556/2012

P var sakfelldur fyrir rán og nytjastuld með því að hafa í félagi með öðrum ráðist með ofbeldi og hótunum um ofbeldi á stafsfólk úra- og skartgripaverslunarinnar A og tekið þaðan 49 armbandsúr, auk þess að hafa tekið fjórar bifreiðar í heimildarleysi til þess að nota við ránið. Þá var hann einnig sakfelldur fyrir þjófnað. Samkvæmt pólsku sakavottorði var P m.a. dæmdur til 7 ára fangelsisrefsingar á árinu 2006 fyrir rán og hylmingu og hafði dómurinn ítrekunaráhrif við ákvörðun refsingar hans, sbr. 2. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með vísan til þessa auk 1., 2., 6., 7. og 8. tölul. 1. mgr. 70. gr., 2. mgr. 70. gr. og 255. gr. almennra hegningarlaga þótti refsing P hæfilega ákveðin fangelsi í 7 ár. Þá var honum gert að greiða V hf. bætur, óskipt með samverkamönnum sínum, þar sem V hf. hefði greitt A ehf. hámarksbætur samkvæmt tveimur vátryggingum verslunarinnar hjá V hf. Í héraði var einnig fallist á bótaskyldu P gagnvart tilteknu starfsfólki verslunarinnar og honum gert að greiða Á bætur vegna þjófnaðar, en ákvæði héraðsdóms um þetta kom ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti þar sem P hafði viðurkennt bótaskyldu sína og fallist á kröfu Á.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 20. júlí 2012 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur um annað en refsingu ákærða, sem verði þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að kröfu Vátryggingafélags Íslands hf. verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

Vátryggingafélag Íslands hf. krefst staðfestingar héraðsdóms á einkaréttarkröfu sinni og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi, sem honum er gefin að sök í ákæru og þar er réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu hér á landi. Samkvæmt pólsku sakavottorði var ákærði dæmdur árið 1998 í 30 klukkustunda ólaunaða vinnu í almenningsþágu fyrir eignaspjöll og fleiri brot. Þá var hann árið 2001 dæmdur í tveggja ára skilorðsbundið fangelsi fyrir kynferðisbrot. Að lokum var ákærði dæmdur á árinu 2006 til 7 ára óskilorðsbundinnar fangelsisrefsingar fyrir rán og hylmingu. Ákærði afplánaði þá refsingu á tímabilinu frá 22. apríl 2008 þar til hann hlaut reynslulausn 26. mars 2009, en frá refsingunni var dregið gæsluvarðhald hans frá 4. júlí 2002 til 20. ágúst 2006. Samkvæmt 2. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er heimilt að láta refsidóma, sem kveðnir hafa verið upp erlendis, hafa ítrekunaráhrif eins og þeir hefðu verið kveðnir upp hér á landi. Verður þessu heimildarákvæði beitt um síðastnefndan dóm. Að því gættu og að öðru leyti með vísan til refsiforsendna hins áfrýjaða dóms og 1., 2., 6., 7. og 8. töluliða 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, 2. mgr. þeirrar lagagreinar, svo og 255. gr. sömu laga, er refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 7 ár. Til frádráttar refsingunni komi gæsluvarðhald, sem ákærði sætti frá 26. febrúar til 12. mars 2012 og frá 20. apríl til 25. júlí sama ár, en ákærði hafði á síðargreinda tímabilinu sætt tímabundnu framsali frá Sviss til Íslands vegna meðferðar þessa máls og var að loknum áfrýjunarfresti afhentur svissneskum yfirvöldum síðastnefndan dag vegna rannsóknar sakamáls þar í landi.

II

Ákærði reisir kröfu sína um frávísun bótakröfu Vátryggingafélags Íslands hf. á því að ekki séu „á þessu stigi máls“ forsendur til þess að dæma um kröfuna þar sem „raunverulegt tjón vegna ránsins“ liggi ekki fyrir. Félagið greiddi tjónþola, E ehf., hámarksbætur samkvæmt tveimur vátryggingum, sem hinn síðarnefndi hafði keypt hjá því. Leiðir félagið rétt sinn frá tjónþola, sbr. 1. mgr. 22. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Af gögnum málsins verður ráðið með fullnægjandi hætti að þær bætur, sem félagið greiddi tjónþola úr tryggingunum, hafi verið lægri en sem nemur því tjóni er hlaust af ráninu. Að þessu virtu og þar sem uppfyllt eru þau skilyrði, sem upp eru talin í 2. mgr. 173. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála um framsetningu bótakröfunnar, eru hvorki efni til að vísa henni frá héraðsdómi né lækkunar hennar að álitum.

Með hinum áfrýjaða dómi var samverkamaður ákærða, X, dæmdur til að greiða Vátryggingafélagi Íslands hf. umkrafða fjárhæð óskipt með ákærða með vöxtum eins og þar greinir. Dóminum var ekki áfrýjað af hálfu samverkamannsins. Þá var annar samverkamaður ákærða, Y, dæmdur 8. mars 2012 með óáfrýjuðum héraðsdómi til að greiða félaginu sömu fjárhæð með nánar tilgreindum vöxtum. Verður ákærði dæmdur til að greiða kröfuna og er greiðsluskylda hans óskipt með fyrrnefndum samverkamönnum. Ákvæði hins áfrýjaða dóms verður því staðfest um einkaréttarkröfu þessa.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfur Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins, B, D og C eru ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti með því að ákærði hefur viðurkennt bótaskyldu sína gagnvart fyrrnefndum einstaklingum og samþykkt kröfu Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað Vátryggingafélags Íslands hf. samkvæmt síðari málslið 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 er staðfest og þá verður ákærði dæmdur til að greiða félaginu 150.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðast að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, P-x-x J-x-x P-x-x, sæti fangelsi í 7 ár, en til frádráttar refsingunni komi gæsluvarðhald hans frá 26. febrúar til 12. mars 2012 og frá 20. apríl til 25. júlí sama ár.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu Vátryggingafélags Íslands hf., auk málskostnaðar vegna hennar, er staðfest og þá greiði ákærði félaginu 150.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 508.597 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, S-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.