869/2016

L bauð út verk sem fólst í sandblæstri og málun í Sigöldustöð. N ehf. átti lægsta tilboð í verkið og á grundvelli þess gerðu aðilar með sér verksamning. Þegar unnið hafði verið við verkið um nokkurn tíma kom í ljós að stálfletir höfðu verið sprautaðir með sinki undir málningu en það hafði ekki komið fram í útboðsgögnum. Deildu aðilar um hvort N ehf. ætti kröfu á L um frekari verklaun en samið var um sökum þess að sandblástur hefði vegna sinkhúðarinnar reynst tímafrekari og kostnaðarsamari en ætla hefði mátt af útboðsgögnum. N ehf. krafði L auk þess um greiðslu á eftirstöðvum reiknings á grundvelli verksamningsins. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í málinu lægju fyrir tvær matgerðir dómkvaddra manna og bæri þeim saman um að verkið hefði orðið seinlegra vegna sinkhúðarinnar og fyrirhöfn við framkvæmd þess aukist. Hefði því verið um að ræða breytingu á verkinu frá því sem verklýsing gaf til kynna. N ehf. gerði strax athugasemd á verkfundi eftir að upplýst varð um tilvist sinkhúðarinnar. Hefði því verið gefið tilefni fyrir L til að bregðast strax við ef víkja átti frá þeirri kröfu samkvæmt verklýsingu að málmfletir yrðu sandblásnir þannig að eftir stæði hreint stál og breyta þannig að sinkhúðin yrði látin halda sér á flötum þar sem viðloðun hennar við stálið væri ennþá næg. Að virtum skýrslum fyrir dómi var talið að L hefði í engu vikið frá kröfum í verklýsingu. Þá hefði L ekki hnekkt því mati að breyta hefði mátt vali á tegund málningar ef ákvörðun hefði verið tekin um að láta sinkhúðina halda sér. Hefði L með afstöðu sinni tekið áhættu af auknum kostnaði af framkvæmd verksins ef leitt yrði í ljós að umfang þess yrði meira af þessum sökum. Talið var að með matsgerðunum væri nægilega fram komið að vegna húðarinnar hefði framkvæmd verksins orðið mun örðugri og seinlegri en N ehf. hefði mátt reikna með á grundvelli verklýsingarinnar. Ætti EN ehf., sem hafði fengið kröfuna framselda frá N ehf., því tilkall til greiðslu úr hendi L vegna þessa. Hvað varðaði fjárhæð greiðslunnar kom fram að áðurnefndum matsgerðum bæri fjarri því saman um hver aukning á umfangi verksins hefði verið vegna sinkhúðarinnar. Yrði í hvorugu tilviki séð að stuðst hefði verið við tilraunir til afkastamælinga sem gætu gefið fyllilega marktæka mynd af samanburði á sandblæstri á málmflötum, sem verktaki hefði mátt reikna með á grundvelli verklýsingar, og þeim flötum sem N ehf. þurfti að sandblása í raun. Ótvírætt væri þó að aðferðir sem beittar voru við undirbúning annarrar matgerðarinnar hlytu að standa þessu verulega nær. Var hún því lögð til grundvallar við útreikning á kröfu EN ehf. Loks var hafnað gagnkröfu L um greiðslu tafabóta til skuldajafnaðar kröfu EN ehf. um greiðslu eftirstöðva fyrrgreinds reiknings sem og öðrum liðum í gagnkröfu L enda lægju engin haldbær gögn fyrir um þá. Var L því einnig gert að greiða EN ehf. eftirstöðvar reikningsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 30. desember 2016. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér aðallega 115.765.922 krónur, til vara 89.587.375 krónur en að því frágengnu 63.408.828 krónur, í öllum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 29. september 2009 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi bauð stefndi í mars 2009 út verk sem fólst í meginatriðum í sandblæstri og málun á sniglum og sográsum fyrir þrjár vélar í Sigöldustöð, þremur inntakslokum, tveimur vinnulokum og stálklæðningu í fjórum inntökum. Þá var gert ráð fyrir að rist í inntaki yrði yfirfarin og lagfærð eftir þörfum. Normi ehf. átti lægsta tilboðið í verkið, samtals 75.500.000 krónur án virðisaukaskatts, en af þeirri fjárhæð voru 35.668.000 krónur vegna sandblásturs á 2.960 fermetrum og var einingarverð fyrir þennan verkþátt því 12.050 krónur. Á grundvelli tilboðsins undirrituðu stefndi og Normi ehf. verksamning 5. maí 2009. Gert var ráð fyrir að verkið hæfist 2. júní 2009 og því lyki 31. ágúst sama ár. Þegar unnið hafði verið við verkið um nokkurn tíma kom í ljós að stálfletir höfðu verið sprautaðir með sinki undir málningu en það kom ekki fram í útboðsgögnum. Gerði Normi ehf. athugasemdir við þetta á verkfundi 28. júlí 2009 og áskildi sér rétt til aukagreiðslu af þessum sökum. Tafir urðu á verkinu og var því endanlega lokið 20. október 2009.

