709/2016

Í málinu voru B, X, J og P ákærðir fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa á árinu 2015 staðið saman að innflutningi á samtals 19.448,96 g af amfetamíni og 2.597,44 g af kókaíni frá Hollandi til Íslands ætluðu til söludreifingar í ágóðaskyni. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, voru B og X sakfelldir fyrir að hafa lagt á ráðin um innflutning og fjármagnað að hluta kaup á fíkniefnunum og kostnað við innflutning þeirra, J fyrir að hafa flutt fíkniefnin til Íslands frá Hollandi og P fyrir að hafa undirbúið og aðstoðað J við flutning efnanna. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til magns fíkniefnanna og styrkleika þeirra, hlutverks hvers og eins auk sakaferils X. Að þessu virtu og með hliðsjón af 1. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var B gert að sæta fangelsi í átta ár, X í átta ár og sex mánuði og J og P í fimm ár hvor.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 10. október 2016 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu B-kk-ef G-kk-ef, X og P-x-x S-x-x um áfrýjun og 17. sama mánaðar af hálfu ákæruvaldsins gagnvart ákærða J-x-x F-x-x A-x-x U-x-x. Af hendi ákæruvaldsins er gerð krafa um að refsing allra ákærðu verð þyngd en héraðsdómur staðfestur að öðru leyti.

Ákærði B-kk-nf krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður en að því frágengnu að refsing verði milduð og að „gæsluvarðhaldsvist og farbann sem hann hefur sætt komi að öllu leyti í stað refsingar, eða a.m.k. til frádráttar henni“.

Ákærði X krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður, að þessu frágengnu að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur en að öðrum kosti að refsing verði milduð.

Ákærði J-x-x krefst aðallega sýknu, til vara að sér verði ekki gerð refsing eða hún verði látin niður falla, en að því frágengnu að hún verði milduð.

Ákærði P-x-x krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð og komi gæsluvarðhaldsvist hans til frádráttar henni.

I

Kröfu sína um frávísun málsins frá héraðsdómi reisa ákærðu B-kk-nf og X á því að verknaðarlýsingu í ákæru um ætlaðan þátt þeirra í brotinu, sem ákært er fyrir, sé verulega áfátt. Því sé ekki lýst þar hvernig þeir hafi skipulagt og staðið að þeim innflutningi fíkniefna, sem málið varðar. Ákærði B-kk-nf reisir kröfuna einnig á því að í ákæru sé lýst í einu lagi háttsemi sem honum og ákærða X sé gefin að sök. Háttsemin sé ekki sundurgreind nema að litlu leyti þótt hlutur hvors um sig sé um margt ekki talinn hinn sami í málatilbúnaði ákæruvalds. Ákærðu telja báðir að ákæran sé af þessum ástæðum í andstöðu við c. og d. liði 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og það eigi að leiða til frávísunar málsins.

Þá reisir ákærði X frávísunarkröfuna einnig á því að rannsókn lögreglu hafi verið verulega áfátt. Hann kveður snemma hafa orðið ljóst að tveir nafngreindir Hollendingar hafi skipulagt innflutning fíkniefnanna til Íslands. Svo virðist sem enginn reki hafi þó verið gerður að því að fá þá framselda til Íslands þótt vafalaust sé að framburður þeirra hefði varpað ljósi á málið. Lögreglan hefði ekki virst hafa neinn áhuga á því að upplýsa málið eða draga þessa menn til ábyrgðar þótt þeir hefðu í raun skipulagt og fjármagnað innflutninginn. Í þessu felist brot gegn hlutlægnisskyldu lögreglu við rannsókn máls, sbr. 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008, sem sé svo alvarlegur annmarki að leiða eigi til frávísunar.

Í ákæru er öllum ákærðu gefið að sök stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa á árinu 2015 staðið saman að innflutningi á tilgreindu magni fíkniefna frá Hollandi til Íslands, sem ætlað hafi verið til söludreifingar í ágóðaskyni en þeir hafi skipt með sér verkum á þann hátt sem nánar er lýst í ákærunni. Hlut hvors ákærðu J-x-x og P-x-x er lýst sérstaklega en hlut ákærðu B-kk-ef og X í einu lagi þannig að þeir hafi lagt á ráðin um innflutninginn, fjármagnað að hluta kaupin á fíkniefnunum og kostnað við innflutning þeirra. Í framhaldinu er því síðan lýst hvernig ákæruvaldið telji að greiðslur hafi farið fram og loks tekið fram að ákærði B-kk-nf hafi verið handtekinn 28. september 2015 á tilgreindum stað eftir að hafa fylgt eftir bifreiðinni, þar sem fíkniefnin voru falin, en fyrirhugað hafi verið að hann veitti þeim viðtöku á bifreiðastæði tiltekins fyrirtækis. Lýsing á sakargiftum í ákæru er glögg og leikur enginn vafi á því hvaða háttsemi hverjum ákærðu er gefin að sök. Ætlaður hlutur ákærðu B-kk-ef og X í broti er svo samofinn að hagræði felst í því að lýsa honum í einu lagi að því marki sem kostur er. Verður hafnað röksemdum þessara ákærðu um að lýsing sakargifta í ákærunni fullnægi ekki fyrirmælum c. og d. liða 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.

