80/2007

G ehf. var undirverktaki A ehf. við hafnargerð í Reyðarfirði og krafðist greiðslu eftirstöðva verklauna samkvæmt nokkrum reikningum. Undir rekstri málsins fyrir Hæstarétti tók Í ehf. við aðild málsins af G ehf. A ehf. hélt því fram að Í ehf. ætti ekki kröfu um þóknun fyrir verkþætti sem A ehf. hafði þurft að taka yfir meðan á framkvæmdum stóð. Fallist var á niðurstöðu héraðsdóms um að A ehf. hefði orðið að láta við það sitja að krefjast greiðslu fyrir þessa verkþætti samkvæmt ákvæði í verksamningi þar sem mælt var fyrir um tímagjald fyrir þjónustu sem aðilar létu hvor öðrum í té við framkvæmd verksins. Hefði A ehf. ekki gert fullnægjandi grein fyrir kröfunni þannig að fallast mætti á að hún kæmi til skuldajafnaðar gegn kröfu Í ehf. Sýknukrafa A ehf. var ennfremur reist á bótaskyldu Í ehf. vegna tafa á framgangi verksins, vegna kostnaðar sem hlotist hefði af aðstoð við G ehf. út af óhappi á verktímanum og annarra atriða. Ekki var fallist á þessar málsástæður ýmist vegna tómlætis A ehf. eða vanreifunar. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að A ehf. hefði ekki haft heimild til að beita undirverktaka dagsektum og að hafna bæri kröfu félagsins sem á því væri reist. Í héraði var stefnukrafan lækkuð með hliðsjón af 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 og undi Í ehf. við þá niðurstöðu. Niðurstaða héraðsdóms, þar sem fallist var á kröfuna með þessari breytingu, var staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. febrúar 2007. Hann krefst sýknu af kröfu gagnáfrýjanda auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 20. apríl 2007. Hann krefst þess nú að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um annað en málskostnað. Krefst hann málskostnaðar í héraði að fjárhæð 3.795.035 krónur auk málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Íslenska gámafélagið ehf. hefur tekið yfir Gáma- og tækjaleigu Austurlands ehf. og breytist aðild málsins samsvarandi.

Gagnáfrýjandi tók að sér sem undirverktaki hjá aðaláfrýjanda tiltekna verkhluta í verki sem nefnt var „Stóriðjuhöfn við Mjóeyri“ og aðaláfrýjandi hafði tekið að sér með verksamningi við hafnarsjóð Fjarðabyggðar eftir útboð í apríl 2004. Skriflegur verksamningur málsaðila var gerður 1. nóvember 2004 en gagnáfrýjandi hafði þá þegar unnið við verkið um nokkurn tíma. Meginefni samnings þessa er lýst í héraðsdómi. Í málinu krefst gagnáfrýjandi greiðslu á eftirstöðvum þeirra reikninga sem hann gerði á hendur aðaláfrýjanda vegna verksins. Voru kröfur hans teknar til greina í héraði eftir að gerð hafði verið leiðrétting á einum reikninganna til lækkunar, án þess þó að aðaláfrýjandi hefði gert kröfu um hana. Unir gagnáfrýjandi þessari niðurstöðu en krefst hækkunar á málskostnaði sem honum var dæmdur í héraði.

Aðaláfrýjandi byggir sýknukröfu sína annars vegar á því að hann hafi sjálfur yfirtekið tiltekna verkþætti sem féllu undir verksamning aðila og gagnáfrýjandi gerði reikning fyrir. Hins vegar hefur hann haft uppi til skuldajafnaðar gegn kröfu gagnáfrýjanda skaðabótakröfu í fimm liðum sem hann telur sig eiga á hendur honum aðallega vegna tafa sem orðið hafi á því að gagnáfrýjandi lyki verki sínu. Gagnáfrýjandi hefur mótmælt þessari kröfu. Málavöxtum og ágreiningsefnum aðila eru gerð greinargóð skil í hinum áfrýjaða dómi.

Í héraðsdómi er komist að þeirri niðurstöðu, að því er varðar þá verkhluta sem aðaláfrýjandi vann sjálfur í verkinu, að hann verði að láta við það sitja að krefja gagnáfrýjanda um greiðslu vegna þeirra á grundvelli 5. gr. verksamnings málsaðila. Þar var gert ráð fyrir að samningsaðilar kynnu að láta hvor öðrum í té þjónustu við framkvæmd verksins og mælt fyrir um tímagjald vegna slíkrar þjónustu, mismunandi eftir þjónustuliðum. Aðaláfrýjandi hefur ekki fært sönnur á að þetta ákvæði samningsins hafi verið bundið við smávægilega þjónustu og gildi ekki um þá verkþætti sem hann vann. Er með vísan til forsendna héraðsdóms fallist á að aðaláfrýjandi hafi ekki gert fullnægjandi grein fyrir kröfu af þessu tilefni á grundvelli 5. gr. verksamningsins, og sé því ekki unnt í þessu máli að taka til greina slíka kröfu til skuldajafnaðar gegn kröfu gagnáfrýjanda.

