618/2010

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli T og H á hendur danska félaginu C var vísað frá dómi. T og H munu hafa ætlað að setja á fót verslun hér á landi undir merki félags sem C hafði sérleyfi fyrir á Norðurlöndum. C tilkynnti T og H síðar að ekkert yrði af frekara samstarfi og kröfðu T og H þá C um skaðabætur vegna vanefnda C á samningi um að stofna til verslunarinnar hér á landi. C krafðist frávísunar málsins, þar sem heimild brysti til að reka það fyrir dómi hér á landi. Talið var að ekki væru skilyrði til þess að líta svo á að efndastaður skuldbindinga sem C kynni að hafa tekið á sig gagnvart T og H, hafi í skilningi 1.  mgr. 35. gr. verið laga nr. 91/1991 verið í umdæmi Héraðsdóms Reykjaness. Var því úrskurður héraðsdóms staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 21. október 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 8. október 2010, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast þau kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins munu sóknaraðilar hafa síðla árs 2006 leitað heimildar nafngreinds bandarísks félags til að setja á fót verslun hér á landi undir merki hennar. Í tilefni af þessu mun félagið hafa vísað sóknaraðilum á varnaraðila, sem hefði sérleyfi til þessarar starfsemi á Norðurlöndunum, en varnaraðili er danskt hlutafélag. Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði hófust í framhaldi af þessu samskipti milli sóknaraðila og varnaraðila, sem beindust að því að hrinda ráðagerðum þeirra fyrrnefndu í framkvæmd. Á fyrri hluta árs 2008 var meðal annars svo komið að sóknaraðilar höfðu í samráði við varnaraðila tekið á leigu húsnæði fyrir þessa starfsemi í verslunarmiðstöðinni Smáralind og gerðar höfðu verið áætlanir um margvíslegar ráðstafanir, sem miðuðu að því að verslunin yrði opnuð í október á því ári. Svo fór á hinn bóginn að varnaraðili tilkynnti sóknaraðilum 1. júlí 2008 að ekkert yrði frekar af þessu. Sóknaraðilar höfðuðu mál þetta 7. júní 2010 fyrir Héraðsdómi Reykjaness og kröfðu varnaraðila um tilteknar skaðabætur, sem þau töldu sig eiga rétt á vegna vanefnda hans á samningi um að stofna til þessarar verslunar. Um heimild til að reka málið fyrir þeim dómstóli vísuðu sóknaraðilar til 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 og 1. töluliðar 5. gr. Lúganósamnings 16. september 1988 um dómsvald og um fullnustu dóma í einkamálum, sbr. lög nr. 68/1995, enda hefði verslunin tekið til starfa í umdæmi dómstólsins ef ekki hefði komið til vanefnda varnaraðila. Við þingfestingu málsins 30. júní 2010 krafðist varnaraðili að því yrði vísað frá dómi, þar sem heimild brysti til að reka það fyrir dómi hér á landi. Á þá kröfu var fallist í hinum kærða úrskurði.

Í málatilbúnaði sóknaraðila fyrir Hæstarétti er því meðal annars lýst að málið snúist um „samstarfssamning sóknaraðila og varnaraðila um opnun verslunar ... í Smáralind, Kópavogi“, en á grundvelli hans hafi þau öll átt að standa saman að þessu og efndir átt að vera „fólgnar í því að aðilar ynnu eftir bestu getu samkvæmt fyrirliggjandi verkáætlunum.“ Sóknaraðilar hafi alltaf litið svo á að þau hafi gert við varnaraðila skuldbindandi samstarfssamning, sem hafi verið munnlegur, en framlögð gögn sýni svo að ekki verði um villst að „aðilar unnu eftir ákveðnum samningi um samstarf.“ Um þessar röksemdir sóknaraðila er þess að gæta að samstarfið, sem þau telja að samið hafi verið um, átti eftir gögnum málsins í meginatriðum að beinast að skipulagningu á rekstri verslunar og aðgerðum til að undirbúa opnun hennar, meðal annars í tengslum við innréttingu húsnæðis, öflun búnaðar til rekstrarins, ráðningu og fræðslu starfsmanna og sendingu á vörum til landsins. Eðli máls samkvæmt hefði varnaraðili efnt hugsanlegar skyldur sínar í þessum efnum með ráðstöfunum, sem hann hefði gert frá starfstöð sinni í Danmörku, en ekki hér á landi. Þótt ráðgert hafi verið að verslunin yrði til húsa í Smáralind í Kópavogi verður að líta til þess að varnaraðili átti ekki að hafa rekstur hennar með höndum, heldur var ætlunin að aðilarnir stofnuðu hlutafélag um hann. Enga nauðsyn hefði borið til að varnaraðili léði atbeina til stofnunar slíks félags með athöfnum sínum hér landi. Þegar þetta allt er virt eru ekki skilyrði til að líta svo á að efndastaður skuldbindinga, sem varnaraðili kann að hafa tekið á sig gagnvart sóknaraðilum, hafi í skilningi 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 verið í umdæmi Héraðsdóms Reykjaness. Samkvæmt því verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Sóknaraðilum verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, T-kk-nf I-kk-nf T-kk-nf og H-kvk-nf L-kvk-nf, greiði í sameiningu varnaraðila, Choose Holding A/S, 200.000 krónur í kærumálskostnað.