250/2006

Bankinn L hf. krafði G um greiðslu yfirdráttarskuldar á reikningi hjá bankanum. Reikningur sá hafði verið stofnaður 1. nóvember 1999 á nafni húsfélags í fjöleignarhúsi sem G bjó í en á kennitölu G, þar sem húsfélagið hafði ekki kennitölu á þeim tíma. Í dómi Hæstaréttar var lagt til grundvallar að húsfélagið hefði falið G að annast fjárreiður þess á árinu 1999 og G haft til þess umboð allt til þess tíma er hann lét af þeim störfum á húsfundi 12. desember 2002. Þá var talið að G hefði haft umboð til að afla fjár og annast greiðslu reikninga vegna viðgerða á húsinu sem ráðist hafði verið í á árunum 2001 og 2002. Tekið var fram að ágreiningur G við aðra íbúðareigendur í húsinu um tiltekin atriði er vörðuðu bankareikninginn hefði ekki þýðingu fyrir mál þetta. Málið snerist eingöngu um hvort G hefði haft umboð húsfélagsins til að færa áðurnefndan bankareikning á kennitölu þess og skuldsetja það gegnum reikninginn, samkvæmt 10. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, eða hvort hann hefði með því farið út fyrir umboð sitt samkvæmt 25. gr. laganna. Talið var að G hefði sem gjaldkeri húsfélagsins haft umboð til að opna umræddan bankareikning hjá L hf. í nafni þess og annast lántöku í tengslum við viðgerðir á húsinu. Var G því sýknaður af kröfu L hf. í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. maí 2006. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Hinn 1. nóvember 1999 undirritaði stefndi þjónustusamning við áfrýjanda vegna húsfélagsins að Bólstaðarhlíð 7, Reykjavík, þar sem stefndi tók að sér að innheimta mánaðarlega húsfélagsgjöld. Jafnframt var stofnaður þjónustureikningur á nafni húseignarinnar en á kennitölu áfrýjanda. Húsfélagið fékk kennitölu á árinu 2001 og 14. júní það ár var reikningurinn færður yfir á kennitölu þess. Mun áfrýjandi þá hafa verið gjaldkeri húsfélagsins. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en áfrýjandi hafi með samþykki þáverandi eigenda hússins átt að sjá um að ráðist yrði í viðgerðir á húsinu á árunum 2001 og 2002. Hinn 21. maí 2001 var gerður samningur við verktakafyrirtæki er annast skyldi verkið og rituðu áfrýjandi og annar íbúðareigandi í húsinu undir samninginn fyrir hönd húsfélagsins. Samkvæmt fundargerð húsfélagsins 12. desember 2002 kom fram óánægja hjá öðrum í húsfélaginu með störf áfrýjanda. Var lesin upp fundargerð frá síðasta húsfélagsfundi sem haldinn hafði verið 17. maí 2001, fjallað um viðgerðir á húsinu og „rætt um af hverju tekinn var yfirdráttur en ekki lán og af hverju ekki var haldinn fundur um málið.“ Þá var skráð að áfrýjandi, sem gjaldkeri og prókúruhafi nefnds reiknings, játaði að hafa „misnotað aðstöðu sína og notað reikninginn í eigin þágu“, og bókað að áfrýjandi segðist hafa endurgreitt húsfélaginu þá fjárhæð. Jafnframt var bókað: „Skipan gjaldkera, yfirlýsing til banka um gjaldkeraskipti og prókúruhafaskipti lesin og samþykkt.“ Í kjölfarið sendu eigendur hússins, aðrir en áfrýjandi og eiginkona hans, bréf til stefnda þar sem því var haldið fram að áfrýjandi hafi ekki haft „heimild til að koma fram fyrir hönd húsfélagsins né heldur til að skuldsetja það á nokkurn hátt.“ Var óskað eftir því að reikningnum yrði lokað. Þá sagði meðal annars í bréfinu: „Húsfélagið kannast ekki við að hafa veitt G-kk-þgf umboð til að stofna til ofangreindrar yfirdráttarheimildar í nafni og á kennitölu húsfélagsins að upphæð kr. 1.900.000,-. Húsfélagið viðurkennir hins vegar að hafa falið G-kk-þgf að sjá um greiðslu reikninga vegna viðgerða á þakkanti Bólstaðarhlíðar 7 samtals að fjárhæð kr. 900.000,-.“ Með bréfi stefnda til áfrýjanda 30. janúar 2003 var honum tilkynnt að stefndi hefði gert þau „mistök“ að breyta um kennitölu á reikningum án formlegs samþykkis húsfélagsins og því væri skuld samkvæmt reikningnum á ábyrgð áfrýjanda. Breytti stefndi kennitölu á reikningnum í fyrra horf.

