388/2010

H, KJ, KM, ÞH og KK höfðuðu mál gegn SS og SG til að fá viðurkennt að SS og SG væri óheimilt að nota heimreið fjöleignarhúss frá lóðarmörkum við götu að sambyggðum bílskúr og gróðurskála sem bifreiðastæði. Aðilar voru sameigendur að húsinu en bílskúrinn stóð fyrir enda heimreiðar þess og var í séreign SS og SG. Engum þinglýstum heimildum var til að dreifa sem veitti SS og SG rétt til bílastæða á sameiginlegri lóð allra eigenda hússins og kom því til álita hvort þau gætu reist séreignarrétt af eðli máls á grundvelli 9. töluliðar 5. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við úrlausn um þetta skipti máli hvort unnt væri að leggja bifreið fyrir framan skúrinn svo bagalaust væri fyrir aðra eigendur hússins og að SS og SG bæru sönnunarbyrði fyrir því að skilyrðið væri uppfyllt. Talið var að ef bifreið yrði lagt fyrir framan bílskúrinn tálmaði það aðgangi að bakgarði hússins og sorptunnum og hefði SS og SG því ekki tekist sönnun um að séreignarréttur þeirra á bílastæðinu yrði leiddur af eðli máls. Var heimreiðin því öll talin vera sameign málsaðila. Höfðu SS og SG ekki heimild til að nýta heimreiðna umfram aðra eigendur hússins og var því fallist á kröfur H, KJ, KM, ÞH og KK.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 18. júní 2010. Þau krefjast sýknu af kröfu gagnáfrýjenda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjendur áfrýjuðu héraðsdómi fyrir sitt leyti 17. ágúst 2010 og krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms með þeirri breytingu að aðaláfrýjendum verði óskipt gert að greiða málskostnað í héraði. Þá er krafist málskostnaðar óskipt úr þeirra hendi fyrir Hæstarétti.

I

Málsaðilar eru sameigendur að fjöleignarhúsinu nr. 25 við Kirkjuteig í Reykjavík. Aðaláfrýjendur eiga íbúð á 1. hæð hússins, en gagnáfrýjendur íbúðir á 2. hæð, rishæð og í kjallara eins og nánar greinir í héraðsdómi. Þar er einnig getið um tvær sambyggðar skúrbyggingar í norðvesturhorni lóðarinnar, þar sem önnur er bílskúr en hinni er lýst sem gróðurskála, og eru þær í eigu aðaláfrýjenda. Deila málsaðila snýst um það hvort aðaláfrýjendur eigi rétt á að nýta heimreiðina á lóðinni að bílskúr og gróðurskála sem bílastæði, en þau telja sig eiga þann rétt. Ekki nýtur gagna í málinu sem sýni nákvæmlega lengd heimreiðar, en ætla má af ljósmyndum, sem eru meðal málsgagna, að þar komist fyrir fjórar fólksbifreiðir í einni röð frá gangstétt meðfram götu að nefndum skúrbyggingum.

Áðurnefndar ljósmyndir sýna aðstæður nánar á þann veg að í beinni akstursstefnu frá götu eftir heimreiðinni er komið að gróðurskálanum. Til að komast inn í sambyggðan bílskúr er sveigt til hægri rétt áður en komið er að honum. Af myndunum að dæma er stutt bil á milli hússins og bílskúrsins og nokkur þrengsli þar. Er ekki auðséð að nokkru bílastæði sé í raun til að dreifa beint fyrir framan bílskúrsdyrnar. Málsetning liggur ekki fyrir og er þetta atriði ekki nánar upplýst, en við flutning málsins fyrir Hæstarétti bar aðilum ekki saman um hvort koma mætti lítilli bifreið þarna fyrir. Myndirnar taka þó af öll tvímæli að ef að á annað borð er unnt að gera það lokar bifreið á þessum stað fyrir aðgang inn í bakgarð hússins og að sorptunnum íbúa þess.

II

Aðaláfrýjendur vísa um rétt sinn til bílastæða á heimreiðinni einkum til 4. gr. og 9. töluliðar 5. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Samkvæmt síðarnefnda ákvæðinu fellur undir séreign fjöleignarhúss hluti lóðar, til dæmis bílastæði sem er séreign samkvæmt þinglýstum heimildum eða eðli máls, svo sem einkabílastæði fyrir framan bílskúr. Samkvæmt þinglýstum heimildum eru aðaláfrýjendur eigendur íbúðar á 1. hæð hússins og nefndra skúrbygginga og eiga þau jafnframt rétt til aðkeyrslu að bílskúrnum. Engum þinglýstum heimildum er til að dreifa sem veiti þeim þann rétt til bílastæða á sameiginlegri lóð allra eigenda hússins, sem þau gera tilkall til.

Varðandi það hvort séreignarréttur aðaláfrýjenda verði leiddur af eðli máls á grundvelli áðurnefnds lagaákvæðis, kemur einungis til álita hvort það geti átt við um einkabílastæði fyrir framan bílskúr þeirra. Við úrlausn um það skiptir máli hvort unnt sé að leggja bifreið fyrir framan skúrinn svo bagalaust sé fyrir aðra eigendur hússins, en aðaláfrýjendur hafa sönnunarbyrði fyrir að það skilyrði sé uppfyllt. Að framan var því lýst að bifreið á þessum stað tálmar aðgangi að bakgarði hússins og sorptunnum og hefur aðaláfrýjendum því ekki tekist sönnun um að séreignarréttur þeirra á bílastæði á þessum stað verði leiddur af eðli máls. Samkvæmt því telst öll heimreið hússins vera í sameign málsaðila, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 26/1994. Að því virtu, sem að framan greinir, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Aðaláfrýjendur verða dæmd til að greiða gagnáfrýjendum málskostnað fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Aðaláfrýjendur, S-kk-nf E-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf G-kvk-nf, greiði óskipt gagnáfrýjendum, H-kk-þgf A-kk-þgf, K-kvk-þgf J-kvk-þgf, K-kvk-þgf B. M-x-x, Þ-kk-þgf H-kk-þgf og K-kvk-þgf E-kvk-þgf K-kvk-þgf, samtals 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.