180/2004

K var gefið að sök að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis og sviptur ökurétti. Kvaðst K ekki hafa fundið til áfengisáhrifa við aksturinn og vefengdi að vínandamagn í blóði hans hefðu verið yfir því 0,50‰ marki sem 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. umferðarlaga nr. 50/1987 kvæðu á um og neitaði sök. Hélt hann því fram að hann hefði hvorki neytt áfengis fyrir akstur né á meðan á honum stóð. Hins vegar hefði hann drukkið einn sopa úr vodkapela eftir að akstri lauk. Með vísan til tveggja álitsgerða var talið að magn það sem K drakk að akstri loknum væri það lítið að hafið væri yfir skynsamlegan vafa að vínandamagn í blóði hans hefði verið yfir 0,50‰ við aksturinn. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að K hefði gerst sekur um brot gegn fyrrnefndum ákvæðum umferðarlaga. Með vísan til þess að láðst hefði að sakfella K berum orðum fyrir að aka sviptur ökurétti og gera honum refsingu fyrir það var hann ekki sakfelldur fyrir þann verknað enda hefði ákæruvaldið krafist staðfestingar héraðsdóms „að öllu leyti“. Var K gert að sæta fangelsi í 30 daga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 26. apríl 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en einnig af hálfu ákæruvalds, sem krefst nú staðfestingar héraðsdóms.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara mildunar á refsingu.

Samkvæmt ákæru er ákærða gefið að sök að hafa ekið bifreiðinni OX 949 að morgni 24. júlí 2003 undir áhrifum áfengis og sviptur ökurétti um Bæjarháls og Bitruháls í Reykjavík. Eru brot hans talin varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100 gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum. Ákærði neitar sök. Kveðst hann ekki hafa fundið til áfengisáhrifa við aksturinn og vefengir að vínandamagn í blóði hans hafi verið yfir því 0,50‰ marki sem 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga kveður á um.

Í greinargerð ákærða fyrir Hæstarétti og í málflutningi skipaðs verjanda hans fyrir réttinum 7. desember 2004 voru gerðar athugasemdir við að ekki nyti viðhlítandi upplýsinga um hversu mikils magns áfengis ákærði neytti eftir umræddan akstur, þrátt fyrir að það hefði mátt staðreyna af sakargögnum. Af hálfu ákæruvalds hafði ekki verið brugðist við þessum athugasemdum. Með ákvörðun Hæstaréttar 13. desember 2004 var lagt fyrir ríkissaksóknara, með vísan til 2. mgr. 156. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 16. gr. laga nr. 37/1994, að láta fara fram mælingu á því hversu mikils magns áfengis hafi verið neytt að hámarki úr áfengispela þeim, sem tekinn var af ákærða í framhaldi af handtöku hans að morgni fimmtudagsins 24. júlí 2003. Jafnframt var lagt fyrir hann að afla sérfræðilegs álits um, hversu mikið etanólþéttni hefði að hámarki getað vaxið í blóði ákærða við neyslu á þessu áfengismagni miðað við að 40-45 mínútur hafi liðið frá því hann neytti þess þar til honum var tekið blóð það sem gögn málsins greina. Til starfans var fenginn eiturefnafræðingur við læknadeild Háskóla Íslands. Niðurstaða hans lá fyrir 19. janúar 2005 og verður vikið að henni síðar.

Málið var tekið til munnlegs málflutnings á ný að lokinni framangreindri gagnaöflun 15. febrúar 2005.

Eins og fram kemur í héraðsdómi veittu tveir lögreglumenn bifreið ákærða eftirför og höfðu tal af honum á bifreiðastæði við Osta-og smjörsöluna við Bitruháls 12 þar sem hann hafði lagt bifreiðinni án þess að stöðva vél hennar. Er fram komið að ákærði hafi teygt sig í áfengispela og sopið á þegar annar lögreglumannanna kom að bifreiðinni. Hald var lagt á pelann og tekin af honum ljósmynd. Á henni sést að pelinn er axlafullur.

