129/2009

X var ákærður fyrir nauðgun gagnvart A, barnsmóður sinni, með því að hafa ráðist að henni, hrint henni í stofugólfið þar sem hann sparkaði í hana, veitt henni fjölda hnefahögga í höfuð og líkama, rifið í hár hennar, slegið höfði ítrekað í gólfið og þvingað hana til samræðis og endaþarmsmaka með beitingu ofbeldis. Þá var X ákærður fyrir líkamsárás að morgni sama dags er hann veittist að A á ný í eldhúsi og sló hana mörgum hnefahöggum, einkum í kvið, bak og höfuð, auk þess að trampa á henni þar sem hún var í hnipri á eldhúsgólfi. Við þetta hlaut hún fjölda áverka. Talið var að frásögn konunnar fyrir dómi hefði verið í öllum atriðum á sama veg og hjá lögreglu, neyðarmóttöku og þeim lækni, sem skoðaði hana strax næsta dag eftir að atvik málsins urðu. Var framburður hennar metinn trúverðugur en framburður ákærða ótrúverðugur og lögfull sönnun talin hafa verið færð fram um að ákærði hefði gerst brotlegur eins og í ákærðu greindi. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að ákærði braut gegn A á heimili hennar og stóð árásin yfir í langan tíma. Miklir áverkar hefðu verið á henni eftir árásina, árásin hefði verið hrotaleg og unnin á heimili hennar að nóttu til og henni haldið þar nánast í gíslingu með rétt ársgamalt barn sitt. Var X gert að sæta fangelsi í fjögur og hálft ár. Þá var hann dæmdur til að greiða A 1.200.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 6. mars 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og refsing hans þyngd.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 1.500.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði krefst aðallega ómerkingar héraðsdóms, en til vara sýknu og að kröfu A verði vísað frá héraðsdómi. Að því frágengnu krefst hann þess að refsing verði milduð og krafa A lækkuð.

Af hálfu ákærða var lögð fyrir Hæstarétt útskrift Tæknivara ehf. af svokölluðum SMS boðum, sem fyrirtækið mun hafa náð fram í síma ákærða. Sýna þau meðal annars að skilaboð voru send úr síma A í síma ákærða á tímabilinu 22. febrúar 2008 til 9. janúar 2009. Meðal þessara skilaboða eru þrjú frá kl. 02.04 til 02.43 aðfaranótt 9. mars 2008, nokkru áður en þeir atburðir urðu, sem mál þetta fjallar um. Efni þeirra gefur ekki tilefni til að leggja þau til grundvallar við sönnunarmat í málinu.

Krafa ákærða um ómerkingu héraðsdóms er reist á því að forsendur þar fyrir sakfellingu séu um sumt sérkennilegar og að sumu leyti rangar, en þetta geti leitt til þess að mat dómsins á trúverðugleika framburðar ákærða og vitna kunni að hafa verið rangt. Þannig segi meðal annars að það sé „með ólíkindum að brotaþoli hafi, eftir að hafa verið beitt slíku ofbeldi sem áverkavottorðið og ljósmyndir bera vott um, veitt samþykki sitt fyrir samförum eins og ákærði skýrði fyrir dóminum“. Hvergi komi fram að ákærði hafi beitt konuna því ofbeldi sem um ræði í þessum gögnum áður en samfarir hófust. Hann hafi kýlt hana með einu höggi í andlitið þegar hann hafi hætt samförunum eftir hótanir hennar. Allt annað ofbeldi af hans hálfu hafi átt sér stað eftir að kynmökum þeirra lauk. Einnig væri snúið út úr framburði ákærða með því að staðhæfa að hann hafi haldið því fram að konan hafi „neytt hann til samfara“. Þessi orð hans hafi verið slitin úr samhengi, en með þeim hafi hann átt við að konan hafi byrjað að rífa hann úr fötunum í þeim tilgangi að eiga við hann kynmök sem hann hafi ekki verið reiðubúinn til á þeim tímapunkti. Þá gæti ónákvæmni í þeirri staðhæfingu dómsins að fram hafi komið í framburði beggja „að brotaþoli hafi sagt við ákærða á meðan á samförunum stóð og eftir þær, að um nauðgun og líkamsárás hafi verið að ræða.“ Hið rétta væri að ákærði hafi sagt að konan hafi sagt upp úr þurru á meðan á samförum þeirra stóð að hún ætlaði að kæra hann fyrir líkamsárás og nauðgun. Hann hafi þá staðið upp og kýlt hana með einu höggi. Síðar þegar þau hafi haft endaþarmsmök hafi hún beðið hann að hætta og sagt að þetta væri nauðgun. Þá hafi hann hætt. Næsta morgun hafi konan spurt hann hvort hún ætti að kæra hann fyrir líkamsárás og nauðgun. Við þessi ummæli hafi hann rokið upp og beitt hana því ofbeldi sem hann hefur viðurkennt í skýrslu fyrir dómi.

