420/2013

J var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A með því að hafa annars vegar á heimili sínu, er stúlkan var tólf ára, reynt að kyssa hana, káfað á brjóstum og kynfærum hennar utan klæða og stungið fingri í leggöng hennar og hins vegar, er stúlkan var þrettán ára, kysst hana á munninn og gert sogbletti á háls hennar er þau dvöldu í sumarbústað ásamt móður A og sambýlismanni. Var háttsemi J talin varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og var refsing hans ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Þá var honum gert að greiða A skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 11. júní 2013. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og refsing hans þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að refsing verði milduð og fjárhæð einkaréttarkröfu lækkuð.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 1.500.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

I

Ákærði er í máli þessu borinn sökum um nauðgun og önnur kynferðisbrot gegn A, sem er fædd 1998, með því að hafa tvívegis haft við hana kynferðismök og áreitt hana kynferðislega og nýtt sér yfirburðastöðu sína gagnvart henni vegna aldurs-, þroska- og aflsmunar. Annars vegar er hann ákærður fyrir hafa 7. júní 2011, er stúlkan var tólf ára gömul, á heimili sínu á [...] reynt að kyssa hana, káfað á brjóstum og kynfærum hennar utan klæða og stungið fingri í leggöng hennar. Er ákærði sakaður um að hafa notfært sér í þessu tilviki að hann var fjarri öðrum með stúlkunni. Hins vegar er hann ákærður fyrir að hafa í lok mars 2012 í sumarbústað í [...], þegar stúlkan var þrettán ára gömul, stungið fingri í leggöng hennar í heitum potti fyrir utan bústaðinn og nokkru síðar í stofu þar kysst hana á munninn, gert sogbletti á háls hennar og reynt að setja fingur í leggöng hennar.

Ákærði heldur því fram að sér hafi ekki verið kunnugt um aldur stúlkunnar, en talið hana hafa verið sextán til sautján ára í júní 2011. Fallist er á með héraðsdómi að ákærða hafi ekki getað dulist réttur aldur stúlkunnar.

II

Stúlkan lýsti atvikum sem greinir í fyrri lið ákæru í tilskrifi, sem hún sendi systur sinni á rafrænum samskiptamiðli um þremur vikum eftir að ætluð brot voru framin en meginefni þeirrar lýsingar er tekið upp í héraðsdómi. Lýsti hún atvikum í aðalatriðum með sama hætti í skýrslu fyrir héraðsdómi, sem mat framburð hennar trúverðugan. Ákærði viðurkennir að hafa að beiðni stúlkunnar sótt hana um miðnætti á heimili vinar síns á [...], E, þar sem hún dvaldist ásamt móður sinni, unnustu E. Móðirin og E höfðu ásamt öðrum gesti neytt nokkurs áfengis þá um kvöldið og gengið til náða er stúlkan var sótt. Ákærði viðurkennir einnig að hafa ekið með stúlkuna um og út fyrir bæinn, en að lokum hafi hún þegið boð um að koma heim til hans. Þar kveður ákærði ekki annað hafa gerst en að þau hafi horft á kvikmynd saman, en að því búnu hafi hann ekið henni til baka til E. Stúlkan hitti þá móður sína en upplýsti hana ekki um hin ætluðu brot. Stúlkan dvaldi ásamt tveimur systrum sínum erlendis frá því skömmu eftir þetta og til loka ágústmánaðar. Kveður móðir hennar að hún hafi upplýst sig um ætluð kynferðisbrot í október eða nóvember þetta ár. Eins og gerð er grein fyrir í héraðsdómi ræddi móðir stúlkunnar þetta við E sem hafði samband við ákærða og áttu þau eftir það fund með honum. Ákærði kveður þau hafa á þessum fundi borið hann sökum um að hafa framið kynferðisbrot gegn stúlkunni, en hann hafi neitað því að nokkuð slíkt hafi gerst. Héraðsdómur hefur um nokkur atriði metið trúverðugleika framburðar ákærða og verður að skilja dóminn svo að framburður hans sé almennt metinn ótrúverðugur. Fyrir dómi kvað móðirin ákærða hafa á þessum fundi viðurkennt það sem þau E báru á hann. Sérstaklega spurð sagði hún meðal annars að ákærði hafi viðurkennt að hafa einu sinni sett fingur í leggöng stúlkunnar og reynt að kyssa hana. Fyrir dómi kvað E ákærða hafa viðurkennt að hafa strokið á stúlkunni brjóstin og kynfærin „en ekkert farið upp í kynfærin á henni eða neitt slíkt“. Tvær systur stúlkunnar gáfu á hinn bóginn skýrslu fyrir dómi og kom fram að hún hafi sagt þeim að ákærði hafi farið með fingur inn í leggöng hennar. Að virtu öllu þessu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um þennan lið ákæru staðfest.

Í síðari lið ákærunnar er ákærði borinn sökum um að hafa í lok mars 2012 framið kynferðisbrot gegn stúlkunni í heitum potti við fyrrnefndan sumarbústað og síðar um nóttina í stofu bústaðarins, en hann var þar gestur er stúlkan dvaldi í bústaðnum með móður sinni og E. Fallist er á með héraðsdómi að í ljósi framburðar móður stúlkunnar um að ákærði og stúlkan hafi ekki dvalið ein í heita pottinum nema þá ef til vill örskamma stund, sem samrýmist framburði ákærða, sé ósannað að hann hafi brotið gegn henni þar á þann hátt sem í ákæru greinir. Einnig er fallist á með héraðsdómi að sannað sé að ákærði hafi gerst sekur um að kyssa stúlkuna og gera sogbletti á háls hennar eftir að þau voru orðin ein í stofu bústaðarins er móðir hennar og E voru gengin til náða. Á hinn bóginn er í héraðsdómi ekki sérstaklega fjallað um hvort ætlað brot ákærða gegn stúlkunni þá um nóttina, sem lýst er svo að hann hafi ,,reynt að setja fingur sinn í leggöng hennar“, sé sannað, heldur lætur héraðsdómur við það sitja að telja sannaðar aðrar sakargiftir en þær, sem lúta að háttsemi ákærða í heita pottinum. Í ljósi þess hve veigamikill þáttur þessi hluti brotalýsingar er bar héraðsdómi samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að leggja sérstaklega mat á hvort fram væru komnar nægar sannanir um þessar sakargiftir. Verður ekki talið að ákæruvaldið hafi axlað þá sönnunarbyrði um þessa háttsemi ákærða sem á því hvílir samkvæmt 108. gr. laganna og verður ákærði sýknaður að þessu leyti.

Að virtu öllu framangreindu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu ákærða, einkaréttarkröfu og sakarkostnað. Í ljósi þess að héraðsdómi í máli þessu var áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins verður allur áfrýjunarkostnaður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða og þóknun réttargæslumanns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Auk þess greiðist úr ríkissjóði útlagður kostnaður verjandans, sem tilgreindur er í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 627.500 krónur, útlagður kostnaður hans, 28.470 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, K-kvk-ef E-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.