58/2014

F ehf. krafði K um greiðslu á tveimur reikningum vegna vinnu fyrrnefnda félagsins við uppsteypu á einbýlishúsi K. Hvað varðaði annan reikninginn taldi Hæstiréttur að F ehf. hefði ekki skilað honum til K innan tveggja mánaða frá lokum verksins, eins og áskilið væri í staðlinum ÍST 30.2003. F ehf. gæti því ekki haft uppi kröfur sem reistar væru á umræddum reikningi. Hvað hinn reikninginn varðaði lá fyrir að miklar tafir höfðu orðið á afhendingu hönnunargagna og hefði það verið staðfest af eftirlitsmanni K og byggingarfulltrúa. Þá hefðu umkvartanir þess efnis margoft komið fram í fundargerðum verkfunda. Á hinn bóginn hefði F ehf. ekki sannað að félagið hefði sent K rökstudda tilkynningu um framlengingu á verkskilum og tilgreint hve langan frest félagið ætti að fá á skiladegi verksins. Hefði F ehf. því ekki fullnægt þeim skyldum sem á honum hvíldu samkvæmt áðurgreindum staðli og gæti félagið ekki borið fyrir sig að heimilt hefði verið að skila verkinu eftir umsaminn tíma. Þar sem gagnkrafa K, sem byggði á dagsektum vegna tafanna, var hærri en krafa F ehf. samkvæmt áðurgreindum reikningi var K sýknaður af kröfu F ehf.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 27. janúar 2014. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Málsatvikum er lýst í héraðsdómi. Eins og þar kemur fram tók stefndi að sér með verksamningi 18. júní 2010 að ljúka uppsteypu á einbýlishúsi áfrýjanda að Fagraþingi 5 í Kópavogi. Skyldi verkinu lokið eigi síðar en 15. október 2010.

Viðaukasamningur var gerður við upprunalegan verksamning 1. desember 2010. Var samningsfjárhæð þar ákveðin 60.322.996 krónur. Verkinu skyldi að fullu lokið fyrir 28. febrúar 2011 og lyki verktaki því ekki fyrir 15. mars sama ár skyldi hann greiða verkkaupa dagsektir, sem næmu 1‰ af samningsverki fyrir hvern almanaksdag sem afhending drægist fram yfir áðurnefndar dagsetningar. Lokaúttekt verksins fór fram 11. og 18. maí 2011.

Stefndi gaf út alls 22 reikninga vegna verksins og greiddi áfrýjandi 20 þeirra án fyrirvara, en ógreiddir eru síðustu tveir reikningarnir sem um er deilt í þessu máli, reikningur nr. 389, 1. apríl 2011, vegna mótavinnu við steypu, stál og raflagnir auk annarra smærri liða, samtals að fjárhæð 5.437.054 krónur, og reikningur nr. 433, 1. júlí 2011, einkum vegna aukaverka sem stefndi hafði unnið, en einnig vegna mótavinnu og vinnu við raflagnir, samtals að fjárhæð 5.258.417 krónur.

Ómótmælt er að reikningur nr. 389 hafi verið sendur á gjalddaga og að reikningur nr. 433 hafi verið sendur með bréfi TCM innheimtu 2. ágúst 2011.

Samkvæmt verksamningi aðila var íslenskur staðall, ÍST 30.2003, meðal samningsgagna. Í grein 31.6 er mælt svo fyrir að verktaki skuli senda verkkaupa fullnaðarreikning vegna verksins innan tveggja mánaða frá því að hann skilar verkinu í hendur verkkaupa. Á reikningnum skuli meðal annars greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga. Í grein 31.8 segir að verktaki geti ekki haft uppi frekari kröfur eftir að hann hefur lagt fram fullnaðarreikning.

Stefndi „skilaði verkinu“ í skilningi greinar 31.6 í ÍST 30 hinn 18. maí 2011, er lokaúttekt fór fram. Samkvæmt framansögðu skyldi fullnaðarreikningi skilað eigi síðar en 18. júlí 2011, en reikningur nr. 433 var ekki sendur fyrr en 2. ágúst sama ár. Stefndi getur því ekki haft uppi kröfur sem reistar eru á þeim reikningi og verður áfrýjandi því sýknaður af þeirri kröfu.

II

Stefndi byggir á því að þær tafir, sem urðu á framkvæmd verka hans, megi rekja til atriða sem áfrýjandi beri ábyrgð á.

Í grein 24.2 í ÍST 30 er mælt fyrir um skilyrði þess að unnt sé að krefjast framlengingar á verktíma, en þau eru meðal annars að: „a) Breytingar hafa orðið á verkinu og þær seinka framkvæmdum. b) Verkkaupi leggur ekki til í tæka tíð teikningar, verklýsingar, efni, vinnu, vinnutæki eða annað sem hann sjálfur eða aðrir hans vegna eiga að láta í té og verki seinkar af þessum sökum eða verki seinkar vegna annarra atriða sem varða verkkaupa“. Í grein 24.3 eru síðan fyrirmæli um það hvernig verktaki skuli bera sig að við að fá framlengingu á verktíma. Í þeirri grein segir: „Ef verktaki telur sig eiga rétt á framlengingu á fresti skal hann tafarlaust senda verkkaupa rökstudda tilkynningu um það. Í tilkynningu skal rökstutt að töfin hafi hlotist af þeim atvikum sem verktaki ber fyrir sig“.

Skjöl málsins bera með sér að miklar tafir hafi orðið á afhendingu hönnunargagna og er það staðfest af eftirlitsmanni áfrýjanda og byggingarfulltrúa í Kópavogi. Þá komu umkvartanir þessa efnis margoft fram í fundargerðum verkfunda. Þrátt fyrir það hefur stefndi ekki sannað að hann hafi sent áfrýjanda rökstudda tilkynningu um framlengingu á verkskilum og tilgreint hve langan frest hann ætti að fá á skiladegi verksins. Hefur hann því ekki fullnægt þeim skyldum sem á honum hvíldu samkvæmt greinum 24.3 og 24.4 í ÍST 30. Getur stefndi því ekki borið fyrir sig að honum hafi verið heimilt að skila verkinu eftir umsaminn tíma.

Í 4. gr. verksamnings aðila 1. desember 2010 er skýrt kveðið á um að að ljúki verktaki ekki verkinu fyrir 15. mars 2010 skuli hann greiða verkkaupa 1‰ af samningsverki fyrir hvern almanaksdag sem afhending verksins dregst. Samkvæmt þessu er fallist á gagnkröfu áfrýjanda um dagsektir í 63 daga, 3.800.349 krónur.

III

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms þar sem honum voru dæmdar 8.730.606 krónur úr hendi áfrýjanda.

Eins og að framan getur er áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda vegna reiknings nr. 433 að fjárhæð 5.258.417 krónur. Standa þá eftir 3.472.189 krónur, en gagnkrafa áfrýjanda vegna dagsekta, sem dómurinn hefur fallist á, er hærri en þeirri fjárhæð nemur. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna áfrýjanda af kröfu stefnda.

Samkvæmt þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, K-kk-nf S-kk-nf, er sýkn af kröfum stefnda, Fonsa ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti samtals 1.500.000 krónur.