289/2014

M ehf. höfðaði mál á hendur L hf. til endurgreiðslu ætlaðar ofgreiddrar skuldar M ehf. samkvæmt lánssamningi sínum við SK. Skuld samkvæmt lánssamningnum hafði M ehf. gert upp við SK í desember 2009 með yfirdrætti á tékkareikningi sínum en M ehf. gerði við það tilefni fyrirvara við uppgjörið. Talið var að við uppgreiðslu lánsins hefði skuldarsambandi M ehf. og SK á grundvelli lánssamningsins lokið og þá um leið orðið til nýtt skuldarsamband milli þeirra byggt á yfirdráttarskuldinni, en jafnframt að M ehf. og SK væru bundnir af fyrirvaranum sem M ehf. gerði við uppgjörið. Óumdeilt var í málinu að L hf. hefði tekið yfir yfirdráttarskuld SK á hendur M ehf. á grundvelli ákvarðana Fjármálaeftirlitsins, en á hinn bóginn var ekki talið að hliðstæð aðilaskipti hefðu orðið að skuldbindingum SK til endurgreiðslu ofgreiddra lána. Að þessu virtu, því hvernig M ehf. hagaði kröfugerð sinni svo og því að félagið var ekki talið hafa leitt að því rök að L hf. hefði á öðrum grundvelli tekið yfir þessar skuldbindingar SK, var L hf. sýknað af kröfum M ehf., sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. apríl 2014. Hann krefst viðurkenningar á því að lánssamningur 15. júní 2006 milli Sparisjóðsins í Keflavík og áfrýjanda sé um skuldbindingu í íslenskum krónum, sem bundin hafi verið við gengi erlendra gjaldmiðla í andstöðu við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, svo og að eftirstöðvar samningsins hafi 30. desember 2009 verið 15.027.624 krónur. Einnig krefst áfrýjandi viðurkenningar á því að stefnda sé skylt að endurgreiða sér þá fjárhæð sem hann hafi ranglega af sér haft á grundvelli samkomulags um uppgjör síðastgreindan dag milli Sparisjóðsins í Keflavík og áfrýjanda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í hinum áfrýjaða dómi er lýst efni lánssamnings þess er áfrýjandi gerði við Sparisjóðinn í Keflavík 15. júní 2006, uppgreiðslu lánsins af hálfu áfrýjanda 30. desember 2009 með yfirdrætti á tékkareikningi hans samkvæmt sérstöku samkomulagi þann dag og fyrirvara þeim er áfrýjandi gerði við uppgjörið í 3. grein samkomulagsins. Þar sagði að með „uppgjöri þessu afsalar Matarlyst sér ekki hugsanlegum rétti sínum sem félagið kann að eiga á SPKEF á grundvelli dómsmála sem síðar kunna að verða og félagið eigi betri rétt til uppgjörs á lánum þessum.“ Fallist er á með stefnda að við uppgreiðslu lánsins hafi skuldasambandi áfrýjanda og sparisjóðsins á grundvelli lánssamningsins lokið og þá um leið orðið til nýtt skuldasamband þeirra í milli, byggt á yfirdráttarskuld áfrýjanda á tékkareikningi hans. Eins og í héraðsdómi greinir voru báðir aðilar samkomulagsins, áfrýjandi og Sparisjóðurinn í Keflavík, þó bundnir af þeim fyrirvara er áfrýjandi gerði við uppgjörið 30. desember 2009.

Ágreiningslaust er að yfirdráttarskuld áfrýjanda við Sparisjóðinn í Keflavík var meðal þeirra eigna sparisjóðsins sem fluttust til Spkef sparisjóðs með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 22. apríl 2010 og síðar til stefnda, sem þá bar heitið NBI hf., með ákvörðun eftirlitsins 5. mars 2011. Hins vegar verður því ekki fundin stoð í fyrrgreindum ákvörðunum Fjármálaeftirlitsins að skuldbindingar Sparisjóðsins í Keflavík til endurgreiðslu ofgreiddra lána hafi verið meðal þeirra sem samkvæmt þeim ákvörðunum fluttust til Spkef sparisjóðs og síðar stefnda. Samkvæmt þessu, að því gættu hvernig áfrýjandi hagar kröfugerð sinni og með vísan til þess að hann hefur ekki leitt að því rök að stefndi hafi á öðrum grundvelli tekið yfir skuldbindingar vegna hugsanlegrar ofgreiðslu lánsins frá 15. júní 2006 getur krafa áfrýjanda um endurgreiðslu þess, sem kann að hafa verið ofgreitt af láninu, ekki beinst að stefnda. Þegar af þeirri ástæðu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu stefnda af öllum kröfum áfrýjanda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Eftir framangreindum úrslitum verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Matarlyst ehf., greiði stefnda, Landsbankanum hf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.