304/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu B um að henni yrði heimilað að fá þinglýsta á fasteignina N stefnu í máli, sem hún höfðaði 9. mars 2011 á hendur S og H til viðurkenningar á eignarrétti sínum. B hafði áður höfðað mál gegn S og H í nóvember 2009 en þá krafðist hún þess að þeim yrði gert að gefa út afsal til sín fyrir sömu fasteign gegn greiðslu nánar tiltekinnar veðskuldar. Því máli lyktaði með dómi Hæstaréttar 24. febrúar 2011 í máli nr. 453/2010 þar sem S og H voru sýknuð af kröfu B á þeim grundvelli að munnlegur samningur þeirra í milli uppfyllti ekki formskilyrði 1. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Í hinu fyrirliggjandi máli tók Hæstiréttur fram að gagnstætt þeirri kröfu sem B hefði gert í fyrra málinu, krefðist hún hvorki dóms um skyldu S og H til útgáfu afsals til sín né reisti hún málsóknina á því að varnaraðilar hefðu vanefnt munnlegan samning um að færa í hendur hennar eignarrétt að fasteigninni að N, heldur krefðist hún viðurkenningar á því að hún væri nú réttu lagi eigandi fasteignarinnar. Að þessu virtu og að teknu tilliti til þess, sem lagt hefði verið að öðru leyti til grundvallar við úrlausn fyrra málsins og gildi hefði í þessu máli samkvæmt 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, væru ekki efni til annars en að verða við kröfu B, sem reist væri á heimild í 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Var því fallist á kröfu B um heimild til þinglýsingar stefnu í málinu á fasteignina N.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. maí 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. apríl 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að henni yrði heimilað að fá þinglýsta á fasteignina Neðri-Þverá í Húnaþingi vestra stefnu í máli, sem hún höfðaði 9. mars sama ár á hendur varnaraðilum til viðurkenningar á eignarrétti sínum að fasteigninni. Kæruheimild er í 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Sóknaraðili krefst þess að sér verði heimilað að fá stefnunni þinglýst, svo og að varnaraðilum verði gert að greiða sér kærumálskostnað.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði kveðst sóknaraðili hafa gert Íbúðalánasjóði tilboð 15. september 2003 í hús og hálfan hektara lands að Neðri-Þverá, sem hún hafi haft hug á að nota til sumardvalar. Í framhaldi af því hafi náðst samkomulag um að hún keypti eignina fyrir 2.800.000 krónur. Varnaraðilar, sem séu foreldrar hennar, hafi um þær mundir óskað eftir að fá að koma fram sem kaupendur í hennar stað til að geta fengið greiddar út vátryggingarbætur vegna sumarhúss í eigu þeirra, sem hafi brunnið ári fyrr, en að því búnu fengi sóknaraðili afsal fyrir eigninni. Þetta hafi hún samþykkt og varnaraðilar af þeim sökum gert í sínu nafni kaupsamning um eignina 12. desember 2003. Sóknaraðili hafi allt að einu staðið straum af greiðslu útborgunar á kaupverði og afborgana af veðláni frá seljandanum, auk þess að bera allan kostnað af eigninni allt til ársins 2006, en þá hafi komið upp ósætti milli aðilanna, sem hafi leitt til þess að varnaraðilar hafi neitað að gefa út afsal til sóknaraðila fyrir eigninni. Upp frá því hafi þau greitt afborganir, gjöld og kostnað af henni. Sóknaraðili telji sig hvað sem þessu líði með réttu eiga fasteignina, en á þeim grunni leiti hún dóms um viðurkenningu á eignarrétti sínum.

Sóknaraðili höfðaði áður mál í nóvember 2009 á hendur varnaraðilum, þar sem hún krafðist þess að þeim yrði gert að gefa út til sín afsal fyrir fasteigninni að Neðri-Þverá gegn því að hún greiddi nánar tiltekna veðskuld, sem hvíldi á eigninni. Sú krafa var tekin til greina í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 25. júní 2010. Varnaraðilar áfrýjuðu honum til Hæstaréttar, sem felldi 24. febrúar 2011 dóm á málið, sem var nr. 453/2010. Í dómi réttarins sagði meðal annars að fallast bæri á niðurstöðu héraðsdóms um að sóknaraðili hefði sannað að kaupsamningurinn 12. desember 2003 hefði verið gerður í nafni varnaraðila sem kaupenda í þeim tilgangi að greiða fyrir því að þau fengju greiddar út brunabætur vegna sumarhúss, sem brann árið 2002. Síðan sagði eftirfarandi í dóminum: „Hins vegar er til þess að líta að lög nr. 40/2002 öðluðust gildi 1. júní 2002 og samkvæmt 1. mgr. 7. gr. þeirra er samningur um kaup á fasteign bindandi þegar skriflegt tilboð hefur verið samþykkt af móttakanda þess með undirskrift. Í þessu felst samkvæmt orðanna hljóðan að skriflegt form sé gildisskilyrði kaupsamnings um fasteign. Er staðfest með ummælum í athugasemdum með frumvarpi því sem síðar varð að lögum nr. 40/2002 og öðrum lögskýringargögnum að það var og tilgangur löggjafans með ákvæðinu, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 54/2006, sem birtur er í dómasafni það ár á bls. 4289. Kaupsamningur Íbúðalánasjóðs og áfrýjenda 12. desember 2003 uppfyllti þetta skilyrði og hefur ekki verið efast um gildi hans. Stefnda heldur því fram að auk þessa samnings hafi hún og áfrýjendur gert annan samning, munnlegan, um að hún fengi síðar frá þeim afsal til sín fyrir sömu eign. Jafnvel þótt henni tækist að sanna slíkt munnlegt samkomulag myndi það ekki uppfylla þetta formskilyrði 1. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002 um að vera skriflegt. Verður því að sýkna áfrýjendur af kröfu stefndu.“

Gagnstætt því, sem sóknaraðili gerði í fyrra málinu, krefst hún hvorki í máli þessu dóms um skyldu varnaraðila til að gefa út til sín afsal né reisir hún málsóknina á því að varnaraðilar hafi vanefnt munnlegan samning um að færa í hendur hennar eignarrétt að fasteigninni að Neðri-Þverá, heldur krefst hún viðurkenningar á því að hún sé nú þegar að réttu lagi eigandi fasteignarinnar á grundvelli lögskipta aðilanna, sem staðið hafi allt frá árinu 2003. Af þeim sökum standa skilyrði 1. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002, sem réðu samkvæmt framansögðu niðurstöðu í fyrra dómsmáli aðilanna, því ekki í vegi að krafa sóknaraðila geti nú náð fram að ganga. Að því virtu og teknu tilliti til þess, sem lagt var að öðru leyti til grundvallar við úrlausn fyrra málsins og gildi hefur í þessu máli samkvæmt 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, eru ekki efni til annars en að verða við kröfu sóknaraðila, sem reist er á heimild í 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga.

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Heimilt er að þinglýsa stefnu í máli þessu á fasteignina Neðri-Þverá í Húnaþingi vestra með fastanúmeri 213-4832.

Varnaraðilar, S-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf E-kvk-nf, greiði sóknaraðila, B-kvk-þgf S-kvk-þgf, 250.000 krónur í kærumálskostnað.