386/2006

H stefndi sameigendum sínum að jörðinni Hlíðarenda til viðurkenningar á eignarrétti hans á tilteknum húseignum, sem stóðu á jörðinni, og lóðum umhverfis þær. Ekki var fallist á að sýnt hefði verið fram á að móðir H hefði keypt umrædd fasteignarréttindi. Hins vegar talið að hún hefði haft umráð yfir íbúðarhúsinu á jörðinni í fullan hefðartíma, sem útilokuðu aðra frá afnotum þess. Stóð 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð ekki í vegi fyrir því að fallist yrði á að hún hefði hefð að húseignina. Ekki var hins vegar talið að umráð yfir húsinu hafi útilokað aðgang eða afnot sameigenda H að stærra landsvæði en það stóð á. Var því viðurkenndur eignarréttur hans að íbúðarhúsinu ásamt því landi sem húsið stendur á.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. júlí 2006. Hann krefst þess að viðurkenndur verði eignarréttur sinn að íbúðarhúsi og 986 m² lóð umhverfis það á jörðinni Hlíðarenda í Fljótshlíð, Rangárþingi eystra, sem auðkennd er með nánar tilgreindum hnitum samkvæmt uppdrætti. Einnig krefst hann með sama hætti viðurkenningar á eignarrétti að rústum útihúsa og 2.697,8 m² lóð umhverfis þær á sömu jörð, einnig í samræmi við nánar tilgreind hnit samkvæmt uppdrætti. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti. Samkvæmt 3. mgr. 158. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 12. gr. laga nr. 38/1994, ber að líta svo á að þeir krefjist staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Við andlát H-kk-ef E-kk-ef árið 1967 eignuðust þrjú börn hans, G-kk-nf H-kk-nf, G-kk-nf H-kk-nf og I-kvk-nf S-kvk-nf H-kvk-nf jörðina Hlíðarenda í Fljótshlíð í óskiptri sameign. Viðurkenningarkröfur sínar í máli þessu reisir áfrýjandi aðallega á því að móðir hans I-kvk-nf S-kvk-nf hafi keypt íbúðarhús og útihús á jörðinni af samerfingjum sínum. Verði það ekki talið sannað reisir hann kröfur sínar á því að hann hafi öðlast eignarrétt að þeim fyrir hefð. Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Með gögnum, sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt, eru tekin af tvímæli um að áfrýjandi sé eigandi þess hluta jarðarinnar Hlíðarenda sem áður var í eigu móður hans.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að áfrýjanda hafi ekki tekist sönnun þess að móðir hans hafi keypt hin umdeildu fasteignarréttindi af bræðrum sínum.

Stefndu hafa viðurkennt að móðir áfrýjanda hafi að mestu haft umráð íbúðarhússins að Hlíðarenda um áratugaskeið. Verður ráðið af gögnum málsins að þau umráð hafi útilokað aðra frá afnotum hússins og breytir engu þar um þótt annar bræðranna hafi haft einhvern aðgang að salerni í húsinu. Hefur móðir áfrýjanda samkvæmt gögnum málsins haft eignarráð hússins í fullan hefðartíma. Áfrýjandi krefst, eins og að framan er rakið, viðurkenningar á eignarrétti að lóð umhverfis íbúðarhúsið. Við afmörkun hennar kveðst hann fylgja ummerkjum eldri girðinga. Engin gögn eru í málinu um þessar girðingar eða hversu lengi þær stóðu. Hefur áfrýjanda því ekki tekist að sýna fram á að eignarráð hans yfir íbúðarhúsinu hafi útilokað aðgang eða afnot sameigenda hans af stærra landsvæði en íbúðarhúsið stendur á. Hið sama gildir um útihúsin og landspilduna umhverfis þau, en í málinu nýtur lítilla gagna um umráð móður áfrýjanda eða afnot bræðra hennar að þeim.

Samkvæmt framansögðu hefur áfrýjanda ekki tekist að færa sönnur á að móðir hans hafi keypt umrædd fasteignarréttindi af bræðrum sínum. Á hinn bóginn hafa stefndu heldur ekki leitt að því líkur að móðir áfrýjanda hafi fengið þau til láns eða á leigu eða með öðrum hætti skuldbundið sig beint eða óbeint til að skila þeim aftur eða að hún hafi mátt vænta þess að um tímabundin afnot væri að ræða. Af þessum sökum stendur 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð því ekki í vegi að hefð geti unnist. Samkvæmt framansögðu verður viðurkenndur eignarréttur áfrýjanda að íbúðarhúsi að Hlíðarenda í Fljótshlíð í Rangaárþingi eystra ásamt því landi sem húsið stendur á.

Rétt er að málskostnaður falli niður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Viðurkenndur er eignarréttur áfrýjanda, H-kk-ef I-kk-ef, að íbúðarhúsi á jörðinni Hlíðarenda í Fljótshlíð, Rangárþingi eystra, ásamt því landi sem húsið stendur á.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.