535/2013

P hafði mjólkurtank í geymslu og var sakfelldur fyrir fjárdrátt með því að hafa selt tankinn í heimildarleysi og dregið sér andvirði hans. Fyrir Hæstarétti var því hreyft af hálfu P að ákæra uppfyllti ekki áskilnað c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hæstiréttur taldi að þótt verknaðarlýsing ákæru væri óskipuleg og framsetningin ekki hnitmiðuð, væru þar eigi að síður tilgreind öll þau atriði sem nauðsynleg væru við mat dómstóla á því, hvort P hefði með þeirri háttsemi sinni sem í ákæru væri lýst gerst brotlegur við 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að þessu gættu og þar sem vörnum P var ekki áfátt við meðferð málsins vegna fyrrgreindra annmarka voru ekki talin efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Var refsing P ákveðin fangelsi í 30 daga, en fullnustu refsingarinnar frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum héldi P almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 6. ágúst 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða en að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að sér verði ekki gerð refsing. Að því frágengnu krefst hann þess að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið en ella að hún verði milduð.

I

Samkvæmt gögnum málsins flutti A ehf. í [...] í september 2006 hingað til lands frá Svíþjóð 30.000 lítra mjólkurtank úr ryðfríu stáli og var hann af gerðinni Örviga Vm Tarm Vm3, árgerð 1993. Tankurinn, sem festur var á fjögurra hásinga eftirvagn, kostaði hingað kominn 1.520.835 krónur, og var hann forskráður í ökutækjaskrá 14. desember 2006 með númerinu [...]. Tankinn hugðist A ehf. nota undir slóg vegna tiltekins verkefnis á vegum fyrirtækisins sem ekki varð af. Í framhaldinu og þá líklega á árinu 2007 sömdu fyrirsvarsmenn A ehf. við ákærða um að fá að geyma tankinn á lóð sem hann hafði yfir að ráða að B í [...], en þar stundaði hann í nafni einkahlutafélags síns C viðskipti með notaða varahluti í bifreiðar og ýmsar gerðir af tönkum.

Seint á árinu 2009 tók framkvæmdastjóri A ehf. eftir því að umræddur tankur var horfinn af lóðinni hjá ákærða og 27. nóvember það ár fékk lögreglan á Suðurnesjum tilkynningu frá honum um að búið væri að stela tankinum. Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi hófst í framhaldinu rannsókn á hvarfi tanksins og auglýsti lögregla eftir honum í fjölmiðlum. Gaf sig þá fram við lögreglu D, bóndi að [...] í [...], og kvaðst vera með umræddan tank í sínum vörslum. Væri tankurinn grafinn í jörðu og notaður til vatnsmiðlunar fyrir fjögur kúabú í [...] og hefði E fyrir hönd nokkurra bænda keypt tankinn sumarið 2009 af ákærða fyrir 200.000 krónur. Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi skýrði E svo frá við skýrslutöku fyrir dómi að hann hefði á árinu 2007 verið að leita að vatnsmiðlunartanki fyrir nokkra bændur og sumarhúsaeigendur í [...] og frétt af hentugum 30.000 lítra tanki á hjólastelli hjá ákærða. Kvaðst hann í framhaldinu hafa farið til [...] til að skoða þann tank, tekið myndir af honum þar á staðnum og síðan haldið á heimili ákærða í Reykjavík og samið við hann um kaup á tanknum fyrir 200.000 krónur. Í málinu liggur fyrir greiðslukvittun frá Íslandsbanka hf. 20. júlí 2009 og samkvæmt henni millifærði E 200.000 krónur á reikning C ehf. umræddan dag. Nokkrum dögum eftir millifærsluna fór E til [...] ásamt F og fluttu þeir tankinn austur að [...]. Skýrslur F og D fyrir dómi og hjá lögreglu um atvik málsins eru nánar raktar í hinum áfrýjaða dómi.

