258/2013

M ehf. höfðaði mál gegn vátryggingafélagi sínu V hf. og krafðist greiðslu vegna tjóns er varð er skemmtistaður M ehf. brann. Ekki var deilt um bótaskyldu heldur um umfang tjónsins og eignarhaldi á hluta þeirra muna sem brann en kröfur M ehf. voru byggðar á lausafjár- og rekstrarstöðvunartryggingum. Ekki var fallist á með M ehf. að félagið ætti að fá bætt tjón vegna muna sem fyrir lá að höfðu verið í eigu annars fyrirtækis sem rekið hafði skemmtistað í sama húsnæði en M ehf. þótti ekki hafa sýnt fram á að það hefði eignast umrædda muni. Þá var ekki fallist á að munir sem töldust hluti fasteignar hefðu verið í eigu M hf. Yfirmatsgerð var að öðru leyti lögð til grundvallar um fjárhæð munatjóns M ehf. og var miðað við verðmæti muna á tjónsdegi án virðisaukaskatts. Þar sem M ehf. hafði ekki sýnt fram á greiðslur launa eftir brunann var ekki fallist á að þann hluta kröfu félagsins en talið var að M ehf. ætti að fá greitt vegna tjóns á vínbirgðum í samræmi við mat í undirmati. Var því fallist á hluta af kröfum M ehf. að frádreginni þeirri greiðslu sem V hf. hafði þegar greitt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. apríl 2013. Hann krefst þess að gagnáfrýjanda verði aðallega gert greiða sér 46.675.491 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. apríl 2010 en til vara 43.630.237 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í aðalkröfu, allt að frádreginni innborgun 28. júní 2013 samtals að fjárhæð 12.996.195 krónur. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 26. júní 2013. Hann krefst sýknu af kröfu aðaláfrýjanda og að málskostnaður í héraði verði felldur niður. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi hóf aðaláfrýjandi rekstur skemmtistaðarins Batteríið ehf. í Hafnarstræti 1-3 í Reykjavík í september 2008 og rak hann allt til 23. mars 2010 er staðurinn eyðilagðist í bruna. Þegar tjónið varð hafði aðaláfrýjandi gildar tryggingar hjá gagnáfrýjanda, annars vegar lausafjártryggingu og hins vegar rekstrarstöðvunartryggingu. Aðaláfrýjandi tilkynnti gagnáfrýjanda um tjónið 26. mars 2010 og krafðist greiðslu bóta.

Í málinu er ekki deilt um bótaskyldu gagnáfrýjanda heldur lýtur ágreiningur að umfangi tjónsins og eignarhaldi á hluta þeirra muna sem brann. Gagnáfrýjandi greiddi aðaláfrýjanda 28. júní 2013 bætur vegna brunans samtals 12.996.195 krónur, þar af 461.687 krónur vegna dráttarvaxta miðað við gjalddaga 15. janúar 2013. Telur gagnáfrýjandi sig þar með hafa greitt aðaláfrýjanda fullar bætur í samræmi við vátryggingarskilmála trygginganna.

II

Hinn 23. ágúst 2013 voru E-kk-nf Ö-kk-nf F-kk-nf og F-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf dómkvaddir að beiðni aðaláfrýjanda til að leggja yfirmat á tjón sem varð á lausafjármunum í brunanum. Reisir aðaláfrýjandi dómkröfu sína á þessari matsgerð.

Í yfirmatinu kom fram að hlutverk matsmanna væri að meta tjón á lausafé samkvæmt þeim upplýsingum og gögnum sem fyrir lágu en ekki að taka afstöðu til eignarhalds á því. Óumdeilt er að í matinu eru upptaldar og metnar eignir sem áður voru í eigu Jam ehf. en það félag leigði húsnæðið áður en aðaláfrýjendur tóku það á leigu. Í forsendum matsgerðarinnar var rakið við hvaða gögn væri stuðst, en magntölur hafi komið fram á listum sem stafi annars vegar frá aðaláfrýjanda og hins vegar g-kk-þgf auk þess sem hafðar hafi verið til hliðsjónar myndir sem teknar voru þegar húsið var hreinsað. Metna lausafjármuni hafi verið að finna á listum þessum, á lista yfir muni í gámi, á myndum og teikningum.

Í yfirmatsgerð eru munir flokkaðir í þrjá flokka en þeir eru í fyrsta lagi munir sem taldir eru upp á listum beggja aðila, í öðru lagi munir sem einungis eru taldir upp á lista aðaláfrýjanda en eru hvorki á lista gagnáfrýjanda né á myndum og í þriðja lagi munir sem matsmenn telja ekki lausafé heldur hluta fasteignar eða upplýsingar um þá ófullnægjandi. Í málinu er ekki við önnur gögn að styðjast en þau sem matsmenn vísa til. Hefur aðaláfrýjanda ekki tekist að sýna fram á það með haldbærum gögnum að öðrum eignum hafi verið til að dreifa við brunann en þeim sem eru á listum beggja aðila og eftir atvikum á ljósmyndum. Þá hefur aðaláfrýjanda ekki tekist sönnun á að hann hafi átt tilkall til þeirra muna sem matsmenn telja hluta fasteignar, en í leigusamningi um eignina kemur fram að allar innréttingar og standsetning á hinum leigða húsnæði skuli vera eign leigusala við lok leigusamnings. Verður aðaláfrýjandi að bera hallann af þessum sönnunarskorti. Verður yfirmatsgerð verður lögð til grundvallar mati á tjóni aðaláfrýjanda vegna lausafjármuna í hans eigu sem eyðilögðust í brunanum, enda hefur henni ekki verið hnekkt. Skal í því sambandi miðað við verðmæti munanna á tjónsdegi 23. mars 2010 án virðisaukaskatts. Samkvæmt yfirmatsgerð eru munir þeir sem sannað þykir að hafi skemmst í brunanum metnir á 18.445.400 krónur.

Aðilar deila um það hvort munir sem áður tilheyrðu Jam ehf. hafi á tjónsdegi verið eign aðaláfrýjanda en munir þessir eru ekki sérgreindir í yfirmatsgerðinni. Aðaláfrýjandi hefur haldið því fram að hann hafi keypt þessa muni af leigusalanum þegar hann tók húsnæðið á leigu og staðfesti fyrirsvarsmaður leigusala það fyrir dómi. Fyrirsvarsmaður leigusala kvaðst hafa eignast þessa muni þar sem Jam ehf. hefði skuldað í kringum 10.000.000 til 12.000.000 krónur í húsaleigu og „ég tók bara lögin í mínar hendur og henti honum út ... Ég fór og læsti húsinu og tók húsið.“ Hafi leigusalinn selt aðaláfrýjanda þessa muni en hann mundi ekki söluverðið „einhverjar 10.00.000 - 15.000.000, ég man ekki nákvæmlega töluna“. Fyrir dómi bar P-kk-nf G-kk-nf R-kk-nf, annar eigenda aðaláfrýjanda, að félagið hafi keypt þessar eignir af leigusala en hann myndi ekki alveg verðið en sagði það hafa verið „svona 15 milljónir, eitthvað svoleiðis.“ Engum öðrum gögnum er til að dreifa um þessi ætluðu viðskipti og ekkert er á þau minnst í ítarlegum skriflegum leigusamningi milli leigusala og aðaláfrýjanda. Þegar það er virt að hin ætluðu viðskipti voru um eignir sem óljóst var um eignarhald á, milli tveggja bókhaldsskyldra aðila og að um háar fjárhæðir var að ræða hefur aðaláfrýjandi ekki lagt fram óyggjandi gögn því til stuðnings að hann hafi eignast umrædda muni.

Í undirmatsgerð J-kk-ef S-kk-ef T-kk-ef sem dómkvaddur var 1. júní 2012 eru þeir munir sem tilheyrðu Jam ehf. sérgreindir. Eru munir þessir sundurliðaðir í matsgerðinni svo: Leður á súlum, leðurbekkur, stórt búr fyrir hljóðmenn, uppþvottavél, stórt stálborð fyrir uppþvottavél, hillur á lagersvæði, stálvaskar og rafmagnstafla. Tveir fyrsttöldu munirnir og sá síðasti eru ekki metnir til verðs í yfirmati þar sem þeir teljast hluti fasteignar. Þá er stórt búr fyrir hljóðmenn ekki á listum beggja aðila og því ekki meðal þeirra muna sem sannað þykir að tilheyrt hafi aðaláfrýjanda. Aðrir munir sem tilheyrðu Jam ehf. voru metnir svo í yfirmatsgerð miðað við tjónsdag og án virðisaukaskatts: Uppþvottavél 543.900 krónur, stórt stálborð fyrir uppþvottavél 422.000 krónur, hillur á lagersvæði 44.800 krónur, stálvaskar 70.100 krónur eða samtals 1.080.800 krónur sem dragast því frá ofangreindu mati lausafjármuna. Er því tjón aðaláfrýjanda á lausafé samtals að fjárhæð 17.364.600 krónur.

III

Kostnaður vegna rekstrarstöðvunar var metinn í undirmati en ekki í yfirmati. Hefur gagnáfrýjandi hafnað því að rétt hafi verið að reikna með launum og launatengdum gjöldum í þeim kostnaði en matsmaður áætlaði þann kostnað miðað við að um væri að ræða greiðslu launa í uppsagnarfresti. Þrátt fyrir áskorun þess efnis frá gagnáfrýjanda hefur aðaláfrýjandi ekki lagt fram gögn um greiðslur launa eftir að tjónið varð og er því sá liður kröfunnar að fjárhæð 1.264.494 krónur ósannaður. Í kostnaði vegna rekstrarstöðvunar reiknar matsmaður með efnisnotkun vegna áfengis samtals að fjárhæð 2.354.696 krónur. Telur gagnáfrýjandi að þar sem hann hafi í samræmi við hinn áfrýjaða dóm þegar greitt fyrir þennan lið sem hluta af tjóni á lausafjármunum sé honum óskylt að gera það aftur en hann fellst á að honum beri að greiða fyrir vínbirgðir, en einungis einu sinni. Enda þótt hér sé í raun um að ræða vínbirgðir sem eru hluti af lausafé, þá voru þær ekki metnar í yfirmati þar sem upplýsingar um magn og verð lágu ekki fyrir. Með því að gagnáfrýjandi hefur viðurkennt að honum beri að bæta aðaláfrýjanda tjón vegna vínbirgða sem fóru forgörðum og ekki er ágreiningur um mat á þeim verður krafa aðaláfrýjanda vegna rekstrarstöðvunar viðurkennd að fjárhæð 3.389.204 krónur.

Að öllu því virtu sem nú hefur verið rakið verður gagnáfrýjanda gert að greiða aðaláfrýjanda 20.753.804 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði allt að frádreginni innborgun 28. júní 2013 samtals að fjárhæð 12.996.195 krónur.

Eftir þessum úrslitum verður gagnáfrýjanda gert að greiða aðaláfrýjanda málskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi í héraði og fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Vörður tryggingar hf., greiði aðaláfrýjanda, Merlot ehf. 20.753.804 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. október 2013 til greiðsludags allt að frádreginni innborgun 28. júní 2013 að fjárhæð 12.996.195 krónur.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda samtals 2.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.