61/2015

A krafði íslenska ríkið um skaðabætur vegna gæsluvarðhalds sem hann taldi sig hafa sætt að ósekju. A hafði verið handtekinn 8. desember 2011 þar sem að hann var ásamt tveimur öðrum mönnum grunaður um aðild að skotárás í Reykjavík í nóvember sama ár. Í málinu lá fyrir að A hafði í upphafi rannsóknar lögreglu staðfastlega neitað að hafa verið á staðnum umrætt kvöld og breytti ekki framburði sínum þótt hann hefði verið í ósamræmi við framburð annarra. A breytti fyrst framburði sínum við aðalmeðferð málsins 5. mars 2012 og viðurkenndi þá að hann hefði verið á staðnum og í för með öðrum ákærðu auk þess sem hann gerði nánar grein fyrir atburðarásinni umrætt kvöld. Í dómi Hæstaréttar var fallist á það mat héraðsdóms að eftir að A gaf framangreinda skýrslu hefði ekki verið tilefni til að halda honum lengur í gæsluvarðhaldi enda hefði framburður hans fyrir dómi samrýmst framburði annarra og gögnum málsins og þáttur hans því nægilega upplýstur. Þar með hefði A sætt gæsluvarðhaldi að ósekju frá þessum degi til 22. mars 2012, er honum var sleppt í kjölfar sýknudóms um framangreindar sakir, og ætti hann því rétt til miskabóta úr hendi Í af þeim sökum. Voru bætur til A ákveðnar 500.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 20. janúar 2015. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að tildæmdar bætur verði lækkaðar og málskostnaður látinn niður falla.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi sætti stefndi gæsluvarðhaldi frá 8. desember 2011 til 22. mars 2012, fyrstu fjórtán dagana á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála en eftir það 2. mgr. sömu greinar. Tilefni gæsluvarðhaldsins var að stefndi ásamt tveimur öðrum mönnum var grunaður um aðild að skotárás að kvöldi 18. nóvember 2011 í svonefndu Bryggjuhverfi í Reykjavík. Var talið að háttsemi hans gæti varðað við 211. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákæra var gefin út á hendur stefnda og mönnunum tveimur og ætlað brot hans þar talið varða við framangreind lagaákvæði, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga, en til vara við 4. mgr. 220. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr., laganna. Stefndi hafði í skýrslum, sem hann gaf hjá lögreglu við rannsókn málsins, staðfastlega neitað að hafa verið á staðnum þegar framangreind atvik urðu og breytti ekki framburði sínum þótt hann væri í ósamræmi við framburð annarra. Við aðalmeðferð málsins 5. mars 2012 breytti stefndi á hinn bóginn framburði sínum. Viðurkenndi hann þar að hafa verið á staðnum og í för með öðrum ákærðu auk þess sem hann gerði nánar grein fyrir atburðarásinni umrætt kvöld. Í héraðsdómi var komist að þeirri niðurstöðu að ekki hafi, eftir að stefndi gaf framangreinda skýrslu, verið tilefni til að halda honum lengur í gæsluvarðhaldi enda hafi framburður hans fyrir dómi samrýmst framburði annarra og gögnum málsins og þáttur hans því nægilega upplýstur. Verður fallist á þetta mat héraðsdóms og þar með að stefndi hafi sætt gæsluvarðhaldi að ósekju frá þessum degi til 22. mars, er honum var sleppt í kjölfar sýknudóms um framangreindar sakir. Samkvæmt framansögðu er sýknukröfu áfrýjanda hafnað.

Í héraðsdómi var áfrýjandi samkvæmt dómsorði, sem miða ber við, dæmdur til að greiða stefnda 1.400.000 krónur. Verður fallist á að stefndi eigi rétt til miskabóta á grundvelli 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar, en að fjárhæð bótanna ákveðist 500.000 krónur. Ákvæði héraðsdóms um upphafstíma dráttarvaxta er staðfest.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms er staðfest svo og niðurstaða hans um gjafsóknarkostnað.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað stefnda fer svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, A-kk-þgf M-kk-þgf S-x-x, 500.000 krónur með vöxtum eins og héraðsdómi greinir.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 350.000 krónur.