478/2007

Í máli K, O og S hf. á hendur S og Í var þess aðallega krafist að felldur yrði úr gildi úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála nr. 3/2004 vegna ætlaðs ólögmæts samráðs olíufélaganna. Við meðferð málsins kröfðust S og Í dómkvaðningar matsmanna og yfirmatsmanna. K, O og S hf. kröfðust þess aðallega að matsbeiðnunum yrði hafnað þar sem þær brytu í bága við meginreglur einkamálaréttafars um munnlegan málflutning  og væru auk þess óljósar og leiðandi. Á grundvelli 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 eiga S og Í rétt á að afla og leggja fram í einkamáli þau sönnunargögn sem þeir telja málstað sínum til framdráttar. Eina áskilnaðinn um form og efni matsbeiðna er að finna í 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991, sbr. þó 64. gr sömu laga. Þótt fyrirliggjandi beiðnir væru í löngu máli voru þær  nægilega skýrlega settar fram og uppfylltu kröfur 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991. Til vara kröfðust K og S hf. þess að farið yrði með beiðni varnaraðila um dómkvaðningu yfirmatsmanna sem beiðni um undirmat þar sem í yfirmatsbeiðninni kæmu fram spurningar sem ekki hefðu verið teknar til mats í undirmati. K, O og S hf. þóttu ekki hafa sýnt fram á að í yfirmatsbeiðninni hefði verið krafist mats á öðrum atriðum en þeim sem þegar höfðu verið metin í undirmatsgerðinni. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur og fallist á umbeðnar dómkvaðningar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðilinn Ker hf. skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 7. september 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 17. sama mánaðar. Sóknaraðilinn Olíuverslun Íslands hf. skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. september 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 17. sama mánaðar. Sóknaraðilinn Skeljungur hf. skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. september 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 17. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 31. ágúst 2007, þar sem fallist var á beiðni varnaraðila um dómkvaðningu tveggja matsmanna og þriggja yfirmatsmanna. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að matsbeiðnum varnaraðila verði hafnað. Til vara krefjast sóknaraðilarnir Ker hf. og Skeljungur hf. þess að farið verði með beiðni varnaraðila um dómkvaðningu yfirmatsmanna sem beiðni um undirmat. Sóknaraðilarnir Skeljungur hf. og Olíuverslun Íslands hf. krefjast málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar. Sóknaraðilinn Ker hf. krefst kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar eiga samkvæmt 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 rétt á að afla og leggja fram í einkamáli þau sönnunargögn sem þeir telja málstað sínum til framdráttar. Er að meginreglu hvorki á valdi gagnaðila né dómstóla að takmarka þann rétt umfram það sem leiðir af ákvæði 3. mgr. sömu lagagreinar. Eina áskilnaðinn um form og efni matsbeiðna er að finna í 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991, sbr. þó 64. gr. sömu laga, en samkvæmt fyrrnefnda ákvæðinu skal í matsbeiðni koma skýrlega fram hvað eigi að meta, hvar það sé sem meta á og hvað aðili hyggst sanna með matinu. Varnaraðilar hafa lagt fram tvær matsbeiðnir, aðra um dómkvaðningu matsmanna og hina um dómkvaðningu yfirmatsmanna. Þótt fyrirliggjandi beiðnir séu í löngu máli eru þær nægilega skýrt settar fram og uppfylla fyrrgreindar kröfur 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991. Þá þykir 3. mgr. 46. gr. sömu laga ekki standa dómkvaðningu í vegi enda ekki bersýnilegt að matsgerðir samkvæmt beiðnunum komi ekki til með að skipta máli eða verði tilgangslausar, en varnaraðilar bera áhættuna af notagildi matsgerðanna til sönnunar í málinu og kostnað af öflun þeirra.

Samkvæmt 1. mgr. 64. gr. laga nr. 91/1991 er unnt að krefjast yfirmats þar sem tekin verða til endurmats þau atriði sem þegar hafa verið metin. Eins og nánar er lýst í hinum kærða úrskurði hafa varnaraðilar krafist yfirmats í einni matsgerð á þremur undirmatsgerðum. Er staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að slíkt sé ekki í andstöðu við ákvæði laga nr. 91/1991. Þá þykja sóknaraðilar ekki hafa sýnt fram á að í yfirmatsbeiðninni sé krafist mats á öðrum atriðum en þeim sem þegar hafa verið metin í undirmatsgerðunum.

Með vísan til þess sem að framan greinir eru ekki efni til að hafna því að hinar umbeðnu dómkvaðningar fari fram. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðilar greiði kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar Ker hf., Olíuverslun Íslands hf. og Skeljungur hf., greiði óskipt varnaraðilum, Samkeppniseftirlitinu og íslenska ríkinu, hvorum um sig 100.000 krónur í kærumálskostnað.