664/2014

S ehf. og R ehf. gerðu með sér verksamning 2009, að undangengnu útboði, þar sem R ehf. tók að sér sem verktaki að reisa tengibyggingu fyrir S ehf. sem verkkaupa. Ó var byggingarstjóri verksins og V múrarameistari þess. Meðan á verkinu stóð kom í ljós að gæði steypunnar sem notuð var fullnægðu ekki þeim kröfum sem gerðar höfðu verið í verklýsingu. S ehf. höfðaði mál gegn Ó og V til viðurkenningar á óskiptri skaðabótaskyldu þeirra á tjóni sem S ehf. kvaðst hafa orðið fyrir vegna þessa og gegn V hf. til viðurkenningar á greiðsluskyldu félagsins úr starfsábyrgðartryggingu Ó. Í dómi Hæstaréttar kom fram að heimild til þess að höfða viðurkenningarmál sé í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, enda hafi aðili lögvarða hagsmuni

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. október 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. september 2014 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Sóknaraðili og Rauðás ehf. gerðu með sér verksamning 24. júní 2009, að undangengnu útboði, þar sem síðarnefnda félagið tók að sér sem verktaki að reisa tengibyggingu fyrir sóknaraðila sem verkkaupa milli Suðurlandsvegar númer 1 og 3 á Hellu. Var stefndi Ó-kk-nf E-kk-nf byggingarstjóri verksins og stefndi V-kk-nf múrarameistari þess. Í verklýsingu var meðal annars kveðið á um styrk og flokkun steypu sem nota skyldi við uppsteypu byggingarinnar og sá verktakinn um að útvega hana. Meðan á verkinu stóð voru tekin sýni úr steypunni sem notuð var í plötur byggingarinnar og bentu niðurstöður rannsókna sem gerðar voru á þeim til þess að gæði steypunnar fullnægðu ekki þeim kröfum sem gerðar höfðu verið í verklýsingu.

Í framhaldinu óskaði sóknaraðili eftir áliti G-kk-ef Þ. S-kk-ef verkfræðings á orsökum og afleiðingum galla sem hann taldi að væru fyrir hendi á tengibyggingunni, meðal annars „hvað snertir ... uppsteypu við 1. áfanga“ byggingarinnar. Verkfræðingurinn átti fund með þeim aðilum sem hagsmuna áttu að gæta, þar á meðal stefndu Ó-kk-þgf E-kk-þgf og V-kk-þgf, þar sem þeim gafst kostur á að koma að athugasemdum sínum. Í rökstuddri álitsgerð verkfræðingsins 28. ágúst 2012 var því svarað neitandi að steypa sú sem notuð hefði verið við uppsteypu umrædds byggingaráfanga uppfyllti þær kröfur sem gerðar hefðu verið í útboðsgögnum og almennt mætti gera til steypu í byggingum af þessu tagi. Einnig voru veitt svör við því hverjar væru orsakir þess að steypan hefði ekki uppfyllt þær gæðakröfur sem gerðar höfðu verið, svo og hver væri áætlaður kostnaður við að bæta úr steypugöllunum, hvaða afleiðingar þeir hefðu haft á framgang verksins og hver væri munurinn á söluverði eignarinnar að Suðurlandsvegi 1-3, miðað við ástand steypunnar annars vegar og ógallaðrar steypu hins vegar.

Sóknaraðili höfðaði mál þetta á hendur stefndu V-kk-þgf og Ó-kk-þgf E-kk-þgf 4. maí og 11. júní 2013 til viðurkenningar á óskiptri skaðabótaskyldu þeirra á tjóni sem sóknaraðili kveðst hafa orðið fyrir vegna þess að steypa tengibyggingarinnar hafi verið haldin annmarka. Jafnframt var málið höfðað gegn stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf. 2. maí sama ár til viðurkenningar á greiðsluskyldu úr starfsábyrgðartryggingu stefnda Ó-kk-ef E-kk-ef. Í héraðsdómsstefnu er tekið fram að bú verktakans Rauðáss ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta og því sé málshöfðuninni ekki beint að honum. Þá segir í stefnunni að samkvæmt framangreindri álitsgerð sé ljóst að verklag við steypugerð og steypuvinnu hafi verið verulega ábótavant. Stefndi Ó-kk-nf E-kk-nf hafi sem byggingarstjóri verið framkvæmdastjóri byggingarframkvæmda og borið ábyrgð í samræmi við það samkvæmt þágildandi skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997, þar á meðal hafi hann sem slíkur átt að sjá til þess að iðnmeistarar sem kæmu að verkinu sinntu skyldum sínum og að framkvæmdin væri tæknilega og faglega fullnægjandi. Þá hafi stefndi V-kk-nf sem múrarameistari borið ábyrgð á allri steinsteypu, niðurlögn hennar og eftirmeðhöndlun, svo sem kveðið hafi verið á um í þágildandi byggingarreglugerð nr. 441/1998. Í stefnunni heldur sóknaraðili því fram að hann hafi vegna saknæmrar og ólögmætrar vanrækslu þessara tveggja stefndu á lögbundnum skyldum þeirra orðið fyrir fjárhagslegu tjóni sem er þar nánar lýst með skírskotun til framangreindrar álitsgerðar.

II

Eins og áður greinir höfðar sóknaraðili mál þetta sem viðurkenningarmál. Heimild til þess er í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, enda hafi aðili lögvarða hagsmuni af því að skorið sé úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands. Áskilnaður ákvæðisins um lögvarða hagsmuni hefur í dómum Hæstaréttar verið skýrður svo að sá, sem höfðar mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu, verði að leiða nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni, gera grein fyrir því í hverju tjón hans felist og hver tengsl þess séu við atvik máls. Svo sem rakið er að framan hefur sóknaraðili fullnægt þessum skilyrðum og er málatilbúnaður hans nægilega skýr til þess að dómur verði lagður á kröfur hans. Af þessum sökum verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfur sóknaraðila til efnismeðferðar.

Varnaraðilar verða dæmdir til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilar, Ó-kk-nf E-kk-nf J-kk-nf, V-kk-nf G-kk-nf og Vátryggingafélag Íslands hf., greiði sóknaraðila, Suðurlandsvegi 1-3 ehf., óskipt 300.000 krónur í kærumálskostnað.