269/2017

Í málinu deildu aðilar um uppgjör vegna tveggja verksamninga sem gerðir voru á milli V sem verkkaupa og KNH ehf. sem verktaka vegna svokallaða Suðurstrandavegar og Norðausturvegar. Með héraðsdómi var fallist á að V hefði borið að greiða KNH ehf. tiltekna fjárhæð með verðbótum vegna ýmissa verka, en talið að KNH ehf. ætti ekki rétt á viðbótargreiðslum vegna ákveðinna verkliða og/eða hefði fyrirgert rétti sínum til frekari greiðslna með tómlæti um að gæta réttar síns. Í dómi Hæstaréttar var talið að af gögnum málsins væri nægjanlega ráðið að V hefði samþykkt á verkfundi að greiða KNH ehf. 300.000 krónur vegna aukaverka við girðingar en að öðru leyti var niðurstaða héraðsdóms staðfest um það hvort stofnast hefði til greiðsluskyldu V vegna annarra verkliða. Þá var óumdeilt að til viðbótar dæmdum fjárhæðum skyldi leggja nánar tilteknar verðbætur. Þá kom fram að skilyrði væru til þess að V gæti við uppgjör aðila nýtt tiltekna fyrirframgreiðslu og samningsbundna kröfu sína um greiðslu dagsekta til skuldajöfnunar sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Samanlagðar fjárhæðir þeirra þátta voru hærri en sú fjárhæð sem fallist var á að V hefði borið vegna umþrættra verkliða. Var því V sýknað af kröfu þb. KNH ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 17. febrúar 2017. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 4. apríl sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 2. maí 2017. Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 131.641.768 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 76.592.509 krónum frá 7. nóvember 2011 til 20. janúar 2012, en af 131.641.768 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Við meðferð máls í héraði var gætt ákvæðis 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

I

Málavöxtum, málsástæðum og lagarökum aðila er nægjanlega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir nánar deila aðilar um uppgjör vegna tveggja verksamninga sem gerðir voru á milli stefnda sem verkkaupa og KNH ehf. sem verktaka. Annars vegar 19. september 2008 vegna 33,6 km vegarkafla á þjóðvegi 427, Suðurstrandarvegi en hins vegar 30. apríl 2011 um 39,7 km kafla á þjóðvegi 85, Norðausturvegi. KNH ehf. sótti um greiðslustöðvun 3. maí 2011 og var úrskurðað gjaldþrota 17. janúar 2012. KNH ehf. hvarf frá verki við Norðausturveg 2. nóvember 2011 eða 10 mánuðum fyrir umsaminn skiladag. Hafði félagið þá heldur ekki lokið lagfæringum í kjölfar athugasemda sem fram komu hjá stefnda í lokaúttekt 27. október 2011 vegna Suðurstrandarvegar.

Eins og lýst er í héraðsdómi stendur ágreiningur aðila um fjölda verkliða samkvæmt báðum verksamningunum og liggja fyrir þrjár matsgerðir í málinu. Í héraði nam höfuðstóll stefnukröfu áfrýjanda samtals 202.364.833 krónum, en hér fyrir dómi hefur hann fallið frá kröfum varðandi suma þá verkliði sem ágreiningur stóð um. Vegna Suðurstrandarvegar sundurliðar áfrýjandi endanlega fjárkröfu sína fyrir Hæstarétti með eftirfarandi hætti: Fyllingar, 12. verkliður 20.973.225 krónur; frágangur fláa, 33. til 36. verkliður 4.455.892 krónur; burðarlög, 22. til 25. verkliður 9.678.400 krónur; rofvörn, 29. verkliður 10.896.000 krónur; jöfnun undirstöðu, 11. verkliður 973.000 krónur; girðingar, aukaverk 855.000 krónur; uppsetning aðstöðu, aukaverk 1.500.000 krónur; „önnur aukaverk“ 9.691.585 krónur og verðbætur 17.569.509 krónur. Nemur endanleg krafa áfrýjanda vegna Suðurstrandarvegar því samtals 70.592.509 krónum.

Endanlega fjárkröfu sína fyrir Hæstarétti vegna Norðausturvegar sundurliðar áfrýjandi með eftirfarandi hætti: Verkliðir 11 og 14, vangreitt magn samkvæmt samningi 34.260.535 krónur; aukaverk 20, merking miðlínu 191.114 krónur; aukaverk 21, námuvinnsla 13.159.045 krónur; aukaverk 24, auknar flutningsvegalengdir 3.046.580 krónur og verðbætur 4.391.986 krónur. Samtals nemur því krafa áfrýjanda vegna Norðausturvegar 55.049.260 krónum.

