507/2004

V keypti með samningi í apríl 1998 rekstur tveggja veitingastaða í Reykjavík, sem reknir voru undir nafninu Hlöllabátar. Á árinu 2004 stundaði H veitingasölu í tveimur bifreiðum, undir merkjum Hlöllabáta samkvæmt heimild frá Hlöllabátum ehf., og síðar undir nafninu Hlölli. Krafðist V lögbanns gegn þessari veitingasölu H. Ljóst var samkvæmt samningnum að seljandi hugðist halda starfsemi sinni áfram jafnframt því að selja V hluta reksturs síns, auk þess sem ekkert átti að vera því til fyrirstöðu að hann tengdist nýjum veitingastöðum sambærilegum þeim sem verið var að selja þegar þrjú ár væru liðin frá kaupsamningi aðila. Þótti ekki í ljós leitt að Hlöllabátar ehf. hefðu veitt V víðtækari rétt en til svokallaðs nytjaleyfis samkvæmt 38. gr. vörumerkjalaga á nafninu Hlöllabátar. Þá hafði V heldur ekki leitt líkum að því að hann hafi öðlast rétt til heitisins Hlölli, sem H kvaðst nota við reksturinn. Var lögbannskröfu V því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut máli þessu til Hæstaréttar með kæru 10. desember 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 26. nóvember 2004, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að lagt yrði lögbann við því að varnaraðili starfrækti veitingasölu undir merkjunum „Hlöllabátar“ og/eða „Hlölli“, eða noti tákn, sem lík eru þeim vörumerkjum, við rekstur í bifreiðinni LR-255, Iveco Daily og tengivagninum TO-433, Wells Cargo TW-122 eða á öðrum stöðum svo að í bága fari við rekstur sóknaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 35. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að felld verði úr gildi ákvörðun sýslumanns í Reykjavík 22. september 2004 um að hafna kröfu hans um lögbann og lagt fyrir sýslumann að leggja lögbann við því að varnaraðili starfræki veitingasölu undir merkjum Hlöllabáta og/eða Hlölla eða noti í veitingastarfsemi sinni tákn sem lík eru þeim vörumerkjum, svo sem áður greinir. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdóms verði staðfestur og honum dæmdur kærumálskostnaður.

Samkvæmt kröfugerð varnaraðila gerir hann ekki fyrir Hæstarétti athugasemdir við framsetningu kröfugerðar sóknaraðila, svo sem gert var í héraðsdómi, og verður því ekki fjallað um frávísunarkröfu hans sem þar var til meðferðar.

I.

Sóknaraðili keypti með samningi 16. apríl 1998 rekstur veitingastaða að Ingólfstorgi 1 og Lækjargötu 2 í Reykjavík af Hlöllabátum ehf. Veitingastaðirnir voru reknir undir nafninu Hlöllabátar. Undanskilið kaupum þessum var veitingastaður sem rekinn var af seljanda undir sama nafni að Þórðarhöfða í Reykjavík auk þriggja staða utan Reykjavíkur. Kaupandi öðlaðist þó með samningnum forkaupsrétt og forleigurétt að veitingastaðnum að Þórðarhöfða. Seljanda var að öðru leyti næstu þrjú árin óheimilt að tengjast, eiga hlut í eða opna sjálfur veitingastaði sambærilega þeim sem verið var að selja. Kaupverð veitingastaðanna nam 38.000.000 krónum, en í kaupunum var fasteign sem metin var á 15.000.000 krónur. Kaupunum fylgdu öll tæki og áhöld veitingastaðanna og uppskriftir að gerð Hlöllabáta.

Sóknaraðili segir að í maí og júní 2004 hafi bifreiðin LR-255, Iveco Daily og tengivagninn TO-433, Wells Cargo TW-122 verið skráð á nafn Glitnis hf., en umráðamaður samkvæmt ökutækjaskrá sé varnaraðili. Ökutækin hafi verið merkt Hlöllabátum á öllum hliðum og í þeim fari fram veitingasala í Reykjavík og víðar undir merkjum Hlöllabáta og matseðill sé merktur með sama hætti. Varnaraðili mun hafa fengið leyfi hjá Hlöllabátum ehf. til að merkja ökutækin með greindum hætti og til að nýta uppskriftir að samlokum. Sóknaraðili segir að ekkert samband hafi verið haft við sig um þetta og kröfum sínum um að látið yrði af starfsemi þessari hafi ekki verið sinnt. Varnaraðili segist hafa hætt notkun auðkennisins Hlöllabátar og ætli sér ekki að taka það upp á ný. Hann noti í þess stað auðkennið Hlölli.

