141/2014

S, sem var hjúkrunarfræðingur og nemandi í ljósmóðurfræði við Háskóla Íslands, réð sig sem hjúkrunarfræðing í starfsnámi hjá L vorið 2011. Í ráðningarsamningi hennar kom fram starfsheitið hjúkrunarfræðingur og að starfshlutfall væri 80%. Skyldu laun greiðast samkvæmt nánar tilgreindum launaflokki og ráðning S vera tímabundin til 31. mars 2012. S krafði L um greiðslu fullra launa til samræmis við 80% starfshlutfall fyrir það tímabil sem hún hafði verið í starfsnámi hjá L og hélt fram að laun hennar hefðu verið skert frá því, sem samið hefði verið um. Í dómi héraðsdóms var krafa S tekin til greina með vísan til orðalags ráðningarsamnings aðilanna og tekið fram að L hefði verið í lófa lagið að útfæra efni samningsins með öðrum hætti en gert var, ef ætlunin hefði verið að semja um önnur kjör en þar væru ákvörðuð. Í dómi Hæstaréttar var á hinn bóginn talið, meðal annars með vísan til bréfasamskipta forstöðumanns fræðasviðs í ljósmóðurfræðum við Háskóla Íslands og framkvæmdastjóra kvenna- og barnasviðs aðaláfrýjanda, svo og fyrirvara sem S hafði gert við ráðningarsamninginn, að S hafi verið ljóst að laun hennar yrðu ekki í samræmi við þau ákvæði samningsins að greitt yrði fyrir 80% starfshlutfall samkvæmt nánar tilgreindum launaflokki í kjarasamningi hjúkrunarfræðinga. Hún hafi þannig mátt vita að hluti starfstíma hennar yrði launalaus. Þá var ekki fallist á að L hefði, með því að greiða ljósmæðranemum í starfsnámi einungis fyrir hluta námstímans en nemum í skurð- og svæfingahjúkrun fyrir allan námstímann, mismunað þessum tveimur hópum með ólögmætum hætti, enda væri starfsnám þessara starfsstétta ósambærilegt. Var L því sýknaður af kröfu S.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma B-kk-nf B-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. febrúar 2014. Hann krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann þess að krafa gagnáfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður látinn falla niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 2. maí 2014. Hún krefst þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 1.575.696 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. apríl 2012 til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I

Mál þetta snýst um rétt gagnáfrýjanda til launa úr hendi aðaláfrýjanda í starfsnámi sem ljósmæðranemi. Ljósmæðranám var kennt á vegum aðaláfrýjanda til ársins 1999, en þá tók Háskóli Íslands við umsjón með náminu og mun allt skipulag námsins, þar á meðal val á nemum til að stunda ljósmóðurfræði, hafa verið í höndum háskólans. Í málinu liggur fyrir tölvubréf J-kk-ef H-kk-ef F-kk-ef framkvæmdastjóra kvenna- og barnasviðs aðaláfrýjanda 13. janúar 2011, sem var meðal annars sent forstöðumanni fræðasviðs í ljósmóðurfræðum í Háskóla Íslands. Í bréfinu tilkynnti J-kk-nf H-kk-nf að við gerð fjárhagsáætlunar 2011 hefði verið ákveðið að laun fyrir námsstöður ljósmæðranema námsárið 2011 til 2012 skyldu vera níu vikur á fæðingardeild, fjórar vikur á meðgöngu- og sængurkvennadeild og sex vikur í Hreiðri, samtals 19 vikur.

Gagnáfrýjandi útskrifaðist árið 2005 með BS-gráðu í hjúkrunarfræði frá Háskóla Íslands. Þegar hún undirritaði ráðningarsamning við aðaláfrýjanda 27. maí 2011 hafði hún lokið einu ári í ljósmóðurfræði og var þá að ,,hefja starfsnám á Landspítalanum sem ljósmóðurnemi“ eins og hún bar fyrir dómi. Hún kvað starfsnámið vera metið til eininga og væri það hluti af ljósmóðurnáminu. Í ráðningarsamningi hennar kom fram starfsheitið hjúkrunarfræðingur og starfshlutfall 80%. Jafnframt var þar kveðið á um að vinnutímaskipulag væri reynslutími og að um tímabundna ráðningu væri að ræða, með upphafsdag 31. maí 2011 en lokadag 31. mars 2012. Gagnáfrýjandi undirritaði samninginn með fyrirvara ,,við undirritun og efni ráðningarsamnings“, þar sem hún hefði gert athugasemdir og sett fram kröfur á hendur aðaláfrýjanda um að sér yrði greitt samkvæmt hærri launaflokksröðun í verknámi og fengi greitt fyrir þær vikur af verknámi sem aðaláfrýjandi hefði gert ráð fyrir að yrðu launalausar, en það greiðslufyrirkomulag samræmdist ekki því greiðslufyrirkomulagi sem viðhaft væri í verknámi hjúkrunarfræðinga í skurð- og svæfingarnámi. Fyrir dómi bar gagnáfrýjandi að þegar hún hefði sótt um verknámið hefði henni og öðrum ljósmæðranemum verið tilkynnt um að óvissa væri um hvernig launagreiðslum yrði háttað.

