425/2014

H höfðaði mál gegn V og krafðist þess að hann yrði skyldaður til að flytja út úr íbúð sinni að S og selja eignarhlut sinn á grundvelli 55. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Fram kom að V hefði gerst sekur um gróf og ítrekuð brot á skyldum sínum í skilningi ákvæðisins og ekki látið segjast við aðvörun húsfélagsins. Því hefði aukinn meirihluti eigenda verið bær til þess að taka um það ákvörðun á húsfundi að banna honum búsetu og dvöl í húsinu og krefjast þess að hann seldi eignarhlut sinn. Var V því gert að selja íbúð sína innan þriggja mánaða og flytja úr íbúðinni innan eins mánaðar. Ekki var fallist á að ómerkja bæri dóm héraðsdóms á þeim forsendum að nýr dómari hefði tekið við málinu án þess að sá dómari, sem farið hefði með málið, hefði kveðið upp úrskurð um frávikningu sína. Þá þótti ómerkingarkrafa V að öðru leyti ekki studd haldbærum rökum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma B-kk-nf B-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 20. júní 2014. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, en til vara að hann verði sýknaður af kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Málavöxtum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar kemur fram hefur frá árinu 2006 komið til margþættra árekstra með áfrýjanda og sameigendum hans í fjöleignarhúsinu að Sólheimum 30 í Reykjavík. Varða þessi tilvik bæði rekstur húsfélagsins, meðal annars vegna viðhaldsframkvæmda og almenna umgengni og samskipti í húsinu. Er nánari grein gerð fyrir einstökum tilvikum í hinum áfrýjaða dómi en 13. mars 2009 var áfrýjanda send aðvörun af hálfu húsfélagsins á grundvelli 2. mgr. 55. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Eftir það tímamark héldu átök hins vegar áfram og með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 4. júní 2012 var áfrýjandi sakfelldur fyrir brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 vegna atvika sem upp komu í samskiptum hans við sameigendur sína og íbúa hússins og átt höfðu sér stað 27. júlí 2009, 1. maí 2010 og 2. desember sama ár.

Hinn 18. ágúst 2010 var samþykkt á húsfundi, sem áfrýjandi var viðstaddur, tillaga um brottflutning áfrýjanda úr fjöleignarhúsinu og skyldu hans til að selja eignarhluta sinn í því, sbr. 3. og 4. mgr. 55. gr. laga nr. 26/1994. Á sama fundi var jafnframt samþykkt að sinnti áfrýjandi ekki fram komnum kröfum fengi húsfélagið heimild til þess að grípa til nauðsynlegra réttarúrræða til þess að framfylgja þeim og ráða lögmann í því skyni.

Með aðfararbeiðni sem barst Héraðsdómi Reykjavíkur 21. desember 2010 krafðist stefndi þess að áfrýjandi yrði með beinni aðfarargerð borinn út úr íbúð sinni. Með úrskurði héraðsdóms 8. desember 2011 var því hafnað að skilyrði væru til þess að lögum að framfylgja kröfu stefnda um búsetubann með útburðargerð. Þá niðurstöðu staðfesti Hæstiréttur með dómi 26. janúar 2012 í málinu nr. 5/2012.

Mál þetta var höfðað með stefnu birtri 22. júní 2013. Af hálfu stefnda hefur verið vísað til þess að á þeim tíma sem útburðarmálið var rekið hafi áfrýjandi haft heimild til að leita greiðsluaðlögunar og líkur staðið til þess að hann missti íbúðina. Síðar hafi komið í ljós að svo færi ekki og hafi stefndi þá höfðað mál þetta án tafa.

Óumdeilt er að ekki hefur verið haldinn húsfundur síðan 18. ágúst 2010. Þá liggur fyrir í gögnum málsins að eftir samþykkt húsfundar þann dag hafa sameigendur áfrýjanda kært eða tilkynnt þrjú tilvik til lögreglu en þau eiga að hafa átt sér stað 2. desember 2010 eins og fyrr getur, 14. janúar 2011 og 24. febrúar 2013.

Undir rekstri máls þessa í héraði gætti áfrýjandi, sem er ólöglærður, sjálfur hagsmuna sinna framan af og skilaði í málinu greinargerð. Málið var í framhaldinu tekið fyrir í þrígang og flutt um frávísunarkröfu áfrýjanda 31. október 2013 en kröfunni hafnað með úrskurði uppkveðnum samdægurs. Við næstu fjórar fyrirtökur málsins var síðan sótt þing af hálfu lögmanns áfrýjanda án þess að neitt væri bókað af hans hálfu um frekari málsástæður eða skýringu þeirra málsástæðna sem fram komu í greinargerðinni. Af hinum áfrýjaða dómi verður ráðið að fyrst við flutning málsins hafi til þess komið að lögmaður áfrýjanda reifaði frekari málsástæður til grundvallar vörn áfrýjanda í málinu en þeim verið mótmælt af stefnda hálfu og því ekki komið til frekari álita, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II

Í greinargerð sinni til Hæstaréttar og við munnlegan flutning málsins hefur áfrýjandi teflt fram nýjum málsástæðum sem bæði varða form málsins og efni en þær komu hvorki fram í greinargerð hans til héraðsdóms né var þess getið í hinum áfrýjaða dómi að þeim hafi verið haldið fram af hálfu áfrýjanda. Þær málsástæður sem ekki komu skýrlega fram undir rekstri málsins í héraði fá ekki komist að fyrir Hæstarétti nema að því marki sem þær varða ómerkingu hins áfrýjaða dóms eða frávísun málsins án kröfu, enda standa ekki til þess skilyrði 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991.

