568/2014

Dómur héraðsdóms um sakfellingu X var ómerktur, enda var ekki farið að niðurlagsákvæði 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála um að sé héraðsdómur ómerktur skuli þrír héraðsdómarar skipa dóm í máli við nýja meðferð þess í héraði og að þeir megi ekki vera hinir sömu og áður fóru með það

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 25. ágúst 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er aðallega krafist ómerkingar hins áfrýjaða dóms og þess að málinu verði vísað heim í hérað, en til vara að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara ómerkingar héraðsdóms og að málinu verði vísað aftur heim í hérað. Að þessu frágengnu krefst hann sýknu, en að því frágengnu refsimildunar.

Mál þetta var upphaflega höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi 12. nóvember 2012 og þingfest 13. desember sama ár. Ákærða er gefið að sök að hafa 23. júní 2012 ekið bifreiðinni [...] vestur Biskupstungnabraut skammt frá Skálholtsvegi í Bláskógabyggð, án þess að hafa gild ökuréttindi og óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa tetrahýdrókannabínólsýru. Við þingfestingu málsins játaði ákærði akstur bifreiðarinnar en neitaði sök að öðru leyti. Í héraðsdómi kemur fram að hann hafi einnig við meðferð málsins játað að hafa ekki haft gild ökuréttindi umrætt sinn.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði kvöldið áður en aksturinn átti sér stað fengið far með bifreið sem í hafi verið þrír menn og hefðu þeir reykt kannabis í bifreiðinni. Hann kveðst ekki hafa tekið þátt í þeim reykingum og ekki hafa neytt fíkniefna frá því á árinu 2008. Tveir starfsmenn á rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði gáfu skýrslu fyrir dómi um rannsókn á efnum í þvagi ákærða. Í framburði þeirra beggja kom fram að styrkur tetrahýdrókannabínólsýru í þvagi ákærða umrætt sinn hafi verið svo mikill að niðurstaðan gæti ekki samrýmst frásögn hans heldur væri efnið til komið í þvaginu vegna eigin neyslu hans. Héraðsdómur taldi þó ekki sannað að umrætt efni hefði í þessu tilviki verið í þvagi ákærða af þeim ástæðum. Segir meðal annars í dóminum að ,,Með vísan til þess sem að framan hefur verið rakið verður ekki talið sannað að ákærði hafi vitað eða mátt vita að dvöl hans í bifreið þar sem neytt var kannabisefnis með reykingum leiddi til þess að í þvagi hans yrðu leifar ávana- og fíkniefna skömmu síðar. Verður akstur hans á þeim tíma, sem fór í bága við 45. gr. a umferðarlaga, því ekki talinn honum saknæmur og verður hann því sýknaður af þessum lið ákærunnar.“ Ákærði var á hinn bóginn sakfelldur fyrir akstur án þess að hafa haft ökuréttindi og dæmdur til þess að greiða 5.000 krónur í sekt.

Málinu var áfrýjað til Hæstaréttar af hálfu ákæruvalds. Í dómi réttarins 28. nóvember 2013 í máli nr. 395/2013 var talið að mat héraðsdómara á sönnunargildi vitnaframburðar áðurnefndra tveggja starfsmanna rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði væri að líkindum rangt svo að máli skipti um málsúrslit. Auk þess væri í héraðsdómi vísað til stuðnings niðurstöðunni í vitnaskýrslu sem gefin hafi verið í öðru máli og væri ekki meðal gagna þessa máls. Væri með því brotið gegn meginreglu sem fram kæmi í 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í dómi Hæstaréttar segir síðan: ,,Með vísan til þess sem að framan greinir verður ekki komist hjá því að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008, til þess að aðalmeðferð geti farið fram á ný og dómur verði aftur felldur á það.“

Í 3. málslið 3. mgr. 208. gr. síðastnefndra laga segir svo: ,,Sé héraðsdómur ómerktur samkvæmt þessu skulu þrír dómarar skipa dóm í málinu við nýja meðferð þess í héraði og mega þeir ekki vera hinir sömu og áður fóru með það.“

Þrátt fyrir þessi skýru fyrirmæli tók sami héraðsdómari, og dæmt hafði málið áður, það til meðferðar á nýjan leik og boðaði til aðalmeðferðar sem fram fór 6. júní 2014 án þess að þrír dómarar skipuðu dóm í málinu. Kvað sami héraðsdómari, að gættu ákvæði 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008, upp hinn áfrýjaða dóm 1. ágúst 2014.

Þar sem ekki var gætt fyrirmæla 3. málsliðar 3. mgr. 208. gr. áðurnefndra laga er óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og meðferð málsins frá og með þinghaldi 6. júní 2014 og vísa því enn á ný heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins verður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með þinghaldi 6. júní 2014 og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, skipaðs verjanda ákærða, 620.000 krónur.