Ágreiningslaust er að gagnáfrýjandi var launalaus hluta þess tíma sem hún var í starfsnámi hjá aðaláfrýjanda og var sá tími skýrður sem ,,launalaust leyfi“ á launaseðlum hennar. Af vaktaáætlun sem liggur frammi í málinu verður og ráðið að gagnáfrýjandi starfaði utan Landspítalans á ráðningartíma, meðal annars á Akranesi og á heilsugæslu og var í sumarfríi hluta ráðningartíma.

Með bréfi fyrrgreinds J-kk-ef H-kk-ef 17. janúar 2013 til Háskóla Íslands, var tilkynnt að aðaláfrýjandi hefði að öllu óbreyttu ákveðið að fella greiðslur til ljósmæðranema í starfsnámi niður frá og með árinu 2014 fyrir þá nema sem hæfu ljósmæðranám á árinu.

II

Eins og að framan er rakið er gagnáfrýjandi hjúkrunarfræðingur að mennt og hafði lokið einu ári í ljósmóðurfræðum er hún hóf starfsnám hjá aðaláfrýjanda sem ljósmóðurnemi. Starfsnámið var hluti af ljósmóðurnáminu og metið til eininga. Af framburði hennar fyrir dómi mátti ráða að henni var ljóst þegar hún sótti um verknámið að óvissa væri um hvernig launagreiðslum vegna starfsnámsins yrði háttað, enda gerði hún þann fyrirvara við ráðningarsamninginn sem áður er rakinn og vísaði þar til starfs síns sem ,,ljósmæðranemi í verknámi“. Hún bar fyrir dómi að hún hefði ekki unnið sér inn réttindi til að njóta launaðs sumarleyfis og kvaðst hafa vitað að sumarfrí yrði ólaunað. Var henni samkvæmt framangreindu fullljóst að kjör hennar væru ekki í samræmi við þau ákvæði ráðningarsamningsins að greitt yrði fyrir 80% starfshlutfall samkvæmt launaflokki 661.021 í kjarasamningi hjúkrunarfræðinga og að hluti námstíma hennar yrði launalaus. Getur hún því ekki reist kröfu sína á því að aðaláfrýjandi hafi skuldbundið sig með ráðningarsamningnum til að greiða henni þau laun.

Gagnáfrýjandi reisir kröfur sínar á því að með því að greiða ljósmæðranemum í starfsnámi einungis fyrir hluta námstímans, en nemum í skurð- og svæfingarhjúkrun fyrir allan námstíma, sé ljósmæðranemum mismunað með ólögmætum hætti. Í 20. gr. laga nr. 40/2007 um heilbrigðisþjónustu segir að aðaláfrýjandi sé aðalsjúkrahús landsins og háskólasjúkrahús. Í 1. tölulið 1. mgr. ákvæðisins segir að hlutverk hans sé að veita heilbrigðisþjónustu sem á hverjum tíma samræmist skyldu slíks sjúkrahúss, meðal annars með sérfræðiþjónustu í nær öllum viðurkenndum greinum læknisfræði, hjúkrunarfræði og eftir atvikum öðrum greinum heilbrigðisvísinda sem stundaðar séu hér á landi með aðgengi að stoðdeildum og rannsóknadeildum. Samkvæmt framangreindu felst í lögbundnu hlutverki aðaláfrýjanda sem aðalsjúkrahúss landsins að veita þjónustu sem meðal annars krefst þekkingar á sviði skurð- og svæfingarhjúkrunar. Markmiðið sem að var stefnt með því að veita skurð- og svæfingarhjúkrunarfræðinemum önnur kjör en ljósmæðranemum var að stuðla að því að fyrir hendi væri nægilegur mannafli til að sinna störfum á því sviði, en aðaláfrýjanda er það skylt samkvæmt því sem hér hefur verið rakið.

Val á ljósmæðranemum var í höndum Háskóla Íslands, sem sá um allt skipulag námsins, en starfsnám í skurð- og svæfingarhjúkrun var á hinn bóginn á hendi Landspítala sem auglýsti eftir og valdi inn nemendur, skipulagði og sá um það nám. Það nám er 74 eininga diplómanám og þar af eru 20 einingar í starfsnámi, en nám í ljósmóðurfræðum er 120 eininga meistaranám, þar af 60 einingar í starfsnámi. Starfsnám þessara starfsstétta verður því ekki borið saman.

Að öllu framangreindu virtu er ekki fallist á að aðaláfrýjandi hafi mismunað gagnáfrýjanda með ólögmætum hætti og brotið gegn jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar eða 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við þá ákvörðun um laun gagnáfrýjanda sem um er deilt í málinu. Verður aðaláfrýjandi því sýknaður af kröfu hennar, en rétt er að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Landspítalinn, er sýkn af kröfu gagnáfrýjanda, S-kvk-ef K-kvk-ef K-kvk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.