416/2004

G og ÞS kærðu frávísun héraðsdóms á kröfu þeirra um að þinglýsing sýslumanns á tiltekinni yfirlýsingu yrði felld úr gildi og afmáð úr þinglýsingabók. Var frávísunin byggð á því að frestur til að bera þinglýsinguna undir héraðsdóm samkvæmt 1. mgr. 3. gr. þinglýsingarlaga nr. 39/1978 hefði verið liðinn. Í Hæstarétti var tekið fram að G og ÞS hefðu krafist leiðréttingar á þinglýsingunni strax og þau fengu vitneskju um hana en sýslumaður hefði hafnað þeirri beiðni. Var talið að í synjun sýslumanns hefði falist úrlausn hans um þinglýsingu í merkingu 3. gr. þinglýsingalaga sem G og ÞS hafi verið rétt að bera undir héraðsdóm innan fjögurra vikna frestsins í 1. mgr. greinarinnar sem þau hefðu gert. Var úrskurðurinn því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 12. október 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 1. október 2004, þar sem vísað var frá dómi kröfu sóknaraðila um að þinglýsing sýslumannsins í Kópavogi á nánar tilteknu skjali yrði felld úr gildi og afmáð úr þinglýsingabók. Kæruheimild er í 5. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, sbr. 1. gr. laga nr. 6/1992. Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að felld verði úr gildi úrlausn sýslumannsins í Kópavogi um þinglýsingu uppsagnar á lóðarleigusamningi um Elliðahvamm í Kópavogi og hún afmáð úr þinglýsingabók, en til vara að uppsögninni verði þinglýst sem athugasemd í þinglýsingabók og eigendaskráning Elliðahvamms færð í fyrra horf. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður en til vara að kröfum sóknaraðila verði hafnað og þeim gert að greiða málskostnað fyrir héraðsdómi og kærumálskostnað.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurðinn fyrir sitt leyti. Kemst krafa hans um málskostnað í héraði því ekki að fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði varðar ágreiningur aðila þinglýsingu á yfirlýsingu varnaraðila 27. febrúar 2004 um uppsögn á lóðarleigusamningi frá 1931 með síðari breytingum um landspilduna Elliðahvamm í landi Vatnsenda í Kópavogi. Var yfirlýsingin móttekin til þinglýsingar af sýslumanninum í Kópavogi 12. mars 2004 og innfærð í þinglýsingabók 15. sama mánaðar. Munu sóknaraðilar hafa fengið vitneskju um þinglýsingu þessa í maímánuði 2004. Rituðu þau sýslumanni bréf 24. sama mánaðar þar sem þinglýsingu yfirlýsingarinnar var mótmælt og þess krafist hún yrði afmáð úr þinglýsingabók. Hafnaði sýslumaður þeirri beiðni með bréfi 4. júlí 2004. Rituðu sóknaraðilar sýslumanni af þessu tilefni bréf 22. sama mánaðar. Þar var þess farið á leit með vísan til 3. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga að framangreind úrlausn „verði borin undir héraðsdóm.“ Voru málsatvik rakin og krafan rökstudd. Var þess jafnframt farið á leit að eftir að sóknaraðilar hefðu fengið málsgögn og sýslumaður sent málið til héraðsdóms yrði þeim gefinn kostur á að koma að frekari gögnum og sjónarmiðum. Sýslumaður svaraði þessu bréfi 17. ágúst 2004. Taldi hann að í bréfi sóknaraðila hafi falist beiðni um að hann bæri synjun sína um að afmá yfirlýsinguna undir dómstóla. Þar sem slíkt samrýmdist ekki 1. mgr 3. gr þinglýsingalaga var beiðninni hafnað. Samdægurs rituðu sóknaraðilar Héraðsdómi Reykjaness og beiddust úrlausnar um þessa synjun. Fylgdi bréfinu afrit af bréfi þeirra til sýslumanns 22. júlí 2004.

II.

Varnaraðili krafðist þess í héraði að málinu yrði vísað frá dómi og var orðið við þeirri kröfu með hinum kærða úrskurði. Eru því þar gerð rækileg skil á hverju sú krafa er byggð. Varnir reistar á aðildarskorti varða ekki frávísun máls og koma því ekki til skoðunar nú rök varnaraðila fyrir því að sóknaraðilinn G-kvk-nf A-x-x H-kvk-nf geti ekki átt aðild að málinu.

Þá krefst varnaraðili frávísunar vegna þess að sóknaraðilar reisi kröfu sína á því að um hafi verið að ræða einhliða uppsögn óuppsegjanlegs lóðarleigusamnings. Með þessari framsetningu séu sóknaraðilar í raun að óska eftir úrlausn á ágreiningsefni sem ekki verði til lykta leitt í máli sem þessu. Í máli þessu verður ekki skorið úr öðru en því hvort sú úrlausn sýslumanns að hafna því að afmá úr þinglýsingabók yfirlýsingu um uppsögn umrædds lóðarleigusamnings hafi verið rétt eins og málið lá fyrir honum. Það veldur hins vegar ekki frávísun málsins þótt sóknaraðilar hafi uppi málsástæður er snúa kunna að ágreiningi um efnisleg réttindi varðandi umrædda lóðarspildu.

Loks reisir varnaraðili frávísunarkröfu sína á því að sóknaraðilar hafi borið úrlausn sýslumanns um þinglýsingu yfirlýsingarinnar undir héraðsdóm eftir að liðinn var sá frestur sem kveðið er á um í 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga. Sóknaraðilar kveðast hafa orðið þess áskynja í maí 2004 að þinglýst hafði verið uppsögn á margnefndum lóðarleigusamningi. Var þeim rétt að bera kröfu um leiðréttingu fyrst upp við sýslumann, sbr. 27. gr. þinglýsingalaga. Það gerðu þau með bréfi 24. maí 2004 og kröfðust þess að yfirlýsingin yrði afmáð úr þinglýsingabók. Því hafnaði sýslumaður með bréfi 4. júlí sama árs. Í því bréfi fólst úrlausn sýslumanns um þinglýsingu í merkingu 3. gr. þinglýsingalaga, sem sóknaraðilum var rétt að bera undir héraðsdóm innan þess fjögurra vikna frests, sem um ræðir í 1. mgr. greinarinnar. Það gerðu þau með bréfi 22. júlí 2004, sem var réttilega beint til sýslumanns, sbr. 3. mgr 3. gr. þinglýsingalaga. Voru engin efni til að skilja síðastnefnt bréf þeirra öðru vísi en svo að í því fælist ákvörðun af þeirra hálfu um að bera úrlausnina undir héraðsdóm. Var samkvæmt þessu ekki liðinn frestur samkvæmt 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga þegar sóknaraðilar vísuðu úrlausn sýslumanns til héraðsdóms.

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðilum málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er úr gildi felldur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Þ-kk-nf H-kk-nf, greiði sóknaraðilum, G-kvk-þgf A-kvk-þgf H-kvk-þgf og Þ-kk-þgf S-kk-þgf, samtals 200.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.