26/2006

Í sótti F til greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í starfi fyrir félagið. Varð slysið með þeim hætti að Í hrasaði og féll niður þjónustustiga, sem var áfastur landgangsrana flugvélar sem hann var að þrífa. Flugvélin sem um ræddi var af stærstu gerð og leiddi það til þess að umræddur þjónustustigi varð  óvenju brattur, framstig hans grunnt og hölluðu þrepin  fram um þrjár gráður. Veðurskilyrði voru þannig að blautt var og gekk á með slydduéljum Var staða stigans við þær aðstæður sem fyrir hendi voru talin helsta orsök slyssins. Var því talið að F bæri bótaábyrgð á tjóni Í en honum gert að bera þriðjung tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. janúar 2006. Hann krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 8.552.555 krónur, auk 4,5% ársvaxta frá 24. júní 2000 til 24. júní 2004 en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann skaðabóta að fjárhæð 5.061.458 krónur, auk vaxta eins og í aðalkröfu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að kröfur áfrýjanda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Sjóvá-Almennum tryggingum hf. hefur verið stefnt til réttargæslu í málinu.

I.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi hóf áfrýjandi störf í hreinsunardeild stefnda í september 1999. Var starf hans fólgið í að fjarlægja ruslapoka og annað sorp úr flugvélum. Hann varð fyrir slysi 1. desember sama ár þegar hann vann við ræstingu júmbóþotu af gerðinni Boeing 747. Slysið varð með þeim hætti að áfrýjandi bar poka niður svonefndan þjónustustiga, sem lá frá landgangsrana flugvélarinnar. Er óumdeilt að hann sneri fram er hann gekk niður stigann og hrasaði þannig að hann rann á bakinu niður á jafnsléttu. Nefndur stigi er áfastur við landgangsranann og hækkar og lækkar eftir hæð þeirrar vélar sem verið er að afgreiða. Þegar staða ranans hækkar breytist stiginn þannig, að hann verður brattari og framstig þrepa minnkar.

Fyrir Hæstarétt hefur áfrýjandi lagt matsgerð M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef frá 21. apríl 2006. Er henni ekki mótmælt af stefnda. Samkvæmt matsgerðinni var hæð landgangs, sem settur var upp við tóma Boeing júmbóþotu, 5460 mm, en stigapalls 5350 mm, halli stiga var 55 gráður, bil á milli stigaþrepa 249 mm, ástigsflötur þreps þegar farið er niður eða svonefnt framstig var 177 mm. Við þessar aðstæður hölluðu stigaþrepin fram um 3 gráður. Þegar stiginn var notaður við þjónustu flugvéla af almennri stærð, svo sem Boeing 757, mældist hæð landgangs 4010 mm, en stigapalls 4100 mm, bil á milli stigaþrepa var 184 mm, halli stiga 38 gráður, framstig þrepa 233 mm og enginn halli var á þrepum. Af öðrum gögnum er ljóst að stiginn var með handriðum, hrufóttum járnþrepum og stöðugur. Uppfyllti hann „vel allar kröfur varðandi slíka stiga“ samkvæmt umsögn starfsmanns Vinnueftirlits ríkisins, sem kvaddur var til eftir að slysið varð. Í umsögninni er þó einnig tekið fram, að vegna hæðar vélarinnar sé stiginn „nokkuð reistur“. Ennfremur segir þar að stiginn hafi verið blautur við skoðun en ekki háll, en ekki sé útilokað að svo hafi verið þegar slysið átti sér stað vegna veðurskilyrða. Þá er þess getið að viðstaddir á slysstað hafi rætt um „að mikið hraðaálag væri við afgreiðslu vélanna“. Auk þessa þjónustustiga, sem oftast var notaður við ræstingu flugvéla, var starfsmönnum, samkvæmt vætti þáverandi yfirhlaðstjóra, alltaf tiltækur stigabíll. Sagði hann að á stigabíl breytist halli og ástig þrepa ekki með hæð stigans.

II.

Þegar litið er til matsgerðar um stöðu þjónustustigans þá er landgangurinn nam við tilgreinda vél, verður að telja að hann hafi verið varhugaverður vegna brattans, hversu stutt framstigið var og framhalla á þrepunum. Veður var vott og hafði verið slydda, hitastig 45 mínútum fyrir slysið var 1,2 gráða og fór lækkandi. Ís var á jörðu. Þá liggur fyrir að hraða varð verkinu. Verður að telja fyrrgreinda stöðu stigans við þessar aðstæður helstu orsök slyss áfrýjanda. Er fallist á með honum að þetta leiði til skaðabótaábyrðar stefnda.

Áfrýjandi var nýorðinn 18 ára þegar slysið varð. Hafði hann hafið störf hjá stefnda tæpum þremur mánuðum fyrr. Verk það sem áfrýjandi vann var í sjálfu sér einfalt og gat honum ekki dulist að varhugavert væri að snúa fram þegar gengið var niður stigann, vegna þess hve brattur hann var og framstigið stutt. Á þetta einkum við þegar haft er í huga að hann var með byrði. Verður að ætla að áfrýjandi hafi ekki gætt nægilegrar varkárni og að það hafi verið meðorsök að slysinu. Verður hann því látinn bera þriðjung tjóns síns sjálfur.

