535/2015

R slasaðist á fæti við vinnu sína hjá forvera B ehf. á árinu 2005 en fyrirtækið var þá með frjálsa ábyrgðartryggingu og samningsbundna slysatryggingu launþega fyrir starfsmenn sína hjá V hf. R tilkynnti V hf. fyrst um slysið á árinu 2014 og fékk í kjölfarið greiddar skaðabætur en við uppgjör þeirra var dregin frá bótum fyrir varanlega örorku sú fjárhæð sem svaraði til réttar R til greiðslna úr slysatryggingu launþega, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í málinu deildu aðilar um réttmæti þess frádráttar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar R tilkynnti V hf. um slysið hefði krafa til bóta úr slysatryggingu launþega verið fyrnd. Var talið að sú vanræksla R að láta undir höfuð leggjast að sækja um bætur úr tryggingunni, sbr. 21. gr. laga nr. 50/1954 um vátryggingarsamninga, þrátt fyrir að hann hefði haft einkenni frá fætinum allt frá slysdegi, væri á hans ábyrgð, en honum hefði borið í samræmi við meginreglur skaðabótaréttar að takmarka tjón sitt. Var B ehf. því sýknaður af kröfu R.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma K-kk-nf A-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. ágúst 2015. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

I

Stefndi slasaðist á fæti við vinnu sína hjá forvera áfrýjanda, Ingvari Helgasyni hf. 30. maí 2005, en fyrirtækið var þá með frjálsa ábyrgðartryggingu og samningsbundna slysatryggingu launþega fyrir starfsmenn sína hjá Vátryggingafélagi Íslands hf. Stefndi leitaði strax til læknis og á slysadeild Landspítala háskólasjúkrahúss var tekin röntgenmynd af ökkla hans sem leiddi í ljós brot á völubeini. Hann kom aftur til vinnu 6. júní sama ár, en versnaði í kjölfar þess og leitaði á heilsugæslustöð 9. sama mánaðar. Af gögnum málsins verður ráðið að stefndi leitaði næst 15. janúar 2008 til læknis á heilsugæslustöð vegna langvarandi verkja í fæti og fór til skoðunar hjá bæklunarskurðlækni 28. janúar 2008, sem sendi hann í segulómun. Skoðunin sýndi ekki ákveðin áverkamerki og leiddi ekki til sérstakrar meðferðar. Stefndi leitaði aftur til læknis á heilsugæslustöð 12. janúar 2011 vegna verkja um allan líkamann, en þá gekk hann haltur. Í mars 2012 leitaði hann á heilsugæslustöð vegna verkja í mjóbaki með leiðni niður í fótlegg. Í læknisvottorði bæklunarskurðlæknis 2. febrúar 2014 var því lýst að stefndi hafi eftir slysið verið með álagsbundna verki í hægri ökkla og fæti, en hann hafi leitað vegna þessa til læknisins 9. desember 2013. Gekkst hann undir sterasprautumeðferð, en í fyrrgreindu læknisvottorði kom fram að líklegasta langtímalausn stefnda kynni að vera staurliður í neðanvölulið.

Það var fyrst með bréfi stefnda 10. mars 2014 sem hann upplýsti Vátryggingafélag Íslands hf. um slysið. Í kjölfar þess var tjón stefnda metið af lækni og lögfræðingi og gekk stefndi til uppgjörs við vátryggingafélagið á grundvelli þess. Viðurkenndi áfrýjandi skaðabótaskyldu sína vegna slyssins en sök var skipt og stefndi látinn bera hluta tjónsins vegna eigin sakar. Við uppgjör skaðabóta var meðal annars dregin frá skaðabótum fyrir varanlega örorku sú fjárhæð sem svaraði til réttar stefnda til greiðslna úr slysatryggingu launþega miðað við það mat á varanlegu líkamstjóni sem fyrir lá, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ágreiningur málsins lýtur að réttmæti þess frádráttar.

II

Samkvæmt 21. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga sem í gildi voru er stefndi slasaðist, skyldi vátryggður þegar í stað skýra félaginu frá því ef hann ætlaði að hafa uppi kröfur á hendur því vegna vátryggingaratburðar. Eins og að framan er rakið var það fyrst með bréfi 10. mars 2014 sem tryggingafélag áfrýjanda var upplýst um líkamstjón stefnda. Þá var krafa til bóta úr slysatryggingu launþega fyrnd og átti stefndi því ekki kost á því að sækja bætur úr þeirri tryggingu. Sú vangæsla stefnda að láta undir höfuð leggjast að sækja um bætur úr slysatryggingu launþega, sbr. áðurnefnda 21. gr. laga nr. 20/1954, þrátt fyrir að hann hafi haft einkenni frá fætinum allt frá slysdegi, er á ábyrgð hans, en honum bar í samræmi við meginreglur skaðabótaréttar að takmarka tjón sitt. Það fjártjón sem stefndi hefur orðið fyrir vegna þessa er ekki á ábyrgð áfrýjanda, en eins og rakið hefur verið dró áfrýjandi þá fjárhæð frá skaðabótum stefnda sem hann hefði átt rétt til úr slysatryggingu launþega, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Ítrekað hefur komið fram í dómum Hæstaréttar, sbr. meðal annars dóm réttarins 28. febrúar 2013 í máli nr. 544/2012, að ákvæði skaðabótalaga um frádrátt greiðslna samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laganna séu ekki andstæð 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá er sú málsástæða stefnda að frádráttur við bótauppgjör hans hafi falið í sér skuldajöfnuð engum rökum studd og verður henni hafnað.

Samkvæmt framangreindu verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms er staðfest svo og niðurstaða hans um gjafsóknarkostnað.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður, en um gjafsóknarkostnað stefnda fer svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, BL ehf., er sýkn af kröfu stefnda, R-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 600.000 krónur.