216/2006

M og K fengu leyfi til skilnaðar að borði og sæng í apríl 2003 og gerðu af því tilefni fjárskiptasamning. Þau hófu sambúð að nýju í júní það ár, en slitu samvistir í janúar 2006. M krafðist þess meðal annars að þær eignir sem skipt hafði verið með samningi hjónanna kæmu ekki til skipta nú með vísan til 111. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Talið var að túlka yrði ákvæðið svo að verið væri, að því er fjárskipti varðar, að leggja endurnýjaða sambúð hjóna að jöfnu við stofnun hjúskapar í öðrum tilvikum þar sem reyndi á 1. mgr. 104. gr. hjúskaparlaga. Óumdeilt var að um það bil tvö og hálft ár liðu frá því að sambúð M og K tókst á ný þar til þau slitu samvistir á nýjan leik. Þá var ekki talið að M hefði sýnt fram á að önnur skilyrði sem nefnd væru í 1. mgr. 104. gr. væru uppfyllt. Var því talið að beita bæri meginreglu hjúskaparlaga um helmingaskipti við fjárskiptin.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. apríl 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 31. mars 2006, þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningsefnum málsaðila í tengslum við fjárskipti milli þeirra vegna hjónaskilnaðar. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess að við skipti á þeim eignum og skuldum sem voru til staðar þegar aðilar fengu leyfi til skilnaðar að borði og sæng í apríl 2003 verði byggt á fjárskiptasamningi þeirra frá sama tíma og komi þær eignir því ekki til skipta nú. Þá krefst hann þess að við skipti á þeim eignum og skuldum sem til hafi orðið eftir að aðilar hófu að nýju sambúð í júní 2003 verði vikið frá helmingaskiptum í samræmi við 104. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 þannig að hvort þeirra taki það sem þau komu með í búið á því tímabili. Hann krefst einnig kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar. Komist rétturinn að þeirri niðurstöðu að einungis komi til skipta þær eignir sem myndast hafi í hjónabandi aðila eftir brottfall skilnaðar að borði og sæng fellst hún á kröfu sóknaraðila um að vikið verði frá helmingaskiptum á þeim eignum og krefst þess þá að íbúð að [...], verði metin eign hennar. Jafnframt krefst hún þá helmingshlutdeildar í þeim hjúskapareignum sóknaraðila sem ekki komu til skipta árið 2003, svo sem áunnum lífeyrisréttindum hans í Lífeyrissjóði [...] og eftir atvikum eignarhlutdeild hans í séreignasjóði. Verði niðurstaðan sú að einungis komi til skipta þær eignir sem myndast hafi í hjónabandi aðila eftir brottfall skilnaðar að borði og sæng, krefst hún þess til þrautavara að beitt verði helmingaskiptareglu við skipti á þeim eignum og beri henni þá helmingur úr skírri hjúskapareign sóknaraðila. Í öllum tilvikum krefst hún kærumálskostnaðar.

Svo sem fram kemur í hinum kærða úrskurði var samningur málsaðila um skilnaðarkjör, sem gerður hafði verið 28. febrúar 2003 og var samkvæmt 1. mgr. 44. gr. hjúskaparlaga skilyrði þess að skilnaður að borði og sæng yrði þá veittur, ekki meðal gagna málsins í héraði. Sóknaraðili hefur lagt samning þennan fyrir Hæstarétt. Í samningnum kemur fram um skiptingu eigna, að í hlut mannsins kom fyrirtækið [...]. Í hlut konunnar kom innbú hjónanna auk 366.489 króna, sem maðurinn skyldi greiða henni. Ekki eru aðrar eignir tilgreindar í samningnum.

Sóknaraðili reisir kröfu sína, um að eignir þær sem skipt var með samningi hjónanna 2003 skuli ekki koma til skipta nú, á 111. gr. hjúskaparlaga. Þar er að finna sérreglu um eignaskipti á milli hjóna, þegar svo stendur á að þau hafa fengið skilnað að borði og sæng, er leitt hefur til fjárskipta, en tekið saman aftur, en þá falla réttaráhrif skilnaðarins almennt niður samkvæmt síðari málslið 35. gr. laganna. Segir í 111. gr. að í slíku tilviki eigi við ákvæði 1. mgr. 104. gr. um eignir sem komið hafi í hlut maka við skiptin, og hann hefur flutt að nýju í hjúskapinn, komi til fjárskipta síðar milli hjónanna, eins og hér er raunin. Þetta ákvæði verður að túlka svo að verið sé, að því er fjárskipti varðar, að leggja endurnýjaða sambúð hjóna að jöfnu við stofnun hjúskapar í öðrum tilvikum, þar sem reynir á 1. mgr. 104. gr. laganna. Óumdeilt er að um það bil tvö og hálft ár liðu frá því sambúðin tókst á ný þar til málsaðilar slitu samvistir á nýjan leik. Sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á að önnur skilyrði sem nefnd eru í 1. mgr. 104. gr. séu uppfyllt. Verður ekki fallist á að við svo búið séu efni til að taka kröfur hans til greina heldur beri að beita meginreglu hjúskaparlaga um helmingaskipti við fjárskiptin nú. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest.

Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður