520/2002

G varð fyrir vinnuslysi 9. júlí 1999. Ekki var ágreiningur í málinu um bótaskyldu og hafði T greitt bætur vegna slyssins sem G taldi ekki fullnægjandi. Í málinu var deilt um túlkun á 1. málslið 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eftir að greininni var breytt með 4. gr. laga nr. 37/1999. Féllst Hæstiréttur á það að ákvæðið fæli í sér að draga skyldi frá bótagreiðslu uppreiknað eingreiðsluverðmæti bóta af félagslegum toga og yrði það ekki gert með öðrum hætti en að taka mið af því hvernig mál tjónþola standi á þeim tíma sem hann gæti ekki vænst frekari bata. Reglan þótti sett með stjórnskipulega réttum hætti, með jafnræði tjónþola í huga og með það að markmiði að fjárhagsskaði tjónþola yrði að fullu bættur. Því væri reglan hvorki andstæð 65. gr. né 72. gr. stjórnarskrárinnar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 21. nóvember 2002. Hann krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til greiðslu skaðabóta að fjárhæð 7.386.884 krónur með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 9. júlí 2000 til 12. janúar 2001, en dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 874.418 krónum sem stefndi greiddi 25. febrúar 2002 og 185.263 krónum sem hann greiddi 10. september 2002. Til vara krefst hann þess að skaðabætur verði ákveðnar 5.445.732 krónur með vöxtum og frádrætti svo sem greinir í aðalkröfu og loks til þrautavara að þær ákveðist 2.399.165 krónur með sömu vöxtum og frádrætti. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Áfrýjandi hefur gjafsókn fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur og sér dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti, en til vara að kröfur áfrýjanda verði lækkaðar og málskostnaður látinn falla niður.

Málsatvik eru rakin í héraðsdómi. Áfrýjandi varð fyrir slysi við vinnu sína hjá Skelfiski hf. á Flateyri 9. júlí 1999. Atvik að slysinu eru óumdeild og hefur stefndi viðurkennt skaðabótaskyldu fyrir hönd vinnuveitandans og gert upp við áfrýjanda á grundvelli útreiknings tryggingafræðings, sem hann telur réttan. Áfrýjandi sættir sig hins vegar ekki við uppgjörið og deila aðilar um það hvernig fara skuli með frádrátt frá skaðabótakröfu samkvæmt 1. málslið 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga eftir breytingu sem gerð var með 4. gr. laga nr. 37/1999. Ákvæðið varðar frádrátt vegna framtíðargreiðslna úr almannatryggingum. Deilt er um hvernig skýra skuli ákvæðið og jafnframt telur áfrýjandi að það standist ekki 65. gr. og 72. gr. stjórnarskrárinnar.

Í 6. gr. skaðabótalaga, eins og henni var breytt með 5. gr. laga nr. 37/1999, er mælt fyrir um hvernig meta skuli varanlega örorku til fjárhæðar á grundvelli örorkustigs tjónþola, árslauna hans og margfeldisstuðuls sem þar er ákveðinn. Í athugasemdum með frumvarpi að lögum nr. 37/1999 er því lýst, svo sem í héraðsdómi greinir, að stuðull þessi sé annars eðlis en áður gilti samkvæmt skaðabótalögum og sé við það miðaður að tjónþoli fái að fullu bætt tekjutap sitt vegna varanlegrar örorku. Vegna þessa sé miðað við að til frádráttar komi greiðslur af félagslegum toga.

Með greindum ákvæðum skaðabótalaganna er leitast við að bæta áætlað framtíðartjón tjónþola. Útreikningurinn er reistur á örorkustigi hans á þeim tíma sem upphaf örorkunnar miðast við og tekjum fyrir slysdag, en staðlaður að öðru leyti. Samkvæmt orðalagi ákvæðis 4. mgr. 5. gr. laganna og greindum lögskýringargögnum verða lögin ekki öðruvísi skýrð en að miða beri framtíðarfrádrátt vegna greiðslna af félagslegum toga við þann tíma sem tjónþoli geti ekki vænst frekari bata. Verður það ekki gert nema mið sé tekið af því hvernig mál tjónþola standa á þeim tíma og ætla út frá því hvernig mál þróist í framtíðinni samkvæmt meðaltalslíkindareglu. Lögin eru sett með stjórnskipulegum hætti með það í huga að fjárhagsskaði tjónþola verði fullbættur og samkvæmt þeim er farið eins með alla tjónþola, sem eins háttar til um að þessu leyti.

Að þessu athuguðu en að öðru leyti með skírskotun til röksemda héraðsdóms ber að staðfesta hann.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, G-kvk-ef K-kvk-ef W-x-x, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 500.000 krónur.