338/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem bú Ó var tekið til gjaldþrotaskipta. Ekki var talið að Ó hafi tekist að hnekkja líkum fyrir ógjaldfærni sinni sem leiddar yrðu af árangurslausu fjárnámi sem gert var hjá honum. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 12. maí 2014 sem barst héraðsdómi degi síðar og réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 30. apríl 2014 þar sem bú sóknaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði kröfu varnaraðila um gjaldþrotaskipti. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Samkvæmt gögnum málsins krafðist varnaraðili þess 2. desember 2013 að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta á grundvelli árangurslauss fjárnáms sem gert var hjá sóknaraðila 2. september sama ár vegna tiltekinnar kröfu varnaraðila. Jafnframt því að krefjast gjaldþrotaskipta lýsti varnaraðili fjórum kröfum á hendur sóknaraðila, þar á meðal þeirri sem varð til þess að hið árangurlausa fjárnám var gert, og námu þær samtals 578.154.349 krónum.

Í hinum kærða úrskurði er gerð grein fyrir kröfunum. Meðal þeirra var krafa vegna sjálfskuldarábyrgðar sem sóknaraðili tókst á hendur gagnvart varnaraðila með yfirlýsingu 16. ágúst 2007 til tryggingar efndum á skuldbindingum Vendi ehf. vegna skuldar þess félags á svonefndum myntveltureikningi hjá bankanum. Hámarksfjárhæð ábyrgðarinnar var 2.000.000 evrur eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í íslenskum krónum á hverjum tíma, auk vaxta og kostnaðar stæði aðalskuldari ekki við greiðsluskyldu sína. Í kröfugerð varnaraðila um gjaldþrotaskipti var krafan vegna sjálfskuldarábyrgðarinnar sögð nema 526.163.580 krónum og var því til sönnunar lögð fram fyrrgreind sjálfskuldarábyrgð, undirrituð af sóknaraðila. Varnaraðili höfðaði 11. febrúar 2014 dómsmál gegn sóknaraðila til greiðslu skuldar vegna ábyrgðarinnar. Var málið þingfest 26. mars 2014 og fékk sóknaraðili frest til 30. apríl sama ár til að leggja fram greinargerð af sinni hálfu. Þar krafðist hann sýknu af kröfu varnaraðila, aðallega með þeim rökum að krafan væri fyrnd, en til vara að hún væri niður fallin vegna aðgerðaleysis bankans. Af hálfu varnaraðila er því mótmælt að krafan sé fyrnd.

Báðir aðilar hafa lagt fram ný gögn hér fyrir dómi. Þar á meðal er kvittun fyrir því að sóknaraðili hafi 16. apríl 2014 greitt að fullu skuld sína við varnaraðila sem varð til þess að hið árangurlausa fjárnám var gert hjá honum.

II

Varnaraðili styður kröfu sína um gjaldþrotaskipti við 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 þar sem ekki voru liðnir þrír mánuðir frá því að fjárnám var gert hjá sóknaraðila án árangurs og þar til héraðsdómara barst krafan. Við gildistöku laganna var gerður sá fyrirvari samkvæmt ákvæðinu að ekki yrði krafist gjaldþrotaskipta á búi skuldara ef ástæða væri til að ætla að árangurlaust fjárnám, sem gert hefði verið hjá honum á síðustu þremur mánuðum fyrir frestdag, gæfi ekki rétta mynd af fjárhag hans. Þessi fyrirvari var felldur brott með 17. gr. laga nr. 95/2010.

Að þessu virtu verður að líta á hið árangurslausa fjárnám, sem gert var hjá sóknaraðila 2. september 2013, sem sönnunargagn um ógjaldfærni hans. Breytir í því sambandi engu þótt skuldin sem leiddi til fjárnámsins hafi verið greidd. Á hinn bóginn getur sóknaraðili varist kröfu varnaraðila um gjaldþrotaskipti með því að sýna fram á að hann sé allt að einu fær um að standa skil á skuldbindingum sínum eða verði það innan skamms tíma, sbr. upphafsákvæði 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991.

Eins og áður er fram komið krefst varnaraðili þess að sóknaraðili greiði sér áðurnefnda fjárhæð vegna sjálfskuldarábyrgðar sem hann tókst á hendur gagnvart bankanum. Með því að leggja fram fyrrgreinda sjálfskuldarábyrgð, undirritaða af sóknaraðila, hefur varnaraðili nægilega leitt í ljós að hann eigi lögvarða kröfu á hendur sóknaraðila á grundvelli þeirrar yfirlýsingar. Þótt sóknaraðili haldi því fram að krafan sé fyrnd eða fallin niður hefur sá ágreiningur málsaðila ekki verið til lykta leiddur fyrir dómstólum. Af þessum sökum verður ekki horft framhjá kröfunni við mat á því hvort sóknaraðili sé fær um að standa skil á skuldbindingum sínum eða verði það í bráð. Að teknu tilliti til þess verður ekki talið að sóknaraðila hafi tekist að hnekkja líkum fyrir ógjaldfærni sinni sem leiddar verða af fjárnámsgerðinni 2. september 2013. Þegar af þeirri ástæðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur og þarf þá ekki að taka afstöðu til þess hvort aðrar kröfur varnaraðila, sem að framan greinir og enn eru óuppgerðar, séu nægilega tryggðar.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Ó-kk-nf H. J-kk-nf, greiði varnaraðila, Landsbankanum hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.