Af hálfu íslensku lögreglunnar var óskað aðstoðar lögregluyfirvalda í Hollandi meðal annars í því skyni að fá teknar skýrslur af nokkrum Hollendingum, sem taldir voru hafa tengsl við málið. Lögregluyfirvöld í Hollandi urðu við þessari beiðni og voru teknar skýrslur af nokkrum mönnum í þágu rannsóknar málsins, meðal annars af þeim tveimur mönnum sem ákærði X telur að taka hefði átt skýrslur af hér á landi. Skýrslur sem hollenska lögreglan tók af mönnunum liggja fyrir í málinu. Samkvæmt þessu eru haldlausar þær röksemdir ákærða X að lögregla hafi við rannsókn málsins ekki sinnt hlutlægnisskyldu sinni með því að tryggja ekki að teknar yrðu skýrslur af mönnunum. Þegar af þeirri ástæðu verður því hafnað að ákvæði 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 hafi verið brotin við rannsókn lögreglu.

Samkvæmt öllu framangreindu verður kröfum ákærðu B-kk-ef og X um frávísun málsins frá héraðsdómi hafnað.

Kröfu um ómerkingu héraðsdóms reisir ákærði X á því að þrjú nafngreind hollensk vitni hafi ekki komið fyrir dóm til að gefa skýrslu. Um er að ræða sömu tvo menn og hann telur að lögregla hefði átt að taka skýrslu af, svo og konu þá sem var í bifreiðinni með ákærða J-x-x við komu til landsins 22. september 2015. Telur þessi ákærði að brýnt hafi verið að taka skýrslu fyrir dómi af vitnunum og varði þessi misbrestur á meðferð málsins ómerkingu héraðsdóms, sbr. 1. mgr. 204. gr. laga nr. 88/2008.

Í skýrslu héraðssaksóknara 22. ágúst 2016 er lýst ítrekuðum tilraunum embættisins til þess að fá vitnin þrjú til að koma fyrir dóm til skýrslugjafar. Fylgja ýmis gögn til staðfestingar því sem fram kemur í skýrslunni. Ekkert þessara vitna féllst á að koma til landsins í þessu skyni. Þótt vitnin hafi ekki gefið skýrslu fyrir dómi lágu, eins og fyrr segir, fyrir skýrslur lögreglu í Hollandi af tveimur þeirra, en einnig af því þriðja sem tekin var af hollensku lögreglunni 31. maí 2016. Þótt þessi vitni hafi ekki komið fyrir dóm, þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir héraðssaksóknara til þess, leiðir það ekki til ómerkingar héraðsdóms, en skýrslur þeirra hjá lögreglu í Hollandi reyndust ekki upplýsandi um atvik málsins. Héraðsdómur gat einnig metið hvort þær skýrslur hefðu sönnunargildi við úrlausn málsins, sbr. 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði X telur einnig að ómerkja beri héraðsdóm því mat dómsins á sönnunargildi framburðar síns og tilgreinds vitnis sé rangt svo miklu varði um niðurstöðu málsins, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008. Engum stoðum hefur verið rennt undir þessa staðhæfingu og verður henni hafnað.

II

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi er sakfelling ákærða X að hluta reist á rannsókn lögreglu þar sem sú niðurstaða kom fram að hann hafi á tímabilinu 14. til 28. september 2015 notað sérútbúinn síma af Blackberry gerð með númerinu 8422635, sem ætlaður hafi verið til þess að hafa dulkóðuð samskipti og auk þess var ekki unnt að hlera. Lögreglumaður sá, sem rannsóknina vann, gaf skýrslu fyrir dómi og gerði þar ítarlega grein fyrir rannsókninni og niðurstöðu hennar. Ákærði X óskaði 6. desember 2016, að gengnum dómi í héraði, eftir því að dómkvaddur yrði maður til þess að meta, miðað við tilteknar forsendur, hvort sami maður hafi verið notandi tveggja tilgreindra símanúmera. Tilgangi matsbeiðni var lýst svo að ætlunin væri ,,að sanna að ákærði X hafi ekki verið notandi símanúmersins 842 2635, en héraðsdómur byggði á því til stuðnings sakfellingu í forsendum hins áfrýjaða dóms“. Tveir menn voru dómkvaddir í þessu skyni og luku þeir matsgerð sinni 8. febrúar 2017. Matsmennirnir gáfu báðir skýrslu fyrir héraðsdómi þar sem þeir staðfestu matsgerðina og svöruðu spurningum um efni hennar. Hvorki matsgerðin né skýrslur matsmanna fyrir dómi hnekkja að neinu leyti framagreindri lögreglurannsókn og niðurstöðum hennar.

Að þessu öllu gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna hans.

Ákærðu verða dæmdir til greiðslu alls áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna og þóknun þeirra fyrir hagsmunagæslu við úrlausn krafna um farbann yfir ákærðu eftir að héraðsdómur gekk. Við ákvörðun málsvarnarlauna verjanda ákærða X er jafnframt tekið tillit til vinnu hans í tengslum við öflun matsgerðar. Þá verður ákærði X dæmdur til greiðslu matskostnaðar 4.083.878 krónur. Við ákvörðun á fjárhæðum þóknana, sem tilgreindar eru í dómsorði, er tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærðu B-kk-nf G-kk-nf, J-x-x F-x-x A-x-x U-x-x og P-x-x S-x-x greiði hver fyrir sitt leyti málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, hæstaréttarlögmannanna H-kk-ef J-kk-ef, H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef og B-kk-ef J-kk-ef, 1.860.000 krónur til hvers um sig. Ákærði X greiði málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 2.108.000 krónur, svo og 4.083.878 krónur í matskostnað. Ákærðu greiði allir sameiginlega annan áfrýjunarkostnað, 277.424 krónur.