573/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S gegn H ehf. var vísað frá dómi. Í málinu krafðist S þess að vikið yrði til hliðar ákvæði lóðarleigusamnings aðila er kvað á um leigugjald fyrir lóðina og útreikning þess sem og að viðurkennt yrði að endurgjaldið skyldi vera tiltekinnar fjárhæðar. Héraðsdómur vísaði til þess að krafa S fæli í sér að leigusamningur aðila yrði felldur úr gildi að hluta. Hefði S ásamt öðrum aðila áður höfðað mál á hendur H ehf. þar sem krafist hefði verið viðurkenningar á því að afnotaréttur H ehf. samkvæmt samningnum hefði fallið niður. Með vísan til dóms Hæstaréttar í því máli taldi héraðsdómur að fyrir lægi bindandi úrlausn um sakarefnið, sbr. 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hæstiréttur vísaði til þess að í fyrra máli aðilanna hefði hvorki verið felldur efnisdómur á dómkröfu S né málsástæður sem byggju henni að baki. Væru því engin efni til að líta svo á að ákvæði 116. gr. laga nr. 91/1991 stæðu málsókn S í vegi. Var hann kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. júlí 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. ágúst sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 21. júlí 2014, þar sem vísað var frá dómi máli sóknaraðila á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins gerðu J-kk-nf S-kk-nf, þáverandi eigandi jarðarinnar Hnúks sem nú er í Dalabyggð, og S-kk-nf Á-kk-nf samning 15. október 1967 um leigu á nánar afmarkaðri lóð, sem sögð var 1.500 m2 að stærð, úr landi jarðarinnar „undir verzlunarhús, sláturhús, frystihús og fleira“. Tekið var fram í samningnum að leigutaka væri heimilt að reisa á lóðinni hver þau mannvirki, sem hann óskaði, svo og að hún væri leigð á erfðafestu, en ársleiga skyldi vera 500 krónur, sem átti að taka breytingum eftir fasteignamatsverði jarðarinnar. Sóknaraðili er nú eigandi jarðarinnar, en varnaraðili hefur tekið við réttindum og skyldum leigutaka samkvæmt samningnum.

Sóknaraðili höfðaði mál gegn varnaraðila 16. nóvember 2004 og krafðist þess að viðurkennt yrði að afnotaréttur varnaraðila samkvæmt framangreindum samningi hafi fallið niður í síðasta lagi frá 1. september 2003. Sóknaraðili reisti kröfu þessa á því að hann hafi 21. ágúst 2002 sagt samningnum upp frá 1. september 2003 að telja vegna brostinna forsendna og vanefnda varnaraðila, en jafnframt að sér hafi af sömu ástæðum verið heimilt að rifta samningnum. Í því sambandi vísaði sóknaraðili til þess að mælt væri svo fyrir í samningnum að lóðin væri leigð út í ákveðnum tilgangi og að leiga skyldi greidd fyrir hana, en varnaraðili hafi bæði hætt þessari starfsemi og vanefnt greiðsluskyldu sína. Þá hafi varnaraðili vanrækt verulega að halda við mannvirkjum á lóðinni og væru þau að grotna niður auk þess sem mengunarhætta stafaði af þeim. Með dómi Héraðsdóms Vesturlands 25. október 2005 var varnaraðili sýknaður af kröfu sóknaraðila og var sú niðurstaða staðfest með dómi Hæstaréttar 15. júní 2006 í máli nr. 43/2006.

Sóknaraðili höfðaði 31. október 2013 málið, sem hér er til meðferðar, og gerði þá dómkröfu í héraðsdómsstefnu „að vikið verði til hliðar 3. grein lóðarleigusamnings aðila frá 15. október 1967, er kveður á um leigugjald og útreikning þess fyrir leigulóð stefnda í Hnúksnesi í landi jarðarinnar Hnúks ... og að viðurkennt verði að framvegis skuli árlegt endurgjald fyrir leigu lóðarinnar vera að fjárhæð kr. 80.000.- og að sú fjárhæð skuli vera verðtryggð miðað við vísitölu neysluverðs 411,3 stig“. Í máli aðilanna, sem lauk með fyrrnefndum dómi Hæstaréttar 15. júní 2006, var hvorki felldur efnisdómur á þessa dómkröfu sóknaraðila né málsástæður, sem búa henni að baki. Eru því engin efni til að líta svo á að ákvæði 116. gr. laga nr. 91/1991 standi þessari málsókn í vegi. Hinn kærði úrskurður verður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Hnúksnes ehf., greiði sóknaraðila, S-kk-þgf S-kk-þgf, 350.000 krónur í kærumálskostnað.