113/2008

H krafði B um skaðabætur vegna slyss sem hún var fyrir í vinnu sinni hjá B. Tildrög slyssins voru þau að H og önnur stúlka fluttu þungt vörubretti á hjólatrillu. Til að forða því að trillan lenti á viðskiptavini urðu þær breyta akstursstefnu trillunnar með þeim afleiðingum að H klemmdist. Óumdeilt er að þungi varningsins á vörubrettinu sem H flutti með trillunni milli staða í verslun B hefði verið u.þ.b. 1,6 tonn. Vitni báru að stúlkurnar hefðu áður flutt farm á milli staða í versluninni á trillunni. Stúlkurnar sögðu þó báðar fyrir dómi að ekki hefði fyrr verið um svo þungan farm að ræða. Talið var sannað með framburði H og samstarfsfólks hennar að stúlkurnar hefðu ekki fengið leiðbeiningar um það hvernig þær hefðu átt að bera sig að við flutninginn. B andmælti þeirri staðhæfingu H að þær hefðu fengið tilmæli um að fara með farminn á trillunni umrætt sinni. B byggði þó ekki á því að ætluð sök H hefði falist í því að hafa notað trilluna umrætt sinn, heldur eingöngu á því að stúlkurnar hefðu farið of hratt yfir. Sönnun um bein fyrirmæli umrætt sinn skipti því ekki máli við úrlausn málsins. Fallist var á með H að verkið hefði verið ofvaxið líkamlegu atgervi hennar og að það hefði verið andsætt a. og d. liðum 1. mgr. 62. gr. laga nr. 46/1980 að fela henni að vinna það. Samkvæmt þessu var B dæmt til að greiða H skaðabætur. Ekki var talið sannað að H og samstarfskona hennar hefðu sýnt af sér gáleysi með því að fara of hratt yfir með trilluna og var því ekki talið efni til að lækka bætur til H vegna eigin sakar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 26. febrúar 2008. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann lækkunar á kröfu gagnáfrýjanda og að málskostnaður verði í því tilviki felldur niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 2. maí 2008. Hún krefst þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 5.579.823 krónur með 4,5% ársvöxtum af 905.475 krónum frá 9. júní til 9. október 2004, en af 5.579.823 krónum frá þeim degi til 8. júní 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags allt að frádregnum greiðslum 768.089 krónum 23. febrúar 2006 og 737.167 krónum 25. apríl 2006. Þá krefst gagnáfrýjandi staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um gjafsóknarkostnað og málskostnað. Loks krefst hún málskostnaðar fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál, en gagnáfrýjanda var hinn 26. maí 2008 veitt gjafsókn vegna meðferðar málsins fyrir Hæstarétti.

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Í málinu nýtur engra gagna um gerð trillunnar sem gagnáfrýjandi slasaðist við. Fyrir Hæstarétti hefur aðaláfrýjandi meðal annars stutt aðal- og varakröfur sínar með því að gagnáfrýjandi hefði getað beitt búnaði á trillunni til að láta vörubrettið falla niður á gólfið hefði trillan þá stöðvast þegar í stað. Hann byggði ekki á þessari málsástæðu í héraði. Ef hann hefði gert það og gagnáfrýjandi mótmælt henni hefði gefist tilefni til að afla gagna um gerð trillunnar að þessu leyti við meðferð málsins. Málsástæða sem að þessu lýtur telst nú of seint fram komin og kemur ekki til álita við úrlausn málsins fyrir Hæstarétti.

