807/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um skyldu vitnis, héraðsdómslögmannsins BMR sem gegndi eitt sinn stöðu framkvæmdastjóra S ehf., til að gefa skýrslu í héraði í tengslum við öflun VB á sönnunargögnum án þess að mál hefði verið höfðað samkvæmt 2. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Fyrir Hæstarétti laut ágreiningur aðila að 18 nánar tilgreindum spurningum sem VB beiddist að BMR yrði gert skylt að svara. Spurningarnar voru felldar í fimm flokka. Þær vörðuðu í fyrsta lagi mat BMR á atriðum varðandi hæfi S ehf. til að fara með virkan eignarhlut í L hf. og ýmis gögn og samskipti þar að lútandi. Hæstiréttur vísaði til þess að fyrrgreindar spurningar lytu að lögboðinni upplýsingagjöf auk þess sem almennur aðgangur væri að upplýsingum þar að lútandi samkvæmt fyrirmælum laga, með sama hætti og í dómi Hæstaréttar 27. janúar 2014 í máli nr. 811/2013. Að þessu virtu taldi rétturinn ákvæði b. og d. liða 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991 ekki standa því í vegi að BMR yrði gert skylt að svara fimm þessara spurninga VB, né heldur ákvæði stjórnarskrár, mannréttindasáttmála Evrópu og laga nr. 77/1998 um lögmenn. Á hinn bóginn var talið varðandi þau atriði sem þrjár spurninganna lutu að, að BTB hefði mátt ætla að viðlíka trúnaðarskylda fylgdi samskiptum hans við BMR og um væri að ræða samskipti við lögmann og var BMR á grundvelli 22. gr. laga nr. 77/1998 og b. liðar 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991 talið óskylt að svara þeim spurningum. Í öðru lagi vörðuðu spurningarnar tilgreindan kaupsamning frá því síðla árs 2005, sem S ehf. var aðili að. Í því samhengi taldi Hæstiréttur að BMR hefði er hann ritaði undir samninginn gegnt starfi framkvæmdastjóra S ehf. en ekki lögmanns þess. Rétturinn taldi á grundvelli hagsmunamats samkvæmt 3. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991 að VB hefði í ljósi tilgangs gagnaöflunar sinnar verulega meiri hagsmuni af því að upplýst yrði um þær trúnaðarupplýsingar sem spurningarnar vörðuðu en hagsmunir hlutaðeigandi af því að leynd yrði haldið um sömu atriði, sbr. dóm Hæstaréttar 10. janúar 1996 í máli nr. 419/1995, sem birtur var í dómasafni réttarins 1996 á bls. 40, og dóm réttarins 27. janúar 2014 í máli nr. 810/2013. Var BMR því gert skylt að svara þeirri spurningu. Í þriðja lagi vörðuðu spurningarnar eignarhald á S ehf. árin 2007 og 2008. Þessar spurningar taldi Hæstiréttur einnig varða lögboðna upplýsingagjöf, með sömu rökum og áður greinir sbr. einnig dóm réttarins í máli nr. 811/2013, og var BMR því ekki talinn geta skorast undan því að svara þeim. Í fjórða lagi varðaði ein spurning tölvubréf frá febrúar til júlí 2008. BMR var með vísan til 2. mgr. 56. gr. laga nr. 91/1991 ekki talið skylt að svara spurningunni sökum þess hve óákveðin hún væri. Í fimmta lagi vörðuðu spurningarnar stofnun, eignarhald og skrásetningu félagsins G Ltd. Hæstiréttur taldi þær spurningar lúta að atriðum sem BMR hefði sem lögmanni verið trúað fyrir eða hann komist að vegna þeirra starfa sinna, kynni hann svörin við þeim, en að virtu því að L hf. hefði verið tekinn til slita og S ehf. til gjaldþrotaskipta væru ekki fyrir hendi sömu hagsmunir og annars hefðu verið tengdri þeir trúnaðarupplýsingum sem spurningarnar kynnu að varða, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 810/2013, og var BMR því gert skylt að svara þeim. Samkvæmt þessu var BMR talið óskylt að svara fjórum þeirra 18 spurninga sem VB lagði fyrir hann

