553/2016

Staðfest var ákvörðun lögreglustjóra um að X skyldi sæta nálgunarbanni á grundvelli laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 29. júlí 2016 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. ágúst sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. júlí 2016 þar sem felld var úr gildi ákvörðun sóknaraðila um að varnaraðili skyldi sæta nálgunarbanni. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Sóknaraðili krefst þess að staðfest verði ákvörðun hans frá 11. mars 2016 um að varnaraðila verði gert að sæta nálgunarbanni í sex mánuði þannig að lagt sé bann við því að hann komi á eða í námunda við heimili A og B, [...] í [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimilið, mælt frá miðju hússins. Jafnframt að lagt sé bann við því að varnaraðili veiti A og B eftirför, nálgist þau á almannafæri eða setji sig í samband við þau með öðrum hætti.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Fram kemur í gögnum málsins að varnaraðili hefur allt frá árinu 2010 verið undir grun um að beita barnsmóður sína, A, áreiti, hótunum og ofbeldi og eru í málaskrá lögreglu skráð 11 tilvik frá árunum 2010 til 2013 þar sem brotaþoli tilkynnti slíka háttsemi af hálfu varnaraðila. Varnaraðila var vísað úr landi og sætti endurkomubanni á tímabilinu frá 1. mars 2013 til 1. mars 2015. Þann 7. júní 2015 tilkynnti brotaþoli að varnaraðili væri staddur á heimili hennar og viðhefði hótanir. Í kjölfar þess var varnaraðila gert að sæta nálgunarbanni gagnvart brotaþola en það var fellt úr gildi 12. júní sama ár að því er virðist á þeim forsendum að aðilar hefðu verið í samskiptum eftir að bannið var lagt á. Þann 15. desember 2015 óskaði brotaþoli eftir aðstoð lögreglu þar sem varnaraðili væri á heimili hennar og hefði í frammi hótanir, meðal annars um líflát. Þessum ásökunum neitaði varnaraðili við skýrslugjöf hjá lögreglu. Tíu dögum síðar eða 25. desember 2015 tilkynnti brotaþoli til lögreglu að varnaraðili hefði komið á heimili sitt og beitt sig líkamlegu ofbeldi. Við skýrslutöku neitaði varnaraðili slíkum ásökunum en í skýrslu lögreglu kemur fram að brotaþoli hafi verið með ákomur á andliti „sýnilegar bólgur í kringum vinstra augað.“ Ennfremur liggur fyrir að 13. janúar 2016 gerði velferðarsvið [...] kröfu um nálgunarbann en sóknaraðili tók hins vegar ekki ákvörðun í málinu fyrr en 9. febrúar sama ár og hafnaði þá kröfunni. Ríkissaksóknari felldi þá ákvörðun úr gildi 10. mars 2016 og lagði sóknaraðili þá nálgunarbann á varnaraðila 11. sama mánaðar. Er krafist staðfestingar á þeirri ákvörðun í þessu máli. Ákvörðunin var þó ekki birt varnaraðila fyrr en 20. júlí 2016 og miðast réttaráhrif hennar því við þann dag, sbr. 2. mgr. 9. gr. laga nr. 85/2011. Um ástæður þess að ekki reyndist unnt að birta varnaraðila ákvörðunina fyrr verður það helst ráðið að þann 9. febrúar 2016 hafi verið ráðgert að varnaraðili hæfi afplánun 5 mánaða fangelsisrefsingar. Til þess kom þó ekki og virðist varnaraðili ekki hafa fundist næstu mánuði. Hann var loks handtekinn 19. júlí 2016.

Við úrlausn dómstóla um lögmæti ákvörðunar lögreglustjóra um nálgunarbann samkvæmt 7. gr. laga nr. 85/2011 ber fyrst og fremst að líta til málavaxta eins og þeir horfðu við þegar ákvörðunin var tekin. Eins og atvikum máls þessa er háttað hefur ekki verið sýnt fram á af hálfu varnaraðila að neitt það hafi gerst sem breytt geti grundvelli ákvörðun sóknaraðila 11. mars 2016 eftir að hún var tekin. Hefur það ekki þýðingu í þessu sambandi að ekki reyndist unnt að birta varnaraðila ákvörðunina fyrr en rúmum fjórum mánuðum síðar.

Beiðni var sett fram um nálgunarbann 13. janúar 2016 í kjölfar tveggja fyrrnefndra atvika í desember 2015 en fyrri samskipti varnaraðila við brotaþola eru að nokkru rakin hér að framan sem og í hinum kærða úrskurði. Samkvæmt 2. mgr. 6. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að líta til þess við mat á því hvort nálgunarbanni skuli beita hvort háttsemi sakbornings á fyrri stigum hafi verið þannig að hætta sé talin á að hann muni hafa í frammi háttsemi sem lýst er í 4. gr. laganna. Þegar allt þetta er virt er nægjanlega leitt í ljós að skilyrði a. og b. liða 4. gr. laga nr. 85/2011 séu uppfyllt. Verður að telja að friðhelgi brotaþola og barnsins verði ekki vernduð með öðrum og vægari úrræðum en nálgunarbanni. Samkvæmt þessu verður krafa sóknaraðila tekin til greina.

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði segir, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 3. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.

Dómsorð:

Staðfest er ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu frá 11. mars 2016 um að varnaraðila, X, verði gert að sæta nálgunarbanni í sex mánuði þannig að lagt sé bann við því að hann komi á eða í námunda við heimili A og B, [...] í [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimilið, mælt frá miðju hússins. Jafnframt er lagt bann við því að varnaraðili veiti A og B eftirför, nálgist þau á almannafæri eða setji sig í samband við þau með öðrum hætti.

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Hæstarétti, B-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, 196.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.