433/2010

B krafðist skaðabóta úr hendi vinnuveitanda síns, M ehf., vegna líkamstjóns sem hann hlaut við vinnu sínu í kæligeymslu. Hæstiréttur taldi að M ehf. hefði ekki gætt fyrirmæla um að tryggja að framkvæmd vinnu og aðstæður á vinnustað væru þannig að gætt væri fyllsta öryggis starfsmanna, sbr. 37. og 42. gr. laga nr. 46/1980. Voru kröfur B því teknar til greina. Þá hafnaði Hæstiréttur kröfu M ehf., þess efnis að B bæri meðábyrgð á líkamstjóni sínu, enda taldi rétturinn sýnt í málinu að starfsmenn M ehf. hefðu vakið athygli verkstjóra á hinum saknæmu aðstæðum og að ræddar hefðu verið leiðir til úrbóta, sem þó hefði ekki verið hrint í framkvæmd.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. júlí 2010. Hann krefst þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda, Mjólkursamsölunnar ehf., vegna líkamstjóns sem áfrýjandi hlaut í vinnuslysi 16. maí 2006, í kæligeymslu atvinnuhúsnæðis stefnda að Bitruhálsi 1 í Reykjavík. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að hann verði einungis dæmdur skaðabótaskyldur að hluta vegna slyss áfrýjanda og málskostnaður falli niður.

Áfrýjandi hefur stefnt Sjóvá-Almennum tryggingum hf. til réttargæslu fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi varð fyrir slysi við störf sín hjá stefnda laust eftir hádegi 16. maí 2006. Óumdeilt er að hann var á vinnustað til loka vinnudagsins, en hann kveðst sjálfur ekki hafa þá getað unnið neitt vegna slyssins. Hann leitaði til læknis daginn eftir og var óvinnufær samkvæmt læknisvottorði til 6. júní 2006 er hann kom til starfa á ný. Þann dag undirritaði verkstjóri stefnda, H-kk-nf H-kk-nf, ásamt öryggistrúnaðarmanni tilkynningu til Vinnueftirlitsins um slysið. Í skýrslu verkstjórans fyrir dómi kom fram að hann hafi vitað um slysið daginn sem það varð, en ekki hafi þá legið fyrir hversu alvarlegt það var. Hann kvaðst, eftir að honum varð ljóst að áfrýjandi var óvinnufær um nokkurn tíma, hafa ákveðið að bíða með tilkynningu til Vinnueftirlitsins þar til áfrýjandi kæmi aftur til starfa þar sem áfrýjandi hafi þekkt atvik að slysinu, sem hann sjálfur hafi ekki gert.

Stefndi sinnti samkvæmt framansögðu ekki skyldu sinni samkvæmt því sem mælt er fyrir um í 79. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum um að tilkynna vinnuslysið til Vinnueftirlitsins innan viku frá því það átti sér stað. Aðstæður á vinnustað voru óbreyttar þegar tilkynning var send og liggur ekkert fyrir um að ekki hafi verið unnt að rannsaka atvik að slysinu með fullnægjandi hætti, þótt tilkynning hafi ekki verið send á réttum tíma. Að auki hefur við meðferð málsins verið upplýst hvernig atvik að slysinu voru, að því marki sem unnt er. Hefur því brot stefnda á reglum um tilkynningarskyldu á vinnuslysum í 79. gr. laga nr. 46/1980 ekki áhrif við mat á sönnun í málinu.

II

Eins og greinir í héraðsdómi var áfrýjanda ásamt samstarfsmanni sínum, S-kk-þgf G-kk-þgf S-kk-þgf, falið að skipta um reimar í kælibúntum og smyrja í legur. Kælibúntin eru staðsett í um sex metra hæð frá gólfi í kæligeymslunni og notuðu þeir svonefnda skæralyftu til að komast upp að þeim. Var lyftan stöðvuð þegar handrið hennar nam við neðri brún röra, sem lágu neðan við kælibúntin. Á því kælibúnti, sem áfrýjandi og samstarfsmaður hans unnu við, þegar slysið varð, er mannop á öðrum endanum, sem veit út að láréttum kapalstiga. Áfrýjandi, sem átti að fara inn í kælibúntið, þurfti að koma sér fyrst upp úr skæralyftunni og upp á kapalstigann, sem er nálægt því að vera í brjósthæð þegar staðið er í skæralyftunni. Þaðan þurfti hann svo að smeygja sér inn um mannopið í kælibúntið og mjaka sér áfram um 180 sentimetra til að vinna verk það sem honum var falið. Mannopið er þröngt, en kælibúntið er 41 sentimetri á annan veginn en 54 sentimetrar á hinn. Er áfrýjandi hafði sinnt verkefninu mjakaði hann sér liggjandi á bakinu til baka og þegar fæturnir voru komnir út um mannopið fann hann fótfestu til þess að lyfta rassi og mjöðmum yfir brún mannopsins og að því búnu lyfti hann þessum hluta líkamans. Þá skrikaði honum fótur af ástæðum, sem ekki er upplýst um, og féll niður á brún mannopsins með mjóbakið. Hlaut hann af því líkamstjónið, sem hann krefst bóta fyrir í málinu.

