352/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa B við slit fjármálafyrirtækisins S hf. var viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Deilt var um hvort krafa B væri til komin vegna innstæðu B hjá S hf. sem nyti tryggingarverndar laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta og þar með forgangs við slit S hf. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að B væri ekki aðildarfélag í skilningi 3. gr. og 6. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og væri B því ekki undaskilið tryggingarvernd af þeim sökum. Að virtu ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins um skýringu hugtaksins „innstæða“ í skilningi tilskipunar 94/19/EB var talið að fé sem B hefði látið S hf. í té hefði verið innstæða í skilningi þágildandi laga nr. 98/1999. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 21. maí 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 7. maí 2013, þar sem krafa varnaraðila við slit sóknaraðila að fjárhæð 271.296.011 krónur var viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili krefst þess að viðurkennt verði að krafa varnaraðila njóti stöðu sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við slit sóknaraðila. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvikum er skilmerkilega lýst í hinum kærða úrskurði. Úrslit málsins ráðast af því hvort fé það sem varnaraðili lét af hendi til sóknaraðila í febrúar og mars 2009 hafi talist innstæða í skilningi 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, eins og það ákvæði var fyrir breytingu með 5. gr. laga nr. 79/2012. Í 6. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 var meðal annars kveðið á um að undanskilið tryggingu samkvæmt 1. mgr. hennar væru innstæður, verðbréf og reiðufé í eigu aðildarfyrirtækja, svo og móður- og dótturfyrirtækja þeirra, fyrir þeirra eigin reikning. Samkvæmt 3. gr. laganna skulu viðskiptabankar, sparisjóðir, fyrirtæki í verðbréfaþjónustu og aðrir, sem nýta sér heimildir laga til að stunda viðskipti með verðbréf í samræmi við lög nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti og hafa staðfestu hér á landi, eiga aðild að Tryggingarsjóði innstæðueigenda og fjárfesta. Eru þau nefnd aðildarfyrirtæki í lögum nr. 98/1999. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á að varnaraðili hafi ekki talist aðildarfyrirtæki sjóðsins í merkingu þeirra laga á þeim tíma sem að framan greinir.

Í 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999, eins og það ákvæði hljóðaði á þeim tíma sem hér um ræðir, sagði að með innstæðu samkvæmt 1. mgr. lagagreinarinnar væri átt við innstæðu sem tilkomin væri vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Þá var þar tekið fram að tryggingin næði hins vegar ekki til skuldabréfa, víxla eða annarra krafna sem útgefnar væru af viðskiptabanka eða sparisjóði í formi verðbréfa. Að virtu ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins um skýringu á hugtakinu „innstæða“ í skilningi tilskipunar 94/19/EB, sem gerð er grein fyrir í dómi Hæstaréttar 17. janúar 2013 í máli nr. 169/2011, og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er tekið undir þá niðurstöðu sem þar kemur fram að féð, sem varnaraðili lét af hendi til sóknaraðila og um er deilt í málinu, hafi verið innstæða samkvæmt þágildandi 9. gr. laga nr. 98/1999. Samkvæmt því verður úrskurðurinn staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis hf., greiði varnaraðila, Byggðastofnun, 350.000 krónur í kærumálskostnað.