34/2016

Þ hf. og L hf. deildu um það hvort L hf. hefði við endurútreikning á tveimur lánssamningum, sem höfðu verið bundnir ólögmætri gengistryggingu, verið heimilt að reikna vexti á gjalddaga sem gjaldfallið hefðu fyrir endurútreikninginn eftir 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að Þ hf. væri stórt fyrirtæki á íslenskan mælikvarða og að efnahagur þess hefði áhrif við mat á röskun félagsins og óhagræði af því að þurfa að standa skil á viðbótarkröfunni. Var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að ekki væru efni til að víkja frá meginreglu kröfuréttar um rétt kröfuhafa, sem fengið hefði minna en honum bæri, til viðbótargreiðslu úr hendi skuldara. Var L hf. því sýknað af kröfu Þ hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. janúar 2016. Hann krefst þess að viðurkennt verði að við endurútreikninga á lánssamningum annars vegar 31. ágúst 2004 að fjárhæð 1.335.000.000 krónur og hins vegar 26. ágúst 2005 að fjárhæð 500.000.000 krónur sé stefnda óheimilt að krefja hann um frekari greiðslur en þegar hafi verið inntar af hendi vegna gjalddaga fyrrnefnda samningsins frá 20. desember 2004 til 20. september 2011 og þess síðarnefnda frá 20. febrúar 2006 til 22. ágúst 2011. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi lýtur sakarefni málsins að því hvort stefnda hafi við endurútreikning á fyrrgreindum lánssamningum, sem báðir voru bundnir ólögmætri gengistryggingu, verið heimilt að reikna vexti fyrir liðna tíð eftir 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Með aðilum er ekki ágreiningur um fjárhæð viðbótarkröfunnar, en hún nemur 898.569.856 krónum vegna samningsins 31. ágúst 2004 og 310.742.010 krónum vegna samningsins 26. ágúst 2005 eða samtals 1.209.311.866 krónum. Að þessu virtu verður fallist á það með héraðsdómi að viðbótarkrafan hafi verið umtalsverð hvort sem litið er til höfuðstóls lánssamninganna, vaxtagreiðslna eða aðeins þeirra fjárhæða sem hér er um að tefla.

Endurútreikningar á umræddum lánssamningum miðuðust við 22. ágúst og 20. september 2011. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi námu rekstrartekjur áfrýjanda það ár um 8.400.000.000 krónum og eignir í árslok um 22.800.000.000 krónum. Jafnframt kemur fram í ársreikningi áfrýjanda 2011 að hagnaður af rekstrinum hafi verið um 1.377.000.000 krónur og eigið fé í árslok um 4.755.000.000 krónur. Samkvæmt þessu er áfrýjandi stórt fyrirtæki á íslenskan mælikvarða en þessi efnahagur hefur áhrif við mat á röskun hans og óhagræði af því að þurfa að standa skil á viðbótarkröfunni. Að þessu gættu og að öðru leyti með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður fallist á þá niðurstöðu að ekki séu efni til að víkja frá meginreglu kröfuréttar um rétt kröfuhafa, sem fengið hefur minna greitt en honum bar, til viðbótargreiðslu úr hendi skuldara. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Þorbjörn hf., greiði stefnda, Landsbankanum hf., 1.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.