656/2006

L gerði 4. október 2004 samning við félagið A um að L myndi inna af hendi fjármagn til félagsins en fá í staðinn nánar tilgreind réttindi í svonefndu viðskiptakerfi þess. M var eigandi félagsins og jafnframt framkvæmdastjóri þess og ritaði sem slíkur undir samninginn við L. L innti féð af hendi. Í máli sem hún höfðaði á hendur félaginu og M persónulega krafðist hún endurgreiðslu þess. Fyrir Hæstarétti var einvörðungu leyst úr ábyrgð M. L hélt því meðal annars fram að M hefði bakað sér bótaábyrgð gagnvart henni með því að fá hana með saknæmum og ólögmætum hætti til að leggja fram fjármuni til félagsins. Ekki var fallist á frávísunarkröfu M. Þá var heldur ekki fallist á að sýkna M vegna aðildarskorts. Varnir M sem lutu að því að hann hefði ekki valdið L tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti komust ekki að fyrir Hæstarétti þar sem þær voru of seint fram bornar. Að því virtu, gögnum málsins og framburði vitna, var lagt til grundvallar í málinu að M hefði með saknæmum og ólögmætum hætti fengið L til að inna af hendi fé til félagsins A. Á því bar hann skaðabótaábyrgð gagnvart henni og var krafa hennar á hendur honum tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og H-kk-nf H-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 20. desember 2006. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfu stefndu, en að því frágengnu sýknaður að svo stöddu. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt hér fyrir dómi.

I.

Stefnda gerði 4. október 2004 samning við félagið Aquanetworld Ltd. Félagið er samkvæmt gögnum málsins í eigu áfrýjanda en hann er jafnframt framkvæmdastjóri þess og ritaði sem slíkur undir samninginn, sem fjallaði um að stefnda innti af hendi fjármagn til félagsins og fengi í staðinn nánar tilgreind réttindi í svonefndu viðskiptakerfi þess. Til stóð að stefnda yrði svæðisbundinn stjórnandi félagsins á Íslandi. Á tímabilinu 6. október 2004 til 25. febrúar 2005 innti hún af hendi samtals 2.644.850 krónur í fimm greiðslum til félags áfrýjanda. Í tölvupósti stefndu til áfrýjanda 9. júlí 2005 óskaði hún eftir endurgreiðslu fjárins þar sem hún taldi að hann hefði ekki efnt áðurnefndan samning. Í svari áfrýjanda 10. júlí 2005 kom fram að hann hafi ákveðið að endurgreiða stefndu „að fullu (þrátt fyrir samninginn) eins skjótt og auðið er“. Í tölvubréfi lögmanns stefndu til áfrýjanda 9. ágúst 2005 krafðist hann endurgreiðslu að fjárhæð 2.700.000 króna. Í svarbréfi áfrýjanda sama dag var fyrri afstaða um endurgreiðslu áréttuð. Enn voru kröfur stefndu ítrekaðar í bréfi lögmanns hennar 28. september 2005. Í svarbréfi áfrýjanda 9. október 2005 kom fram sú afstaða að stefnda ætti fyrst rétt á endurgreiðslu 28. september 2007, þegar þrjú ár væru liðin frá fjárfestingunni. Stefnda höfðaði mál á hendur Aquanetworld Ltd. og áfrýjanda til endurgreiðslu fjármunanna 26. janúar 2006. Í hinum áfrýjaða dómi voru Aquanetworld Ltd. og áfrýjandi dæmd óskipt til endurgreiðslu fjárins. Félagið unir héraðsdómi en áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar eins og áður er lýst.

II.

Áfrýjandi byggir frávísunarkröfu sína á því að stefna málsins hafi ekki fullnægt skilyrðum e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um skýran málsgrundvöll auk þess sem persónuleg aðild áfrýjanda að málinu hafi verið vanreifuð. Sýknukrafa áfrýjanda er reist á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Verði ekki fallist á það byggir áfrýjandi á því fyrir Hæstarétti að allar staðhæfingar stefndu um óheiðarleika og svik hans við hana séu ósannaðar. Þrautavarakrafa áfrýjanda um sýknu að svo stöddu er reist á því að skylda til endurgreiðslu samkvæmt samningnum 4. október 2004 sé hvað sem öðru líður enn ekki orðin virk.