III

Þótt verk það, sem áfrýjandi vann umrætt sinn, kunni að hafa verið einfalt voru aðstæður við að komast inn og út úr kælibúntinu og þaðan niður í skæralyftuna þröngar og erfitt um vik með allar hreyfingar. Eru þessar erfiðu aðstæður orsök þess að áfrýjandi varð fyrir líkamstjóninu.

Áfrýjandi hefur lagt fram vottorð lækna um meiðsli sín og afleiðingar þeirra. Telst nægilega sannað að hann hafi í slysinu hlotið líkamsjón, sem haft hefur varanlegar afleiðingar fyrir hann. Í þessu máli, sem höfðað er sem viðurkenningarmál, verður hvorki skorið úr um hverjar hinar varanlegu afleiðingar séu né hvort eldri meiðsli kunni að hafa þýðingu við mat á afleiðingum slyssins.

Ekki er umdeilt í málinu að Vinnueftirlitið hafði hvorki gert athugasemdir við starfsaðstæður í kæligeymslunni eða kælibúntin né skæralyftuna. Í málinu hefur verið lögð fram skýrsla Vinnueftirlitsins frá 2005 um skoðun á skæralyftunni.

Í skýrslum, sem teknar voru fyrir dómi af áfrýjanda, S-kk-þgf G-kk-þgf S-kk-þgf og H-kk-þgf H-kk-þgf, sem var þjónustustjóri stefnda er slysið varð og fór með verkstjórn yfir áfrýjanda og framangreindum samstarfsmanni hans, kemur fram það mat áfrýjanda og verkstjórans að vinnuaðstaðan við framkvæmd verksins hafi ekki verið góð. Fram hafi komið ábending öryggistrúnaðarmanns um úrbætur, sem falist hafi í því að setja annað mannop á hinn enda kælibúntsins, en þannig hefði verið unnt að vinna það verk, sem áfrýjandi sinnti er hann slasaðist, standandi í skæralyftunni. Þessi lausn hefði verið rædd en ekki af þeirri alvöru að leitt hefði til þess að hún kæmi til framkvæmda. Kostnaður hefði að mati þjónustustjóra ekki verið ,,ýkja mikill“. Hann taldi þó að þessi ráðstöfun hefði ,,hugsanlega ekki endilega fyrirbyggt þetta“ slys.

Samkvæmt framansögðu verður að ætla að unnt hefði verið, án verulegs tilkostnaðar, að gera ráðstafanir, sem líklegt er að aukið hefðu öryggi starfsmanna við framkvæmd þeirrar vinnu, sem hér um ræðir. Verður fallist á með áfrýjanda, að sýnt sé fram á, að stefndi hafi ekki gætt fyrirmæla 37. gr. og 42. gr. laga nr. 46/1980 um að tryggja að framkvæmd vinnu og aðstæður á vinnustað væru þannig að gætt væri fyllsta öryggis starfsmanna og beri því ábyrgð á líkamstjóni áfrýjanda.

Á áfrýjanda, sem unnið hafði hjá stefnda um tíu ára skeið, er slysið varð, hvíldi samkvæmt 26. gr. laga nr. 46/1980 skylda til þess að stuðla að öruggum starfsskilyrðum og vekja athygli vinnuveitanda eða verkstjóra á vanbúnaði eins og þeim, sem hér um ræðir. Í málinu er upplýst og óumdeilt að starfsmenn höfðu vakið athygli verkstjóra á aðstæðum og voru ræddar leiðir til úrbóta, sem þó var ekki hrint í framkvæmd. Getur stefndi því ekki borið fyrir sig að skyldu samkvæmt 26. gr. laga nr. 46/1980 hafi ekki verið sinnt og skiptir í því efni ekki máli, hvort það var áfrýjandi eða annar starfsmaður sem kom með ábendinguna. Mátti stefnda því vera kunnugt um vanbúnaðinn. Verður heldur ekki talið að áfrýjandi hafi borið sig gáleysislega að við verkið eða öðru vísi en stefndi ætlaðist til af honum. Verður því hafnað að áfrýjandi eigi að bera meðábyrgð á líkamstjóni sínu.

Samkvæmt framansögðu verður viðurkennd skaðabótaskylda stefnda á líkamstjóni því sem áfrýjandi hlaut í vinnuslysi þann 16. maí 2006 í kæligeymslu atvinnuhúsnæðis stefnda að Bitruhálsi 1 í Reykjavík.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð

Viðurkennd er skaðabótaskylda stefnda, Mjólkursamsölunnar ehf., vegna líkamstjóns er áfrýjandi, B-kk-nf E-kk-nf E-kk-nf, hlaut í vinnuslysi þann 16. maí 2006, í kæligeymslu atvinnuhúsnæðis stefnda að Bitruhálsi 1 í Reykjavík.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 1.000.000 krónur.