480/2017

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um heimild til að hlusta á og taka upp símtöl og önnur fjarskipti við síma X, svo og heimild til að fá ýmsar aðrar upplýsingar frá fjarskiptafyrirtækjum um símtöl og önnur fjarskipti við símanúmerið á nánar tilgreindu tímabili, og eftir atvikum önnur símanúmer sem X kynni að hafa umráð yfir. Var m.a. skírskotað til þess að skilyrði 2. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008, um að ríkir almannahagsmunir krefðust þess að heimildin yrði veitt, væri ekki fyrir hendi í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. júlí 2017 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 21. júlí 2017 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að fjarskiptafyrirtækjum yrði gert skylt að leyfa honum „að hlusta á og hljóðrita símtöl úr og í símanúmerið [...]“ svo og önnur símanúmer og símtæki sem varnaraðili ætti eða hefði umráð yfir „frá og með úrskurðardegi til og með 7. ágúst 2017.“ Þess var einnig krafist að heimildin næði „til þess að skrá upplýsingar um úr og í hvaða símanúmer er hringt úr og í framangreint símanúmer sem og önnur símanúmer og símtæki“ sem varnaraðili ætti eða hefði umráð yfir á sama tímabili „og skrá IMEI númer sem framangreint símanúmer mun nota á sama tímabili, ásamt því að skrá samtöl við talhólf framangreinds númers og sendar og mótteknar SMS sendingar á tímabilinu, en jafnframt verði upplýst hverjir eru rétthafar allra þeirra númera sem þannig munu tengjast téðu númeri á sama tíma.“ Kæruheimild er í i. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að framangreind krafa verði tekin til greina þannig að honum verði veitt umbeðin heimild „frá því dómur gengur í málinu til og með 7. ágúst 2017.“

Af hálfu varnaraðila er krafist staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að varnaraðili sé grunaður um brot, sem varðað getur að lögum sex ára fangelsi, sbr. 2. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008, en samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni getur brot á þeim lögum varðað fangelsi allt að 6 árum. Í samræmi við það er jafnframt fullnægt skilyrði 1. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008 um að sóknaraðili hafi sýnt fram á að ætla megi að upplýsingar, sem skipt geta miklu fyrir rannsókn máls, fáist með því að hlusta á og taka upp símtöl eða önnur fjarskipti við síma varnaraðila, sbr. 81. gr. laganna.

Eins og málatilbúnaði sóknaraðila er háttað stendur eftir að taka afstöðu til þess hvort ríkir almannahagsmunir krefjist þess að fallist verði á beiðni hans um heimild til að hlusta á símtöl og fylgjast með öðrum fjarskiptum varnaraðila við aðra, svo sem áskilið er í 2. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 1. gr. laga nr. 103/2016. Sóknaraðili hefur sem fyrr segir fært að því rök að varnaraðili stundi dreifingu á fíkniefnum, þar á meðal kókaíni, sem lýst er refsiverð í 1. mgr. 4. gr. a., sbr. 5. gr. laga nr. 65/1974. Hins vegar hefur sóknaraðili ekki sýnt fram á að sú dreifing sé svo stórfelld að hún falli undir 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þegar af þeirri ástæðu verður ekki talið að þau brot, sem varnaraðili er grunaður um, réttlæti á grundvelli almannahagsmuna svo tilfinnanlega skerðingu á friðhelgi einkalífs sem fólgin er í því að hlusta á símtöl hans og fylgjast með öðrum fjarskiptum hans við aðra án vitundar hans sjálfs.

Í beiðni sóknaraðila er ekki aðeins farið fram á heimild til að hlusta á símtöl og fylgjast með fjarskiptum varnaraðila við aðra, heldur er þar einnig leitað eftir því að lagt verði fyrir fjarskiptafyrirtæki að veita margvíslegar upplýsingar sem falla undir 80. gr. laga nr. 88/2008. Vegna þess að með aðgangi að slíkum upplýsingum eftir á er gengið mun skemur í þá átt að skerða friðhelgi einkalífs sakbornings en með aðgerðum samkvæmt 81. gr. laganna, er aðeins sett það efnisskilyrði fyrir þeim aðgangi að ástæða sé til að ætla að upplýsingar, sem skipt geta miklu fyrir rannsókn máls, fáist með þeim hætti, sbr. 1. mgr. 83. gr. þeirra. Hins vegar er enginn greinarmunur gerður á þessu tvennu í beiðni sóknaraðila og svo virðist sem þar sé gert ráð fyrir að þær upplýsingar, sem hér um ræðir, verði veittar jafn óðum og þær verða til. Að þessu virtu og með vísan til þess, sem að framan greinir, verður ekki hjá því komist að hafna beiðninni í heild sinni.

Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Eins og fram kemur í úrskurðinum var varnaraðila samkvæmt 2. mgr. 84. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 2. gr. laga nr. 103/2016, skipaður lögmaður til að gæta hagsmuna hans og hefur lögmaðurinn gert áðurnefnda kröfu í þágu hans hér fyrir dómi á grundvelli 2. mgr. 194. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 4. gr. laga nr. 103/2016. Eftir 3. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 og í samræmi við framangreinda niðurstöðu verður kostnaður af rekstri kærumáls þessa felldur á ríkissjóð, þar með talin þóknun lögmannsins hér fyrir dómi sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kostnaður við rekstur kærumáls þessa greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns varnaraðila, J-kk-ef P-kk-ef H-kk-ef héraðsdómslögmanns, 124.000 krónur.