2003, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að jörðin Bálkastaðir, Heggstaðanesi í Vestur-Húnavatnssýslu, væri eign dánarbús J-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að sér verði úrskurðaður eignarréttur að allri jörðinni Bálkastöðum, en til vara að hluta jarðarinnar og að lágmarki 1/5 hluta hennar. Þá krefst hann málskostnaður í héraði, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn G-kvk-nf M-kvk-nf krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Varnaraðilarnir G-kvk-nf J-kvk-nf, H-kk-nf G. J-kk-nf, E-kvk-nf J-kvk-nf, S-kvk-nf G-kvk-nf, Á-kk-nf J-kk-nf G-kk-nf og G-kvk-nf G-kvk-nf krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og þeim dæmdur kærumálskostnaður.

Varnaraðilinn B-kk-nf J-kk-nf hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

R-kvk-nf J-kvk-nf, sem tók undir kröfur sóknaraðila fyrir héraðsdómi hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur um annað en gjafsóknarkostnað sóknaraðila í héraði, sem verður ákveðinn eins og í dómsorði greinir.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðilum kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en gjafsóknarkostnað sóknaraðila.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, H-kk-ef J-kk-ef, í héraði greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 650.000 krónur.

Sóknaraðili greiði varnaraðilanum G-kvk-þgf M-kvk-þgf 120.000 krónur í kærumálskostnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðilunum G-kvk-þgf J-kvk-þgf, H-kk-þgf G. J-kk-þgf, E-kvk-þgf J-kvk-þgf, S-kvk-þgf G-kvk-þgf, Á-kk-þgf J-kk-þgf G-kk-þgf og G-kvk-þgf G-kvk-þgf hverju fyrir sig 20.000 krónur í kærumálskostnað.