Í málinu deila aðilarnir einkum um hvort Normi ehf. eigi kröfu á stefnda um frekari verklaun en samið var um sökum þess að sandblástur hafi vegna sinkhúðarinnar reynst tímafrekari og kostnaðarsamari en ætla hafi mátt af útboðsgögnum. Snýst ágreiningur aðila að þessu leyti bæði um greiðsluskyldu stefnda og fjárhæðir. Þá krefur áfrýjandi stefnda um greiðslu á eftirstöðvum reiknings á grundvelli verksamningsins, 10.515.071 krónu sem út af fyrir sig er ekki deilt um, en stefndi telur sig hafa greitt þær með skuldajöfnuði við gagnkröfur sínar sem hann rekur einkum til tafabóta vegna seinkunar á verklokum.

Með yfirlýsingu 22. september 2011 framseldi Normi ehf. áfrýjanda þá kröfu sem hér er til úrlausnar. Með hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp með sérfróðum meðdómsmönnum, var stefndi sýknaður af kröfu áfrýjanda.

II

Stefndi ber meðal annars fyrir sig að áfrýjandi sé ekki réttur aðili að framangreindri kröfu þar sem lagt sé bann við því í grein 12.1 í almennum útboðs- og samningsskilmálum um verkframkvæmdir, ÍST 30:2003, sem hafi verið hluti af verksamningi stefnda við Norma ehf., að verktaki setji annan í sinn stað án samþykkis verkkaupa.

Samkvæmt nefndri grein í skilmálunum er verkaka óheimilt án samþykkis verkkaupa að láta annan ganga inn í tilboð sitt eða taka við skyldum sínum samkvæmt verksamningi að nokkru eða öllu leyti. Með áðurgreindu framsali Norma ehf. 22. september 2011 tók áfrýjandi ekki við nokkurri skyldu félagsins við stefnda samkvæmt verksamningnum, heldur við rétti þess til hugsanlegrar greiðslu. Verður stefndi því ekki sýknaður á grundvelli aðildarskorts áfrýjanda.

