670/2013

Í hf. höfðaði mál gegn B og krafðist þess einkum að B yrði dæmdur til að þola viðurkenningu á veðrétti og uppfærslurétti í tilteknum fasteignum samkvæmt tryggingarbréfi og að B yrði dæmdur til að þola að fjárnám yrði gert í sömu fasteignum. Tryggingabréfið var gefið út vegna skulda einkahlutafélags á grundvelli skuldabréfs en B hélt því fram að skuldabréfið hefði verið í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. Í heiti skuldabréfsins kom fram að það væri „í erlendum myntum/mynteiningum“ og var lánsfjárhæðin tilgreind í japönskum jenum. Ekki var getið um jafnvirði lánsins í íslenskum krónum og þóttu ákvæði um vexti bera þess merki að um erlent lán væri að ræða. Í skuldabréfinu varð að finna ákvæði þess efnis að skuldari hefði ekki heimild til að fá skuldinni eða hluta hennar breytt úr erlendri mynt eða mynteiningu yfir í íslenskar krónur. Talið var að um væri að ræða lán í erlendri mynt sem ekki þótti fara gegn ákvæðum laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í tryggingarbréfinu kom fram að það væri að tiltekinni fjárhæð í japönskum jenum, þá að jafnvirði annarrar fjárhæðar í íslenskum krónum. Ekki var fallist á með B að Í hf. hefði einungis veð samkvæmt tryggingarbréfi fyrir að hámarki þeirrar fjárhæðar sem þar var tilgreind í íslenskum krónum, enda uppfyllti tryggingarbréfið skilyrði 4. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð þar sem meðal annars kom fram að heimilt væri í veðbréfi að binda fjárhæðir við hækkun samkvæmt gengi. Þá var ekki fallist á með B að víkja bæri umræddum löggerningum til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Vísað var til þess að B hefði verið fyrirsvarsmaður einkahlutafélagsins sem talið yrði hafa tekið umrætt lán í tengslum við atvinnurekstur félagsins og að hann hefði undirritað samninga þar að lútandi. Hann hefði sjálfur veðsett fasteignar sínar til tryggingar greiðslu skuldar félagsins og skrifað síðar undir skilmálabreytingu . B hefði mátt vera ljós sú áhætta sem í því var fólgin að taka lán í erlendum gjaldmiðli, enda alkunna að gengi íslensku krónunnar gæti tekið miklum breytingum. Var því fallist á kröfur Í hf.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. október 2013. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda og að stefndi verði dæmdur til að greiða sér „málskostnað að mati réttarins.“ Til vara er þess krafist að „dómkröfur stefnda samkvæmt tryggingarbréfi nr. 82502, útgefnu þann 3.10.2006 verði lækkaðar niður í að hámarki kr. 7.665.000, sbr. fasteignamat í Réttarmóa 11, 861 Hvolsvelli“ og að málskostnaður verði felldur niður. Að því frágengnu er þess krafist að „dómkröfur stefnda samkvæmt tryggingarbréfi nr. 82502, útgefnu þann 3.10.2006 verði lækkaðar niður í að hámarki kr. 15.700.000“ og að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndi hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti. Samkvæmt 3. mgr. 158. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að líta svo á að hann krefjist staðfestingar héraðsdóms. Áfrýjanda var með bréfi Hæstaréttar 18. desember 2013 veittur frestur til 15. janúar 2014 í því skyni að ljúka gagnaöflun í málinu. Til samræmis við fyrrgreint lagaákvæði er kveðinn upp dómur í málinu án munnlegs málflutnings.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður ekki dæmdur málskostnaður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.