45/2001

X var sakaður um að hafa ráðist á karlmann og veitt honum tvö djúp stungusár með hnífi. Krafðist L þess að X sætti áfram gæsluvarðhaldi, með vísan til a. og b. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991, en til vara með vísan til 2. mgr. sömu lagagreinar. Ekki varð séð hvernig áframhaldandi gæsluvarðhald yfir X gæti þjónað rannsóknarhagsmunum. Var skilyrðum tilvitnaðra lagaákvæða að öðru leyti ekki talið fullnægt. Með vísan til þess og þess málatilbúnaðar L að byggja kröfu sína ekki á öðrum forsendum var kröfu L um að X sætti gæsluvarðhaldi því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. febrúar 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. febrúar 2001, þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til þriðjudagsins 6. mars nk. kl. 16. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að gæsluvarðhaldi verði markaður skemmri tími.

Sóknaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur. Þá krefst hann kærumálskostnaðar úr ríkissjóði.

I.

Varnaraðili var handtekinn 5. janúar 2001. Eins og greinir í hinum kærða úrskurði er hann grunaður um að hafa sama dag ráðist á Y fyrir utan veitingastaðinn Z í [...] og veitt honum tvö stungusár með hnífi. Varnaraðili neitar sök.

Sóknaraðili reisir kröfu um gæsluvarðhald á a. og b. lið 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991, en til vara á 2. mgr. sömu lagagreinar. Til stuðnings því að fullnægt sé skilyrðum a. liðar 1. mgr. 103. gr. laganna vísar sóknaraðili til þess að vitni hafi lýst fatnaði manns, sem eltur var af vettvangi við [...] janúar sl. Þessi fatnaður hafi ekki fundist, en nauðsynlegt sé að hafa upp á honum, meðal annars til að ganga úr skugga um hvort á honum sé blóð og þá úr hverjum það sé. Kunni varnaraðili að hafa komið fatnaði þessum undan. Varðandi skilyrði b. liðar 1. mgr. 103 gr. laganna vísar sóknaraðili til þess að varnaraðili sé erlendur ríkisborgari. Hér á landi stundi hann hvorki atvinnu né eigi fjölskyldu. Gangi hann laus megi búast við að hann reyni að koma sér undan málsókn. Sóknaraðili hefur ekki fært fram efnisleg rök fyrir kröfu sinni um gæsluvarðhald á grundvelli 2. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991. Þá hefur hann ekki vísað til c. eða d. liðar 1. mgr. 103. gr. laganna sem stoð fyrir kröfu sinni.

II.

Vegna rannsóknar málsins hefur varnaraðili nú verið sviptur frelsi í fimm vikur. Af gögnum málsins verður ekki séð að leit að fatnaði þeim, er að framan greinir, hafi verið fram haldið á þeim tíma. Við rannsóknina hefur fjöldi vitna gefið skýrslu hjá lögreglunni. Þegar hinn kærði úrskurður var upp kveðinn kynnti sóknaraðili fyrir varnaraðila að „fyrirkomulag gæsluvarðhaldsvistar verði án takmarkana skv. 1. mgr. 108. gr. laga nr. 19/1991“, svo sem fært var í þingbók. Hefur sóknaraðili ekki fært viðhlítandi rök fyrir því að áframhaldandi gæsluvarðhald yfir varnaraðila geti þjónað rannsóknarhagsmunum eins og hér háttar til. Eru því ekki skilyrði til að verða við kröfu sóknaraðila á grundvelli a. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991.

Þær ástæður einar, sem sóknaraðili hefur fært fram og áður er getið, nægja ekki til þess að uppfyllt séu skilyrði b. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 fyrir gæsluvarðhaldi yfir varnaraðila. Þá eru ekki skilyrði til að varnaraðili sæti gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 103. gr. sömu laga.

Samkvæmt framangreindu og þar sem krafa sóknaraðila um gæsluvarðhald yfir varnaraðila er ekki reist á öðrum forsendum en að framan eru raktar, verður henni hafnað. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Allur kostnaður af kærumáli þessu greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu sóknaraðila, lögreglustjórans í Reykjavík, um að varnaraðili, X, sæti áfram gæsluvarðhaldi.

Allur kostnaður af kærumáli þessu greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda varnaraðila, M-kk-ef B. B-kk-ef héraðsdómslögmanns, 30.000 krónur.