469/2008

Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um frávísun frá héraðsdómi á aðalkröfu Þ á hendur Ú vegna vanreifunar. Með varakröfu sinni í héraði gerði Þ kröfu um riftun á afsali þrotamanns til Ú á helmings eignarhlutdeild í íbúðinni að L. Héraðsdómur vísaði þessari kröfu frá dómi með þeim rökum að málshöfðunarfrestur samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. hefði verið liðinn þegar málið var höfðað. Í dómi Hæstaréttar sagði að Ú hefði ekki haft málsástæðu sem að þessu laut uppi í héraði en um þetta hefði héraðsdómur ekki mátt dæma ex officio þar sem þing var í upphafi sótt af hálfu Ú. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi að því er varakröfuna varðaði og lagt fyrir héraðsdóm að taka hana til efnislegrar úrlausnar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 21. ágúst 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. ágúst 2008, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti, enda hafði þingsókn af hennar hálfu fallið niður í héraði 27. maí 2008, svo sem lýst er í hinum kærða úrskurði, og héraðsdómur því tekið málið til dóms samkvæmt 2. mgr. sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991.

Meðal gagna sem sóknaraðili lagði fram við þingfestingu málsins 29. apríl 2008 var endurrit úr þingbók Héraðsdóms Reykjaness 31. mars 2008 í máli sóknaraðila gegn DaPaCo ehf. og varnaraðila til réttargæslu. Í því máli kveðst sóknaraðili hafa haft uppi kröfu á hendur DaPaCo ehf. um riftun á þeirri ráðstöfun að setja fyrirtækinu að veði íbúð þrotamanns og varnaraðila að Laufengi 160, Reykjavík, fyrir viðskiptaskuld þrotamanns og Öríss ehf. Í þingbókinni er svofelld bókun: „Af hálfu stefnda er bókað að þróunarkostnaður vegna Öríss ehf. nýtist DaPaCo ehf. í þeim verkefnum sem félagið vinnur nú að. Skuldin sé hins vegar ógreidd en félagið muni ekki gera kröfur á hendur réttargæslustefndu Ú-kvk-þgf í málinu vegna skuldarinnar.“ Kveður sóknaraðili DaPaCo ehf. þá hafa verið búið að aflýsa tryggingabréfinu og ber ljósrit þess, sem er meðal skjala málsins, með sér stimpil um aflýsingu 5. mars 2008. Í endurritinu kemur fram að sóknaraðili hafi við svo búið fellt niður kröfur sínar á hendur DaPaCo ehf. aðrar en um málskostnað sem tekin hafi verið til úrskurðar.

Sóknaraðili byggir aðalkröfu sína á hendur varnaraðila á því að við aflýsingu tryggingabréfsins, með þeim skýringum sem gefnar voru af hálfu rétthafa þess í þinghaldinu 31. mars 2008, hafi að hans dómi orðið ljóst að varnaraðili skuldaði sóknaraðila helming höfuðstólsfjárhæðar tryggingabréfsins, 9.800.000 krónur, þar sem fram sé komið að varnaraðili hafi ekki þurft að greiða samsvarandi hluta kaupverðs helmingshluta eiginmanns síns S-kk-ef T-kk-ef G-kk-ef í fyrrgreindri íbúð að Laufengi 160, Reykjavík. Ljóst er að með yfirtöku skuldbindingar samkvæmt nefndu tryggingarbréfi við kaup á fasteignarhluta eiginmanns síns tók varnaraðili á sig skuldbindingu sem samsvaraði þeirri skuld sem að baki tryggingunni bjó. Fjárhæð bréfsins segir hins vegar ekki til um hver sú skuld var heldur aðeins hvert væri það hámark hennar sem skyldi njóta veðréttar í fasteigninni. Til þess að geta gert dómtæka kröfu á hendur varnaraðila á þessum grundvelli verður sóknaraðili að sanna hver raunveruleg skuld var eða að minnsta kosti að halda því fram að skuldin sem DaPaCo ehf. felldi niður hafi numið hámarksfjárhæð tryggingabréfsins, þannig að varnaraðila gæfist þá tilefni í málinu til að sýna fram á svo hafi ekki verið ef sú er raunin. Þetta hefur sóknaraðili ekki gert og verður því fallist á með héraðsdómi að aðalkrafa sóknaraðila sé vanreifuð og verður úrskurðurinn staðfestur um að vísa henni frá dómi.

Með varakröfu sinni í héraði gerði sóknaraðili kröfu um riftun á afsali þrotamanns til varnaraðila á helmings eignarhlutdeild í íbúðinni að Laufengi 160, Reykjavík. Héraðsdómur vísaði þessari kröfu frá dómi með þeim rökum að málshöfðunarfrestur samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. hefði verið liðinn þegar málið var höfðað. Varnaraðili hafði málsástæðu sem að þessu laut ekki uppi í héraði en um þetta mátti héraðsdómur ekki dæma ex officio þar sem þing var í upphafi sótt af hálfu varnaraðila. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi að því er varakröfuna varðar og lagt fyrir héraðsdóm að taka hana til efnislegrar úrlausnar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila upp í kærumálskostnað svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um aðalkröfu sóknaraðila, þrotabús S-kk-ef T-kk-ef G-kk-ef, en felldur úr gildi að því er snertir varakröfu hans, og er lagt fyrir héraðsdóm að taka þá kröfu til efnislegrar meðferðar.

Varnaraðili, Ú-kvk-nf E-kvk-nf, greiði sóknaraðila 100.000 krónur í kærumálskostnað.