III

1

Í verklýsingu sem var hluti af verksamningi stefnda við Norma ehf. var lagt til grundvallar að allir svonefndir vatnsvegir í Sigöldustöð, sem klæddir væru stáli, hefðu verið málaðir með þremur umferðum af tiltekinni tegund málningar sem innihéldi blý. Ástandi þeirra var meðal annars lýst á eftirfarandi hátt: „Töluverð sýnileg tæring er á stagskóflum í sniglum og stálklæðningu í sogsrásum. Sýnileg tæring á öðrum verkflötum eru stakar ryðbólur, sem gefa tilefni til að undirliggjandi ryðmyndun sé til staðar undir málningu. Ástand stálklæðningar í inntökum liggur ekki fyrir. Ástand inntaksristar framan við inntökin kemur ekki í ljós, fyrr en búið verður að lækka vatnshæð í inntaksskurðinum. Inntaksristin var galvanhúðuð í upphafi og hefur ástand hennar ekki verið metið síðan 1993.“ Samkvæmt verklýsingunni átti verktaki að sandblása „allt stályfirborð að lágmarki ... í staðal Sa 2,5 skv. ISO 8501-1 og hrjúfleika Segm. 2-3 skv. ISO 8503“, en eins og málið liggur fyrir verður að miða við að þessar kröfur hafi falið í sér að eftir sandblástur stæði eftir hreint yfirborð stáls sem bæði málning og ryð hefði verið fjarlægt af. Að loknum sandblæstri átti verktaki að mála þessa fleti með málningu sem viðurkennd væri fyrir „sambærilegar aðstæður og eru til staðar í vatnsvegum Sigöldustöðvar“ og ætti hann að velja og leggja þessa málningu til, en valið yrði háð samþykki stefnda og þyrfti framleiðandi að ábyrgjast hana með verktaka. Í verklýsingunni var þessu öllu ítarlega lýst og lagt til grundvallar að verkið yrði unnið í áföngum á þann hátt að vatn yrði hverju sinni tæmt af tilteknum hlutum vatnsvega í stöðinni til að komið yrði við sandblæstri og málun ásamt nauðsynlegum viðgerðum.

2

Sem fyrr segir kom ekki fram fyrr en nokkru eftir að Normi ehf. hóf verkið að umrædd sinkhúð væri undir málningu á stálflötum. Aðilana greinir á um hvort tilvist sinkhúðarinnar hafi leitt til breytinga á verkinu og haft áhrif á framgang þess, svo og hvor þeirra hafi þá borið áhættu af því. Á verkfundi 28. júlí 2009 gerði félagið athugasemd um að „sprautuzink“ hafi „tafið sandblástur með svörtum sandi“ og áskildi sér rétt „til að fara fram á aukagreiðslu vegna tafa við sandblástur á zinki.“ Á verkfundinum beindi stefndi því til félagsins að beiðni um slíka greiðslu yrði að koma fram skriflega og varð félagið við því með bréfi 5. ágúst sama ár. Í því kom meðal annars fram að félagið teldi „zink á yfirborði vinnuflata“ valda því að tími við sandblástur hefði þrefaldast frá því sem ráðgert hafi verið.

Af þessum sökum óskaði stefndi eftir því að verkfræðistofan Mannvit hf. gerði „samanburð á sandblæstri á stáli með og án sinks“ og stóð hún að tilraun í þessu skyni 18. ágúst 2009 að viðstöddum fulltrúum Norma ehf. og stefnda. Samkvæmt skýrslu verkfræðistofunnar 19. sama mánaðar reis við framkvæmd þessarar tilraunar ágreiningur um hvort málmfletir sem þar átti að vinna við væru marktækir til samanburðar á aðstæðum annars vegar á verkstað og hins vegar þeim sem verktaki hefði mátt búast við eftir verklýsingu. Í skýrslunni kom fram að í tilrauninni hafi tekið um þrefalt lengri tíma að sandblása málmflöt með sinki en slíkan flöt með málningu ef notast var við svonefndan svartan sand en um tvöfalt lengri tíma ef beitt var stálsandi. Að öðru leyti var þess getið að rætt hafi verið um að gera frekari tilraunir og sett fram tillaga um hvernig þær gætu farið fram. Eftir gögnum málsins varð ekkert af því. Ekki verður séð að stefndi hafi brugðist frekar við ítrekuðum athugasemdum Norma ehf. vegna tafa af völdum sinkhúðarinnar meðan á verktíma stóð.

