450/2000

Í tók skammtímatryggingu, svokallaða víðtæka eignatryggingu, hjá V á nokkrum tækjum tengdum kvikmyndagerð og framleigði tækin til fyrirtækisins K, sem sagt var með aðsetur í Hollandi. Tækjunum var aldrei skilað og kom í ljós að K var ekki til og að um svikastarfsemi væri að ræða. Í dómi Hæstaréttar sagði að Í og V hefðu lengi átt með sér viðskipti af því tagi sem hér er fjallað um og verði að miða við það að Í hafi verið kunnir skilmálar víðtækrar eignatryggingar þegar stofnað var til vátryggingarsamnings þess sem málið lýtur að. Samkvæmt skilmálunum var það skilyrði að hinir tryggðu munir væru í umsjá vátryggðs og sérstaklega þyrfti að semja um undantekningar frá þessari reglu. Tilvísun í vátryggingaskírteini þess efnis að hið vátryggða væru ýmis tæki “v/Kroon” og viðræður milli starfsmanna aðila um hugsanleg not erlends fyrirtækis af tækjunum þóttu ekki fela í sér sönnun þess að um þetta hafi verið sérstaklega samið. Var V sýknað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. desember 2000 og krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann verulegrar lækkunar á stefnukröfu og að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í héraðsdómi er gerð grein fyrir málsatvikum og ágreiningi aðila. Eins og þar kemur fram tók stefndi skammtímatryggingu hjá áfrýjanda á nokkrum tækjum, tengdum kvikmyndagerð, fyrir tímabilið 9. til 12. júlí 1999. Var um að ræða svokallaða víðtæka eignatryggingu. Í skírteini vegna tryggingarinnar sagði um hið vátryggða að það væri „Tökuvél, linsa, upptökutæki ofl. v/KROON“. Tæki þessi framleigði stefndi til fyrirtækis, sem hafði bréfleiðis og símleiðis haft samband við hann, KROON Film Productions, sem sagt var með aðsetur í Hollandi. Voru þau afhent manni, sem ætlað var að væri frá því fyrirtæki, hinn 10. júlí 1999, en leiga vegna tækjanna var þá staðgreidd. Tækjunum var aldrei skilað og kom í ljós að ofangreint fyrirtæki var ekki til og að um svikastarfsemi var að ræða, sem fleiri en stefndi urðu fyrir barðinu á.

Af gögnum málsins sést að aðilar þess hafa lengi átt með sér viðskipti af því tagi, sem hér er um fjallað. Þar kemur fram að stefndi hafði frá árinu 1990, þar til umdeild trygging var tekin, tryggt lausafé hjá áfrýjanda í 32 skipti, þar af var í 28 tilvikum um víðtæka eignatryggingu að ræða. Í munnlegum málflutningi fyrir Hæstarétti var því haldið fram af hálfu stefnda, að hann hefði aldrei fengið senda skilmála vegna slíkrar tryggingar. Þessu hefur ekki verið haldið fram fyrr í málinu og gegn mótmælum áfrýjanda er þessi málsástæða of seint fram komin. Verður við það að miða að stefnda hafi verið kunnir skilmálar víðtækrar eignatryggingar þegar stofnað var til vátryggingasamnings þess, sem mál þetta tekur til.

Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. skilmála víðtækrar eignatryggingar hjá áfrýjanda var það skilyrði hennar að hinir tryggðu munir væru í umsjá vátryggðs. Í 2. mgr. sömu greinar sagði að semja þyrfti sérstaklega við félagið um undantekningu frá þessari reglu, þ.e. þegar hið vátryggða væri í umsjá annarra en vátryggðs. Eins og áður greinir áttu stefnda, sem er fyrirtæki í atvinnurekstri, að vera fyllilega ljós þessi ákvæði skilmálanna, sem voru ótvíræð. Varð hann að semja skýrlega um það við áfrýjanda ef um það frávik yrði að ræða að tækin yrðu í umsjá annars en hans sjálfs. Tilvísun í vátryggingaskírteini með ofangreindum hætti til KROON og viðræður milli starfsmanna aðila um hugsanleg not erlends fyrirtækis af tækjunum verða ekki talin fela í sér sönnun þess að um þetta hafi verið sérstaklega samið. Ber þegar af þessari ástæðu að sýkna áfrýjanda af kröfu stefnda.

Dæma ber stefnda til að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., skal vera sýkn af kröfu stefnda, Íslensku kvikmyndasamsteypunnar ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 600.000 krónur.