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. desember 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 17. og 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. desember 2013 þar sem leyst var úr ágreiningi um skyldu varnaraðilans B-kk-ef til að gefa skýrslu í héraði í tengslum við öflun sóknaraðila á sönnunargögnum án þess að mál hafi verið höfðað samkvæmt 2. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kæruheimild er í b. lið 1. mgr. 143. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og varnaraðilanum B-kk-þgf gert skylt að svara þeim spurningum í 18 liðum sem orðrétt eru teknar upp í hinum kærða úrskurði. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Með dómi Hæstaréttar 15. maí 2013 í máli nr. 259/2013 var sóknaraðila, sem telur sig hafa orðið fyrir tjóni þegar hlutabréf hans í Landsbanka Íslands hf. urðu verðlaus við fall bankans 7. október 2008, heimilað að leita sönnunar fyrir dómi samkvæmt XII. kafla laga nr. 91/1991. Um er að ræða heimild til öflunar sönnunargagna um tiltekin atriði sem sóknaraðili álítur að ráðið geti niðurstöðu um hvort hann láti verða af málshöfðun á hendur varnaraðilanum B-kk-þgf. Telur sóknaraðili að tjón sitt megi að minnsta kosti að hluta rekja til ólögmætra og saknæmra athafna í starfsemi bankans sem varnaraðilinn B-kk-nf hafi stuðlað að eða átt þátt í og hafi að lokum leitt til þess að bankinn var tekinn til slita. Sóknaraðili hyggst leita sönnunar um þessi atriði með því að leiða vitni fyrir dóm. Var varnaraðilinn B-kk-nf boðaður á dómþing Héraðsdóms Reykjavíkur 4. nóvember 2013 með skriflegri kvaðningu þar um samkvæmt 2. mgr. 54. gr. laga 91/1991. Lagði sóknaraðili þá fyrir hann þær spurningar sem greinir í hinum kærða úrskurði. Bókuð voru andmæli varnaraðilans B-kk-ef við því að spurningarnar yrðu lagðar fyrir með vísan til þess að hann væri bundinn þagnarskyldu samkvæmt 17. gr. siðareglna lögmanna, 22. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn, 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991, 70. gr. og 71. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Varnaraðilinn B-kk-nf tók undir sjónarmið varnaraðilans B-kk-ef og mótmælti því að spurningarnar yrðu lagðar fyrir hinn síðarnefnda. Sóknaraðili krafðist þess að úrskurður gengi um skyldu varnaraðilans B-kk-ef til að svara spurningunum. Með hinum kærða úrskurði var fallist á andmæli varnaraðila að öllu leyti.

Varnaraðilinn B-kk-nf hefur með afskiptum sínum af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti gengið inn í mál sóknaraðila og varnaraðilans B-kk-ef þannig að jafna má til meðalgöngu í skilningi 20. gr. laga nr. 91/1991 og telst hann því aðili málsins.

II

Varnaraðilinn B-kk-nf er héraðsdómslögmaður en honum var með bréfi Lögmannafélags Íslands 31. ágúst 2005 veitt undanþága frá skyldum sem hvíla á lögmönnum eftir 1. mgr. 12. gr. laga nr. 77/1998 til að hafa skrifstofu opna almenningi, sérstakan fjárvörslureikning í viðurkenndri bankastofnun og gilda starfsábyrgðartryggingu. Var undanþágan veitt meðan varnaraðilinn starfaði hjá Samson eignarhaldsfélagi ehf. (Samson ehf.), en hann mun samkvæmt gögnum málsins hafa verið framkvæmdastjóri þess félags. Í úrskurði héraðsdóms er getið um bréf varnaraðilans B-kk-ef til dómsins 4. nóvember 2013 þar sem fram komi að hann hafi starfað sem „lögmaður og lögfræðingur“ fyrir varnaraðilann B-kk-þf „á árunum 2005 til 2008 auk þess sem [hann] hafi gegnt samsvarandi störfum fyrir ýmsa aðra á þessum tíma.“ Þá segir að fram hafi komið í þinghaldi að varnaraðilinn B-kk-nf hafi árið 2005 hafið störf fyrir Hersi-ráðgjöf og þjónustu ehf. „sem hefði veitt ákveðnum fyrirtækjum ráðgjöf.“ Á síðari hluta sama árs hafi vitnið tekið við starfi sem framkvæmdastjóri Samsonar ehf. og sinnt því þar til í byrjun árs 2007. Í ársbyrjun 2006 hafi hann „gengið inn í fjárfestingafélagið Novator sem meðeigandi“. Hann „hafi einnig starfað sem lögmaður og veitt ýmsum aðilum ráðgjöf innan þessa hóps.“

