74/2007

B krafðist viðurkenningar á bótaskyldu Í vegna meiðsla sem hún hlaut er hún var að lyfta sjúklingi við störf sín á endurhæfingarstöð. Hún byggði kröfu sína á því að vinnuaðstaða og vinnuskipulag á deildinni hefði ekki verið í samræmi við reglur nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar þar sem of fá tæki hefðu verið fyrir hendi til að lyfta sjúklingum. Ekki var talið að B hefði sýnt fram á að skortur á skipulagningu hefði verið valdur að slysinu. Þá var ekki talið að sýnt hefði verið fram á að atvikið hefði borið að með þeim hætti eða aðstæður verið slíkar í umrætt sinn að bein tengsl væru á milli meiðsla B og skorts á hjálpartækjum á staðnum. Var Í því sýknað af kröfu B.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. febrúar 2007. Hann krefst sýknu af kröfu stefndu. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt hér fyrir dómi.

Stefnda krefst viðurkenningar á bótaskyldu áfrýjanda vegna meiðsla sem hún hlaut 5. apríl 1998 við vinnu á deild 20 á endurhæfingarstöð Landspítalans í Kópavogi. Byggir hún kröfu sína á því að vinnuaðstaða og vinnuskipulag á deildinni hafi ekki verið í samræmi við reglur nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar. Telur hún að of fá tæki hafi verið fyrir hendi til að lyfta sjúklingum, en mátt hefði koma í veg fyrir slysið ef fleiri tæki hefðu verið til taks. Um er að ræða lyftu með lausum dúk, sem smeygt er undir sjúkling með tilteknum hætti, og lyftan síðan notuð til þess að færa sjúklinginn.

Rúmur tugur mikið fatlaðra einstaklinga voru vistaðir á umræddri deild. Sex vitni sem störfuðu með stefndu komu fyrir dóminn. Með vætti þeirra verður að telja upplýst að á deildinni hafi verið ein lyfta og að minnsta kosti einn venjulegur dúkur og einn baðdúkur. Eitt vitnið taldi víst að tveir venjulegir dúkar hefðu verið fyrir hendi og tvö önnur að svo kynni að hafa verið. Stefnda byggir á því að þegar hún slasaðist hafi sá dúkur, sem var fyrir hendi, verið í notkun undir fjölfötluðum, mjög þungum og krepptum sjúklingi, og það hafi verið erfitt að ná dúknum undan honum. Þegar sá sjúklingur var í stól hafi dúkurinn því yfirleitt verið látinn vera þar kyrr á meðan. Þegar stefnda meiddist var hún að flytja annan sjúkling á milli stóla ásamt öðrum starfsmanni og beittu þær við það líkamskröftum. Ber vitnum saman um að þessi sjúklingur hafi getað staðið í fæturna ef hann var studdur, og var hann því gjarnan færður þannig á milli stóla, að hann var reistur upp með handafli, honum snúið og hann látinn setjast á ný. Hann gat þó ekki hlítt fyrirmælum og var með ósjálfráðar hreyfingar sem þurfti að varast. Málsatvikum og framburði stefndu og vitna er nánar lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Með framburði framangreindra vitna telst sannað að yfirmenn hafi gefið þau fyrirmæli að nota skyldi lyftubúnaðinn við að færa sjúklinga. Átti það almennt einnig við um þann sjúkling sem stefnda vann með í umrætt sinn. Upplýst er með framburði vitnanna að almennt hafi verið auðvelt að taka dúkinn undan sjúklingum, en erfitt gat þó verið að fjarlægja hann undan sjúklingi þeim sem stefnda segir dúkinn hafa verið undir þegar slysið varð. Ljóst er þó að þetta átti ekki að taka nema nokkrar mínútur. Í tilkynningum um slysið er sagt að það hafi orðið klukkan 14. Færa átti sjúklinginn á milli stóla í því skyni að breyta um stöðu hans til að forðast legusár. Ekkert bendir til þess að um álagstíma hafi verið að ræða og verður því ekki séð að tímaþröng hafi valdið því að dúkurinn var ekki sóttur. Engin sönnunarfærsla fór fram um sjálfan atburðinn og aðstæður á deildinni á þeim tíma sem hann varð. Liggur því ekki annað fyrir um það hvort tilgreind hjálpartæki voru tiltæk en frásögn stefndu. Sé hún lögð til grundvallar og virt í ljósi framburðar vitna um notkun dúksins, þykir stefnda ekki hafa sýnt fram á að ekki hefði mátt bíða þess að lyfta yrði tiltæk eða að eitthvað hafi staðið því í vegi að hún næði í dúkinn og notaði lyftuna. Verður ekki annað ráðið af því sem fram er komið en að það hafi verið ákvörðun stefndu sjálfrar, sem var menntaður sjúkraliði með nokkra starfsreynslu á þessari deild, að nota ekki lyftuna. Í ljósi þessa hefur ekki verið sýnt fram á að skortur á skipulagningu vinnunnar hafi valdið slysinu. Atvikið var fyrst tilkynnt til Vinnueftirlits ríkisins rúmum þremur vikum eftir að það átti sér stað. Vottorð um fyrstu komu stefndu til læknis vegna slyssins liggur ekki fyrir og engin sönnunarfærsla hefur farið fram um það hvenær hún lét yfirmenn sína eða samstarfsfólk vita um það. Er því hvorki ljóst hvenær unnt var að tilkynninga slysið né að aðkoma Vinnueftirlits hefði haft áhrif á sönnunarstöðu í málinu.

Stefnda hefur samkvæmt framansögðu ekki sýnt fram á að atvikið hafi borið að með þeim hætti eða aðstæður hafi verið slíkar í umrætt sinn, að bein tengsl séu á milli meiðsla hennar og skorts á hjálpartækjum á staðnum. Verður hún að bera hallann af skorti á sönnun um þetta. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfu stefndu.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað stefndu fer samkvæmt því sem í dómsorði segir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfu stefndu, B-kvk-ef A-x-x.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsflutningsþóknun lögmanns hennar 350.000 krónur.