576/2013

M lenti í umferðarslysi og í kjölfarið var fengið álit um líkamstjón M vegna afleiðinga þess. Á grundvelli álitsins fór fram uppgjör skaðabóta en af hálfu M var ritað undir uppgjörið með almennum fyrirvara við mat á miska og varanlegri örorku. M höfðaði síðar mál gegn meðal annars T hf. og E og krafðist frekari skaðabóta. Krafan var reist á nýju áliti sem laut að áhrifum umferðarslyssins á heilsu M. Af hálfu M var ekki byggt á 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, heldur á því að gerður hefði verið sérstakur fyrirvari við bótauppgjörið. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skýra yrði fyrirvarann svo að M hefði með honum áskilið sér rétt til frekari bóta ef varanlegur miski eða varanleg örorka yrði vegna síðari breytinga meiri en talið var í matinu sem áður hafði verið lagt til grundvallar uppgjöri skaðabóta. Fyrirvarinn yrði ekki skýrður svo að M hefði áskilið sér rétt til endurupptöku bótaákvörðunar vegna þess að matið, sem hún var reist á, kynni að vera rangt. Þá var komist að þeirri niðurstöðu að álit það sem M hafði aflað eftir uppgjör skaðabóta fæli í sér endurskoðun á því mati sem áður hafði verið framkvæmt en tæki hvorki til síðar fram kominna breytinga á metnum einkennum M né til mats á einkennum sem síðar hefðu komið fram þótt þau ættu sér orsök í slysinu. Þótti M því ekki hafa fært sönnur á að hann ætti rétt til endurskoðunar á bótauppgjöri vegna umferðarslyssins. T hf. og E voru því sýknuð af kröfum M.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 21. júní 2013. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 7. ágúst sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 30. sama mánaðar samkvæmt heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hann krefst þess að stefndu verði dæmdir til að greiða sér sameiginlega 2.601.595 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum af 658.623 krónum frá 12. nóvember 2003 til 12. febrúar 2004, af 2.601.595 krónum frá þeim degi til 4. maí 2012 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málinu hefur ekki verið áfrýjað gagnvart B-kk-þgf G-kk-þgf, sem stefnt var til vara í héraði.

I

Áfrýjandi lenti í umferðarslysi 12. nóvember 2003 er bifreið í eigu stefnda E-kk-ef var ekið á hann þegar hann hjólaði eftir gangbraut yfir nyrðri akbraut Miklubrautar við Lönguhlíð. Er atvikum að slysinu lýst í hinum áfrýjaða dómi. Stefndi Tryggingamiðstöðin hf. hafði veitt eiganda bifreiðarinnar ábyrgðartryggingu og er ekki ágreiningur um bótaskyldu stefndu á því tjóni, sem áfrýjandi ætti réttilega að fá bætt.

Áfrýjandi og stefndi Tryggingamiðstöðin hf. leituðu sameiginlega eftir því 28. febrúar 2007 við G-kk-þf B-kk-þf lækni og I-kk-þf S-kk-þf lögmann að þeir létu í ljós álit á afleiðingum slyssins fyrir áfrýjanda og hvenær ekki hefði verið að vænta frekari bata af þeim meiðslum er hann hlaut í slysinu. Þeir skiluðu áliti 7. júní 2007 og töldu þar að batahvörf hefðu verið 12. febrúar 2004, þremur mánuðum frá slysdegi. Þeir töldu varanlegan miska vegna slyssins vera 5 stig og varanlega örorku 5%. Í áliti, sem þeir nefna matsgerð, svara þeir spurningum um afleiðingar slyssins. Þar sagði meðal annars: ,,Matsmenn álíta að M-kk-nf hafi í þessu slysi hlotið tognunaráverka á [vinstra] hné og háls og að staðfest orsakasamhengi sé milli slyssins og líkamstjónsins.... Við mat á varanlegum miska er miðað við tognunaráverka á [vinstra] hné og vægan tognunaráverka á háls og telst varanlegur miski hæfilega metinn 5 [stig] og er matið að hluta grundvallað á töflum örorkunefndar um miskastig.... Í ljósi þess að um er að ræða stoðkerfiseinkenni telja matsmenn rétt að meta M-kk-þf lítils háttar varanlega örorku sem telst réttilega metin 5%.“ Að fenginni þessari niðurstöðu fór fram uppgjör skaðabóta á grundvelli hennar 20. júlí 2007. Af hálfu áfrýjanda var ritað undir uppgjörið með svofelldum fyrirvara: ,,Gerður er fyrirvari við mat á miska og varanlegri örorku.“

