435/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu N um að dómari viki sæti í máli L gegn honum. L reisti kröfu sína á tveimur samningum við N um kaup á hlutafé í E fyrir tilgreint verð og taldi N hafa vanefnt greiðsluskyldu sína samkvæmt þeim. Undir rekstri málsins hafnaði dómari málsins kröfu N um frávísun. Taldi N að með tilteknu orðalagi í úrskurðinum hefði héraðsdómari bundið hendur sínar þegar til þess kæmi að kveða upp efnisdóm í málinu og ástæða væri til að draga óhlutdrægni hans með réttu í efa. Í Hæstarétti var fallist á með héraðsdómi að í hinum tilvitnuðu orðum hefði einungis falist lýsing á því hver grundvöllur stefnukröfunnar væri. Með þeim athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 8. júlí 2011 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. júní 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að dómari viki sæti í málinu. Kæruheimild er í a. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að K-kvk-nf S-kvk-nf, settur héraðsdómari, víki sæti í málinu.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Mál þetta er rekið af hálfu varnaraðila til heimtu ætlaðrar skuldar sóknaraðila við hann. Kröfu sína kveður varnaraðili reista á tveimur samningum hans við sóknaraðila frá 30. nóvember 2007, en efni þeirra hafi lotið að kaupum hins síðarnefnda á tilteknu hlutafé í Hf. Eimskipafélagi Íslands fyrir tilgreint verð, sem efna skyldi 29. febrúar 2008. Varnaraðili telur að sóknaraðili hafi vanefnt greiðsluskyldu sína samkvæmt samningunum. Hann sendi sóknaraðila greiðsluáskorun 17. mars 2009 og innheimtubréf 25. júní sama ár og krafði hann um greiðslu á 253.258.029 krónum, auk vaxta og kostnaðar, en hluti þeirrar fjárhæðar, 14.245.719 krónur, var vegna þeirra tveggja samninga er áður greinir. Kemur fram í innheimtubréfinu að gagnkröfur sóknaraðilans vegna afleiðusamninga hafi verið dregnar frá upphaflegri kröfu. Varnaraðili ritaði sóknaraðila annað bréf 20. október 2009 þar sem gefinn var kostur á að ,,gera upp þá samninga sem liggja að baki skuld yðar samkvæmt aðalefni sínu, gegn útgáfu afsals undirliggjandi verðmæta.“ Sóknaraðili varð ekki við þessari áskorun og höfðaði varnaraðili mál þetta 30. október 2009. Í stefnu til héraðsdóms kemur fram að stefnufjárhæðin, 44.624.119 krónur, sé ,,samningsfjárhæð“ þeirra tveggja samninga sem áður greinir.

Sóknaraðili krafðist frávísunar málsins vegna vanreifunar þess. Taldi hann meðal annars að á skorti að skýrður væri mismunur á þeirri fjárhæð sem hann væri talinn skulda varnaraðila samkvæmt greiðsluáskorun og innheimtubréfi annars vegar og stefnufjárhæðinni hins vegar.

Með úrskurði héraðsdóms 30. mars 2011 var kröfu um frávísun málsins hafnað. Röksemdir dómsins fyrir þeirri niðurstöðu voru einkum, að misræmi í fjárhæðum leiddi af því að notaðar væru mismunandi uppgjörsaðferðir á þeim samningum, sem um ræðir. Í úrskurðinum sagði einnig svo: ,,Uppgjör samkvæmt dómkröfunni er í samræmi við samninga aðila, þ.e. krafa um efndir in natura, og getur það ekki varðað frávísun málsins þótt [NVN ehf.] hafi áður en til málshöfðunar kom verið krafinn um efndir eftir öðrum aðferðum.“

Sóknaraðili telur að með tilvitnuðum orðum í úrskurðinum 30. mars 2011, einkum orðunum ,,er í samræmi við samninga aðila“ hafi héraðsdómari bundið hendur sínar þegar til þess kemur að kveða upp efnisdóm í málinu. Ástæða sé því til þess að draga óhlutdrægni héraðsdómarans með réttu í efa og beri dómaranum því að víkja sæti í málinu vegna vanhæfis, sbr. g. lið 5. gr. laga nr. 91/1991.

Héraðsdómur hafnaði kröfunni með hinum kærða úrskurði.

Fallist er á með héraðsdómi að í hinum tilvitnuðu orðum hafi einungis falist lýsing á því að grundvöllur stefnukröfunnar væri sá, að verið væri að krefjast efnda samkvæmt aðalefni þeirra tveggja samninga, sem varnaraðili telur að séu í gildi milli hans og sóknaraðila.

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur. Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað, sbr. a. lið 1. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, NVN ehf., greiði varnaraðila, Landsbanka Íslands hf., 300.000 krónur í kærumálskostnað.