Eins og áður greinir halda varnaraðilar því fram að varnaraðilanum B-kk-þgf sé óheimilt án leyfis þess sem í hlut á að svara spurningum um einkahagi sem honum hafi verið trúað fyrir eða hann komist að í starfi sínu sem lögmaður, sbr. b. lið 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991, eða um leyndarmál um viðskipti sem hann hafi komist að í starfi, sbr. d. lið sömu málsgreinar. Hafa varnaraðilar annars vegar vísað til þess að sóknaraðili vilji upplýsa um einkahagi og viðskiptaleyndarmál manna og félaga sem enga aðild eigi að málarekstri þessum og vísa í þessu sambandi til Samsonar ehf., Landsbanka Íslands hf. og Givenshire Equities Ltd. Í þessu felist skerðing á friðhelgi einkalífs þeirra, sem njóti verndar 70. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Ákvæðum b. og d. liða 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991 sé ætlað að vernda þessa hagsmuni. Auk þessa sé varnaraðilinn B-kk-nf lögmaður og setji framangreind ákvæði sem og 71. gr. stjórnarskrárinnar, 22. laga nr. 77/1998 og 17. gr. siðareglna lögmanna enn frekari skorður við skyldu hans til að bera vitni fyrir dómi.

Umfram það sem að framan greinir tiltaka varnaraðilar einkum þær athugasemdir sem þeir kveða að eigi við um einstakar spurningar, að formleg staða varnaraðilans B-kk-ef hjá Samson ehf. geti ekki leitt til þess að aflétt verði trúnaði eins og hér standi á. Leiti sóknaraðili upplýsinga sem varði miklu fremur hlutverk hans sem lögmanns og upplýsinga um lögfræðileg álitamál sem tengist Samson ehf. og eigendum þess. Álitamál af þessum toga séu dæmigerð fyrir þau sem borin séu undir lögmann og sé varnaraðilinn B-kk-nf meðal annars spurður um afstöðu hans til viðræðna um samskipti og nánar tilgreind lögfræðileg álitamál. Hafa verði í huga að varnaraðilinn B-kk-nf hafi veitt fleirum ráðgjöf en Samson ehf. Þótt undanþága hans til starfa sem lögmaður hafi takmarkast við störf í þágu þess félags beri hann engu að síður trúnaðarskyldur gagnvart öðrum sem hann hafi veitt ráðgjöf. Verði þessari þagnarskyldu ekki létt af honum nema með samþykki allra viðkomandi aðila.

Þær 18 spurningar með undirliðum sem kæra málsins lýtur að má í aðalatriðum fella í fimm flokka. Í fyrsta lagi varða spurningar 2 til og með 7 mat varnaraðilans á atriðum um hæfi Samsonar ehf. til að fara með virkan eignarhlut í Landsbanka Íslands hf. og ýmis gögn og samskipti þar að lútandi. Í öðru lagi varða spurningar 10, 11 og 13 tilgreindan kaupsamning sem dagsettur er 30. desember 2005. Í þriðja lagi er um að ræða spurningar 16 og 17 um eignarhald á Samson ehf. á árunum 2007 og 2008. Í fjórða lagi er spurning 19 um tilgreinda tölvupósta frá febrúar til júlí 2008. Í fimmta lagi varða spurningar 24 og 25 og 31 til og með 34 stofnun, eignarhald og skrásetningu félagsins Givenshire Equities Ltd. og tengsl annarra félaga við það.

