551/2005

L var ákærður fyrir tilraun til manndráps, en til vara stórfellda líkamsárás, með því að hafa ráðist á A, fyrrverandi sambúðarkonu sína, á heimili hennar og slegið hana margsinnis í höfuðið með felgulykli. Hlaut hún við það sár á höfði en missti ekki meðvitund og hlaut engin einkenni um heilahristing. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að felgulykillinn væri hvorki eggvopn né af teljandi þyngd og ekki lægju fyrir sérfræðileg gögn um hættuna, sem árás með hann að vopni gat leitt af sér. Þá lágu ekki fyrir nægar upplýsingar um aðstæður á vettvangi svo unnt væri að varpa ljósi á hvort L hefði gengið svo harkalega fram sem aðstæðurnar gáfu færi á. Ennfremur væri ósannað að hann hefði áður hótað að vinna brotaþola mein og þá yrðu ekki dregnar haldbærar ályktanir um ásetning L af háttalagi hans nóttina fyrir árásina eða í framhaldi af henni. Með hliðsjón af þessu þótti varhugavert að telja sannað að hann hafi ætlað að verða A að bana með árás sinni eða að honum hefði átt að vera ljóst að sú gæti orðið afleiðing hennar. Varð brot hans því ekki heimfært til 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga, heldur fellt undir 2. mgr. 218. gr. sömu laga í ljósi aðferðarinnar við árásina. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 2½ ár auk þess sem hann var dæmdur til að greiða A 700.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 15. desember 2005 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess að refsing ákærða verði þyngd og honum gert að greiða A 800.000 krónur með þeim vöxtum, sem ákveðnir voru í hinum áfrýjaða dómi.

Ákærði krefst þess að refsing, sem honum var gerð í héraðsdómi, verði milduð.

I.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi er ákærða gefin að sök tilraun til manndráps með því að hafa að morgni 28. ágúst 2005 ráðist á fyrrverandi sambúðarkonu sína, áðurnefnda A, í baðherbergi á heimili hennar og slegið hana margsinnis með felgulykli í höfuðið með þeim afleiðingum að hún hlaut þar fjóra skurði ásamt kúlu, sem var 9 cm að þvermáli, en auk þess fékk hún skurð og mar á hendi og handleggjum. Í ákæru var þessi háttsemi aðallega talin varða við 211. gr., sbr. 20. gr., en til vara 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum.

Samkvæmt gögnum málsins voru ákærði og A í sambúð til haustsins 2003. Eiga þau tvö börn, sem voru 11 og 14 ára þegar atvik málsins gerðust.

Í skýrslum ákærða fyrir dómi og lögreglu bar hann við minnisleysi um margt, sem laut að aðdraganda þessa atviks, svo og um flest, sem varðaði það sem slíkt. Hann greindi þó frá því að hann hafi fengið vitneskju um það síðla kvölds 27. ágúst 2005 að A hafi farið á skemmtistað og skilið börn þeirra eftir ein heima. Hann hafi farið á bifreið sinni að heimili A og komið þangað um kl. 2 um nóttina. Ætlun hans hafi verið að fylgjast með ferðum hennar úr bifreiðinni og komast að raun um hvenær hún kæmi aftur heim. Um kl. 5 hafi hann séð til hennar, þar sem hún gekk sem leið lá fram hjá heimili sínu með karlmanni, en síðan hafi hún komið þangað aftur ein síns liðs um kl. 9. Um atburðina eftir það hafi hann ekki minnst annars en þess að hann hafi verið nærri A, hún hafi öskrað og hann hlaupið frá húsinu blóðugur á höndum, en þá áttað sig á að eitthvað mikið hefði gerst. Hann kvaðst einnig minnast þess að hafa tekið síðan vatnsslöngu við bensínstöð og ekið að malargryfju, þar sem hann hafi ætlað að fyrirfara sér. Fyrir liggur að þar hafi verið komið að ákærða um kl. 11 um morguninn rænulitlum í bifreiðinni, sem þá hafi verið í gangi, en slanga hafi verið leidd inn í hana frá útblástursröri.

Samkvæmt framburði A kom hún heim til sín umræddan morgun um kl. 9. Hún hafi farið út í garð með hund, sem hún hafði í gæslu, en gengið að því búnu inn á baðherbergi rétt innan við anddyri hússins. Þar hafi hún skyndilega fengið þungt högg í höfuðið án þess að hafa áður orðið vör mannaferða og um leið heyrt ákærða formæla sér. Hún hafi snúið sér við og séð framan í ákærða, sem hafi látið högg dynja á henni. Hafi hún öskrað á hjálp og náð svo að bíta í ákærða, en við það hafi honum brugðið og henni tekist að komast út úr baðherberginu. Hún hafi síðan hlaupið upp stiga, farið inn í herbergi til dóttur sinnar á efri hæð hússins og beðið hana um að hringja eftir hjálp. Eftir það varð hún ekki frekar vör við ákærða. Lögregla kom á heimili A stuttu síðar og var hún flutt á sjúkrahús. Samkvæmt vottorði læknis um áverka hennar, sem staðfest var fyrir héraðsdómi, missti hún hvorki meðvitund við árásina né bar einkenni um heilahristing og skaddaðist höfuðkúpa hennar ekki. Á hinn bóginn hafi blætt mikið úr sárum á höfði hennar og hún fundið fyrir verkjum þar, svo og í hendi. Í niðurlagi þessa vottorðs sagði að af áverkunum að dæma hafi „mikið afl verið notað og mesta mildi að ekki hlaust af alvarlegri skaði.“