3

Stefndi heldur því meðal annars fram að vinna við að fjarlægja sinkhúðina hafi hvorki verið aukaverk né viðbótarverk í skilningi fyrrnefndrar verklýsingar og skilmálanna ÍST 30:2003. Samkvæmt nánar tilgreindum ákvæðum þeirra megi engar breytingar gera á verki nema með samþykki verkkaupa og beri að semja um þær skriflega. Eftir ákvæðum verklýsingarinnar hafi talist til aukaverka allar minni háttar lagfæringar á stáli ásamt því meðal annars að sjóða í göt á rafsuðustrengjum, fjarlægja suðulús og slípa niður skarpa kanta og brúnir. Hið sama hafi átt við um allar minni háttar lagfæringar á steypu sem ekki væri unnt að fella undir verkþætti í tilboðsskrá. Samkvæmt þessu hafi vinna við að fjarlægja sinkhúðina ekki fallið undir skilgreiningu á aukaverki. Að auki hafi sú vinna ekki verið umfangsmeiri en sú sem miðað hafi verið við í verklýsingu þegar tillit sé tekið til þess að undir sinkhúðinni hafi stálið hvergi nærri verið tært eða ryðgað í þeim mæli sem ella hefði mátt búast við.

Í málinu liggja fyrir tvær matsgerðir dómkvaddra manna, annars vegar frá 8. júní 2011 sem áfrýjandi aflaði og hins vegar frá 31. júlí 2013 sem stefndi aflaði. Þessum matsgerðum ber saman um að verkið hafi orðið seinlegra vegna sinkhúðarinnar og fyrirhöfn við framkvæmd þess aukist. Var því um að ræða breytingu á verkinu frá því sem verklýsing gaf til kynna.

Samkvæmt grein 16.1 í skilmálunum ÍST 30:2003 var stefnda „heimilt að krefjast breytinga á umfangi verksins innan eðlilegra marka“, eftir atvikum með þeim afleiðingum að verktaki öðlaðist rétt á sérstakri greiðslu vegna aukins kostnaðar sem af breytingu leiddi eða verklaun sættu lækkun vegna minni kostnaðar af framkvæmd verks í breyttu horfi, sbr. greinar 16.2 og 16.3. Stefndi hefur mótmælt því að hann hafi krafist þess við framkvæmd verksins að umrædd sinkhúð yrði fjarlægð. Eins og að framan er rakið gerði Normi ehf. strax athugasemdir á verkfundi eftir að uppvíst varð um tilvist sinkhúðarinnar. Var því gefið tilefni fyrir stefnda til að bregðast strax við ef víkja hefði átt frá þeirri kröfu samkvæmt verklýsingu að málmfletir yrðu sandblásnir þannig að eftir stæði hreint stál og breyta þannig verkinu að sinkhúðin yrði látin halda sér á flötum þar sem viðloðun hennar við stálið var ennþá næg.

Stefndi hefur borið því við að krafa um að fjarlægja alla sinkhúð af stálflötum hafi í raun komið frá framleiðanda málningarinnar sem Normi ehf. hafi útvegað til verksins, en á því hafi félagið borið ábyrgð. Í skýrslu sem deildarstjóri tæknideildar stefnda gaf fyrir héraðsdómi kom fram að eftir að komið hafi í ljós að sinkhúð væri undir málningu hafi risið spurning um hvort fjarlægja ætti hana og hafi það verið „ráðlegging að málningarframleiðandinn myndi ekki samþykkja, ábyrgjast málningarkerfið sitt nema að væri byrjað frá hreinu stáli. Þess vegna héldum við okkur bara við kröfur útboðsgagnanna um að blása þetta niður í þennan hreinleika sem þar var.“ Aðspurður hvort það hafi verið krafa stefnda að allt sinkið yrði blásið í burtu svaraði hann: „Ja það var alltaf krafa að það yrði blásið sem sagt niður í stál, í þarna einhvern grófleika Sa 2,5 eða eitthvað slíkt. Það var alltaf krafa í útboðsgögnunum frá upphafi.“ Spurður um hvort komið hafi til tals að slá af kröfum um að fjarlægja sinkhúðina kvað hann það ekki hafa komið fram að hún væri til „einhverra stórbrotinna vandræða annað en það að menn vildu meina að það væri, stálið væri betra heldur en það var í fyrri pípum sem við höfðum verið í og hérna það kom til tals hvort við ættum að láta sinkið bara vera áfram ... það var eiginlega seljandi málningarkerfisins sem að ber ábyrgð á því að þeirra kerfi byggir á því að þú byrjir frá stáli, ekki frá einhverjum öðrum grunn sem að þeir ekki þekkja og vita þannig að þess vegna var það já ákvörðun að ... standa við kröfur útboðsins að blása niður í stál.“ Nánar spurður um hvort afstaða málningarframleiðandans hafi ráðið því að sinkið yrði fjarlægt svaraði hann því að það hafi verið „náttúrulega ákvörðun í útboðsgögnum að það yrði sem sagt blásið niður í stál og þeirri ákvörðun var ekkert breytt í raun og veru með vísan til þess að ... það væri óljóst með ábyrgð á málningarkerfinu ef það yrði gert, sem sagt það yrði breytt út frá því sem að sagt var, að það ætti að hreinsa þetta.“

