288/2017

S hf. höfðaði mál á hendur A ehf. og SE til heimtu skuldar að nánar tilgreindri fjárhæð. Vegna greiðsluerfiðleika A ehf. var gefin út sjálfskuldarábyrgð til S hf. og var nafn SE ritað í reit sjálfskuldarábyrgðaraðila. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að A ehf. og SE bæru sameiginlega að greiða S hf. áðurnefnda skuld. SE áfrýjaði dóminum fyrir sitt leyti og krafðist aðallega að málinu yrði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað. Þá krafðist hann sýknu meðal annars á þeim grundvelli að undirritun sem fram kæmi á sjálfskuldarábyrgðinni líktist hans, en að hann hefði ekki undirritað hana, og að sjálfskuldarábyrgðin hefði ekki verið í þágu atvinnurekstrar hans eða honum til fjárhagslegs ávinnings. Í dómi Hæstaréttar kom fram að engin haldbær rök hefðu verið færð fram hvorki fyrir frávísun málsins né ómerkingu þess og var þeim kröfum því hafnað. Að því er varðaði kröfu SE um sýknu kom fram að SE hefði verið eigandi helmings hlutafjár í A ehf., stjórnarformaður félagsins og ritaði firma þess. Leiddi það líkum að því að með sjálfskuldarábyrgð þeirri sem um hefði verið deilt í málinu hefði áfrýjandi umrætt sinn undirgengist ábyrgð í þágu eigin atvinnurekstrar og hefði ekki hnekkt þeim líkum. Að þessu gættu staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms með vísan til forsendna hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma Þ-kk-nf Ö-kk-nf hæstaréttardómari, G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari og Á-kk-nf H-kk-nf landsréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. maí 2017. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, en að því frágengnu krefst hann sýknu af kröfum stefnda. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem greinir í héraðsdómi höfðaði stefndi mál á hendur Atlantic bio diesel ehf. og áfrýjanda til greiðslu skuldar að fjárhæð 2.482.746 krónur. Áfrýjandi var stofnandi félagsins ásamt tveimur öðrum einstaklingum og sat um tíma í stjórn þess. Hann fór einn með prókúru félagsins, ritaði firma þess og kom fram sem fyrirsvarsmaður félagsins gagnvart stefnda. Áfrýjandi lagði félaginu í upphafi til helming hlutafjár þess um 250.000 krónur en félagið var úrskurðað gjaldþrota 25. febrúar 2016. Vegna greiðsluerfiðleika félagsins var gefin út sjálfskuldarábyrgð 20. júní 2013 til stefnda og var nafn áfrýjanda ritað í reit sjálfskuldarábyrgðaraðila.

Eins og að framan greinir er aðalkrafa áfrýjanda sú að málinu verði vísað frá dómi. Þá kröfu hafði hann einnig uppi í héraði en henni hafnaði dómurinn með úrskurði 11. júní 2015. Frávísunarkröfuna styður áfrýjandi þeim rökum að enginn fyrirsvarsmaður stefnda sé tilgreindur í stefnu, sbr. b-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þetta hafði engin áhrif á getu áfrýjanda til að halda uppi vörnum, en samkvæmt gögnum málsins lagði stefndi fram útskrift úr hlutafélagaskrá með upplýsingum um fyrirsvarsmann stefnda 21. maí 2015. Veldur þessi ágalli ekki frávísun málsins.

Áfrýjandi byggir frávísunarkröfu sína einnig á því að við meðferð málsins í héraði hafi verið brotið á rétti hans til réttlátrar málsmeðferðar. Með því að endurupptaka málið eftir dómtöku þess með vísan til 104. gr. laga nr. 91/1991 og gefa aðilum færi á að leggja fram frekari gögn hafi verið brotið gegn meginreglu einkamálaréttarfars um málsforræði, sbr. 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Við endurupptöku málsins bar þess að gæta að fyllsta jafnræðis væri gætt. Báðum aðilum var gefinn kostur á að afla frekari gagna, fyrst og fremst matsgerðar til að ganga úr skugga um falsleysi undirritunar á sjálfskuldarábyrgðinni, fundargerða félagsins og eftir atvikum annarra gagna sem þeir teldu ástæðu til að leggja fram.

Varakröfu sína um ómerkingu hins áfrýjaða dóms styður áfrýjandi sömu málsástæðum sem færðar eru fram til stuðnings aðalkröfunni. Samkvæmt því sem að framan greinir hafa engin haldbær rök verið færð fram hvorki fyrir frávísun málsins né ómerkingu þess og verður þeim kröfum því hafnað.

Eins og áður greinir var áfrýjandi eigandi helmings hlutafjár í Atlantic bio diesel ehf., stjórnarformaður félagsins og ritaði firma þess. Leiðir það líkum að því að með sjálfskuldarábyrgð þeirri sem um er deilt í málinu hafi áfrýjandi umrætt sinn undirgengist ábyrgð í þágu eigin atvinnurekstrar. Áfrýjandi hefur ekki hnekkt þeim líkum. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest niðurstaða hans um greiðsluskyldu áfrýjanda gagnvart stefnda með dráttarvöxtum eins og dæmdir voru í héraði enda hefur upphafstíma þeirra ekki verið andmælt.

Í ljósi niðurstöðu málsins ber áfrýjanda að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um greiðsluskyldu áfrýjanda, S-kk-ef E-kk-ef, gagnvart stefnda, Samskipum hf.

Áfrýjandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.