38/2009

M krafðist þess að honum yrði dæmd forsjá dóttur sinnar og K. Undir rekstri málsins í héraði hafði verið aflað matsgerðar dómkvadds sálfræðings um stöðu og líðan barnsins, tengsl þess við foreldra sína og hæfi þeirra til að fara með forsjá þess. Talið var að þótt fallast mætti á með héraðsdómara að nokkrir hnökrar væru á matsgerðinni stæði óhögguð sú niðurstaða hennar að vegna getu til að eiga tjáskipti á íslensku væri K fremur en M fært að aðstoða barnið í námi og sinna samstarfi við skóla. Þá væri óhögguð niðurstaða matsgerðarinnar að K hefði betra innsæi í þarfir barnsins. Enn fremur var talið að líta yrði til þess að vegna búsetu barnsins hjá K yrði högum þess nokkuð raskað ef M yrði fengin forsjá. Var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að K færi með forsjá dóttur aðila. Einnig var staðfest niðurstaða héraðsdóms um inntak umgengnisréttar M við barnið og var M gert að greiða einfalt meðlag með barninu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. janúar 2009. Hann krefst þess að sér verði dæmd forsjá dóttur aðila, A, og að ákveðið verði hvernig umgengni hennar við stefndu verði háttað. Hann krefst þess einnig að stefndu verði gert að greiða sér meðlag til framfærslu stúlkunnar eins og barnalífeyrir er ákveðinn hverju sinni til 18 ára aldurs. Verði stefndu dæmd forsjá dóttur aðila er þess krafist að kveðið verði á um umgengni áfrýjanda við hana og að honum verði aðeins gert að greiða einfalt meðlag með henni. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en því að ákvörðun héraðsdóms um umgengni áfrýjanda við dóttur aðila verði breytt þannig að regluleg umgengni verði aðra hvora helgi frá föstudegi til mánudagsmorguns. Jafnframt krefst stefnda málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Stefnda hefur ekki fyrir sitt leyti áfrýjað héraðsdómi til að fá breytt ákvörðun héraðsdóms um inntak umgengnisréttar eða málskostnað. Koma kröfur hennar er að þeim atriðum lúta því ekki til frekari álita hér fyrir dómi.

Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi var undir rekstri málsins í héraði aflað matsgerðar dómkvadds sálfræðings, um stöðu og líðan dóttur aðilanna, tengsl hennar við foreldra sína og hæfi þeirra til að fara með forsjá hennar. Þótt fallast megi á með héraðsdómara að nokkrir hnökrar séu á matsgerðinni stendur óhögguð sú niðurstaða hennar að vegna getu til að eiga tjáskipti á íslensku sé stefndu fremur en áfrýjanda fært að aðstoða barnið í námi og sinna samstarfi við skóla, sem sé mikilvægt í ljósi hegðunarerfiðleika þess, en áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að hann hafi nægilega kunnáttu í málinu. Það er og óhögguð niðurstaða matsgerðarinnar að stefnda hafi betra innsæi í þarfir barnsins í bráð og lengd. Þá verður að líta til þess að vegna búsetu barnsins hjá stefndu að undanförnu yrði högum þess nokkuð raskað ef áfrýjanda yrði fengin forsjá. Áfrýjandi reisir kröfu sína um forsjá meðal annars á þeirri málsástæðu að stefnda muni, fái hún forsjá barnsins, fara með það til Tyrklands. Í þeim efnum er þess að gæta að sú staða hlýtur einnig að vera uppi að því er áfrýjanda varðar fái hann forsjána og verður ekkert fullyrt í ljósi núverandi aðstæðna hvor aðila sé líklegri til að flytja búferlum. Verður samkvæmt þessu staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að stefnda fari með forsjá dóttur aðila.

Fyrir Hæstarétt hafa verið lögð gögn um störf áfrýjanda og tekjur 2008 og það sem af er árinu 2009. Af þeim er ljóst að áfrýjanda hefur verið sagt upp starfi, sem hann gegndi meðan málið var rekið í héraði, tekjur hans hafa lækkað til muna og óvissa ríkir um þær á næstunni. Eru því ekki efni til að gera honum að greiða meira en einfalt meðlag með stúlkunni.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur að því er varðar umgengni áfrýjanda við dóttur sína.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest. Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað stefndu fer eins og nánar segir í dómsorði.

Það athugast að héraðsdómara hefði verið rétt að kalla til sérfróða meðdómsmenn eins og málið lá fyrir. Þá gætti dómarinn ekki að því að samkvæmt 1. mgr. 44. gr. barnalaga nr. 76/2003 bar að tiltaka í dómsorði hvort áfrýjun dómsins frestaði réttaráhrifum hans.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að áfrýjanda, M, ber að greiða einfalt meðlag með dóttur sinni, A, eins og það er ákveðið hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins, frá 1. desember 2007 til fullnaðs 18 ára aldurs hennar.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu, K, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 350.000 krónur.