336/2009

G og P gerðu samning í maí 2006 við félagið N um kaup þess á 99% hluta í félögunum Í og V. Í samningnum kom fram að seljendur myndu starfa sem launþegar hjá félögunum næstu tvö árin og gerður yrði sérstakur ráðningarsamningur við hvorn seljanda um sig. Skriflegir ráðningarsamningar voru ekki gerðir en óumdeilt er að G starfaði áfram og þáði laun frá Í fram í júlí 2007. Ágreiningur var á hinn bóginn um grundvöll starfa G hjá félaginu eftir að kaupsamningurinn kom til framkvæmdar og ástæðu þess að þeim lauk. G höfðaði mál gegn Í og krafðist greiðslu þess, sem skorti á full mánaðarlaun fyrir júlí 2007, og launa til loka þess tveggja ára tímabils, sem um ræddi í kaupsamningnum. Talið var að leggja yrði til grundvallar að milli aðilanna hefði í reynd gilt ráðningarsamningur með því efni, sem lýst var í kaupsamningnum. Með því að sú ráðning hefði verið tímabundin hefði Í verið óheimilt að slíta henni upp á sitt eindæmi nema skilyrði hefðu verið til að rifta samningum, en því var ekki borið við í málinu. Í hefði staðið næst að tryggja sér viðhlítandi sönnur fyrir að samkomulag hefði tekist um að slíta tímabundinni ráðningu G og að engin frekari laun yrðu greidd. Yrði Í að bera hallann af því að það hefði verið látið ógert. Þá var G ekki talinn hafa fyrir tómlæti glatað rétti til að krefjast launa til loka umsamins ráðningartíma. Var krafa G því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. júní 2009 og krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér aðallega 7.388.584 krónur en til vara 3.904.304 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 1. ágúst 2007 til greiðsludags. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur, en til vara að höfuðstóll kröfu áfrýjanda verði lækkaður og kröfu hans um dráttarvexti vísað frá héraðsdómi. Þá krefst stefndi málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eftir uppsögu hins áfrýjaða dóms var nafni Íshluta ehf., sem áfrýjandi beindi kröfu sinni að í héraði, breytt í FS 14 ehf. Bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 9. febrúar 2010 og hefur þrotabúið tekið við aðild að málinu fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins gerðu áfrýjandi og P-kk-nf I-kk-nf samning 26. maí 2006 við félag, sem þar var nefnt NewCo ehf., um kaup þess á 99% hluta í Íshlutum ehf. og Vélafli ehf., en fyrir liggur að fyrstnefnda félagið fékk síðar heitið Hið íslenska gáfumannafélag ehf. Í samningnum var meðal annars svofellt ákvæði: „Seljendur munu starfa sem launþegar hjá félögunum næstu 2 árin. Gerður verður sérstakur ráðningarsamningur við hvorn seljanda um sig þar sem laun þeirra verða kr. 600.000,- á mánuði auk þess sem nánar skilgreind risna verður greidd.“ Skriflegir ráðningarsamningar voru ekki gerðir samkvæmt þessu ákvæði, en óumdeilt er að áfrýjandi hafi allt að einu starfað áfram og þegið laun frá Íshlutum ehf. fram í júlí 2007, svo og að fjárhæð mánaðarlauna hans hafi verið 600.000 krónur auk bifreiðahlunninda. Ágreiningur er á hinn bóginn um grundvöll starfa áfrýjanda hjá félaginu eftir að fyrrnefndur kaupsamningur kom til framkvæmdar og ástæðu þess að þeim hafi lokið. Stefndi ber því við að enginn samningur hafi verið um ráðningu áfrýjanda til þessara starfa, en samkomulag hafi tekist um að þeim lyki í byrjun júlí 2007 og hafi áfrýjandi fengið greiddan sem svaraði þriðjungi fullra launa fyrir þann mánuð. Gagnstætt þessu heldur áfrýjandi því fram að áðurgreint ákvæði í kaupsamningi hafi falið í sér tímabundinn ráðningarsamning, sem félagið hafi vanefnt með því að víkja honum úr starfi, og hafi ekkert samkomulag verið gert um þau starfslok. Í málinu krefst áfrýjandi greiðslu þess, sem skorti á full mánaðarlaun fyrir júlí 2007, og síðan í aðalkröfu launa til loka þess tveggja ára tímabils, sem um ræddi í kaupsamningnum, en í varakröfu launa í þriggja mánaða uppsagnarfresti.

Samningur áfrýjanda og P-kk-ef I-kk-ef 26. maí 2006 var ekki gerður við Íshluti ehf., heldur laut meginefni hans að kaupum á hlutum í félaginu og Vélafli ehf. Fram hjá því verður á hinn bóginn ekki litið að kaupandinn samkvæmt samningnum réði upp frá því yfir þessum tveimur félögum. Ákvæði í kaupsamningnum um gerð skriflegs ráðningarsamnings við áfrýjanda um störf hans hjá félögunum var ekki hrundið í framkvæmd, en allt að einu leysti hann þau af hendi fram í júlí 2007 og fékk þá fjárhæð að launum, sem ráðgerð var í kaupsamningnum. Að þessu virtu verður að leggja til grundvallar að milli aðilanna hafi í reynd gilt ráðningarsamningur með því efni, sem lýst var í kaupsamningnum. Með því að sú ráðning var tímabundin var félaginu óheimilt að slíta henni upp á sitt eindæmi nema skilyrði væru til að rifta samningnum. Stefndi hefur reist varnir sínar í málinu meðal annars á því að Íshlutum ehf. hafi verið heimilt að segja áfrýjanda upp störfum, svo sem komist var að orði í greinargerð félagsins fyrir héraðsdómi, vegna ítrekaðra og alvarlegra brota áfrýjanda á starfsskyldum sínum. Þessu hefur áfrýjandi andmælt og hefur stefndi engar viðhlítandi sönnur fært fyrir þessum staðhæfingum. Sem fyrr segir heldur stefndi því einnig fram að samkomulag hafi tekist milli félagsins og áfrýjanda um að hann léti af störfum í byrjun júlí 2007, svo og að þetta hafi verið tilkynnt á starfsmannafundi í lok næsta mánaðar, sem áfrýjandi hafi verið viðstaddur. Við aðalmeðferð málsins í héraði leiddu aðilarnir samtals ellefu vitni, sem öll voru við störf hjá félaginu á þessum tíma og sóttu þennan fund. Vitni þessi skiptust í tvö horn um það hvort rætt hafi verið á fundinum um að áfrýjandi væri að hverfa frá störfum. Þegar litið er til þess að vitni, sem báru um að þetta hafi gerst, voru þá enn við störf hjá félaginu, en þau, sem báru á gagnstæðan veg, höfðu látið af þeim, verður ekkert byggt á þessari sönnunarfærslu. Félaginu stóð næst að tryggja sér viðhlítandi sönnur fyrir að samkomulag hafi tekist um að slíta tímabundinni ráðningu áfrýjanda og að engin frekari laun yrðu greidd, en stefndi verður að bera hallann af því að það hafi verið látið ógert. Ekki eru efni til að fallast á með stefnda að áfrýjandi hafi fyrir tómlæti glatað rétti til að krefjast launa til loka umsamins ráðningartíma. Samkvæmt þessu öllu verður að taka til greina aðalkröfu áfrýjanda, en um fjárhæð launa hans hefur ekki verið deilt í málinu. Þótt annmarki hafi verið á orðalagi kröfugerðar áfrýjanda í héraðsdómsstefnu að því er varðar dráttarvexti hefur verið úr honum bætt og fer því um þá vexti eins og í dómsorði segir.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, þrotabú FS 14 ehf., greiði áfrýjanda, G-kk-þgf B-kk-þgf, 7.388.584 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 420.024 krónum frá 1. ágúst 2007 til 1. september sama ár, af 1.116.880 krónum frá þeim degi til 1. október sama ár, af 1.813.736 krónum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, af 2.510.592 krónum frá þeim degi til 1. desember sama ár, af 3.207.448 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2008, af 3.904.304 krónum frá þeim degi til 1. febrúar sama ár, af 4.601.160 krónum frá þeim degi til 1. mars sama ár, af 5.298.016 krónum frá þeim degi til 1. apríl sama ár, af 5.994.872 krónum frá þeim degi til 1. maí sama ár, af 6.691.728 krónum frá þeim degi til 1. júní sama ár, en af 7.388.584 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.