602/2011

V krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda M vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í starfi, er hann fór með vinstri hönd upp um stút sandblandara til þess að losa stíflu í honum. Breytingar höfðu verið gerðar á blandaranum vegna tiltekins verkefnis þannig að neðsti hluti stútsins hafði verið skorinn af, en að því loknu settur aftur á þannig að hann var festur með tveimur skrúfboltum. Hæstiréttur vísaði til þess að V hefði skrúfað neðsta hluta stútsins lausan og komist þannig með höndina inn í blandarann, í stað þess að nota járnstaut sem ætlaður var til þess að losa stíflur í honum. Var þessi ráðstöfun V talin á hans eigin ábyrgð og ósannað að slys hans yrði rakið til ófullnægjandi öryggisbúnaðar sandblandarans. Þá þótti hvorki sannað að skort hefði á leiðbeiningar um framkvæmd starfans né að fyrirsvarsmönnum M hefði verið kunnugt um að V og eftir atvikum aðrir losuðu stíflur með þeim hætti sem gert hefði verið umrætt sinn. Staðfesti Hæstiréttur því niðurstöðu héraðsdóms um sýknu M.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 10. nóvember 2011. Hann krefst þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda vegna líkamsáverka er áfrýjandi varð fyrir 11. maí 2007 í starfi hjá stefnda. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti líkt og málið væri ekki gjafsóknarmál, en hann nýtur gjafsóknar á báðum dómstigum.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði aðeins tekin til greina að hluta og málskostnaður þá felldur niður.

Áfrýjandi hefur stefnt Vátryggingafélagi Íslands hf. til réttargæslu fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi, sem hóf störf hjá stefnda í október 2001, varð fyrir slysi við vinnu sína 11. maí 2007, er hann fór með vinstri hönd upp um stút sandblandara, sem hann starfaði við, til þess þess að losa stíflu í honum. Reyndist sandblandarinn vera í gangi og lentu fingur vinstri handar áfrýjanda í snigli, sem ber sand í gegnum blandarann. Stjórntæki sandblandarans eru við hlið stútsins, sem áður greinir. Áfrýjandi hafði starfað við sandblandarann í um það bil eitt ár er slysið varð. Aðstæðum og atvikum að slysinu er lýst skilmerkilega í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir breytti stefndi sandblandaranum þannig að neðsti hluti stútsins var skorinn af vegna tiltekins verkefnis, en að því loknu settur á aftur þannig að hann var festur með tveimur skrúfboltum. Í því horfi var sandblandarinn er slysið varð og var ekki unnt að fara með höndina inn í blandarann til að losa stíflur. Það þurfti að gera með járnstaut og er ósannað í málinu að hann hafi ekki verið tiltækur er slysið átti sér stað. Áfrýjandi notaði þó ekki þá aðferð heldur skrúfaði neðsta hluta stútsins lausan og komst á þann hátt með höndina inn í blandarann. Var sú ráðstöfun hans á eigin ábyrgð en ekki stefnda.

Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er ósannað að slys áfrýjanda verði rakið til ófullnægjandi öryggisbúnaðar sandblandarans. Skiptir ekki máli í því sambandi þótt framangreindar breytingar á honum hafi leitt til þess að forsendur öryggismerkingar hafi ekki lengur verið fyrir hendi. Jafnframt er hvorki sannað að slysið verði rakið til skorts á leiðbeiningum til áfrýjanda um hvernig standa ætti að því að losa um stíflur í sandblandaranum né að fyrirsvarsmönnum stefnda hafi verið kunnugt um að áfrýjandi og eftir atvikum aðrir starfsmenn losuðu tilfallandi stíflur með því að skrúfa lausan neðsta hluta stútsins án þess að straumur til sandblandarans væri rofinn. Er því skilyrði reglunnar um vinnuveitandaábyrgð, að orsök tjóns þurfi að vera rakin til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi starfsmanna vinnuveitandans ekki fullnægt og verður niðurstaða héraðsdóms um sýknu stefnda því staðfest. Þarf þá ekki að huga sérstaklega að ætlaðri eigin sök áfrýjanda.

Málskostnaðarákvörðun héraðsdóms og ákvæði hans um gjafsóknarkostnað verður staðfest.

Rétt þykir með vísan til 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti. Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, 600.000 krónur.