680/2012

S veitti J, umbjóðanda Ó, fjárstuðning vegna líkamstjóns sem hann hlaut í umferðarslysi. Í samkomulagi sem gert var milli S, J og lögmannsstofunnar F ehf., sem Ó var eigandi að og í fyrirsvari fyrir, skuldbatt J sig til að endurgreiða S fengi hann greiddar skaðabætur vegna líkamstjónsins. Þá tók F ehf. að sér samkvæmt samkomulaginu að afla upplýsinga um það hversu mikið S hefði greitt J og skila þeirri fjárhæð til sjóðsins þegar F ehf. fengi í hendur skaðabótagreiðslur vegna slyssins. F ehf. tók við greiðslu skaðabóta f.h. J og voru bæturnar greiddar áfram til hans án þess að gætt hefði verið að því að skila S greiðslu á grundvelli samkomulagsins. S höfðaði mál og krafði Ó um skaðabætur vegna þess tjóns sem sjóðurinn taldi sig hafa orðið fyrir vegna vanefndar Ó á samkomulaginu, en áður hafði sjóðurinn fellt niður kröfu sína á hendur J. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að kröfu S væri réttilega beint að Ó sem og að Ó hefði sýnt af sér saknæma háttsemi er hann vanefndi þá skyldu sem á honum hvíldi samkvæmt samkomulaginu. Með vísan til meginreglna kröfuréttar taldi Hæstiréttur hins vegar að krafa S á hendur Ó hefði fallið niður þegar S felldi einhliða niður kröfu sína á hendur J, en ósannað var að J hefði ekki getað greitt kröfuna á þeim tíma. Hin saknæma háttsemi Ó hefði því ekki leitt til tjóns fyrir S heldur sú ákvörðun S að fella einhliða niður kröfuna. Með vísan til þessa væru því ekki orsakatengsl milli hinnar saknæmu háttsemi Ó og tjóns S. Var Ó sýknaður af kröfu S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. nóvember 2012. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og fram kemur í héraðsdómi veitti J-kk-nf K-kk-nf M-kk-nf áfrýjanda umboð 8. janúar 2008 til þess að gæta hagsmuna sinna vegna líkamstjóns sem J-kk-nf K-kk-nf hlaut í umferðarslysi 28. febrúar 2007. J-kk-nf K-kk-nf var félagsmaður í VM Félagi vélstjóra og málmtæknimanna. Vegna líkamstjónsins varð hann óvinnufær og óskaði eftir fjárstuðningi frá stefnda. Af því tilefni var gert skriflegt samkomulag 15. janúar 2008 milli J-kk-ef K-kk-ef, stefnda og Fulltingis ehf., lögmannsstofu, sem áfrýjandi er meðeigandi að og í fyrirsvari fyrir. Samkvæmt samkomulaginu skuldbatt J-kk-nf K-kk-nf sig til þess að endurgreiða þær greiðslur sem hann fengi frá stefnda vegna slyssins að því tilskildu að hann fengi greiddar skaðabætur vegna líkamstjónsins. Þá sagði í samkomulaginu: ,,Þar sem greiðslur skaðabótanna ganga til Fulltingis ehf., sem rekur skaðabótamálið fyrir hönd J-kk-ef M-kk-ef, þá skuldbindur lögmannsstofan sig til að kalla eftir upplýsingum um fjárhæð greiðslna úr [stefnda] til J-kk-ef og skila þeirri fjárhæð strax til sjóðsins, þegar Fulltingi ehf. fær í hendur skaðabótagreiðslurnar vegna umferðarslyssins.“ Stefndi greiddi J-kk-þgf K-kk-þgf 1.175.000 krónur 18. janúar 2008 og tók samkomulagið til þeirrar greiðslu.

Fulltingi ehf. tók 18. apríl 2008 á móti uppgjöri á skaðabótum, vöxtum og kostnaði úr hendi Tryggingamiðstöðvarinnar hf. að fjárhæð 4.591.258 krónur vegna J-kk-ef K-kk-ef. Óumdeilt er að bæturnar voru greiddar áfram til hans, án þess að gætt væri að því að skila til stefnda þeirri greiðslu, sem framangreint samkomulag tók til, 1.175.000 krónum, og stefndi krefst í málinu.

