128/2010

Í málinu krafðist J forfallalauna og skaðabóta úr hendi S vegna starfsloka hennar sem forstöðumaður dvalarheimilis aldraðra í S. Talið var að ráðningarsamningi J hafi verið slitið á fundi aðila 30. september 2008 og var í því sambandi vísað til tveggja bréfa frá S. Þá var talið að S hefði borið að rannsaka þær ávirðingar sem á J voru bornar og gefa henni færi á að neyta andmælaréttar vegna þeirra áður en lengra yrði gengið. Jafnframt hafi S samkvæmt kjarasamningi borið að áminna J fyrst skriflega og veita henni færi á að bæta ráð sitt áður en gripið var til uppsagnar. Með þessum hætti hafi S brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Uppsögn J var því talin ólögmæt og fallist á rétt hennar til greiðslu skaðabóta af þeim sökum. Þar sem J var óvinnufær vegna veikinda er uppsögnin fór fram og til 23. janúar 2009 var talið að hún nyti réttar til forfallalauna til þess tíma, en sá réttur lengdi þó ekki rétt hennar til launa í uppsagnarfresti. Framganga S við slit ráðningarsamningsins var talin meiðandi í garð J og talin hafa falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart henni. Voru skaðabætur vegna fjártjóns til J ákveðnar 3.000.000 og miskabætur 800.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. mars 2010. Hann krefst aðallega sýknu og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að krafa gagnáfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 19. maí 2010 og krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 10.319.974 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. febrúar 2009 til greiðsludags og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hún staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í máli þessu er deilt um rétt gagnáfrýjanda til forfallalauna og skaðabóta úr hendi aðaláfrýjanda vegna starfsloka hennar sem forstöðumanns Dvalarheimilis aldraðra í Stykkishólmi. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en Dvalarheimili aldraðra sé ein af stofnunum aðaláfrýjanda og það sé rekið af sveitarsjóði, sem meðal annars greiddi gagnáfrýjanda laun fyrir forstöðumannsstarfann. Um starfskjör gagnáfrýjanda, sem er sjúkraliði að mennt, gilti, auk ákvæða í ráðningarsamningi hennar 19. febrúar 2002, kjarasamningur launanefndar sveitarfélaga við Sjúkraliðafélag Íslands.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi er ágreiningur með málsaðilum um hvort ráðningarsamningi gagnáfrýjanda var slitið á fundi hennar með bæjarstjóra og formanni stjórnar Dvalarheimilis aldraðra 30. september 2008. Fyrir Hæstarétti var því lýst yfir af hálfu aðaláfrýjanda að líta beri svo á að gagnáfrýjanda hafi verið sagt upp með bréfi bæjarstjóra 2. október sama ár, en í því sagði meðal annars: ,,... ákvörðun Stykkishólmsbæjar um uppsögn ... verður ekki dregin til baka.“ Þrátt fyrir þetta verður að leggja til grundvallar, eins og gert er í héraðsdómi, að miða beri við að uppsögn hafi átt sér stað á fundinum 30. september. Er það beinlínis tekið fram í bréfi þáverandi lögmanns aðaláfrýjanda 31. október 2008 og fær stuðning í framangreindu bréfi bæjarstjóra.