Áfrýjandi leitaði á árinu 2010 til S-kk-ef S-kk-ef, sérfræðings í bæklunarskurðlækningum, vegna afleiðinga slyssins og í framhaldi af því var hann til skoðunar hjá M-kk-þgf P-kk-þgf H-kk-þgf, sérfræðingi í taugalækningum. Í vottorði hins fyrrnefnda 6. janúar 2011 kom fram það álit að rétt væri að endurmeta afleiðingar slyssins þar sem einkenni áfrýjanda væru ,,töluvert mikið meiri“ en fram kæmi í fyrri vottorðum og mati. Í vottorði M-kk-ef P-kk-ef H-kk-ef 24. maí 2011 var látið í ljós það álit að áfrýjandi hefði einkenni um slæma tognun í hálsi, herðum og niður eftir öllu baki sérstaklega mjóbaki, en hann teldi sér ekki fært að meta hvort þessar tognanir væru afleiðingar umferðarslyssins 12. nóvember 2003. Áfrýjandi óskaði einhliða eftir því 30. nóvember 2011 við B-kk-þf D-kk-þf lögmann og S-kk-þf D-kk-þf lækni að þeir svöruðu tilgreindum spurningum um afleiðingar umferðarslyssins fyrir hann. Þess var meðal annars óskað að því væri svarað hvort heilsufar áfrýjanda hefði ,,versnað frá því mat fór fram á áverkunum í júní 2007 og var ófyrirséð að svo skyldi verða.“ Þá var spurt hver væri ,,varanlegur miski tjónþolans samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga vegna afleiðinga slyssins.“ Loks var spurt hver ,,væri varanleg örorka tjónþola vegna þeirra áverka sem tjónþolinn hlaut í slysinu.“ Í áliti þeirra B-kk-ef og S-kk-ef 4. apríl 2012 kom meðal annars fram, ,,að einkenni tjónþola í hálsi og vinstra hné hafi ekki versnað svo máli skiptir“ frá því að fyrra mat var gert. Þá töldu þeir að ekki væri nægilega fram komið að unnt væri að ,,tengja einkenni í baki beint við tjónsatburðinn skv. fyrirliggjandi gögnum.“ Um mat á varanlegum miska sagði: ,,Matsmenn miða við að varanlegur miski tjónþola vegna afleiðinga umferðarslyssins 12. nóvember 2003 sé rétt metinn samtals sem 12 stig ... Nánar tiltekið er miski vegna tognunareinkenna í hálsi metinn til 8 stiga og miski vegna tognunareinkenna í vinstra hné metinn til 4 stiga.“ Um mat á varanlegri örorku sagði: ,,Matsmenn miða við að tjónþoli hafi orðið fyrir varanlegri örorku vegna afleiðinga umferðarslyssins 12. nóvember 2003. Er hún talin vera rétt metin sem 12%.“

II

Áfrýjandi höfðaði mál þetta 3. júlí 2012 og krafðist frekari skaðabóta vegna líkamstjóns þess sem hann hafi hlotið í umferðarslysinu og reisti þá kröfu á grundvelli áðurnefndrar niðurstöðu B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef en gerði í héraði einnig kröfu um miskabætur, sem hann taldi eiga stoð í 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Frá þeirri kröfu hefur hann fallið fyrir Hæstarétti. Í héraðsdómsstefnu kemur fram, sem áréttað var með málflutningsyfirlýsingu fyrir Hæstarétti, að krafa um endurskoðun á skaðabótauppgjöri sé ekki reist á 11. gr. skaðabótalaga, heldur á því að gerður hafi verið sérstakur fyrirvari við bótauppgjörið, sem valdi því að áfrýjandi sé ekki háður þeim skilyrðum, sem mælt er fyrir um í 11. gr.

Áður er lýst þeim fyrirvara, sem áfrýjandi gerði við uppgjör skaðabóta til hans 20. júlí 2007. Fyrirvarinn laut að mati á miska og varanlegri örorku. Engin gögn liggja fyrir um hvernig skýra eigi fyrirvarann, hvorki bréf þar sem gerð er grein fyrir hvers vegna hann hafi verið gerður né aðrar yfirlýsingar. Verður fyrirvarinn skýrður svo að áfrýjandi hafi með honum áskilið sér rétt til frekari bóta ef varanlegur miski eða varanleg örorka yrði meiri en talið var í áliti þeirra G-kk-ef B-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef vegna síðari breytinga. Eðli máls samkvæmt verður fyrirvarinn á hinn bóginn ekki skýrður svo að áfrýjandi hafi áskilið sér rétt til endurupptöku bótaákvörðunar vegna þess að matið, sem hún var reist á, kynni að vera rangt. Verður að gera þá kröfu að slíkir fyrirvarar og þeir sem lúta að tilteknum forsendum mats séu ótvíræðir, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 18. janúar 2007 í máli nr. 300/2006.

Í áliti B-kk-ef D-kk-ef og S-kk-ef D-kk-ef 4. apríl 2012 var beinlínis tekið fram að einkenni áfrýjanda í hálsi og vinstra hné hefðu ekki versnað svo máli skipti frá því að G-kk-nf B-kk-nf og I-kk-nf S-kk-nf lögðu mat á afleiðingar slyssins á árinu 2007. Þá töldu þeir B-kk-nf og S-kk-nf að ekki væri unnt að leggja til grundvallar að síðar fram komin einkenni áfrýjanda í baki yrðu tengd ,,beint við tjónsatburðinn“. Álit þeirra á varanlegum miska og varanlegri örorku felur því í sér endurskoðun á því mati sem gert var á árinu 2007 en tekur hvorki til síðar fram kominna breytinga á metnum einkennum áfrýjanda né til mats á einkennum sem síðar hafi komið fram þótt þau ættu sér orsök í slysinu.

Samkvæmt framansögðu hefur áfrýjandi ekki fært sönnur á að hann eigi rétt til endurskoðunar á því bótauppgjöri, sem fram fór 20. júlí 2007, vegna fyrirvarans eða af öðrum ástæðum.

Þar sem áfrýjandi hefur þannig ekki öðlast kröfu um frekari bætur á hendur stefndu vegna slyssins þarf ekki að huga að því hvort sú krafa hafi fallið niður fyrir fyrningu. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Rétt er að hver aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um sýknu stefndu, Tryggingamiðstöðvarinnar hf. og E-kk-ef R-kk-ef.

Málskostnaðarákvörðun héraðsdóms og ákvörðun um gjafsóknarkostnað skal vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.