536/2017

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að aflétt yrði haldi á inneign á nánar tilgreindum bankareikningi hans. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að X væri grunaður um brot á 123. gr., sbr. 146. gr., laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti með því að hafa á ólögmætan hátt látið B í té upplýsingar sem hann hafði búið yfir vegna starfs síns hjá A og talið að B og C hefðu hagnýtt þær í viðskiptum með hlutabréf í A og að hluti af hagnaði af þeim viðskiptum hefði runnið til X. Þá kom fram með skírskotun í 1. mgr. 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 að gera mætti fyrrnefnda fjármuni X upptæka með dómi að því tilskildu að sannað yrði að hafði væri yfir skynsamlegan vafa að hann hefði hagnast á brotinu. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. ágúst 2017 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. ágúst 2017 þar sem hafnað var kröfum varnaraðila um að aflétt yrði haldi sóknaraðila á inneign á nánar tilgreindum bankareikningi sínum og honum gert að endurgreiða sér 3.918.263 krónur með nánar tilteknum vöxtum. Kæruheimild er í g. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess að haldinu verði aflétt og sér endurgreidd framangreind fjárhæð með vöxtum. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

I

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði gegndi varnaraðili starfi forstöðumanns leiðarkerfisstjórnunar A og var skráður fruminnherji hjá félaginu. Er hann grunaður um brot á 123. gr., sbr. 146. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti með því að hafa látið B á ólögmætan hátt í té upplýsingar, sem hann bjó yfir vegna starfs síns um versnandi afkomu A skömmu áður en félagið birti aðkomuviðvörun á verðbréfamarkaði sem varð til þess að hlutabréf í því féllu í verði. B er talinn hafa miðlað upplýsingunum til C og hafi þeir tveir hagnýtt þær í viðskiptum með hlutabréf í A sem gengið var frá áður en upplýsingarnar voru kunngerðar á markaði. Með þessu móti hafi D ehf., þar sem B er framkvæmdastjóri og prókúruhafi, og C hagnast um samtals 47.593.983 krónur á umræddum hlutabréfaviðskiptum. Af hálfu sóknaraðila er því ennfremur haldið fram að grunur leiki á að hluti hagnaðarins hafi runnið til varnaraðila.

Við leit á heimili varnaraðila 24. maí 2017 var meðal annars lagt hald á rúmar 3.000.000 krónur í peningum. Hinn 29. sama mánaðar var lagt hald á innstæðu á reikningi varnaraðila hjá Arion banka hf. að fjárhæð 3.918.000 krónur og krefst varnaraðili þess sem fyrr segir að því haldi verði aflétt.

II

Samkvæmt 1. mgr. 68. gr. og 1. mgr. 69. gr. laga nr. 88/2008 er lögreglu meðal annars rétt að leggja hald á muni við rannsókn á ætlaðri refsiverðri háttsemi ef ætla má að þeir kunni að verða gerðir upptækir. Í því skyni er heimilt að leggja hald á inneign á bankareikningi, sbr. dóma Hæstaréttar 21. maí 2010 í máli nr. 301/2010 og 19. mars 2014 í máli nr. 188/2014.

Í 1. mgr. 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er kveðið á um að gera megi upptækan ávinning af broti eða fjárhæð sem svarar til hans í heild eða að hluta. Ef færðar eru viðhlítandi sönnur á að maður hafi hlotið ávinning af broti verður fjárhæð, sem svarar til hans, gerð upptæk á grundvelli þessa lagaákvæðis jafnvel þótt sýnt sé fram á að þess fjár hafi verið aflað með lögmætum hætti, sbr. hins vegar 4. mgr. 69. gr. b. sem á við ef maður hefur gerst sekur um brot án þess að fyrir liggi að hann hafi sjálfur notið ávinnings af því.

Með skírskotun til þessa má gera þá fjármuni varnaraðila, sem hald hefur verið lagt á samkvæmt framansögðu, upptæka með dómi að því tilskildu að sannað verði svo að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að hann hafi hagnast á brotinu. Svo sem áður greinir er því meðal annars haldið fram af hálfu sóknaraðila að hluti hagnaðar af ætluðu broti varnaraðila hafi runnið til hans sjálfs. Eins og mál þetta horfir við nú eru til staðar vísbendingar um að sú staðhæfing sóknaraðila kunni að eiga við rök að styðjast, þar á meðal verður ekki séð af gögnum málsins að varnaraðili hafi gefið fullnægjandi skýringu á því hvernig peningar þeir, sem fundust við leit á heimili hans, hafi verið til komnir, en ekki verður ráðið af gögnunum að hann hafi krafist þess að haldi á þeim verði aflétt. Þá verður ekki talið að sóknaraðili hafi gengið gegn meðalhófsreglu 3. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 með því að leggja hald á um 7.000.000 krónur til að tryggja upptöku á ætluðum ávinningi varnaraðila af hagnaði áðurgreindra hlutabréfaviðskipta sem sóknaraðili kveður að hafi numið samtals 47.593.983 krónum.

Með vísan til þess, sem að framan greinir, verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Samkvæmt 3. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 dæmist kærumálskostnaður ekki.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.