Fyrir héraðsdómi var verkefnastjóri stefnda við verkið spurður um hvort það hafi verið krafa frá málningarframleiðandanum að sinkið yrði fjarlægt og svaraði hann þannig: „Ja það var alveg, það er ljóst að, að sinkið varð að fara. Það er að segja menn ... gera ekki endilega kröfu til að blæbrigði hverfi en sink það varð að hreinsa þetta inn að málmi sem maður segir.“

Að virtum framangreindum skýrslum fyrir dómi er ljóst að þótt komið hafi fram sinkhúð undir málningu vék stefndi í engu frá kröfum í verklýsingu um hversu langt yrði að ganga við sandblástur, en sem fyrr segir var þar miðað við að þegar honum lyki stæði eftir hreint yfirborð stáls sem bæði málning og ryð hefði verið fjarlægt af. Stefndi hefur ekki hnekkt því að breyta hefði mátt vali á tegund málningar ef ákvörðun hefði verið tekin um að láta sinkhúðina halda sér. Með afstöðu sinni tók stefndi áhættu af auknum kostnaði af framkvæmd verksins ef leitt yrði í ljós að umfang þess hafi af þessum sökum orðið annað og meira en verklýsing gaf til kynna. Í henni var einskis getið um tilvist sinkhúðarinnar. Með fyrrnefndum matsgerðum er nægilega fram komið að vegna þeirrar húðar varð framkvæmd verksins mun örðugri og seinlegri en Normi ehf. hefði mátt reikna með á grundvelli verklýsingarinnar. Að þessu öllu gættu á áfrýjandi tilkall til greiðslu úr hendi stefnda vegna þessa.

4

Ágreiningur er með aðilum um hvernig ákveða eigi greiðslu til áfrýjanda af framangreindu tilefni. Eins og fram er komið aflaði hvor aðilanna fyrir sig matsgerðar dómkvaddra manna og var í þeim báðum komist að þeirri niðurstöðu að umfang verksins hafi aukist frá því, sem Normi ehf. hafi mátt reikna með á grundvelli verklýsingar, vegna þess að sinkhúðin var fjarlægð við sandblásturinn. Matsgerðunum bar á hinn bóginn fjarri því saman um hver þessi aukning hafi verið.

Í matsgerðinni frá 8. júní 2011 sem áfrýjandi aflaði var gengið út frá því að hlutfall milli afkasta við sandblástur eftir því hvort um væri að ræða stálflöt annars vegar með sinkhúð og hins vegar án hennar væri á bilinu 1,9 til 2,6 en þar við bættist hækkun á kostnaði verktaka um á bilinu 11 til 23% vegna viðleitni til að halda verkáætlun. Á þessum grunni var komist að þeirri niðurstöðu að „sanngjarnt einingarverð“ fyrir sandblástur væri á bilinu 25.000 til 38.000 krónur á hvern fermetra í stað 12.050 króna sem tilboð Norma ehf. tók mið af. Var jafnframt talið að röskun á verkinu af þessum sökum ætti að leiða til hækkunar á öðrum liðum verklauna samkvæmt tilboði Norma ehf. þannig að liður vegna starfsmannakostnaðar ætti að hækka úr 1.930.000 krónum í 3.700.000 til 5.000.000 krónur, liður vegna rekstrar á aðstöðu ætti að hækka úr 400.000 krónum í 750.000 til 1.050.000 krónur og liður vegna söfnunar á blýmenguðum úrgangi ætti að hækka úr 640.000 krónum í 1.200.000 til 1.700.000 krónur. Þá var talið að þessi röskun á verkinu hafi tafið framgang þess um 35 virka daga. Aðalkrafa áfrýjanda fyrir Hæstarétti er reiknuð út frá hærri fjárhæðinni sem matsmenn komust að niðurstöðu um í hverjum lið, varakrafa hans frá meðaltali milli hærri og lægri fjárhæðarinnar og þrautavarakrafa frá lægri fjárhæðinni, en í öllum tilvikum bætast svo við áðurnefndar eftirstöðvar reiknings Norma ehf. á grundvelli verksamningsins, 10.515.071 króna.

