327/2007

Aðilar deildu um hvort V ehf. hefði greitt skuld við þrotabú N ehf. vegna vinnu við gerð byggingarnefndateikninga fyrir 16 íbúðir í þremur raðhúsum. Þrotabúið reisti kröfuna á reikningi að fjárhæð 2.390.400 krónur en V ehf. taldi sig hafa greitt fyrir verkið að því marki sem það hafði verið unnið með þremur nánar tilgreindum greiðslum. Lagt var til grundvallar að upphaflega hefði verið samið um að þóknun fyrir arkitektateikningar skyldi vera 120.000 krónur án virðisaukaskatts fyrir hverja íbúð. Hefði þetta samkomulag ekki aðeins náð til vinnu við aðaluppdrætti heldur einnig til þeirra séruppdrátta sem venja er að arkitektar teikni að því marki sem þeir hafa löggildingu til. Það var álit dómsins að helmingur þeirrar vinnu, sem samið hafði verið um, hefði verið eftir þegar reikningurinn var gefinn út. Eftir það hefði ekkert verið unnið af hálfu N ehf. í þágu V ehf. Talið var að N ehf. hefði mátt líta svo á að ekkert yrði af frekari samstarfi aðila á grundvelli samkomulags sem þeir höfðu komist að eftir útgáfu reikningsins. N ehf. hefði hins vegar ekki getað krafist þóknunar fyrir vinnu sem var umfram það sem sannanlega hafði verið unnin í þágu V ehf. Í samræmi við þetta var talið að þrotabúið ætti kröfu á hendur V ehf. er næmi 895.200 krónum en þá hafði verið tekið tillit til tveggja greiðslna sem félagið hafði innt af hendi fyrir útgáfu reikningsins og námu samtals 300.000 krónum. Þá kom greiðsla á 500.000 krónum eftir útgáfu hans til lækkunar á tildæmdri fjárhæð ásamt dráttarvöxtum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 20. júní 2007. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda en til vara að hann verði ekki dæmdur til greiðslu hærri fjárhæðar en 507.250 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins var Nælon ehf. tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 9. ágúst 2007 og hefur þrotabúið nú tekið við aðild málsins af félaginu.

I.

Óumdeilt er að af hálfu áfrýjanda var leitað til Nælons ehf. í desember 2004 með gerð arkitektateikninga vegna áforma áfrýjanda um byggingu raðhúsa á Eskifirði. E-kk-nf G-kk-nf arkitekt, starfsmaður Nælons ehf., annaðist verkið. Málsaðilar eru sammála um að samið hafi verið um tilgreint verð fyrir vinnuna en þá greinir hins vegar á um upphæðina og umfang þeirrar teiknivinnu sem samið var um á þessu stigi.

Í greinargerð stefnda fyrir Hæstarétti segir að til að byrja með hafi einungis verið samið um að E-kk-nf myndi teikna tvö fimm íbúða raðhús eða samtals tíu íbúðir og að greitt yrði 120.000 krónur auk virðisaukaskatts fyrir „arkitektateikningar“ vegna hverrar íbúðar. Síðar hafi verið óskað eftir því að E-kk-nf teiknaði annað raðhús með sex íbúðum. Ekki hafi verið samið sérstaklega um verð fyrir þá vinnu en gengið út frá því að sömu verð myndu gilda og áður vegna hverrar íbúðar. Þá hafi verið samið um að stefndi sæi um gerð verkfræðiteikninga vegna húsanna og að endurgjald fyrir þá vinnu yrði 80.000 krónur að viðbættum virðisaukaskatti fyrir hverja íbúð. Ekkert hafi hins vegar orðið af því að stefndi ynni þá vinnu. Áfrýjandi telur aftur á móti að endurgjald vegna „arkitektateikninga“ fyrir raðhúsin þrjú, þ.e. 16 íbúðir, hafi átt að vera 1.200.000 krónur auk virðisaukaskatts og að einnig hafi verið samið við stefnda um gerð verkfræðiteikninga fyrir 800.000 krónur.

