739/2015

M og A voru ákærð fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot, M með því að hafa staðið að ólögmætum innflutningi á 9.053,55 g af amfetamíni að 69 til 70% styrkleika, 194,81 g af kókaíni að 64% styrkleika og 10.027,25 g af MDMA að 78% styrkleika, ætluðu til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni, en A fyrir að hafa tekið á móti pakkningum og tösku frá M sem hann hafði talið að innihéldu öll framangreind ávana- og fíkniefni og fyrir að hafa ætlað að koma þeim áleiðis til ótilgreindra aðila hér á landi. M játaði að hafa veitt fíkniefnunum viðtöku í Hollandi og flutt þau til Íslands með farþegaflugi, en neitaði að hafa haft ásetning til að flytja hingað til lands fíkniefnin sem voru í ferðatösku dóttur sinnar sem einnig var með í för. Að virtri frásögn M um aðdraganda ferðarinnar og með hliðsjón af hinu mikla magni fíkniefna var talið hafið yfir skynsamlegan vafa að hún hafi vitað eða að minnsta kosti hlotið gera sér grein fyrir að taska dótturinnar hefði að geyma nokkurn veginn sama magn fíkniefna og hennar eigin taska. Var hún því sakfelld samkvæmt ákæru og var brot hennar talið varða við 2. mgr. 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. A játaði að hafa tekið að sér það verkefni að sækja töskur M, en neitaði að hafa vitað að um fíkniefni væri að ræða. Talið var hafið yfir allan vafa að A hefði mátt vera ljóst að hann væri að leggja fíkniefnainnflutningi lið og hefði hann látið sér í léttu rúmi liggja hvaða efni þetta væru og í hvaða magni. Var hann því einnig sakfelldur samkvæmt ákæru og var brot hans talið varða við 2. mgr. 173. gr. a. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 20. gr. þeirra. Við ákvörðun refsingar M var fyrst og fremst litið til þess að um var að ræða fádæma mikið magn sterkra fíkniefna sem hún flutti hingað til lands af yfirlögðu ráði, sbr. 1., 3. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá var einnig höfð hliðsjón af því að hlutverk hennar var einvörðungu í því fólgið að koma efnunum hingað til lands og fá þau öðrum í hendur. Til refsilækkunar kom að hún bauð lögreglu aðstoð og tók síðan að undirlagi hennar þátt í aðgerð til að upplýsa málið frekar, sbr. 8. og 9. tölulið áðurnefndrar málsgreinar. Við ákvörðun refsingar A var litið til þess að þótt hlutur hans í flutningi efnanna á áfangastað hefði verið mun veigaminni en M, væri brot hans stórfellt vegna hins mikla magns sterkra fíkniefna. Var refsing M ákveðin fangelsi í 8 ár en A fangelsi í 4 ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 22. október 2015 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur.

Ákærða M-kvk-nf krefst þess að hún verði sýknuð af sakargiftum um að hafa flutt hingað til lands 10.027,25 g af efninu MDMA, en að öðru leyti að refsing hennar verði milduð.

Ákærði A-kk-nf F-kk-nf krefst þess aðallega að hann verði sýknaður, en til vara að refsing hans verði milduð.

I

Í málinu er ákærðu M-x-x gefið að sök að hafa 3. apríl 2015 „að beiðni ótilgreindra aðila, flutt hingað til lands með flugi“ frá Amsterdam í Hollandi „samtals 9.053,55 g af amfetamíni að 69 til 70% styrkleika, 194,81 g af kókaíni að 64% styrkleika og 10.027,25 g af MDMA, að 78% styrkleika, ætluðu til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni.“ Þá er ákærði A-kk-nf F-kk-nf sakaður um að hafa 7. sama mánaðar við Hótel Frón í Reykjavík „tekið á móti pakkningum og tösku frá ákærðu M-x-x sem hann taldi að innihéldu öll framangreind ávana- og fíkniefni, og fyrir að hafa ætlað að koma þeim áleiðis til ótilgreindra aðila hér á landi til að hægt yrði að koma efnunum í söludreifingu, en lögreglan hafði þá áður lagt hald á efnin og komið fyrir gerviefni í þeirra stað.“ Er háttsemi ákærðu M-x-x talin varða við 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og háttsemi ákærða A-kk-ef F-kk-ef við þá grein, sbr. 1. mgr. 20. gr. sömu laga.