Í matsgerðinni frá 31. júlí 2013 sem stefndi aflaði var komist að þeirri niðurstöðu að miðað við „hreinsun að Sa 2,5“, eða með öðrum orðum að eftir stæði hreint yfirborð stáls sem málning, ryð og eftir atvikum sinkhúð hefði verið fjarlægð af, væru „afköst í sandblæstri á verulega tærðu sléttu yfirborði u.þ.b. 23% (meðaltal) hærri en við blástur á máluðu og sinkhúðuðu sléttu ótærðu yfirborði.“ Í þeirri matsgerð var hvorki reiknað út hvaða áhrif þessi munur á afköstum hefði á einingarverð í verklið vegna sandblásturs né fjallað um hvort þetta ætti að leiða til breytinga á fjárhæðum vegna annarra verkliða.

Framangreindan mun á niðurstöðum matsgerðanna um áhrif sinkhúðarinnar á afköst við sandblástur er einkum að rekja til þess á hvers konar málmflötum tilraunir voru gerðar til afkastamælinga við vinnslu hvorrar matsgerðar fyrir sig. Í fyrri matsgerðinni var byggt á tilraunum sem gerðar voru með sandblæstri á svonefndri vinnuloku sem var að hluta til með sinkhúð undir málningu, málaðri stálplötu án sinkhúðar og stálplötum sem stefndi lagði til og matsmenn lýstu þannig að þær hafi verið alryðgaðar og að hluta með slitróttri og illa farinni málningarhúð en án sinkhúðar. Töldu matsmenn máluðu plötuna hafa verið í allgóðu samræmi við lýsingu í útboðsgögnum á öðrum verkflötum en stagskóflum og klæðingu í sográs, en plöturnar sem stefndi lagði til á sama hátt í samræmi við lýsingu á verkflötum stagskóflna og klæðningar í sográs. Í síðari matsgerðinni var stuðst við tilraunir sem gerðar voru í sandblæstri annars vegar á inntaksröri í Sigölduvirkjun sem á var bæði málning og sinkhúð og hins vegar á tærðum stálplötum án málningar eða sinkhúðar úr annarri virkjun stefnda.

Þegar matsgerðirnar tvær eru virtar verður í hvorugu tilviki séð að stuðst hafi verið við tilraunir sem geti gefið fyllilega marktæka mynd af samanburði á sandblæstri á málmflötum, sem verktaki hefði mátt reikna með á grundvelli verklýsingar, og þeim flötum sem Normi ehf. þurfti að sandblása í raun. Ótvírætt er þó að aðferðir sem beittar voru við undirbúning síðari matsgerðarinnar hljóti að standa þessu verulega nær en aðferðirnar að baki fyrri matsgerðinni. Eins og málið liggur fyrir verður því að styðjast við niðurstöðu síðari matsgerðarinnar.

5

Sem fyrr segir var komist að þeirri niðurstöðu í matsgerðinni frá 31. júlí 2013 að afköst í sandblæstri á málmflötum án sinkhúðar, hliðstæðum þeim sem Normi ehf. hafi mátt gera ráð fyrir á grundvelli verklýsingar, hefðu orðið 23% meiri en raun varð á við framkvæmd verksins vegna sinkhúðarinnar. Því til samræmis verður að leggja til grundvallar að einingarverð fyrir sandblástur á hverjum fermetra þurfi að hækka úr 12.050 krónum í 15.650 krónur til þess að áfrýjandi fái hæfilegt endurgjald fyrir verkið í breyttri mynd, en ekki verða séð haldbær rök fyrir því að atvik þessi geti staðið til þess að endurgjald fyrir aðra verkliði en sandblástur taki samsvarandi hækkun. Í málinu virðist óumdeilt að flatarmál þess sem sandblásið var við framkvæmd verksins hafi þegar upp var staðið verið alls 3.047,6 fermetrar. Samkvæmt þessu á áfrýjandi kröfu á hendur stefnda á þessum grunni að fjárhæð 10.971.360 krónur, en við hana verður að bæta 24,5% virðisaukaskatti, 2.687.983 krónum, þannig að úr verða samtals 13.659.343 krónur.

Áfrýjandi hefur jafnframt krafist þess sem áður segir að stefnda verði gert að greiða sér eftirstöðvar reiknings fyrir hluta umsaminna verklauna, en reikningur þessi var gefinn út 29. september 2009 og fjárhæð hans 11.505.369 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Inn á reikning þennan, sem ágreiningur stendur að engu leyti um, hefur stefndi greitt 990.298 krónur og eru eftirstöðvar hans því 10.515.071 króna. Þá fjárhæð telur stefndi sig hafa greitt með skuldajöfnuði, sem lýst hafi verið yfir í lokauppgjöri hans vegna verksins 22. desember 2009, með kröfu um í fyrsta lagi tafabætur vegna seinkunar á verklokum, 8.528.250 krónur, í öðru lagi bætur „vegna sands í lögnum“, 786.299 krónur, og í þriðja lagi endurgreiðslu kostnaðar „vegna endurúttekta“ sem Normi ehf. hafi átt sök á, 1.200.522 krónur. Um einstaka liði í þessari gagnkröfu er þess að gæta að í matsgerðinni frá 31. júlí 2013 var komist að þeirri niðurstöðu að umfang verksins hafi aukist vegna vinnu sem rekja mætti til sinkhúðar á málmflötum, en ekki var metið sérstaklega hversu verktími hefði átt lengjast af þessum sökum. Einnig liggur fyrir að nokkrar tafir urðu á framvindu verksins vegna vatnsleka sem stefndi bar áhættu af. Að auki voru Norma ehf. falin margvísleg aukaverk á verktímanum gegn sérstakri greiðslu, en ekkert liggur fyrir um hvort eða í hvaða mæli þau geti hafa tafið fyrir framgangi verksins að öðru leyti. Jafnframt verður að líta til þess að á verktímanum gerði stefndi engan áskilnað um greiðslu tafabóta. Að þessu öllu gættu verður að hafna gagnkröfu stefnda um slíkar bætur. Um aðra áðurgreinda liði í gagnkröfu stefnda liggja engin haldbær gögn fyrir. Verður þeim þegar af þeirri ástæðu hafnað og stefnda þannig gert að greiða eftirstöðvar reikningsins.

Samkvæmt öllu framangreindu verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 24.174.414 krónur. Krafa áfrýjanda á grundvelli reikningsins frá 29. september 2009 ber dráttarvexti af óskertri fjárhæð reikningsins fram til 22. desember sama ár þegar stefndi innti af hendi innborgun á hana, en eftirstöðvar reikningsins frá þeim degi. Krafa áfrýjanda vegna hækkunar verklauna ber á hinn bóginn dráttarvexti frá 12. október 2011, en þann dag var mál þetta höfðað, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Landsvirkjun, greiði áfrýjanda, Eignarhaldsfélaginu Norma ehf., 24.174.414 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 11.505.369 krónum frá 29. september 2009 til 22. desember sama ár, af 10.515.071 krónu frá þeim degi til 12. október 2011, en af 24.174.414 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 5.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.