303/2015

Í hf. höfðaði mál þetta til heimtu skuldar á grundvelli lánssamnings aðila frá árinu 2007. Fyrir Hæstarétti laut ágreiningur málsins að því við hvaða dag Í hf. mætti miða upphafstíma dráttarvaxta af eftirstöðvum lánsins, en hann reiknaði dráttarvexti frá desember 2012 er hann kvað eftirstöðvar skuldarinnar hafa sjálfkrafa fallið í gjalddaga. Vísaði hann til þess að gjalddagi hefði verið umsaminn og því mætti reikna dráttarvexti frá þeim tíma er vanefndir urðu. S ehf. andmælti því að skuldin hefði á þeim tíma verið í gjalddaga fallin. Um hefði verið að ræða kröfu með ólögmætu gengisviðmiði sem ekki hefði fengist réttilega útreiknuð af hálfu Í hf. fyrr en með stefnu í héraði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt gögnum málsins hafði S ehf. ofgreitt verulegar fjárhæðir inn á höfuðstól lánsins, auk þess sem hann hafði staðið skil á vaxtagreiðslum þess. Yrði hvorki séð að Í hf. hefði með réttum hætti krafið S ehf. um greiðslu eftirstöðva lánsins né lýst yfir gjaldfellingu eftirstöðva þess og ekkert lægi fyrir um það af hálfu Í hf. hvenær ætlaðar vanefndir hefðu byrjað, en slíkt hefði verið nauðsynlegt í ljósi þess að ágreiningslaust væri að ofgreitt hafði verið af láninu í desember 2012. Samkvæmt framansögðu var fallist á með S ehf. að miða bæri upphafstíma dráttarvaxta við þingfestingu málsins í héraði. Þá var staðfestur veðréttur Í hf. í nánar tilgreindri fasteign fyrir skuld S ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 27. apríl 2015. Hann krefst þess að héraðsdómi verði breytt á þann veg að sér verði gert að greiða stefnda 16.577.527 krónur með vöxtum samkvæmt 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. desember 2012 til 13. febrúar 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi tók áfrýjandi lán 24. apríl 2007 hjá Glitni banka hf., að fjárhæð 22.000.000 krónur eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í öðrum gjaldmiðlum. Stefndi er nú eigandi kröfunnar. Var lánsfjárhæðin tilgreind í íslenskum krónum en bundin gengi fimm erlendra gjaldmiðla og skyldi endurgreiðast með 264 jöfnum afborgunum í fyrsta sinn 5. júlí 2010. Í 11. grein lánsamningsins voru ákvæði um ýmis „vanefndatilvik - vanefndaúrræði“ og sagði þar meðal annars að það teldist vanefnd ef ekki væri greitt á réttum gjalddaga eða í réttum gjaldmiðli og slík vanefnd vari lengur en 14 daga frá gjalddaga. Þá sagði einnig: „Ef vanefndatilvik kemur upp, eins og það er skilgreint í þessari grein getur lánveitandi fyrirvaralaust og án viðvarana gjaldfellt allar eftirstöðvar lánsins ásamt áföllnum vöxtum og öðrum greiðslum sem lántaka er skylt að greiða samkvæmt samningi þessum. Ber lántaka þá að greiða dráttarvexti af gjaldfallinni eða gjaldfelldri fjárhæð samkvæmt 3. gr. samningsins.“

Stefndi hefur vísað til þess að af framangreindu ákvæði leiði að skuld áfrýjanda teljist sjálfkrafa öll í gjalddaga fallin, án þess að til þurfi að koma sérstök ákvöð um gjaldfellingu láns af hans hálfu. Í framangreindri 3. grein samningsins voru svo ákvæði um að við vanefndir skuldar væri lánveitanda heimilt að umreikna lánið í íslenskar krónur miðað við skráð sölugengi hans í lok gjaldfellingardags á þeim myntum sem lánið samanstandi af. Bæri þá að greiða dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af „gjaldfallinni eða gjaldfelldri fjárhæð frá gjalddaga til greiðsludags.“

Stefndi kveður áfrýjanda hafa greitt afborganir og vexti af láninu til og með 5. desember 2012, en eftir það hafi hann ekki greitt af því. Ágreiningur málsins fyrir Hæstarétti lýtur að því við hvaða dag stefndi megi miða upphafstíma dráttarvaxta af eftirstöðvum lánsins. Stefndi reiknar dráttarvexti frá 5. desember 2012 er hann kveður eftirstöðvar skuldarinnar hafa sjálfkrafa fallið í gjalddaga. Vísar hann til þess að gjalddagi hafi verið umsaminn og því megi reikna dráttarvexti frá þeim tíma er vanefndir urðu. Áfrýjandi andmælir því að skuldin hafi á þeim tíma verið í gjalddaga fallin. Um hafi verið að ræða kröfu með ólögmætu gengisviðmiði sem ekki hafi fengist réttilega útreiknuð af hálfu stefnda fyrr en með stefnu í héraði.

Stefndi hefur lagt fram í málinu tvö bréf um innheimtuaðgerðir sínar á hendur áfrýjanda. Í hvorugu bréfanna var tekið tillit til afborgana áfrýjanda af láninu. Hið fyrra var dagsett 16. nóvember 2012 og var þar krafist greiðslu innan 14 daga á 42.513.729 krónum, sem sundurliðaðist í höfuðstól 22.000.000 krónur og dráttarvexti 20.513.729 krónur. Hið síðara var dagsett 7. janúar 2013 með kröfu um greiðslu innan 10 daga á 22.000.000 krónum í höfuðstól, 21.257.743 krónum í dráttarvexti, 1.122.013 krónum í innheimtuþóknun og 286.113 krónum í virðisaukaskatt eða samtals 44.665.869 krónur.

Ekki er ágreiningur um það í málinu að framangreint lán var með ólögmætu ákvæði um gengistryggingu. Málsaðilar eru jafnframt sammála um að 5. desember 2012 hafði áfrýjandi endurgreitt 5.422.473 krónur af láninu. Hafði hann samkvæmt gögnum málsins þannig ofgreitt verulegar fjárhæðir inn á höfuðstól lánsins, þar með talið það sem í stefnu til héraðsdóms er nefnt verðbætur. Þá hafði hann staðið skil á vaxtagreiðslum af láninu. Verður hvorki séð að stefndi hafi með réttum hætti krafið áfrýjanda um greiðslu eftirstöðva lánsins né lýst yfir gjaldfellingu eftirstöðva þess og ekkert liggur fyrir um það af hálfu stefnda hvenær ætlaðar vanefndir hafi byrjað, en slíkt var nauðsynlegt í ljósi þess að ágreiningslaust er að ofgreitt var af láninu 5. desember 2012. Málsaðilar eru sammála þeim útreikningum að eftirstöðvar lánsins hafi numið 16.577.527 krónum síðastgreindan dag.

Samkvæmt framansögðu er rétt að fallast á með áfrýjanda að miða beri upphafstíma dráttarvaxta á þá fjárhæð við þingfestingu máls í héraði 13. febrúar 2014 en fram til þess tíma greiði hann vexti samkvæmt 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001, eins og hann miðar við í kröfugerð sinni.

Ákvæði héraðsdóms um staðfestingu veðréttar fyrir skuld áfrýjanda verður látið standa óraskað.

Rétt er að stefndi greiði áfrýjanda samtals 2.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Skeifan ehf., greiði stefnda, Íslandsbanka hf., 16.577.527 krónur með vöxtum samkvæmt 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. desember 2012 til 13. febrúar 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um staðfestingu veðréttar skal vera óraskað.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 2.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.