391/2015

Árið 2006 varð H fyrir líkamstjóni í umferðarslysi og samkvæmt örorkumati var varanlegur miski hans metinn 7 stig og varanleg örorka 7%. Á grundvelli matsins fór fram uppgjör skaðabóta árið 2011 en af hálfu H var ritað undir uppgjörið með „fyrirvara um mat á varanlegum afleiðingum.“ Á grundvelli nýs mats frá árinu 2014, þar sem varanlegur miski H var metinn 20 stig og varanleg örorka 20%, höfðaði hann mál gegn V hf. og krafðist frekari skaðabóta. Reisti hann kröfu sína á því að gerður hafði verið sérstakur fyrirvari við bótauppgjörið og kæmi því 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 „ekki til álita í máli þessu“. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skýra yrði fyrirvarann svo að H hefði með honum áskilið sér rétt til frekari bóta ef varanlegur miski eða varanleg örorka yrði vegna ófyrirséðrar breytingar meiri en talið var í matinu sem áður hafði verið lagt til grundvallar uppgjöri skaðabóta. Hefði H ekki fært fram viðhlítandi sönnur fyrir því að slíkar ófyrirséðar breytingar hefðu orðið á heilsu sinni. Þá var ekki fallist á með H að ógilda mætti uppgjörið á grundvelli ógildingarreglna samningaréttar né að hann hefði orðið fyrir tjóni af því að hafa tekið við þeim skaðabótum sem mælt hefði verið fyrir um í uppgjörinu. Var V hf. sýknað af kröfu H.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. júní 2015. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér aðallega 6.321.737 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.301.105 krónum frá 9. ágúst 2006 til 9. ágúst 2007 og af 6.321.737 krónum frá þeim degi til 27. mars 2014, en til vara 3.951.881 krónu með 4,5% ársvöxtum af 800.680 krónum frá 9. ágúst 2006 til 9. ágúst 2007 og af 3.951.881 krónu frá þeim degi til 27. mars 2014. Í báðum tilvikum krefst áfrýjandi þess að frá síðastnefndum degi til greiðsludags verði sér dæmdir dráttarvextir samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi fallið frá kröfum á hendur A-kk-þgf E-kk-þgf J-kk-þgf sem var aðili að málinu í héraði við hlið stefnda.

Samkvæmt gögnum málsins varð áfrýjandi fyrir líkamstjóni í umferðarslysi 10. ágúst 2006 og er óumdeilt að stefndi beri fébótaábyrgð á því. Aðilarnir stóðu saman að því að afla frá nafngreindum lækni og hæstaréttarlögmanni örorkumats 30. nóvember 2010 vegna áfrýjanda. Þar var komist að þeim niðurstöðum að hvorki hafi hann orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni af völdum slyssins né væru efni til að ákveða handa honum þjáningabætur, en varanlegur miski hans næmi 7 stigum og varanleg örorka 7%. Á grundvelli þessa örorkumats gengu aðilarnir til uppgjörs 28. janúar 2011 og fékk áfrýjandi samkvæmt því greiddar að meðtöldum vöxtum og kostnaði samtals 3.999.816 krónur úr hendi stefnda, þar af 615.720 krónur í miskabætur og 2.757.301 krónu í bætur fyrir varanlega örorku. Í kvittun fyrir þessari greiðslu var tekið fram að lögmaður, sem þar kom fram í umboði áfrýjanda, gerði „fyrirvara um mat á varanlegum afleiðingum.“ Fyrir atbeina nýs lögmanns leitaði áfrýjandi 20. janúar 2014 einn eftir mati lögfræðings og tveggja lækna á afleiðingum líkamstjóns síns af völdum slyssins. Í mati þeirra 5. mars sama ár var talið að tímabundið atvinnutjón áfrýjanda hafi ekkert orðið, en hann ætti rétt til þjáningabóta vegna veikinda án rúmlegu á tímabilinu 9. ágúst til 9. nóvember 2006, varanlegur miski hans hafi orðið 20 stig og varanleg örorka 20%. Á grundvelli þessa nýja mats krafði áfrýjandi stefnda 6. mars 2014 um frekari miskabætur og bætur fyrir varanlega örorku en greiddar höfðu verið 28. janúar 2011, 1.310.400 krónur vegna miska og 5.020.632 krónur vegna örorku, auk vaxta og kostnaðar. Áður en stefnda gafst ráðrúm til að lýsa afstöðu sinni til kröfunnar höfðaði áfrýjandi mál þetta 12. mars 2014 til greiðslu á samtölu framangreindra tveggja fjárhæða, 6.331.032 krónum. Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi lækkað fjárhæð kröfu sinnar um miskabætur í 1.301.105 krónur og nemur því dómkrafa hans hér fyrir dómi alls 6.321.737 krónum.

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi byggir áfrýjandi aðallega á því að fyrirvarinn, sem þáverandi lögmaður hans gerði samkvæmt áðurnefndri kvittun fyrir greiðslu bóta, hafi tekið gagngert til niðurstaðna matsins frá 30. nóvember 2010 um miskastig og hlutfall varanlegrar örorku. Af þeim sökum standi uppgjörið 28. janúar 2011 því ekki í vegi að hann geti nú gert kröfu um frekari bætur. Í tengslum við þetta var tekið fram í héraðsdómsstefnu að áfrýjandi liti svo á að hvergi hafi verið áskilið við uppgjörið að ekki yrði unnt að taka það upp á ný nema að fullnægðum skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og kæmi það lagaákvæði því „ekki til álita í máli þessu, nema sem lagarök fyrir varamálsástæðu“. Málsástæður, sem áfrýjandi hefur uppi til vara, lúta annars vegar að því að uppgjörið 28. janúar 2011 megi ógilda bæði eftir óskráðum reglum um rangar og brostnar forsendur og ákvæði 31. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og hins vegar að hann hafi orðið fyrir tjóni af því að hafa tekið við þeim skaðabótum, sem mælt var fyrir um í uppgjörinu, og beri stefndi skaðabótaábyrgð á því.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að framangreindur fyrirvari geti ekki talist hafa falið annað í sér en að áfrýjandi áskildi sér rétt til að krefjast frekari bóta ef síðar yrðu ófyrirséðar breytingar á heilsufari hans sem yllu því að varanlegur miski hans eða varanleg örorka af völdum slyssins yrði talin meiri en lagt var til grundvallar í uppgjörinu 28. janúar 2011, sbr. dóm Hæstaréttar 20. febrúar 2014 í máli nr. 576/2013. Gegn andmælum stefnda hefur áfrýjandi ekki fært fram viðhlítandi sönnur fyrir því að slíkar ófyrirséðar breytingar hafi orðið á heilsu sinni. Þá verður fallist á með héraðsdómi að málsástæður, sem áfrýjandi byggir á til vara, geti ekki leitt til þeirrar niðurstöðu að aðalkrafa hans eða varakrafa verði tekin til greina. Samkvæmt þessu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, H-kk-nf G-kk-nf, greiði stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., 700.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.