Málsatvikum er lýst stuttlega í hinum áfrýjaða dómi og þar er gerð ítarleg grein fyrir framburði beggja ákærðu og vitna fyrir héraðsdómi. Við komuna hingað til lands 3. apríl 2015 voru ákærða M-kvk-nf og dóttir hennar stöðvaðar við tolleftirlit, en hvor þeirra hafði meðferðis eina ferðatösku. Við leit í töskunum kom í ljós mikið magn fíkniefna, sem vógu ásamt umbúðum rúmlega 10 kg í hvorri tösku um sig, og voru mæðgurnar handteknar í kjölfar þess. Við skýrslutöku hjá lögreglu daginn eftir kvaðst ákærða ekki vita hvað hafi verið í töskunum. Spurð hvort hún hafi verið að flytja fíkniefni kaus hún að svara því ekki, en bætti við að hún vildi aðstoða lögregluna eftir bestu getu.

Fyrir héraðsdómi bar ákærða M-kvk-nf að hollenskt par, karl og kona sem hún nafngreindi, hefði beðið sig um að fara þessa ferð og taka með sér „tvo þrjá litla pakka svona kíló hvern“ með einhverju efni sem hún hefði ekki vitað hvað var. Fyrir þetta hafi hún átt að fá greiddar 20.000 evrur. Kvaðst ákærða hafa látið parið fá föt sín og allt dót sitt og dóttur sinnar til ferðarinnar fyrirfram og þau séð um að pakka ofan í ferðatöskurnar sem þeim mæðgum hafi síðan verið afhentar skömmu fyrir innritun á flugvellinum ytra. Samkvæmt gögnum málsins kom ákærða hingað til lands ásamt nafngreindum hollenskum manni í byrjun desember 2014 og aftur í byrjun febrúar 2015. Í bæði skiptin dvöldu þau hér í þrjá daga. Spurð um tildrög fyrri ferðarinnar við aðalmeðferð málsins svaraði ákærða að hún hefði á þeim tíma verið í miklum fjárhagslegum vandræðum, en svo hafi komið „einhver sem ég hélt að væri vinur minn og spurði hvort ég vildi koma með honum til Reykjavíkur og þannig fór ég með í fyrsta skipti en ég var sjálf ekki með neitt þá“. Aðspurð sagðist ákærða hafa fengið 5.000 evrur greiddar fyrir þetta skipti, en var ekki beðin um að skýra frá því fyrir dómi hvort og þá hve mikið hún hefði fengið greitt fyrir síðari ferðina. Hins vegar var ákærða spurð hvort fíkniefni hefðu verið flutt inn í fyrri ferðinni og hvað hún hafi haldið að þau tvö hafi verið að gera. Fyrri spurningunni svaraði hún neitandi, en þeirri síðari þannig: „Fyrsta skipti vissi ég ekki neitt en svo næsta skipti þá fór mig að gruna og þannig kynntist ég líka fólki sem kom til mín seinna meir til þess að spyrja hvort ég vildi fara í þessa ferð.“ Síðar í skýrslu sinni fyrir dómi lét ákærða svo um mælt að hún hafi verið spurð af áðurnefndu pari hvort hún vildi taka með það sama og ferðafélagi hennar hafi verið „búinn að taka tvisvar sinnum og þegar þar að kom vissi ég að hann hafði tekið ... tvo þrjá litla pakka svona kíló hvern og ég vissi ekki hvaða efni það var“.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi skýrði ákærða lögreglu frá því strax eftir að hún var handtekin að hún ætti að fara á ákveðið hótel og hringja í tiltekið símanúmer. Meðal gagna málsins er skýrsla lögreglu um aðgerðir, sem gripið var til af hennar hálfu í kjölfarið til að leitast við að upplýsa málið frekar, auk endurrits af því sem fram kom í símtölum ákærðu við aðra meðan hún dvaldi á hótelinu næstu daga. Þá hefur verið lögð fyrir Hæstarétt samantekt um umræddar aðgerðir. Í þessum skjölum kom meðal annars fram að ákærða hafi viljað vinna með lögreglu og láta sem hún hefði ekki verið handtekin. Fíkniefnin voru fjarlægð úr ferðatöskunum og gerviefni komið fyrir í annarri þeirra, svo og í gjafapakka sem verið hafði í hinni. Mörg símtöl og smáskilaboð fóru milli ákærðu og annarra á tímabilinu frá 3. til 7. apríl 2015, en síðastnefnda daginn var henni skipað að fara með aðra töskuna og pakkann út í bifreið sem senn yrði ekið að hótelinu. Ákærða fór að fyrirmælunum og í framhaldi af því var ökumaður bifreiðarinnar, ákærði A-kk-nf F-kk-nf, tekinn höndum af lögreglu. Einn af þeim lögreglumönnum, sem kom að handtökunni, bar vitni fyrir dómi og var meðal annars spurður hvort ákærði hefði verið undir áhrifum lyfja eða fíkniefna eða hvort vitnið hefði tekið eitthvað eftir því. Vitnið svaraði: „Ég tók nú ekki eftir því, en honum var bara brugðið og ... náfölnaði og var smeykur.“

