333/2013

Með samningi við vegagerðina á árinu 2011 fékk SA einkaleyfi til að skipuleggja og sjá um almenningssamgöngur á Austurlandi, á grundvelli 1. mgr. 7. gr. laga nr. 73/2001 um fólksflutninga og farmflutninga á landi. Taldi SA að fólksflutningar sem ST ehf. annaðist á starfsvæði sambandsins fælu í sér reglubundna fólksflutninga og brytu þannig gegn einkaleyfi þess. Höfðaði SA því mál og krafðist viðurkenningar á því að ST ehf. væri óheimilt að stunda reglubundna fólksflutninga á tiltekinni áætlunarleið og að staðfest yrði lögbann sýslumannsins á Höfn við þeirri háttsemi. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að leggja yrði til grundvallar að akstur ST ehf. á þeirri leið sem um ræddi, hefði verið einskorðaður við þann hóp sem hefði keypt svokallaða hringmiða og hefðu aðeins getað nýtt miðann til einnar hringferðar um landið, annað hvort réttsælis eða rangsælis, en ekki keypt far sem einungis gilti milli einstakra viðkomustaða innan hringleiðarinnar. Féllst Hæstiréttur einnig á að þessi skipan á akstri ST ehf. félli ekki undir skilgreiningu d. liðar 3. gr. laga nr. 73/2001 um reglubundna fólksflutninga, en ferðirnar hefðu ekki verið öllum opnar í skilningi þess ákvæðis. Þótt ferðir ST ehf. hefðu verið með reglubundnu millibili milli tilgreindra staða yrðu fólksflutningar félagsins í þessu sambandi taldir falla undir óreglubundna fólksflutninga samkvæmt f. lið 3. gr. laga nr. 73/2001 og hefðu þeir því ekki brotið gegn einkaleyfi SA. Var ST ehf. því sýknað af kröfu SA.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. maí 2013. Hann krefst þess að viðurkennt verði að stefnda sé óheimilt að stunda reglubundna fólksflutninga á áætlunarleið ,,9/9a - Höfn - Egilsstaðir - Höfn“. Hann krefst þess jafnframt að staðfest verði lögbann sýslumannsins á Höfn 18. júlí 2012 við reglubundnum fólksflutningum stefnda á áðurnefndri áætlunarleið, eins og hún var auglýst á heimasíðu stefnda 5. júní 2012. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi gerði Vegagerðin samning við áfrýjanda 22. desember 2011 um almenningssamgöngur á Austurlandi og fól sá samningur í sér að áfrýjanda var veitt einkaleyfi til að skipuleggja og sjá um þær. Áfrýjandi þáði samkvæmt samningnum árlegan 45.000.000 króna styrk fyrir rekstur almenningssamgangna innan starfsvæðis síns. Einkaleyfið var veitt samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 73/2001 um fólksflutninga og farmflutninga á landi. Að því veittu er mælt fyrir um það í 2. mgr. greinarinnar að öðrum en einkaleyfishafa sé óheimilt, nema með samþykki hans, að stunda reglubundna fólksflutninga á svæðum og leiðum þar sem einkaleyfi til slíkra fólksflutninga hefur verið veitt. Meðal akstursleiða sem áfrýjandi bauð upp á og einkaleyfi hans tók til voru reglubundnar ferðir frá Höfn í Hornafirði til Egilsstaða og til baka.

Stefndi auglýsti meðal annars á heimasíðu sinni daglegan akstur frá 15. maí til 15. september 2012 á leiðum, sem hann nefndi 9, Höfn - Egilsstaðir og 9a, Egilsstaðir - Höfn og tilgreindi brottfarartíma frá Höfn og sex viðkomustöðum áður en komið yrði til Egilsstaða. Með sama hætti var tilgreindur brottfarartími frá Egilsstöðum og sömu viðkomustöðum á leiðinni til Hafnar. Hvorki kom fram að einhverjum takmörkunum sætti hverjir gætu nýtt sér þessa ferðamöguleika né að um væri að ræða hluta af viðameiri akstursleið sem farþegar þyrftu að greiða fyrir í heild sinni. Áfrýjandi taldi að með þessum akstri bryti stefndi gegn því einkaleyfi, sem áfrýjandi hefði fengið með áðurnefndum samningi við Vegagerðina og fékk lagt lögbann við þeim akstri stefnda sem fólst í ,,reglubundnum fólksflutningum gerðarþola á áætlunarleið 9/9a - Höfn - Egilsstaðir - Höfn“ eins og hún var auglýst á heimasíðu hans 5. júní 2012.

Í málinu greinir aðila á um hvort þeir fólksflutningar sem stefndi annaðist og lögbannið tekur til fari í bága við fyrirmæli 2. mgr. 7. gr. laga nr. 73/2001 um að öðrum en leyfishafa sé óheimilt að stunda reglubundna fólksflutninga á tilgreindum leiðum. Fallist er á með héraðsdómi að leggja verði til grundvallar að akstur stefnda á þeirri leið, sem um ræðir, hafi verið einskorðaður við þann hóp, sem keypt hafði hringmiða og gat einungis nýtt miðann til einnar hringferðar um landið, annað hvort réttsælis eða rangsælis, en ekki keypt far sem einungis gilti milli einstakra viðkomustaða innan hringleiðarinnar. Verður einnig fallist á að þessi skipan á akstri stefnda falli ekki undir skilgreiningu d. liðar 3. gr. laga nr. 73/2001 á því hvað séu reglubundnir fólksflutningar. Flutningar þeir sem um ræðir voru ekki öllum opnir í skilningi framangreinds ákvæðis og teljast því ekki falla undir almenningssamgöngur, enda fólu þeir í sér ferðir sem aðrir áttu ekki aðgang að en sá hópur sem keypt hafði hringmiða hjá stefnda og ferðaðist þannig á hans vegum en hafði val um hvenær haldið skyldi hringferðinni áfram eftir að stoppað hafði verið á tilteknum viðkomustað. Fólksflutningar stefnda, þótt ferðir væru með reglubundnu millibili milli tilgreindra staða, verða þannig taldir falla undir það sem nefnt er óreglubundnir fólksflutningar í f. lið 3. gr. áðurgreindra laga og brutu því ekki gegn einkaleyfi því sem áfrýjanda hafði verið veitt með samningnum við Vegagerðina.

Með framangreindum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um annað en málskostnað á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Kynning stefnda á tilhögun þeirra fólksflutninga sem hann stundaði eins og hún varð gerð á heimasíðu hans í sumarbyrjun 2012 var villandi og ekki í fullu samræmi við það sem fyrirsvarsmenn félagsins lýstu í skýrslum fyrir dómi og lagt hefur verið til grundvallar í máli þessu. Var lýsingunni á heimasíðunni breytt síðar. Verður hvor aðili látinn bera sinn kostnað af rekstri málsins í héraði en áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Sterna Travel ehf., er sýkn af kröfum áfrýjanda, Samtaka sveitarfélaga á Austurlandi.

Málskostnaður í héraði fellur niður.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, 500.000 krónur.