389/2011

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaábyrgð Í á tjóni sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna reglna Ö um úthlutanir byggðakvóta fiskveiðiárin 2004/2005 og 2005/2006. Hæstiréttur taldi úthlutun hluta byggðakvótans til fiskiskipa sem gerðu út utan byggðarlagsins hafa verið í andstöðu við ákvæði gildandi reglugerða. Þá var Í ekki talið hafa sýnt fram á að jafnræðissjónarmiða hafi verið gætt við úthlutun síðara fiskveiðiárið Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um viðurkenningu á skaðabótaábyrgð Í á tjóni H ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 21. júní 2011. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Máli þessu var vísað frá héraðsdómi með úrskurði 23. nóvember 2010. Með dómi Hæstaréttar 26. janúar 2011 í máli nr. 688/2010 var sá úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Í dómi Hæstaréttar þá voru málavöxtum gerð ítarleg skil og vísast til þess sem þar er rakið sem og til hins áfrýjaða dóms að því er þá varðar.

Stefndi byggir á því að reglur um úthlutun svokallaðs byggðakvóta þáverandi Öxarfjarðarhrepps fiskveiðiárin 2004/2005 og 2005/2006 hafi stangast á við ákvæði gildandi reglugerða nr. 960/2004 um úthlutun á 3.200 þorskígildislestum til stuðnings byggðarlögum og nr. 722/2005 um úthlutun byggðakvóta fiskveiðiárið 2005/2006 og hafi úthlutun sem byggðist á þeim reglum verið ólögmæt. Þá byggir hann einnig á því að við úthlutun kvótans fiskveiðiárið 2005/2006 hafi verið brotið gegn jafnræðisreglu. Framangreindar reglugerðir eru settar samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/1990 um stjórn fiskveiða. Telur stefndi sig af þessum sökum hafa fengið minni kvóta úthlutað en hann hafi átt rétt til og þess vegna orðið fyrir fjártjóni sem áfrýjandi beri ábyrgð á.

Í 2. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 960/2004 vegna fiskveiðiársins 2004/2005 og 1. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 722/2005 vegna fiskveiðiársins 2005/2006 segir að sjávarútvegsráðuneytið skuli gefa sveitarstjórnum kost á að gera tillögur til ráðuneytisins um reglur er gildi um skiptingu úthlutunarinnar til einstakra skipa. Sveitarstjórnir skulu miða tillögur sínar við að aflaheimildir sem koma í hlut hvers byggðarlags fari til fiskiskipa sem gerð eru út frá viðkomandi byggðarlagi og að aflinn verði unninn þar enda verði því við komið. Tillögur sveitarstjórna skuli byggjast á almennum hlutlægum reglum og skuli jafnræðissjónarmiða gætt. Þá segir að sveitarstjórn sé heimilt að miða við ákveðnar stærðir eða flokka fiskiskipa. Þá sé henni heimilt að líta til þess hvort um sé að ræða samstarf aðila í veiðum og vinnslu afla innan viðkomandi byggðarlags, hvort fiskiskip hafi áður landað í byggðarlaginu og til annarra atriða sem stuðla að eflingu byggðarlagsins. Á grundvelli þessara ákvæða birti sjávarútvegsráðuneytið auglýsingar nr. 59/2005 og 970/2005 um staðfestingu reglna sveitarfélaga um úthlutun byggðakvóta. Í 4. gr. 21. kafla fyrrnefndu reglnanna og 4. gr. 17. kafla þeirra síðarnefndu segir meðal annars að sveitarstjórn skipti kvótanum jafnt á milli umsækjenda. Þó verði aldrei minna en 50% kvótans úthlutað til heimabáta, en þessi liður kunni þó að verða tekinn til endurskoðunar í ljósi fjölda umsókna.

Þrátt fyrir að gert sé ráð fyrir í framangreindum ákvæðum reglugerðanna að tillögur sveitarstjórnar skuli miðaðar við að aflaheimildum sé úthlutað til fiskiskipa sem gerð eru út frá byggðarlaginu þá er sveitarstjórnum gefið ákveðið svigrúm til að víkja frá því í því skyni að stuðla að eflingu byggðarlagsins. Það er hins vegar skilyrði að tillögur sveitarstjórna byggist á almennum hlutlægum reglum og að jafnræðissjónarmiða sé gætt. Tillögur sveitarstjórnarinnar um að úthluta hluta byggðakvótans til fiskiskipa sem gerðu út utan byggðarlagsins og úthlutunin sem á þeim byggðist bæði fiskveiðiárin var í engu rökstudd og hafa engar haldbærar skýringar fengist á því síðar hvers vegna svo var gert. Var ráðstöfun þessi því í andstöðu við ákvæði 2. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 960/2004 og 1. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 722/2005. Þá hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að jafnræðissjónarmiða hafi verið gætt við úthlutun aflaheimilda fiskveiðiárið 2005/2006 þegar ákvörðun var tekin um að ganga á svig við skýrar reglur um jafna skiptingu kvóta milli umsækjenda.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefndu, Helgu ÞH ehf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.