210/2002

D slasaðist í umferðarslysi í nóvember 1998. Ágreiningur reis um það hvort miða ætti bætur vegna varanlegrar örorku við 8. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eða 5. - 7. gr. sömu laga. Þá var deilt um kröfu D vegna tímabundinnar örorku og hvaða árslaun skyldi miða við ef fallist yrði á sjónarmið hennar. Talið var að þar sem D sinnti eingöngu heimilisstörfum og hefði því nýtt vinnugetu sína þannig að hún hefði engar eða takmarkaðar vinnutekjur færi um bætur til hennar eftir 1. mgr. 8. gr. skaðabótalaga enda ekki unnt að fallast á að hún hefði verið atvinnulaus þegar slysið varð þannig að 2. mgr. 7. gr. laganna ætti við. D átti rétt á bótum fyrir tímabundna örorku, sbr. 3. mgr. 1. gr. og 2. gr. skaðabótalaga. Fallist var á það með héraðsdómi að hún hefði ekki firrt sig þessum rétti þegar krafa um þær var ekki gerð í kröfubréfi lögmanns hennar til vátryggingafélagsins enda nægur fyrirvari gerður þegar aðrar bætur voru greiddar. Engra gagna naut í málinu um það hvaða launaviðmiðun gæti almennt verið réttlætanleg vegna heimilisstarfa en krafa D um meðaltekjur verkamanna þótti ekki úr hófi og því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf H-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 2. maí 2002 og krefjast þess aðallega að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum gagnáfrýjanda en til vara að þær verði lækkaðar. Þeir krefjast og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að hann verði felldur niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu 4. júlí 2002 og krefst þess að aðaláfrýjendur greiði sér skaðabætur aðallega að fjárhæð 3.267.219 krónur en til vara 2.501.967 krónur, með 2% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 29. nóvember 1998 til 23. apríl 2001 en dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, og til þrautavara að héraðsdómur verði staðfestur. Gagnáfrýjandi krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni var veitt fyrir báðum dómstigum.

Svo sem í héraðsdómi greinir lenti gagnáfrýjandi í umferðarslysi 29. nóvember 1998 og hlaut af nokkur meiðsl. Lögmaður hennar krafði vátryggingafélagið um bætur og samþykkti félagið kröfuna að öðru leyti en því að það taldi að miða ætti bætur vegna varanlegrar örorku við 8. gr. skaðabótalaga en ekki 5.-7. gr. Stendur ágreiningur aðila um þetta, svo og um kröfu vegna tímabundinnar örorku, sem ekki var gerð í bréfi lögmannsins. Einnig deila málsaðilar um hvaða árslaun skuli miða við, verði fallist á sjónarmið gagnáfrýjanda.

Fram er komið í málinu að gagnáfrýjandi sinnti eingöngu heimilisstörfum og hafði því nýtt vinnugetu sína þannig að hún hafði engar eða takmarkaðar vinnutekjur, eins og segir í 1. mgr. 8. gr. skaðabótalaga. Fer því um bætur til hennar eftir þeirri lagagrein enda er ekki unnt að fallast á að hún hafi verið atvinnulaus þegar slysið varð þannig að 2. mgr. 7. gr. laganna eigi við um hana. Ágreiningslaust er að bætur eftir 8. gr. laganna séu að fullu greiddar og verður aðaláfrýjandi því sýknaður af þessum kröfulið.

Gagnáfrýjandi átti rétt á bótum fyrir tímabundna örorku, sbr. 3. mgr. 1. gr. og 2. gr. skaðabótalaga. Fallast ber á með héraðsdómi að hún hafi ekki firrt sig þessum rétti þegar krafa um þær var ekki gerð í kröfubréfi lögmannsins til vátryggingafélagsins, enda var nægur fyrirvari gerður þegar aðrar bætur voru greiddar. Engra gagna nýtur í málinu um það, hvaða launaviðmiðun gæti almennt verið réttlætanleg vegna heimilisstarfa. Hvað sem því líður verður krafa gagnáfrýjanda um meðaltekjur verkamanna ekki talin úr hófi. Verður þessi kröfuliður því tekinn til greina og verður aðaláfrýjendum gert að greiða gagnáfrýjanda 584.064 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum verður málskostnaður felldur niður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað verður staðfest. Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjendur, R-kvk-nf H-kvk-nf og Tryggingamiðstöðin hf., greiði gagnáfrýjanda, D-kvk-þgf G-x-x, 584.064 krónur með 2% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 29. nóvember 1998 til 23. desember 2001 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað er staðfest. Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin laun lögmanns hennar, 250.000 krónur.