III

Krafa áfrýjanda um ómerkingu hins áfrýjaða dóms er meðal annars reist á því að við meðferð málsins í héraði hafi dómari vikið sæti án þess að kveða upp úrskurð samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laga nr. 91/1991 og nýr dómari tekið við málinu fyrir aðalmeðferð þess án þess að leggja fram „skipunarbréf“ þess efnis. Í þingbók héraðsdóms vegna meðferðar málsins kemur fram að það var þingfest 25. júní 2013 og úthlutað til tiltekins dómara sem tók málið fyrir sjö sinnum eftir það og allt fram að aðalmeðferð þess. Af þingbók málsins verður ráðið að annar héraðsdómari hafi haldið dómþing er aðalmeðferð fór fram og að sá dómari hafi síðan kveðið upp hinn áfrýjaða dóm. Aðilum var þó ekki kynnt með fyrirvara að annar dómari hefði tekið við málinu svo sem rétt hefði verið. Af hálfu hálfu lögmanna málsaðila var þó engum andmælum hreyft né þess krafist af þeirra hálfu að málinu yrði frestað af þessum sökum. Þessi annmarki á meðferð málsins og milliliðalausri málsmeðferð veldur ekki ómerkingu hins áfrýjaða dóms. Þá verður ekki fallist á það með áfrýjanda að dómara hafi borið að úrskurða um frávikningu sína samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laga nr. 91/1991, enda lýtur skylda ákvæðisins að ákvörðun dómara um að víkja sæti vegna vanhæfis. Um slíka aðstöðu var ekki að ræða í máli þessu. Ennfremur verður með engu móti fallist á það með áfrýjanda að dómara hafi borið að afhenda aðilum bréf um setningu sína eða bera sérstaklega undir þá nýja skipan dómsins, enda ekki aðila máls að samþykkja hana þótt þeir geti eftir almennum reglum krafist þess að dómari víki sæti vegna vanhæfis.

Kröfu um ómerkingu virðist áfrýjandi jafnframt byggja á því að í hinum áfrýjaða dómi hafi ekki verið fjallað um undirbúning og ákvarðanatöku vegna viðhaldsframkvæmda við húsið í Sólheimum 30, sem áfrýjandi heldur fram að séu undirrót þeirra atburða sem sakarefni málsins varðar öðru fremur. Sá aðdragandi málsins getur enga þýðingu haft fyrir mat á þeim ávirðingum sem liggja til grundvallar ákvörðunum stefnda samkvæmt 55. gr. laga nr. 26/1994, enda ekkert eðlilegt samhengi milli þess ágreinings og þeirrar háttsemi áfrýjanda sem kröfur stefnda samkvæmt nefndri lagagrein eru reistar á. Þá vísar áfrýjandi jafnframt til þess að þar sem ákvæði laga nr. 26/1994 séu ófrávíkjanleg þrengi það hefðbundnar reglur einkamálaréttarfars meðal annars á þann veg að regla um málsforræði, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, gildi ekki með sama hætti og þegar ekki sé til að dreifa ófrávíkjanlegum lagareglum. Sjónarmið í þessa veru eru ekki studd haldbærum rökum og leiða ekki til ómerkingar hins áfrýjaða dóms.

IV

Nýjar málsástæður áfrýjanda varðandi efnishlið málsins, sem meðal annars eru reistar á aðildarskorti stefnda, umboðsleysi þeirrar stjórnar sem kjörin var á síðasta aðalfundi stefnda 2010, aðdraganda þess hvernig staðið var að ákvarðanatöku og framkvæmd á sameiginlegu viðhaldi og innheimtu húsgjalda og loks ágöllum á málsmeðferð á grundvelli 55. gr. laga nr. 26/1994, fá samkvæmt því sem fyrr segir ekki komist að í málinu.

Fallist er á það með héraðsdómi að sú röksemd áfrýjanda í greinargerð hans, að ekki hafi verið haldinn húsfundur síðan 18. ágúst 2010, sé vanreifuð og þegar þess er að auki gætt að áfrýjandi hefur ekki borið því við að ákvarðanirnar sem teknar voru á sama fundi séu ógildar, afturkallaðar eða niðurfallnar vegna síðar tilkominna atvika eða að umboð þess lögmanns sem stefndi réði á grundvelli fundarsamþykktarinnar til þess að fylgja þeim eftir sé niður fallið verður staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að það hafi ekki þýðingu fyrir gildi umræddrar ákvörðunar húsfélagsins að ekki hafi verið haldinn húsfundur frá árinu 2010.

Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi gerðist áfrýjandi sekur um gróf og ítrekuð brot á skyldum sínum, í skilningi 1. mgr. 55. gr. laga nr. 26/1994, gagnvart sameigendum sínum og stefnda á árunum 2006 til 2009. Hann lét sér ekki segjast við aðvörun þá sem honum var send 13. mars 2009 á grundvelli 2. mgr. 55 gr. laganna og því var aukinn meirihluti eigenda, sbr. 6. tölulið b. liðar 41. gr. þeirra, bær til þess að taka um það ákvörðun á húsfundi 18. ágúst 2010 að banna áfrýjanda búsetu og dvöl í húsinu, sbr. 3. mgr. 55. gr. laganna, og krefjast þess að áfrýjandi seldi eignarhluta sinn, sbr. 4. mgr. sömu greinar. Að þessu gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna hans um að skilyrðum 55. gr. laga nr. 26/1994 sé fullnægt.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, V-kk-nf E-kk-nf G-kk-nf, greiði stefnda, Húsfélaginu Sólheimum 30, 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.