Sóknaraðili heldur því meðal annars fram að hann hafi öðlast rétt yfir óskráða vörumerkinu Hlöllabátar með kaupsamningnum 16. apríl 1998, en seljandi hafi rekið staðina undir þessu heiti allt frá 1986. Reisir hann rétt sinn á 2. mgr. 1. gr. samningsins og telur það ákvæði í samræmi við meginreglu 36. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki.

Varnaraðili byggir hins vegar á því að sóknaraðili eigi hvorki auðkennið né einkarétt á að nota það. Réttur sóknaraðila sé aðeins nytjaleyfi sem háð sé takmörkunum og skilyrðum. Þá skorti á það megin skilyrði lögbanns að varnaraðili noti merkið sem krafan snúi að eða að athöfnin sem banna eigi sé yfirvofandi. Hvað sem öðru líði hafi sóknaraðili engan rétt á nafninu Hlölli sem varnaraðili noti nú og hafi fulla heimild til nýtingar þess frá þeim sem með það fari.

II.

Ágreiningur er ekki um aðild málsins eða að varnaraðili leiði rétt sinn frá Hlöllabátum ehf., enda munu sömu aðilar standa að þessum fyrirtækjum að einhverju leyti. Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 verður lögbann lagt við byrjaðri eða yfirvofandi athöfn geri gerðarbeiðandi það sennilegt að athöfnin brjóti gegn lögvörðum rétti hans, að gerðarþoli hafi þegar hafist handa um athöfnina og að réttindi hans muni fara forgörðum eða verða fyrir teljandi spjöllum verði hann að bíða dóms um þau. Þá segir í 41. gr. laga nr. 45/1997 að unnt sé að krefjast lögbanns við athöfn sem þegar er hafin eða er sannanlega yfirvofandi og brýtur eða mun brjóta gegn vörumerkjarétti. Sóknaraðili þarf því að gera það sennilegt að rekstur varnaraðila brjóti í bága við rétt þann sem honum var veittur með samningi við Hlöllabáta ehf. með kaupsamningi 16. apríl 1998. Í 2. mgr. 1. gr. samningsins segir: „Afnotaréttur af nafninu Hlöllabátar fylgja með í kaupum þessum. Þá fylgja með uppskriftir af gerð Hlöllabáta og heimild til framleiðslu og sölu þeirrar vöru á ofangreindum stöðum og öðrum sem kaupandi kann að starfrækja.“ Að framan er því lýst að seljandi hugðist halda starfsemi sinni áfram jafnframt því að selja sóknaraðila hluta reksturs síns. Þá átti ekkert að vera því til fyrirstöðu að hann tengdist veitingastöðum sem væru sambærilegir þeim sem verið var að selja þegar þrjú ár væru liðin frá kaupsamningi aðila. Þegar tilvitnað ákvæði samningsins er skýrt samkvæmt orðalagi sínu, önnur ákvæði samningsins virt og jafnframt litið til aðstöðu samningsaðila í heild er ekki í ljós leitt að Hlöllabátar ehf. hafi veitt sóknaraðila víðtækari rétt en til svokallaðs nytjaleyfis samkvæmt 38. gr. 45/1997 á nafninu Hlöllabátar. Þá hefur sóknaraðili heldur ekki leitt líkum að því að hann hafi öðlast rétt til heitisins Hlölli, sem varnaraðili kveðst nota við reksturinn.

Samkvæmt framansögðu hefur sóknaraðili ekki gert það nægilega sennilegt að starfsemi varnaraðila brjóti gegn lögvörðum rétti hans þannig að hann fái lagt lögbann við rekstri varnaraðila.

Niðurstaða héraðsdóms er því staðfest svo og málskostnaðarákvörðun hans.

Samkvæmt þessari niðurstöðu er rétt að sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað, svo sem nánar greinir í dómsorði.