531/2015

Með 8. gr. laga nr. 165/2010, sem tóku gildi 31. desember 2010, var nýjum málslið bætt við 1. mgr. 55. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt sem felldi niður samsköttun með félögum í slitameðferð. Í febrúar 2011 sótti G ehf. um heimild til samsköttunar með dótturfélögum sínum fyrir árið 2010 og síðari rekstrarár. Með ákvörðun RSK í maí 2011 var umsókninni hafnað með vísan til þess að fyrirtæki í slitameðferð gætu ekki notið samsköttunar, sbr. 1. mgr. 55. gr. laga nr. 90/2003 eins og henni var breytt með lögum nr. 165/2010. Í málinu var deilt um hvort umrædd lagabreyting hefði falið í sér afturvirka skattlagningu fyrir gjaldárið 2011 sem bryti í bága við 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrár. Í dómi Hæstaréttar var rakið að það færi eftir eðli skatts við hvaða tímamark miða skyldi þegar metið væri hvort skattalöggjöf væri í andstöðu við umrætt ákvæði, en í því tilliti myndaðist stofn til tekjuskatts aðila, sem hefði á hendi atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi, samfellt frá upphafi árs til loka þess meðal annars með öflun tekna og tilurð frádráttarbærra gjalda. Áðurgreind lagabreyting hefði ekki tekið gildi fyrr en lokið var meginhluta þeirra atvika sem réðu efni skattskyldu G ehf. í skilningi 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrár. Samkvæmt þessu var felld úr gildi ákvörðun ríkisskattstjóra um að synja G ehf. og dótturfélögum hans um heimild til samsköttunar vegna gjaldársins 2011.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 18. ágúst 2015. Þeir krefjast sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Að gengnum héraðsdómi skipti stefndi um heiti og nefnist hann Glitnir HoldCo ehf. í stað Glitnis hf.

Í máli þessu krefst stefndi staðfestingar á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að taka til greina kröfu hans um ógildingu á þeim þætti í úrskurði ríkisskattstjóra 24. maí 2011 að synja stefnda og dótturfélögum hans um heimild til samsköttunar samkvæmt 55. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt vegna gjaldársins 2011. Beinist sú krafa að áfrýjandanum íslenska ríkinu en jafnframt að áfrýjandanum ríkisskattstjóra. Hvorki hefur stefndi leitast við að veita viðhlítandi skýringar á málatilbúnaði sínum að þessu leyti né verður séð hvaða ástæða geti staðið til þess að ríkisskattstjóra hafi verið stefnt til aðildar að málinu. Verður kröfu stefnda á hendur þessum áfrýjanda því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Í 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar er kveðið á um að skattamálum skuli skipað með lögum. Þessi áskilnaður felur í sér að slík lög skuli sett eftir almennum efnislegum mælikvarða og verður þá ekki horft í því tilliti sérstaklega til einstaklingsbundinna aðstæðna tiltekins gjaldanda eða væntinga hans um réttarstöðu sína á grundvelli laganna. Samkvæmt 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar verður enginn skattur lagður á nema heimild hafi verið fyrir honum í lögum þegar þau atvik urðu sem ráða skattskyldu. Fer það eftir eðli skatts við hvaða tímamark miða skuli þegar metið er hvort skattalöggjöf sé í andstöðu við síðastgreint ákvæði, en í því tilliti myndast stofn til tekjuskatts lögaðila eða manns, sem hefur á hendi atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi, samfellt frá upphafi árs til loka þess meðal annars með öflun tekna og tilurð frádráttarbærra gjalda. Breyting sú, sem varð á 1. mgr. 55. gr. laga nr. 90/2003 með lögum nr. 165/2010, tók ekki gildi fyrr en lokið var meginhluta þess tímabils sem stofn til tekjuskatts stefnda vegna ársins 2010 myndaðist og þar með meginhluta þeirra atvika sem réðu í þessu efni skattskyldu stefnda í skilningi 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrár. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um að fella beri úr gildi framangreinda ákvörðun ríkisskattstjóra 24. maí 2011 um að synja stefnda og dótturfélögum hans um heimild til samsköttunar vegna gjaldársins 2011.

Áfrýjandinn íslenska ríkið verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir. Málskostnaður fellur að öðru leyti niður.

Dómsorð:

Kröfu stefnda, Glitnis HoldCo ehf., á hendur áfrýjandanum ríkisskattstjóra er vísað frá héraðsdómi.

Felld er úr gildi ákvörðun ríkisskattstjóra 24. maí 2011 um að synja stefnda og dótturfélögum hans um heimild til samsköttunar samkvæmt 55. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt á gjaldárinu 2011.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda samtals 1.600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Málskostnaður fellur að öðru leyti niður.