Aðila greinir ekki á um að þungi áburðarins á vörubrettinu, sem gagnáfrýjandi og samstarfsstúlka hennar fluttu með trillunni milli staða í verslun aðaláfrýjanda umrætt sinn, hafi verið um það bil 1,6 tonn. Gagnáfrýjandi og aðrir starfsmenn aðaláfrýjanda, sem komu fyrir dóm, báru að stúlkurnar hefðu áður flutt farm á milli staða í versluninni á trillunni. Stúlkurnar sögðu báðar fyrir dómi að ekki hefði fyrr verið um svo þungan farm að ræða. Gagnáfrýjandi hefur staðhæft að einhver hafi falið þeim að fara með farminn á trillunni umrætt sinn. Aðaláfrýjandi mótmælir þessu sem ósönnuðu. Hann hefur allt að einu byggt á því að algengt hafi verið að gagnáfrýjandi og starfsfélagi hennar hafi flutt vörur innan verslunarinnar á umræddri trillu. Hann hefur ekki byggt á því að ætluð sök gagnáfrýjanda felist í því að hafa notað trilluna umrætt sinn, heldur eingöngu á því að stúlkurnar hafi farið of hratt yfir. Samkvæmt þessu verður lagt til grundvallar að notkun stúlknanna á trillunni til flutnings á áburðarfarminum hafi verið í samræmi við tilætlun aðaláfrýjanda um það hvernig þær leystu starf sitt af hendi. Skiptir þá sönnun um bein fyrirmæli umrætt sinn ekki máli við úrlausn málsins. Við flutning á svo þungum farmi með hjólatrillu er augsýnilega hætta á að verulega líkamskrafta þurfi til að stöðva hana ef eitthvað óvænt hendir. Því verður fallist á með gagnáfrýjanda, sem var 17 ára gömul þegar slysið varð, að verkið hafi verið ofvaxið líkamlegu atgervi hennar og að það hafi verið andstætt a. og d. liðum 1. mgr. 62. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum að fela henni að vinna það. Hinn áfrýjaði dómur verður því staðfestur um að aðaláfrýjandi beri skaðabótaábyrgð á tjóni gagnáfrýjanda.

Bæði aðaláfrýjandi og vitnin I-kvk-nf A-kvk-nf S-kvk-nf og J-kk-nf Ö-kk-nf v-e-x d-e-x L-x-x notuðu í yfirheyrslum fyrir dómi orðið „gönguhraði“ um hraðann sem var á trillunni þegar slysið varð. Aðaláfrýjandi hefur ekki fært fram sönnur í málinu um að stúlkurnar hafi sýnt af sér gáleysi með því að fara of hratt yfir með trilluna. Eru því ekki efni til að lækka bætur til gagnáfrýjanda vegna eigin sakar.

Aðaláfrýjandi mótmælir þeim hætti í dómsorði héraðsdóms og dómkröfum gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti að draga greiðslur örorkubóta úr slysatryggingu launþega og frá Tryggingastofnun ríkisins frá dæmdum skaðabótum miðað við greiðsludaga þessara bóta 23. febrúar og 25. apríl 2006. Byggir hann mótmælin á því að um greiðslur á hluta höfuðstóls kröfunnar hafi verið að ræða og beri því að draga þær frá höfuðstólnum áður en hann tekur að bera vexti. Krafa gagnáfrýjanda á hendur aðaláfrýjanda er skaðabótakrafa sem byggist á því sjónarmiði að bæta beri fullt tjón gagnáfrýjanda. Ef fallist yrði á sjónarmið aðaláfrýjanda um þetta efni myndi það leiða til þess að gagnáfrýjandi nyti engra vaxta af þeim hluta kröfu sinnar sem samsvarar fjárhæð þessara greiðslna tímabilið frá tjónsdegi til nefndra greiðsludaga. Verður fallist á með gagnáfrýjanda að vextir samkvæmt kröfu hennar þetta tímabil teljist til fjárhagslegs tjóns hennar og að aðaláfrýjanda beri að bæta henni það.

Aðilar deila ekki fyrir Hæstarétti um að upphafsdagur dráttarvaxta skuli vera sá sem greinir í dómsorði hins áfrýjaða dóms. Vaxtakröfu sína frá slysdegi til upphafsdags dráttarvaxtanna byggir gagnáfrýjandi á 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Aðaláfrýjandi fellst á réttmæti þessa háttar við vaxtakröfuna. Verður fallist á hann.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti ákveðst eins og í dómsorði greinir.

Aðaláfrýjandi verður með vísan til 1. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála dæmdur til að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti í ríkissjóð svo sem kveðið verður á um í dómsorði.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Byko hf., greiði gagnáfrýjanda, H-kvk-þgf B-kvk-þgf H-kvk-þgf, 5.579.823 krónur með 4,5% ársvöxtum af 905.475 krónum frá 9. júní 2004 til 9. október 2004, en af 5.579.823 krónum frá þeim degi til 8. júní 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags allt að frádregnum greiðslum á 768.089 krónum 23. febrúar 2006 og 737.167 krónum 25. apríl 2006.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað og málskostnað eru óröskuð.

Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, A-kk-ef B-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 600.000 krónur.

Aðaláfrýjandi greiði 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti sem renni í ríkissjóð.