405/2005

X, sem var ítalskur ríkisborgari, var ákærður fyrir brot gegn iðnaðarlögum með því að hafa starfað að löggiltri iðngrein hér á landi, nánar tiltekið trésmíðum, án þess að hafa aflað sér viðurkenningar á starfsréttindum. Samkvæmt reglugerð um löggiltar iðngreinar voru trésmíðar ekki meðal slíkra greina, en það var á hinn bóginn húsasmíði. Í héraðsdómi var talið unnt með stoð í 1. mgr. 117. gr. laga nr. 19/1991 að fella dóm á málið eins og iðngreinin hefði verið tilgreind sem húsasmíði í ákæru. Hæstiréttur taldi að með því hefði verið farið út fyrir heimild ákvæðisins, auk þess sem varhugavert væri að slá því föstu að vörn hefði ekki orðið áfátt vegna þessa, enda yrði ekki séð að málflytjendum hefði í héraði gefist kostur á að tjá sig um þetta efni. Var því talið óhjákvæmilegt við úrlausn málsins að horfa aðeins til orðalags ákæru. Háttsemin sem þar var lýst gat ekki fallið undir það ákvæði iðnaðarlaga sem X var borinn sökum um að hafa brotið gegn og jafnframt lá ekki fyrir viðhlítandi lýsing á þeim verkum sem X sinnti í starfi sínu þannig að taka mætti afstöðu til þess hvort þau hafi átt undir löggilta iðngrein. Vegna þessara annmarka á ákæru og reifun málsins var talið óhjákvæmilegt að vísa því af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 5. september 2005 að fengnu áfrýjunarleyfi í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins.

Mál þetta var höfðað með ákæru sýslumannsins á Seyðisfirði 10. febrúar 2005, þar sem ákærða, sem er ítalskur ríkisborgari í þjónustu verktakafélagsins Impregilo S.p.A., var gefið að sök brot gegn iðnaðarlögum nr. 42/1978 með áorðnum breytingum með því að hafa starfað „við Kárahnjúka, að löggiltri iðngrein hér á landi, nánar tiltekið trésmíðar, sem verkstjóri smíðaverkstæðis er framleiðir mót við KAR-11, síðan 1. ágúst 2004, án þess að hafa aflað sér viðurkenningar á starfsréttindum.“

Í 1. gr. reglugerðar nr. 940/1999 um löggiltar iðngreinar, sem sett var með stoð í 1. mgr. 8. gr. iðnaðarlaga, eru trésmíðar ekki meðal slíkra greina, en það er á hinn bóginn húsasmíði. Í hinum áfrýjaða dómi taldi héraðsdómari unnt með stoð í 1. mgr. 117. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að fella dóm á málið eins og heiti þeirrar iðngreinar, sem það varðar, hefði verið tilgreint á sama hátt og í fyrrnefndu ákvæði reglugerðar nr. 940/1999. Með því var farið út fyrir þá heimild, sem fram kemur í 2. málslið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 19/1991 til að dæma ákærða áfall þótt aukaatriði brots séu ekki skýrt eða rétt greind í ákæru, auk þess sem varhugavert var að slá því föstu, svo sem gert var í hinum áfrýjaða dómi, að vörn hafi ekki orðið áfátt vegna þessa, enda verður ekki séð að málflytjendum hafi í héraði gefist kostur á að tjá sig um þetta efni. Af þessum sökum er óhjákvæmilegt við úrlausn málsins að horfa aðeins til þess orðalags, sem fram kemur í ákæru. Háttsemin, sem þar er lýst eftir orðanna hljóðan, getur ekki átt undir 6. tölulið 1. mgr. 15. gr., sbr. 3. mgr. 2. gr. iðnaðarlaga, sem ákærði er borinn sökum um að hafa brotið gegn. Auk þess liggur engan veginn fyrir viðhlítandi lýsing á þeim verkum, sem ákærði sinnti í fyrrgreindu starfi, þannig að taka mætti afstöðu til þess hvort þau hafi átt undir löggilta iðngrein, eftir atvikum að neyttu því úrræði, sem fram kemur í 2. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur, sbr. 2. gr. laga nr. 70/1954. Vegna þessara annmarka á ákæru og reifun málsins er óhjákvæmilegt að vísa því af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Eftir þessum úrslitum málsins verður allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærða á báðum dómstigum, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, X, í héraði, Þ-kk-ef V. Þ-kk-ef héraðsdómslögmanns, og fyrir Hæstarétti, J-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 124.500 krónur handa hvorum.