III.

Aðalkröfu sína byggir áfrýjandi á yfirmatsgerð 26. apríl 2005, sem gerð var að tilhlutan stefnda. Samkvæmt henni miðast batahvörf við 1. mars 2000. Hann telst hafa verið óvinnufær í þrjá mánuði, og veikur án þess að vera rúmliggjandi í þrjá mánuði. Varanlegur miski var metinn 15 stig, varanleg örorka 20 stig og svonefnd læknisfræðileg örorka 15 stig. Aðalkrafa áfrýjanda sundurliðast svo: 1) tímabundið tekjutap 73.088 krónur; 2) þjáningabætur 88.200 krónur; 3) varanlegur miski 837.450 krónur; og 4) varanleg örorka 7.553.817 krónur. Við kröfugerð sína hefur áfrýjandi dregið frá bótalið vegna varanlegrar örorku greiðslu úr launþegatryggingu réttargæslustefnda 215.276 krónur og slysatryggingabætur frá Tryggingastofnun ríkisins 884.568 krónur.

Kröfu sína um tímabundið tekjutap byggir áfrýjandi á því að hann hafi orðið af tekjum vegna aukavinnu þann tíma sem hann var óvinnufær. Kröfu þessari er mótmælt af stefnda. Í ljósi þess hversu skamman tíma áfrýjandi hafði starfað hjá stefnda þykja áunnar aukavinnutekjur hans ekki fullnægjandi sönnun fyrir því að hann hefði á þessu tímabili fengið sambærilega fjárhæð vegna aukavinnu. Er þessum lið hafnað.

Krafa vegna þjáningabóta er gerð með vísan til 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og er bótafjárhæð reiknuð samkvæmt lánskjaravísitölu í maí 2004 í 90 daga, 980 krónur á dag, samtals 88.200 krónur. Stefndi mótmælir ekki útreikningi þessarar kröfu og verður hún tekin til greina að frádregnum þeim hluta sem áfrýjandi ber vegna eigin sakar.

Kröfufjárhæð vegna varanlegs miska er reiknuð samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga miðað við lánskjaravísitölu í maí 2004, 15% af 5.583.000 krónum, samtals 837.450 krónur. Stefndi mótmælir ekki útreikningnum og verður krafan tekin til greina með sama fyrirvara og að framan.

Varanleg örorka áfrýjanda var metin 20% í yfirmatsgerð og miðað við batahvörf 1. mars 2000. Er útreikningur þessa kröfuliðar byggður á árslaunum áfrýjanda fyrsta heila árið eftir slysið, sem voru 2.358.460 krónur samkvæmt skattframtali ársins 2001. Rök áfrýjanda fyrir þessari viðmiðun eru þau að hann hafi verið nýorðinn 18 ára gamall þegar slysið varð 1. desember 1999, og því með litla starfsreynslu. Beri af þessum ástæðum að ákvarða árstekjur hans sérstaklega í samræmi við heimild 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Megi gera ráð fyrir því að ef slysið hefði ekki orðið, hefði hann að minnsta kosti haft jafnháar tekjur næstu árin og hann hafði árið 2000.

Áfrýjandi var ungur að árum og hafði ekki lagt grunn að sérstökum starfsréttindum. Töldu yfirmatsmenn, varðandi framtíðina, rétt að leggja „til grundvallar að hann hefði unnið einhvers konar líkamleg störf“. Má fallast á framangreind rök áfrýjanda og þá fjárhæð sem hann vill miða við, en hún er svipuð meðallaunum verkamanna að viðbættu 6% framlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð. Samkvæmt 6. gr. skaðabótalaga er kröfufjárhæðin 8.653.661 króna vegna varanlegrar örorku fundin af þessari viðmiðunarfjárhæð með reiknistuðli 18,346 og miðað við 20% örorku. Verður fallist á þennan útreikning áfrýjanda.

Samkvæmt framangreindu nemur heildartjón áfrýjanda 9.579.311 krónum. Frá þeirri fjárhæð dragast 884.568 krónur sem áfrýjandi fékk greiddar úr slysatryggingu almannatrygginga. Þá standa eftir 8.694.743 krónur. Af þeirri fjárhæð ber stefnda samkvæmt framansögðu að greiða áfrýjanda 2/3 hluta eða 5.796.495 krónur. Frá þeirri fjárhæð dragast loks 215.276 krónur sem áfrýjandi fékk greiddar úr launþegatryggingu sem stefndi hafði keypt, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Verður stefndi því dæmdur til að greiða áfrýjanda 5.581.219 krónur með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

IV.

Áfrýjanda var veitt gjafsókn í héraði og fyrir Hæstarétti.

Ákvörðun héraðsdóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda verður staðfest.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Stefndi verður dæmdur til að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti í ríkissjóð eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, FL Group hf., greiði áfrýjanda, Í-kk-þgf Þ-kk-þgf R-kk-þgf, 5.581.219 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 24. júní 2000 til 24. júní 2004 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda er óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningslaun lögmanns hans 400.000 krónur.

Stefndi greiði í ríkissjóð málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti samtals 1.000.000 krónur.