443/2011

S ehf. höfðaði mál gegn Í og krafðist viðurkenningar á því að hann væri óbundinn af banni við veiðum með dragnót í Skagafirð sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafði lagt á með reglugerð á grundvelli laga nr. 79/1997 um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands. Til vara var þess krafist að bannið yrði ógilt. Hæstiréttur taldi að samráð ráðherra við samtök útgerðar- og sjómanna um bannið hefði fullnægt kröfum laga nr. 79/1997 og að umrætt bann hefði átt sér viðhlítandi lagastoð. Bannið hefði verið tímabundið og staðbundið og takmarkað við tiltekið veiðafæri. S ehf. hefði getað stundað veiðar á svæðum þar sem heimilt var að veiða með dragnót eða með öðrum veiðafærum á því svæði sem bannið tók til. Þótti Í því ekki hafa brotið gegn 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar og var því sýknað af kröfum S ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. júlí 2011. Hann krefst þess aðallega að viðurkennt verði að hann sé óbundinn af banni við veiðum í Skagafirði innan svæðis sem markast af línu sem dregin er á milli Ásnefs og Þórðarhöfða. Til vara er þess krafist að ógilt verði bann við veiðum innan sama svæðis samkvæmt veiðileyfi til dragnótaveiða fyrir Norðurlandi fiskveiðiárið 1. september 2010 til 31. ágúst 2011, útgefið af Fiskistofu til áfrýjanda 1. september 2010. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum.

Í hinum áfrýjaða dómi er rakinn aðdragandi þess að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lagði bann við veiðum með dragnót í innanverðum Skagafirði með reglugerð nr. 475/2010 um bann við dragnótaveiðum. Sú reglugerð var síðan leyst af hólmi með gildandi reglugerð nr. 678/2010, en samkvæmt henni nær bannið til 31. ágúst 2015. Áfrýjandi telur að bannið hafi falið í sér ólögmæta skerðingu á atvinnufrelsi hans, en áfrýjandi er útgerðarfyrirtæki í Grímsey sem gerir út skipið Þorleif EA 88. Hinn 7. júlí 2006 fékk áfrýjandi leyfi til dragnótaveiða fyrir norðurlandi fiskveiðiárið 1. september 2005 til 31. ágúst 2006, sbr. 3. gr. reglugerðar nr. 788/2006 um dragnótaveiðar. Hefur það leyfi síðan verið endurnýjað árlega, síðast 1. september 2010.

Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 79/1997 um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands eru meðal annars bannaðar veiðar með dragnót í fiskveiðilandhelginni nema á nánar tilgreindum veiðisvæðum. Tekur bann þetta til veiða fyrir öllum Skagafirði. Þó getur Fiskistofa eftir 1. mgr. 6. gr. laganna heimilað veiðar með dragnót nær landi en leiðir af 5. gr., en áfrýjandi fékk slíkt leyfi, svo sem áður er rakið. Í 1. mgr. 6. gr. laganna segir einnig að ráðherra geti sett almennar og svæðisbundnar reglur í því skyni að stuðla að hagkvæmri nýtingu fiskistofna, að teknu tilliti til veiða með öðrum veiðafærum sem stundaðar eru á viðkomandi svæðum. Þá segir í 1. mgr. 8. gr. laganna að ráðherra sé heimilt með reglugerð að skipta veiðisvæðum milli veiðarfæra með því að banna notkun ákveðinna veiðafæra á ákveðnum svæðum í tiltekinn tíma. Áður skal þó leitað álits samtaka þeirra útgerðar- og sjómanna sem ætla má að slík skipting veiðisvæða varði mestu hverju sinni. Samkvæmt þessum ákvæðum á reglugerð um bann við dragnótaveiðum sér viðhlítandi lagastoð og var þess gætt þegar hún var upphaflega sett að hafa lögbundið samráð við hagsmunaaðila, svo sem nánar er rakið í héraðsdómi.

Bann það við veiðum sem lagt var á með umræddri reglugerð var tímabundið og staðbundið og takmarkað við tiltekið veiðarfæri. Eftir sem áður gat áfrýjandi stundað veiðar á svæðum þar sem þær eru heimilar með dragnót eða öðrum veiðafærum á því svæði sem bannið tók til. Að þessu virtu verður fallist á með héraðsdómi að atvinnuréttindi áfrýjanda hafi ekki verið skert með þeim hætti að í bága fari við 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.