187/2004

K, sem starfaði hjá verktakanum M ehf., var sagt upp störfum vegna verkefnaskorts. Lauk uppsagnarfresti 31. júlí 2002. Eftir að ráðningu K lauk leitaði M ehf. liðsinnis hans vegna fyrirhugaðrar málsóknar félagsins gegn nafngreindum verksala. Tók K að sér að vinna að kröfugerð M ehf. vegna hennar. Í máli sem K höfðaði á hendur M ehf. krafðist hann þess meðal annars að félagið greiddi sér orlof vegna tímabilsins frá 1. maí 2002 til 28. febrúar 2003 auk lífeyrissjóðsiðgjalda af því. Deildu aðilar um efni samkomulagsins sem gert var vegna vinnu K við undirbúning málsóknarinnar. Talið var að samkomulag hafi tekist um greiðslu fyrir undirbúning málsóknarinnar annars vegar og uppgjör vegna ráðningarsambands aðila sem lauk 31. júlí 2002 hins vegar. Hafi það falið í sér að M ehf. skyldi greiða K laun í samræmi við fyrri starfssamning aðila frá 31. júlí 2002 til 28. febrúar 2003. Samkvæmt starfssamningnum skyldi um greiðslu orlofs fara eftir „almennum kjarasamningum og áunnum réttindum.“ Var M ehf. því gert að greiða K orlof fyrir það sjö mánaða tímabil sem samkomulagið tók til. Á hinn bóginn var talið ósannað að K ætti óuppgert orlof vegna þeirrar ráðningar hans er lauk 31. júlí 2002.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. maí 2004. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 809.179 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2003 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Áfrýjandi, sem er byggingatæknifræðingur að mennt, réð sig til starfa hjá stefnda sem verkefnastjóri með starfssamningi 23. október 2000. Samkvæmt 5. gr. samningsins voru umsamin mánaðarlaun 500.000 krónur er taka skyldu breytingum eftir almennum kjarasamningum. Önnur laun svo sem vegna yfirvinnu skyldi ekki greiða sérstaklega, en miðað var að jafnaði við 35 yfirvinnustundir á mánuði. Ef vinnustundafjöldi samkvæmt mánaðarskýrslum yrði umfram það á hálfs árs tímabili skyldi áfrýjandi eiga rétt til lengingar orlofs til samræmis. Í 8. gr. samningsins var kveðið á um að „orlof, veikindi og önnur atriði er varða réttindi og skyldur fyrirtækisins og verkefnastjóra skulu fara eftir almennum kjarasamningum og áunnum réttindum.“ Í 11. gr. samningsins var kveðið á um gagnkvæman þriggja mánaða uppsagnarfrest. Áfrýjandi hélt skýrslur yfir vinnu sína og var yfirvinna hans samkvæmt þeim að jafnaði töluvert meiri en 35 stundir á mánuði. Gerðu aðilar af því tilefni samkomulag 5. maí 2001, en samkvæmt því skyldi greiða áfrýjanda eins mánaðar launaauka. Var jafnframt kveðið á um að áfrýjandi skyldi framvegis taka út „áunninn viðbótarfrítíma“ vegna yfirvinnu umfram vinnuskyldu innan hvers sex mánaða tímabils. Skyldi rétturinn ekki færast milli tímabila. Áfrýjandi hélt eftir þetta sem fyrr mánaðarlegar skýrslur um vinnu sína. Samkvæmt þeim var yfirvinna hans áfram að jafnaði töluvert umfram viðmiðunarmörk ráðningarsamningsins. Var kvittað fyrir móttöku þessara skýrslna frá og með skýrslu vegna janúar 2002 af hálfu starfsmanns stefnda. Stefndi sagði áfrýjanda munnlega upp starfi vegna verkefnaskorts 10. apríl 2002 og áréttaði uppsögnina bréflega 19. sama mánaðar. Er ekki ágreiningur um að uppsagnarfrestinum hafi lokið 31. júlí 2002 og að áfrýjandi hafi tekið sumarleyfi tvo síðustu mánuði ráðningartímans.

Eftir að ráðningu áfrýjanda lauk samkvæmt framansögðu reis ágreiningur milli stefnda og nafngreinds verksala um uppgjör vegna byggingar sem stefndi hafði reist og áfrýjandi starfað við. Leitaði stefndi liðsinnis áfrýjanda til að undirbúa af sinni hálfu málarekstur vegna þessa ágreinings. Jafnframt hélt áfrýjandi til streitu kröfu sinni um greiðslu vegna ógreiddrar yfirvinnu umfram fyrrgreind viðmiðunarmörk, sem hann hafði hreyft fyrir starfslok sín. Ritaði áfrýjandi stefnda tölvubréf 28. ágúst 2002 þar sem hann fjallaði bæði um væntanleg verkefni sín vegna ágreinings stefnda við fyrrnefndan verksala og kröfur sínar vegna yfirvinnu fyrir lok ráðningarsamningsins. Fylgdi nefndu tölvubréfi yfirlit áfrýjanda um yfirvinnu sem hann taldi sýna að stefndi ætti ógreidd sem svaraði 6,74 mánaðarlaunum af þessum sökum. Átti áfrýjandi fund með fyrirsvarsmanni stefnda í Kaupmannhöfn 20. september 2002 og símtal í framhaldi af honum þar sem bæði þessi mál voru til umræðu. Eru aðilar ekki sammála um hver orðið hafi niðurstaða þessara samtala.

