444/2001

S og F gerðu þrjá kaupsamninga um tilgreinda eignarhluta í fasteign. Af gögnum málsins varð ráðið að margháttaðar deilur hefðu risið milli aðilanna um efndir kaupsamninga þeirra. S þingfesti mál á hendur F sama dag og þingfest var gagnsök S í máli sem F hafði áður höfðað á hendur honum. Héraðsdómur vísaði máli S á hendur F frá dómi á grundvelli ákvæðis 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 með því að héraðsdómari taldi fjárkröfu S á hendur F vera þá sömu og hann hafði og myndi enn hafa uppi til skuldajafnaðar í fyrrgreindu máli F á hendur honum. Kærði S þann úrskurð. Talið var, að ekki yrði af gögnum málsins séð, að S héldi í þessu máli uppi kröfu sama efnis við þá, sem hann gerði til skuldajafnaðar í máli F á hendur honum, hvorki í heild né að hluta. Þegar af þeirri ástæðu var frávísunarúrskurður héraðsdóms felldur úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. desember 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 20. nóvember 2001, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar, svo og að sér verði dæmdur kærumálskostnaður. Til vara krefst hann þess að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður verði felldur niður.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði gerðu aðilarnir þrjá kaupsamninga 7. apríl 2000 um jafn marga nánar tilgreinda eignarhluta í fasteigninni að Hvaleyrarbraut 22 í Hafnarfirði. Var sóknaraðili kaupandi eignarhlutanna, en varnaraðili seljandi. Samkvæmt samningunum átti að afhenda sóknaraðila einn eignarhlutann 1. apríl 2000 að undanskildum tveimur herbergjum, sem hann skyldi fá umráð yfir 1. maí sama árs. Annan eignarhlutann átti að afhenda 15. apríl 2000, en þann þriðja 1. næsta mánaðar. Í öllum tilvikum var sérstaklega samið um að varnaraðila bæri að greiða sóknaraðila nánar tiltekna fjárhæð í húsaleigu ef ekki yrði afhent á umsömdum tíma. Samanlagt kaupverð eignarhlutanna þriggja var 25.000.000 krónur. Af þeirri fjárhæð hafði sóknaraðili þegar greitt varnaraðila 2.000.000 krónur fyrir gerð kaupsamninganna, en sóknaraðila bar síðan að greiða samtals 13.000.000 krónur 7. apríl 2000 og var tekið fram í kaupsamningunum að hann hefði ávísað til varnaraðila þeirri fjárhæð af væntanlegu láni, sem hann fengi hjá Lífeyrissjóðnum Framsýn og tryggt yrði með veðrétti í hinni seldu fasteign á grundvelli veðleyfis frá varnaraðila. Þessu til viðbótar skyldu 6.000.000 krónur teljast greiddar með skuldajöfnuði á viðskiptakröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila, en eftirstöðvar kaupverðsins, 4.000.000 krónur, átti sá fyrrnefndi að greiða með nánar tilgreindu verki við lóð að Hvaleyrarbraut 20. Skuldbatt sóknaraðili sig til að ljúka verkinu fyrir 30. maí 2000, en greiða ella dráttarvexti af umræddum 4.000.000 krónum frá þeim degi þar til því yrði lokið. Við lok verksins skyldi sóknaraðili gefa út reikning fyrir verklaunum þeirrar fjárhæðar og kvitta fyrir fullnaðargreiðslu þeirra.

Af gögnum málsins verður ráðið að margháttaðar deilur hafa risið milli aðilanna um efndir kaupsamninga þeirra. Svo sem getið er í úrskurði héraðsdómara höfðaði varnaraðili mál á hendur sóknaraðila, sem þingfest var fyrir Héraðsdómi Reykjaness 31. janúar 2001, en þar leitar varnaraðili dóms um kröfu að fjárhæð 1.500.000 krónur. Samkvæmt stefnu í því máli mun þessi krafa vera hluti kaupverðs enn eins eignarhluta í fasteigninni að Hvaleyrarbraut 22, sem aðilarnir höfðu einnig gert kaupsamning um 7. apríl 2000. Í greinargerð, sem sóknaraðili lagði fram í því máli á dómþingi 28. febrúar 2001, viðurkenndi hann þessa kröfu, en krafðist sýknu af henni vegna skuldajafnaðar. Um gagnkröfuna, sem höfð var uppi til skuldajafnaðar, vísaði sóknaraðili í greinargerð sinni til gagnsakar, sem hann þingfesti sama dag. Í gagnsökinni krafðist hann þess að varnaraðili yrði dæmdur til að greiða sér 3.562.997 krónur, en tekið var fram í gagnstefnu að þessi krafa væri höfð uppi til skuldajafnaðar við kröfu varnaraðila í aðalsök og að öðru leyti til sjálfstæðs dóms. Eins og greint er í hinum kærða úrskurði var þessari gagnsök vísað frá dómi 6. júlí 2001.

Sóknaraðili þingfesti mál þetta 28. febrúar 2001, sama dag og áðurnefnd gagnsök var þingfest í máli varnaraðila á hendur honum. Í þessu máli krefst sóknaraðili þess að varnaraðila verði gert að greiða sér 2.009.305 krónur. Með hinum kærða úrskurði var máli þessu vísað frá dómi á grundvelli ákvæðis 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 með því að héraðsdómari taldi kröfuna, sem sóknaraðili gerir í því, vera þá sömu og hann hafði og mun enn hafa uppi til skuldajafnaðar í fyrrgreindu máli varnaraðila gegn honum.

II.

Samkvæmt gögnum málsins sundurliðar sóknaraðili kröfuna, sem hann gerir hér á hendur varnaraðila um greiðslu á 2.009.305 krónum, þannig að samtals 1.473.900 krónur séu vegna húsaleigu, sem fallið hafi til samkvæmt áðurgreindum þremur kaupsamningum aðilanna, enda hafi varnaraðili ekki afhent eignarhlutana í fasteigninni að Hvaleyrarbraut 22, sem þar um ræðir, á umsömdum tíma. Í yfirliti um þessa kröfu kemur fram að sóknaraðili krefjist leigu vegna tveggja nánar tilgreindra eignarhluta fyrir mánuðina apríl og maí 2000, en vegna allra þriggja fyrir júní, júlí og ágúst sama árs. Þessu til viðbótar krefst sóknaraðili greiðslu á 140.000 krónum í bætur vegna viðskilnaðar varnaraðila við fasteignina. Á samtölu þessara fjárhæða, 1.613.900 krónur, leggur sóknaraðili virðisaukaskatt og fær þá út fyrrnefnda heildarfjárhæð dómkröfu sinnar.

Af gögnum, sem sóknaraðili hefur lagt fyrir Hæstarétt, verður séð að krafan að fjárhæð 3.562.997 krónur, sem hann gerði upphaflega á hendur varnaraðila í áðurgreindri gagnsök í máli þess síðastnefnda á hendur honum en hefur nú væntanlega aðeins uppi þar til skuldajafnaðar, er studd við skjal, sem ber yfirskriftina „Aukaverk: Hvaleyrarbraut 20.“ Í skjali þessu eru í 20 liðum talin upp ýmiss konar verk, auk leigu á vörulyfturum og greiðslu fyrir olíu. Í hverjum lið er sundurliðaður útreikningur á því, sem sóknaraðili krefst að fá greitt. Hvergi er í yfirliti þessu vikið að húsaleigu vegna fasteignarinnar Hvaleyrarbrautar 22. Verður heldur ekki ráðið af yfirlitinu að þar sé greint frá vinnu, sem tengst gæti fyrrnefndri bótakröfu sóknaraðila vegna viðskilnaðar varnaraðila við fasteignina að Hvaleyrarbraut 22.

Samkvæmt framangreindu verður engan veginn séð að sóknaraðili haldi í máli þessu uppi kröfu sama efnis við þá, sem hann gerir til skuldajafnaðar í máli varnaraðila á hendur sér, hvorki í heild né að hluta. Þegar af þeirri ástæðu verður að fella hinn kærða úrskurð úr gildi.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af þessum þætti málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.