389/2010

Þ var sagt upp störfum hjá H hf. í kjölfar þess að hann meiddist í baki í veiðiferð á skipinu V í eigu H hf. en læknir hafði metið Þ óvinnufæran eftir að veiðiferðinni lauk. Þ höfðaði mál og krafðist þess að sér yrðu greidd veikindalaun samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 vegna veiðiferðar V sem var farin skömmu eftir að hann var metinn óvinnufær. H hafnaði kröfunni og vísaði til þess að Þ hefði átt að vera í fríi þegar sú ferð var farin. Í dómi Hæstaréttar var miðað við réttur Þ til launa vegna óvinnufærni hefði getað tekið til tímabils sem hófst þegar læknir mat hann óvinnufæran, enda hefði Þ leyst af hendi störf á V eftir að hann meiddist til loka yfirstandandi veiðiferðar. Talið var að skýra bæri 1. mgr. 36. gr. laga nr. 35/1985 á þann veg að skipverji sem forfallaðist við vinnu sína héldi launum þótt hann hefði átt að fara í launalaust frí á veikindatímabilinu. Vísað var til skýringa í frumvarpi til eldri sjómannalaga þar sem var að finna samhljóða reglu og í 1. mgr. 36. gr. laga nr. 35/1985 auk eldri dóms um beitingu þeirrar reglu en dóminum hafði verið fylgt eftir sem fordæmi í sams konar tilvikum við beitingu núgildandi laga. Af þessum sökum var fallist á kröfu Þ.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. júní 2010 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins hóf stefndi á árinu 1999 störf sem skipverji á fiskiskipinu Venusi HF 519 og mun hafa verið fastráðinn einu eða tveimur árum síðar. Fyrir liggur í málinu að á skipi þessu, sem er í eigu áfrýjanda, hafi vinnutilhögun um einhvern tíma verið með þeim hætti að hver skipverji hafi að jafnaði farið tvær veiðiferðir í röð og tekið síðan frí í þeirri þriðju. Stefndi var við störf á skipinu í veiðiferð, sem stóð yfir frá 5. október til 14. nóvember 2008, og kveðst hann hafa orðið þar fyrir meiðslum í baki. Þetta hafi gerst 17. október 2008 þegar hann hafi unnið við snyrtingu á fiskflökum í vinnslurými skipsins og þurft að taka upp fullan fiskkassa við færiband. Kassinn, sem hafi verið um 25 til 30 kg að þyngd, hafi verið skorðaður og stefndi þurft að rykkja í hann til að ná honum upp, en við það hafi stefndi fengið „svakalega í bakið“, svo sem hann komst að orði í aðilaskýrslu fyrir héraðsdómi. Eftir þetta hafi stefndi orðið að hlífa sér mjög í veiðiferðinni og honum verið fengin léttari störf, sem hann hafi leyst af hendi með því að harka af sér, en rakleitt eftir ferðina hafi hann leitað til læknis. Stýrimaður á skipinu staðfesti þessa lýsingu stefnda í vitnaskýrslu fyrir héraðsdómi að öðru leyti en því að hann hafi ekki verið viðstaddur þegar stefndi hafi orðið fyrir meiðslunum, en áfrýjandi andmælir því ekki að stefndi hafi hlotið þau á þann hátt, sem hann hefur greint frá. Óumdeilt er að stefndi hafi samkvæmt vinnufyrirkomulagi á skipinu átt að vera í launalausu leyfi í næstu veiðiferð þess, sem mun hafa staðið yfir frá 21. nóvember til 29. desember 2008. Samkvæmt læknisvottorðum, sem stefndi hefur lagt fram, var hann óvinnufær vegna þessara meiðsla frá 14. nóvember 2008 til 11. febrúar 2009. Stefndi kveðst hafa tilkynnt skipstjóra um óvinnufærni sína sama dag og skipið kom úr síðastgreindri veiðiferð. Við þessu hafi áfrýjandi brugðist með því að segja upp ráðningarsamningi þeirra með bréfi, sem borist hafi stefnda 9. janúar 2009, en uppsagnarfrestur hafi verið einn mánuður. Í framhaldi af þessu hafi stefndi krafið áfrýjanda um greiðslu veikindalauna vegna veiðiferðarinnar frá 14. nóvember til 29. desember 2008. Því hafi áfrýjandi neitað með vísan til þess að stefndi hafi átt að vera í fríi meðan á þeirri veiðiferð stóð, en á hinn bóginn hafi áfrýjandi greitt veikindalaun vegna næstu veiðiferðar þar á eftir, sem hafi verið frá 2. janúar til 11. febrúar 2009. Stefndi höfðaði mál þetta með stefnu 24. júní 2009, en eins og greinir í héraðsdómi reisir hann kröfu sína á því að sér hafi borið að fá veikindalaun samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 vegna tveggja fyrstu mánaðanna, sem hann hafi verið óvinnufær. Laun fyrir veiðiferðina frá 14. nóvember til 29. desember 2008 hefðu numið 1.594.334 krónum, en fyrir þrettán fyrstu daga næstu veiðiferðar 466.232 krónum. Áfrýjandi hafi greitt stefnda 1.470.423 krónur vegna síðari veiðiferðarinnar allrar og komi sú fjárhæð til frádráttar kröfu hans, sem nemi þannig 590.143 krónum.

