360/2003

J krafðist þess aðallega í málinu að aðalfundur C ehf. 29. ágúst 2002 yrði ógiltur með dómi en til vara að ógilt yrði stjórnarkjör sem fram fór á fundinum ásamt þeirri ákvörðun að ráða ekki í stöðu framkvæmdastjóra. Talið var að í 71. gr. laga um einkahlutafélög nr. 138/1994 fælist heimild til að fá hnekkt tilteknum ákvörðunum hluthafafundar en ekki fundinum í heild og var aðalkröfu hans því vísað frá héraðsdómi. Varakröfu J var einnig vísað frá héraðsdómi þar sem hann taldist ekki hafa sýnt fram á að hann hefði lengur lögvarða hagsmuni af úrlausn hennar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 10. september 2003. Hann krefst þess aðallega, að ógiltur verði aðalfundur stefnda, sem haldinn var 29. ágúst 2002. Til vara krefst hann þess, að ógilt verði kosning nýrrar stjórnar og varamanns, sem fram fór á hluthafafundi í stefnda 29. ágúst 2002 svo og ákvörðun fundarins um að ráða ekki í stöðu framkvæmdastjóra. Í báðum tilvikum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega frávísunar málsins frá Hæstarétti en til vara að niðurstaða héraðsdóms verði staðfest. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi var áfrýjandi hluthafi og stjórnarmaður í stefnda, sem stofnað var á árinu 2000. Samkvæmt hluthafasamkomulagi 4. febrúar 2002 átti áfrýjandi 43% af hlutafé í félaginu, bróðir hans, Á-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf, átti 45% og Íslenskir aðalverktakar hf. 12%. Var áfrýjandi framkvæmdastjóri félagsins og fór með prókúruumboð fyrir það.

Aðalfundur félagsins var haldinn 29. ágúst 2002. Áfrýjandi mætti ekki á fundinn og ekki heldur Á-kk-nf S-kk-nf, en hann var í símasambandi við fundinn. Mætt var fyrir Íslenska aðalverktaka hf. Áfrýjandi telur fundinn hafa verið ólögmætan sökum þess, að til hans var boðað andstætt 1. mgr. 62. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og 12. gr. samþykkta félagsins, fundarstjóri var ekki úr röðum hluthafa andstætt 1. mgr. 65. gr. laganna og 12. gr. samþykktanna, fundarstaður var ekki heimili félagsins andstætt 58. gr. laganna og ekki var mætt af hálfu hluthafa, sem áttu meiri hluta hlutafjárins, sbr. 12. gr. samþykktanna.

Á aðalfundinum 29. ágúst 2002 var ákveðið að fresta samþykkt ársreiknings, þar sem hann var ekki undirritaður, til framhaldsaðalfundar. Í stjórn félagsins voru kosnir Á-kk-nf S-kk-nf, H-kk-nf G-kk-nf, áfrýjandi og varamaður S-kk-nf G. Þ-kk-nf. Á fundinum var einnig samþykkt, að ekki skyldi ráðið í stöðu framkvæmdastjóra fyrr en búið væri að finna fé til reksturs félagsins og ekki ráða framkvæmdastjóra í fullt starf fyrr en umsvif félagsins krefðust slíks og eigendur ekki fáanlegir til að sinna þeim verkefnum sem þyrfti. Samkvæmt tilkynningu til hlutafélagaskrár var eftir það enginn framkvæmdastjóri hjá félaginu og prókúruhafi var Á-kk-nf S-kk-nf.

Stjórnarfundur var haldinn 18. október 2002, og voru allir stjórnarmenn mættir. Skýrði áfrýjandi meðal annars frá málshöfðun sinni á hendur félaginu, en stefna í málinu var birt 10. október 2002. Framhaldsaðalfundur var síðan haldinn 7. nóvember 2002. Áfrýjandi mætti þar ekki og boðaði ekki forföll, en mætt var fyrir Á-kk-þf S-kk-þf og Íslenska aðalverktaka hf. Áritaðir reikningar félagsins fyrir árið 2001 lágu frammi og voru þeir samþykktir með öllum greiddum atkvæðum, það er 57% hlutafjár.

H-kk-nf G-kk-nf, stjórnarmaður í félaginu, sagði sig úr stjórninni 24. október 2002, og sama gerði S-kk-nf G. Þ-kk-nf, varamaður í stjórn, 5. desember 2002.

Á-kk-nf S-kk-nf fór þess á leit við iðnaðar- og viðskiptaráðuneytið 20. febrúar 2003, að það hlutaðist til um að haldinn yrði hluthafafundur og kosin stjórn í félaginu. Var hluthafafundur haldinn 20. september 2003. Mættir voru áfrýjandi og Á-kk-nf S-kk-nf, en ekki var mætt af hálfu Íslenskra aðalverktaka hf. Samkvæmt tillögu Á-kk-ef S-kk-ef var hann kosinn í stjórn ásamt áfrýjanda og H-kk-þgf M-kk-þgf og varamaður Ó-kk-nf T-kk-ef. Var Á-kk-nf S-kk-nf kosinn formaður stjórnar á stjórnarfundi 6. október 2003, en áfrýjandi mætti ekki á þann fund.