Fallist er á með héraðsdómi að ósannað sé að stefnda hafi verið um það kunnugt að allar bæturnar hefðu verið greiddar J-kk-þgf K-kk-þgf þegar í apríl 2008 fyrr en um tveimur árum síðar. Þá er, með vísan til forsendna héraðsdóms, fallist á að kröfu stefnda sé réttilega beint að áfrýjanda í málinu, sbr. 3. mgr. 19. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn. Jafnframt er fallist á að áfrýjandi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi er hann vanefndi þá skyldu, sem á honum hvíldi samkvæmt samkomulaginu, um að ganga úr skugga um að greitt hefði verið til stefnda þegar eftir að hann hafði móttekið skaðabæturnar fyrir hönd J-kk-ef K-kk-ef og skila því sem ógreitt var.

Stefndi tók einhliða þá ákvörðun að fella niður kröfu sína á hendur J-kk-þgf K-kk-þgf að beiðni hans og ritaði stefndi undir yfirlýsingu 21. janúar 2011 þess efnis. Í henni segir einnig: ,,[Stefndi] hefur ekki enn tekið ákvörðun um framhald málsins gagnvart lögmannsstofunni, vegna samningsbrots lögmanns hennar.“ Fyrirsvarsmaður stefnda upplýsti í skýrslu fyrir dómi, að það hefði verið að frumkvæði stefnda sem krafan var felld niður. Hann kvað það ekki þeirra að ganga hart fram gegn J-kk-þgf K-kk-þgf í innheimtu kröfunnar, en J-kk-nf K-kk-nf hefði verið atvinnulaus og ýmis atriði valdið því að félagsleg staða hans hefði verið bág. Engin athugun fór af hálfu stefnda fram á greiðslugetu J-kk-ef K-kk-ef af þessu tilefni og ósannað er að hann hafi ekki verið fær um greiðslu kröfunnar þegar hún var felld niður.

Með samkomulaginu 15. janúar 2008 skuldbatt J-kk-nf K-kk-nf sig til þess að endurgreiða þá greiðslu, sem hann fengi frá stefnda vegna líkamstjónsins er hann hlaut í umferðarslysinu. Túlka verður samkomulagið svo að um hafi verið að ræða lánssamning og áfrýjandi hafi skuldbundið sig til að greiða lánið af bótunum þegar þær bærust lögmannsstofu hans. Þegar stefndi felldi einhliða niður kröfu sína á hendur J-kk-þgf K-kk-þgf var lokið kröfuréttindum þeim, sem stefndi átti á hendur honum vegna greiðslu til hans að fjárhæð 1.175.000 krónur. Til samræmis við meginreglur kröfuréttar féll þá einnig niður krafa stefnda á hendur áfrýjanda á grundvelli fyrrgreindrar skuldbindingar hans.

Þegar stefndi felldi einhliða niður kröfu sína á hendur J-kk-þgf K-kk-þgf tók hann á sig tjónið sem af því leiddi. Það var ekki á hans færi að hafa síðar uppi kröfu um skaðabætur vegna samningsbrots áfrýjanda. Sem fyrr greinir er ósannað að J-kk-nf K-kk-nf hefði ekki getað greitt kröfuna á þeim tíma sem hún var felld niður. Hin saknæma háttsemi áfrýjanda, sem fólst í broti hans á samningsskyldum sínum, leiddi því ekki til tjóns fyrir stefnda, heldur sú ákvörðun hans að fella einhliða niður kröfuna. Samkvæmt þessu skortir það skilyrði skaðabótaábyrgðar áfrýjanda að orsakatengsl séu milli hinnar saknæmu háttsemi hans og tjóns stefnda. Samkvæmt því verður að sýkna áfrýjanda af kröfu stefnda.

Eftir atvikum málsins verður hvorum málsaðila gert að bera sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Ó-kk-nf E-kk-nf, er sýkn af kröfu stefnda, Styrktar- og sjúkrasjóðs VM Félags vélstjóra og málmtæknimanna.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.