233/2014

P var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna, en bifreiðin hafði verið dregin af annarri bifreið. P var ekki talinn hafa rennt haldbærum stoðum undir þá málsvörn sína að aðstæðum hafi verið þannig háttað er atvik málsins gerðust að honum hafi með vísan til 13. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 verið refsilaus sú háttsemi sem honum var gefin að sök. Var refsing P ákveðin fangelsi í 30 daga og hann sviptur ökurétti ævilangt.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 1. apríl 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er krafist staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Ákærði krefst sýknu.

Í máli þessu er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa fimmtudaginn 30. ágúst 2012 ekið bifreiðinni A, óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna, norður [...] í Hafnarfirði við [...], en bifreiðin hafi verið dregin áfram af bifreiðinni B.

Ákærði heldur því fram að sú háttsemi, sem honum er gefin að sök, sé honum refsilaus eftir 13. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 af þeim ástæðum, sem gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag. Leiðir þegar af þeim orðum að ekki hvílir á ákæruvaldinu að hnekkja staðhæfingu ákærða um atvik, sem horft gætu honum til refsileysis. Verður gagnstæð regla hvorki leidd af 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 8. gr. stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995, né 2. mgr. 6. gr. samnings um verndun mannréttinda og mannfrelsis, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu með áorðnum breytingum, eins og henni hefur verið beitt í framkvæmd, sbr. dóm Hæstaréttar 2. nóvember 2000 í máli nr. 248/2000. Ákærði hefur engum haldbærum stoðum rennt undir þá málsvörn sína að aðstæðum hafi verið þannig háttað umrætt sinn að honum hafi með vísan til 13. gr. almennra hegningarlaga verið refsilaus sú háttsemi sem honum er gefin að sök.

Þá reisir ákærði málsvörn sína á því að ekki liggi fyrir lögfull sönnun um að hann hafi haft ásetning til þess að stjórna bifreiðinni greint sinn. Af gögnum málsins er ljóst að ákærði settist undir stýri bifreiðarinnar, sem dregin var af annarri bifreið, og stjórnaði akstri hennar þar til lögregla stöðvaði hann. Samkvæmt niðurstöðu rannsóknar á blóðsýni, sem ákærða var tekið í þágu rannsóknar málsins, var hann undir áhrifum ávana- og fíkniefna og því óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega. Að framansögðu virtu verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í máli þessu. Refsing ákærða og ökuréttarsvipting verður staðfest með vísan til forsendna héraðsdóms.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Ráðið verður af gögnum málsins að rannsókn þess hafi lokið í byrjun október 2012 er fyrrgreind niðurstaða rannsóknar á blóðsýni úr ákærða lá fyrir. Ákæra var ekki gefin út fyrr en í nóvember 2013. Þessi dráttur á útgáfu ákæru, sem ekki hefur verið skýrður, fer í bága við reglu 3. mgr. 18. gr. laga nr. 88/2008 um að hraða beri meðferð mála. Þá athugist að ekki var tekin formleg skýrsla af ákærða við rannsókn málsins. Eins og atvikum var háttað, ekki síst vegna þess að sú háttsemi sem ákærði var sakaður um gat varðað fangelsisrefsingu, hefði verið rétt að taka slíka skýrslu af ákærða, meðal annars til að gera honum grein fyrir sakargiftum og gefa honum kost á að tjá sig um þær, sbr. VIII. kafla laga nr. 88/2008, einkum 1. mgr. 64. gr. þeirra.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, P-kk-nf V-kk-nf P-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 265.574 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 251.000 krónur.