232/2006

Hafnað var kröfu K um innsetningu með beinni aðfarargerð í umferðarrétt um land í umráðum O að landspildu sem K taldi sig hafa á leigu af eiganda jarðarinnar V. Varð ekki annað skilið af málatilbúnaði aðila en að hið leigða land væri á landsvæði sem deilt var um í öðru máli hvort tilheyrði V eða R. Þótti slíkur vafi uppi um heimild K til landsins að varhugavert væri að láta hina umbeðnu aðfarargerð ná fram að ganga, sbr. 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. apríl 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. maí sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. apríl 2006, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að heimilað yrði að hann eða verktakar á hans vegum yrðu með beinni aðfarargerð settir inn í endurgjaldslausan og óhindraðan umferðarrétt með öll nauðsynleg tæki til vatnsöflunar um vegi og læst hlið í landi varnaraðila í Heiðmörk í Reykjavík að borholu við Vatnsendakrika í landi Vatnsenda í Kópavogi. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að aðfarargerðin verði heimiluð og sér dæmdur málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Með 1. gr. laga nr. 57/1942 um heimild fyrir Reykjavíkurbæ til þess að taka eignarnámi hluta af landi jarðarinnar Vatnsenda í Seltjarnarneshreppi var bæjarstjórn Reykjavíkur leyft að taka spildu úr jörðinni eignarnámi til að auka við fyrirhugað friðland bæjarins. Samkvæmt gögnum málsins var þessarar heimildar neytt og afsal gefið út 7. júní 1951 fyrir spildunni, sem talin var alls 689 hektarar að stærð, en hún er á svæði, sem nú er kennt við Heiðmörk. Fyrir liggur að með eignarnámi þessu var land Vatnsenda klofið í tvennt, þannig að annars vegar var eftir svæði norðan Heiðmerkur, sem liggur að hluta að Elliðavatni, og hins vegar svæði sunnan friðlandsins. Báðir hlutar landsins, sem áfram heyrði til Vatnsenda, teljast innan marka Kópavogsbæjar, en spildan, sem tekin var eignarnámi, er í umdæmi Reykjavíkurborgar. Innan þessarar spildu mun borgin hafa heimilað vatnsveitu sinni og síðar varnaraðila að taka kalt vatn til miðlunar í veitu sinni. Deilur hafa verið uppi um árabil milli eigenda Vatnsenda og Reykjavíkurborgar um mörk svæðisins, sem fyrrnefnt eignarnám tók til, einkum að því er varðar mörkin að sunnanverðu, en um þau er nú rekið mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, sem dómur Hæstaréttar 24. maí 2006 í máli nr. 210/2006 tekur til. Með samningum 17. apríl og 22. maí 2002 hefur sóknaraðili gerst leigutaki að spildu úr syðri hluta lands Vatnsenda, í svokölluðum Vatnsendakrika, undir brunnsvæði til vatnstöku. Í leigusamningi er spildan ekki afmörkuð, heldur tiltekið að hún eigi að vera að lágmarki 30 en hámarki 80 hektarar, og verði hún „nákvæmlega skilgreind þegar fyrir liggur hverjar lágmarkskröfur verða gerðar til stærðar brunnsvæðis að lokinni ítarlegri úttekt á þörf þar að lútandi.“ Sóknaraðili kveðst á árinu 2003 hafa borað tilraunaholur í spildunni og lagt þar vegi, en til að gera þetta hafi hann fengið heimild varnaraðila til að fara um afgirt brunnsvæði og vegi hans í Heiðmörk. Vorið 2005 hafi sóknaraðili leitað eftir sams konar heimild, en í það sinn til að hefja framkvæmdir við vatnsveitu. Því erindi hafnaði varnaraðili. Í máli þessu krefst sóknaraðili heimildar til aðfarargerðar til að fá framgengt umferðarrétti um land í Heiðmörk, sem hann kveður varnaraðila ráða yfir.

Af málatilbúnaði aðilanna verður ekki annað ráðið en að landspildan, sem sóknaraðili telur til leiguréttinda yfir, sé á því svæði, sem eigandi Vatnsenda og Reykjavíkurborg deila um hvort eignarnám samkvæmt lögum nr. 57/1942 hafi tekið til. Sú deila þeirra er til úrlausnar í áðurnefndu máli, sem rekið er fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Meðan hún er ekki til lykta leidd er gegn andmælum varnaraðila slíkur vafi uppi um heimild sóknaraðila yfir spildunni, sem hann krefst hér umferðarréttar að, að varhugavert er að láta umbeðna aðfarargerð ná fram að ganga, sbr. 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989. Verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest um annað en málskostnað, en rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.