113/2001

S gerði kröfu um að felldur yrði úr gildi úrskurður umhverfisráðherra þess efnis, að ákvörðun heilbrigðisnefndar skyldi standa óbreytt og S því tilkynna Skipulagsstofnun um fyrirhugaða framkvæmd sína við stækkun svínabús í samræmi við nýsett lög nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum. Umrædda ákvörðun sína tók heilbrigðisnefnd að fengnu skriflegu áliti umhverfisráðuneytisins þar sem fram kom sú niðurstaða ráðuneytisins að nefnd lög giltu um breytingu á starfsleyfi fyrir svínabúið. Hæstiréttur féllst á kröfur S og taldi umhverfisráðherra vanhæfan til meðferðar málsins á æðra stjórnsýslustigi. Með úrskurði sínum hefði umhverfisráðherra staðfest, sem æðra sett stjórnvald, ákvörðun lægra setts stjórnvalds, sem reist var á skýrri afstöðu ráðuneytisins sjálfs í þessu tiltekna máli í áðurnefndu bréfi. Það hafi verið skrifað í  umboði ráðherra og verði að líta svo á að hann hafi þannig látið í ljós álit sitt á niðurstöðu málsins, á meðan það var til meðferðar á lægra stjórnsýslustigi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. mars 2001. Hann krefst sýknu af dómkröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Mál þetta sætir flýtimeðferð samkvæmt XIX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Eins og greinir í héraðsdómi kvað umhverfisráðherra upp úrskurð 5. desember 2000 þess efnis, að ákvörðun heilbrigðisnefndar Vesturlands frá 13. september 2000 skyldi óbreytt standa og stefndi því tilkynna Skipulagsstofnun um fyrirhugaða framkvæmd sína við stækkun svínabúsins á Melum í Melasveit í samræmi við nýsett lög nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum. Umrædda ákvörðun tók heilbrigðisnefnd að fengnu skriflegu áliti umhverfisráðuneytisins 4. september 2000, þar sem fram kom sú niðurstaða ráðuneytisins, að lög nr. 106/2000 giltu um breytingu á starfsleyfi fyrir svínabúið á Melum og félli fyrirhuguð framkvæmd undir a. lið 13. töluliðar 2. viðauka laganna, sbr. ii. lið 19. töluliðar 1. viðauka sömu laga. Stefndi taldi hins vegar, að eldri lög um sama efni nr. 63/1993 ættu að gilda um framkvæmdina, enda hefði Hæstiréttur 13. apríl 2000 fellt úr gildi ákvörðun umhverfisráðherra 30. ágúst 1999 þess efnis, að fyrirhugaðar byggingar og rekstur svínabús stefnda á Melum skyldi sæta umhverfismati samkvæmt þeim lögum.

Með úrskurði sínum 5. desember 2000 staðfesti umhverfisráðherra sem æðra sett stjórnvald ákvörðun lægra setts stjórnvalds, sem reist var á skýrri afstöðu ráðuneytisins sjálfs í þessu tiltekna máli í áðurnefndu bréfi. Það var skrifað í umboði ráðherra og verður að líta svo á, að hann hafi þannig látið í ljós álit sitt á niðurstöðu málsins, á meðan það var til meðferðar á lægra stjórnsýslustigi. Ber því með skírskotun til forsendna héraðsdóms að staðfesta hann.

Áfrýjandi skal greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, Stjörnugrís hf., 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.