122/2014

X var ákærður fyrir brot gegn lögum um fullnustu refsingar nr. 49/2004 og lögum um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Verjandi X hafði ekki mætt í þinghald við meðferð málsins í héraði og var málið þá dómtekið á grundvelli 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki lægi fyrir að ákærði eða verjandi hans hefðu verið boðaðir til umrædds þinghalds og hefði þegar af þeirri ástæðu brostið lagaheimild til að dómtaka málið. Var héraðsdómur því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma B-kk-nf B-kk-nf hæstaréttardómari, I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari og I-kvk-nf B-kvk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 30. desember 2013. Af hálfu ákæruvalds er þess aðallega krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað.

Ákærði krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að málinu verði vísað frá héraðsdómi „sæti dómur ómerkingu“.

I

Málið var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi með ákæru 9. september 2013 þar sem ákærða var gefið að sök brot gegn lögum um fullnustu refsinga nr. 49/2005 og lögum um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Héraðsdómur gaf út fyrirkall til ákærða 16. sama mánaðar þar sem hann var kvaddur til að mæta á dómþing 17. október 2013 kl. 11.00, en þá yrði málið þingfest. Í fyrirkallinu var meðal annars tekið fram að myndi ákærði ekki sækja þing að forfallalausu mætti hann búast við því að fjarvist hans yrði metin til jafns við að hann viðurkenndi að hafa framið það brot sem honum væri gefið að sök og dómur lagður á málið að honum fjarstöddum. Í áritun á fyrirkallið um birtingu var þess getið að ákærði óskaði eftir að S-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf héraðsdómslögmaður yrði skipaður verjandi sinn.

Ákærði sótti ekki þing þegar málið var þingfest en mætt var af hálfu ákæruvaldsins. Í bókun í þingbók kom fram að fyrrgreindur lögmaður hefði haft samband við dóminn og óskað eftir fresti þar sem ákærði væri í meðferð. Var lögmaðurinn skipaður verjandi ákærða að ósk hans og málinu frestað til 31. október sama ár kl. 11.45 með samþykki ákæruvaldsins. Þegar málið var þá tekið fyrir var sótt þing af hálfu ákæruvaldsins en ekki af hálfu ákærða og færði dómari til bókar að verjandi hefði ekki haft samband við dóminn. Því næst bókaði dómari að hann teldi framlögð gögn nægjanleg og eigi þörf á að færa fram frekari sönnunargögn í málinu. Var málið því dómtekið að kröfu ákæruvaldsins á grundvelli 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hinn áfrýjaði dómur var síðan kveðinn upp 5. desember 2013.

II

Þrátt fyrir kröfugerð ákæruvaldsins og ákærða kemur málið ekki til úrlausnar að efni til ef á málatilbúnaðinum eru þeir annmarkar sem varðað geta frávísun eða á málsmeðferðinni í héraði sem valdið getur því að dómurinn verði ómerktur, enda er hér um að ræða atriði sem dómurinn gætir að af sjálfsdáðum.

Samkvæmt 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 má leggja dóm á mál ef ákærði kemur ekki fyrir dóm við þingfestingu máls þótt honum hafi löglega verið birt ákæra og þess getið í fyrirkalli að mál kynni að vera dæmt að honum fjarstöddum, sbr. 1. mgr. 155. gr. laganna, enda sé ekki kunnugt um lögmæt forföll hans. Við þingfestingu málsins 17. október 2013 höfðu héraðsdómi borist upplýsingar um forföll ákærða frá lögmanni hans sem skipaður var verjandi í þinghaldinu. Tók héraðsdómari þau gild og frestaði málinu til 31. sama mánaðar. Ekki liggur fyrir að ákærði eða verjandi hans hafi verið boðaður til þinghaldsins og þegar af þeirri ástæðu brast lagaheimild til að dómtaka málið. Af þeim sökum verður að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný. Þessir annmarkar á meðferð málsins geta hins vegar ekki leitt til þess að málinu verði vísað frá héraðsdómi auk þess sem engir þeir gallar eru á málatilbúnaðinum sem leitt geta til þess.

Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms en allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.

if !supportLineBreakNewLine

endif