620/2006

H ehf. krafðist þess að fjárnám, sem sýslumaðurinn í Reykjavík hafði gert hjá félaginu að beiðni K hf., yrði ógilt. Var fjárnámið reist á skuldabréfi, sem H ehf. hafði framselt til K hf. Fyrrgreinda félagið hélt því fram að aldrei hefði verið rætt um að það gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir kröfunni, eins og bréfið virtist bera með sér, og hefði K hf. sett texta um það eftir á með stimpli án nokkurs samráðs við H ehf.. Í ljósi þess með hvaða hætti fyrirsvarsmaður H ehf. hafði staðið að undirritun sinni á bréfið um framsal á því var ekki talið að félagið hefði fært fram haldbæra sönnun um staðhæfingu sína. Var niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu H ehf. því staðfest, enda hefði félagið ekki reist kröfu sína í málinu á því að ekki hefði verið fullnægt skilyrðum 1. mgr. 3. gr. laga nr. 90/1989 til að krefjast fjárnáms hjá því án undangengins dóms eða sáttar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 28. nóvember 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. desember sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. nóvember 2006, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að fellt yrði úr gildi fjárnám, sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði hjá honum 10. maí 2006 fyrir kröfu varnaraðila að höfuðstól 4.817.428 krónur. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að fjárnám þetta verði ógilt og sér dæmdur málskostnaður í héraði auk kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað, sem sóknaraðili verði dæmdur til að greiða ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðili hefur ekki réttilega kært úrskurð héraðsdómara fyrir sitt leyti. Þegar af þeirri ástæðu kemur krafa hans um málskostnað í héraði ekki til frekari álita.

Fjárnámið, sem málið varðar, var gert hjá sóknaraðila samkvæmt aðfararbeiðni varnaraðila 20. mars 2006 að undangenginni greiðsluáskorun, sem birt var 27. febrúar sama ár. Beiðnin var studd við skuldabréf upphaflega að fjárhæð 5.000.000 krónur, sem bundin var vísitölu neysluverðs. Sóknaraðili gaf skuldabréfið út 10. janúar 2002 til handhafa og var það tryggt með veði í tilteknum eignarhlutum í fasteigninni Bæjarhrauni 16 í Hafnarfirði. Í skuldabréfinu var meðal annars ákvæði um að krafa samkvæmt því félli í gjalddaga ef skuldari stæði ekki skil á afborgunum, vöxtum og verðbótum og mætti „þá ávallt gera aðför án undangengins dóms eða sáttar samkv. 7. tl. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför nr. 90/1989“ eða krefjast nauðungarsölu á veðinu án dóms, sáttar eða aðfarar. Skuldaraskipti urðu að kröfunni 30. ágúst 2002 með því að Kaffikot ehf. kom í stað sóknaraðila með samþykki eiganda skuldabréfsins, Eignanausts ehf., sem áritaði það 4. október sama ár um framsal til sóknaraðila. Neðan við þessa áritun var síðan færð á skuldabréfið yfirlýsing sóknaraðila um framsal, sem hvorki var dagsett né vottfest. Við þessa yfirlýsingu var stimplaður texti um að bréfið væri framselt varnaraðila, sem þá hét Búnaðarbanki Íslands hf., en að auki sagði þar eftirfarandi: „Jafnframt tekur undirritaður á hendur sjálfskuldarábyrgð á skuldabréfi þessu“. Eignarhlutirnir í Bæjarhrauni 16, sem settir voru að veði með skuldabréfinu, voru seldir nauðungarsölu 8. október 2003 og greiddist þar ekkert upp í kröfuna. Varnaraðili fékk gert fjárnám fyrir henni 9. júní 2005 í tiltekinni fasteign sóknaraðila, sem hreyfði þá engum andmælum gegn kröfunni. Það fjárnám mun síðan hafa fallið niður vegna riftunar á kaupum sóknaraðila á þeirri fasteign 23. janúar 2006. Þegar sýslumaður tók fyrir 10. maí 2006 beiðni um fjárnámið, sem deilt er um í máli þessu, færði sóknaraðili fram mótmæli gegn framgangi þess á þeim grundvelli að hann hafi ekki gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir kröfu samkvæmt skuldabréfinu. Sýslumaður hafnaði þessum mótmælum og leitaði sóknaraðili úrlausnar héraðsdóms um gildi fjárnámsins 3. júlí 2006. Mál þetta var þingfest af því tilefni 17. sama mánaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði er krafa sóknaraðila í málinu reist á því að hann hafi ritað á skuldabréfið eyðuframsal áður en hann afhenti það varnaraðila 15. janúar 2003 með ósk um að sá síðarnefndi keypti það. Sóknaraðili heldur því fram að aldrei hafi verið rætt um að hann gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir kröfunni og hafi varnaraðili sett áðurgreindan texta á skuldabréfið, þar sem kveðið var á um þá ábyrgð, eftir á með stimpli án nokkurs samráðs við sóknaraðila. Eftir uppkvaðningu hins kærða úrskurðar hefur sóknaraðili leitast við að skjóta stoðum undir þessa staðhæfingu með því að afla rannsóknar Iðntæknistofnunar á því hvort stimplaði textinn, sem hér um ræðir, hafi verið settur á skuldabréfið áður en fyrirsvarsmaður sóknaraðila ritaði nafn sitt á það, en að nokkru leyti skarast nafnritun hans við textann af stimplinum. Samkvæmt álitsgerð stofnunarinnar 7. desember 2006 reyndist ekki unnt að staðreyna þetta.

Skuldabréfið, sem deilt er um í málinu, er ritað á prentað eyðublað. Þar er meðal annars að finna sex tölusetta reiti, sem ætlaðir eru til útfyllingar við framsal með því að færa inn dagsetningu, nafn, kennitölu og heimilisfang framsalshafa og undirritun framseljanda. Þegar Eignanaust ehf. framseldi skuldabréfið til sóknaraðila 4. október 2002 var fyrsti reiturinn af þessum toga notaður og viðeigandi atriði færð þar inn á réttum stöðum. Yfirlýsing sóknaraðila um framsal er í öðrum reitnum, sem var þó að engu leyti útfylltur, heldur stimplaður ofan í hann áðurnefndur texti um framsal til varnaraðila og sjálfskuldarábyrgð framseljandans. Undirritun yfirlýsingarinnar í nafni sóknaraðila er á viðeigandi stað í stimplaða textanum, en á röngum stað miðað við prentaðan texta eyðublaðsins. Gegn þessu hefur sóknaraðili ekki fært fram haldbæra sönnun fyrir því að stimplaði textinn hafi verið settur á skuldabréfið eftir á og án samþykkis hans. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður niðurstaða hans staðfest, enda hefur sóknaraðili í engu reist kröfu sína í málinu á því að ekki hafi verið fullnægt skilyrðum 1. mgr. 3. gr. laga nr. 90/1989 til að krefjast fjárnáms hjá honum án undangengins dóms eða sáttar.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Hringbraut ehf., greiði varnaraðila, Kaupþingi banka hf., 150.000 krónur í kærumálskostnað.