233/2007

Árið 2001 framseldi SS með yfirlýsingu til I réttinn til að sækja um og öðlast einkaleyfi á Íslandi á uppfinningu sinni sem nefnd var aðferð og búnaður til framleiðslu á krapís. Í yfirlýsingunni skuldbatt SS sig til þess að undirrita öll skjöl sem nauðsynleg kynnu að vera til öflunar einkaleyfis hér á landi og erlendis. I framseldi síðan félaginu S þessi réttindi. Í tilefni þess að S lagði inn alþjóðlega einkaleyfisumsókn vegna uppfinningarinnar leitaði S til SS um að hann undirritaði skjöl varðandi umsóknina, en því erindi svaraði SS ekki. Sökum vöntunar á undirskrift SS náðu umsóknir um einkaleyfi fyrir uppfinningunni í Bandaríkjunum og Kanada ekki fram að ganga. Þar sem SS varð ekki við beiðni S um atbeina sinn að þessum umsóknum höfðaði S mál þetta til að fá SS skyldaðan til þess undirrita tiltekið skjal. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að þegar leyst yrði úr því hvort SS yrði gert að undirrita það skjal í skjóli fyrrnefndrar skuldbindingar sinnar yrði að líta til þess að meðal annars væri ætlast til þess að SS lýsti því yfir með undirritun sinni að ákveðnar forsendur tengdar uppfinningunni stæðust. Í málinu hefði SS borið fyrir sig að í nánar tilteknum atriðum hefði lýsing S á uppfinningunni vikið svo að máli skipti frá þeim gögnum sem hann hefði samið á sínum tíma. Hefði þessu ekki verið mótmælt af S. Jafnframt hefði SS með undirritun sinni verið gert að staðfesta að hann hefði skoðað og skilið skilgreiningar á uppfinningunni sem fylgdu einkaleyfaumsókninni erlendis en þær hefðu ekki verið lagðar fram í málinu og S hefði ekki andmælt því að SS hefði ekki fengið þær í hendur. Talið var að þótt SS hefði skuldbundið sig til að veita atbeina til einkaleyfisumsókna með yfirlýsingunni 2001 gæti skylda hans í þeim efnum ekki náð til þess að hann yrði knúinn til að staðfesta annað en það sem rétt væri. Var SS því sýknaður af kröfum S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. maí 2007. Hann krefst þess að stefnda verði gert „að undirrita yfirlýsingu og málflutningsumboð, sem merkt er með númerunum 22.852 og 1190.0007-02, vegna einkaleyfisumsóknar áfrýjanda í Bandaríkjum Norður-Ameríku.“ Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Samkvæmt gögnum málsins réðist stefndi, sem er vélaverkfræðingur að mennt, til starfa hjá Landssmiðjunni hf. á árinu 1998 og fékkst þar við hönnun tækja fyrir fiskiðnað. Nokkru eftir það mun IceTech hf. hafa eignast Landssmiðjuna hf. og stefndi gengið í þjónustu fyrrnefnda félagsins. Með yfirlýsingu 6. apríl 2001 framseldi hann því félagi „réttinn til að sækja um og öðlast einkaleyfi á Íslandi á uppfinningu“ sinni, sem nefnd var „aðferð og búnaður til framleiðslu á krapís“, en fyrir henni hefði verið sótt um einkaleyfi 27. mars 2001 og umsóknin fengið númerið 5909. Í yfirlýsingunni var tekið fram að framsalið væri óafturkallanlegt, svo og að stefndi héti því „að undirrita öll skjöl sem nauðsynleg kunna að vera við öflun einkaleyfis hér á landi og erlendis.“ Stefndi mun hafa látið af störfum hjá umræddu félagi fáum dögum eftir að hann undirritaði þessa yfirlýsingu. IceTech á Íslandi hf. framseldi síðan 20. mars 2002 til áfrýjanda réttindi sín „til að sækja um og öðlast einkaleyfi á Íslandi og í öðrum löndum“ á fyrrnefndri uppfinningu og var þar vísað til umsóknar um það, sem bar sama auðkenni og áður var getið.

Áfrýjandi gerði 27. mars 2002 alþjóðlega einkaleyfisumsókn vegna uppfinningar með fyrrnefndu heiti, sem aftur bar númerið 5909, en sú umsókn fékk jafnframt auðkennið PCT/IS02/00007. Áfrýjandi mun hafa leitað eftir því við stefnda 10. maí 2002 að hann undirritaði skjöl varðandi þessa umsókn, en því erindi mun hann ekki hafa svarað. Samkvæmt bréfi Einkaleyfastofunnar 13. ágúst 2002 til umboðsmanns áfrýjanda samþykkti hún að þessi umsókn hlyti frekari meðferð án þess að stefndi hefði undirritað gögn varðandi hana. Á þessum grunni fékk áfrýjandi einkaleyfi 26. janúar 2005 hjá Evrópsku einkaleyfastofnuninni fyrir uppfinningu, sem enn bar sama heiti og sömu auðkenni og áður var getið. Samsvarandi umsókn um einkaleyfi fyrir uppfinningunni í Bandaríkjunum og Kanada mun á hinn bóginn ekki hafa náð fram að ganga sökum þess að hvorki hafi stefndi ritað undir nauðsynleg skjöl varðandi hana né hafi verið fenginn dómur, sem gerði áfrýjanda eins settan og undirskrift stefnda hefði fengist. Af því tilefni beindi áfrýjandi því til stefnda 22. febrúar 2006 að hann veitti atbeina sinn til þessarar umsóknar, en við því varð hann ekki. Áfrýjandi höfðaði loks mál þetta gegn stefnda 23. júní 2006 til að fá hann skyldaðan til að undirrita nánar tiltekið skjal, sem ber fyrirsögnina „yfirlýsing og umboð“ í íslenskri þýðingu sem áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt, en á því er greint að „viðskiptavinanúmer“ sé 22.852 og „málaskrárnúmer lögmanns“ 1190.0007-02. Þar kemur einnig fram að skjalið varði alþjóðlega einkaleyfisumsókn frá 27. mars 2002 með auðkenninu PCT/IS02/00007.