Upplýst er að í júní 2005 hafði stefndi lokið við gerð byggingarnefndarteikninga fyrir raðhúsin þrjú og gaf hann út reikning 14. júní 2005 þar sem vinnunni var lýst með eftirfarandi hætti: „Bygginganefndarteikningar Langidalur 1-9, Miðdalur 1-11, Miðdalur 2-10“. Fjárhæð reikningsins var 2.390.400 krónur, þar af voru 470.400 krónur virðisaukaskattur. Áður en reikningurinn var gefinn út hafði áfrýjandi greitt Næloni ehf. tvær greiðslur inn á verkið, samtals 300.000 krónur, eða 200.000 krónur 20. maí og 100.000 krónur 3. júní 2005. Eftir útgáfu hans, eða 26. júlí 2005, greiddi áfrýjandi síðan 500.000 krónur til viðbótar og telur að með þeirri greiðslu hafi hann efnt greiðsluskyldu sína samkvæmt samningnum við stefnda í ljósi þeirrar vinnu sem innt var af hendi.

Hinn 10. júlí 2005 átti S-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf framkvæmdastjóri áfrýjanda fund með áðurnefndum E-kk-þgf G-kk-þgf. Málsaðila greinir nokkuð á um hvað þeim hafi þá farið á milli, en á fundinum undirrituðu þeir skjal þar sem segir meðal annars: „3.000.000,- + vsk. fyrir allar teikningar. Rafmagn + Verkfr. + Arkit.“ Áfrýjandi telur að við þetta tækifæri hafi S-kk-nf Þ-kk-nf mótmælt framangreindum reikningi, en jafnframt hafi komist á samkomulag um að Nælon ehf. myndi áfram sjá um gerð arkitekta- og verkfræðiteikninga, auk rafmagnsteikninga. Skyldi heildargreiðsla fyrir þessar teikningar vera 3.000.000 krónur auk virðisaukaskatts. Þetta samkomulag hafi verið án nokkurra skilyrða af hálfu Nælons ehf. Stefndi telur aftur á móti að reikningnum hafi ekki verið mótmælt heldur hafi fyrirsvarsmaður Nælons ehf. beðið um afslátt af reikningsfjárhæðinni. Hafi E-kk-nf þá fallist á að endurgjald fyrir arkitekta- og verkfræðiteikningar auk rafmagnsteikninga myndi í heild verða 3.000.000 krónur auk virðisaukaskatts. Þetta samkomulag hefði verið háð þeim fyrirvara að áfrýjandi myndi greiða reikningsskuldina að fullu.

Fram er komið að eftir útgáfu fyrrgreinds reiknings var ekkert unnið af hálfu Nælons ehf. við gerð teikninga í þágu áfrýjanda. Skýrir stefndi það með því að áfrýjandi hafi ekki efnt loforð sitt um greiðslu reikningsskuldarinnar. Því krefji hann áfrýjanda um greiðslu hennar. Áfrýjandi vísar hins vegar til þess að með því hafi Nælon ehf. vanefnt samkomulagið 10. júlí 2005 en þetta hafi valdið áfrýjanda töluverðu tjóni.

II.

Gögn um samskipti málsaðila eru afar fátækleg. Ljóst er þó að upphaflega komst á munnlegt samkomulag um ákveðið verð fyrir verkið, þótt málsaðila greini á um efni þess samkomulags. E-kk-nf G-kk-nf bar fyrir dómi að samið hafi verið um að greiðsla fyrir arkitektateikningar skyldi vera 120.000 krónur fyrir hverja íbúð, en af framburði S-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef verður ráðið að hann hafi ekki komið að málinu fyrr en á seinni stigum. Engir aðrir komu fyrir héraðsdóm sem geta borið um efni þessa samkomulags. Þegar litið er til þess, framlagðs reiknings, og gagna málsins verður um þetta atriði að miða við fullyrðingar þess starfsmanns sem sá um verkið, enda stendur það áfrýjanda nær að sanna að samningur hafi verið annars efnis einkum í ljósi þess að ósannað er að áfrýjandi hafi mótmælt reikningnum á þessum tíma. Fyrir liggur að samið var um verð fyrir umrædda vinnu Nælons ehf. Því verður ekki séð að það hafi þýðingu fyrir úrlausn málsins hvort endurgjald fyrir þá vinnu hafi verið sanngjarnt og eðlilegt í ljósi umfangs hennar að teknu tilliti til matsgerðar, líkt og stefndi reisir kröfu sína á.