Samkvæmt matsgerðum, sem lagðar hafa verið fram og gerð er grein fyrir í héraðsdómi, var magn og styrkleiki fíkniefnanna, sem fundust í ferðatöskum mæðgnanna, sá sami og greindur er í ákæru. Í matsgerð 30. apríl 2015 var tekið fram að úr amfetamíninu, sem var falið í tösku ákærðu M-x-x, væri unnt að búa til efni með venjulegum neyslustyrkleika sem væri tæplega 42 kg að þyngd. Þá mætti búa til úr kókaíninu 430 g af efni með algengum neyslustyrkleika. Loks væri þess kostur að framleiða um 85.000 töflur af MDMA úr því efni, sem komið hafði verið fyrir í töskunni hjá dóttur ákærðu, miðað við meðalstyrkleika í slíkum töflum sem seldar væru til neyslu. Má varlega ætla að verðmæti alls þess magns fíkniefna, sem fannst í töskunum tveimur, hafi numið á bilinu frá 400.000.000 til 600.000.000 krónum.

II

Eins og áður greinir fannst fádæma magn fíkniefna með miklum styrkleika í ferðatöskum þeim sem ákærða M-kvk-nf og dóttir hennar höfðu meðferðis við komuna hingað til lands 3. apríl 2015. Skipti verðmæti fíkniefnanna sem fyrr segir hundruðum milljónum króna.

Ákærða heldur því fram að hún hafi aðeins haft ásetning til að flytja hingað til lands fíkniefnin sem voru í ferðatösku sinni en ekki í tösku dóttur sinnar. Svo sem að framan er rakið bar ákærða meðal annars fyrir héraðsdómi að hún hafi þegið 5.000 evrur fyrir að fara fyrstu ferðina til landsins í byrjun desember 2014. Kvaðst hún ekki hafa verið „með neitt þá“ og ekki vitað af því að fíkniefni hefðu verið með í för í það skipti, en sig hafi farið að gruna að svo hafi verið í næstu ferð sem farin var í byrjun febrúar 2015. Ákærða sagðist hafa viljað taka með sér í ferðina, sem mál þetta er sprottið af, „tvo þrjá litla pakka“ af fíkniefnum „svona kíló hvern“. Að sögn hennar lét hún hollenska parið fá föt og aðra persónulega muni sína og dóttur sinnar og sá parið um að pakka niður í töskurnar sem þeim mæðgum voru afhentar skömmu fyrir innritun í flugið frá Amsterdam. Sé þessi frásögn ákærðu lögð til grundvallar og jafnframt litið til þess hve fíkniefnin, sem fundust í hvorri tösku, voru þung og fyrirferðarmikil er hafið yfir skynsamlegan vafa að hún vissi eða að minnsta kosti hlaut að gera sér grein fyrir að taska dótturinnar hefði að geyma nokkurn veginn sama magn fíkniefna og hennar eigin taska. Ennfremur að svo mikið magn fíkniefna væri ætlað til sölu í ágóðaskyni. Samkvæmt því verður ákærða sakfelld fyrir þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákæru og felur í sér brot gegn 2. mgr. 173. gr. a. almennra hegningarlaga.

Í hinum áfrýjaða dómi var ranglega dregin sú ályktun af fyrrgreindum vitnisburði lögreglumannsins, sem kom að handtöku ákærða A-kk-ef F-kk-ef, að ekki hafi verið talið að ákærði hefði verið undir áhrifum lyfja eða annarra efna þegar hann var handtekinn. Eins og rakið hefur verið kom einungis fram hjá vitninu að hann hafi ekki tekið eftir því hvort ákærði hafi verið undir slíkum áhrifum. Þótt ákærði hafi verið undir áhrifum nautnalyfja umrætt sinn, svo sem hann sjálfur heldur fram, veldur það ekki refsileysi þeirrar háttsemi sem hann er ákærður fyrir, sbr. 17. gr. almennra hegningarlaga. Að því gættu og með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti verður ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 173. gr. a. sömu laga, sbr. 1. mgr. 20. gr. þeirra.

Samkvæmt 2. mgr. 173. gr. a. almennra hegningarlaga varðar það þann fangelsi allt að 12 árum sem gegn ákvæðum laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni flytur inn eða tekur við slíkum efnum í því skyni að afhenda þau gegn verulegu gjaldi eða á annan sérstaklega saknæman hátt. Við ákvörðun refsingar ákærðu M-x-x verður fyrst og fremst að líta til þess að um var að ræða fádæma mikið magn sterkra fíkniefna, sem hún flutti hingað til lands af yfirlögðu ráði, sbr. 1., 3. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Einnig ber að hafa hliðsjón af því að hlutverk hennar var einvörðungu í því fólgið að koma efnunum hingað til lands og fá þau öðrum í hendur. Til refsilækkunar kemur að ákærðu hefur ekki áður verið gerð refsing fyrir brot svo að vitað sé. Einnig lýsti hún því yfir strax eftir handtöku að hún vildi veita lögreglu aðstoð og tók síðan að undirlagi hennar þátt í aðgerð til að upplýsa málið frekar, sbr. 8. og 9. tölulið áðurnefndrar málsgreinar. Þótt aðgerðin bæri ekki tilætlaðan árangur verður ákærðu ekki um það kennt. Samkvæmt öllu þessu er refsing hennar ákveðin fangelsi í 8 ár og kemur gæsluvarðhald, sem hún hefur sætt, til frádráttar refsingunni eins og í dómsorði greinir. Vegna hins mikla magns sterkra fíkniefna, sem um var að ræða, er brot ákærða A-kk-ef F-kk-ef stórfellt þótt hlutur hans í flutningi efnanna á áfangastað hafi verið mun veigaminni en ákærðu M-x-x. Að teknu tilliti til þess og að ákærði, sem á að baki nokkurn sakaferil, á sér engar málsbætur er refsing hans ákveðin fangelsi í 4 ár og kemur gæsluvarðhald, sem hann sætti um tíma, til frádráttar refsingunni eins og fram kemur í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað verða staðfest.

Samkvæmt 1. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærðu gert að greiða helming af áfrýjunarkostnaði málsins, þar með talin af málsvarnarlaunum skipaðra verjenda sinna sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærða M-x-x F-x-x v-e-x T-x-x sæti fangelsi í 8 ár, en til frádráttar kemur gæsluvarðhald sem hún hefur sætt frá 4. apríl 2015.

Ákærði A-kk-nf F-kk-nf F-kk-nf sæti fangelsi í 4 ár, en til frádráttar kemur gæsluvarðhald sem hann sætti frá 8. til 22. apríl 2015.

Héraðsdómur skal að öðru leyti vera óraskaður.

Ákærða M-kvk-nf greiði 480.550 krónur af áfrýjunarkostnaði málsins, sem eru helmingur af málsvarnarlaunum verjanda hennar, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 930.000 krónum og ferðakostnaði hans 31.100 krónum. Ákærði A-kk-nf F-kk-nf greiði 465.000 krónur af áfrýjunarkostnaði málsins, sem eru helmingur af málsvarnarlaunum verjenda hans, hæstaréttarlögmannanna B-kk-ef H-kk-ef 558.000 krónum og V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef 372.000 krónum. Jafnframt greiði ákærðu óskipt 35.979 krónur sem eru helmingur af öðrum áfrýjunarkostnaði.