529/2010

T ehf. og S hf. gerðu með sér samning í ársbyrjun 2001 sem fól í sér að R ehf. leigði S hf. rými í skipum sínum á siglingaleiðinni milli Íslands og Bandaríkjanna frá áramótum 2000/2001 fyrir 1200 tuttugu feta gáma að lágmarki árlega, gegn greiðslu nánar tilgreindrar lágmarksfjárhæðar árlega. Síðla árs 2002 sagði S hf. upp samningnum við T ehf. og viðskipum málsaðila lauk í apríl 2003. T ehf. krafði S hf. um greiðslu vegna þess sem félagið taldi vanta upp á vegna umsaminnar árlegrar lágmarksgreiðslu á samningstímanum. Héraðsdómur tók kröfu T ehf. um efndabætur til greina, sem svaraði til missis þess hagnaðar sem félagið hefði haft af samningnum við S hf. ef S hf. hefði á gildistímanum flutt umsaminn gámafjölda, að frádregnum þeim kostnaði sem T ehf. sparaði sér með því að veita ekki umsamda þjónustu. Hæstiréttur staðfesti dóm héraðsdóms með vísan til forsendna um annað en málsástæðu S hf. um meint tómlæti T ehf. við gæslu kröfu sinnar vegna vanefnda á samningi aðila árið 2001 og var krafa félagsins lækkuð sem nam ætluðu tjóni það ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 8. september 2010. Hann krefst þess aðallega að verða sýknaður af kröfu stefnda og að stefnda verði gert að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann lækkunar á kröfu stefnda, að málskostnaður í héraði falli niður og að stefnda verði gert að greiða málskostnað í Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eftir að málinu var áfrýjað var nafni stefnda breytt úr Atlantsskip ehf. í Tali ehf.

Í hinum áfrýjaða dómi er gerð ítarleg grein fyrir málavöxtum og málsástæðum aðila. Með vísan til forsendna dómsins verður hann staðfestur um annað en úrlausn á málsástæðu áfrýjanda um að stefndi hafi sýnt af sé tómlæti við gæslu kröfu sinnar sem hafa eigi áhrif á niðurstöðu málsins.

Svo sem fram kemur í héraðsdómi voru samningar aðila meðal annars miðaðir við að áfrýjandi myndi flytja 1200 gámaeiningar (TEU) á ári með skipum stefnda milli Íslands og Bandaríkjanna með heimild til að flytja 15% af þessu flutningsmagni yfir á næsta ár á eftir. Meðal gagna málsins er tölvubréf sem fyrirsvarsmaður áfrýjanda sendi stefnda 25. september 2001. Í bréfinu segir meðal annars: „Þannig að ef þið ætlið að reyna að hanga á því að 1200 Teu's séu Norfolk frakt og að við verðum að greiða fyrir ónotuð slott, að þá borgar sig fyrir okkur að feedera allt frá Canada til Norfolk.“ Fyrir liggur að erfiðleikar höfðu komið upp með flutningana samkvæmt samningum aðila fyrst eftir að farið var að vinna eftir þeim í byrjun árs 2001. Fallist verður á með áfrýjanda að framangreind orðsending hafi kallað á svar frá stefnda um hvort hann hygðist fyrir árið 2001 gera kröfu á hendur áfrýjanda vegna þess rýmis sem stefndi hefði ekki nýtt í samræmi við samninga aðila það ár, þar sem áfrýjandi kvaðst þá hyggjast grípa til sérstakra ráðstafana af því tilefni. Stefndi svaraði orðsendingunni ekki. Verður fallist á með áfrýjanda að stefnda hafi borið, eins og hinu gagnkvæma samningssambandi aðilanna var háttað, skylda til að svara orðsendingu áfrýjanda svo hann gæti gripið til ráðstafana til að bregðast við og gæta hagsmuna sinna í samræmi við samning aðilanna. Með því að gera það ekki verður talið að stefndi hafi glatað rétti til að hafa síðar uppi skaðabótakröfu á hendur áfrýjanda vegna vanefnda á samningi aðila árið 2001. Verður krafa hans því lækkuð sem nemur ætluðu tjóni hans það ár.

Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti lagði stefndi fram útreikning á því hver áhrif það hefði til lækkunar á bótafjárhæðinni, sem dæmd var í héraði, að draga frá það sem á vantaði umsamdar gámaeiningar árið 2001, að frádregnum metnum sparnaði við að flytja ekki þessar gámaeiningar, og að undanskildum þeim 15% flutningsmagns sem áfrýjanda var heimilt að flytja til ársins 2002. Sýndi útreikningurinn að höfuðstóll hinna dæmdu bóta lækkar í 45.307.911 krónur við þessar breytingar. Áfrýjandi gerði ekki athugasemdir við útreikninginn. Verða bætur, tildæmdar stefnda, samkvæmt framansögðu lækkaðar í þessa fjárhæð.

Í málinu er ekki sérstaklega deilt um vaxtakröfu stefnda og verður héraðsdómur staðfestur um vaxtafót sem og upphafsdaga vaxta og dráttarvaxta.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað sem ákveðst í einu lagi í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Samskip hf., greiði stefnda, Tala ehf., 45.307.911 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 23. apríl 2003 til 5. maí 2010, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags og málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 5.000.000 krónur.