675/2009

X var ákærður fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa slegið A í andlitið með glerglasi. Í málinu var talið að ekki hefði verið færð fram lögfull sönnun um að X hefði framið það afbrot sem hann var ákærður fyrir og var hann sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 17. nóvember 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur.

A hefur skilað greinargerð til Hæstaréttar og krefst þess að ákvæði héraðsdóms um skaðabætur og vexti verði staðfest og að ákærði verði dæmdur til að greiða honum málskostnað.

Ákærði krefst aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms og heimvísunar málsins, en til vara sýknu. Að því fágengnu krefst hann þess að refsing verði milduð. Þá gerir hann kröfu um að skaðabótakröfu A verði aðallega vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

I

Krafa ákærða um ómerkingu héraðsdóms er annars vegar reist á því að frumrannsókn lögreglu sé áfátt sem og sönnunarfærslu ákæruvalds fyrir dómi. Hins vegar telur hann mat héraðsdóms á trúverðugleika vitna rangt og að héraðsdómur hefði átt að vera fjölskipaður samkvæmt 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Ætlaðir annmarkar á frumrannsókn lögreglu og sönnunarfærslu ákæruvalds fyrir dómi eru atriði sem koma til meðferðar við mat á því hvort ákæruvaldið hefur fullnægt sönnunarskyldu sinni í málinu samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 en geta ekki leitt til ómerkingar héraðsdóms. Í forsendum hins áfrýjaða dóms kemur fram að héraðsdómur metur framburð vitnanna E og D ótrúverðugan. Ekki verður talið að niðurstaða málsins ráðist af framburði þessara vitna. Hér á eftir verður vikið að forsendum héraðsdóms að því er varðar vitnisburð A og B. Forsendur dómsins, sem að þessu lúta, eru þess háttar að unnt er að fjalla um þær fyrir Hæstarétti án tillits til mats á trúverðugleika vitnanna. Samkvæmt þessu eru ekki efni til að fallast á með ákærða að nauðsynlegt hafi verið að beita heimild 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 til þess að fjölskipa héraðsdóm. Verður aðalkröfu ákærða því hafnað.

II

Í málinu liggur fyrir að árásarþoli, vitnið A, og vitnið B báru ekki á staðnum kennsl á mann þann sem veitti A áverkana. Í frumskýrslu lögreglu af vettvangi er haft eftir A að nokkra menn hafi borið að þar sem hann og B ræddu saman. Einn úr hópnum muni heita C og hafa verið með B í [...]skóla. Hafi C ásamt öðrum farið að skipta sér af. Muni C hafa farið að ýta við A sem hafi ýtt á móti en verið sleginn í andlitið með glasi. Hann hafi ekki vitað hver hafi slegið sig með glasinu. Í skýrsluna er einnig skráð: „Erfiðlega gekk að fá framburð frá B vegna ástands og uppnáms en hún gat ekki gefið lýsingu á geranda né öðrum en sagði að C hefði verið á vettvangi með árásarmanni.“ Í skýrslu sem A gaf hjá lögreglu daginn eftir, þegar hann bar fram kæru á hendur ákærða og nafngreindi hann, kvaðst hann hafa verið „nokkuð ölvaður og B var mjög ölvuð.“ Fyrir dómi staðfesti vitnið að hafa haft þessi ummæli við lögreglu.

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi kvaðst A hafa komist að nafni ákærða í gegnum G. Hefði hann beðið G að hringja í C, sem G hafi þekkt, til að fá upplýsingar um manninn sem hefði verið í fylgd með honum. Þaðan væri nafn ákærða komið. Í skýrslu sem G gaf hjá lögreglu 25. nóvember 2008 kvaðst hann hafa hringt í C og spurt „hvort það gæti verið að hann hafi verið með X í bænum þessa nótt“. Hefði C kannast við það. Fyrir dómi kvaðst G sjálfur hafa verið með C félaga sínum á veitingastaðnum [...] þetta kvöld. Hefði hann síðar um kvöldið séð hann „með X strákur sem ég man úr [...]“. Í skýrslu fyrir dómi kvaðst C muna eftir símtali við G en ekki eftir efni þess. Voru þetta efnislega sömu svör og hann hafði gefið lögreglu 22. nóvember 2008.