Í frumskýrslu lögreglu um atvik málsins kom fram að blóðblettir hafi verið á hurð, veggjum og gólfi baðherbergisins á heimili A, svo og að felgulykill hafi fundist þar bak við hurðina. Samkvæmt gögnum um rannsókn á felgulyklinum er lengd hans rúmlega 31 cm, þvermál 20 mm og þyngd um 328 g. Áhald þetta er gert úr holu málmröri, sem myndar handfang, sem er um 23 cm að lengd, en bognar síðan í aflíðandi beygju og endar á svokölluðum toppi felgulykilsins. Merki um blóð virðast eingöngu hafa fundist á handfangi felgulykilsins, en á honum var ekki unnt að greina fingraför. Ákærði hefur kannast við að eiga felgulykil eins og þennan, sem hafi verið í bifreið hans umrætt sinn. Hann kvað hjólbarða hafa sprungið á bifreiðinni daginn áður. Hafi hann skilið við þann hjólbarða inni í bifreiðinni ásamt felgulyklinum og tjakki. Þá var þess jafnframt getið í frumskýrslu lögreglunnar að blóðug peysa hafi fundist utan við bifreið ákærða þegar komið var að henni í fyrrnefndri malargryfju.

II.

Í málinu hefur ákærði ekki neitað því að hafa að morgni 28. ágúst 2005 ráðist á A á heimili hennar og veitt henni þá áverka, sem greinir í ákæru, með felgulykli. Samkvæmt því og eins og málið liggur að öðru leyti fyrir hafa sönnur verið færðar fyrir þessari háttsemi ákærða. Ákærði neitar því á hinn bóginn að hafa búið yfir ásetningi til að bana A á þennan hátt og gert tilraun til þess, svo sem honum er gefið að sök.

Samkvæmt málflutningi fyrir Hæstarétti er af hálfu ákæruvaldsins byggt á því að hjá ákærða hafi vaknað ásetningur til að verða A að bana þegar hann sá til ferða hennar og karlmanns um kl. 5 aðfaranótt 28. ágúst 2005, en þegar ákærði hugðist láta verða af því eftir að hún kom heim til sín um fjórum klukkustundum síðar hafi hann farið úr bifreið sinni með felgulykil að vopni. Við mat á því hvort ákæruvaldinu hafi tekist að sanna gegn neitun ákærða að hann hafi búið yfir þessum ásetningi verður að gæta að því að felgulykillinn er hvorki eggvopn né af teljandi þyngd. Að frátöldu því, sem fram kom í fyrrnefndu áverkavottorði, hafa ekki verið lögð fram sérfræðileg gögn um hættuna, sem árás með felgulyklinum gat leitt af sér, þar á meðal um hvernig hefði þurft að beita honum og af hverju afli til að verða manni að bana, svo og hverju hafi munað miðað við afleiðingar árásarinnar að þannig hefði farið hér. Í málinu er að finna uppdrátt af húsinu, sem A bjó í, og verður ráðið af honum að baðherbergið, þar sem árásin var gerð, sé lítið. Af ljósmyndum, sem lögregla tók við rannsókn málsins, virðist sem hluti herbergisins sé lagður undir sturtuklefa. Að öðru leyti liggja ekki fyrir í gögnum málsins upplýsingar um stærð baðherbergisins og gólfrými, þannig að varpa mætti ljósi á það hvort ákærði hafi gengið svo harkalega fram sem aðstæður þar gáfu færi á. Gegn neitun ákærða hafa ekki verið færðar viðhlítandi sönnur fyrir því að hann hafi á fyrri stigum hótað að vinna A mein, svo sem haldið hefur verið fram af hálfu ákæruvaldsins. Þá verða heldur ekki dregnar haldbærar ályktanir um ásetning ákærða af háttalagi hans nóttina fyrir árásina eða í framhaldi af henni. Að öllu þessu virtu er varhugavert að telja sannað að ákærði hafi haft ásetning til að verða A að bana með árás sinni eða að honum hafi átt að vera ljóst að sú gæti orðið afleiðing árásarinnar. Verður brot hans því ekki heimfært til 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga.

Aðferð ákærða við árásina fellir háttsemi hans undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Af geðrannsókn, sem gerð var á ákærða, og öðrum gögnum málsins er ljóst að hann hafði alið með sér sjúklega afbrýðissemi. Árásin var gerð á heimili fyrrverandi sambúðarkonu hans og barna þeirra. Var hún framin af mikilli heift og án nokkurs tilefnis af hendi annarra. Til þess verður á hinn bóginn að líta að ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi, sem hér getur skipt máli. Er refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 2½ ár, en til frádráttar henni kemur gæsluvarðhald, sem hann hefur sætt frá 31. ágúst 2005.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um bætur til A er staðfest, svo og ákvæði hans um sakarkostnað. Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, L-kk-nf M-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 2½ ár, en til frádráttar þeirri refsingu komi gæsluvarðhald, sem hann hefur sætt frá 31. ágúst 2005.

Héraðsdómur skal vera óraskaður um skaðabætur og sakarkostnað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 519.190 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, Á-kvk-ef Ó-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 99.600 krónur.