270/2000

V var útgefandi víxils sem E samþykkti og Þ ábekti. Með dómi Hæstaréttar 15. júní 1995 voru E, V og Þ dæmdir sameiginlega til greiðslu höfuðstólsfjárhæðar víxilsins, að viðbættum dráttarvöxtum og málskostnaði. Að samkomulagi varð milli V og Þ að hvor þeirra greiddi helming dómkröfunnar og greiddi V dómhafa í samræmi við það 2.201.567,50 krónur 18. desember 1995. V bar að hann hefði gengist undir víxilskuldbindinguna í greiðaskyni við E og krafði hann um þá fjárhæð sem hann hafði greitt. Lagt var til grundvallar að V hefði einskis ávinnings notið af því að takast víxilskuldbindinguna á herðar og að ekkert viðskiptasamband hefði verið milli hans og E. Var því talið að með því að greiða helming kröfunnar hefði V öðlast endurgjaldskröfu á hendur E sem þeirri greiðslu nam. Fyrningarfrestur þeirrar endurgjaldskröfu var ekki talinn hafa hafist fyrr en á þeim degi er greiðslan var innt af hendi. Var hún því ekki talin niður fallin fyrir fyrningu þegar málið var höfðað 13. desember 1999. Var niðurstaða héraðsdóms um greiðsluskyldu E því staðfest um annað en dráttarvexti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. júlí 2000. Hann krefst sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 29. ágúst 2000. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um annað en dráttarvexti, sem hann krefst samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 18. desember 1995 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Með dómi Hæstaréttar 15. júní 1995 voru aðaláfrýjandi, gagnáfrýjandi og Þ-kk-nf M-kk-nf dæmdir sameiginlega til að greiða Íslandsbanka hf. höfuðstól víxils ásamt dráttarvöxtum og málskostnaði, sbr. dómasafn 1995 bls. 1706. Víxill þessi, sem var útgefinn og ábektur af gagnáfrýjanda, samþykktur af aðaláfrýjanda og ábektur af Þ-kk-þgf M-kk-þgf, hafði verið settur til tryggingar yfirdráttarheimild á tékkareikningi aðaláfrýjanda í Iðnaðarbanka Íslands hf., síðar Íslandsbanka hf. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi bar gagnáfrýjandi fyrir héraðsdómi að hann hefði gengist undir þessa víxilskuldbindingu í greiðaskyni við aðaláfrýjanda. Hefði ekki verið á milli þeirra viðskiptasamband og hann einskis ávinnings notið vegna undirskriftar sinnar á víxilinn. Eftir að dómur Hæstaréttar lá fyrir varð það að samkomulagi milli gagnáfrýjanda og Þ-kk-ef M-kk-ef að greiða dómkröfuna að helmingi hvor. Greiddi gagnáfrýjandi Íslandsbanka hf. í samræmi við það 2.201.567,50 krónur 18. desember 1995.

II.

Við munnlegan málflutning í Hæstarétti féll gagnáfrýjandi frá því að byggja kröfu sína á auðgunarreglu 74. gr. víxillaga nr. 93/1933.

Leggja verður til grundvallar að gagnáfrýjandi hafi einskis ávinnings notið af því að takst á hendur víxilskuldbindingu þá, er að framan greinir, og ekkert viðskiptasamband verið milli hans og aðaláfrýjanda. Jafnframt liggur fyrir að aðaláfrýjandi hagnýtti sér á sínum tíma úttekt af tékkareikningi sínum hjá Iðnaðarbanka Íslands hf., sem víxillinn stóð til tryggingar á. Með því að greiða Íslandsbanka hf. 18. desember 1995 helming kröfu samkvæmt fyrrgreindum dómi Hæstaréttar öðlaðist gagnáfrýjandi endurgjaldskröfu á hendur aðaláfrýjanda, sem þeirri greiðslu nam. Fyrningarfrestur þeirrar endurgjaldskröfu hófst ekki fyrr en þann dag, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var hún því ekki fallin niður fyrir fyrningu þegar aðaláfrýjanda var birt stefna í málinu 13. desember 1999. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um annað en upphafstíma dráttarvaxta. Ekki liggur fyrir að gagnáfrýjandi hafi haft uppi kröfur á hendur aðaláfrýjanda fyrr en með höfðun máls þessa. Verða dráttarvextir því dæmdir frá 13. desember 1999, sbr. 4. mgr. 9. gr. vaxtalaga.

Aðaláfrýjandi verður dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er staðfestur um annað en dráttarvexti, sem greiðast samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 13. desember 1999 til greiðsludags.

Aðaláfrýjandi, E-kk-nf M-kk-nf, greiði gagnáfrýjanda, V-kk-þgf E-kk-þgf, 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.