Fyrstu þrír liðir skaðabótakröfu aðaláfrýjanda byggjast á því að gagnáfrýjandi sé bótaskyldur honum vegna tafa sem orðið hafi á framgangi verksins og skilum þess. Gagnáfrýjandi mótmælir þessu og telur að tafir á skilum verksins megi rekja til magnaukningar og fleiri þátta sem hann beri ekki ábyrgð á. Í aðalverksamningi var kveðið á um að ljúka skyldi verkinu eigi síðar en 1. júlí 2005. Aðilar eru samála um að sá skiladagur hafi gilt í lögskiptum þeirra. Fyrir liggur að aðaláfrýjandi fékk hjá aðalverkkaupa framlengingu á skilatíma um fjórar vikur eða til 28. júlí 2005. Lauk verkinu síðan um mánaðarmót ágúst/september 2005 og mun lokaúttekt á því hafa farið fram í kjölfarið. Meðal gagna málsins eru tölvupóstsamskipti milli fyrirsvarsmanns aðaláfrýjanda og aðalverkkaupa í lok ágúst 2005 þar sem sá fyrrnefndi heldur því fram með margvíslegum rökum að verkkaupinn beri ábyrgð á töfum á skilum verksins. Liggur fyrir að aðaláfrýjandi þurfti ekki að svara til tafabóta gagnvart aðalverkkaupa.

Í 3. gr. verksamnings aðila segir að lögð sé rík áhersla á að haldið sé verkáætlun og brugðist við með öllum tiltækum ráðum til að vinna upp tíma sem kunni að tapast. Þessu til stuðnings verði haldnir verkfundir viku- eða hálfsmánaðarlega eftir atvikum milli aðalverktaka og undirverktaka. Skuli fundargerðir hvers fundar vera skriflegar og undirritaðar. Af göngum málsins og málflutningi aðila er ljóst að sérstakir verkfundir um verk gagnáfrýjanda samkvæmt samningnum við aðaláfrýjanda voru aldrei haldnir. Er því ekki að finna bókaðan áskilnað af hálfu aðaláfrýjanda um slíkar kröfur í verkfundagerðum. Engin gögn eru um að slíkur áskilnaður hafi verið gerður á annan hátt meðan á verkinu stóð. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður fallist á að aðaláfrýjanda hafi borið skylda til að tilkynna gagnáfrýjanda strax með skýrum hætti að hann teldi sig eiga gagnkröfur á hendur honum vegna tafa á verkinu og að aðaláfrýjandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi gert þetta. Verður því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að hafna þremur fyrstu kröfuliðum aðaláfrýjanda.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að hafna fjórða og fimmta kröfulið aðaláfrýjanda. Hið sama gildir um afgreiðslu dómsins á þeirri málsástæðu sem aðaláfrýjandi hefur haft uppi til vara að gagnáfrýjanda sé skylt að svara honum dagsektum.

Aðaláfrýjandi hefur ekki sérstaklega mótmælt úrlausn hins áfrýjaða dóms um upphafstíma dráttarvaxta að öðru leyti en því að hann mótmælir því að lokareikningurinn 1. desember 2005 eigi að bera dráttarvexti frá 20. desember 2005. Ber aðaláfrýjandi því við að samkvæmt verksamningi aðila eigi að greiða reikninga eigi síðar en 20 dögum eftir að þeir séu samþykktir af verkkaupa. Hann hafi aldrei samþykkt þennan reikning og sé hann því ekki tekinn að bera dráttarvexti. Að minnsta kosti ættu þeir ekki að dæmast fyrr en frá síðari degi, dómsuppkvaðningu eða málssókn. Með dómi þessum er fallist á réttmæti þessa reiknings og verður ekki talið að greint samningsákvæði leiði til þess að fjárhæð hans taki ekki á sig dráttarvexti þó að aðaláfrýjandi hafi ekki lýst samþykki við honum. Verður niðurstaða héraðsdóms um dráttarvexti því staðfest.

Ekki eru efni til að taka til greina kröfu gagnáfrýjanda um hækkun málskostnaðar vegna reksturs málsins í héraði. Samkvæmt öllu framangreindu verður héraðsdómur því staðfestur.

Aðaláfrýjanda verður gert að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er óraskaður.

Aðaláfrýjandi, Arnarfell ehf., greiði gagnáfrýjanda, Íslenska gámafélaginu ehf., 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.