Gera verður ráð fyrir að samkomulagið hafi ekki aðeins tekið til gerðar aðaluppdrátta, sem ávallt þarf að leggja fyrir byggingarnefnd til að fá útgefið byggingarleyfi, heldur hafi það einnig átt að ná til vinnu við þá séruppdrætti, sem venja er að arkitektar teikni að því marki sem þeir hafa löggildingu til. Óumdeilt er að þeirri vinnu var ekki lokið þegar hinn umþrætti reikningur var gefinn út. Hefur stefndi ekki sýnt fram á að hann eigi rétt til greiðslu fyrir þann hluta vinnunnar sem var óunnin á því tímamarki.

Samkvæmt mati dómkvadds manns er endurgjald fyrir vinnu arkitekta við áðurnefndar byggingarnefndarteikningar 35% af heildarþóknun arkitekts við teikningar vegna bygginga húsa. Af matsgögnum verður ráðið að svonefndar innréttingateikningar séu allstór hluti af teikningum vegna verks, en ekki liggur fyrir að vinna stefnda hafi tekið til þeirra. Með hliðsjón af því er ekki unnt að fallast á með áfrýjanda að þóknun Nælons ehf. fyrir gerð aðaluppdrátta fyrir húsin hafi aðeins átt að vega 35% af heildarþóknun fyrir verkið. Fyrir héraðsdómi sagði E-kk-nf að hann álíti að vinna arkitekts við svonefndar byggingarnefndarteikningar næmi nálægt helmingi af heildarvinnu arkitekts við gerð arkitektateikninga. Hann sagði jafnframt að upphaflega hefði verið samið um að stefndi tæki að sér að gera arkitektateikningar, í samræmi við starfsleyfi hans sem arkitekts. Með hliðsjón af þessu og þeirra takmörkuðu gagna sem liggja fyrir í málinu þykir rétt að líta svo á að helmingur af umsaminni þóknun fyrir vinnu Nælons ehf. hafi fallið í gjalddaga við útgáfu reikningsins, en þá að teknu tilliti til þeirra innborgana sem þegar höfðu farið fram. Skilja verður málatilbúnað áfrýjanda svo að með nýju samkomulagi milli aðila 10. júlí 2005 hafi verið samið upp á nýtt um þau verk, sem Nælon ehf. átti að vinna í þágu áfrýjanda svo og um þóknun vegna þeirra. Ekkert liggur fyrir um að þá hafi verið samið sérstaklega um hvernig haga skyldi uppgjöri vegna reikningsins sem þá lá fyrir og var tilefni fundarins umræddan dag. Stóð það áfrýjanda nær að ganga tryggilega frá því hvernig farið skyldi í framhaldinu með þessa reikningsskuld. Þar sem reikningurinn var ekki greiddur nema að takmörkuðu leyti eftir fundinn mátti Nælon ehf. líta svo á að ekkert yrði af frekara samstarfi aðila á grundvelli samkomulagsins 10. júlí 2005. Hins vegar gat Nælon ehf. í kjölfarið ekki krafist þóknunar fyrir vinnu sem var umfram það sem sannanlega hafði verið unnin í þágu áfrýjanda. Samkvæmt framanrituðu og með vísan til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 er rétt að dæmd fjárhæð skuli bera dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá 14. júlí 2005 til greiðsludags.

Eins og fram hefur komið verður að álíta að Nælon ehf. hafi einungis lokið við gerð helmings umsaminnar vinnu við arkitektateikningar fyrir áfrýjanda. Miðað við upphaflegt samkomulag aðila átti Nælon ehf. því kröfu á hendur áfrýjanda um greiðslu 960.000 króna auk virðisaukaskatts, eða samtals 1.195.200 krónur. Eins og að framan er rakið hafði áfrýjandi greitt Næloni ehf. samtals 300.000 krónur fyrir útgáfu reikningsins 14. júní 2005. Verður áfrýjandi því dæmdur til að greiða stefnda 895.200 krónur en þá einnig að teknu tilliti til greiðslu 26. júlí 2005 að fjárhæð 500.000 krónur.

Eftir þessum úrslitum er rétt að áfrýjandi greiði stefnda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Viðhald fasteigna ehf., greiði stefnda, þrotabúi Nælons ehf., 895.200 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. júlí 2005 til greiðsludags, allt að frádreginni 500.000 króna innborgun 26. júlí 2005.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.