Fram er komið í málinu að vitnin A og B skoðuðu ljósmyndir af ákærða áður en þau voru kvödd til myndsakbendingar hjá lögreglu 19. maí 2009. Að auki bar B fyrir dómi að hún hefði kannast við ákærða, sem verið hefði í sama grunnskóla og hún. Hefði hún ekki séð hann í mörg ár. „Ég hafði séð hann áður en ég kveikti ekki alveg strax en ég hafði séð andlitið áður.“ Af þessu er ljóst að við myndsakbendinguna voru þessi vitni ekki endilega að benda á mann, sem þau hefðu séð á vettvangi, heldur frekar þann sem þau höfðu síðar á grundvelli eigin athugana talið að hefði veitt A áverkana. Af þessu leiðir að myndsakbendingin hefur ekki þýðingu fyrir sönnunarfærslu ákæruvalds á hendur ákærða, og fá því forsendur héraðsdóms að því er þetta varðar ekki staðist.

Í forsendum hins áfrýjaða dóms er lagt upp úr framburði vitnisins G um hvað vitnið C eigi að hafa sagt við hann í símtali og endursögn G á ætluðum ummælum C lögð til grundvallar. Sá síðarnefndi kom sjálfur fyrir dóm og svaraði spurningum um samtalið. Verður ekki fallist á að við þessar aðstæður sé unnt að byggja á nefndri endursögn viðmælanda hans um samtalið.

III

Þegar gögn málsins eru virt í heild virðist málið liggja þannig fyrir, að vitnin A og B hafi ekki getað gefið lýsingu á árásarmanninum. Athugun þeirra sjálfra hafi, fyrir tilverknað vitnisins G, leitt til þess að þau felldu grun á ákærða og A beindi kæru sinni að honum. Virðist ábending G um ákærða geta hafa helgast af því að hann kvaðst sjálfur hafa séð vitnið C í félagsskap ákærða á veitingastað í nágrenninu fyrr um kvöldið. Bendir orðalag í fyrrgreindri lögregluskýrslu G til þess að hann hafi sjálfur af þessari ástæðu nefnt ákærða til sögunnar í símtalinu við C. Vitnið C hefur, hvorki hjá lögreglu né fyrir dómi, staðfest að ákærði hafi ráðist á A. Er með hliðsjón af öllu þessu ekki unnt að fallast á með ákæruvaldinu að lögfull sönnun hafi verið færð fram í málinu um að ákærði hafi framið það afbrot sem hann er ákærður fyrir. Verður hann því sýknaður af ákærunni.

Af þessu leiðir að bótakröfu A verður vísað frá héraðsdómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008. Staðfest verður fjárhæð málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða í héraði og réttargæslumanns brotaþola. Greiðast þær fjárhæðir úr ríkissjóði.

Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti var J-kk-nf H-kk-nf hæstaréttarlögmaður fyrst skipaður verjandi ákærða og skilaði hann greinargerð af hans hálfu til réttarins. Síðar var sú skipun felld niður og G-kk-nf Á-kk-nf hæstaréttarlögmaður skipaður í staðinn. Flutti hann málið munnlega fyrir Hæstarétti. Með hliðsjón af þessu verður báðum verjendunum ákveðin málflutningsþóknun fyrir Hæstarétti að viðbættum virðisaukaskatti svo sem í dómsorði greinir. Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfu ákæruvaldsins í málinu.

Skaðabótakröfu A er vísað frá héraðsdómi.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um fjárhæð málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða í héraði, V-kk-ef H. V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og þóknun réttargæslumanns brotaþola í héraði, Ó-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, skulu vera óröskuð.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun skipaðra verjenda ákærða fyrir Hæstarétti, J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef Á-kk-ef hæstaréttarlögmanna, 188.250 krónur til hvors.