674/2009

M var ákærður fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa lagt til A með hnífi og brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa haft fíkniefni í vörslum sínum. Talið var að þótt A hefði í umrætt sinn ráðist að fyrra bragði að M, ásamt hópi manna, væri ekki unnt að fallast á að M yrði metið refsilaust samkvæmt 12. gr. almennra hegningarlaga að hafa beitt hnífi sér til varnar. Hins vegar yrði að líta til aðdraganda atlögunnar við ákvörðun refsingar hans. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu M fyrir fíkniefnalagabrot var staðfest. Var refsing M ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum héldi hann almennt skilorð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 24. nóvember 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er krafist staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða, en að refsing verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af ákæru um brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Til vara gerir hann kröfu um að sér verði ekki gerð refsing. Að því frágengnu krefst hann refsilækkunar og þess að refsing verði bundin skilorði að öllu leyti.

Ákærði hefur játað þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, en borið því við að líkamsárás hans hafi verið unnin í neyðarvörn. Framburður ákærða og vitna er nægilega rakinn í héraðsdómi. Eins og þar kemur fram var ákærði á gangi í Bankastræti er hópur pilta hóf að áreita hann án sýnilegs tilefnis og síðar veittust einhverjir úr hópnum að ákærða með höggum og spörkum. Virðist af því sem fram er komið í málinu sem högg hafi komið í hnakka ákærða, en ekki verður séð að ákærði hafi orðið fyrir teljandi áverkum í viðskiptum sínum við piltana. Þá verður ekki með öruggum hætti ráðið hversu margir piltarnir voru, en ætla má að þeir hafi verið að minnsta kosti fimm saman. Nægilega er fram komið að vitnið A var einn af þeim sem mest hafði sig í frammi. Ákærði lagði á flótta undan piltunum en einhverjir þeirra virðast hafa hlaupið á eftir honum. A náði ákærða neðar í Bankastrætinu og tók hann tökum, en ákærði stakk hann þá með hníf og kom lagið aftan til á hægri síðu hans þannig að af varð 3 cm langur og 2 cm djúpur skurður. Bæði ákærði og vitni bera að ákærði hafi skömmu áður en þetta gerðist sveiflað hnífnum í kring um sig sér til varnar, þótt ekki verði ráðið hvort hann hafi gert það strax eftir að ráðist var á hann eða síðar eftir að hann hafði reynt að flýja árásarmennina. Hnífnum er lýst í héraðsdómi.

Eins og að framan er rakið varð ákærði fyrir tilefnislausri og harkalegri líkamsárás af hálfu margra manna. Hann reyndi að flýja þá en án árangurs og var honum nauðsyn að verja sig. Á hinn bóginn verður talið að með því að draga fram eggvopn og stinga A með ómarkvissum hætti hafi hann beitt stórhættulegri aðferð. Kom lagið í síðu A en olli honum þó ekki mjög verulegum áverka. Telst ákærði því hafa beitt vörnum sem voru augljóslega hættulegri en árásin og tjón það sem af henni mátti vænta. Fram er komið að nokkru áður en atvik gerðust hafði maður verið dæmdur til refsingar fyrir líkamsárás á ákærða og má meta framgöngu hans í því ljósi þótt ekki verði talið að ákvæði 2. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga skuli leiða til þess að sýkna beri ákærða. Samkvæmt framansögðu hefur ákærði gerst sekur um brot gegn ákvæðum 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga en með aðgerðum sínum fór hann út fyrir takmörk leyfilegrar neyðarvarnar. Eins og atvikum máls er háttað þykir mega líta til 1. töluliðs 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar hans.

Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu fyrir brot gegn lögum nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni verður staðfest.

Sakarferill ákærða er nægilega rakinn í héraðsdómi. Refsing hans verður í ljósi framanritaðs og að teknu tilliti til ákvæða 77. gr. almennra hegningarlaga ákveðin fangelsi í þrjá mánuði sem bundin verður skilorði eins og í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðast að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, M-kk-nf M-kk-nf, skal sæta fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins 276.845 krónur þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 251.000 krónur.