658/2007

brot gegn 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með nánar tilgreindri háttsemi gegn sex stúlkum, en þrjár þeirra voru frænkur hans. Þá var hann einnig ákærður fyrir áfengislagabrot. Var ákærði sakfelldur fyrir verulegan hluta þeirrar háttsemi sem honum var gefin að sök.  Tekið var fram að hvert brot um sig sætti sjálfstæðu mati og yrði sakfelling af einu, eða það að aðrar kærur hafi verið lagðar fram sem ekki hafi leitt til ákæru, ekki notað til sönnunar um sök af öðru. Við ákvörðun refsingar X var litið til þess að um var að ræða mörg brot framin yfir langt tímabil gegn börnum og unglingum og sum þeirra voru mjög alvarleg. Þá nýtti hann sér trúnað og traust sem stúlkurnar báru til hans sem náins ættingja. Þótti refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár. Þá þótti ákærði með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til stúlknanna sem þóttu hæfilega ákveðnar á bilinu 300.000 til 1.000.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 6. desember 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess að ákærði verði sakfelldur að öllu leyti samkvæmt ákærum 4. júní og 24. september 2007 og refsing hans þyngd. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða A 1.500.000 krónur með vöxtum frá 1. september 2005, B 1.200.000 krónur með vöxtum frá 9. apríl 2005, C 1.500.000 krónur með vöxtum frá 31. ágúst 2005, D 1.200.000 krónur með vöxtum frá 24. september 2003 og E 600.000 krónur með vöxtum frá síðastgreindum degi. Í öllum tilvikum eru vextir nánar tilgreindir og þeirra krafist til greiðsludags.

Ákærði krefst aðallega sýknu af sakargiftum samkvæmt 1. til 5. tölulið ákæru 4. júní 2007, en að refsing samkvæmt 6. tölulið sömu ákæru verði svo væg sem kostur er. Hann krefst jafnframt sýknu af sakargiftum samkvæmt ákæru 24. september 2007. Til vara er þess krafist að refsing verði milduð. Ákærði krefst þess jafnframt að öllum fjárkröfum verði vísað frá héraðsdómi, en að því frágengnu verði þær lækkaðar.

I.

Málið var höfðað gegn ákærða með tveimur ákærum ríkissaksóknara. Sú fyrri frá 4. júní 2007 er í sex liðum fyrir kynferðisbrot gegn fjórum ungum stúlkum, en einnig áfengislagabrot. Í héraðsdómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru að öðru leyti en því að sýknað var vegna fjórða liðar og að hluta einnig vegna hins þriðja. Síðari ákæran frá 24. september 2007 er í tveimur liðum fyrir kynferðisbrot gegn tveimur stúlkum. Ákærði var sakfelldur í héraðsdómi fyrir brot gegn þeim báðum.

Af hálfu ákæruvaldsins hefur verið lagt fyrir Hæstarétt endurrit skýrslu, sem C gaf fyrir héraðsdómi 5. desember 2007. Hún bar þá að ákærði hafi í eitt skipti fengið hana og A til að hafa við sig munnmök og greitt þeim peninga fyrir. Kannaðist hún ekki við að hann hafi í önnur skipti sýnt henni kynferðislega áreitni. Þá bar hún að ákærði hafi rætt við sig nokkru áður og getið þess að yrði hann kærður myndi það leiða til þess að nafngreindir nánir ættingjar þeirra fengju ekki vinnu.

Ríkissaksóknari krefst þess að sakfellt verði samkvæmt öllum liðum ákæru 4. júní 2007. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um sýknu af broti samkvæmt 4. lið og að hluta samkvæmt 3. lið ákærunnar. Við mat á sönnun sakargifta samkvæmt þessari ákæru að öðru leyti skiptir ekki máli sú röksemd héraðsdóms að nafngreind frænka ákærða hafi lagt fram kæru á hendur honum fyrir kynferðisbrot, sem hafi þó ekki leitt til ákæru. Sakargiftir samkvæmt ákæru 24. september 2007 eru sannaðar gagnvart báðum stúlkunum og í þeim mæli gagnvart D sem lagt var til grundvallar í héraðsdómi. Verður þá ekki við mat á sönnun fyrir einstökum brotum hans litið til þess að hann hafi verið sakfelldur fyrir önnur samkynja brot í málinu, svo sem gert er í hinum áfrýjaða dómi. Brotin eru ófyrnd. Að þessu virtu, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða.

II.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til þess að hann hefur gerst sekur um mörg brot, einkum kynferðisbrot gegn börnum og unglingum, og að sum þeirra eru mjög alvarleg. Brot hans tóku yfir langt tímabil og í mörgum tilvikum nýtti hann sér trúnað og traust, sem stúlkurnar báru til hans sem náins ættingja. Ljóst er af gögnum málsins að þær hafa beðið tjón af háttsemi ákærða, þótt enn sé óvíst að hvaða marki þær nái að vinna sig út úr þeim erfiðleikum, sem af þessu hafa leitt. Heimfærsla héraðsdóms á brotum ákærða til refsiákvæða verður staðfest. Falla kynferðisbrot hans undir 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og verður ekki jafnframt dæmt fyrir brot á 1. mgr. 194. gr. sömu laga. Styður hvorki orðalag ákvæðanna né lögskýringargögn með frumvörpum, sem urðu að lögum nr. 40/1992 og 61/2007, að 1. mgr. 194. gr. verði beitt samhliða 202. gr. þegar svo stendur á að verknaðarlýsing fyrrnefnda ákvæðisins á ekki við. Að öllu virtu er refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár og eru engin efni til að skilorðsbinda hana.

Með þeim brotum, sem ákærði er sakfelldur fyrir, hefur hann bakað sér skyldu til að greiða áðurnefndum stúlkum miskabætur. Þegar virt eru brot hans gagnvart hverri þeirra ásamt því, sem liggur fyrir í málinu um afleiðingar brotanna í einstökum tilvikum, eru miskabætur hæfilega ákveðnar 1.000.000 krónur handa A og sama fjárhæð til D, en að öðru leyti verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð miskabóta til brotaþola. Þær hafa hver fyrir sig krafist vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu fram til þess tíma að mánuður var liðinn frá því að kröfur þeirra voru kynntar ákærða, sbr. 9. gr. sömu laga, en upp frá því dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna. C krefst þó fyrir Hæstarétti dráttarvaxta frá 20. desember 2007. Vextir verða dæmdir þessu til samræmis eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanna brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í fjögur ár.

Ákærði greiði A 1.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. september 2005 til 27. janúar 2007, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði B 300.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 9. apríl 2005 til 16. nóvember 2006, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði C 800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 31. ágúst 2005 til 20. desember 2007, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði D 1.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 24. september 2003 til 11. október 2007, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði E 400.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 24. september 2003 til 11. október 2007, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.117.643 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 622.500 krónur, og þóknun skipaðra réttargæslumanna brotaþola, Á-kvk-ef Ó-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur, og S-kvk-ef G-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 249.000 krónur.