III

Af b. lið 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991 leiðir að þagnarskylda hvílir á þeim starfsstéttum og sérfræðingum sem þar eru tilgreindir og trúað hefur verið fyrir upplýsingum um einkahagi manns. Orðin „einkahagi manns“ í upphafi ákvæðisins verða skýrð á þann veg að lögpersóna á borð við hlutafélag njóti einnig verndar ákvæðisins og undir hana falli hagsmunir af fjárhags- eða viðskiptalegum toga. Þá er þagnarskyldan ekki bundin við atriði sem vitni hefur verið trúað fyrir heldur nær hún jafnframt til þess sem viðkomandi hefur komist að í starfi sínu. Undir þetta falla hins vegar ekki þær upplýsingar sem vitni hefur komist að utan þess starfs sem trúnaður tekur til og nær það til upplýsinga sem vitni hefur fengið í öðru starfi sem þagnarskylda er ekki bundin við eftir því sem hér hefur verið rakið.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði lúta spurningar 2 til og með 7 í fyrsta lagi að efni bréfs Samsonar ehf. 29. júní 2005 undirritað af varnaraðilanum B-kk-þgf til Fjármálaeftirlitsins um viðvarandi hæfi félagsins sem eiganda virks eignarhlutar í Landsbanka Íslands hf., í öðru lagi að aðdraganda og efni fundar 20. október 2005 um sama efni og í þriðja lagi að minnisblaði sem gert var í kjölfar fundarins.

Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 3. febrúar 2003 var samþykkt umsókn Samsonar ehf. um að eignast virkan eignarhlut í Landsbanka Íslands hf., en sú heimild var veitt á grundvelli 1. mgr. 40. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Til að fá slíka heimild þurfti félagið að veita ítarlegar upplýsingar samkvæmt 41. gr. laganna, þar á meðal um eignarhald félagsins og um tengsl þess við aðra lögaðila. Jafnframt hvíldi sú viðvarandi skylda á félaginu og eigendum þess að veita Fjármálaeftirlitinu allar upplýsingar um eignarhaldið, breytingar á því og atriði sem að þessu lutu svo sem rakið er í 107. gr. laganna. Um þessa lagaskyldu er nánar fjallað í dómi Hæstaréttar 27. janúar 2014 í máli nr. 811/2013.

Samkvæmt gögnum málsins kom varnaraðilinn B-kk-nf að vinnu við upplýsingagjöf til Fjármálaeftirlitsins um virkan eignarhlut Samsonar ehf. í Landsbanka Íslands hf. eftir að hann hóf störf hjá félaginu á árinu 2005. Í því sambandi undirritaði hann framangreint bréf sem framkvæmdastjóri Samsonar ehf. 29. júní 2005 til Fjármálaeftirlitsins með ítarlegri útlistun á sjónarmiðum félagsins vegna eignarhlutar þess í Landsbanka Íslands hf. Þá sat hann áðurnefndan fund 20. október 2005 ásamt H-kk-þgf Þ-kk-þgf H-kk-þgf framkvæmdastjóra rekstrarsviðs Landsbanka Íslands hf., Þ-kk-þgf Þ-kk-þgf aðstoðarframkvæmdastjóra lögfræðisviðs og útlánaeftirlits bankans og H-kk-þgf S-kk-þgf og V-kk-þgf R-kk-þgf G-kk-þgf löggiltum endurskoðendum hjá PricewaterhouseCoopers ehf. Mun síðastnefndur maður hafa ritað fyrrgreint minnisblað 22. október 2005 um fund þennan og er efni þess ítarlega rakið í nefndum dómi Hæstaréttar í máli nr. 811/2013. Minnisblaðið ber með sér að fundurinn var haldinn til að meta hvaða áhrif þær breytingar, sem orðið höfðu á eignarhaldi í Samson ehf., hefðu á tilgreiningu tengdra aðila í reikningsskilum Landsbanka Íslands hf. og hvernig fullnægt skyldi lögbundinni upplýsingagjöf til Fjármálaeftirlitsins af sama tilefni. Þegar virtar eru framangreindar reglur um skyldu fyrirsvarsmanna Samsonar ehf. og Landsbanka Íslands hf. til að veita réttar upplýsingar af þessu tilefni, og hafðar í huga þær reglur sem giltu um aðgang að þeim upplýsingum, verður ekki talið að þar sé um að ræða upplýsingar sem leynt skuli fara samkvæmt lögum eða eðli máls svo sem nánar greinir í dómi Hæstaréttar í máli nr. 811/2013. Þá verða umræddar upplýsingar af sömu ástæðum hvorki taldar hafa varðað viðskipta- eða einkamálefni Samsonar ehf. og Landsbanka Íslands hf. í skilningi 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002 né hafa varðað hag þessara fyrirtækja þannig að um efni þeirra hvíli þagnarskylda. Verður að leggja til grundvallar að varnaraðilinn B-kk-nf hafi verið að gegna starfi sínu sem framkvæmdastjóri Samsonar ehf. en ekki lögmaður félagsins er hann ritaði bréfið 29. júní 2005 og sótti fundinn 20. október sama ár.

