244/2014

L hf. höfðaði mál gegn G til heimtu skuldar vegna yfirdráttar á tékkareikningi. G bar því m.a. við að vísa ætti málinu frá héraðsdómi þar sem stefna málsins væri óskýr og illskiljanleg. Þá byggði hann á því að uppi væri aðildarskortur þar sem lánið hefði í reynd verið ,,dulbúið lán“ til félagsins H ehf. og að það væri ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju L hf. að bera samninginn fyrir sig, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Ennfremur hefði L hf. ekki gætt ákvæða laga nr. 121/1994 um neytendalán. Í dómi Hæstaréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að engir þeir annmarkar væru á kröfugerð L hf. sem leitt gætu til þess að vísa ætti málinu frá dómi. Kom fram í því sambandi að þrátt fyrir að sá annmarki væri á héraðsdómsstefnu að fyrirsvarsmanns L hf. hefði ekki verið getið leiddi það ekki til frávísunar málsins. Hvað ákvæði þágildandi laga um neytendalán varðaði var tekið fram að samkvæmt a. lið 4. gr. laganna væri neytandi einstaklingur sem ætti lánsviðskipti sem lögin næðu til, enda væru þau ekki gerð í atvinnuskyni af hans hálfu. Fyrir lægi að lánið, sem deilt væri um í málinu, væri að rekja til fjárhagserfiðleika félagsins H, sem G hefði átt hlut í, og lánsfjárhæðin hefði runnið óskert inn á reikning félagsins með vitund og vilja G. Lánið hefði þannig verið tekið í atvinnuskyni af hans hálfu og því giltu ákvæði fyrrgreindra laga ekki um viðskiptin. Með vísan til þessa, en að öðru leyti með skírskotun til forsendna héraðsdóms, var staðfest sú niðurstaða hans að taka kröfu L hf. til greina.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. apríl 2014. Hann krefst aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað. Að því frágengnu krefst hann sýknu af kröfu stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Fallist er á með héraðsdómi að engir þeir annmarkar séu á kröfugerð stefnda sem leiði til þess að máli þessu verði vísað frá héraðsdómi. Fyrir Hæstarétti byggir áfrýjandi á því að það varði frávísun málsins að fyrirsvarmanns stefnda hafi ekki verið getið í héraðsdómsstefnu. Þótt rétt hefði verið að gera það, sbr. b. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, getur sá annmarki ekki leitt til frávísunar málsins. Verður kröfu áfrýjanda um vísun málsins frá héraðsdómi því hafnað.

Áfrýjandi hefur ekki fært haldbær rök fyrir þeirri kröfu sinni að röng beiting héraðsdóms á lögum eigi að leiða til ómerkingar héraðsdóms og heimvísunar málsins. Kröfu hans þar um er því hafnað.

Samkvæmt 1. gr. þágildandi laga nr. 121/1994 um neytendalán tóku þau til lánssamninga sem lánveitandi gerði í atvinnuskyni við neytendur. Eftir a. lið 4. gr. laganna var neytandi einstaklingur sem átti lánsviðskipti sem lögin náðu til, enda væru þau ekki gerð í atvinnuskyni af hans hálfu. Fram er komið að tilurð yfirdráttarláns þess, sem um ræðir í málinu, var að rekja til fjárhagserfiðleika hlutafélagsins HBT, sem áfrýjandi átti hlut í, en tilgangur félagsins var framleiðsla á raf- og rafeindabúnaði í vélknúin ökutæki og hreyfla þeirra. Er ágreiningslaust að lánsfjárhæðin rann 9. desember 2009 óskert inn á reikning félagsins með vitund og vilja áfrýjanda. Var lánið því tekið í atvinnuskyni af hans hálfu. Þegar af þeirri ástæðu giltu lög nr. 121/1994 ekki um lántökuna. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Eftir úrslitum málsins verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, G-kk-nf B-kk-nf, greiði stefnda, Landsbankanum hf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.