Með héraðsdómi var fallist á kröfur áfrýjanda vegna Suðurstrandarvegar að fjárhæð 4.455.892 krónur vegna frágangs fláa, verkliða 33 til 36; 1.500.000 krónur vegna aðstöðu og 9.691.585 krónur vegna „annarra aukaverka“. Þá var vegna Norðausturvegar fallist á kröfur áfrýjanda vegna aukaverks 20, merking miðlínu 191.114 krónur; aukaverks 24, auknar flutningsvegalengdir 3.046.580 krónur og loks að hluta ógreitt fyllingarefni vegna verkliðar 14 að fjárhæð 2.716.175 krónur. Með héraðsdómi var því fallist á að áfrýjanda hefði borið greiðsla vegna þessara verka samtals að fjárhæð 21.601.346 krónur, að viðbættum verðbótum, en öðrum kröfum hans var hafnað.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi hefur stefndi uppi í málinu ýmsar gagnkröfur til skuldajöfnunar. Byggir hann þær á ofgreiðslu vegna verksamninganna og dagsekta sem og skaðabóta vegna einstakra verkliða, samtals að fjárhæð 146.873.019 krónur sem hann kveður, óháð efnisvörnum varðandi hvern verklið fyrir sig, að leiða eigi til sýknu af kröfum áfrýjanda. Héraðsdómur sýknaði stefnda með vísan til þess að hann hefði 9. ágúst 2011 ofgreitt áfrýjanda 25.000.000 krónur sem stefnda væri unnt að skuldajafna við dæmdar kröfur áfrýjanda.

II

Í héraðsdómi var stefndi sýknaður af kröfu áfrýjanda um greiðslu 855.000 króna vegna aukaverka við girðingar við Suðurstrandarveg. Af gögnum málsins verður á hinn bóginn nægjanlega ráðið að stefndi hafi samþykkt á verkfundi 6. desember 2011 að greiða áfrýjanda 300.000 krónur til viðbótar þeirri fjárhæð sem verksamningur kvað á um vegna fleygunar á hornstaurum, en hafnað öðrum kröfum vegna þessa verks. Með vísan til þess verður fallist á að áfrýjanda hafi borið sú fjárhæð sem stefndi viðurkenndi að greiða skyldi til viðbótar fyrir verkið. Að öðru leyti verður niðurstaða héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, staðfest um hvort stofnast hafi til greiðsluskyldu stefnda vegna annarra verkliða sem ágreiningur er um fyrir Hæstarétti. Þá er ágreiningslaust að til viðbótar dæmdum fjárhæðum einstakra verkliða beri að leggja verðbætur sem nema 29,767% vegna Suðurstrandarvegar en 8,67% vegna Norðausturvegar. Bar stefnda því samkvæmt öllu framangreindu að greiða áfrýjanda 27.164.632 krónur vegna umþrættra verka.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð fram yfirlýsing stefnda 11. ágúst 2011, sem gefin var út í kjölfar reiknings áfrýjanda 9. ágúst sama ár, um móttöku greiðslu að fjárhæð 25.000.000 krónur undir heitinu „Fyrirframgreiðsla, greitt á reikn. 50 Verkheiti Norðausturvegur (85) Bunguflói – Vopnafjörður Verktaki KNH ehf.“. Þar segir: „Samkvæmt tölvupósti frá vegamálastjóra dags. 10. ágúst 2011 er heimilt að greiða KNH ehf. 25 m kr. sem fyrirframgreiðslu upp í magnaukningu sem líklegt er að hafi orðið í fyllingum og fláafleygum, en fæst ekki staðfest fyrr en niðurstöður mælinga liggja fyrir eftir nokkurn tíma eða þegar verkinu er að mestu lokið. Upphæðin verður endurskoðuð til hækkunar eða lækkunar eftir að sigmælingar og aðrar mælingar sem gerðar verða fyrir endanlegt uppgjör þeirra verkliða liggja fyrir.“

Samkvæmt framanrituðu en að öðru leyti með vísan til atvika málsins, svo sem þau eru rakin í héraðsdómi, verður fallist á þá niðurstöðu hans að skilyrði séu til þess að stefndi geti við uppgjör aðila nýtt umrædda fjárhæð til skuldajöfnunar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá verður einnig fallist á að stefndi eigi samningsbundna kröfu um greiðslu dagsekta vegna vanefnda áfrýjanda við verkskil á Suðurstrandarvegi, en áfrýjandi hefur ekki fært fram töluleg mótmæli gegn þeirri kröfu eins og hún er sett fram af stefnda. Einnig eru uppfyllt skilyrði skuldajöfnunar hvað þá kröfu varðar. Samanlagðar fjárhæðir þessara þátta eru hærri en sú fjárhæð sem fallist er á að áfrýjanda hafi borið vegna umþrættra verkliða. Að öllu framangreindu gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Eftir þessum úrslitum verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, þrotabú KNH ehf., greiði stefnda, Vegagerðinni, 1.200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.