Samkvæmt þeirri meginreglu sem fram kemur í 1. mgr. 51. gr. laga nr. 91/1991 og því sem að framan er rakið verður ekki fallist á með varnaraðilum að tilvitnuð ákvæði stjórnarskrár, mannréttindasáttmála Evrópu og laga nr. 77/1998 leiði til þess að varnaraðilinn B-kk-nf geti, með vísan til b. og d. liða 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991, skorast undan að svara spurningum 2, 3 a, 4, 5, 6 og 7.

Með spurningu 3 b er varnaraðilinn B-kk-nf spurður um hvernig það hafi komið til að hann hafi séð um upplýsingagjöf varðandi það hvort varnaraðilinn B-kk-nf skyldi teljast tengdur aðili, en með spurningu 3 c er óskað eftir svari við því hvort sá varnaraðli hafi beðið um þá aðstoð. Þá er með spurningu 3 d spurt um hvort varnaraðilinn B-kk-nf hafi talið sig tengdan aðila. Með hinum kærða úrskurði var komist að þeirri niðurstöðu að óskað væri eftir upplýsingum um einkahagi manns sem varnaraðilinn B-kk-nf hefði komist að sem lögmaður. Ef vitni telur sér óskylt að gefa skýrslu eða svara einstökum spurningum eða heldur fram heimildarskorti ber því að leiða líkur að staðreyndum sem á veltur í þeim efnum, sbr. 5. mgr. 56. gr. laga nr. 91/1991. Eins og áður greinir veitti Lögmannafélag Íslands 31. ágúst 2005 varnaraðilanum B-kk-þgf undanþágu frá skyldum sem hvíla á lögmönnum eftir 1. mgr. 12. gr. laga nr. 77/1998. Var undanþágan veitt með vísan til 1. töluliðar 2. mgr. 12. gr. laganna þar sem gert er að skilyrði að viðkomandi gegni föstu starfi hjá opinberri stofnun eða einkaaðila, enda veiti hann engum öðrum þjónustu sem lögmaður. Verður að ætla að með undanþágubeiðni sinni hafi varnaraðilinn B-kk-nf látið fylgja yfirlýsingu í samræmi við áskilnað í 4. mgr. greinarinnar um að hann myndi einungis nýta réttindi sín innan þeirra marka er greinir í 1. tölulið 2. mgr. Af þeim sökum verður ekki talið að varnaraðilinn B-kk-nf hafi leitað ráðgjafar hjá varnaraðilanum B-kk-þgf sem lögmanni, heldur sem lögfræðingi með sérþekkingu á því sviði sem um ræðir. Á hinn bóginn verður talið eins og atvikum máls er háttað að varnaraðilinn B-kk-nf hafi mátt ætla að viðlíka trúnaðarskylda fylgdi samskiptum hans við varnaraðilann B-kk-þf og um væri að ræða samskipti við lögmann hvað þau atriði varðar sem spurningar þessar lúta að. Samkvæmt því verða þær upplýsingar sem hér um ræðir felldar undir þá undaþágu frá vitnaskyldu sem greinir í b. lið 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður ekki talið að svör við spurningum þessum varði svo miklu í heildarsamhengi málavaxta að efni séu til þess, gegn andmælum varnaraðila, að aflétta þeim trúnaði sem til staðar er hvað þetta varðar, sbr. 3. mgr. 53. gr. laganna. Verður varnaraðilanum B-kk-þgf því ekki gert að svara liðum b, c og d í spurningu 3 á spurningalista sóknaraðila.

