577/2010

Bú M ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta og var H skipaður skiptastjóri þess. Skiptabeiðandi, S, lagði fram tryggingu fyrir skiptakostnaði, sbr. 2. mgr. 67. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í málinu krafði H skiptabeiðanda um greiðslu skiptakostnaðar, sem féll til umfram tryggingu. H hélt því fram að fé þrotabúsins hefði ekki dugað fyrir kostnaðinum þar sem það væri nær eignalaust, sbr. 2. mgr. 66. gr. laga nr. 21/1991, og að verk hans við skiptin hefðu öll verið nauðsynleg, sbr. 1. mgr. 155. gr. laganna. S taldi á hinn bóginn að H hefði borið að afla samþykkis hans sem skiptabeiðanda áður en stofnað var til frekari útgjalda við skiptameðferð, þegar ljóst var að tryggingin nægði ekki til að ljúka skiptum, sbr. 155. gr. sömu laga. Hæstiréttur rakti ákvæði 1. mgr. 155. gr. laga nr. 21/1991 og samspil þess við ákvæði 2. mgr. 67. gr. sömu laga. Niðurstaða Hæstaréttar var sú að S hefði ekki bent á aðgerðir skiptastjóra sem honum hefði hvorki verið að lögum skylt að vinna né teldust til nauðsynlegra og venjulegra aðgerða við skipti bús sem lokið væri samkvæmt 1. mgr. 155. gr. laganna. Þá hefði S heldur ekki fært fram rök fyrir því að þannig hefði verið að verki staðið við skipti búsins að efni væru til að lækka kröfu H. Var krafa H því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 5. október 2010. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann lækkunar á kröfu stefnda og þess að málskostnaður falli niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi reisir kröfu sína á því að skiptastjóra stefnda hafi borið að afla samþykki hans sem skiptabeiðanda áður en stofnað var til frekari útgjalda við skiptameðferð stefnda þegar ljóst mátti vera að trygging sú, sem lögð hafði verið fram samkvæmt 2. mgr. 67. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., nægði ekki til að ljúka mætti skiptum, sbr. ákvæði 155. gr. sömu laga. Verði áfrýjandi þannig ekki krafinn um frekari greiðslur vegna skiptakostnaðar þar sem hann hafi ekki samþykkt þær sérstaklega áður en til kostnaðarins var stofnað. Þá vísar áfrýjandi til liðar 5.0 í verklagsreglum tollstjóra, 2. útgáfu frá maí 2007, en þar segir meðal annars að komi í ljós að fyrirsjáanlegt sé að skiptatrygging hrökkvi ekki fyrir skiptakostnaði sé skiptastjóra skylt að tilkynna kröfuhöfum það. Til vara krefst áfrýjandi lækkunar á kröfu stefnda þar sem ekki hafi verið nauðsyn á öllum þeim aðgerðum sem hann hafi unnið að eftir 25. apríl 2007.

Stefndi byggir kröfu sína á því að áfrýjandi sé ábyrgur fyrir greiðslu kostnaðar af meðferð kröfu hans og af gjaldþrotaskiptum stefnda þar sem kostnaðurinn hafi ekki greiðst af fé þrotabúsins enda væri það nær eignalaust, sbr. 2. mgr. 66. gr. laga nr. 21/1991. Þá hafi þau verk sem unnin hafi verið við skiptin öll verið nauðsynleg til að ljúka mætti skiptum búsins samkvæmt 1. mgr. 155. gr. laga nr. 21/1991.

II

Í 2. mgr. 66. gr. laga nr. 21/1991 er tekið fram að sá, sem hefur krafist gjaldþrotaskipta, ábyrgist greiðslu kostnaðar af meðferð kröfu sinnar og af gjaldþrotaskiptum ef krafa hans er tekin til greina og kostnaðurinn greiðist ekki af fé þrotabúsins. Þetta gildir einnig þótt hann hafi ekki verið krafinn um tryggingu skv. 2. mgr. 67. gr. laganna.

Ef fram kemur eftir lok kröfulýsingarfrests að þrotabú eigi ekki eignir umfram það sem þarf til að efna kröfur samkvæmt 109. gr. og 1. og 2. tölulið 110. gr. laga 21/1991 skal skiptum lokið í samræmi við ákvæði 1. mgr. 155. gr. sömu laga. Þegar svo er ástatt þarf skiptastjóri að öðru jöfnu ekki sérstakt samþykki þess, sem krafist hefur gjaldþrotaskipta, til þess að inna lögmæltar athafnir af hendi svo og aðrar nauðsynlegar og venjulegar aðgerðir til að ljúka skiptum í samræmi við ákvæði 1. mgr. 155. gr. laganna, enda þótt kostnaður af þeim fari fram úr tryggingu sem lögð hefur verið fram samkvæmt 2. mgr. 67. gr. laganna. Eftir að slíkum aðgerðum er lokið getur skiptastjóri á hinn bóginn aðeins ákveðið að skiptum verði fram haldið ef hann telur að þrotabúið geti unnið til frekari réttinda með málshöfðun eða öðrum aðgerðum og sá sem ber ábyrgð á greiðslu skiptakostnaðar eða annar lánardrottinn í hans stað lýsir sig reiðubúinn til að bera kostnað af frekari aðgerðum og leggur eftir atvikum fram tryggingu fyrir honum, sbr. 155. gr. sömu laga.

Þar sem verklagsreglur tollstjóra frá maí 2007, sem áfrýjandi hefur vísað til, hafa hvorki verið birtar né styðjast við skýra lagaheimild, hafa þær enga þýðingu við úrlausn á því hvaða skyldur hvíli á skiptastjóra stefnda í máli þessu.

Stefndi hefur lagt fram ítarlega skrá yfir unnin verk og tíma skiptastjóra í þágu þrotabúsins. Áfrýjandi hefur ekki bent á neinar aðgerðir skiptastjóra stefnda sem hvorki var að lögum skylt að vinna né teljast til nauðsynlegra og venjulegra aðgerða við skipti þrotabús sem lokið er samkvæmt 1. mgr. 155. gr. laga nr. 21/1991. Þá hefur áfrýjandi heldur ekki fært fram rök fyrir því að þannig hafi verið að verkið staðið við skipti búsins að efni séu til að lækka kröfu stefnda. Verður krafa stefnda því tekin til greina og niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Samkvæmt úrslitum málsins verður áfrýjandi með vísan til 1. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, sýslumaðurinn í Hafnarfirði, greiði stefnda, þrotabúi Melhóls ehf., 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.