439/2005

S og E kröfðu Í um bætur vegna húsleitar sem þau töldu ólögmæta. Í málinu settu þau fram óskipta fjárkröfu og héldu fram í greinargerð sinni til Hæstaréttar að þeim væri heimilt að ráðstafa kröfuréttindum sínum með þeim hætti. Talið var að hefðu þau S og E viljað nýta sér heimild til að viðhafa aðilasamlag samkvæmt 1. mgr.19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála hefði þeim borið að setja fram hvort sína fjárkröfu. Eins og kröfugerð þeirra var háttað þótti krafa þeirra  ekki dómtæk og var málinu vísað frá dómi af sjálfsdáðum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 30. september 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. október 2005. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. september 2005 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnislegrar meðferðar. Þá krefjast þau þess að hrundið verði ákvörðun héraðsdóms um að þeim verði gert að greiða varnaraðila málskostnað og að ákvörðun héraðsdóms um gjafsóknarkostnað þeirra verði breytt til hækkunar. Að auki krefjast þau kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem þeim hefur verið veitt fyrir Hæstarétti.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málavöxtum er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir nánar krefjast sóknaraðilar í málinu miskabóta og skaðabóta vegna útlagðs kostnaðar og vinnutaps í tengslum við húsleit ríkislögreglustjóra, sem framkvæmd var samkvæmt dómsúrskurði á jörðinni Hnjúki, Dalabyggð, 26. júní 2003. Í greinargerð sóknaraðila til Hæstaréttar kemur fram að þau séu í hjúskap og sé jörðin Hnjúkur þeirra annað heimili.

Sóknaraðilar gera í málinu óskipta fjárkröfu á hendur varnaraðila. Er krafan sundurliðuð í stefnu þannig að um sé að ræða miskabætur til hvors þeirra um sig, ásamt nánar tilgreindum fjárhæðum vegna vinnutaps, kostnaðar við akstur og annars útlagðs kostnaðar, sem þau hafi orðið fyrir, vegna þess að þau hafi þurft með stuttum fyrirvara að aka að Hnjúki til að gæta þar hagsmuna sinna við umrædda húsleit. Í stefnu er sameiginleg aðild þeirra að fjárkröfu þessari ekki rökstudd með neinum hætti og ekki vísað til lagaheimildar. Kemur fyrst fram í greinargerð þeirra til Hæstaréttar að þau telji skilyrði 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 uppfyllt í málinu til samlagsaðildar. Kveðast þau hafa ráðstafað kröfuréttindum sínum þannig að krafa þeirra sé óskipt og það sé þeim heimilt. Þá byggja þau á því að varnaraðili hafi ekki krafist frávísunar á þeim grunni að skilyrði nefndrar lagagreinar væru ekki uppfyllt og því verði málinu ekki vísað frá á þeim forsendum eins og héraðsdómari hafi gert.

Eins og ráða má af dómi Hæstaréttar 6. september 2005 í máli nr. 294/2005 bar sóknaraðilum, vildu þau nýta sér heimild til að viðhafa aðilasamlag samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991, að gera hvort um sig sjálfstæða kröfu á hendur varnaraðila. Eins og að framan greinir hafa sóknaraðilar í greinargerð sinni til Hæstaréttar ekki leitast við að leiðrétta þann annmarka, sem samkvæmt framansögðu er á kröfugerð þeirra, heldur þvert á móti haldið því fram að kröfuréttindi þeirra séu óskipt. Í þessu horfi er krafa þeirra ódómtæk og verður, þegar af þeirri ástæðu, að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar.

Eins og málatilbúnaði sóknaraðila er háttað er ekki ástæða til að hrófla við ákvörðunum héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað.

Eftir þessum málsúrslitum verða sóknaraðilar dæmdir til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir. Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila vegna kærumáls þessa greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar er kveðið á um í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, S-kk-nf S-kk-nf og E-kvk-nf V-kvk-nf, greiði varnaraðila, íslenska ríkinu, óskipt 100.000 krónur í kærumálskostnað.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila fyrir Hæstarétti, þar með talin þóknun lögmanns þeirra 100.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.