Í skýrslum sínum við rannsókn málsins og fyrir dómi, sem raktar eru í hinum áfrýjaða dómi, heldur konan því fram að ákærði hafi veitt henni þá áverka sem í ákæru greinir, ýmist meðan, fyrir eða eftir að hann þvingaði hana til samræðis í leggöng og endaþarm. Er því ekki rétt haft eftir konunni í forsendum héraðsdóms að hún hafi sagst hafa fengið alla áverkana sem lýst er í ákæru eftir að samfarirnar áttu sér stað. Þetta er ekki heldur í samræmi við framburð ákærða. Í skýrslu hans fyrir dómi kom fram að hann hafi haft samfarir við konuna á gólfinu eftir að hún hafi rifið hann úr fötunum og togað hann í gólfið. Á meðan á samförunum stóð hafi hún sagt upp úr þurru að hún ætlaði að kæra hann fyrir líkamsárás og nauðgun. Við þessum orðum hennar hafi hann brugðist með því að gefa henni „einn á hann ... ég kýli hana með krepptum hnefa í andlitið. Tel hafa hitt auga eða nef. Meðan ég er að fara af henni slæ ég til hennar.“ Eftir það hafi þau haft endaþarmsmök á gólfinu fyrir framan sjónvarpið, en hún hafi beðið hann um að hætta og sagt að þetta væri nauðgun. Hann hafi þá hætt og þau farið inn í eldhús og skömmu síðar haft á ný samfarir í sófanum. Hún hafi þá byrjað að rífast og ögra honum og hann tekið í axlir hennar, hrist hana og spurt hvað væri að henni. Þau hafi svo farið að sofa. Um morguninn hafi hún spurt sig hvort hún ætti að kæra hann fyrir líkamsárás og nauðgun og hafi hann þá komið „einu höggi á axlirnar“, og gert sig líklegan til að sparka í hana þar sem hún lá í hnipri upp við skáp í eldhúsinu en ekki gert það. Samkvæmt þessari frásögn ákærða er ljóst að hann veitti henni áverka bæði fyrir og eftir að hann hafði við hana kynmök.

Aðspurður fyrir dómi hvort hann hefði ekki getað komið í veg fyrir að konan tæki hann úr fötunum sagði ákærði svo ekki vera nema með „einhverju líkamlegu af því hún ræðst bara á mig“. Spurður um það hvort hún hefði neytt hann til samfaranna svaraði ákærði: „Hún neyddi mig til samfara, já. Ég tel það, neyddi mig úr fötunum og síðan þegar úr fötunum var þá var mér svo farið að verða sama þannig að það hefur þá væntanlega verið með beggja samþykki ... Nei, ég var ekki mótfallinn þeim þegar maður var orðinn nakinn og lagstur ofan á hana og byrjaður að hafa hún lét mig byrja að hafa samfarir við sig nei.“ Þegar þessi frásögn ákærða er virt í heild verður hún ekki skilin á þann veg að hann hafi haldið fram að konan hafi neytt hann til samfara eins og byggt er á í forsendum hins áfrýjaða dóms.

Í héraðsdómi er réttilega rakið að frásögn konunnar fyrir dómi hafi verið í öllum atriðum á sama veg og hjá lögreglu, neyðarmóttöku og þeim lækni, sem skoðaði hana strax næsta dag eftir að atvik málsins urðu. Mat héraðsdómur framburð hennar trúverðugan, en framburð ákærða ótrúverðugan. Þrátt fyrir þá galla á forsendum dómsins sem raktir hafa verið hér að framan eru ekki næg efni til að taka kröfu ákærða um ómerkingu til greina, enda verður ekki séð að mat dómsins á munnlegum framburði ákærða og vitna hafi verið rangt svo einhverju nemi, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Að gættum þeim athugasemdum, sem gerðar hafa verið hér að framan varðandi framburð ákærða og brotaþola, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um annað en sakarkostnað, en um hann fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærða, X, svo og skaðabætur.

Ákærði greiði þóknun G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, skipaðs réttargæslumanns brotaþola í héraði, 249.000 krónur. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað, samtals 662.107 krónur, skulu að öðru leyti vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 551.260 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 124.500 krónur.