539/2008

A stefndi M og krafðist viðurkenningar á því að M væri faðir hans. Þá gerði hann kröfu um þrefalt lágmarksmeðlag á mánuði til 18 ára aldurs. Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi var gerð mannerfðafræðilega rannsókn sem leiddi meira en 99% líkur að því að M væri faðir A. Féll M þá frá kröfu um sýknu af kröfu A um viðurkenningu á faðerni. Ágreiningur aðila snerist því um fjárhæð meðlagsgreiðslna. Talið var að M hafi ekki glatað rétti til að leita endurskoðunar á ákvæðum héraðsdóms um meðlag þó hann hafi unað við niðurstöðu um faðerni stefnda. Var því hafnað kröfu A um frávísun málsins frá Hæstarétti af þeim sökum. Talið var að ekki væri teljandi munur á högum foreldra A. Ekkert hafi komið fram í málinu um að hann byggi við sérstakar þarfir, sem leiði til óvenjulegra útgjalda varðandi framfærslu hans. Var því talið hæfilegt að M greiddi með A meðlag sem svaraði til tvöfalds lágmarksmeðlags eins og það væri ákveðið af Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. október 2008 og krefst þess að hann verði aðeins dæmdur til að greiða með stefnda til fullnaðs 18 ára aldurs hans aðallega einfalt en til vara tvöfalt mánaðarlegt lágmarksmeðlag eins og það er ákveðið af Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni frá 1. september 2007. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt.

Stefndi, sem er fæddur í [...], höfðaði mál þetta með stefnu 22. janúar 2008 til viðurkenningar á því að áfrýjandi væri faðir hans. Jafnframt krafðist stefndi þess að viðurkennt yrði að áfrýjanda bæri frá 1. september 2007 að greiða með sér meðlag, sem næmi þreföldu lágmarksmeðlagi eins og það væri ákveðið hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins, til fullnaðs 18 ára aldurs stefnda. Áfrýjandi tók til varna í málinu og krafðist aðallega sýknu af báðum kröfum stefnda, en til vara af kröfu hans varðandi meðlag. Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi var gerð mannerfðafræðileg rannsókn, sem leiddi „meira en 99%“ líkur að því að áfrýjandi væri faðir stefnda. Af þeirri ástæðu féll áfrýjandi frá kröfu um sýknu af kröfu stefnda um viðurkenningu á faðerni, en hélt á hinn bóginn til streitu dómkröfu sinni að öðru leyti. Með hinum áfrýjaða dómi voru kröfur stefnda teknar að fullu til greina.

Svo sem ráðið verður af fyrrgreindum dómkröfum áfrýjanda fyrir Hæstarétti snýr málskot hans eingöngu að þeirri niðurstöðu héraðsdóms að honum beri að greiða með stefnda þrefalt lágmarksmeðlag. Með höfðun málsins neytti stefndi heimildar í 6. mgr. 57. gr. barnalaga nr. 76/2003 til að leita í senn dóms um faðerni sitt og viðurkenningu á rétti sínum til tiltekins meðlags úr hendi áfrýjanda. Úr því að stefndi kaus að fara þá leið getur áfrýjandi ekki glatað rétti til að leita endurskoðunar á ákvæðum héraðsdóms um meðlag þótt hann uni við niðurstöðu um faðerni stefnda. Samkvæmt því verður hafnað aðalkröfu stefnda um að málinu verði vísað frá Hæstarétti.

Undir rekstri málsins fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi lagt fram frekari gögn um tekjur sínar og efnahag. Þau gögn leiða í ljós að tekjur hans á undanförnum árum hafa verið með þeim hætti, sem lagt var til grundvallar í niðurstöðu hins áfrýjaða dóms, en á árinu 2007 munu þær hafa numið tæpum 8.500.000 krónum. Samkvæmt skattframtali áfrýjanda og maka hans voru eignir þeirra í árslok 2007 samtals að andvirði um 29.000.000 krónur, að frátöldum hlutabréfum sem ætla verður að hafi takmarkað verðgildi nú, en skuldir um 8.500.000 krónur. Tekjur móður stefnda á árinu 2007 voru samkvæmt skattframtali hennar rúmlega 6.500.000 krónur, eignir að andvirði um 24.000.000 krónur og skuldir liðlega 9.000.000 krónur. Samkvæmt þessu er ekki teljandi munur á högum foreldra stefnda, en ekki verður séð að breytingar, sem kunna að hafa orðið á tekjum þeirra og lýst var við málflutning fyrir Hæstarétti, geti haft sérstakt vægi við úrlausn málsins. Ekkert hefur komið fram í málinu um að stefndi búi við sérstakar þarfir, sem leiði til óvenjulegra útgjalda varðandi framfærslu hans. Að þessu virtu er hæfilegt að áfrýjandi greiði með stefnda meðlag, sem svari til tvöfalds lágmarksmeðlags eins og það er ákveðið af Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni.

Rétt er að málskostnaður milli aðilanna í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður. Samkvæmt 11. gr. barnalaga greiðist málskostnaður stefnda á báðum dómstigum úr ríkissjóði, þar á meðal þóknun lögmanns hans fyrir flutning málsins, sem ákveðin skal í dómi. Ákvæði héraðsdóms um þá þóknun er ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti og verður hún því staðfest að gættu því að ekki er um gjafsóknarkostnað að ræða. Um málskostnað stefnda fyrir Hæstarétti fer að öðru leyti samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákvæði héraðsdóms um faðerni stefnda, A, og greiðslu málskostnaðar hans úr ríkissjóði skulu vera óröskuð.

Viðurkennt er að áfrýjanda, M, beri að greiða með stefnda til fullnaðs 18 ára aldurs frá 1. september 2007 mánaðarlegt meðlag, sem svari til tvöfalds lágmarksmeðlags eins og það er ákveðið hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins.

Málskostnaður milli aðilanna í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Málskostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 450.000 krónur.