II.

Með áðurgreindri yfirlýsingu frá 6. apríl 2001 framseldi stefndi sem fyrr segir til þáverandi vinnuveitanda síns, IceTech hf., réttindi til að sækja um og öðlast einkaleyfi á uppfinningu með tilteknu heiti, auk þess sem getið var að sótt hafi verið um slíkt leyfi 27. mars sama ár og umsóknin fengið tilgreint númer. Fyrir liggur að umrætt félag hafði gert umsókn, sem lýsing þessi féll að. Í yfirlýsingu stefnda var í engu getið takmarkana á heimild félagsins til að framselja öðrum þessi réttindi. Ekki hefur verið hnekkt að þeirrar heimildar hafi verið neytt svo að gilt sé þegar áfrýjandi fékk réttindin framseld 20. mars 2002. Samkvæmt þessu verður að leggja til grundvallar að áfrýjandi hafi öðlast þau réttindi, sem yfirlýsing stefnda 6. apríl 2001 sneri að, þar á meðal rétt samkvæmt skuldbindingu hans um að undirrita öll nauðsynleg skjöl í tengslum við öflun einkaleyfis hér á landi og erlendis.

Þegar leyst er úr því hvort stefnda verði gert að undirrita áðurnefnt skjal í skjóli þessarar skuldbindingar við áfrýjanda verður á hinn bóginn að líta til þess að samkvæmt framlagðri þýðingu er meðal annars ætlast til að stefndi lýsi þar yfir að hann telji sig „vera upphafsmann, fyrsta og eina uppfinningamann, að efnisþætti þeim sem krafa og umsókn um einkaleyfi er gerð um, þ.e. uppfinninguna sem fengið hefur heitið: Aðferð og búnaður til framleiðslu á krapís, en skilgreiningar um hana voru innlagðar í Bandaríkjunum þann 16. júní, 2005“. Þá segir þar jafnframt: „Ég lýsi því hér með yfir að ég hef skoðað og skil efnisinnihald ofangreindrar skilgreiningar, þ.m.t. kröfurnar, með breytingum skv. sérhverri breytingu sem vísað er í hér að ofan. Ég viðurkenni skyldu mína til þess að veita upplýsingar sem eru nauðsynlegar í sambandi við einkaleyfishæfi“. Loks er eftirfarandi tekið þar fram: „Ég lýsi hér með yfir að allar yfirlýsingar í skjali þessu eru réttar skv. vitund minni og að allar yfirlýsingar um upplýsingar og álit teljast sannar, og jafnframt að yfirlýsingar þessar voru gerðar með þeirri vitund að vísvitandi rangar yfirlýsingar ... eru refsiverðar með sektum eða fangelsi ... og ... kunna að tefla í tvísýnu gildi umsóknarinnar eða sérhvers einkaleyfis sem gefið er út á grundvelli hennar.“ Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi hefur stefndi borið fyrir sig að í nánar tilteknum atriðum hafi fyrirliggjandi gögn, sem geymi lýsingu áfrýjanda á aðferð og búnaði við framleiðslu krapíss, vikið svo að máli skipti frá því, sem fram hafi komið í gögnum, sem stefndi hafi samið á starfstíma sínum hjá IceTech hf. og skilið þar eftir við lok starfa. Þessu hefur áfrýjandi ekki andmælt, en allt að einu krefst hann samkvæmt framansögðu dóms um skyldu stefnda til að undirrita skjal með yfirlýsingu um að hann telji sig „upphafsmann, fyrsta og eina uppfinningamann“ þess, sem einkaleyfisumsókn áfrýjanda varðar. Samkvæmt skjalinu er að auki að finna skilgreiningar á uppfinningunni frá 16. júní 2005, sem stefnda er ætlað að staðfesta að hann hafi skoðað og skilið. Þessar skilgreiningar hafa ekki verið lagðar fram í málinu og hefur áfrýjandi ekki andmælt því að stefndi hafi ekki fengið þær í hendur. Þótt stefndi hafi skuldbundið sig til að veita atbeina til einkaleyfisumsókna með yfirlýsingunni 6. apríl 2001 getur skylda hans í þeim efnum ekki náð til þess að hann verði knúinn til að staðfesta annað en það sem rétt er. Vegna þessa er ekki fært að verða við kröfu áfrýjanda um að stefnda verði gert að undirrita skjalið, sem hér um ræðir. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Dæma verður áfrýjanda til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Skaginn hf., greiði stefnda, S-kk-þgf S-kk-þgf, 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.