536/2008

G krafðist skaðabóta úr hendi T hf. og E vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi árið 2001. Deildu aðilar um hvort skaðabótakrafan hefði verið fyrnd í skilningi 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þegar málið var höfðað. G hafði orðið fyrir líkamstjóni vegna slyss 1991. Við slysið 2001 hlaut G áverka á sömu stöðum og við fyrra slysið. Talið var að athuganir sem hafi verið gerðar í framhaldi af síðara slysinu hafi aðallega beinst að því hvort spenging sem gerð var á lendhrygg G eftir fyrra slysið hafi losnað. Svo hafi ekki reynst vera. Hún hafi ekki leitað til lækna á ný fyrr en 2005, en þess verði að gæta að G hafi ekki getað upp á sitt eindæmi verið fært að gera greinarmun á afleiðingum fyrra slyssins á heilsufar hennar og þess síðara. Við rannsóknir sem hafi hafist árið 2005 hafi fyrst komið fram álit sérfræðinga á því að hún hafi orðið fyrir frekara tjóni við síðara slysið árið 2001. Verði því ekki við annað miðað en að þá hafi henni fyrst mátt vera ljóst að hún hafi hlotið varanlegt mein við síðara slysið og þar með átt þess kost að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að leita fullnustu kröfu sinnar. Gat fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga ekki hafa byrjað að líða fyrr en í fyrsta lagi í árslok 2005. Var krafa G því ekki talin hafa verið fallin niður er málið var höfðað árið 2007. Voru T hf. og E  dæmd til að greiða í sameiningu bætur til G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 22. júlí 2008. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 3. september 2008 og var áfrýjað öðru sinni 1. október sama ár. Áfrýjandi krefst þess að stefndu verði aðallega dæmd óskipt, en til vara stefnda E-kvk-nf Ó-kvk-nf A-kvk-nf L-kk-nf ein, til að greiða sér 2.728.372 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 2. febrúar 2001 til 11. janúar 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi varð fyrir umferðarslysi 14. febrúar 1991. Samkvæmt örorkumati tveggja lækna 18. apríl 1995 hafði áfrýjandi eftir það slys útbreidd einkenni frá höfði, hálsi, baki og hægri ganglim. Sjúkdómsgreining var hálshnykkur, mígreni og tognunaráverki á mjóbak. Varanlegur miski hennar var metinn 20 stig og varanleg örorka 20%. Aftur varð áfrýjandi fyrir umferðarslysi 2. febrúar 2001 og er það slys tilefni þessa máls. Stefnda E-kvk-nf Ó-kvk-nf ók þá bifreið sinni, sem tryggð var lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda Tryggingamiðstöðinni hf., aftan á bifreið áfrýjanda. Í lögregluskýrslu kemur fram að lítið tjón hafi orðið á bifreiðunum, en þar er haft eftir áfrýjanda að hún kenni eymsla í hálsi, hafi fengið höfuðverk og hyggist leita læknis síðar ef eymslin ágerist. Það gerði hún fimm dögum síðar. Fram kemur í vottorði 5. febrúar 2007 að við skoðun 7. febrúar 2001 á slysa- og bráðadeild Landspítala hafi komið fram nokkur eymsli yfir vöðvum hægra megin í mjóbaki og hnakka. Teknar voru röntgenmyndir sem sýndu að spenging, sem gerð var á lendhrygg áfrýjanda í framhaldi af fyrra umferðarslysi hennar, virtist ekki hafa laskast. Sjúkdómsgreining var tognun í hálsi og lendhrygg, en ekki var ráðgerð frekari meðferð hjá læknum á deildinni. Áfrýjandi leitaði til lögmanns örfáum dögum eftir slysið og óskaði hann eftir því 9. febrúar 2001 að stefndi Tryggingamiðstöðin hf. sendi sér afrit allra gagna vegna slyssins. Ekki verður séð að áfrýjandi hafi næstu misserin leitað frekari læknismeðferðar vegna slyssins eða gert reka að heimtu bóta.

