151/2011

. N-x-x höfðaði mál gegn N1 og krafðist riftunar og endurgreiðslu 1.800.000 króna greiðslu N-x-ef til N1 sem var til komin vegna uppgjörs viðskiptaskuldar. Að því leyti sem krafa þrotabúsins var reist á 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þótti ekki sýnt að peningar gætu talist óvenjulegur greiðslueyrir í ljósi fyrri viðskipta aðila. Tekið var fram að hvort svo sem taka hefði átt til úrlausnar í héraði þá málsástæðu þrotabúsins að greiðslan hefði skert verulega greiðslugetu Nh hefðu ekki verið lögð fram í málinu viðhlítandi gögn til stuðnings henni. Að því leyti sem krafa þb. Nh var reist á 141. gr. laga nr. 21/1991 var talið að þrotabúið hefði ekki fært fyrir því haldbær sönnunargögn að N1 hefði mátt vera kunnugt um ógjaldfærni Nh þegar hin umdeilda greiðsla var innt af hendi og ástæður þess að greiðslan hefði verið ótilhlýðileg. Var N1 því sýknað af kröfum þrotabúsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. mars 2011. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins áttu Neshamrar ehf. í reikningsviðskiptum vegna vöruúttekta hjá áfrýjanda og stofnuðu þannig til skuldar við hann á tímabilinu frá 29. maí 2007 til 24. janúar 2008, sem nam orðið 1.584.139 krónum. Áfrýjandi mun þá hafa stöðvað þessi viðskipti vegna vanskila félagsins, en í framhaldi af því höfðaði hann mál til heimtu skuldarinnar með stefnu 15. maí 2008, sem árituð var um aðfararhæfi 6. júní sama ár. Fjárnám var gert 17. júlí 2008 fyrir kröfu áfrýjanda, sem þá var að fjárhæð 1.919.384 krónur, í fimmtán nánar tilgreindum bifreiðum félagsins ásamt svokölluðum festivagni og leitaði hann nauðungarsölu á þessum eignum 28. sama mánaðar. Áður en þeim var komið í verð mun hafa tekist samkomulag um að félagið gerði upp skuld sína við áfrýjanda með greiðslu á 1.800.000 krónum, sem það innti af hendi með peningum 3. september 2008. Samkvæmt kvittun lögmanns, sem fór með innheimtu kröfunnar, var hún á þeim tíma samtals 2.098.769 krónur með vöxtum og kostnaði og var þannig veittur afsláttur af henni sem mismuninum nam. Bú Neshamra ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 23. febrúar 2009, en frestdagur við skiptin er 4. desember 2008. Í máli þessu, sem var höfðað 2. nóvember 2009, leitar stefndi riftunar á ráðstöfun félagsins 3. september 2008 og endurgreiðslu á 1.800.000 krónum ásamt dráttarvöxtum frá síðastnefndum degi, en kröfuna um riftun reisir hann aðallega á 1. mgr. 134. gr., en til vara 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Í héraðsdómsstefnu byggði stefndi á því, sem óumdeilt er, að með fyrrgreindri ráðstöfun 3. september 2008 hafi Neshamrar ehf. greitt skuld við áfrýjanda á síðustu sex mánuðum fyrir frestdag við gjaldþrotaskipti á búi félagsins. Um riftanleika þessarar ráðstöfunar samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 sagði að öðru leyti það eitt í héraðsdómsstefnu að á því væri „byggt að greiðslan sé óvenjuleg sé litið til fyrri viðskipta stefnda og stefnanda. Í þessu sambandi er skorað á stefnda að leggja fram gögn í málinu varðandi viðskiptasögu stefnanda og stefnda, sem stefnandi telur að muni varpa ljósi á þá staðreynd að um óvenjulegan greiðslueyri í skilningi ákvæðisins hafi verið að ræða.“ Í málinu hefur ekkert komið fram um að peningar geti hér hafa talist óvenjulegur greiðslueyrir í ljósi fyrri viðskipta félagsins við áfrýjanda. Í hinum áfrýjaða dómi var jafnframt tekin afstaða til málsástæðu, sem stefndi virðist hafa hreyft við munnlegan flutning málsins, um að greiðsla þessi hafi í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 skert greiðslugetu Neshamra ehf. verulega. Án tillits til þess hvort málsástæða þessi hefði átt að koma þar til úrlausnar er þess að gæta að stefndi hefur ekki lagt fram í málinu viðhlítandi gögn til stuðnings því að hún sé á rökum reist. Verður því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ráðstöfuninni, sem um ræðir í málinu, verði ekki rift með stoð í þessu lagaákvæði.

Að þessu frágengnu reisir stefndi kröfu sína um riftun sem áður segir á 141. gr. laga nr. 21/1991, en þeirri málsástæðu var lýst á eftirfarandi hátt í héraðsdómsstefnu: „Stefnandi byggir á því að það sé fullkomlega ljóst í málinu, að stefndi hafi verið grandsamur um riftanleika ráðstöfunarinnar og fjárhagslega stöðu stefnanda, þ.e. að félagið hafi eigi verið gjaldfært, þegar ráðstöfunin var gerð. Stefnandi telur jafnframt ljóst, að stefndi hafi verið grandsamur um að ráðstöfunin leiddi til þess á ótilhlýðilegan hátt, að eignir þrotamanns hafi ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum.“ Í stefnunni var ekki skýrt frekar hvað þætti benda til að áfrýjanda hafi 3. september 2008 mátt vera kunnugt um ógjaldfærni Neshamra ehf. og þær ástæður, sem leiddu til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg, en fyrir því ber stefndi sönnunarbyrði. Fyrir slíkri grandsemi færði stefndi ekki fram haldbær sönnunargögn fyrir héraðsdómi og hefur hann ekki bætt úr því þótt frekari gögn hafi verið lögð fram fyrir Hæstarétti. Samkvæmt því verður að sýkna áfrýjanda af kröfum stefnda.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, N1 hf., er sýkn af kröfum stefnda, þrotabús Neshamra ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.