192/2006

J var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms í málinu var þessum refsiákvæðum breytt með 1. og 3. gr. laga nr. 134/2005 að því er varðar lágmark fésektar og var refsing J ákveðin með tilliti til þessara breyttu reglna. J hafði greitt upp í skattskuldir fyrir útgáfu ákæru með nánar tilgreindum hætti. Að því virtu var sektarrefsing hans ákveðin 8.500.000 krónur. Honum var ekki gerð fangelsisrefsing þar eð brot hans var ekki talið meiri háttar í skilningi 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 24. mars 2006 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar héraðsdóms.

Endanlegar dómkröfur ákærða eru þær að honum verði ekki gerð refsing, en til vara að refsing verði milduð.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt með síðari breytingum og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda með síðari breytingum.

Eftir uppkvaðningu héraðsdóms var framangreindum refsiákvæðum breytt með 1. og 3. gr. laga nr. 134/2005 á þann hátt að lágmark fésektar, sem þar er mælt fyrir um, á ekki við ef brot einskorðast við að standa ekki skil á réttilega tilgreindum virðisaukaskatti samkvæmt virðisaukaskattskýrslu eða réttilega tilgreindri staðgreiðslu samkvæmt skilagrein, enda hafi verið staðin skil á verulegum hluta skattfjárhæðar eða málsbætur séu miklar. Refsing ákærða verður ákveðin með tilliti til þessara breyttu reglna, sbr. 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Fyrir Hæstarétt hefur ákæruvaldið lagt fram gögn um ráðstöfun á greiðslum eftir gjalddaga, en fyrir útgáfu ákæru, á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda vegna þeirra tímabila sem ákæra tekur til. Samkvæmt þeim hefur ákærði greitt alls 4.925.042 krónur vegna vangoldins virðisaukaskatts fyrir þau greiðslutímabil sem ákært er vegna. Um er að ræða greiðslu á höfuðstól samtals 4.417.951 króna vegna greiðslutímabilanna september-október og nóvember-desember 1998 og janúar-febrúar 1999, greiðslu 135.340 króna dráttarvaxta vegna þessara sömu tímabila og alls 371.751 krónu álag. Skuld vegna fyrsta greiðslutímabilsins september-október 1998 var að fullu greidd, en hins vegar voru færðar 2.576.086 krónur inn á höfuðstól vegna tímabilsins nóvember-desember það ár af 3.078.026 króna vangoldinni fjárhæð samkvæmt ákæru fyrir það tímabil. Skuld vegna greiðslutímabilsins janúar-febrúar 1999 var þó sögð að fullu greidd, en ekkert var greitt vegna tímabilanna mars-apríl og maí-júní 1999. Samkvæmt fordæmum Hæstaréttar við úrlausn refsimála vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts ber að leggja til grundvallar að innborgunum á slíka skuld verði ekki ráðstafað til greiðslu álags á vanskilafé heldur komi til lækkunar á höfuðstól skuldarinnar og dráttarvaxta af henni. Verða umræddar álagsgreiðslur ákærða vegna virðisaukaskatts, 371.751 króna, færðar til frádráttar elstu skattskuld. Telst sú álagsgreiðsla því sem greiðsla upp í 501.940 króna eftirstöðvar vegna greiðslutímabilsins nóvember-desember 1998. Samkvæmt þessu kemur ekkert af greiddu álagi til frádráttar 573.599 króna skuld vegna greiðslutímabilsins mars-apríl 1999 og 607.750 króna skuld vegna greiðslutímabilsins maí-júní sama ár, sem eru hin tvö síðustu sem ákært er vegna. Hefur því ekki fengist greitt upp í þessar skattskuldir.

Ákærði hefur fyrir útgáfu ákæru greitt alls 883.812 krónur vegna vangoldinnar staðgreiðslu opinberra gjalda, 787.357 krónur í höfuðstólsgreiðslur fyrir greiðslutímabilin janúar, febrúar, mars og apríl 1999, 17.720 krónur í dráttarvexti fyrir þau sömu tímabil og 78.735 krónur vegna álags. Hin sömu sjónarmið og að ofan eru rakin um frádrátt vegna álagsgreiðslu eiga við um ákvörðun refsingar vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda. Því kemur greiðsla 78.735 króna til frádráttar 146.696 króna skuld vegna maí 1999. Sú fjárhæð nemur verulegum hluta af síðastgreindri fjárhæð samkvæmt 1. gr. laga nr. 134/2005, sbr. dóm Hæstaréttar 30. mars 2006 í málinu nr. 428/2005. Verður litið til þessa við ákvörðun refsingar. Hins vegar hefur ekkert fengist greitt vegna júní 1999.

Að öllu framangreindu virtu verður sektarrefsing ákærða ákveðin 8.500.000 krónur sem honum ber að greiða til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa en sæta ella fangelsi í fimm mánuði.

Þegar litið er til dóma Hæstaréttar 30. mars 2006 í málinu nr. 469/2005 og 19. október 2006 í málinu nr. 77/2006 verður ekki hjá því komist að telja að ákvæði laga nr. 134/2005 leiði til þess að brot ákærða verði ekki talið meiri háttar í skilningi 262. gr. almennra hegningarlaga. Því verður honum ekki gerð fangelsisrefsing.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Samkvæmt 1. mgr. 169. gr. laga nr. 19/1991 skal áfrýjunarkostnaður falla á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, J-kk-nf A-kk-nf Ó-kk-nf, greiði 8.500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa en sæti ella fangelsi í fimm mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur.