265/2013

BE og BB ehf. voru ákærð fyrir meiri háttar brot gegn ákvæðum laga um skil ársreikninga með því að hafa vanrækt að standa skil á ársreikningum BB ehf. á lögmæltum tíma á árunum 2006 til 2010. Á þeim tíma hafði BE verið framkvæmdastjóri og stjórnarmaður BB ehf. Hvorki var fallist á með BE og BB ehf. að tilteknar tilskipanir og reglugerðir Evrópusambandsins, sem felldar höfðu verið inn í samninginn um Evrópska efnahagsvæðið, breyttu nokkru um refsinæmi vanrækslu BE né að sú almenna skylda sem hvíldi lögum samkvæmt á BB ehf. til að skila ársreikningum til ársreikningaskrár færi í bága við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þótti háttsemi BE vera meiri háttar brot gegn 121. gr. laga nr. 3/2006 um ársreikninga. Þar sem ársreikningum BB ehf. hafði síðar verið skilað til ársreikningaskrár og í ljósi eðlis brotsins átti BE sér þær málsbætur að heimilt var að gera honum fésekt. Var honum gert að greiða 1.000.000 krónur í sekt en sæta ella fangelsi í 40 daga. Brotið hafði verið framið til hagsbóta fyrir BB ehf. og var félaginu því gert að greiða sektina óskipt með BE.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 9. apríl 2013. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að ákærði B-kk-nf E-kk-nf verði sakfelldur samkvæmt ákæru og refsing ákærðu verði þyngd.

Ákærðu krefjast aðallega sýknu, en til vara að refsing verði felld niður eða hún milduð.

Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi er ákærða B-kk-þgf gefið að sök að hafa sem fyrirsvarsmaður ákærðu Bílabúðar Benna ehf. vanrækt að senda ársreikning félagsins vegna áranna 2006, 2007, 2008, 2009 og 2010 til ársreikningaskrár ríkisskattstjóra innan lögboðins frests samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 3/2006 um ársreikninga. Í héraðsdómi er rakið hvenær reikningunum var skilað til ársreikningaskrár.

Með lögum nr. 3/2006 og eldri lögum um sama efni voru leidd í íslenskan rétt þær tilskipanir og reglugerðir Evrópusambandsins sem raktar eru í 128. gr. laganna og felldar hafa verið inn í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Þessar reglur miða meðal annars að því að tryggja aðgang að upplýsingum um fjárhagsmálefni félaga á samkeppnismarkaði til að treysta stöðu eigenda og annarra sem kunna að hafa hagsmuna að gæta. Þessar reglur, sem eru lágmarksreglur að þessu leyti og girða ekki fyrir að gerðar verði ríkari kröfur í löggjöf einstakra aðildarríkja samningsins um Evrópska efnahagssvæðið, breyta engu um refsinæmi þeirrar vanrækslu sem ákærða B-kk-þgf er gefin að sök. Þá verður heldur ekki fallist á að sú almenna skylda sem hvíldi lögum samkvæmt á ákærðu Bílabúð Benna ehf. til að skila ársreikningum til ársreikningaskrár hafi farið í bága við 72. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi eignarréttar.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða að ákærði B-kk-nf hafi vanrækt þá skyldu sem á honum hvíldi að senda ársreikninga ákærðu Bílabúðar Benna ehf. til ársreikningaskrár. Fyrir liggur staðfesting ríkisskattstjóra á því að félagið hafi öll þau ár sem ákæra tekur til farið fram úr tveimur af þeim stærðarmörkum sem þá var kveðið á um í 2. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 3/2006. Samkvæmt því telst háttsemi ákærða B-kk-ef meiri háttar brot gegn lögunum, sbr. 121. gr. þeirra. Í 120. gr. laganna er mælt fyrir um refsingu við slíku broti og getur það varðað fangelsi allt að sex árum eða fésektum ef málsbætur eru miklar. Þannig hafa lögin sjálf að geyma sömu refsimörk og eru í 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og skiptir því ekki máli þótt láðst hafi að gera breytingu á tilvísun í 2. mgr. hennar til ákvæða í lögum um ársreikninga eftir að þau lög voru endurútgefin sem lög nr. 3/2006, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 135/2005.

Svo sem áður greinir hefur ársreikningum ákærðu Bílabúðar Benna ehf. fyrir þau ár sem ákæra tekur til nú verið skilað til ársreikningaskrár. Að því virtu og í ljósi eðlis brotsins á ákærði B-kk-nf sér þær málsbætur að heimilt er að gera honum fésekt fyrir það. Samkvæmt því verður honum gert að greiða 1.000.000 krónur í sekt innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins, en sæta ella fangelsi í 40 daga.

Þegar fyrirsvarsmaður lögaðila hefur gerst sekur um brot á lögum nr. 3/2006 má, auk þeirrar refsingar sem hann sætir, gera lögaðilanum fésekt enda sé brotið drýgt til hagsbóta fyrir hann, sbr. 125. gr. laganna. Ákærði B-kk-nf hefur sjálfur lýst því fyrir dómi að samkeppnishagsmunir ákærðu Bílabúðar Benna ehf. hafi valdið því að ársreikningum hennar var ekki skilað til ársreikningaskrár innan lögboðins frests. Að því gættu verður lagt til grundvallar að brotið hafi verið framið til hagsbóta fyrir hið ákærða félagi og verður félaginu því gert að greiða sektina óskipt með ákærða B-kk-þgf.

Niðurstaða héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest. Ákærðu verður gert að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, B-kk-nf E-kk-nf, greiði 1.000.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 40 daga.

Ákærða Bílabúð Benna ehf. greiði fésektina óskipt með ákærða B-kk-þgf.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærðu greiði óskipt sakarkostnað málsins fyrir Hæstarétti, 331.500 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 313.750 krónur.