171/2009

Kveðinn var upp dómur í Héraðsdómi Reykjavíkur 12. mars 2008, þar sem meðal annars var mælt fyrir um að húsfélagið Eyjarslóð 9 í Reykjavík skyldi greiða M 2.593.308 krónur með tilgreindum dráttarvöxtum. M framseldi kröfu sína samkvæmt dóminum til L sem sendi beiðni til sýslumanns um aðför. Í beiðninni var L tilgreindur sem gerðarbeiðandi, en húsfélagið Eyjarslóð 9 gerðarþoli. Þess var getið í beiðninni að gerðarbeiðandi styddi heimild sína til að krefjast aðfarar hjá gerðarþola við framangreindan dóm og vísað til 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 og 54. gr. laga nr. 26/1994. Fulltrúi sýslumanns beindi skriflegri boðun vegna fjárnáms til húsfélagsins Eyjarslóð 9 og var boðunin birt fyrir manni sem sagður var gjaldkeri þess. Ekki var mætt við fyrirtöku gerðarinnar af hálfu gerðarþolans. Að ábendingu gerðarbeiðanda var gert fjárnám fyrir kröfu hans í eignarhluta A í fasteigninni. Í málinu leitaði A úrlausnar dómstóla um ógildingu þessa fjárnáms. Samkvæmt þessu var fjárnám gert í eign varnaraðila án þess að hann ætti aðild að gerðinni eða fullnægt væri til þess skilyrðum 1. mgr. 36. gr. laga nr. 90/1989. A var því í stöðu þriðja manns í skilningi 1. mgr. 92. gr. sömu laga, en sem slíkur var hann háður frestum samkvæmt þeirri lagagrein til að geta eftir reglum 15. kafla þeirra leitað úrlausnar dómstóla um gildi fjárnámsins gagnvart sér. Þegar A lét verða af þeirri málaleitan var frestur til þess samkvæmt 1. mgr. 92. gr. laganna löngu liðinn. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að heimildar til að fá leyst úr ágreiningi um gildi fjárnáms í tengslum við nauðungarsölu verði að neyta í dómsmáli, sem rekið sé eftir ákvæðum laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, en ekki í máli samkvæmt 15. kafla laga nr. 90/1989. Samkvæmt þessu var málinu vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 5. apríl 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. mars 2009, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að fellt yrði úr gildi fjárnám, sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði 19. ágúst 2008 í eign varnaraðila fyrir kröfu sóknaraðila. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila verði hafnað og honum gert að greiða málskostnað í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærðar úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins var í Héraðsdómi Reykjavíkur kveðinn upp dómur 12. mars 2008, þar sem meðal annars var mælt fyrir um að húsfélagið Eyjarslóð 9 í Reykjavík skyldi greiða Makron ehf. 2.593.308 krónur með dráttarvöxtum frá 27. september 2007 til greiðsludags, en málskostnaður var ekki dæmdur. Með yfirlýsingu 20. júní 2008 framseldi Makron ehf. kröfu sína samkvæmt dóminum til sóknaraðila, sem gerði 16. júlí sama ár beiðni til sýslumannsins í Reykjavík um aðför. Í beiðninni var sóknaraðili tilgreindur sem gerðarbeiðandi, en húsfélagið Eyjarslóð 9 gerðarþoli og þess getið að fyrirsvarsmaður hans væri „S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf, Eyjaslóð 9 (AKRON Arkitektar)“. Fram kom að leitað væri fjárnáms til tryggingar kröfu að höfuðstól 2.593.308 krónur ásamt áföllnum dráttarvöxtum, 520.462 krónum, og nánar tilgreindum kostnaði, 17.680 krónum, eða alls 3.131.450 krónur. Þess var getið að heimildarskjal væri dómur Héraðsdóms Reykjavíkur í fyrrgreindu máli, en um málavexti, rök og heimildir sagði eftirfarandi: „Gerðarbeiðandi styður heimild sína til að krefjast aðfarar hjá gerðarþola við framangreint heimildarskjal sbr. 1. mgr. 1. gr. aðfaralaga nr. 90/1989 og 54. gr. laga 26/1994. En dómkrafa Makron ehf. var framseld gerðarbeiðanda þann 20. júní 2008. Krafa þessi byggir á dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í héraðsdómsmálinu E/4085/2007 sem kveðinn var upp þann 12. mars 2008.“ Loks var tiltekið að lögð væri fram beiðni um aðför, dómur og framsal dómkröfu. Fulltrúi sýslumanns beindi 30. júlí 2008 skriflegri boðun vegna fjárnáms til húsfélagsins Eyjarslóð 9, sem afrit af beiðni sóknaraðila fylgdi, og var boðunin birt 8. ágúst sama ár fyrir nafngreindum manni, sem sagður var gjaldkeri viðtakanda hennar. Í samræmi við þessa boðun tók fulltrúinn gerðina fyrir 19. ágúst 2008 og var þar mættur fyrirsvarsmaður sóknaraðila, en ekki var mætt af hálfu gerðarþolans. Um framkvæmd gerðarinnar var að öðru leyti eftirfarandi fært í gerðabók: „Skilyrðum 1. mgr. 24. gr. laga nr. 90/1989 er fullnægt til að gerðin fari fram, þótt ekki sé mætt fyrir gerðarþola. Að ábendingu gerðarbeiðanda, er hér með gert fjárnám fyrir kröfum gerðarbeiðanda í eignarhluta gerðarþola í fasteigninni Eyjaslóð 9, 224-9416, Rvk.“ Samkvæmt gögnum málsins var þessi eignarhluti í fasteigninni Eyjarslóð 9 þinglýst eign varnaraðila, sem með svokallaðri kæru leitaði 20. janúar 2009 úrlausnar Héraðsdóms Reykjavíkur um ógildingu þessa fjárnáms. Við þeirri kröfu var orðið með hinum kærða úrskurði.

Með fjárnáminu, sem mál þetta varðar, leitaði sóknaraðili fullnustu á dómi, sem lagði skyldu á húsfélagið Eyjarslóð 9, og því til samræmis beindist beiðni hans að þeim lögaðila sem gerðarþola. Þótt sóknaraðili hefði að gættum niðurlagsorðum 2. mgr. 3. gr., sbr. síðari málslið 1. mgr. 7. gr. og 4. tölulið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 90/1989, einnig mátt freista þess að neyta heimildar samkvæmt 3. mgr. 54. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús til að beita dómi á hendur húsfélagi sem aðfararheimild gagnvart eiganda afmarkaðs hluta slíks húss sem gerðarþola, var sú leið ekki farin hér, heldur var fjárnám gert í eign varnaraðila án þess að hann ætti aðild að gerðinni eða fullnægt væri til þess skilyrðum 1. mgr. 36. gr. laga nr. 90/1989. Varnaraðili var því í stöðu þriðja manns í skilningi 1. mgr. 92. gr. sömu laga, en sem slíkur var hann háður frestum samkvæmt þeirri lagagrein til að geta eftir reglum 15. kafla þeirra leitað úrlausnar dómstóla um gildi fjárnámsins gagnvart sér. Þegar varnaraðili lét verða af þeirri málaleitan 20. janúar 2009 var frestur til þess samkvæmt 1. mgr. 92. gr. laganna löngu liðinn og var hvorki svo ástatt að bæði gerðarbeiðandi og gerðarþoli við fjárnámið hafi lýst sig sátta við að málið yrði allt að einu rekið á þennan hátt fyrir dómi né bar varnaraðili fyrir sig að afsakanlegt væri að það hafi ekki verið lagt fyrir dóm í tæka tíð, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Heimildar, sem einnig greinir þar, til að fá leyst úr ágreiningi um gildi fjárnáms í tengslum við nauðungarsölu verður að neyta í dómsmáli, sem rekið er eftir ákvæðum laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, en ekki í máli samkvæmt 15. kafla laga nr. 90/1989. Samkvæmt þessu er óhjákvæmilegt að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Ekki eru efni til annars en að aðilar beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.