844/2016

X var ákærður fyrir stórfellda líkamsárás með því að hafa á nánar tilgreindum skemmtistað, hrint A með báðum höndum með þeim afleiðingum að hann féll í gólfið og hlaut alvarlega höfuðáverka af. Með vísan til framburða vitna og læknisfræðilegra gagna málsins taldi héraðsdómur sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök og var hann því sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur hins vegar til þess að eins og málið væri vaxið hefði héraðsdómara frá öndverðu mátt vera ljóst að niðurstaða þess myndi ráðast af mati á munnlegri frásögn ákærða og framburði vitna fyrir dóminum. Samkvæmt því hefði að réttu lagi borið að neyta heimildar 4. mgr. 3. gr. laga um meðferð sakamála til að þrír dómarar skipuðu dóm í málinu. Með því að þess hefði ekki verið gætt þótti óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og meðferð málsins í héraði frá upphafi aðalmeðferðar og vísa því heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 13. desember 2016 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, til vara krefst hann sýknu, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð og þá að hún verði að öllu leyti skilorðsbundin. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af henni, en að því frágengnu að hún verði lækkuð.

Ákærði hefur hvorki í greinargerð til Hæstaréttar né við flutning málsins hér fyrir dómi leitt neinum rökum að ómerkingarkröfu sinni og verður hún því ekki tekin til úrlausnar umfram það sem skylt er að gera án kröfu.

Í ákæru 9. febrúar 2016 er höfð uppi krafa brotaþola á hendur ákærða um skaðabætur að fjárhæð 51.595.416 krónur auk tilgreindra vaxta. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi var einkaréttarkrafa þessi skilin frá öðrum þáttum málsins í þinghaldi 15. júní 2016 og vikið til meðferðar í sérstöku einkamáli, að gættum ákvæðum lokamálsliðar 1. mgr. 175. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Er krafan því ekki til úrlausnar í málinu.

Atvik málsins urðu á skemmtistaðnum [...] í [...] aðfaranótt 29. maí 2014 og var ákærði handtekinn á staðnum þá um nóttina. Lögregla hóf þegar rannsókn málsins og tók skýrslu af ákærða og flestum vitnum á næstu dögum. Síðasta vitnaskýrslan hjá lögreglu var gefin 8. ágúst 2014 og virðist rannsókn málsins þar hafa lokið um það leyti.

Aðalmeðferð málsins fór fram 4. og 17. október 2016. Er málið var tekið fyrir 15. júní það ár neitaði ákærði sök. Í tveimur skýrslum hans hjá lögreglu var framburður hans nokkuð á reiki en þar játaði hann heldur ekki að hafa framið brot það sem hann var svo ákærður fyrir. Þrjú vitni, sem gáfu skýrslu hjá lögreglu, báru að þau hefðu séð þegar brotaþola var ýtt þannig að hann féll í gólfið og hlaut af áverka þá sem lýst er í ákæru. Framburður þeirra var þó ekki skýr um útlit þess er verkið vann, en atvik urðu á dansgólfi skemmtistaðarins. Framburður þeirra og annarra vitna hneig þó í þá átt að það hefði verið sá, sem verkið vann, sem handtekinn var á staðnum af lögreglu. Þá lá fyrir að ekki var gagn af myndsakbendingum, sem fram höfðu farið við rannsókn málsins hjá lögreglu. Framburður vitna, sem tengd voru ákærða, var á þann veg að hann hefði ekki verið á dansgólfinu eða verið annars staðar á því en brotaþoli er atvik urðu.

Eins og mál þetta var vaxið samkvæmt framansögðu mátti héraðsdómara frá öndverðu vera ljóst að niðurstaða þess myndi ráðast af mati á munnlegri frásögn ákærða og framburði vitna fyrir dóminum. Það mat gat verið erfiðara vegna þess langa tíma sem liðinn var frá því atvik urðu og þar til aðalmeðferð fór fram. Að þessu virtu hefði að réttu lagi borið að neyta heimildar 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 til að þrír dómarar skipuðu dóm í málinu. Með því að þess var ekki gætt er óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og meðferð málsins í héraði frá og með upphafi aðalmeðferðar 4. október 2016. Verður málinu því vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Eftir þessum úrslitum verður að fella á ríkissjóð málsvarnarlaun verjanda ákærða og þóknun réttargæslumanns brotaþola, eins og þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi, en rétt er að ákvörðun um annan sakarkostnað í héraði bíði nýs dóms í málinu. Þá verður að leggja á ríkissjóð allan sakarkostnað fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur ásamt meðferð málsins í héraði frá upphafi aðalmeðferðar 4. október 2016. Er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Málsvarnarlaun verjanda ákærða í héraði og verjanda hans á rannsóknarstigi málsins svo og þóknun réttargæslumanns brotaþola í héraði, eins og þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi, greiðast úr ríkissjóði.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, J-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 744.000 krónur.