390/2014

G var borinn sökum um ölvunarakstur með tveimur ákærum. Í þeirri fyrri var honum gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þar sem alkóhólmagn í blóði hans hafi reynst 2,02. Í síðari ákærunni var honum gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. ákvæðisins með vísan til þess að alkóhólmagn í blóði hefði þá mælst 0,86. G viðurkenndi háttsemina sem honum var gefið að sök en taldi brot sitt samkvæmt fyrri ákæru eingöngu varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Með vísan til nýrrar skýrslu Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði var talið að sýnt hefði verið fram á nákvæmni þeirrar aðferðar sem rannsóknarstofan notaði við etanólmælingu í blóði og að magn þess í blóði G greint sinn hefði þannig réttilega verið mælt 2,02. Því varðaði brot hans samkvæmt fyrri ákærunni réttilega við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Með vísan til þessa var G sakfelldur samkvæmt báðum ákærunum og gert að greiða 250.000 króna sekt í ríkissjóð en sæta ella 17 daga fangelsi. Þá var G sviptur ökurétti í tvö ár og þrjá mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 8. maí 2014 að fengnu áfrýjunarleyfi. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð.

I

Í máli þessu er ákærði borinn sökum um ölvunarakstur með tveimur ákærum. Í þeirri fyrri, sem gefin var út 26. ágúst 2013, var honum gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, en alkóhólmagn í blóði hafi reynst 2,02‰. Í síðari ákærunni, sem gefin var út 18. október 2013, var honum gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr., sömu laga en alkóhólmagn í blóði mældist þá 0,86‰.

Ákærði hefur viðurkennt þá háttsemi sem honum er gefin að sök en telur háttsemi sína í fyrri ákæru varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga.

II

Hér á landi og víða annars staðar fara viðurlög við ölvunarakstri eftir því hve mikið af etanóli er í blóði eða útöndunarlofti og eru viðurlögin þyngri eftir því sem styrkurinn er hærri. Í flestum nágrannalöndum okkar er venja að draga fasta tölu eða fast hlutfall frá niðurstöðutölum etanólmælinga áður en viðurlög eru ákveðin. Það er gert til þess að tryggja að styrkur etanóls í blóði ákærða geti ekki verið lægri en sá sem lokaniðurstaðan gefur til kynna. Öryggistala þessi er kölluð vikmörk.

Á árinu 1998 voru teknar upp nýjar vinnureglur við að ákveða alkóhól í blóði. Gerðar voru tvær sjálfstæðar mælingar í stað einnar áður og tekið meðaltal og reiknað með 10% fráviki vegna hugsanlegrar ónákvæmni í mælingu. Miðað við eldri framkvæmd hefðu skekkjumörk verið talin meiri, eða 0,10‰ en ekki 10%. Í dómum Hæstaréttar 4. mars 1999 í máli nr. 437/1998 og 11. mars 2000 í máli nr. 93/2000 var ekki talin næg ástæða til að breyta frá fyrri dómafordæmum með því að leggja til grundvallar lægri vikmörk við greiningu blóðsýna en verið höfðu og var ekki talið að nýjar aðferðir veittu nákvæmari niðurstöðu um alkóhól í blóði en eldri aðferðir.

Í skýrslu Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði 18. maí 1999 um ákvörðun vikmarka við mælingar á etanóli í blóði var lagt til að við ákvörðun á vikmörkum yrði sá háttur hafður á að draga 10% frá meðalgildi mælinganna upp að 1,5‰, en fasta tölu, 0,15‰, eftir það. Í skýrslunni var gerð grein fyrir mælingum á etanóli í blóði frá því að þær hófust hér á landi 1. september 1972. Tekið var fram að nákvæmni mælinganna hafi aukist með árunum og megi fyrst og fremst þakka það bættum tækjabúnaði.

Árið 2005 tók rannsóknastofan í notkun nýjan gasgreini með tölvuúrvinnslu gagna. Samkvæmt prófum á tækinu kom í ljós að það var mun nákvæmara en tækið sem prófað var í skýrslunni frá 1999.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð skýrsla Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði 21. október 2014, um endurmat á vikmörkum við mælingar á etanóli í blóði. Við útreikninga á vikmörkum var, eins og í fyrri skýrslu, miðað við 99,9% öryggisbil. Niðurstaðan var sú að það gerðist í minna en einu tilviki af hverjum þúsund að hinn raunverulegi styrkur etanóls í blóði væri lægri en mældur styrkur að frádregnum þeim vikmörkum sem rannsóknastofan miðar við. Útreikningar sýndu að nákvæmni mælinganna ykist hlutfallslega með hækkandi styrk etanóls í blóðinu. Í lok skýrslunnar er tekið fram að með henni sé sýnt fram á að tillögur rannsóknastofunnar að reiknuðu fráviki í fyrri skýrslu standist fullkomlega.

Að framangreindu virtu er sýnt fram á nákvæmni þeirrar aðferðar sem Rannsóknastofa í lyfja- og eiturefnafræði hefur notað við etanólmælingu í blóði allt frá árinu 1998. Þeirri aðferð hefur verið beitt í því máli sem hér er til úrlausnar og er etanól í blóði ákærða réttilega mælt 2,02

. Brot ákærða samkvæmt ákæru 26. ágúst 2013 varðar því við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga.

III

Eins og að framan greinir varðar brot ákærða samkvæmt ákæru 26. ágúst 2013 við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Ákvörðun ökuréttarsviptingar út af því broti á því að vera tvö ár hið skemmsta, sbr. 5. mgr. 102. gr. umferðarlaga. Auk þess verður ákærði dæmdur vegna ölvunaraksturs samkvæmt ákæru 18. október 2013 í ökuréttarsviptingu í þrjá mánuði. Ákærði er því sviptur ökurétti í samtals tvö ár og þrjá mánuði frá 10. mars 2014 er héraðsdómur var birtur honum. Refsing ákærða er ákveðin 250.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 17 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.

Með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ber ákærða að greiða allan sakarkostnað eins og hann var ákveðinn í héraði, samtals 308.516 krónur.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins, 370.791 króna, greiðist úr ríkissjóði, sbr. 2. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, 313.750 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum, og útlagður kostnaður verjandans, 29.700 krónur.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf H-kk-nf, greiði 250.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa en sæti ella 17 daga fangelsi.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár og þrjá mánuði frá 10. mars 2014 að telja.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði, 308.516 krónur.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins, 370.791 króna, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, G-kk-ef M. A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 313.750 krónur, og 29.700 krónur vegna útlagðs kostnaðar verjandans.