Með bréfi 23. ágúst 2005 ritaði lögmaður sá, sem nú fer með mál áfrýjanda, B-kk-þgf J-kk-þgf bæklunarlækni bréf og óskaði eftir vottorði „svo hægt sé að opna málið.“ Umbeðið vottorð er dagsett 12. nóvember 2006. Í því kemur ekki fram hvenær læknirinn skoðaði áfrýjanda, en fyrir liggur í gögnum málsins að hún hafi tvívegis á árunum 2005 og 2006 gengist undir röntgenrannsókn á vegum hans til að kanna hvort áðurnefnd spenging á hrygg hennar hafi losnað. Svo hafi ekki reynst vera, en skoðun læknisins þessu sinni leiddi meðal annars í ljós eymsli í mjóbaksvöðvum. Í samantekt læknisins kemur fram að áfrýjandi sé algerlega óvinnufær og ekki sé fært að bæta ástand hennar með frekari læknisaðgerðum. Einkenni séu „því komin til að vera þar sem hún hefur ekkert lagast síðan 2/2 2001.“ Einnig liggur fyrir vottorð M-kk-ef P-kk-ef H-kk-ef taugasérfræðings 24. janúar 2007, þar sem kemur fram að áfrýjandi hafi leitað til hans 10. maí 2006. Álit læknisins er að áfrýjandi þjáist af mjög slæmri tognun í hálsi, herðum, öxlum, niður eftir öllu baki og mjöðmum. Hafi ástand áfrýjanda verið óbærilegt frá fyrra slysinu í febrúar 1991 og farið stöðugt versnandi. Síðan segir: „Öll hennar einkenni versnuðu í umferðarslysinu 02.02.01 og það eina nýja virkilega voru verri verkir í mjöðmum.“ Í örorkumati 11. desember 2007 kemur fram að áfrýjandi telji fyrri einkenni sín meðal annars í hálsi og mjóbaki hafa versnað töluvert vegna slyssins 2. febrúar 2001 og ný einkenni bæst við í mjöðmum. Niðurstaða örorkumats var sú að ekki hafi verið að vænta frekari bata eftir 2. ágúst 2001, áfrýjandi hafi ekki orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni, en verið veik án rúmlegu frá slysdegi til 2. ágúst 2001. Varanlegur miski hennar vegna slyssins sé 10 stig og varanleg örorka 10%. Áfrýjandi krafði stefnda Tryggingamiðstöðina hf. um bætur á grundvelli örorkumatsins 17. desember 2007, en mál þetta höfðaði hún 20. sama mánaðar.

II

Stefndu krefjast sýknu með því að bótakrafa áfrýjanda vegna umferðarslyssins 2. febrúar 2001 hafi verið fyrnd þegar mál þetta var höfðað. Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 fyrnast allar bótakröfur samkvæmt XIII. kafla laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, en þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði.

Eins og ráðið verður af framansögðu hafði áfrýjandi orðið fyrir líkamstjóni vegna slyss 1991 og liggur fyrir að hún hafi um árabil eftir það verið til meðferðar hjá læknum vegna einkenna, sem hún hafði af þeim sökum í hálsi og mjóbaki. Við slysið 2. febrúar 2001, sem mál þetta varðar, hlaut áfrýjandi aftur áverka á sömu stöðum og við fyrra slysið. Athuganir, sem gerðar voru í framhaldi af síðara slysinu, beindust samkvæmt gögnum málsins aðallega að því hvort spenging, sem gerð var á lendhrygg áfrýjanda eftir fyrra slysið, hafi losnað og reyndist svo ekki vera. Upp frá því virðist hún ekki hafa leitað til lækna vegna þessara meinsemda fyrr en á árinu 2005, en þess verður að gæta að áfrýjanda gat ekki upp á sitt eindæmi verið fært að gera greinarmun á afleiðingum fyrra slyssins á heilsufar hennar og þess síðara. Við rannsóknir, sem hófust 2005, kom fyrst fram álit sérfræðinga á því að hún hafi við síðara slysið orðið fyrir frekara tjóni en þá var þegar orðið. Að þessu virtu verður ekki við annað miðað en að áfrýjanda hafi á þessum tíma fyrst mátt verða ljóst að hún hafi hlotið varanlegt mein við síðara slysið og þar með átt kost á að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að leita fullnustu kröfu sinnar. Samkvæmt þessu gat fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga ekki hafa byrjað að líða fyrr en í fyrsta lagi í árslok 2005. Krafa hennar var því ekki fallin niður fyrir fyrningu þegar mál þetta var höfðað.

Um fjárhæð skaðabótakröfu áfrýjanda er ekki ágreiningur. Hún verður því tekin að fullu til greina, en fallist verður á með stefndu að vextir, sem til féllu fyrir 20. desember 2003, hafi verið niður fallnir fyrir fyrningu. Um vexti af kröfu áfrýjanda upp frá því fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Stefndu verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndu, Tryggingamiðstöðin hf. og E-kvk-nf Ó-kvk-nf A-kvk-nf L-kvk-nf, greiði í sameiningu áfrýjanda, G-kvk-þgf A-kvk-þgf, 2.728.372 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 20. desember 2003 til 11. janúar 2008, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndu greiði óskipt áfrýjanda samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.