364/2005

Ó og X voru ákærðir, ásamt þremur öðrum mönnum, fyrir stórfellt brot á lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa staðið að innflutningi á 7.694,86 g af amfetamíni í júní og júlí 2004. Ó var enn fremur ákærður fyrir sams konar brot með því að hafa staðið að innflutningi á 2000 skömmtum af LSD í september 2004 og hafa haft 4000 skammta af sama efni í vörslum sínum. Auk þess var hann ákærður fyrir brot gegn umferðarlögum og lögum um ávana og fíkniefni, sem framið var í janúar 2004. Þá var X einnig ákærður fyrir umferðar- og vopnalagabrot. Ó játaði sekt sína og áfrýjaði einungis til mildunar á refsingu. Fallist var á þau mildunarsjónarmið, sem vísað hafði verið til í héraðsdómi. Að auki var litið til þess hver þátttaka hans var í broti samkvæmt 1. ákærulið, styrkleika efnanna samkvæmt 2. og 3. ákærulið og hegðunar hans. Með þessi atriði í huga var talið rétt að ákveða honum vægari refsingu en gert hafði verið í héraði og þótti hún hæfilega ákveðin fjögurra ára fangelsi. Þá var tekið fram að miða bæri upphaf gæsluvarðhaldsvistar, sem draga skyldi frá refsivistinni, við 17. september 2004 þegar hann var handtekinn og úrskurðaður í gæsluvarðhald í Hollandi. X neitaði sök samkvæmt 1. ákærulið en játaði sakargiftir að öðru leyti. Í héraði byggðist sakfelling hans á framburði annarra, sem grunaðir voru um þátttöku í innflutningnum, svo og gagna um símasamskipti milli sakborninga. Gegn þessu hafði X leitt þrjú vitni, sem ýmist báru eða gáfu skýrslu um að hann hefði verið í Danmörku á sama tíma og hann átti samkvæmt ákæru að hafa annast kaup á fíkniefnunum í Hollandi. Varð það niðurstaða Hæstaréttar að ekki hefði verið tekin nægjanlega skýr afstaða til þess í héraðsdómnum á hvaða grunni X væri sakfelldur og eftir atvikum hvernig það, sem sannað væri í málinu, samrýmdist ákærunni. Varð því að ómerkja dóminn að því er X varðaði og vísa málinu heim í hérað til þeirrar meðferðar, sem þörf væri á, og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 8. ágúst 2005 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds sem krefst staðfestingar á sakfellingum ákærðu, en þyngingar á refsingum.

Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf unir sakfellingu en krefst þess að refsing verði milduð.

Ákærði X krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð.

I.

Mál þetta var höfðað með ákæru 9. maí 2005 fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, umferðarlögum og vopnalögum í sjö liðum, framhaldsákæru til leiðréttingar á þeirri ákæru 12. sama mánaðar og ákæru 3. júní 2004. Það var höfðað gegn fimm mönnum, þó ekki öllum fyrir sömu ákæruliði. Ákærðu voru allir sakfelldir í héraði en þrír þeirra una héraðsdómi. Ákærðu Ó-kk-þgf H-kk-þgf og X var í 1. lið ákæru 9. maí 2005 gefið að sök ásamt tveimur öðrum stórfellt brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa í júní og júlí 2004 staðið að innflutningi í ágóðaskyni á 7.694,86 grömmum af amfetamíni. Voru þeir sakfelldir í héraðsdómi fyrir þetta brot en hinir tveir sýknaðir. Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf var auk þess sakfelldur samkvæmt 2. lið þessarar ákæru vegna þátttöku í innflutningi 2000 skammta af efninu LSD og eftir 3. lið fyrir vörslur 4000 skammta af sama efni á dvalarstað sínum í Rotterdam, ætlaða til söludreifingar. Þá var honum gefið að sök brot á umferðarlögum og lögum um ávana- og fíkniefni í ákæru 3. júní 2004. Við aðalmeðferð málsins í héraði féll sækjandi frá ákæru vegna umferðarlagabrots, en héraðsdómur sakfelldi ákærði Ó-kk-þf H-kk-þf fyrir fíkniefnabrot samkvæmt þessari ákæru. Ákærði X var auk brots samkvæmt 1. lið ákæru 9. maí 2005 sakfelldur fyrir 6. og 7. lið hennar vegna brots á umferðarlögum og vopnalögum. Ætluðum brotum ákærðu og málsatvikum er nánar lýst í héraðsdómi.

II.

Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf játaði sekt sína samkvæmt framangreindum ákærum og unir sakfellingu héraðsdóms. Héraðsdómi áfrýjar hann eingöngu til mildunar á refsingu. Ákærði hefur lagt fyrir Hæstarétt umsögn um núverandi hagi sína, sem samið hefur Ó-kk-nf A-kk-nf meðferðarfulltrúi og sálgreinir er starfar á réttargeðdeildinni á Sogni og fangelsinu á Litla-Hrauni.

Brot þau sem ákærða Ó-kk-þgf H-kk-þgf eru gefin að sök er þátttaka í innflutningi hættulegara fíkniefna í miklum mæli. Refsing hans í héraði er réttilega ákveðin með vísun til 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Þar er það virt til þyngingar á refsingu hans að brotin eru framin í samvinnu við aðra, sbr. 2. mgr. 70. gr. sömu laga. Héraðsdómur virðir það honum hins vegar til mildunar að framburður hans var mjög mikilvægur til þess að unnt yrði að upplýsa sakarefni 1. ákæruliðar og að hann hafi játað brot sín hreinskilningslega. Rannsókn fíkniefnamála er erfið og getur þeim, sem gefur mikilvægar upplýsingar er nýtast kunna til lausnar þeirra, stafað ógn af meðsekum. Samkvæmt 8. og 9. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga verður fallist á þessi mildunarsjónarmið og framganga ákærða virt honum til refsilækkunar. Ákærði átti samkvæmt gögnum málsins ekki frumkvæði að innflutningi fíkniefna samkvæmt 1. ákærulið og hann fjármagnaði ekki kaup þeirra, en hann tók hins vegar við efnunum til flutnings og fann flutningsleið. Styrkleiki efna samkvæmt 2. og 3. lið ákæru var lítill sé tekið mið af rannsókn á sýnum af þeim, svo sem greinir í héraðsdómi. Við mat á saknæmi fíkniefnabrota ber ekki aðeins að taka tillit til efnismagns heldur einnig hættueiginleika efnanna. Ákærði hefur ekki þurft að afplána refsivist fyrr. Eldri brot hans samkvæmt sakaskrá eru síðast frá 1997. Hann hafði frá þeim tíma til desember 2003 haldið sig frá áfengi og fíkniefnum, en hann er áfengissjúklingur. Hann hefur í gæsluvarðhaldsvist á Litla-Hrauni tekið þátt í meðferð við þeim sjúkdómi. Þykir með allt framangreint í huga mega ákveða honum vægari refsingu en gert var í héraði. Er hún hæfilega ákveðin fjögurra ára fangelsi.

Ákærði var handtekinn í Hollandi 17. september 2004 og úrskurðaður í gæsluvarðhald á meðan framsalsbeiðni var til meðferðar hjá hollenskum dómsmálayfirvöldum. Hann var fluttur hingað til lands 5. október sama ár og úrskurðaður í gæsluvarðhald 6. október, og hefur sætt því síðan. Ber að miða upphaf gæsluvarðhaldsvistar við 17. september 2004 og verður hún dregin frá refsivist hans.

Ákærði skal greiða sakarkostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun vegna hans, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun sakarkostnaðar vegna hluta ákærða í málinu er tekið tillit til yfirlits ríkissaksóknara um hann, en þó aðeins að því leyti, sem gögn liggja fyrir til stuðnings honum og krafa um áfallinn kostnað í héraði var gerð þar fyrir dómi. Þá verður ákærði aðeins látinn bera helming annars kostnaðar af áfrýjun en málsvarnarlauna.

III.