Ákærði var handtekinn um kl. 09.35 þennan morgun og færður til töku blóðsýnis. Samkvæmt blóðtökuvottorði læknis var ákærða dregið blóð kl. 10.15. Að teknu tilliti til vikmarka mældist við rannsókn vínandi í blóði hans 0.94‰. Þá gaf ákærði þvagsýni kl. 10.20 og reyndist það hafa að geyma 1,29‰ af vínanda að teknu tilliti til skekkjumarka. Við yfirheyrslu hjá lögreglu 20. október 2003 kvaðst hann hvorki hafa neytt áfengis fyrir akstur þá um morguninn né á meðan á honum stóð. Hins vegar hafi hann drukkið einn sopa úr vodkapela eftir að akstri lauk. Framburður ákærða fyrir dómi var á sömu lund en þar sagðist hann hafa sopið „allduglega á - verulega duglega af honum.“ Hann sagði aðspurður fyrir dómi að þyngd sín hefði um árabil verið 79 til 81 kg. Í héraðsdómi er rakin álitsgerð K-kvk-ef M-kvk-ef, deildarstjóra hjá lyfjafræðistofnun, og framburður hennar fyrir dómi. Taldi hún, er hún sá mynd af pelanum, vanta 40-50 ml í hann. Við neyslu þess magns myndi vínandi hækka að algjöru hámarki um 0,3‰ til 0,4‰, „miðað við að það skilaði sér allt og þá strax út í blóðrás.“ Við þetta mat tók hún tillit til þyngdar 70-80 kg karlmanns og þess að 40 til 60 mínútur hafi liðið frá drykkju ákærða og fram að töku blóðsýnis. Hún bar einnig að magnið sem mælst hafi í þvagi ákærða styðji þessa niðurstöðu.

Í niðurstöðu áðurnefndrar rannsóknar eiturefnafræðings við læknadeild Háskóla Íslands 19. janúar 2005 kemur fram að hann reikni með að hámarksmagn, sem hægt sé að hugsa sér að ákærði hafi neytt úr pelanum, hafi verið 55 ml. Er niðurstaða hans að mjög ólíklegt sé að neysla 55 ml af 40% vodka gæti leitt til aukningar á þéttni etanóls í blóði ákærða umfram 0,35‰. Væri þá gengið út frá því að ákærði hafi ekki verið léttari en 66 kg þegar hann neytti áfengisins og að hann hafi ekki neytt áfengis síðustu 1-2 klukkustundirnar áður en umræddur atburður átti sér stað. Við rannsóknina var ákærði vigtaður hjá tæknideild lögreglunnar í Reykjavík 31. desember 2004 og reyndist hann vera 75 kg að þyngd. Kvaðst hann við yfirheyrslu hjá lögreglu þann dag hafa verið „eitthvað léttari“ á þeim tíma er aksturinn fór fram. Við áðurnefnda rannsókn eiturefnafræðings og ákvörðun skekkjumarka var allur hugsanlegur vafi metinn ákærða í hag.

Samkvæmt framansögðu er fallist á með héraðsdómara að magn það sem ákærði drakk að akstri loknum sé það lítið að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að vínandamagn í blóði hans hafi verið yfir 0,50‰ við aksturinn. Er því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði hafi gerst sekur um brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga með áorðnum breytingum. Ákærði hefur nú ítrekað öðru sinni gerst sekur um brot gegn 45. gr. umferðarlaga.

Í hinum áfrýjaða dómi segir réttilega að ákærði hafi játað að hafa verið sviptur ökurétti við aksturinn eins og honum er gefið að sök í ákæru. Hins vegar hefur láðst í forsendum dómsins að sakfella hann berum orðum fyrir verknaðinn. Svo virðist sem héraðsdómari hafi heldur ekki gert ákærða refsingu fyrir þennan verknað þar sem löng dómvenja er fyrir því að ítrekaður ölvunarakstur í annað sinn varði fangelsi í 30 daga, en það er sú refsing sem ákærða var dæmd með héraðsdómi. Verður hann því ekki sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga, enda hefur ákæruvaldið krafist staðfestingar héraðsdóms „að öllu leyti.“

Ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, K-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 200.000 krónur.