510/2014

Á árunum 2001 og 2002 festu A og S kaup á utanhússklæðningu í verslun Þ ehf. Klæðningin var framleidd í Kanada og kynnt með 25 ára ábyrgð á efni en 15 ára ábyrgð á yfirborði hennar. Um mitt ár 2009 tóku A og S eftir skemmdum í klæðningunni og kvörtuðu við Þ ehf. sem skoðaði hana í júlí það ár. Eftir að aðilar höfðu árangurslaust reynt að ná samkomulagi um úrbætur höfðuðu A og S mál á hendur Þ ehf. og kröfðust skaðabóta á þeim grundvelli að klæðningin hefði verið gölluð þar sem hún hefði ekki haft þá eiginleika sem Þ ehf. hafði gefið í skyn að hún hefði við markaðssetningu vörunnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ábyrgð Þ ehf. á endingu klæðningarinnar hefði verið með öllu fyrirvaralaus á ábyrgðartímanum. Því skipti engu í lögskiptum aðila þótt erlendur framleiðandi hafði gert þá takmörkun á ábyrgð sinni að hún lækkaði með tilteknum hætti eftir því sem liði á gildistímanum. Af bæði yfir- og undirmati dómkvaddra matsmanna yrði ráðið að klæðningin hefði ekki fullnægt þeim eiginleikum sem heitið hefði verið af Þ ehf. Samkvæmt þessu hefði klæðninguna skort áskilda kosti og því bæri Þ ehf. skaðabótaábyrgð. Loks var fallist á með héraðsdómi að Þ ehf. hefði ekki boðið viðhlítandi úrbætur með því að bjóða nýja klæðningu af sömu tegund sem ætla yrði að fullnægði heldur ekki þeim áskildu kostum sem kynntir hefðu verið við sölu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma B-kk-nf B-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. júlí 2014. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefndu, en til vara að hann verði aðeins dæmdur til að afhenda og setja upp nýja utanhússklæðningu á fasteign þeirra að Suðurvöllum 14 í Reykjanesbæ. Að því frágengnu krefst áfrýjandi þess að krafa stefndu verði lækkuð. Verði aðal- eða varakrafa áfrýjanda tekin til greina krefst hann þess að stefndu verði gert að greiða sér málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, en að öðrum kosti verði málskostnaður felldur niður.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Hinn 18. maí 2001 og 18. júní 2002 festu stefndu kaup á utanhússklæðningu af gerðinni Canexel í byggingavöruverslun áfrýjanda, en klæðningin var framleidd í Kanada. Um var að ræða klæðningu úr pressuðum viði sem átti ekki að þarfnast venjulegs viðhalds viðarklæðingar. Með aðilum er ágreiningslaust að klæðningin var kynnt með 25 ára ábyrgð á efni en 15 ára ábyrgð á yfirborði hennar. Stefndu settu klæðninguna á hús sitt að Suðurvöllum 14 í Reykjanesbæ og önnuðust þau það verk sjálf.

Um mitt ár 2009 tóku stefndu eftir skemmdum í klæðningunni og kvörtuðu við áfrýjanda sem kom og skoðaði hana 14. júlí það ár. Í kjölfarið fengu þau byggingartæknifræðing til að athuga klæðninguna og skilaði hann skýrslu til stefndu 21. janúar 2010.

Eftir að aðilar höfðu árangurslaust reynt að ná samkomulagi um úrbætur hlutuðust stefndu til um dómkvaðningu matsmanns 2. desember 2011 og skilaði hann matsgerð í mars 2012. Í matsgerðinni var meðal annars komist að þeirri niðurstöðu að klæðningin væri gölluð vegna þess að yfirborðshúð útveggja og þakkanta flagnaði frá. Einnig var það álit matsmanns að ástand yfirborðshúðar klæðningar væri ekki í samræmi við lýsingu áfrýjanda á eiginleikum hennar. Taldi matsmaður að kostnaður við úrbætur næmi 3.155.000 krónur, svo sem sundurliðað er í hinum áfrýjaða dómi.

Að ósk áfrýjanda voru dómkvaddir yfirmatsmenn 13. júní 2013 til að meta ástand klæðningarinnar og hvort hún væri gölluð. Í matsgerð þeirra 5. september sama ár kom fram að málning hefði flagnað eða farið af á blettum víðsvegar á klæðningunni, jafnt á veggflötum sem á þakköntum. Það væri alvanalegt og fyrirsjáanlegt með viðarklæðningar hér á landi. Klæðningin væri því ekki gölluð heldur hrörnaði hún eins og fyrirsjáanlegt væri. Aftur á móti væri hún að vissu marki gölluð miðað við fyrirheit og lýsingu seljanda um endingu. Þá kom fram að frágangur klæðningarinnar væri í samræmi við byggingarreglugerð og fyrirmæli framleiðanda með nokkrum frávikum þó sem hvorki hefðu haft áhrif á endingu hennar né valdið þeim skemmdum sem á henni væru. Yfirmatsgerðin laut ekki að kostnaði við úrbætur, en með hinum áfrýjaða dómi var áfrýjanda gert að greiða stefndu skaðabætur í samræmi við undirmat.

II

Stefndu keyptu klæðninguna af áfrýjanda í maí 2001 og júní 2002. Að því er fyrri viðskiptin varðar fór um þau eftir lögum um lausafjárkaup nr. 39/1922 en um þau síðari eftir lögum um sama efni nr. 50/2000, sem tóku gildi 1. júní 2001. Verður leyst úr málinu á þeim lagagrundvelli.

Svo sem áður er rakið var klæðningin kynnt með 25 ára ábyrgð á efni en 15 ára ábyrgð á yfirborði hennar. Samkvæmt 2. mgr. 42. laga nr. 39/1922 gat kaupandi krafist skaðabóta ef hlut skorti við kaupin einhverja þá kosti sem ætla mátti að áskildir væru. Sama regla leiðir af 1. mgr. 18. gr. og b. lið 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/2000.

Ábyrgð áfrýjanda á endingu klæðningarinnar var með öllu fyrirvaralaus á ábyrgðartímanum. Því skiptir engu í lögskiptum aðila þótt erlendur framleiðandi hafi gert þá takmörkun á ábyrgð sinni að hún lækkaði með tilteknum hætti eftir því sem liði á gildistímann. Af bæði yfir- og undirmati verður ráðið að klæðningin fullnægði ekki þeim eiginleikum sem heitið var af áfrýjanda þar sem yfirborð flagnaði eða fór af á blettum víðs vegar á klæðningunni, jafnt á veggflötum sem þakköntum, löngu áður en ábyrgðartími var liðinn. Samkvæmt þessu skorti klæðninguna áskilda kosti og á því ber áfrýjandi skaðabótaábyrgð. Þá verður fallist á það með héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að áfrýjandi hafi ekki boðið viðhlítandi úrbætur með því að bjóða nýja klæðningu af sömu tegund sem ætla verður að fullnægi heldur ekki þeim áskildu kostum sem kynntir voru við sölu klæðningarinnar. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Þ. Þorgrímsson & Co. ehf., greiði stefndu, Ö-kvk-þgf B-kvk-þgf G-kvk-þgf og S-kk-þgf T-kk-þgf H-kk-þgf, 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.