445/2011

X var ákærður fyrir innflutning á fíkniefnum ætluðum til söludreifingar í ágóðaskyni hér á landi og var hann sakfelldur í héraði. Í Hæstarétti var ekki talin fram komin lögfull sönnun fyrir sekt X og var hann því sýknaður. Hæstiréttur taldi að meðferð málsins í héraði hefði farið úr skorðum. Hefði m.a. verið brotið gegn ákvæðum laga um meðferð sakamála um trúnað sakbornings og verjanda og um bann við framlagningu gagna sem hafa að geyma upplýsingar um það þeim hefur farið á milli.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 18. júlí 2011 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða en að refsing verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara mildunar refsingar.

I

Ákærða og Y var gefið að sök í máli þessu að hafa staðið að innflutningi á tæplega tveimur kílóum af kókaíni, ætluðu til söludreifingar í ágóðaskyni hér á landi. Var ákærði talinn hafa skipulagt innflutninginn, fengið Y til þátttöku í verknaðinum og tekið á móti fíkniefnunum á heimili sínu í Reykjavík. Var háttsemi ákærða heimfærð undir 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærði og Y sakfelldir fyrir þessa háttsemi. Var þáttur ákærða í innflutningi fíkniefnanna talinn mun veigameiri en Y og hafi skipulagning innflutningsins verið á herðum ákærða sem hafi ætlað sér lungann af ágóða af sölu þeirra. Í dóminum var Y á hinn bóginn talinn hafa verið „í þjónustu“ ákærða við innflutninginn og hafi hann með broti sínu reynt að grynnka á skuldum sínum við ákærða. Y undi dómi héraðsdóms.

II

Hinn 15. janúar 2010 lagði lögregla hald á marihuana sem barst með póstsendingu til landsins. Í framhaldi af því var gerð húsleit á heimili skráðs viðtakanda sendingarinnar, sem var annar en ákærði. Við þá húsleit fundust meðal annars leifar af kókaíni og handfang af ferðatösku með límmiða af þeirri gerð sem notuð er til að merkja töskur. Nafn meðákærða Y var á miðanum sem bar með sér að taskan hefði farið frá Alicante á Spáni til Keflavíkur 7. nóvember 2009.

Við yfirheyrslu hjá lögreglu í janúar 2010 kvaðst Y hafa farið til Spánar ásamt vinkonu sinni, A. Játaði hann að hafa flutt þaðan til landsins tæp tvö kíló af kókaíni fyrir ákærða, sem kallaður væri „[...]“, gegn því að fá í sinn hlut fíkniefni og niðurfellingu skuldar við ákærða, en A hafi ekkert vitað af innflutningnum. Í framhaldi af þessu gaf A skýrslu sem sakborningur hjá lögreglu. Þar var hún spurð eftirfarandi spurningar: „Hver sagði þér hvað Y ætti að fá fyrir ferðina?“ Svar hennar var: „X [...] í [...]. Y segir við mig að hann hafi skuldað X [...] pening og þess vegna hafi hann gert þetta en þegar ég spyr X [...] þá segir hann við mig að Y hafi fengið 100 grömm af kókaíni, 500 þúsund króna skuld niðurfellda og 300 grömm af spítti. Y átti að fá 200 grömm af kókaíni fyrir þetta en 100 grömm fóru upp í skuld þannig að hann fékk í staðinn 100 grömm af kókaíni og 300 af spítti.“ Aðspurð sagðist A telja að nefndur X byggi í [...] í [...], en að öðru leyti bar ákærða ekki frekar á góma í skýrslu hennar hjá lögreglu.

Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi kvað Y ákærða ekkert hafa komið nálægt innflutningnum, heldur hafi hann gefið ranglega upp nafn ákærða til að hlífa ónefndum manni sem átt hafi fíkniefnin. A, sem gaf skýrslu sem vitni fyrir dóminum, sagði ákærða ekki verið þann sem sagt hafi sér frá innflutningnum, heldur hafi hún frétt það frá nafngreindum [...] sínum. Ekki kom fram hjá henni að ákærði hafi staðið að innflutningnum.

Ákærði var ekki yfirheyrður vegna málsins hjá lögreglu fyrr en í maí 2010. Hann hefur, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi, staðfastlega neitað sök. Fíkniefni þau sem um ræðir hafa ekki fundist.

III

Eins og rakið hefur verið verður hvorki ráðið af framburði A hjá lögreglu né fyrir dómi að ákærði hafi staðið að innflutningi á umræddum fíkniefnum. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Þrátt fyrir að fallast megi á með héraðsdómi að skýringar meðákærða Y á breyttum framburði hans fyrir dómi, frá því sem hann bar hjá lögreglu, séu ekki trúverðugar, verður að líta til þess að engin gögn hafa verið færð fram fyrir dómi um sekt ákærða. Frásögn Y hjá lögreglu er hið eina sem tengir ákærða við það brot sem honum er gefið að sök. Samkvæmt fyrrgreindu lagaákvæði verður sakfelling ákærða ekki reist á þessum framburði einum og sér. Gegn eindreginni neitun ákærða er því ekki fram komin lögfull sönnun fyrir sekt hans og verður hann því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins.

Eftir þessum úrslitum skal sakarkostnaður í héraði að því er ákærða varðar og fyrir Hæstarétti greiðast úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans eins og þau voru ákveðin í héraði og málsvarnarlaun verjandans fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og greinir í dómsorði.

IV

Við meðferð málsins í héraði var lagður fram mynddiskur með skýrslu meðákærða Y hjá lögreglu 21. janúar 2010. Hafði hann verið í haldi lögreglunnar rúmlega 26 klukkustundir er yfirheyrsla yfir honum hófst, án þess að hann væri færður fyrir dómara, svo sem boðið er í 94. gr. laga nr. 88/2008. Fram kemur á mynddiskinum að gert var hlé á skýrslutöku svo ákærði gæti ráðfært sig einslega við verjanda sinn. Yfirgáfu lögreglumenn herbergið þar sem yfirheyrslan fór fram eftir að annar þeirra hafði tilkynnt að slökkt yrði á upptöku meðan á samtalinu stæði. Í hinum áfrýjaða dómi er tekið fram að dómendur hafi hlýtt og horft á mynddiskinn með þessari skýrslu Y.

Það að lögregla slökkti ekki á upptöku þannig að trúnaðarsamtal Y og verjanda hans var tekið upp á mynddisk braut í bága við 1. mgr. 36. gr. laga nr. 88/2008 þar sem verjanda er veitt heimild til að ráðfæra sig einslega við skjólstæðing sinn um hvað eina sem málið varðar. Með því að ákæruvaldið lagði fram fyrrgreindan mynddisk við meðferð málsins í héraði og héraðsdómarar vísuðu athugasemdalaust til þess í dómi sínum að þeir hafi hlýtt og horft á hann, var brotið gegn 4. mgr. 134. gr. laganna þar sem lagt er bann við framlagningu hvers konar gagna sem hafa að geyma upplýsingar um það sem sakborningi og verjanda hans hefur farið á milli. Er þetta vítavert.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfu ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða á báðum dómstigum, B-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 753.000 krónur.