326/2014

Tekin var til greina krafa S um miskabætur vegna þess hvernig staðið var að uppsögn á ráðningarsamningi við hann og í ljósi afleiðinga hennar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. maí 2014. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 2.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. mars 2011 til 12. mars 2013, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málavöxtum er lýst í hinum áfrýjaða dómi, en fyrir Hæstarétt hefur verið lagður ráðningarsamningur áfrýjanda við Flugmálastjórn Keflavíkurflugvallar 12. desember 2000. Samkvæmt honum var áfrýjandi ráðinn ótímabundið til starfa sem yfirmaður öryggissviðs. Í samningnum kom fram að „vinnustaður (ráðningarstaður)“ væri „Flugmálastjórnin Keflavíkurflugvelli“. Loks sagði að um „réttindi og skyldur starfsmanns fer eftir lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.“ Var jafnframt tekið fram að þau lög skyldu liggja til grundvallar ráðningarsamningnum auk kjarasamnings flugmálastjórnar við Félag flugmálastarfsmanna ríkisins. Þá hefur einnig verið lagt fyrir Hæstarétt bréf samgönguráðherra 28. janúar 2008 um setningu áfrýjanda til að gegna embætti flugvallastjóra Keflavíkurflugvallar frá og með 1. febrúar 2008 „og þar til staðan verður lögð niður með lögum“, en þó eigi lengur en til 31. janúar 2009. Kom áfrýjandi því sem flugvallarstjóri að tilkynningu 30. september 2008 um aðilaskipti vegna skipulagsbreytinga á Keflavíkurflugvelli sem rakin er í hinum áfrýjaða dómi.

Í kjölfar aðilaskiptanna vegna skipulagsbreytinga á Keflavíkurflugvelli gerði áfrýjandi 7. janúar 2011 ráðningarsamning við stefnda. Samkvæmt þeim samningi var áfrýjandi fastráðinn undir starfsheitinu flugverndarstjóri í skipulagseiningu er nefndist Flugstöðvarsvið (KEF) og skyldi vinnustaður áfrýjanda á starfstöðvum stefnda vera á Keflavíkur- og Reykjavíkurflugvelli. Í ráðningarsamningi þessum var, andstætt fyrri ráðningarsamningi, ekki vísað til laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, heldur tiltekið undir liðnum „áunnin persónubundin réttindi“ að um þau réttindi og skyldur færi eftir kjarasamningi áfrýjanda við Félag flugmálastarfsmanna ríkisins (FFR). Undir liðnum „kjarasamningur“ í ráðningarsamningnum var síðastgreint ítrekað. Loks sagði: „Eldri ráðningarsamningur fellur niður um leið og þessi tekur gildi, þann 1. janúar 2011.“ Stefndi hafði gert kjarasamning við framangreint félag flugmálastarfsmanna 7. maí 2010 þar sem sérstaklega var mælt var fyrir um gagnkvæman uppsagnarfrest en á hinn bóginn var í honum hvorki að finna sérstök ákvæði um réttarvernd starfsmanns við uppsögn né skírskotun til réttarstöðu starfsmanna ríkisins.

Samkvæmt þessu gerði stefndi sérstakan ráðningarsamning við áfrýjanda sökum þess að sá síðarnefndi færðist úr starfi hjá ríkinu til áfrýjanda sem starfar á almennum vinnumarkaði. Einnig er fram komið að áfrýjandi bar því ekki við er honum var sagt upp störfum 2. mars 2011 að hann nyti réttaverndar samkvæmt ákvæðum laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, en það gerði hann ekki fyrr en í bréfi 12. febrúar 2013 er hann krafðist skaðabóta. Að öllu framansögðu virtu verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að stefndi hafi ekki verið bundinn af fyrirmælum laga nr. 70/1996 er hann sagði áfrýjanda upp störfum í mars 2011. Þá verður héraðsdómur og staðfestur með vísan til forsendna um að stefnda hafi ekki borið að fylgja ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 eða öðrum almennum reglum stjórnsýsluréttar við uppsögn ráðningarsamningsins við áfrýjanda.

Í hinum áfrýjaða dómi er rakið efni áminningar er stefndi veitti áfrýjanda 2. apríl 2009. Þar er og getið samkomulags stefnda við áfrýjanda sem gert var samhliða áminningunni vegna ásakana samstarfskonu áfrýjanda um kynferðislega áreitni hans í hennar garð 4. mars 2009. Stefndi hefur lýst því yfir að eina ástæða fyrir uppsögn áfrýjanda hafi verið óvægin umræða í fjölmiðlum og samfélaginu í kjölfar dóms héraðsdóms Reykjaness 9. febrúar 2011 í máli fyrrgreindrar samstarfskonu áfrýjanda á hendur stefnda, þar sem henni voru dæmd laun og skaðabætur vegna ætlaðrar áreitni áfrýjanda og brota á samkomulaginu 2. apríl 2009. Með dómi Hæstaréttar 16. febrúar 2012 var stefndi á hinn bóginn sýknaður af kröfum starfsmannsins. Í dóminum kom meðal annars fram að stefndi hefði leitað álits tveggja lögmanna um hvort háttsemi áfrýjanda gagnvart starfsmanninum teldist kynferðisleg áreitni og hvort hún varðaði fyrirvaralausri uppsögn áfrýjanda. Var það álit þeirra að hvorugu væri til að dreifa. Jafnframt sagði í dómi Hæstaréttar: „Þrátt fyrir þetta ákvað [stefndi] að áminna [áfrýjanda] fyrir þessa hegðun. Var tekið sérstaklega fram í áminningunni að ætlast væri til þess af [áfrýjanda] að hann tæki áminninguna alvarlega og tryggði að slíkt endurtæki sig ekki. Þá var [umræddri samstarfskonu] boðin ráðgjöf sálfræðings á kostnað [stefnda] auk þess sem [áfrýjanda] var gert að sækja viðtöl vinnustaðasálfræðings.“ Var það niðurstaða Hæstaréttar að áfrýjandi hefði hvorki brotið framangreint samkomulag né væri á einhvern hátt í ljós leitt að stefndi hafi brotið gegn starfsmanninum.

Eins og áður segir var áfrýjandi áminntur og umrætt samkomulag gert 2. apríl 2009 til lykta málum hans. Mátti áfrýjandi treysta því að sú niðurstaða sem þar fékkst stæði svo lengi sem hann efndi skyldur sínar samkvæmt samkomulaginu. Er ágreiningslaust að þær skyldur vanefndi áfrýjandi ekki. Þá gerði stefndi tveimur árum síðar ráðningarsamning við áfrýjanda sem gilti í vinnuréttarsambandi þeirra þegar áfrýjanda var sagt upp störfum í mars 2011. Samkvæmt þessu gat ástæða sú sem stefndi tilgreindi sérstaklega fyrir uppsögninni á engan hátt verið lögmætur grundvöllur hennar. Var uppsögnin því í andstöðu við samkomulagið og brot á gagnkvæmri trúnaðar- og tillitsskyldu stefnda gagnvart áfrýjanda í samningssambandi þeirra. Því verður lagt til grundvallar að vegna þess hvernig að uppsögninni var staðið og í ljósi afleiðinga hennar hafi áfrýjandi orðið fyrir miska sem veiti honum rétt til bóta samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Hefur áfrýjandi ekki glatað þeim bótarétti fyrir sakir tómlætis. Verða bætur ákveðnar 500.000 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Isavia ohf., greiði áfrýjanda, S-kk-þgf T-kk-þgf, 500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. mars 2011 til 12. mars 2013, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.