Þann 26. september 2002 sendi forsvarsmaður stefnda áfrýjanda tölvubréf. Fylgdu því drög að samkomulagi á ensku, sem áfrýjandi var beðinn að taka afstöðu til. Var í drögunum bæði vísað til fyrrgreinds ráðningarsamnings aðila og uppsagnarbréfs. Skyldi stefndi greiða áfrýjanda grunnlaun hans (basis salary) 530.420 krónur frá því að starfi hans lauk 31. júlí 2002 til 28. febrúar 2003. Var tekið fram að áfrýjandi ætti engar frekari kröfur á stefnda þar á meðal ekki kröfur vegna greiðslu fyrir yfirvinnu eða ótekið orlof. Jafnframt var tekið fram að áfrýjandi tæki að sér til febrúar 2003 að vinna að kröfugerð stefnda vegna tveggja tilgreindra verkefna og skyldi hann enga greiðslu fá fyrir þau störf umfram það sem að framan væri rakið.

Þann 30. september svaraði áfrýjandi fyrrgreindu tölvubréfi stefnda. Kvaðst hann geta samþykkt samningsdrögin með einni minniháttar breytingu. Fylgdi tölvubréfi þessu framangreindur texti samkomulagdraganna með þeirri breytingu einni að auk grunnlauna skyldi stefndi greiða lífeyrisiðgjald (pension fund fee as specified). Daginn eftir sendi áfrýjandi stefnda enn tölvubréf. Tók hann fram að eftir að hafa lesið tillögu stefnda aftur væri hann ekki viss um að hann skilji hvað felist í grunnlaunum (basis salary). Væri sinn skilningur að hann skyldi fá laun samkvæmt fyrrgreindum starfssamningi aðila til 28. febrúar 2003. Til að koma í veg fyrir misskilning hafi hann breytt texta samkomulagsins sem sendist hjálagður. Spurði hann hvort stefndi gæti fallist á þetta. Fylgdi tölvubréfi þessu texti samningsdraganna orðréttur eins og hann hafði fylgt tölvubréfi áfrýjanda daginn áður þó þannig að strikað var yfir málsgreinina þar sem fjallað var um greiðslu grunnlauna auk lífeyrisiðgjalda en þess í stað bætt við málsgrein þess efnis að áfrýjandi skyldi á umræddu tímabili fá greitt í samræmi við starfssamning hans. Ekki verður séð að stefndi hafi svarað þessu tölvubréfi. Ítrekaði áfrýjandi með tölvubréfi 27. október 2002 þann skilning sinn að hann skyldi halda fullum launum samkvæmt starfssamningnum til febrúarloka 2003.

Ágreiningur reis með aðilum. Höfðaði áfrýjandi mál þetta í héraði með stefnu 22. apríl 2003. Var aðalkrafa hans, auk málskostnaðarkröfu, þríþætt. Í fyrsta lagi að stefndi yrði dæmdur til að greiða sér orlof vegna tímabilsins frá 1. maí 2002 til febrúarloka 2003 auk lífeyrissjóðsgreiðsla af því, samtals 809.179 krónur. Í öðru lagi krafðist hann greiðslu á reikningi vegna ráðgjafarvinnu í ágúst til desember 2002 að fjárhæð 3.513.171 króna vegna undirbúnings málsóknar á hendur fyrrgreindum verkkaupa. Í þriðja lagi krafðist hann að viðurkennt yrði að stefnda bæri að halda sér skaðlausum af kröfum sem á hann kynnu að falla vegna byggingastjórnar á tilteknu verkefni. Sýknaði héraðsdómur stefnda af öllum kröfum áfrýjanda.

II.

Fyrir Hæstarétti krefst áfrýjandi orlofs á sama hátt og hann gerði í héraði en unir að öðru leyti við niðurstöðu héraðsdóms. Eins og að framan er rakið fjölluðu aðilar í samskiptum sínum haustið 2002 annars vegar um væntanlega vinnu áfrýjanda fyrir stefnda við undirbúning málsóknar á hendur tilgreindum verkkaupa og endurgjald fyrir hana og hins vegar um uppgjör vegna ráðningarsambands aðila sem lauk 31. júlí 2002. Eru að framan meðal annars rakin tölvubréfasamskipti aðila á tímabilinu 26. september 2002 til 1. október sama árs. Verður að telja að um greiðslu fyrir framangreinda tvo þætti hafi komist á með aðilum samningur með efni þeirra samningsdraga er fylgdu síðara bréfi áfrýjanda 1. október 2002. Verður ekki séð að stefndi hafi gert athugasemdir við þann skilning áfrýjanda sem skýrlega var orðaður bæði í tölvubréfinu þann dag og samningsdrögunum er því fylgdu. Samkvæmt því skyldi stefndi greiða áfrýjanda laun í samræmi við starfssamning aðila frá 31. júlí 2002 til 28. febrúar 2003. Samkvæmt 8. gr. starfssamningsins skyldi um greiðslu orlofs fara eftir „almennum kjarasamningum og áunnum réttindum.” Ber stefnda samkvæmt því að greiða áfrýjanda orlof fyrir það sjö mánaða tímabil, sem þetta samkomulag tekur til. Ekki verður á hinn bóginn talið að áfrýjanda hafi tekist að sanna að stefndi eigi óuppgert orlof vegna þeirrar ráðningar hans er lauk 31. júlí 2002. Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti andmælti stefndi tölulegum forsendum fyrir útreikningi orlofskröfu áfrýjanda. Verður að fallast á með áfrýjanda að þau mótmæli séu allt of seint fram komin, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála með síðari breytingum. Verður orlofskrafa áfrýjanda því tekin til greina vegna framangreinds tímabils og stefndi dæmdur til að greiða honum 566.446 krónur með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir.

Eftir atvikum verður málskostnaður í héraði felldur niður en stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, MT Højgaard Íslandi ehf., greiði áfrýjanda, K-kk-þgf B-kk-þgf, 566.446 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2003 til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði fellur niður.

Stefndi greiði áfrýjanda 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.