183/2006

G, sem starfað hafði sem háseti og stýrimaður á skipi í útgerð F, krafði félagið um vangreidd laun og laun í uppsagnarfresti vegna riftunar á ráðningarsamningi. Skriflegur ráðningarsamningur hafði ekki verið gerður og deildu aðilar um hvort G hefði verið fastráðinn eða aðeins ráðinn til ákveðinna úthalda eða veiðiferða í senn. Af fyrirliggjandi gögnum varð ráðið að lögskráning G á skipið hafði í nær öllum atriðum verið bundin við þau tímabil sem það var gert út til veiða á loðnu- og síldarvertíð og að hann hafði bæði á árinu 2001 og 2003 verið lögskráður á önnur skip utan þessara tímabila. Að þessu virtu og því að G tók til starfa á öðru skipi skömmu eftir að veiðum á skipinu var lokið í mars 2004 var talið að F hefði sýnt nægilega fram á að G hefði verið ráðinn á það hverju sinni til tímabundinna starfa á tilteknu veiðitímabili. Samkvæmt því var F sýknaður af kröfu G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. apríl 2006. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins starfaði stefndi í júlí 2000 sem háseti og stýrimaður á nótaveiðiskipinu Erni KE 13, en eftir það frá 16. október til 8. desember á því ári. Stefndi kveðst síðan hafa verið fastráðinn 3. janúar 2001 sem stýrimaður á skipinu og hafi hann gegnt þeirri stöðu allt til ársins 2004, en skipið hafi á þessu tímabili verið gert út af áfrýjanda, sem þá hét Festi hf. Áfrýjandi heldur því á hinn bóginn fram að stefndi hafi frá árinu 2000 verið af og til ráðinn til starfa á skipinu og þá til ákveðinna úthalda eða veiðiferða í senn. Óumdeilt er að skriflegur ráðningarsamningur var ekki gerður við stefnda.

Fyrir liggur að skipið hélt til loðnuveiða í byrjun janúar 2004 og kom það að landi úr síðustu veiðiferð á þeirri vertíð 19. mars sama ár. Áhöfn skipsins var afskráð 22. sama mánaðar. Áfrýjandi ritaði skipverjunum, þar með töldum stefnda, bréf 26. mars 2004, þar sem sagði meðal annars: „Í ljósi breytinga á eignarhaldi og stjórn Festi hf. er ljóst að útgerð á skipunum Erni KE 13, 1012 og Sunnutindi SU 59, 0979, mun breytast. Viljum við því upplýsa þá aðila sem að undanförnu hafa unnið um borð í skipum okkar að ekki er ljóst hvort skipin fari aftur til veiða. Er því ekki gert ráð fyrir endurráðningu vegna komandi úthalda skipanna.“ Stefndi réði sig í framhaldi af þessu til starfa á öðru skipi, sem hann var lögskráður á frá 31. mars til 23. apríl 2004. Með bréfi 26. apríl 2004 var því beint til áfrýjanda af hálfu stefnda að hann hafi verið fastráðinn til starfa á nótaveiðiskipinu Erni, en hvorki tímabundið né til ákveðins veiðitímabils. Ráðningarsamningi hafi ekki verið sagt upp og krafðist hann af þeim sökum vikulegrar greiðslu kauptryggingar meðan svo stæði á. Þessu svaraði áfrýjandi með bréfi 26. maí sama ár, þar sem því var meðal annars mótmælt að áhöfn skipsins hefði verið ráðin ótímabundið til starfa, heldur hefði ráðning allra skipverja verið bundin við veiðitímabil. Fyrir lægi að áfrýjandi myndi ekki gera skipið út framar og yrði því ekki um endurráðningu stefnda að ræða. Ef ágreiningur um þetta yrði borinn undir dómstóla bæri að minnsta kosti að líta svo á að með bréfinu væri stefnda sagt upp störfum með skemmsta uppsagnarfresti, sem myndi byrja að líða 31. maí 2004. Stefndi krafði áfrýjanda 11. júní 2004 um greiðslu kauptryggingar fyrir tímabilin 22. til 30. mars og 26. apríl til 26. maí sama ár, auk bóta vegna ólögmætrar riftunar á ráðningarsamningi, sem næmu áætluðum missi launa á þriggja mánaða uppsagnarfresti frá 26. maí 2004 að telja, allt með nánar tilgreindum fjárhæðum. Mál þetta var síðan höfðað með stefnu 21. desember 2004.

Í málinu hafa verið lögð fram gögn um lögskráningu skipverja, þar með töldum stefnda, á umrætt skip á árabilinu frá 2000 til 2004, svo og yfirlit frá Fiskistofu um löndun afla þess á sama tímabili. Af þessum gögnum verður ráðið að frá upphafi fiskveiðiársins 2001-2002 hefur skipið í meginatriðum árlega verið við síldveiðar frá september til nóvember eða desember, en því síðan ekki haldið aftur til veiða fyrr en á loðnuvertíð frá janúar til mars. Eftir annað hlé að lokinni þeirri vertíð virðist skipið hafa árlega til og með 2003 verið í júní og júlí við loðnuveiðar og að einhverju leyti síldveiðar, en þar með hafi veiðum verið lokið á viðkomandi fiskveiðiári. Lögskráning stefnda á skipið hefur í nær öllum atriðum verið bundin við þau tímabil, sem það hefur verið gert út til veiða samkvæmt þessu, en bæði á árinu 2001 og 2003 var hann lögskráður á önnur skip utan þessara tímabila. Þegar þetta er virt ásamt því að stefndi tók sem fyrr segir til starfa á öðru skipi skömmu eftir að loðnuveiðum var lokið á nótaveiðiskipinu Erni í mars 2004 verður að telja áfrýjanda hafa sýnt nægilega fram á að stefndi hafi verið ráðinn á það hverju sinni til tímabundinna starfa á tilteknu veiðitímabili. Samkvæmt því verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Áfrýjandi vanrækti skyldu sína samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 til að gera skriflegan ráðningarsamning við stefnda og hefur það leitt til þess að ekki hafa legið fyrir óyggjandi gögn um ráðningarkjör hans. Eru því ekki efni til annars en að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Festarfell ehf., er sýkn af kröfu stefnda, G-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.