Stefnda mótmælir málástæðu áfrýjanda um óskýran málsgrundvöll sem of seint fram kominni. Þá hafnar stefnda því að aðild áfrýjanda að málinu sé vanreifuð. Kröfu sína um staðfestingu héraðsdóms reisir hún aðallega á því að áfrýjandi hafi persónulega tekið á sig ábyrgð á endurgreiðslu fjárins með yfirlýsingum sínum í tölvubréfum, en til vara á því að áfrýjandi hafi bakað sér bótaábyrgð gagnvart stefndu með því að fá hana með saknæmum og ólögmætum hætti til að leggja fram fjármuni í félagið Aquanetworld Ltd., sem áfrýjandi var stofnandi að og í fyrirsvari fyrir. Loks telur stefnda að ekki beri að sýkna að svo stöddu þar sem greiðsluskylda hafi þegar skapast. Stefnda mótmælir sérstaklega sem of seint fram komnum málsástæðum áfrýjanda sem lúta að því að stefnda hafi ekki staðið við samningsskuldbindingar sínar við Aquanetworld Ltd. og að óheiðarleiki og blekkingar áfrýjanda séu ósannaðar í málinu.

III.

Aðild áfrýjanda að málinu er nægilega reifuð í stefnu enda er þar getið með fullnægjandi hætti um þær málsástæður sem teflt er fram til stuðnings því að kröfur stefndu á hendur áfrýjanda persónulega skuli teknar til greina. Þá er grundvöllur málsins nægilega skýrt markaður í stefnu en það atriði varðar frávísun án kröfu ef við á. Samkvæmt þessu er frávísunarkröfu áfrýjanda hafnað.

Að framan er rakið á hverju stefnda byggir málatilbúnað sinn á hendur áfrýjanda. Hann hefur borið því við að endurgreiðslukrafa stefndu sé reist á samningi við Aquanetworld Ltd. sem áfrýjandi var ekki aðili að og hafi hann einvörðungu komið fram fyrir hönd þess félags sem fyrirsvarsmaður og geti af þeim sökum ekki borið ábyrgð á kröfunni. Ekki er útilokað að lögum að fyrirsvarsmaður félags beri ábyrgð á tjóni sem hann bakar öðrum með saknæmum og ólögmætum hætti í nafni félags. Er þá slík ábyrgð einkum reist á almennu skaðabótareglunni eða eftir atvikum reglum um ábyrgð forsvarsmanna félags. Stefnda hefur teflt því fram að áfrýjandi beri ábyrgð á kröfu sinni á framangreindum grundvelli. Þegar af þeirri ástæðu verður áfrýjandi ekki sýknaður vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Áfrýjandi færði engar varnir fram í héraði gegn þeirri málsástæðu stefndu sem að framan er lýst og lýtur að því að hann hafi með saknæmum og ólögmætum hætti valdið henni tjóni. Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi teflt slíkum vörnum fram en stefnda hefur mótmælt því að þær komist að. Fallist er á með stefndu að varnir þessar séu of seint fram komnar, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Að þessu virtu, gögnum málsins og framburði þeirra vitna sem leidd voru fyrir héraðsdóm, verður að leggja til grundvallar við úrlausn málsins fullyrðingar stefndu um að áfrýjandi hafi með saknæmum og ólögmætum hætti fengið hana til að inna fé af hendi til félagsins Aquanetworld Ltd. sem er í hans eigu. Á því ber hann skaðabótaábyrgð gagnvart henni. Samkvæmt því verður krafa stefndu á hendur áfrýjanda tekin til greina en áfrýjandi hefur ekki andmælt fjárhæð hennar eða upphafstíma dráttarvaxta.

Að virtum þessum málsúrslitum verður áfrýjanda gert að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð, eins og nánar greinir í dómsorði.

Gjafsóknarákvæði héraðsdóms verður staðfest. Gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti verður ákveðinn eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að því er áfrýjanda, M-x-x A-x-x W-x-x, varðar um annað en málskostnað.

Áfrýjandi greiði samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu, L-x-x P-kvk-ef Á-x-x, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 350.000 krónur.