665/2017

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X, Y og Z um að sérfróður meðdómsmaður viki sæti í máli Á gegn þeim. Í dómi Hæstaréttar kom fram að aðilar máls gæfust með fyrirvara kostur á að gera athugasemdir um almennt eða sérstakt hæfi sérfróðra meðdómsmanna sem dómari hyggst kveðja til setu í dómi sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá var vísað til þess að valdheimildir sérfróðra meðdómenda við efnislega úrlausn máls væru þær sömu og embættisdómara sbr. 3. mgr. fyrrnefnds ákvæðis. Einnig kom fram að væri héraðsdómur ómerktur af öðrum ástæðum en fram kæmi í 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 væri ekkert því til fyrirstöðu að sömu dómarar legðu dóm á málið að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Varnaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kærum 20. og 22. október 2017, sem bárust réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. október 2017, þar sem hafnað var kröfu varnaraðila um að H-kvk-nf S-kvk-nf B-kvk-nf, sérfróður meðdómsmaður, víki sæti í máli sóknaraðila gegn varnaraðilum. Kæruheimild er í a. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðilar krefjast þess að fyrrgreind krafa þeirra verði tekin til greina.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 5. gr. laga nr. 88/2008 skal dómari að öðru jöfnu greina aðilum frá því með fyrirvara hverja hann hyggist kveðja til setu í dómi sem sérfróða meðdómsmenn, þannig að aðilum gefist kostur á að gera athugsemdir ef þeir telja tilefni til. Gefst aðilum þannig kostur á að koma á framfæri athugasemdum um almennt eða sérstakt hæfi viðkomandi sérfróðra meðdómsmanna. Þá eru valdheimildir sérfróðra meðdómenda við efnislega úrlausn máls þær sömu og embættisdómara, sbr. 3. mgr. 5. gr. sömu laga. Loks er þess að gæta að aðilum er gefinn kostur á að bera hæfi sérfróðra meðdómsmanna undir æðra dóm eftir a. lið 1. mgr. 192. gr. laganna.

Það er meginregla sakamálaréttarfars að héraðsdómari getur leyst efnislega úr máli þótt dómur, sem hann hefur kveðið upp í því, hafi verið ómerktur af æðra dómi, enda er hann ekki bundinn af fyrri úrlausn sinni í málinu. Samkvæmt því verður ekki talið að ákvæði g. liðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 standi almennt í vegi fyrir að héraðsdómari leysi að nýju úr máli þegar þannig háttar til. Undantekning er gerð frá fyrrgreindri meginreglu í niðurlagsákvæði 3. mgr. 208. gr. laganna, en þar er svo fyrir mælt að hafi héraðsdómur verið ómerktur fyrir þá sök að niðurstaða dómara um sönnunargildi munnlegs framburðar kunni að vera röng svo að einhverju skipti um úrslit máls megi þeir dómarar, sem skipa dóm í málinu við nýja meðferð þess í héraði, ekki vera hinir sömu og áður fóru með það. Hafi héraðsdómur verið ómerktur af öðrum ástæðum er á hinn bóginn ekkert því til fyrirstöðu að sömu dómarar leggi dóm á málið að nýju, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 4. júlí 2012 í máli nr. 466/2012, 2. nóvember 2012 í máli nr. 664/2012, 12. apríl 2017 í máli nr. 232/2017 og 28. september 2017 í máli nr. 599/2017. Samkvæmt framansögðu, en að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.