184/2010

L krafðist þess að kröfur hans á hendur S, samtals að fjárhæð 48.530.307.023 krónur, yrðu við slitameðferð S viðurkenndar sem forgangskröfur samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Aðila greindi ekki á um að L ætti kröfur á hendur S og enginn tölulegur ágreiningur var í málinu. Þeim bar hins vegar ekki saman um hvers eðlis þær greiðslur L til S hefðu verið, sem fram komu í kröfulýsingu þess fyrrnefnda. L hélt því fram að um hefði verið að ræða svonefnd peningamarkaðsinnlán, sem ætluð hefðu verið til ávöxtunar fjár eins og hver önnur innlán. S taldi á hinn bóginn að um lán til sín hefði verið að ræða sem í öllum tilvikum yrðu rakin til lánasamninga, sem áður hefðu verið gerðir milli aðilanna, og greiðslur L yrðu skýrðar með. Í samræmi við það hefði kröfum L verið skipað í flokk krafna, sem nytu rétthæðar samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við slit S. Talið var að samkvæmt hljóðan 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 nytu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta þess forgangs við skipti sem um var deilt. Ágreiningslaust var að kröfur L nytu ekki tryggingaverndar samkvæmt lögum nr. 98/1999, sbr. 6. mgr. 9. gr. þeirra. Þegar af þeirri ástæðu gætu kröfurnar ekki notið þeirrar rétthæðar við slit S, sem L krafðist, og þyrfti þá ekki að leysa sérstaklega úr því hvort þær væru til komnar sem innlán eða lánveiting. Var staðfestur úrskurður héraðsdóms og kröfu L hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. mars 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 22. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 1. mars 2010, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að kröfur hans á hendur varnaraðila, samtals að fjárhæð 48.530.307.023 krónur, yrðu við slitameðferð varnaraðila viðurkenndar sem forgangskröfur samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili krefst þess að framangreind krafa hans verði tekin til greina. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt ákvörðun Hæstaréttar var málið munnlega flutt fyrir réttinum 25. maí 2010.

Svo sem getið er í hinum kærða úrskurði gaf slitastjórn varnaraðila út innköllun 12. maí 2009 til skuldheimtumanna félagsins. Aðila greinir ekki á um að sóknaraðili eigi kröfur á hendur varnaraðila og enginn tölulegur ágreiningur er í málinu. Þeim ber hins vegar ekki saman um hvers eðlis þær greiðslur sóknaraðila til varnaraðila hafi verið, sem fram koma í kröfulýsingu þess fyrrnefnda. Sóknaraðili heldur fram að um hafi verið að ræða svonefnd peningamarkaðsinnlán, sem ætluð hafi verið til ávöxtunar fjár eins og hver önnur innlán. Varnaraðili telur á hinn bóginn að um lán til sín hafi verið að ræða sem í öllum tilvikum verði rakin til lánasamninga, sem áður hafi verið gerðir milli aðilanna, og greiðslur sóknaraðila verði skýrðar með. Í samræmi við það hafi kröfum sóknaraðila verið skipað í flokk krafna, sem njóti rétthæðar samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við slit varnaraðila.

Sóknaraðili reisir kröfu sína á 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002. Ákvæðið var upphaflega sett með 6. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., en lítillega breytt í núverandi horf með 3. mgr. 6. gr. laga nr. 44/2009. Í lagaákvæðinu er nú kveðið á um að við slit fjármálafyrirtækis skuli gilda sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi, en þó skuli „kröfur um innstæður samkvæmt lögum um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta jafnframt teljast til krafna sem njóta rétthæðar skv. 1. og 2. mgr. 112. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl.“ Sóknaraðili heldur því fram að kröfur hans teljist vera innstæður, eins og það orð sé skýrt í 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Þess vegna njóti þær á grundvelli fyrrgreinds lagaákvæðis rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 og skipti þá ekki máli þótt kröfurnar séu ekki tryggðar samkvæmt lögum nr. 98/1999. Varnaraðili mótmælir þessari skýringu á nefndu lagaákvæði. Jafnvel þótt litið yrði svo á að kröfur sóknaraðila teldust ekki vera til komnar fyrir lánveitingar heldur sem innlán, verði að skilja ákvæði 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 svo að einungis tryggðar innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóti forgangs til jafns við kröfur samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 við skipti eða slit á fjármálafyrirtæki. Kröfur sóknaraðila uppfylli ekki það skilyrði að vera tryggðar innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999.

Samkvæmt hljóðan 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 njóta kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 þess forgangs við skipti sem hér er deilt um. Ágreiningslaust er að kröfur sóknaraðila njóta ekki tryggingaverndar samkvæmt síðastgreindum lögum, sbr. 6. mgr. 9. gr. þeirra. Þegar af þeirri ástæðu geta kröfurnar ekki notið þeirrar rétthæðar við slit varnaraðila, sem sóknaraðili krefst, og þarf þá ekki að leysa sérstaklega úr því hvort þær séu til komnar sem innlán eða lánveiting, svo sem gert var í úrskurði héraðsdóms, sem lagði úrlausn um þetta til grundvallar niðurstöðu. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Landsbanki Íslands hf., greiði varnaraðila, Straumi-Burðarási Fjárfestingabanka hf., 800.000 krónur í kærumálskostnað.