Ákærði X neitar sök samkvæmt 1. lið ákæru 9. maí 2005 og krefst sýknu af honum. Ákærði hefur játað sök samkvæmt 6. og 7. lið þessarar ákæru. Ákæruvaldið tekur undir röksemdir héraðsdóms fyrir sakfellingu ákærða. Um 1. ákærulið er í héraðsdómi talið sannað gegn neitun ákærða X að hann hafi í fylgd með óþekktum vitorðsmanni annast kaup á amfetamíninu af óþekktum seljendum í byrjun júlí 2004 í Roosendaal í Hollandi og áformað að taka við þeim hér á landi. Reisir dómurinn þessa niðurstöðu meðal annars á framburði ákærða Ó-kk-ef H-kk-ef fyrir dómi og skýrslum D hjá lögreglu og að hluta fyrir dómi. D var einnig hafður fyrir sök um aðild að þessu broti en hann lést áður en ákæra var gefin út. Framburður hans fyrir dómi var gefinn í sambandi við rannsókn málsins. Þá taldi dómurinn niðurstöðu sína einnig hafa stoð í framburði ákærðu A, en hún var sýknuð af ákæru fyrir aðild að þessu broti. Frásagnir hennar voru aðallega hafðar eftir ákærða Ó-kk-þgf H-kk-þgf og sambúðarmanni hennar D. Jafnframt er dómurinn reistur á framburði A og nokkurra vitna um aðgerðir ákærða X til innheimtu skuldar sem hann hafi talið stofnast við að lögreglan lagði hald á fíkniefnin samkvæmt þessum ákærulið. Loks er niðurstaðan byggð á nánast öllum öðrum gögnum málsins, svo sem segir í dóminum. Þar mun meðal annars vera átt við umfangsmikil símasamskipti, sem sakborningar höfðu átt sín í milli, þar á meðal ákærði X, og héraðsdómari telur sig hafa fullvissað sig um að hann hafi átt við aðra ákærðu og vitni. Gegn þessu hefur ákærði leitt þrjú vitni sem halda því fram að þau hafi hitt hann á svokallaðri Hróarskelduhátíð í Danmörku 1.- 4. júlí eða á sama tíma og D sagði hann hafa verið í Roosendaal. Sagði eitt vitnið að ákærði hafi gist heima hjá því 30. júní. Fram er komið að ákærði X hélt til Danmerkur frá Íslandi 26. júní 2004 og ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf kom fíkniefnunum með aðstoð D í skip í Hamborg 9. júlí. Ekki kemur fram í gögnum málsins hvenær ákærði X hélt heim á leið til Íslands.

Í niðurstöðu héraðsdóms er á því byggt að D hafi fengið peninga fyrir fíkniefnunum afhenta í Hollandi 28. eða 29. júní 2004 og eftir það farið til Danmerkur með ákærða X. Af hálfu ákærða er því haldið fram að þessi ályktun fái ekki staðist, en samkvæmt frásögn ákærða Ó-kk-ef H-kk-ef og D hafi ákærði X ekki farið til Danmerkur fyrr en eftir að efnin voru keypt. Í ákæru sé sagt að það hafi verið í byrjun júlí en samkvæmt framburði vitnisins M og skýrslum vitnanna N og O hafi ákærði X verið í Danmörku á þeim tíma.

Héraðsdómur er skilmerkilega saminn að öðru leyti en því að engin afstaða er tekin til framburðar vitnisins M og gildi skýrslna N og O um síma við aðalmeðferð málsins. Fullyrt er að vitnisburður þeirra breyti engu um þá niðurstöðu að ákærði X geti hafa verið í Hollandi og Þýskalandi fyrir Hróarskelduhátíðina, sem hófst 1. júlí 2004. Allt að einu er lagt til grundvallar í niðurstöðu héraðsdóms um 1. lið ákærunnar að sannað sé að ákærði X hafi ásamt öðrum óþekktum manni keypt fíkniefnin í Hollandi í byrjun júlí 2004.

Samkvæmt framanrituðu hefur héraðsdómur ekki tekið nægilega skýra afstöðu til þess á hvaða grunni ákærði X sé sakfelldur samkvæmt 1. lið ákæru og eftir atvikum hvernig það, sem sannað telst í málinu, fái samrýmst ákæru í því, sbr. 117. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Verður því ekki komist hjá að ómerkja dóminn að því er ákærða X varðar og vísa málinu heim í hérað til þeirrar meðferðar, sem þörf kann að þykja á, og dómsálagningar að nýju. Ákvörðun um sakarkostnað að því er varðar þátt ákærða X bíður endanlegs dóms í héraði. Málsvarnarlaun verjanda hans fyrir Hæstarétti greiðast úr ríkissjóði og eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur er ómerktur að því er varðar ákærða X og er málinu að því leyti vísað heim í hérað til meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf V-kk-nf skal sæta fangelsi í fjögur ár. Til frádráttar kemur gæsluvarðhald sem hann hefur sætt frá 17. september 2004.

Ákvörðun sakarkostnaðar varðandi ákærða X bíður endanlegs dóms í héraði að öðru leyti en því að málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur, greiðast úr ríkissjóði.

Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf greiði 1.446.702 krónur í sakarkostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns á báðum dómstigum, J-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 996.000 krónur, en af fyrrgreindu fjárhæðinni greiði ákærði 210.855 krónur óskipt með B.