28/2008

Í málinu deildu O ehf. og bæjarfélagið R um skyldu þess síðarnefnda til endurgreiðslu oftekins fasteignaskatts á árunum 2002 og 2003. Byggði R sýknukröfu sína á því að við meðferð málsins hjá Fasteignamati ríkisins, þar sem matsverð eigna O ehf. hafði verið lækkað, hefði ekki verið fylgt nánar tilgreindum ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993, þannig að varðaði ógildingu ákvörðunar og úrskurðar Fasteignamatsins í málinu. Talið var að af 3. mgr. 31. gr. laga nr. 6/2001 væri ljóst að þegar eigandi fasteignar leitaði sjálfur eftir breytingu á matsverði væri Fasteignamati ríkisins óskylt að greina öðrum frá þeirri ósk eða gefa þeim kost á að láta málið til sín taka og skipti þá engu þótt breyting á matsverði kynni að varða fjárhagslega hagsmuni þeirra vegna gjalda af fasteigninni. Þá var talið að skylda til að tilkynna R yrði ekki leidd af öðrum reglum, enda yrði R ekki talinn aðili að máli um þá ósk í skilningi stjórnsýslulaga. Þar sem R hafði ekki hreyft haldbærum rökum varðandi aðra ætlaða annmarka á málsmeðferðinni var niðurstaða héraðsdóms um greiðsluskyldu R staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. janúar 2008 og krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og nánar greinir í héraðsdómi fól fjármálaráðuneytið samkvæmt heimild í 32. gr. laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna Fasteignamati ríkisins 2. nóvember 2000 að taka til endurskoðunar brunabóta- og fasteignamat í landinu, þar sem misræmis hafi gætt á mati sambærilegra eigna. Í kjölfarið sendi Fasteignamat ríkisins stefnda tilkynningu í júní 2001 um nýtt brunabóta- og fasteignamatsverð eigna félagsins, sem taka skyldi gildi 15. september sama ár. Stefndi leitaði 15. febrúar 2002 endurskoðunar á niðurstöðu matsins og óskaði eftir að úrskurðað yrði að nýju um matsverð tiltekinna fasteigna sinna, einkum eldsneytisgeyma, þar sem hann taldi nýja fasteignamatið ekki vera í samræmi við raunvirði þeirra. Með endurmati Fasteignamats ríkisins 20. nóvember 2003 var fasteigna- og brunabótamatsverð olíugeyma stefnda lækkað. Stefndi hafði þá greitt af eignunum fasteignagjöld fyrir árin 2002 og 2003 sem tók mið af eldra matsverði þeirra. Stefndi fór því fram á 29. ágúst 2005 að áfrýjandi endurgreiddi sér það sem ofgreitt hafði verið, en þeirri kröfu var hafnað á þeirri forsendu að matsverð fasteignanna hafi ekki verið leiðrétt í Landskrá fasteigna í samræmi við endurmat Fasteignamats ríkisins. Áfrýjandi kærði ekki niðurstöðu endurmatsins til yfirfasteignamatsnefndar samkvæmt 34. gr. laga nr. 6/2001. Fasteignamat ríkisins tók þá ákvörðun 4. júlí 2006 að endurupptaka matið frá 20. nóvember 2003 að því er varðaði gildistökudag hins nýja matsverðs á eignum stefnda í tíu sveitarfélögum, þar á meðal í Reykjavík, og var þeim gefinn kostur á að gera athugasemdir við þær fyrirhuguðu breytingar. Fasteignamat ríkisins staðfesti með úrskurði 4. september 2006 fyrri niðurstöðu sína um matsverð eignanna, en breytti gildistökudegi þess, sem nú skyldi miðað við 31. desember 2001, en ekki 15. september sama ár. Að þeirri niðurstöðu fenginni krafði stefndi áfrýjanda að nýju um endurgreiðslu ofgreiddra fasteignagjalda en sá síðarnefndi hafnaði enn kröfunni á þeirri forsendu að Fasteignamat ríkisins hefði ekki upplýst áfrýjanda um endurmat á fasteignum stefnda. Höfðaði stefndi þá mál þetta 5. febrúar 2007 til heimtu kröfunnar, en ekki er ágreiningur um fjárhæð hennar.

II

Áfrýjandi reisir kröfu sína á því að slíkir annmarkar hafi verið á formi og efni ákvörðunar Fasteignamats ríkisins 20. nóvember 2003 um lækkun fasteignamatsverðs tiltekinna eigna stefnda og úrskurði þess 4. september 2006 um breyttan gildistökudag matsins að ógildingu varði, þar sem ekki hafi verið fylgt nánar tilgreindum ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við meðferð málsins. Þannig hafi áfrýjanda hvorki verið tilkynnt um meðferð erindis stefnda fyrir Fasteignamati ríkisins né um ákvörðun þess síðastnefnda um endurmat, þótt hún varðaði fjárhagslega hagsmuni hans. Hafi málið ekki verið nægjanlega upplýst þar sem áfrýjanda hafi ekki verið gefinn kostur á að kynna sér gögn málsins og koma að frekari upplýsingum og andmælum. Beri því að sýkna hann af kröfu stefnda.

Í 1. mgr. 31. gr. laga nr. 6/2001 er að finna heimild handa þeim, sem verulega hagsmuni getur átt í matsverði eignar og sættir sig ekki við skráð fasteignamat, til að krefjast úrskurðar Fasteignamats ríkisins um matið. Í 3. mgr. sömu lagagreinar er mælt svo fyrir að berist beiðni um endurmat fasteignar frá öðrum en eiganda hennar og telji Fasteignamat ríkisins ástæðu til breytinga skuli eiganda tilkynnt það. Ekki er getið þar um nauðsyn þess að tilkynna öðrum um þetta. Af þessu ákvæði er ljóst að þegar eigandi leitar sjálfur eftir breytingu á matsverði fasteignar er Fasteignamati ríkisins óskylt að greina öðrum frá þeirri ósk eða gefa þeim kost á að láta málið til sín taka og skiptir þá engu þótt breyting á matsverði kynni að varða hagsmuni þeirra vegna gjalda af fasteigninni eða viðskipta sem henni tengjast. Skylda til að tilkynna áfrýjanda um ósk stefnda um lækkun á fasteignamatsverði verður heldur ekki leidd af öðrum reglum, enda verður áfrýjandi ekki talinn aðili að máli um þá ósk í skilningi stjórnsýslulaga. Þar sem áfrýjandi hefur ekki hreyft haldbærum rökum varðandi aðra ætlaða annmarka á málsmeðferð Fasteignamats ríkisins eru engin efni til að taka kröfu hans til greina. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti sem ákveðst eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Reykjavíkurborg, greiði stefnda, Olíudreifingu ehf., 700.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.