260/2012

M ehf., sem keypt hafði vélbát af H ehf., höfðaði mál gegn H ehf. vegna leynds galla sem hann taldi vera á rafkerfi bátsins og krafðist aðallega viðurkenningar á riftun kaupsamningsins, til vara skaðabóta, en að því frágengnu afsláttar. M ehf. hafði aflað matsgerðar dómkvadds manns, þar sem komist var að niðurstöðu um að verulegur galli væri á rafkerfi bátsins. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, leit framhjá matsgerðinni við úrlausn málsins, vegna annmarka við matið, og komst að niðurstöðu um að M ehf. hefði ekki tekist sönnun um að vélbáturinn væri haldinn leyndum galla. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms óskaði M ehf. endurdómkvaðningar matsmanns. Hin nýja matsgerð var sama efnis og sú hin fyrri. Hæstiréttur vísaði til þess að matsgerðin væri sönnunargagn um grundvallaratriði málsins, málatilbúnaður M ehf. hefði fyrst og fremst verið reistur á fyrri matsgerðinni og að framhald málsins hefði markast af henni. Vegna annmarka á matsgerðinni hefði hún ekki komið til efnislegrar umfjöllunar héraðsdóms. Taldi Hæstiréttur að málatilbúnaður M hef. farið svo verulegu úrskeiðis að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. apríl 2012. Hann krefst aðallega viðurkenningar á riftun hans 16. febrúar 2011 á samningi 19. mars 2009 um kaup á vélbátnum Sæborgu ÞH 55, nú Gunnari Halldórssyni ÍS 45, af stefnda og að stefnda verði gert að endurgreiða sér 14.000.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 25. mars 2010 til greiðsludags, gegn afhendingu bátsins. Til vara krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér 7.516.418 krónur, en að því frágengnu 4.392.500 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum eins og greinir í aðalkröfu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með kaupsamningi 19. mars 2009 keypti áfrýjandi vélbátinn Sæborgu ÞH 55 af stefnda. Kaupverðið var 14.000.000 krónur. Báturinn var afhentur 22. maí 2009 og afsal gefið út sama dag. Áfrýjandi hélt bátnum til veiða um sumarið, en kveðst hafa orðið var við erfiðleika tengda rafkerfi bátsins sem lýstu sér í því að ekki var hægt að hafa ljósabúnað og önnur raftæki í gangi samtímis. Eftir að hausta tók og þörf varð á að nota vinnuljós við veiðarnar hafi þessir erfiðleikar aukist og hafi bátnum af þessum sökum verið lagt í byrjun nóvember 2009.

Með bréfi 25. febrúar 2010 tilkynnti áfrýjandi stefnda að komið hefðu í ljós alvarlegir gallar á bátnum og áskildi sér, með vísan til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, rétt til að grípa til aðgerða af því tilefni. Áfrýjandi óskaði þess með bréfi til Héraðsdóms Norðurlands eystra 28. apríl 2010 að dómkvaddur yrði maður til að skoða rafkerfi bátsins og láta í ljós rökstutt álit um sjö nánar tilgreind atriði því tengdu. Var S-kk-nf Ó-kk-nf rafiðnfræðingur dómkvaddur til verksins 29. júní 2010. Skýrsla um skoðun á rafbúnaði bátsins þar sem matsspurningunum sjö var svarað er dagsett 25. október 2010. Hún er undirrituð af tveimur mönnum og er hinn dómkvaddi matsmaður annar þeirra. Með bréfi 16. febrúar 2011 tilkynnti áfrýjandi stefnda að hann rifti kaupunum, enda væri staðfest með matsgerð að verulegur galli væri á rafkerfi bátsins. Stefndi svaraði bréfinu degi síðar og gerði alvarlegar athugasemdir við framkvæmd matsins. Hefði hann ekki verið boðaður á matsfund og væri það í andstöðu við ákvæði 2. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá væri matsgerðin auk matsmanns undirrituð af manni sem ekki væri ljóst hvernig tengdist matinu. Áfrýjandi svaraði bréfinu 22. sama mánaðar og taldi að hnökrar á framkvæmd matsins hefðu ekki áhrif á niðurstöðu þess sem væri skýr og boðaði höfðun máls vegna galla á bátnum. Það gerði hann 2. apríl 2011. Eru dómkröfur í stefnu reistar á matsgerðinni og fyrst og fremst á henni byggt um sönnun fyrir því að báturinn hafi verið haldinn verulegum leyndum galli Stefndi tók til varna og studdi sýknukröfu sína meðal annars þeim rökum að ósannað væri að báturinn hefði verið haldinn leyndum galla enda yrði niðurstaða máls ekki reist á matsgerðinni þar sem ekki hefði verið boðað til matsfundar. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, taldi matsgerðina haldna slíkum annmörkum að ekki yrði á henni byggt. Leit héraðsdómur algerlega fram hjá matsgerðinni við úrlausn málsins.

Eftir áfrýjun málsins fékk áfrýjandi sama mann dómkvaddan á ný 11. maí 2012 til að svara sömu spurningum og fyrr. Boðaði hann til matsfundar 23. maí 2012 og skilaði matsgerð 27. sama mánaðar. Er hún að nánast samhljóða fyrri matsgerð sem héraðsdómur leit fram hjá við úrlausn sína.

Líta verður til þess varðandi þennan framgang málsins að matsgerð þessi er sönnunargagn um grundvallaratriði þess. Fyrri matsgerð um sömu atriði var það gagn sem kröfur og málsástæður áfrýjanda í héraði voru fyrst og fremst reistar á. Framhald málsins hlaut að markast af þessu sönnunargagni. Héraðsdómur hafnaði því að sú matsgerð yrði lögð til grundvallar vegna annmarka við framkvæmd matsins. Matsgerð um þessi grundvallaratriði málsins kom því ekki til efnislegrar umfjöllunar fyrir héraðsdómi sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum þegar dómur var lagður á málið. Málatilbúnaður áfrýjanda fór að virtu því sem að framan segir þar með svo verulega úrskeiðis að óhjákvæmilegt er að vísa málinu frá héraðsdómi vegna vanreifunar. Verður ekki úr slíkri vanreifun bætt með öflun gagna fyrir Hæstarétti enda þótt aðilum einkamáls sé almennt heimilt að afla nýrra sönnunargagna undir áfrýjun máls og réttarfarsreglur standi því ekki í vegi að óskað sé endurdómkvaðningar matsmanns með þeim hætti sem áfrýjandi gerði.

Með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður ákvæði héraðsdóms um málskostnað staðfest og áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Málinu er vísað frá héraðsdómi.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað er óraskað.

Áfrýjandi, M.J. útgerð ehf., greiði stefnda, Hraunútgerðinni ehf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.