333/2015

S krafði I ohf., en til vara Í, um greiðslu vangoldinna launa vegna frítökuréttar sem hann taldi sig hafa áunnið sér í starfi sínu hjá slökkviliði varnarliðsins. Kröfunni til stuðnings vísaði S til tveggja nánar tilgreindra kjarasamninga en hann taldi sig hafa notið sömu kjara og þar var mælt fyrir um í starfi sínu hjá varnarliðinu. Hélt S því jafnframt fram að síðari vinnuveitendur hans hefðu yfirtekið þær skyldur og hefði því átt að gera upp við hann uppsafnaðan frítökurétt þegar hann hætti störfum hjá I ohf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að varnarliðið hefði ekki átt aðild að kjarasamningum og hefði farið um kjaramál íslenskra starfsmanna þess eftir úrskurðum kaupskrárnefndar. Í slökkviliði varnarliðsins hefði verið unnið á 24 tíma vöktum en það fyrirkomulag hefði ekki samræmst fyrrgreindum kjarasamningum þar sem kveðið var á um að vinnutími skyldi ekki vera lengri en 13 klukkustundir. Hefði því þurft að leggja af sólarhrings vaktir ef starfsfyrirkomulagið hefði átt að samrýmast þeim samningum. Af því leiddi að S öðlaðist ekki sjálfkrafa frítökurétt eftir öðru og ólíku fyrirkomulagi en því sem greiðslur hjá varnarliðinu hefðu tekið mið af. Voru I ohf. og Í því sýknaðir af kröfum S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 8. maí 2015. Hann krefst þess að stefnda Isavia ohf., en til vara íslenska ríkinu, verði gert að greiða sér aðallega 12.552.120 krónur, en til vara 8.782.200 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. apríl 2013 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

I

Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi starfaði áfrýjandi um langt skeið í slökkviliði varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli, en þar gegndi hann síðast stöðu aðstoðarslökkviliðsstjóra. Þegar varnarliðið hvarf af landi brott árið 2006 var áfrýjanda, eins og öðrum innlendum starfsmönnum þess, sagt upp störfum og honum send tilkynning þess efnis 12. september það ár. Í kjölfarið var áfrýjandi með samningi 19. sama mánaðar ráðinn í sömu stöðu á flugvellinum af Flugmálastjórn Keflavíkurflugvallar frá 1. október 2006. Við stofnun Keflavíkurflugvallar ohf. árið 2008 tók það félag við starfseminni á Keflavíkurflugvelli, en það félag sameinaðist síðar Flugstoðum ohf. árið 2009 í aðalstefnda. Áfrýjandi lauk störfum hjá honum með samkomulagi 28. september 2012 um starfslok 1. apríl 2013.

Áfrýjandi reisir málatilbúnað sinn á því að við starfslok sín hjá aðalstefnda hafi hann áunnið sér frítökurétt vegna starfa sinna í slökkviliði varnarliðsins frá árinu 1997 þar til hann lauk starfi hjá því í lok september 2006. Til stuðnings þessu vísar áfrýjandi til kjarasamnings Reykjavíkurborgar, fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs og Landssambands slökkviliðsmanna, með gildistíma frá 1. maí 1997 til 31. október 2000, og kjarasamnings Launanefndar sveitarfélaga og Landssambands slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna, með gildistíma frá 1. apríl 2001 til 31. desember 2005. Telur áfrýjandi sig hafa notið sömu kjara og mælt er fyrir um í þessum samningum í starfi sínu hjá varnarliðinu. Jafnframt byggir hann á því að síðari vinnuveitendur hafi yfirtekið þær skyldur á grundvelli laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum. Þennan uppsafnaða frítökurétt hafi því átt að gera upp við hann við starfslokin hjá aðalstefnda. Verði ekki talið að frítökuréttur hafi færst frá varnarliðinu til síðari vinnuveitenda áfrýjanda telur hann að varastefnda beri að svara til skuldbindingarinnar á grundvelli ábyrgðar sem hann beri sökum þess að málsókn varð ekki beint að varnarliðinu vegna úrlendisréttar sem það naut hér á landi.

II

Varnarliðið átti ekki aðild að kjarasamningum og fór um kjaramál íslenskra starfsmanna þess eftir úrskurðum kaupskrárnefndar, sbr. 6. gr. laga nr. 82/2000 um framkvæmd tiltekinna þátta í varnarsamstarfi Íslands og Bandaríkjanna og áður 4. tölulið 6. gr. viðbætis 8. maí 1951 við varnarsamning milli Íslands og Bandaríkjanna frá 5. sama mánaðar, sbr. lög nr. 110/1951. Meðal málsgagna er yfirlýsing formanns kaupskrárnefndar 3. apríl 1991, en þar kom fram að kaupskrárnefnd hefði hafnað því að láta hækkun á álagsgreiðslum til slökkviliðsmanna í Reykjavík leiða sjálfvirkt til hækkunar á launum slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli. Einnig var tekið fram að laun slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli væru ákveðin út frá grunnlaunum slökkviliðsmanna í Reykjavík en á þann grunn væri greitt ákveðið álag út frá mati á störfum og starfsfyrirkomulagi. Þá er ágreiningslaust með málsaðilum að kaupskrárnefnd felldi ekki úrskurð um frítökurétt vegna vaktafyrirkomulagsins hjá varnarliðinu.

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi var unnið á 24 tíma vöktum í slökkviliði varnarliðsins. Það fyrirkomulag samræmdist ekki þeim kjarasamningum sem áfrýjandi vísar til en þar var tekið fram að óheimilt væri að skipuleggja vinnu þannig að vinnutími væri lengri en 13 klukkustundir. Hefði þurft að leggja af sólarhrings vaktir ef starfsfyrirkomulagið átti að samrýmast þeim samningum. Af þessu leiðir að áfrýjandi öðlaðist ekki sjálfkrafa frítökurétt eftir öðru og ólíku starfsfyrirkomulagi en því sem greiðslur hjá varnarliðinu tóku mið af. Þegar af þessari ástæðu eru kröfur hans á hendur stefndu haldlausar og verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Eftir þessum úrslitum verður áfrýjanda gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, S-kk-nf B-kk-nf, greiði stefndu, Isavia ohf. og íslenska ríkinu, hvorum um sig 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.