191/2008

M og K fengu leyfi til skilnaðar að borði og sæng árið 2003 og gerðu af því tilefni með sér fjárskiptasamning. Talið var að réttaráhrif þess skilnaðar hefðu fallið niður þar sem þau hefðu tekið upp sambúð að nýju. M og K fengu aftur skilnað að borði og sæng árið 2006. Var talið að við fjárslit vegna síðari skilnaðarins skyldi á grundvelli 111. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 vikið frá helmingaskiptareglu 103. gr. laganna sbr. 1. mgr. 104. gr. sömu laga, að því er varðaði lán sem K hafði tekið í tengslum við hinn fyrri fjárskiptasamning og upplýst var að hún hefði greitt til M. Á þessum grundvelli var talið að K gæti fengið fasteign búsins og bifreið sér útlagða gegn nánar tiltekinni greiðslu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 26. mars 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. apríl sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. mars 2008, þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningsefnum varðandi opinber skipti til fjárslita milli aðilanna vegna hjónaskilnaðar. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess að viðurkennt verði að beita eigi helmingaskiptareglu hjúskaparlaga nr. 31/1993 við fjárslit aðila vegna skilnaðar þeirra, að viðurkennt verði að við fjárslitin verði miðað við þær eignir og skuldir sem til staðar hafi verið við framlagningu beiðni varnaraðila um skilnað að borði og sæng hjá sýslumanninum í Reykjavík 15. febrúar 2006, að viðurkenndur verði réttur sóknaraðila til að krefja varnaraðila um húsaleigu frá samvistarslitum þeirra í desember 2005 vegna veru hennar í íbúð þeirra hjóna, og að varnaraðila verði gert að greiða sóknaraðila 19.675.366 krónur vegna fjárslita þeirra, gegn því að sóknaraðili aflýsi tilgreindu tryggingarbréfi að fjárhæð 5.000.000 krónur, með veðrétti í fasteign aðila að A í Reykjavík. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Kröfu sóknaraðila um greiðslu húsaleigu úr hendi varnaraðila var vísað frá héraðsdómi. Sóknaraðili gerir hins vegar ekki kröfu um að frávísunarkvæði hins kærða úrskurðar verði hrundið og lagt fyrir héraðsdómara að taka þessa kröfu til efnismeðferðar heldur krefst hann efnisúrlausnar um hana fyrir Hæstarétti. Slík kröfugerð fær ekki staðist og verður kröfunni því vísað frá Hæstarétti af sjálfsdáðum.

Með hinum kærða úrskurði var fallist á varakröfu varnaraðila um að við opinber skipti til fjárslita milli málsaðila skyldi vikið frá helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga með nánar tilgreindum hætti, sbr. 1. mgr. 104. gr. sömu laga. Var þá meðal annars horft til fjárskiptasamnings sem aðilar höfðu gert vegna fyrri skilnaðar þeirra, en ekki hafði verið að fullu efndur, þegar þau tóku upp samvistir að nýju. Þessi niðurstaða héraðsdómara og röksemdir fyrir henni fá stoð í 111. gr. sömu laga.

Líta verður svo á að meginforsenda niðurstöðu hins kærða úrskurðar sé að varnaraðili fái útlagðar nánar tilgreindar eignir búsins gegn greiðslu þeirrar fjárhæðar sem þar var ákveðin og með þeirri greiðslu verði lokið fjárskiptum milli málsaðila. Þess er getið stuttlega í hinum kærða úrskurði að sóknaraðili hafi samþykkt að umræddar eignir komi í hlut varnaraðila gegn greiðslu og verður ekki séð að þessi fullyrðing héraðsdómara sæti andmælum af hálfu aðila. Þó verður ekki séð að tekin hafi verið afstaða til útlagningar eigna þessara á skiptafundi, þannig að bindandi sé fyrir báða aðila, og er því ekki unnt að mæla fyrir um slíka útlagningu í máli þessu. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar, verður hann staðfestur á þann hátt sem greinir í dómsorði.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað í héraði verður staðfest, en sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Vísað er frá Hæstarétti kröfu sóknaraðila, M, um greiðslu húsaleigu úr hendi varnaraðila, K.

Við opinber skipti til fjárslita milli sóknaraðila og varnaraðila vegna hjónaskilnaðar þeirra skal við það miðað að varnaraðili geti fengið sér útlagt við skiptin fasteign þeirra að A í Reykjavík og bifreiðina B, gegn greiðslu 13.751.423 króna. Sóknaraðili skal þá aflýsa tryggingarbréfi á 5. veðrétti í framangreindri fasteign.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað er staðfest.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 200.000 krónur í kærumálskostnað.