102/2013

A var ákærður fyrir fjögur hylmingarbrot og eina tilraun til sams konar brots, með því að hafa keypt eða reynt að kaupa díselolíu sem tekin hafði verið ófrjálsri hendi af nafngreindum manni. Talið var að þegar litið væri til framburðar A fyrir dómi, þess endurgjalds sem hann greiddi fyrir eldsneytið og aðstæðna við kaupin að öðru leyti yrði að telja að honum hafi hlotið að vera ljóst að eldsneytisins hafi verið aflað með auðgunarbroti, en látið sér það í léttu rúmi liggja. Var A því sakfelldur fyrir þrjú hylmingarbrot. Hins vegar var A sýknaður af einu hylmingarbroti auk tilraunar til sams konar brots. Var refsing hans ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 30 daga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 8. febrúar 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu samkvæmt ákæruköflum I og II, en að ákærði verði sýknaður af ákærukafla III. Þá er krafist staðfestingar hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði felld niður eða milduð.

I

Í I. kafla ákæru eru ákærða gefin að sök þrjú hylmingarbrot framin á árinu 2011, með því að hafa keypt samtals 600 lítra af díselolíu á 100 krónur lítrann af A, sem sá síðarnefndi greiddi fyrir með viðskiptakorti, áður en ákærði og annar tilgreindur maður dældu olíunni á brúsa. Samkvæmt ákærunni gaf A ákærða þá skýringu á sölunni að hann ætti fyrirtæki sem væri að verða gjaldþrota og vildi reyna að ná sem mestu út úr fyrirtækinu áður en til þess kæmi.

Við meðferð málsins játaði ákærði málsatvikum rétt lýst en kvaðst þó ekki hafa vitað að eldsneytið hefði verið tekið ófrjálsri hendi. Fyrir dómi var ákærði spurður um hvort hann hefði aldrei grunað að umrætt viðskiptakort væri stolið og kvað hann sér og félaga hans, sem einnig keypti eldsneyti af A, hafa fundist ,,svolítið skrýtið að það væru svona lág verð en við hugsuðum ekki mikið í þetta.“ Jafnframt kvaðst ákærði hafa rætt við sama félaga um það hvers vegna A seldi eldsneytið á svo lágu verði. A hafi forðast að gefa skýr svör um þetta. Ákærði kvaðst ekki hafa heyrt þá skýringu A á lágu verði eldsneytisins að fyrirtæki hans væri að verða gjaldþrota.

Við aðalmeðferð máls þessa kvaðst fyrrgreindur A hafa gefið ákærða þá skýringu á lágu verði eldsneytisins að fyrirtæki hans væri á leið í gjaldþrot og hann ætlaði að ná sem mestu út úr því áður en svo yrði. Hann kvað ástæðu þess að hann hafi valið bensínstöð Orkunnar við Kænuna í Hafnarfirði til sölunnar vera þá að hún hafi verið nokkuð úr alfaraleið.

A var með dómi héraðsdóms Reykjavíkur [...] 2012 sakfelldur fyrir þjófnað, en hann hafði stolið umræddu viðskiptakorti sem var í eigu tilgreinds félags og tekið út samtals 22.648 lítra af díselolíu með því. Á meðal úttekta hans voru þær sem mál þetta tekur til.

Þegar litið er til framburðar ákærða fyrir dómi sem áður er rakinn, endurgjalds sem hann greiddi fyrir eldsneytið og aðstæðna við kaupin að öðru leyti, er fallist á það mat héraðsdóms að ákærða hafi hlotið að vera ljóst að eldsneytisins hafði verið aflað með auðgunarbroti, en látið sér það í léttu rúmi liggja. Er háttsemi ákærða réttilega heimfærð til 1. mgr. 254. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Það fær þessari niðurstöðu ekki breytt að ekki var getið í verknaðarlýsingu ákæru að eldsneytisins hafði verið aflað með þjófnaðarbroti, en þess í stað tilgreind sú skýring A á lágu verði eldsneytisins að fyrirtæki hans væri að verða gjaldþrota. Nægir til sönnunar á ásetningi ákærða að hann hafi talið verðmætin stafa frá auðgunarbroti samkvæmt tilgreindum ákvæðum XXVI. kafla almennra hegningarlaga.

II

Í II. kafla ákæru er ákærða gefin að sök tilraun til hylmingar, með því að hafa ætlað að kaupa díselolíu af fyrrgreindum A á 100 krónur lítrann, en ekkert hafi orðið af kaupunum þar sem búið var að fullnýta heimild á viðskiptakorti því sem A notaði.

Hylmingarákvæði 1. mgr. 254. gr. almennra hegningarlaga felur í sér eftirfarandi hlutdeild í auðgunarbroti, sem þegar er fullframið. Felst hylmingin í að halda ólöglega fyrir eiganda verðmæti sem aflað hefur verið með brotum er varða við ákvæði 244., 245. eða 247.-252. gr. almennra hegningarlaga, taka þátt í ávinningi af slíku broti eða stuðla að því að halda við ólöglegum afleiðingum brotsins. Hið ólögmæta ástand sem lýst er í ákvæðinu leiðir af brotum sem þegar eru fullframin, sbr. og 4. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga. Þar sem A tókst ekki sú fyrirætlun sín að taka eldsneyti ófrjálsri hendi umrætt sinn gat samkvæmt framangreindu ekki komið til eftirfarandi hlutdeildar ákærða í því broti. Ákærði verður því sýknaður af þeirri tilraun til hylmingar sem honum er gefin að sök í II. kafla ákæru.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök í III. kafla ákæru. Fyrir Hæstarétti krefst ákæruvaldið þess að hann verði sýknaður af þessum sakargiftum, þar sem sakfelling héraðsdóms hafi ekki verið í samræmi við framburð ákærða fyrir héraðsdómi og hjá lögreglu. Þá hafi framburður A ekki verið skýr um þetta sakarefni. Samkvæmt þessu verður ákærði sýknaður af þeirri háttsemi sem greinir í þessum kafla ákæru.

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu. Verður fallist á kröfu ákæruvalds um staðfestingu á héraðsdómi um ákvörðun refsingar ákærða, þar með talið skilorðsbindingu hennar. Í ljósi sýknu ákærða af háttsemi þeirri er greinir í II. og III. kafla ákæru verður honum eftir kröfu ákæruvaldsins gert að greiða 2/3 hluta sakarkostnaðar eins og hann var ákveðinn í héraði og 2/3 hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talda 2/3 hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, sem ákveðast að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða, A-kk-ef B-x-x skal vera óraskað.

Ákærði greiði 2/3 hluta heildarsakarkostnaðar málsins í héraði og fyrir Hæstarétti, sem nemur samtals 463.094 krónum, þar með eru talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 251.000 krónur, en 1/3 hluti heildarsakarkostnaðar greiðist úr ríkissjóði.