II

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 27. nóvember 2009 sem vitni og kannaðist hann þá við að hafa tekið stóran tank í geymslu fyrir A ehf. Hann hefði síðar veitt því athygli að tankurinn væri horfinn af lóðinni hjá sér og talið að fyrirsvarsmenn A ehf. hefðu tekið hann. Ári síðar hefði lögregla haft samband við sig og hann þá fyrst frétt af því að tankurinn hefði verið tekinn ófrjálsri hendi. Ákærða var þá bent á að samkvæmt skýrslu E hjá lögreglu hefði sá síðarnefndi keypt umræddan tank af ákærða og greitt fyrir hann 200.000 krónur með millifærslu í banka. Kvað ákærði það rétt vera að E hefði keypt af sér tank fyrir hið tilgreinda verð, en það væri ekki sá 30.000 lítra tankur sem þetta mál snerist um heldur mun minni tankur sem hefði verið í sinni eigu. Þegar lögregla hafði samband við ákærða 12. febrúar 2010 vegna hvarfs tanksins kannaðist hann við að hafa geymt tank fyrir A ehf. endurgjaldslaust í nokkur ár. Margir hefðu komið að máli við sig og falast eftir tankinum en hann jafnan svaraði því til að hann ætti ekki tankinn og gæti því ekki selt hann.

Ákærði mætti til skýrslutöku hjá lögreglu 8. mars 2012 og þá eins og í lögregluskýrslu segir sem sakborningur „í þessu máli sem varðaði meintan fjárdrátt þegar hann seldi 30.000 lítra mjólkurtank án heimildar eiganda tanksins.“ Kvaðst ákærði þá hafa selt E tank sem var mun minni en tankur A ehf., eða 7.000 til 10.000 lítrar að stærð, sem hægt hefði verið að hafa á vörubíl. Sá tankur hefði verið á athafnasvæði ákærða í [...] „á vörubílahásingum sem var búið að setja saman í beisli og þar lá hann bara laus á. P-kk-nf segir að E hafi tekið þann tank ... P-kk-nf segir að E hafi komið hingað og þeir skoðuðu tankinn saman. P-kk-nf kvaðst hins vegar ekki hafa verið viðstaddur þegar E sótti tankinn ... P-kk-nf segir að E hafi sótt tankinn sem þeir skoðuðu saman.“ Fyrir ákærða var þá kynnt það sem fram hafði komið í skýrslum D, E og F um að tankurinn sem E keypti af ákærða hefði verið 30.000 lítrar að stærð og áfastur á grind og hefði tankurinn verið skorinn af grindinni þegar austur á [...] var komið. Eftirfarandi var haft eftir ákærða: „P-kk-nf segir að væntanlega hafi E og F tekið þá stóra tankinn en þá hafi þeir einfaldlega tekið vitlausan tank.“

Fyrir dómi skýrði ákærði svo frá að A ehf. hefði fengið að geyma umræddan 30.000 lítra tank á lóðinni að B í [...]. Hann kannaðist jafnframt við að hafa sumarið 2009 selt E vatnstank fyrir 200.000 krónur og hefði sá tankur verið um 7.000 til 10.000 lítrar að stærð. Kvaðst ákærði hafa verið viðstaddur þegar E skoðaði tankinn fyrir kaup en hins vegar ekki þegar hann sótti tankinn. Fyrir dómi voru ákærða sýndar myndir af þeim 30.000 lítra tanki sem hann tók til geymslu fyrir A ehf. og staðfesti hann að myndirnar sýndu þann tank. Þegar ákærði var fyrir dómi spurður um hvort hann hefði einhverja skýringu á því hvers vegna E hefði haldið því fram hjá lögreglu að tankurinn sem hann hefði keypt af ákærða og flutt austur að [...] væri sami tankur og á myndunum, kvað ákærði það vera „kolrangt.“

III

Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var því hreyft af hálfu ákærða að í ákæru væri ekki greint frá því svo glöggt sem verða mætti, hver sú háttsemi væri sem ákært væri út af, sbr. áskilnað c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákærða væri gefið að sök að hafa dregið sér söluandvirði 30.000 lítra mjólkurtanks í eigu A ehf., samtals 200.000 krónur, en ljóst væri að söluandvirðið sem slíkt gæti ekki verið andlag fjárdráttar. Hér væri um slíkan annmarka á ákærunni að ræða að leiða ætti til þess að málinu yrði sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi.