IV

Það dómskjal sem spurningar 10, 11 og 13 lúta að ber heitið kaupsamningur um hlutafé og er hann dagsettur 30. desember 2005. Samkvæmt honum seldi Samson ehf. Hersi-ráðgjöf og þjónustu ehf. 10.000.000 hluti í fyrrgreinda félaginu fyrir 92,83 krónur á hvern hlut. Segir í samningnum að kaupverð skyldi greitt í reiðufé „15. janúar 2005“ og seljandi afhenda hið selda 30. desember 2005. Ritaði varnaraðilinn B-kk-nf undir kaupsamninginn fyrir hönd seljanda en Þ-kk-nf K-kk-nf fyrir hönd kaupanda. Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði lúta framangreindar spurningar að því hvort varnaraðilinn B-kk-nf geti lýst tildrögum samningsins, ákvörðunum og forsendum sem að baki honum lágu og fjármögnun kaupanna. Fyrir liggur að bú Samsonar ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 12. nóvember 2008 og er skiptum ekki lokið. Þá hefur Hersir-ráðgjöf og þjónusta ehf. verið slitið eftir reglum XIII. kafla nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þar sem svo háttar til og með hliðsjón af þeim sjónarmiðum sem fram koma í dómi Hæstaréttar 10. janúar 1996 í máli nr. 419/1995 eru ekki sömu hagsmunir og annars hefðu verið tengdir þeim trúnaðarupplýsingum sem spurningar 10, 11 og 13 kunna að varða og varnaraðilinn B-kk-nf kann að búa yfir vitneskju um, sbr. einnig dóm Hæstaréttar 27. janúar 2014 í máli nr. 810/2013. Þá verður með sömu rökum og áður talið að varnaraðili hafi ritað undir kaupsamninginn sem framkvæmdastjóri Samsonar ehf. en ekki sem lögmaður félagsins. Að virtu því sem fyrr greinir um efni undanþágu Lögmannafélags Íslands 31. ágúst 2005 til varnaraðilans B-kk-ef og samkvæmt 5. mgr. 56. gr. laga nr. 91/1991 hefur hann ekki leitt að því líkur að honum sé óskylt að svara þessum spurningum á grundvelli starfs síns sem lögmaður Hersis-ráðgjafar og þjónustu ehf.

Samkvæmt öllu framansögðu og með vísan til meginreglu 1. mgr. 51. gr. laga nr. 91/1991 verður hvorki fallist á að varnaraðilinn B-kk-nf geti skorast undan að svara þeim spurningum sem hér um ræðir samkvæmt b. lið 2. mgr. 53. gr. laga nr. 91/1991, né samkvæmt d. lið sömu málsgreinar.

V

Með spurningum 16 og 17 leitar sóknaraðili eftir almennum svörum um eignarhald Samsonar ehf. á árunum 2007 og 2008. Samkvæmt því sem rakið er í kafla III varðandi spurningar 2, 3 a, 4, 5, 6 og 7 verður ekki talið að spurningarnar séu þess eðlis að varnaraðilinn B-kk-nf geti skorast undan því að svara þeim. Spurning 19 á spurningalista sóknaraðila vísar til skjals sem hefur að geyma margvísleg tölvupóstsamskipti ýmissa aðila á löngu tímabili. Spurningin er svo óákveðin að varnaraðilanum B-kk-þgf verður ekki gert að svara henni óbreyttri, sbr. 2. mgr. 56. gr. laga nr. 91/1991.