Þótt leggja verði til grundvallar að stefndi hafi 17. október 2008 orðið fyrir meiðslum, sem leiddu samkvæmt framlögðum læknisvottorðum til óvinnufærni hans frá 14. nóvember sama ár, verður ekki litið svo á að hann hafi haft forföll frá vinnu allt frá fyrrnefnda deginum, enda er óumdeilt að hann hafi þrátt fyrir meiðslin leyst af hendi störf á skipi áfrýjanda til loka yfirstandandi veiðiferðar, þótt þau hafi ekki verið sams konar og hann hefði ella sinnt. Af þeim sökum verður að miða við að réttur stefnda til launa vegna óvinnufærni geti tekið til tímabils, sem hófst 14. nóvember 2008.

Samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga, sem stefndi reisir málsókn sína á, skal skipverji, sem verður óvinnufær vegna sjúkdóms eða meiðsla sem hann verður fyrir meðan á ráðningartíma stendur, ekki missa neins í af launum sínum, í hverju sem þau eru greidd, svo lengi sem hann er óvinnufær af þeim sökum, en þó ekki lengur en í tvo mánuði. Samhljóða regla var áður í 1. málslið 3. mgr. 18. gr. sjómannalaga nr. 67/1963 eins og þeim var breytt með 1. gr. laga nr. 49/1980. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 138/1984, sem birtur er í dómasafni 1985 bls. 1360, var tekin afstaða til kröfu sjómanns á fiskiskipi, sem veiktist í veiðiferð en hafði áður sammælst við útgerðarmann þess um að taka launalaust leyfi eftir lok hennar, um laun í veikindaforföllum vegna næstu veiðiferðar á grundvelli 3. mgr. 18. gr. laga nr. 67/1963. Þar var fallist á þá kröfu með því að lagaákvæði þetta yrði ekki skýrt þannig að réttur skipverja, sem veiktist við vinnu sína, til launa yrði skertur sökum þess að hann hefði á veikindatímabilinu átt að vera í launalausu leyfi. Til stuðnings þessu var vísað til skýringa í athugasemdum við frumvarp, sem varð að lögum nr. 49/1980, en þar sagði meðal annars eftirfarandi: „Hins vegar er gert ráð fyrir að skipverji, sem forfallast við vinnu sína, haldi launum þótt hann hafi átt að fara í launalaust frí síðar.“ Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefur þessu fordæmi í sams konar tilvikum verið fylgt við beitingu 1. mgr. 36. gr. núgildandi sjómannalaga, sbr. dóm í máli nr. 207/2005, sem birtur er í dómasafni 2005 bls. 4121, en þess er að gæta að dómar réttarins 6. mars 2008 í málum nr. 288 og 289/2007, sem áfrýjandi hefur skírskotað til í málatilbúnaði sínum, vörðuðu ósambærileg atvik. Að þessu virtu verður nú að skýra þetta lagaákvæði á sama veg, en af því leiðir að niðurstaða hins áfrýjaða dóms verður staðfest á þann hátt, sem í dómsorði greinir.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, HB Grandi hf., greiði stefnda, Þ-kk-þgf M-kk-þgf, 590.143 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. janúar 2009 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Áfrýjandi greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.