252/2008

M krafðist þess aðallega að viðurkennt yrði að hann fengi í sinn hlut við opinber skipti vegna sambúðarslita málsaðila 50% af söluverði tilgreindrar fasteignar. K keypti fasteignina með kaupsamningi 2. apríl 2002 og var ein þinglýstur eigandi hennar. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti, sagði að engar settar lagareglur væru til um skipti er slit verða á óvígðri sambúð. Hafi dómstólar litið á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga og að um fjármál þeirra fari eftir almennum reglum fjármunaréttarins. Væri meginreglan sú að við slit sambúðar tæki hvor aðili það sem hann væri skrifaður fyrir nema sönnun tækist um myndun sameignar. Í ljósi atvika málsins varð ekki talið að M hefði tekist að sanna með fullnægjandi gögnum og gegn andmælum K, að þau hefðu staðið sameiginlega að kaupum á hinni umdeildu fasteign og að honum bæri því hlutdeild í andvirði söluhagnaðar eignarinnar. Var kröfum hans því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 22. apríl 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 6. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. apríl 2008, þar sem leyst var úr nánar tilteknum ágreiningi varðandi opinber skipti til fjárslita vegna loka óvígðrar sambúðar aðilanna. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að viðurkennt verði að hann fái í sinn hlut við skiptin 50% af söluandvirði fasteignarinnar að X, 1. hæð, í Reykjavík samkvæmt kaupsamningi 2. febrúar 2006, milli varnaraðila sem seljanda og tveggja nafngreindra manna sem kaupenda, að frádregnum helmingi áhvílandi veðskulda og kostnaðar af sölu á eigninni. Til vara krefst hann þess að viðurkenndur verði réttur hans til annarrar lægri eignarhlutdeildar í söluandvirði fasteignarinnar, samkvæmt ofangreindum kaupsamningi. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt og að staðfest verði ákvæði hins kærða úrskurðar um gjafsóknarkostnað hans í héraði.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar, án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Fallast má á með sóknaraðila að ekki verði ráðið að öll vitni er skýrslu gáfu við meðferð málsins hafi tengst sóknaraðila frekar en varnaraðila. Þá verður ekki fullyrt nákvæmlega um hversu lengi sambúð málsaðila stóð en af gögnum málsins verður nægjanlega ráðið að hún hafi verið slitrótt og staðið í stuttan tíma. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á að sóknaraðila hafi ekki tekist að sýna fram á eignarhlutdeild sína í umræddri fasteign að X í Reykjavík og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur, þar með talið ákvæði hans um gjafsóknarkostnað.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða kærumálskostnað í ríkissjóð svo sem í dómsorði greinir.

Gjafsóknarkostnaður beggja aðila vegna reksturs málsins fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanna þeirra, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, M, greiði 150.000 krónur í kærumálskostnað sem renna í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans 150.000 krónur.

Gjafsóknarkostnaður varnaraðila, K, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar 150.000 krónur.