257/2003

Ágreiningur var milli þrotabús S ehf. og B hf. um hvort frestur til málshöfðunar hefði verið liðinn þegar þrotabúið höfðaði mál á ný til riftunar á ráðstöfun en slíku máli hafði verið vísað frá dómi. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að í 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. er kveðið á um að mál til riftunar á ráðstöfun þrotamanns samkvæmt XX. kafla laganna þurfi að höfða áður en sex mánuðir eru liðnir frá því að skiptastjóri í þrotabúi eigi þess kost að gera riftunarkröfu, en aldrei byrji þessi frestur þó að líða fyrr en við lok kröfulýsingarfrests við gjaldþrotaskiptin. Engin sérstök fyrirmæli væru í fyrrnefndu ákvæði um frest til að höfða riftunarmál öðru sinni ef upphaflegu máli, sem höfðað er í tæka tíð, hefur verið vísað frá dómi eða það verið fellt niður. Þegar metið væri hvernig bregðast ætti við skorti á sérstakri reglu um þetta efni yrði að líta meðal annars til þess að fresturinn, sem mælt er fyrir um í 148. gr. laga nr. 21/1991, væri settur öðru fremur til að koma í veg fyrir óvissu viðsemjanda þrotamanns um hvort þrotabú muni una við ráðstöfun hans fyrir upphaf gjaldþrotaskipta. Með málshöfðun til riftunar á ráðstöfun þrotamanns lýsir þrotabú skýrri afstöðu sinni til þessa, þótt máli sé síðan vísað frá dómi eða það fellt niður. Að öllu þessu athuguðu og með því að ekki væri beinlínis mælt fyrir á annan veg í lögum yrði að líta svo á að við frávísun eða niðurfellingu máls, sem þrotabú hefði höfðað til riftunar á ráðstöfun þrotamanns, hefjist aftur sex mánaða frestur handa því til að höfða nýtt mál í sama skyni. Samkvæmt því höfðaði þrotabú S ehf. mál þetta í tæka tíð. Yrði því að fella hinn kærða úrskurð úr gildi og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. júní 2003, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. júlí sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 16. júní 2003, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Eins og greinir nánar í hinum kærða úrskurði var bú SJS verktaka ehf. tekið til gjaldþrotaskipta 11. apríl 2001 og er sá dagur frestdagur við skiptin. Innköllun í þrotabúið mun hafa verið birt fyrra sinni í Lögbirtingablaði 9. maí 2001 og lauk þannig kröfulýsingarfresti 9. júlí sama árs. Fyrsti skiptafundur í þrotabúinu mun síðan hafa verið haldinn 1. ágúst 2001. Fyrir liggur að sóknaraðili höfðaði mál 8. janúar 2002 gegn varnaraðila til riftunar á nánar tilteknum ráðstöfunum, sem sóknaraðili telur hafa leitt til þess að varnaraðili hafi fengið kröfu á hendur SJS verktökum ehf. greidda 19. október 2000. Aðilana greinir ekki á um að það mál hafi verið höfðað innan þess frests, sem mælt er fyrir um í 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Málinu var á hinn bóginn vísað frá dómi með úrskurði 13. september 2002. Sóknaraðili höfðaði síðan þetta mál 28. febrúar 2003 til riftunar á sömu ráðstöfun og fyrra málið tók til. Ágreiningur er milli aðilanna um hvort frestur til málshöfðunar hafi verið liðinn þegar mál þetta var höfðað, en með hinum kærða úrskurði féllst héraðsdómari á kröfu varnaraðila um að því yrði vísað frá dómi af þeim sökum.

Í 148. gr. laga nr. 21/1991 er kveðið á um að mál til riftunar á ráðstöfun þrotamanns samkvæmt XX. kafla laganna þurfi að höfða áður en sex mánuðir eru liðnir frá því að skiptastjóri í þrotabúi átti þess kost að gera riftunarkröfu, en aldrei byrji þessi frestur þó að líða fyrr en við lok kröfulýsingarfrests við gjaldþrotaskiptin. Gagnstætt því, sem dæmi eru um í öðrum lagareglum um málshöfðunarfresti, svo sem í 3. mgr. 29. gr. laga nr. 15/1998 um dómstóla, eru engin sérstök fyrirmæli í 148. gr. laga nr. 21/1991 um frest til að höfða riftunarmál öðru sinni ef upphaflegu máli, sem höfðað er í tæka tíð, hefur verið vísað frá dómi eða það verið fellt niður. Þegar metið er hvernig bregðast eigi við skorti á sérstakri reglu um þetta efni verður að líta meðal annars til þess að fresturinn, sem mælt er fyrir um í 148. gr. laga nr. 21/1991, er settur öðru fremur til að koma í veg fyrir óvissu viðsemjanda þrotamanns um hvort þrotabú muni una við ráðstöfun hans fyrir upphaf gjaldþrotaskipta. Með málshöfðun til riftunar á ráðstöfun þrotamanns lýsir þrotabú skýrri afstöðu sinni til þessa, þótt máli sé síðan vísað frá dómi eða það fellt niður. Að öllu þessu athuguðu og með því að ekki er beinlínis mælt fyrir á annan veg í lögum verður að líta svo á að við frávísun eða niðurfellingu máls, sem þrotabú hefur höfðað til riftunar á ráðstöfun þrotamanns, hefjist aftur sex mánaða frestur handa því til að höfða nýtt mál í sama skyni. Samkvæmt því höfðaði sóknaraðili mál þetta í tæka tíð. Verður því að fella hinn kærða úrskurð úr gildi og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.