28/2006

Rúmir tíu mánuðir liðu frá skýrslutökum og málflutningi til dómsuppsögu í opinberu máli en málið hafði verið endurupptekið um mánuði fyrir dómsuppsögu án þess þó að skýrslutökur og raunverulegur endurflutningur hafi farið fram. Eins og á stóð varð að telja að skýrslutökur og munnlegur málflutningur hafi ekki komið að því gagni sem til er ætlast samkvæmt lögum um meðferð opinberra mála. Varð því ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og meðferð málsins í héraði frá og með aðalmeðferð þess og leggja fyrir héraðsdómara að taka það til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 27. desember 2005 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærðu og upptöku muna, en þyngingar á refsingu.

Ákærðu krefjast þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar málsmeðferðar. Til vara krefjast þeir að þeir sýknu af öllum kröfum ákæruvalds, en að því frágengnu að fangelsisrefsing þeirra verði milduð og fésektir lækkaðar.

Ákæra í máli þessu var gefin út 20. júlí 2004 og var það þingfest 14. september sama ár. Aðalmeðferð fór fram 3. febrúar 2005. Voru ákærðu mættir og þeir yfirheyrðir auk þess sem teknar voru skýrslur af sex vitnum. Málið var síðan tekið til dóms að loknum munnlegum málflutningi. Héraðsdómari tók málið fyrir á ný 10. nóvember sama ár og sagði í bókun þess þinghalds að ókleift hafi verið að leggja dóm á málið innan tilskilins tíma vegna veikinda dómara eftir dómtöku þess og röskunar sem því fylgdi, og þrátt fyrir tilraunir hafi ekki tekist að koma við endurflutningi fyrr. Væri málið því endurupptekið til munnlegs málflutnings að nýju. Fyrir liggur að málið var ekki endurflutt í reynd í þinghaldinu 10. nóvember heldur var látið við það sitja að málflytjendur vísuðu í fyrri málflutningsræður, en héraðsdómari hafði undir höndum upptökur af þeim. Þá munu sakflytjendur hafa afhent dómara vélritaðar málflutningsræður sínar og hliðsjónargögn. Að því loknu var málið tekið til dóms að nýju og dómur á það lagður 8. desember sama ár.

Samkvæmt 3. mgr. 129. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála skal munnlegur málflutningur í opinberum málum fara fram að loknum skýrslutökum yfir ákærðu og vitnum. Fram kemur í athugasemdum við þessa grein í frumvarpi að lögunum að ætlast er til að aðalmeðferð fari fram í einni lotu. Þó er heimilt samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins að taka skýrslur af ákærða eða þýðingarmiklum vitnum áður en aðalmeðferð hefst verði sá sem skýrsluna á að gefa fjarverandi vegna lögmætra forfalla. Þá skal samkvæmt 2. mgr. 133. gr. laganna kveða upp dóm svo fljótt sem unnt er og að jafnaði ekki síðar en þremur vikum eftir dómtöku.

Þegar dómur var kveðinn upp í máli þessu 8. desember 2005 voru tíu mánuðir liðnir frá skýrslutökum og málflutningi, og var málið sem fyrr segir endurupptekið um mánuði fyrir dómsuppsögu án þess þó að skýrslutökur og raunverulegur endurflutningur hafi farið fram. Eins og hér stóð á verður að telja að skýrslutökur og munnlegur málflutningur hafi ekki komið að því gagni sem til er ætlast. Í ljósi þessa verður ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og meðferð málsins í héraði frá og með aðalmeðferð þess 3. febrúar 2005 og leggja fyrir héraðsdómara að taka það til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Allur sakarkostnaður af meðferð málsins til þessa í héraði og fyrir Hæstarétti verður greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjenda ákærðu í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur ásamt meðferð málsins í héraði frá og með aðalmeðferð þess 3. febrúar 2005 að telja og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Allur sakarkostnaður í héraði og áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, samtals 1.495.743 krónur, þar með talin málsvarnarlaun G-kk-ef Ó-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, skipaðs verjanda ákærða B-kk-ef E-kk-ef í héraði, 383.460 krónur, og málsvarnarlaun skipaðs verjanda annarra ákærðu í héraði og allra ákærðu fyrir Hæstarétti, F-kk-ef A-kk-ef F-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 1.063.230 krónur.