Aðdragandi uppsagnarinnar frá sjónarhóli gagnáfrýjanda var sá að hún var boðuð til framangreinds fundar 30. september 2008 með skömmum fyrirvara, án þess að fundarefni væri tilgreint. Í hinum áfrýjaða dómi er því lýst, hvað fram fór á fundinum. Uppsögn aðaláfrýjanda á ráðningarsamningnum við gagnáfrýjanda var stjórnvaldsákvörðun, sem var hluti af stjórnsýslu aðaláfrýjanda. Við undirbúning og ákvörðun um uppsögn bar bæjarstjóra því að fara eftir reglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. 1. gr. þeirra. Er fallist á með héraðsdómi að aðaláfrýjandi hafi hvorki gætt þess að rannsaka þær ávirðingar sem hluti starfsfólks hafði þá komið fram með á hendur gagnáfrýjanda, né gefa henni nægilega kost á að neyta andmælaréttar vegna þeirra. Auk þess var aðaláfrýjandi bundinn af ákvæði 11.1.6.1 í kjarasamningi þeim, sem ákvarðaði starfskjör gagnáfrýjanda, en það hljóðar svo: ,,... Ef talið er að fyrir liggi ástæður til uppsagnar sem rekja megi til starfsmannsins sjálfs, er skylt að áminna starfsmanninn fyrst skriflega og veita honum tíma og tækifæri til að bæta ráð sitt áður en gripið er til uppsagnar.“ Með uppsögn ráðningarsamningsins, án undangenginnar áminningar, braut aðaláfrýjandi því einnig meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga. Samkvæmt framansögðu var uppsögn aðaláfrýjanda því ólögmæt og veitir gagnáfrýjanda rétt til skaðabóta vegna fjártjóns hennar.

Gagnáfrýjanda naut þriggja mánaða uppsagnarfrests samkvæmt ráðningarsamningi og ákvæði 11.1.3.2 í kjarasamningnum. Fallist er á með héraðsdómi að hún hafi sannað að hún var óvinnufær vegna veikinda þegar ráðningarsamningi hennar var slitið með framangreindum hætti. Réttur hennar til forfallalauna varð ekki skertur með uppsögn. Er fallist á, að hún hafi verið óvinnufær vegna veikinda til 23. janúar 2009 og njóti réttar til forfallalauna til þess tíma. Sá tími lengir þó ekki rétt hennar til launa í uppsagnarfresti. Við mat á fjárhæð bóta vegna hinnar ólögmætu uppsagnar verður því að taka tillit til þess að stefnda naut launagreiðslna út janúar 2009. Þá hafði hún samkvæmt framansögðu tæmt þann rétt, sem hún átti til skaðabóta sem jafngiltu launum í umsömdum uppsagnarfresti, en hann skyldi samkvæmt ráðningarsamningi miðast við mánaðarmót og lauk því 31. desember 2008. Réttur hennar til skaðabóta er rýmri, en sem nemur framangreindum tíma. Ber við ákvörðun á fjárhæð skaðabóta vegna fjártjóns að taka tillit til þess að gagnáfrýjandi var 55 ára þegar atvik málsins áttu sér stað og hafði sinnt starfi sínu átölulaust frá því í maí 2001. Hún býr á litlu atvinnusvæði þar sem erfitt er fyrir hana að takmarka tjón sitt með því að ráðast til annarra starfa sem hún er menntuð til og afar ólíklegt að hún fái sambærilegt starf og hún gegndi hjá aðaláfrýjanda. Þá ber einnig að líta til þess að upplýst er að hún naut atvinnuleysisbóta frá 1. júní 2009 og réðst í 80% starf sem sjúkraliði á Heilbrigðisstofnun Vesturlands frá 26. september 2010, en laun hennar í því starfi eru verulega lægri en hún naut í starfinu hjá aðaláfrýjanda. Eru skaðabætur vegna fjártjóns gagnáfrýjanda hæfilega ákveðnar 3.000.000 krónur.

Fallist er á með héraðsdómi að framganga aðaláfrýjanda við slit ráðningarsamningsins, sem eins og áður greinir fól í sér brot á ákvæðum stjórnsýslulaga og skýrum fyrirmælum um rétt gagnáfrýjanda til áminningar samkvæmt kjarasamningi, hafi verið meiðandi í hennar garð og falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart henni. Hún á því rétt til miskabóta samkvæmt b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og þykja þær hæfilega ákveðnar í héraðsdómi.

Samkvæmt framansögðu verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Stykkishólmsbær, greiði gagnáfrýjanda, J-kvk-þgf J-kvk-þgf G-kvk-þgf, 3.800.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. febrúar 2009 til greiðsludags.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 1.200.000 krónur.