168/2012

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem B var heimilað að vista dóttur A utan heimilis um tveggja mánaða skeið frá tilteknum tíma. Áður en dómur gekk í Hæstarétti lauk þeim tíma sem B var heimilað að vista dóttur A utan heimilis. Hafði A því ekki lengur lögvarða hagsmuni af að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar og var málinu vísað frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. mars 2012 sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 24. febrúar 2012, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að ógiltur yrði úrskurður varnaraðila 19. janúar 2012 um að dóttir sóknaraðila, C, verði vistuð utan heimilis í allt að tvo mánuði frá áðurgreindum degi að telja. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, en til vara þess að áðurgreind krafa hennar verði tekin til greina. Að því frágengnu krefst hún þess að „engar hömlur verði á umgengni móður og dóttur.“ Þá krefst hún kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Með hinum kærða úrskurði var hafnað kröfu sóknaraðila um að ógilt yrði ákvörðun varnaraðila um vistun barns sóknaraðila á heimili á vegum varnaraðila í allt að tvo mánuði frá 19. janúar 2012 að telja. Þar sem sá tími sem umrædd vistun skyldi vara er liðinn hefur sóknaraðili ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar. Málinu verður því vísað frá Hæstarétti.

Samkvæmt 6. mgr. 63. gr. barnaverndarlaga skal dómari svo fljótt sem unnt er kveða upp úrskurð í máli og eigi síðar en innan viku frá því það var tekið til úrskurðar. Mál þetta var tekið til úrskurðar í héraði 14. febrúar 2012, en hinn kærði úrskurður ekki kveðinn upp fyrr en 24. sama mánaðar. Er þetta aðfinnsluvert.

Hinum kærða úrskurði var skotið til Hæstaréttar á síðasta degi kærufrests samkvæmt 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga, sbr. 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, með kæru 9. mars 2012. Barst kæran héraðsdómi þann dag en Hæstarétti ekki fyrr en 15. sama mánaðar. Áður en ljúka mátti meðferð málsins fyrir Hæstarétti samkvæmt 1. mgr. 149. gr. laga nr. 91/1991, var svo sem áður greinir ljóst að sóknaraðili hefði ekki lengur lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn málsins.

Mikilvægt er að meðferð barnaverndarmála sé hraðað eins og kostur er og á það bæði við um málsmeðferð fyrir stjórnvöldum og dómstólum. Er nauðsyn þess meðal annars sérstaklega áréttuð i 41. gr. og 63. gr. barnaverndarlaga. Á þetta ekki síst við í málum er varða íþyngjandi úrræði eins og vistun barns utan heimilis. Er mikilvægt að allir þeir sem í hlut eiga, þar á meðal bæði dómarar og aðilar máls, gæti þessa enda geta afleiðingar tafa á rekstri mála meðal annars orðið þær að það réttaröryggi sem tryggja á með rétti til málskots til Hæstaréttar verði lítils virði eins og raunin hefur orðið í þessu máli.

Rétt er að kærumálskostnaður falli niður, en um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Hæstarétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 150.000 krónur.