384/2015

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var á kröfu B um að börn A yrðu vistuð utan heimilis hennar í sex mánuði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að brýnir hagsmunir barnanna mæltu með því að börnin yrðu vistuð utan heimilis A á meðan rannsókn á málefnum þeirra stæði yfir og A undirgengist forsjárhæfnismat. Með vísan til b. liðar 1. mgr. 27. gr., sbr. 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 var því fallist á framangreinda kröfu B.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. júní 2015 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 8. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. júní 2015 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að systkinin B, C, D, E og F yrðu vistuð utan heimilis varnaraðila í sex mánuði frá 21. apríl 2015 að telja. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess að systkinin B, C og D verði vistuð utan heimilis varnaraðila í sex mánuði frá 21. apríl 2015 að telja.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt hér fyrir dómi.

Eftir að úrskurður héraðsdóms gekk samþykkti varnaraðili vistun tveggja elstu barna sinna, E og F, utan heimilis til 21. október 2015 og var yfirlýsing þess efnis undirrituð 4. júní 2015. Hefur sóknaraðili því fallið frá kröfu um að þau börn verði vistuð utan heimilis varnaraðila þann tíma.

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði hefur sóknaraðili haft málefni barna varnaraðila til meðferðar allt frá árinu 2005. Hefur á þeim tíma borist fjöldi tilkynninga um ofbeldi á heimili varnaraðila sem meðal annars hefur beinst að börnunum. Í úrskurðinum er lýst komu barnaverndaryfirvalda að málefnum varnaraðila, barnsföður hennar og barna þeirra þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að börnin hafi orðið fyrir líkamlegu og andlegu ofbeldi og búið við óviðunandi aðstæður á heimili varnaraðila. Telja barnaverndaryfirvöld börnunum hættu búna að óbreyttu.

Fyrir Hæstarétt hafa verið lögð fram endurrit af skýrslum sem teknar voru af þremur elstu börnunum, F, E og D, í héraðsdómi 17. apríl 2015. Þar greindi D frá því að varnaraðili beitti systkinin öll ofbeldi. Aðspurður hvort hann hafi séð móður sína beita C ofbeldi játaði hann því og sagði hana „henda honum í sófann af því að hann sofnar ekki“. Sagði hann hana einnig beita B ofbeldi. Þá kvaðst E ekki vilja búa hjá móður sinni og að honum liði vel á vistheimilinu þar sem hann dvelur nú. F og D neituðu að tjá sig, en hún kvaðst þó vilja fara aftur heim til móður sinnar.

Fyrir Hæstarétt hefur jafnframt verið lagt fram skjal sem hefur að geyma samantekt nafngreinds starfsmanns sóknaraðila á viðtali starfsmanna hans við D 13. apríl 2015. Þar kom fram að drengurinn hafi greint frá því að varnaraðili hafi kýlt hann í magann og sparkað í lærið á honum. Þá hafi drengurinn skýrt frá því að varnaraðili væri einnig að „lemja“ F og drægi hana um á hárinu. Hafi hann ekki vilja fara heim til móður sinnar vegna þess ofbeldis sem hún beitti. Að auki hafa verið lagðar fyrir Hæstarétt skýrslur starfsmanns sóknaraðila 25. maí og 8. júní 2015 með upplýsingum frá fósturforeldrum B og C um að drengjunum líði vel hjá þeim, en að umgengni drengjanna við varnaraðila bæri ekki merki um góð tengsl þeirra við hana.

Sóknaraðili óskaði 10. apríl 2015 rannsóknar lögreglu vegna gruns um að varnaraðili hefði beitt börnin alvarlegu ofbeldi og stendur sú rannsókn enn yfir. Samkvæmt gögnum málsins á lögregla meðal annars eftir að taka skýrslu að nýju af þremur elstu börnunum. Þá stendur til að varnaraðili gangist undir forsjárhæfnismat.

Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga skulu hagsmunir barna ávallt hafðir í fyrirrúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda. Eftir 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013, skal það sem barni er fyrir bestu ávallt hafa forgang, meðal annars þegar félagsmálastofnanir eða dómstólar gera ráðstafanir sem varða börn. Samkvæmt b. lið 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga getur barnaverndarnefnd, ef brýnir hagsmunir barns mæla með því, kveðið á um töku barns af heimili í allt að tvo mánuði til að tryggja öryggi þess eða til að unnt sé að gera viðeigandi rannsókn á barninu og veita því nauðsynlega meðferð og aðhlynningu. Þá segir í 1. mgr. 28. gr. laganna að telji barnaverndarnefnd nauðsynlegt að ráðstöfun samkvæmt b. lið 27. gr. þeirra standi lengur en þar er kveðið á um skuli hún gera kröfu um það fyrir héraðsdómi.

Fram er komið að þrjú elstu börnin eiga við alvarlegan hegðunarvanda að stríða. Þá liggur fyrir að barnaverndaryfirvöld hafa lengi reynt ýmis vægari úrræði en krafist er í máli þessu til að búa börnunum betri aðstæður, þar á meðal hafa átta meðferðaráætlanir verið gerðar í því skyni án tilætlaðs árangurs. Af því sem að framan er rakið um málavexti verður fallist á með sóknaraðila að brýnir hagsmunir barnanna mæli með vistun þeirra utan heimilis varnaraðila meðan rannsókn á málefnum þeirra stendur yfir og umrætt forsjárhæfnismat fer fram.

Að öllu framangreindu virtu er fullnægt skilyrðum b. liðar 1. mgr. 27. gr., sbr. 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga til að fallast á kröfu sóknaraðila um vistun barnanna B, C og D utan heimilis varnaraðila í sex mánuði frá 21. apríl 2015 að telja.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

Rétt er að kærumálskostnaður falli niður, en um gjafsóknarkostnað varnaraðila fyrir Hæstarétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Sóknaraðila, Barnaverndarnefnd Reykjavíkur, er heimilt að vista B, C og D utan heimilis varnaraðila, A, í sex mánuði frá 21. apríl 2015 að telja.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

Kærumálskostnaður fellur niður. Gjafsóknarkostnaður varnaraðila fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 350.000 krónur.