13/2012

T ehf. krafði Ö um greiðslu eftirstöðva vegna vinnu T ehf. við byggingu íbúðarhúss fyrir Ö. Deildu aðilar um það hvort T ehf., sem vann verkið í tímavinnu, hefði reiknað sér of margar vinnustundir vegna þess. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að Ö hefði athugasemdalaust greitt 8 af þeim 12 reikningum sem útgefnir voru af hálfu T ehf. Hefði Ö ekki sýnt fram á það með matsgerð að umkrafið verð fyrir verkið væri með þeim frávikum að ósanngjarnt teldist í skilningi 28. gr. laga nr. 42/2000. Var honum því gert að greiða T ehf. umkrafða fjárhæð að fullu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. janúar 2012. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 20. mars 2012. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 6.594.221 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.753.847 krónum frá 17. október 2008 til 20. desember sama ár, af 4.325.060 krónum frá þeim degi til 15. janúar 2009, af 5.477.626 krónum frá þeim degi til 27. febrúar sama ár, en af 6.594.221 krónu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 2.080.074 krónum miðað við 19. október 2011. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst gagnáfrýjandi staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi tók gagnáfrýjandi að sér að reisa íbúðarhús fyrir aðaláfrýjanda að Hrófá í Strandabyggð. Vinna hófst við verkið í ágúst 2007 en lauk í byrjun febrúar 2009. Deila aðilanna stendur um hvort gagnáfrýjandi, sem vann verkið í tímavinnu, hafi reiknað sér of margar vinnustundir vegna þess. Á hinn bóginn er hvorki ágreiningur um tímagjald né um annan kostnað vegna verksins, en við meðferð málsins í héraði féll aðaláfrýjandi frá kröfu um afslátt vegna ætlaðra verktafa sem athugasemdir hans meðan á verki stóð höfðu einkum lotið að.

Gagnáfrýjandi gaf út reikninga eftir því sem verkinu miðaði. Hafði aðaláfrýjandi greitt jafnharðan og athugasemdalaust átta reikninga, sem útgefnir voru frá 2. nóvember 2007 til 3. september 2008, vegna 3.024 klukkustunda vinnu við verkið þegar til þess kom að hann neitaði að greiða reikning sem útgefinn var 2. október 2008. Aðilar voru eftir sem áður sammála um að gagnáfrýjandi skyldi ljúka verki sínu og gerði hann aðaláfrýjanda þrjá aðra reikninga, útgefna 5. og 30. desember 2008 og 12. febrúar 2009. Síðastgreindir fjórir reikningar, sem kváðu á um 1.243 vinnustundir, voru ekki greiddir. Tveimur dögum fyrir aðalmeðferð málsins greiddi aðaláfrýjandi á hinn bóginn 2.080.074 krónur inn á kröfu gagnáfrýjanda sem breytti kröfugerð sinni því til samræmis. Með greiðslu þessari taldi aðaláfrýjandi sig hafa gert upp við gagnáfrýjanda á grundvelli fyrirliggjandi undirmatsgerðar í málinu.

Samkvæmt beiðni aðaláfrýjanda hafði verið dómkvaddur sérfróður maður til að meta: „Hvert telst vera sanngjarnt og eðlilegt endurgjald (gangverð), í skilningi 45. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, og 28. gr. laga nr. 40/2000, um þjónustukaup, fyrir vinnu við að byggja framangreint hús“. Að gengnu undirmati fékk gagnáfrýjandi dómkvadda tvo sérfróða menn til yfirmats á grundvelli sömu matsspurningar. Eins og spurningin var orðuð var matsmönnum ekki falið að meta hvort skráðar vinnustundir gagnáfrýjanda í vinnuskýrslum varðandi einstaka verkþætti væru of margar. Samkvæmt því voru verkþættir í matsgerðum settir upp með öðrum hætti en skráning samkvæmt reikningum og vinnuskýrslum gagnáfrýjanda. Við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi kom fram hjá öðrum yfirmatsmanna að reikningar gagnáfrýjanda hafi ekki verið hafðir til hliðsjónar við mat þótt sundurliðun þeirra og vinnuskýrslur hafi legið fyrir. Aðrir matsmenn voru ekki spurðir sérstaklega um þetta atriði fyrir dómi.

Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum og var að meginstefnu reistur á yfirmatsgerð, komst að þeirri niðurstöðu að draga bæri 451 vinnustund frá umkröfðum vinnustundum gagnáfrýjanda. Var vinnuliður þannig lækkaður frá reikningum gagnáfrýjanda úr 15.172.871 krónu í 13.884.722 krónur eða um 8,5%.

Um viðskipti aðilanna gildir sú meginregla, sem fram kemur í 28. gr. laga nr. 42/2000, að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er. Hvílir sönnunarbyrði fyrir því að umkrafið verð sé ósanngjarnt á þeim sem slíku heldur fram. Við úrlausn um það hvort aðaláfrýjanda hafi tekist sú sönnun verður ekki framhjá því horft að hann hafði um nálega tíu mánaða skeið greitt gagnáfrýjanda útgefna reikninga vegna þess verks, sem mál þetta snýst um, þar af hafði hann án athugasemda greitt fyrir meira en tvo þriðju hluta af þeim vinnustundum sem gagnáfrýjandi krefur hann um vegna alls verksins. Verður ekki talið, með vísan til alls þess sem að framan greinir, að sýnt hafi verið fram á að umkrafið verð fyrir verkið sé með þeim frávikum að ósanngjarnt teljist í skilningi 28. gr. laga nr. 42/2000. Samkvæmt því verður krafa gagnáfrýjanda á hendur aðaláfrýjanda tekin til greina að fullu.

Sérstök andmæli aðaláfrýjanda við upphafstíma dráttarvaxta í kröfu gagnáfrýjanda komu fyrst fram við flutning málsins fyrir Hæstarétti. Koma þau því ekki til álita við úrlausn málsins, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Verða dráttarvextir dæmdir í samræmi við kröfu gagnáfrýjanda svo sem nánar greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Ö-kk-nf S-kk-nf, greiði gagnáfrýjanda, Trésmiðjunni Höfða ehf., 6.594.221 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.753.847 krónum frá 17. október 2008 til 20. desember sama ár, af 4.325.060 krónum frá þeim degi til 15. janúar 2009, af 5.477.626 krónum frá þeim degi til 27. febrúar sama ár, en af 6.594.221 krónu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 2.080.074 krónum miðað við 19. október 2011.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda samtals 2.400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.