Efni ákærunnar er orðrétt rakið í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram er ákærða gefinn að sök fjárdráttur samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í júlí 2009 dregið sér samtals 200.000 krónur. Í ákæru kemur fram að þar hafi verið um að ræða söluandvirði 30.000 lítra mjólkurtanks í eigu A ehf., sem fastur hafi verið á eftirvagni, en tankinn hafi ákærði áður selt E, sem hafi haft milligöngu um kaup á honum fyrir hönd D bónda að [...] í [...]. Þá segir í ákæru að tankurinn hafi verið geymdur um nokkurt skeið á lóð að B í [...], en ákærði hafi haft umráð yfir lóðinni. Loks kemur þar fram að í kjölfar sölunnar hafi tankurinn verið fluttur að [...] í [...] þar sem hann hafi verið skorinn af eftirvagninum og loks grafinn í jörðu sem vatnssafntankur fyrir neysluvatn fjögurra kúabúa í [...].

Af samhengi þess sem fram kemur í ákæru má ljóst vera að ákærða er þar gefið að sök að hafa í júlí 2009 sem geymslumaður mjólkurtanks í eigu A ehf. í heimildarleysi selt D tankinn fyrir milligöngu E og í framhaldi sölunnar hagnýtt sér söluandvirðið sem var 200.000 krónur. Þótt lýsing í ákæru á þeirri háttsemi, sem ákært er fyrir, sé óskipuleg og framsetningin ekki hnitmiðuð, eru þar eigi að síður tilgreind öll þau atriði sem nauðsynleg eru við mat dómstóla á því, hvort ákærði hafi með þeirri háttsemi sinni sem í ákæru er lýst gerst brotlegur við 247. gr. almennra hegningarlaga. Að þessu gættu og þar sem vörnum ákærða var ekki áfátt við meðferð málsins vegna framangreindra annmarka á ákærunni eru ekki efni til að vísa máli þessu frá héraðsdómi.

IV

Eins og áður greinir var ákærði geymslumaður 30.000 lítra mjólkurtanks í eigu A ehf. á grundvelli sérstaks samkomulags þar að lútandi við fyrirsvarsmenn þess fyrirtækis. Samkvæmt framburði ákærða og forsvarsmanna A ehf. fyrir dómi er óumdeilt að ákærði hafði ekki heimild til að selja tankinn heldur var hann eingöngu á lóð ákærða til geymslu. Með framburði D og E fyrir dómi er fram komið, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að í júlí 2009 seldi ákærði E umræddan mjólkurtank í heimildarleysi fyrir 200.000 krónur og hagnýtti sér söluandvirðið eftir að E hafði lagt það inn á reikning C ehf. 20. þess mánaðar. Er fallist á það mat héraðsdómara að ekkert sé fram komið í málinu sem styðji þá staðhæfingu ákærða að hann hafi umrætt sinn selt E 7.000 til 10.000 lítra tank úr sinni eigu. Er þá til þess að líta að framburður ákærða hjá lögreglu og fyrir dómi um það hvaða tank E sótti til ákærða var mjög á reiki eins og nánar er rakið hér að framan. Verður ákærði því samkvæmt þessu sakfelldur eins og í héraðsdómi fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og er brot hans þar réttilega fært til refsiákvæðis.

Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða hans um refsingu ákærða staðfest.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, P-kk-nf I-kk-nf J-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 405.640 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.