Aðalfundur ársins 2003 var haldinn 21. nóvember 2003. Áfrýjandi mætti ekki og boðaði ekki forföll, en aðrir stjórnarmenn mættu. Ársreikningur 2002 var samþykktur, og stjórnin, sem kosin var á hluthafafundinum 20. september 2003, var endurkjörin.

II.

Aðalkrafa áfrýjanda lýtur að því að ógiltur verði aðalfundur stefnda, sem haldinn var 29. ágúst 2002, og vísar hann um það til 71. gr. laga nr. 138/1994. Í 1. mgr. 71. gr. segir, að hluthafi, stjórnarmaður eða framkvæmdastjóri geti höfðað mál vegna ákvörðunar hluthafafundar, sem hefur verið tekin með ólögmætum hætti eða brýtur í bága við lögin eða samþykktir félagsins. Ákvæði þetta veitir ekki heimild til að ógilda fundinn í heild heldur einungis tilgreindar ákvarðanir, sem teknar eru á fundinum. Verður því aðalkröfu áfrýjanda vísað frá héraðsdómi.

Varakrafa áfrýjanda beinist að ákveðnum ákvörðunum, sem teknar voru á aðalfundinum 29. ágúst 2002, annars vegar að kosningu nýrrar stjórnar og hins vegar að þeirri ákvörðun að ráða ekki í stöðu framkvæmdastjóra, og krefst hann þess að þessar ákvarðanir verði ógiltar. Stefndi krefst frávísunar þessara krafna. Hann telur, að áfrýjandi hafi ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um fyrri varakröfuna þar sem ný stjórn hafi verið kosin á hluthafafundi 20. september 2003 og svo á aðalfundi 21. nóvember 2003. Síðari varakröfunni beri einnig að vísa frá dómi, þar sem ákvörðun þess efnis, sem áfrýjandi haldi fram, hafi ekki verið tekin og sé krafan því ódómtæk.

Áfrýjandi telur ótvírætt, að hann hafi lögvarða hagsmuni af því að fá kosningu stjórnar ógilta. Bendir hann á því til stuðnings, að svo kunni að fara að skuldbindingar, sem hann hafi gert fyrir hönd stefnda, hvíli á honum persónulega. Vísar hann þar til lánssamnings, sem hann gerði fyrir hönd stefnda við Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins 27. nóvember 2002 þar sem sjóðurinn samþykkti að lána stefnda 5.000.000 krónur. Helmingur fjárins var greiddur á-kk-þgf 2. desember 2002, en samkvæmt gögnum málsins lítur stjórnarformaður stefnda svo á, að sjóðurinn hafi verið að veita áfrýjanda persónulegt lán og að félagið sé ekki að neinu leiti skuldbundið af þessari lánafyrirgreiðslu. Í fundargerð stjórnarfundar stefnda 6. ágúst 2002 kemur fram, að stjórnarformaðurinn var samþykkur því, að framangreint lán yrði tekið og fól áfrýjanda að ganga frá því. Ekki verður séð, að sú ákvörðun hafi verið dregin til baka, en þegar áfrýjandi skrifaði undir lánssamninginn var hann ekki lengur framkvæmdastjóri félagsins og hafði ekki prókúruumboð fyrir það.

Stjórn stefnda, sem kosin var á aðalfundinum 29. ágúst 2002, sat þar til ný stjórn var löglega kjörin á hluthafafundi 20. september 2003. Beinist varakrafa áfrýjanda þannig að því að fá nú viðurkennt eftir lok starfa fyrrnefndu stjórnarinnar að hana hafi með réttu skort umboð til að ráða málefnum félagsins á því tímabili, svo og að fá hrundið ákvörðun um að framkvæmdastjóri yrði þar ekki við störf eftir 29. ágúst 2002. Af gögnum málsins verður ekkert ráðið um það hvaða ákvörðunum, sem varða aðra en áfrýjanda, kann að hafa verið hrundið í framkvæmd af þessari stjórn. Verður sérstaklega að gæta að þessu þegar metið er hvort áfrýjandi geti enn talist hafa lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um varakröfu sína, svo og að því að hann átti sæti í þessari stjórn stefnda og gat þannig látið málefni félagsins til sín taka eins og hann var kjörinn til. Áfrýjandi hefur ekki bent á gerðir stjórnarinnar á umræddu tímabili, sem varðað geta hagsmuni hans sérstaklega, aðrar en þær, sem snúa að áðurnefndri lánveitingu Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins síðla árs 2002. Hann hefur þó ekki haldið því sérstaklega fram í málinu að staða sín gæti orðið önnur varðandi þau lögskipti með því að varakrafa hans yrði tekin til greina. Þegar þetta er virt verður ekki litið svo á að áfrýjandi geti nú haft lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um varakröfu sína og verður henni því sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi.

Samkvæmt framangreindu verður máli þessu vísað í heild frá héraðsdómi. Eftir öllum atvikum er þó rétt að málskostnaður falli niður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.