550/2007

Áfrýjandi gerði tvo samninga við H í apríl 2003 og september 2004 um sölu á tónlistargeisladiskum, kvikmyndum og tölvuleikjum. Var í samningunum m.a. kveðið á um að hillupláss og vöruúrval áfrýjanda í verslunum H skyldi vera í samræmi við markaðshlutdeild hans. Þá skyldi H fá stighækkandi afslátt næðu viðskipti þess tiltekinni fjárhæð á tilteknum tíma. Að lokinni rannsókn S á umræddum samningum komst S að þeirri niðurstöðu 16. júní 2006 að með samningunum hefði félagið brotið gegn 11. gr. samkeppnislaga og að síðari samningurinn frá árinu 2004 fæli jafnframt í sér brot á 3. tl. ákvörðunarorðs samkeppnisráðs í máli nr. 19/2004. Þá var félaginu jafnframt gert að greiða 65.000.000 krónur í sekt. Var niðurstaða S staðfest 21. september 2006 með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála. Í málinu krafðist áfrýjandi ógildingar úrskurðar áfrýjunarnefndar en til vara að umrædd sekt yrði lækkuð. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var með vísan til forsendna, var talið að ákvæði samninganna um framstillingu og hlutfalls vöruúrvals í afþreyingarvörum væru til þess fallin að hindra virka samkeppni og að afsláttarkerfið hefði enn fremur verið til þess fallið að útiloka aðra aðila frá viðskiptum við H. Þá var jafnframt talið að síðari samningurinn fæli í sér brot á áðurnefndu ákvörðunarorði. Ekki var fallist á það með áfrýjanda að brotavilja hefði skort af hans hálfu. Hefðu brotin verið fullframin við gerð samninganna og skipti þá engu máli þótt einstök ákvæði þeirra hefðu ekki komist til framkvæmda. Við ákvörðun sektar á hendur áfrýjanda var litið til þess að brot hans voru umfangsmikil, alvarleg og stóðu lengi. Þá yrði ekki framhjá því litið að félaginu hefði áður verið gerð sekt vegna sambærilegra brota og yrði ekki séð að það hefði haft áhrif til varnaðar frekari brotum félagsins. Þá var jafnframt talið að fjárhæð sem nefnd hefði verið á sínum tíma að áfrýjandi greiddi og lyki  þar með málinu hefði ekki verið bindandi fyrir samkeppnisyfirvöld. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu S því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. október 2007 og krefst þess aðallega að úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála 21. september 2006 í máli nr. 4/2006 verði felldur úr gildi, en til vara að 65.000.000 króna sekt, sem áfrýjanda hafi verið gert að greiða, verði felld niður eða lækkuð. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi komst samkeppnisráð að þeirri niðurstöðu 4. desember 2001 í máli nr. 40/2001 að Skífan hf., sem áfrýjandi mun nú vera kominn í stað fyrir, hefði í samningum við verslanir Hagkaupa og Bónus brotið gegn ákvæði 11. gr. þágildandi samkeppnislaga nr. 8/1993 með misnotkun á markaðsráðandi stöðu. Sú niðurstaða var staðfest af áfrýjunarnefnd samkeppnismála með úrskurði 13. febrúar 2002 í máli nr. 1/2002 og Skífunni hf. gert að greiða 12.000.000 krónur í sekt. Með dómi Hæstaréttar 19. febrúar 2004 í máli nr. 323/2003, sem birtur er í dómasafni 2004 á bls. 731, var hafnað kröfu félagsins um ógildingu þess úrskurðar, svo og varakröfu um að fjárhæð sektar yrði lækkuð. Í héraðsdómi er og greint frá upphafi máls þess, sem hér er til úrlausnar, en það má rekja til tveggja samninga Skífunnar hf. við Hagkaup, þess fyrri 30. apríl 2003 og hins síðari frá september 2004, ákvörðunar samkeppnisráðs nr. 19/2004 frá 16. júní 2004 og rannsóknar hennar á því hvort Skífan hf. hafi aftur brotið ákvæði samkeppnislaga með misnotkun á markaðsráðandi stöðu við gerð fyrrnefndra tveggja samninga. Ennfremur er í héraðsdómi lýst meðferð þessa máls hjá stefnda, sem lauk 16. júní 2006 með ákvörðun nr. 20/2006. Þar var komist að þeirri niðurstöðu að með umræddum samningum hafi verið brotið gegn 11. gr. samkeppnislaga, svo og að síðari samningurinn frá september 2004 fæli jafnframt í sér brot gegn 3. tölulið ákvörðunarorðs samkeppnisráðs í máli nr. 19/2004. Áfrýjanda var þar gert að greiða sekt að fjárhæð 65.000.000 krónur. Hann skaut málinu til áfrýjunarnefndar samkeppnismála, sem staðfesti ákvörðun stefnda með úrskurði 21. september 2006 í máli nr. 4/2006, en fyrrgreindar dómkröfur áfrýjanda lúta að þeim úrskurði.

Með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest sú niðurstaða að með samningum Skífunnar hf. við Hagkaup 30. apríl 2003 og í september 2004 hafi fyrrnefnda félagið brotið gegn 11. gr. þágildandi samkeppnislaga, svo og að síðari samningurinn hafi jafnframt falið í sér brot gegn 3. tölulið ákvörðunar samkeppnisráðs nr. 19/2004.

Við ákvörðun sektar á hendur áfrýjanda er til þess að líta að brot Skífunnar hf. voru umfangsmikil, alvarleg og stóðu lengi. Ennfremur er til þess litið að félaginu hafði áður verið gerð sekt vegna sambærilegra brota, sem fjallað var um í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar 19. febrúar 2004, en fyrri samningurinn, sem mál þetta varðar, var gerður fyrir uppkvaðningu þess dóms en sá síðari eftir þann dag. Er því ljóst að sekt, sem samkeppnisyfirvöld lögðu á Skífuna hf. og látin var standa óröskuð með nefndum dómi réttarins, hafði ekki áhrif til varnaðar frekari brotum félagins. Engu getur breytt um fjárhæð sektarinnar í máli þessu að í kjölfar þess að samkeppnisstofnun sendi Skífunni hf. frumathugun sína í apríl 2005 hafi í viðræðum þeirra verið hreyft af hálfu stofnunarinnar að vart yrði unnt að ljúka málinu með sátt án greiðslu sektar, sem hlyti að auki að verða hærri en sú sekt sem lögð hafði verið á félagið vegna fyrri brota þess og því aldrei lægri en 35.000.000 krónur. Ekki er unnt að líta á þetta sem tilboð um málalok, sem áfrýjandi hafi mátt vænta að væri bindandi fyrir stjórnvöld á sviði samkeppnismála.

Með þessum athugasemdum verður niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Árdegi hf., greiði stefnda, Samkeppniseftirlitinu, 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.