VI

Eins og segir nánar í úrskurði héraðsdóms lúta spurningar 24, 25, 31, 32, 33 og 34 að ýmsum atriðum er varða félagið Givenshire Equities Ltd. Er í fyrsta lagi spurt hver hafi átt tilgreind 5% í félaginu og þá hvort það hafi verið varnaraðilinn B-kk-nf eða félag í hans eigu. Jafnframt er spurt hvernig viðskipti með þennan hluta í félaginu hafi komið til og hvenær þau hafi átt sér stað. Er vísað til þess að á mynd sem fylgdi bréfi Samsonar ehf. 12. júní 2008 til Fjármálaeftirlitsins komi ekki fram upplýsingar um „hver eigi 5% hlut í Givenshire á móti Valhamar Group - heldur segja að hann sé á svonefndum „nominee account“ í Landsbankanum Lux.“ og spurt hverju það sætti að eftirlitið hafi ekki í þessu bréfi verið upplýst um um hver ráði yfir tilgreindum 5% hlut. Er jafnframt spurt hvort og með hvaða hætti Landsbanki Íslands hf. fékk upplýsingar um hver réði þessum hlut. Óskað er svara um hvort varnaraðilinn B-kk-nf geti útskýrt frekar efni tilgreinds dómskjals með upplýsingum úr fyrirtækjaskrá og hvort hann geti útskýrt „stofnun Givenshire Equities Limited á Kýpur og flutning Givenshire Equities Sárl frá bresku Jómfrúreyjunum til Luxembourg“, hvernig eignarhald varnaraðilans B-kk-ef í Samson ehf. hafi verið áður og hvernig það hafi breyst við þetta og hvort hann geti eitthvað sagt nánar „frá þessu félagi og aðkomu þess að eignarhaldi í Givenshire“.

Við úrlausn þess hvort varnaraðilanum B-kk-þgf verði gert að svara þeim spurningum sem hér um ræðir er fyrst til þess að líta að Fjármálaeftirlitið tók yfir vald hluthafafundar í Landsbanka Íslands hf. 7. október 2008, vék stjórn hans frá og setti yfir hann skilanefnd, en bankinn hefur verið tekinn til slita sem ekki er lokið. Þá er þess einnig að gæta að upplýsingar, sem varða eignarhald á Samson ehf. og Landsbanka Íslands hf. og tengjast efni þessara spurninga, hafa meðal annars birst í opinberum gögnum eins og rannsóknarskýrslu Alþingis. Þegar litið er til atvika allra og þar sem skuldaskil Landsbanka Íslands hf. eru í framangreindu horfi og bú Samsonar ehf. hefur verið tekið til gjaldþrotaskipta eins og áður greinir er fallist á með sóknaraðila að ekki séu fyrir hendi sömu hagsmunir og annars hefðu verið tengdir þeim trúnaðarupplýsingum sem spurningar þessar kunna að varða, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 810/2013. Samkvæmt þessu og að virtum málsástæðum varnaraðila verður ekki fallist á með þeim að framangreind ákvæði sem þeir vísa til standi í vegi því að varnaraðilanum B-kk-þgf beri að svara umræddum spurningum.

Samkvæmt öllu framansögðu verður varnaraðilanum B-kk-þgf gert að svara umræddum spurningum sóknaraðila ef frá eru taldar spurningar 3 b, 3 c, 3 d og 19.

Eftir þessum málsúrslitum verður varnaraðilum gert að greiða kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Það athugast að í hinum kærða úrskurði er ítrekað rætt um vitnastefnanda og vitnastefnda en þessi hugtök eiga sér ekki stoð í réttarfarslögum eftir gildistöku laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Varnaraðilanum B-kk-þgf M-kk-þgf R-kk-þgf er skylt að svara þeim spurningum á spurningalista sóknaraðila, V-kk-ef B-kk-ef, sem greinir í hinum kærða úrskurði ef frá eru taldar spurningar 3 b, 3 c, 3 d og 19.

Varnaraðilar, B-kk-nf og B-kk-nf T-kk-nf B-kk-nf, greiði óskipt sóknaraðila 250.000 krónur í kærumálskostnað.