158/2003

Skipverjinn K hrasaði við vinnu sína í vinnslusal skipsins og slasaðist. Ekki var talið að slysið yrði rakið til vanbúnaðar á vinnuaðstöðu, heldur mætti um kenna gáleysi K sjálfs eða óhappatilviljun. Var P því sýknaður af bótakröfu K. Að auki hafði K uppi kröfu um laun í uppsagnarfresti. K hafði í upphafi verið ráðinn í eina veiðiferð, en um þá ráðningu var ekki gerður skriflegur samningur. Fyrir lá að skipstjóri hafði í ferðinni rætt við K um framhaldsráðningu skömmu áður en K slasaðist. Eins og atvikum var háttað var P ekki látinn bera hallann af því að ekki hafði verið gerður skriflegur samningur um framhaldsráðningu K er slysið varð, sbr. 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Með því að K hafði ekki tekist að sanna þá fullyrðingu að hann væri fastráðinn var hafnað kröfu hans um laun í uppsagnarfresti. P var hins vegar dæmdur til greiðslu launa til K samkvæmt 1. mgr. og 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir P-kk-nf K-x-x H-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. maí 2003. Endanleg kröfugerð hans er sú aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 2.643.389 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 11. ágúst 2000 til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags allt að frádregnum greiðslum á 128.513 krónum 6. mars 2003 og 308.684 krónum 19. maí 2003. Til vara krefst hann þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 1.475.497 krónur með sömu dráttarvöxtum og að frádregnum sömu greiðslum og í aðalkröfu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfu áfrýjanda og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa hans verði lækkuð og málskostnaður látinn niður falla.

Stefndi kveðst una niðurstöðu héraðsdóms. Reisir hann aðalkröfu sína um sýknu á því að hann hafi þegar greitt áfrýjanda í samræmi við dómsorð hins áfrýjaða dóms.

Áfrýjandi hefur stefnt Sjóvá-Almennum tryggingum hf. til réttargæslu.

Fram er komið að Útgerðarfélagið Barðinn ehf., sem áfrýjandi beindi kröfum sínum að bæði í héraði og hér fyrir dómi, sameinaðist Pétri Stefánssyni ehf. 16. september 2002. Hefur síðargreinda félagið tekið við aðild málsins.

Fyrir Hæstarétt hafa verið lögð nokkur ný gögn, meðal annars haffærisskírteini Péturs Jónssonar RE 69, teikningar af skipinu og fyrirkomulagi í vinnslusal þess, þrjú bréf Siglingastofnunar Íslands og gögn varðandi skoðanir stofnunarinnar á skipinu og búnaði þess.

I.

Af framangreindum bréfum og skoðunarskýrslum Siglingastofnunar sést að af hálfu stofnunarinnar hafa engar athugasemdir verið gerðar við búnað eða vinnuaðstöðu starfsmanna á vinnsluþilfari Péturs Jónssonar RE 69. Í héraðsdómi er lýst leið þeirri, er áfrýjandi fór frá flokkunarfæribandi undir þverfæriband og að rækjukerum til að kanna botnloka eins kersins og hvort rækja slettist á milli þeirra við velting skipsins, en hann missti fótanna og slasaðist þegar hann hélt til baka að þeirri athugun lokinni. Því er haldið fram af hálfu áfrýjanda að það teldist vanbúnaður á skipinu að hafa ekki mottu á gólfi vinnsluþilfarsins á þessari leið. Fyrir liggur að slíkar mottur voru á vinnsluþilfarinu þar sem menn stóðu að jafnaði við vinnu sína og þar sem umferð var mikil. Umrædd leið undir þverfæribandið er ekki fjölfarin og virðist fyrst og fremst hafa verið farin til að opna botnloka keranna við þrif í lok hverrar vinnslulotu. Þá voru, eins og rakið er í héraðsdómi, handfestur á báðar hliðar á umræddri leið. Verður að fallast á það með stefnda að ekki hafi verið þörf á að hafa mottur undir færibandinu. Þegar alls þessa er gætt verður sök ekki felld á stefnda vegna þess að mottur voru ekki á umræddri leið. Að þessu athuguðu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að sýkna beri stefnda af bótakröfu áfrýjanda.

II.

Varðandi kröfu áfrýjanda til launa á uppsagnarfresti greinir aðila á um hvort áfrýjandi hafi verið fastráðinn þegar slysið varð og þá hvort sú fastráðning hafi verið í stöðu annars stýrimanns eða háseta. Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi kom það fram við aðalmeðferð málsins í héraði að aðilarnir voru sammála um það að áfrýjandi hafi í upphafi verið ráðinn sem annar stýrimaður í þessa einu veiðiferð, en um þá ráðningu var ekki gerður skriflegur samningur. Þá eru aðilar sammála um að P-kk-nf S-kk-nf skipstjóri og áfrýjandi hafi rætt um framhaldsráðningu í veiðiferðinni skömmu áður en áfrýjandi slasaðist. Aðila greinir hins vegar á um hvort áfrýjanda hafi þá verið boðin fastráðning í stöðu annars stýrimanns eða tímabundin ráðning sem háseti í næstu veiðiferð. Eins og atvikum háttar hér verður stefndi ekki látinn bera hallann af því að ekki hafði verið gerður skriflegur samningur um framhaldsráðningu áfrýjanda er slysið varð, sbr. 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Ber áfrýjandi því sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu sinni að hann hafi verið fastráðinn. Hefur honum ekki tekist sú sönnun. Með þessum athugasemdum og annars með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að áfrýjanda beri ekki laun á uppsagnarfresti. Þá verður staðfest niðurstaða héraðsdóms varðandi skyldu stefnda til greiðslu launa til áfrýjanda samkvæmt 1. mgr. og 3. mgr. 36. gr. sjómannalaga. Með því að stefndi hefur þegar greitt áfrýjanda í samræmi við dómsorð héraðsdóms verður hann sýknaður af kröfu áfrýjanda.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Pétur Stefánsson ehf., er sýkn af kröfu áfrýjanda, K-kk-ef B-kk-ef Á-kk-ef.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Áfrýjandi greiði stefnda 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.