Héraðsdómur reisti niðurstöðu sína á því að í gögnum málsins komi hvergi fram að aðrir eigendur íbúða að Bólstaðarhlíð 7 hafi falið áfrýjanda að stofna tékka- eða þjónustureikning í nafni húsfélagsins eða að áfrýjandi hafi á annan hátt haft heimild þeirra til að stofna til yfirdráttar á slíkum reikningi. Vísaði dómurinn til 11. gr. tékkalaga nr. 94/1933 í því sambandi. Þá hafi áfrýjandi á því tímabili sem um ræði einn haft prókúru fyrir reikningnum og hafi hann viðurkennt að hafa notað reikninginn í eigin þágu ásamt því að hafa notað hann til að greiða skuldir húsfélagsins. Auk þess hafi áfrýjandi sýnt af sér tómlæti við að gera athugasemdir við framangreint bréf stefnda 30. janúar 2003.

II.

Samningur sá sem áfrýjandi gerði upphaflega við stefnda vegna húsfélagsins fólst í að stofna svokallaðan þjónustureikning og mun bankinn hafa frá stofnun reikningsins annast mánaðarlega innheimtu húsfélagsgjalda og voru þau lögð inn á reikninginn. Þá tók áfrýjandi af reikningnum þær fjárhæðir sem greiða þurfti vegna umræddra viðgerða. Auk þess gekkst áfrýjandi 28. júní 2001 skriflega undir sjálfskuldarábyrgð fyrir vanskilum á reikningnum allt að 250.000 krónum. Samkvæmt yfirlitum frá stefnda var heimilaður yfirdráttur á reikningnum tímabilið 5. júlí 2001 til 11. september sama ár 350.000 krónur, en heimildin var hækkuð í áföngum frá þeim tíma og var hún 1.800.000 krónur 20. desember 2002 er hún var felld niður.

Samkvæmt 1. mgr. 56. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús eru húsfélög til í öllum fjöleignarhúsum í krafti ákvæða laganna án þess að hafa verið stofnuð formlega. Af því sem að framan er rakið um málavexti er ljóst að húsfélagið hafði falið áfrýjanda að annast fjárreiður þess á árinu 1999 og var umræddur reikningur stofnaður á því ári í nafni félagsins en með kennitölu áfrýjanda enda hafði það þá ekki sérstaka kennitölu. Þar kemur einnig fram að áfrýjandi hafði umboð til að afla fjár og annast greiðslu reikninga vegna þeirra viðgerða á húsinu sem ráðist hafði verið í. Hafði áfrýjandi því umboð til að fara með fjárreiður húsfélagsins allt til þess tíma er hann lét af þeim störfum með sérstakri bókun húsfélagsins á fundinum 12. desember 2002.

Samkvæmt framansögðu lutu deilur áfrýjanda við aðra íbúðaeigendur í húsinu ekki að því hvort reikningurinn hafi verið eign húsfélagsins, heldur annars vegar að því að áfrýjandi hafi tekið sér fé af reikningi þess, sem áfrýjandi telur sig hafa að fullu endurgreitt, og hins vegar að því að lánafyrirkomulag vegna viðgerða á húsinu hafi verið með öðrum hætti en aðrir eigendur töldu hagkvæmast. Hefur sá ágreiningur ekki þýðingu fyrir mál þetta, sem snýst eingöngu um hvort áfrýjandi hafi haft umboð húsfélagsins til að færa umræddan reikning á kennitölu þess og skuldsetja það gegnum reikninginn, samkvæmt 10. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, eða hvort hann hafi með því farið út fyrir umboð sitt samkvæmt 25. gr. laganna. Af því sem að framan er rakið leiðir að áfrýjandi hafði, sem gjaldkeri húsfélagsins, umboð til að opna umræddan bankareikning hjá stefnda í nafni þess og annast lántöku í tengslum við viðgerðir á húsinu. Ekki verður séð að stefndi hafi í stefnu í héraði haft uppi málsástæðu um ætlað tómlæti áfrýjanda, þrátt fyrir að mótbárur áfrýjanda við kröfu stefnda hafi þegar verið komnar fram áður en málið var höfðað. Gegn andmælum áfrýjanda er þessi málsástæða því of seint fram komin. Samkvæmt framansögðu verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Eftir þessum úrslitum skal stefndi greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, G-kk-nf J-kk-nf, er sýkn af kröfu stefnda Landsbanka Íslands hf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.