58/2009

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stjúpdóttur sinni, A, sbr. 1. mgr. 201. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa á árunum 2004 til 2007, er hún var 11 til 14 ára, tvisvar til þrisvar sinnum í viku haft samræði við hana. Fullsannað þótti með trúverðugum framburði A, vitnisburði og vottorði læknis um líkamlegt ástand hennar og forstöðumanns Barnahúss um andlegt ástand hennar, auk vitnisburðar móður hennar um andlegt ástand hennar og samskipti hennar við X, að X hafi framið þann verknað sem lýst var í ákæru, þó þannig að talið var að hann hafi haft samfarir nokkuð reglulega við A á umræddu tímabili. Tók Hæstiréttur fram að við mat á sönnun sakargifta samkvæmt ákæru hafi ekki skipt máli að systir X hafi borið um kynferðislega tilburði hans gagnvart sér þegar hún hafi verið barn að aldri og X hafi viðurkennt það að vissu marki. Talið var að X ætti sér ekki málsbætur. Hann hafi með háttsemi sinni brotið mjög alvarlega gegn barni sem honum hafi verið treyst og trúað fyrir í mörg ár með þeim afleiðingum að hann hafi rúið barnið æsku sinni og þeim möguleika að lifa eðlilegu lífi í sátt við sjálfa sig, aðra og umhverfi. Hann hafi misnotað gróflega þann trúnað sem A hafi sýnt honum og þá virðingu sem hún hafi borið fyrir honum sem uppalanda. Þá hafi brotin átt sér stað á heimili A þar sem hún hafi átt að eiga öruggt skjól og vernd fyrir slíkri misnotkun. Hafi brotin verið til þess fallin að valda henni verulegum skaða og hafi X átt að vera það fyllilega ljóst. Þá var við ákvörðun refsingar litið til nýrrar 3. mgr. sem bætt var við 70. gr. almennra hegningarlaga á tímabilinu og þess að brot X voru að hluta framin eftir gildistöku laga sem breyttu 1. mgr. 201. gr. og 1. mgr. 202. gr. laganna. Var refsing X ákveðin fangelsi í átta ár. Þá þótti hann með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til A sem ákveðnar voru 2.500.000 krónur

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 12. janúar 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða, en refsing hans þyngd.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 5.000.000 krónur með vöxtum og dráttarvöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

Við mat á sönnun sakargifta samkvæmt ákæru skiptir ekki máli að systir ákærða hafi borið um kynferðislega tilburði hans gagnvart sér þegar hún var barn að aldri og að ákærði hafi viðurkennt það að vissu marki. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota til refsiákvæða, en skilja verður niðurstöðu héraðsdóms svo að sannað hafi verið talið að ákærði hafi haft samfarir nokkuð reglulega við A frá árinu 2004 til októbermánaðar 2007 og að hann sé sakfelldur fyrir þá háttsemi.

Með 1. gr. laga nr. 27/2006, sem öðlaðist gildi 3. maí 2006, var bætt 3. mgr. við 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Verður tekið mið af þeirri breytingu við ákvörðun refsingar ákærða fyrir háttsemi hans eftir gildistöku laganna. Þá verður varðandi refsingu ákærða að líta til þess að brot hans voru að hluta framin eftir 4. apríl 2007, en þá öðluðust gildi lög nr. 61/2007, sem meðal annars breyttu ákvæðum 1. mgr. 201. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða hans um refsingu ákærða staðfest.

Með vísan til þeirra forsendna sem raktar eru í héraðsdómi og að teknu tilliti til dómaframkvæmdar Hæstaréttar eru miskabætur til A hæfilega ákveðnar 2.500.000 krónur með vöxtum eins og í héraðsdómi greinir.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvæði héraðsdóms um refsingu ákærða, X, og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði A 2.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. apríl 2004 til 13. desember 2008, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 544.814 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kvk-ef G-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 124.500 krónur.