378/2003

Verktakinn V krafði R, sem boðið hafði út verkið, um greiðslu samkvæmt samþykktu tilboði. R neitaði að greiða fyrir tiltekinn verklið með vísan til þess að hann hafi verið í tilboðsskrá fyrir mistök og ætti sér hvorki stoð í verklýsingu né teikningum samkvæmt útboðsgögnum. Við úrlausn málsins var litið til þess að þegar R tók tilboði V gerði R engar athugasemdir við tilboðsgerð V eða útfyllingu tilboðsskrár af hálfu V. Ekki lék vafi á því að V bauð í framkvæmd verksins með þeim hætti sem ætlast var í verklýsingu. Þá var óumdeilt að V hafði lokið verkinu í samræmi við umræddan lið í verklýsingu. Var krafa V samkvæmt þessu tekin til greina að fullu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. september 2003. Hann krefst þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Til vara krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér 2.632.779 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 af 4.270.211 krónum frá 19. júní 2001 til 1. júlí sama árs og samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 13. desember sama árs en af 2.632.779 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður látinn niður falla.

Í júnímánuði 2000 var á vegum stefnda boðið út verk, sem nefnt var í útboðsgögnum „Eiðsgrandi stígur, regnvatnsræsi og frágangur.“ Stefndi gerði tilboð í verkið 6. júlí sama árs að fjárhæð 23.466.250 krónur. Reyndist hann lægstbjóðandi og var tilboði hans tekið. Var verksamningur undirritaður af aðilum 6. september 2000. Aðila greinir á um greiðslu vegna eins þáttar verksins, sem laut að fyllingu í umræddan stíg og þjöppun hennar.

Útboðsgögn voru gerð af Hönnun hf. fyrir stefnda. Í yfirliti yfir verkið í verklýsingu kemur fram að stígur sá meðfram Eiðsgranda, er gera skyldi, væri 1207 metra langur og þrír metrar á breidd. Að auki skyldi gera 127 metra langa og 2,5 metra breiða tengistíga auk 10 metra langrar og eins metra breiðrar aðkomu að dælubrunni. Loks skyldi lagfæra 90 metra kafla af áður gerðum stíg við Ánanaust, sem hafði skemmst. Í lið 1.4 í verklýsingu var fjallað um fyllingu í stíginn og þjöppun. Var þar vísað til þess að uppbygging stígsins væri sýnd á teikningu, en teikningar töldust til útboðsgagna samkvæmt útboðslýsingu. Skyldi fylla með bögglabergi frá yfirborði óhreyfðs lands eða botni uppúrtektar í hæð sem væri 50 mm undir endanlegu yfirborði á stíg. Síðan var fjallað um þær kröfur sem gerðar væru til bögglabergsins í fyllingunni og þjöppunar þess. Að lokinni þjöppun skyldi ekki muna meiru en 20 mm á yfirborði og réttri hæð. Síðan sagði: „Heimilt er að efnið sé forunnið 0-150 mm, en reynist þá yfirborð fyllingarinnar ójafnt eða opið skal fínjafna yfirborð með lagi af mulningi 0-25 mm, sem skal vera eins þunnt og kostur er og valta yfir ...“ Þá var tekið fram að á staðnum væri bögglaberg í dálitlu magni, sem nýta skyldi til fyllingar. Á teikningunni, sem vísað var til, sést að gert var ráð fyrir að 50 mm malbikslag kæmi ofan á fyllinguna. Meðal útboðsgagna var svonefnd tilboðsskrá, sem bjóðendur skyldu samkvæmt lið 0.4.1 í útboðslýsingu fylla út eins og texti hennar segði til um. Liður 2.4 í tilboðsskránni bar fyrirsögnina „Fylling í stíg og þjöppun“ en í honum voru tveir undirliðir. Annars vegar „Fylling með bögglabergi“ 2660 rúmmetrar og hins vegar „Fylling með efni á staðnum“ 400 rúmmetrar. Í lið 2.7 í tilboðsskránni, sem bar fyrirsögnina „Breikkun Eiðsgranda, mulinn ofaníburður“, voru fjórir undirliðir. Hinn síðasti þeirra var nefndur „Mulinn ofaníburður, Stígur“ og við hann var tilgreind talan 4.380 fermetrar.

Þegar áfrýjandi bauð í verkið fyllti hann, eins og ráð var fyrir gert, út eyðublað fyrir tilboðsskrána, þar á meðal lið 2.4. Færði hann einingarverðið 850 krónur og fjárhæðina 2.261.000 krónur í fyrri undirliðinn um fyllingu með bögglabergi en einingarverðið 400 krónur og fjárhæðina 160.000 krónur í þann síðari um fyllingu með efni á staðnum. Í undirliðinn „Mulinn ofaníburður, Stígur“ í lið 2.7 færði hann einingarverðið 600 krónur og fjárhæðina 2.628.000 krónur. Á öllum stigum málsins hefur áfrýjandi verið sjálfum sér samkvæmur um það að með tilboði í lið 2.4 hafi hann boðið í bögglabergsfyllinguna en með tilboðinu í áðurnefndan þátt í lið 2.7 hafi hann boðið í jöfnun yfirborðs og holufyllingu með mulningi. Eins og að framan er rakið tók stefndi tilboðinu og gerði hann engar athugasemdir við tilboðsgerð áfrýjanda eða útfyllingu tilboðsskrár af hans hálfu. Stefndi hefur haldið því fram að áðurgreindur þáttur í lið 2.7 hafi verið í tilboðsskránni vegna mistaka. Hafi upphaflega átt að hafa 50 mm jöfnunarlag af muldum ofaníburði ofan á bögglaberginu undir malbikslaginu á stígnum. Frá þessu hafi verið horfið áður en til útboðs kom. Hafi þá átt að fella niður margnefndan undirlið í lið 2.7 á tilboðsskránni og láta lið 2.4 taka til allra verkþátta við fyllingu og þjöppun stígsins. Þar sem þetta hafi ekki verið gert telur stefndi misræmi milli verklýsingar og teikninga annars vegar og tilboðsskrár hins vegar. Þessi afstaða kom fyrst fram af hálfu þess starfsmanns Hönnunar hf., sem annaðist eftirlit með verkinu fyrir stefnda, á verkfundi 7. september 2000. Hafa aðilar deilt um það æ síðan hvort áfrýjandi eigi rétt til greiðslu samkvæmt þessum þætti í lið 2.7 vegna yfirborðsjöfnunar og holufyllingar eða hvort greiðsla fyrir þennan lið skyldi niður falla vegna þess að ekki hafi við endanlega gerð útboðsgagna verið reiknað með 50 mm jöfnunarlagi af muldum ofaníburði.

Tilboðsskráin var þess efnis sem raun ber vitni fyrir mistök að því er stefndi, sem lét gera hana, heldur fram. Samkvæmt áðurnefndri verklýsingu var þó ljóst að verkið skyldi vinna á þann hátt að reyndist yfirborð bögglabergsins ójafnt eða opið skyldi fínjafna það með lagi af mulningi. Þannig var verkið skilgreint af hálfu stefnda og ljóst er af gögnum málsins að áfrýjandi jafnaði og holufyllti yfirborðið með þessum hætti við framkvæmd verksins. Hefur stefndi enga skýringu gefið á því hvar gert væri ráð fyrir jöfnunarlagi þessu í útboðsskránni ef margnefndur þáttur í lið 2.7 félli brott. Eftir að tilboð voru opnuð hljóta þau að hafa verið yfirfarin rækilega af hálfu stefnda. Hefur hann enga haldbæra skýringu fært fyrir því að þessi mistök, ef þá um þau var að ræða, fóru fram hjá honum við þá yfirferð, en fyrir liggur að í öðrum tilboðum í verkið var einnig boðið í þennan þátt. Þeim mun frekar var ástæða til að gefa þessu gætur þegar haft er í huga að í tilboðsskránni var gert ráð fyrir að efnismagn í þennan þátt liðar 2.7 yrði tiltekið í fermetrum, sem bendir til þess að um þunnt jöfnunarlag væri að ræða, sem erfitt væri að tilgreina í rúmmáli, en aðrir hlutar fyllingarinnar voru eins og að framan er rakið tilgreindir í rúmmetrum. Óumdeilt er að áfrýjandi lauk verkinu í samræmi við framangreindan lið 1.4 í verklýsingu. Enda þótt stefndi telji að mistök hafi orðið við frágang útboðsgagna getur ekki leikið vafi á því að áfrýjandi bauð í framkvæmd verksins með þeim hætti sem ætlast var til í verklýsingu og með þeirri fjárhæð sem samanlagt kemur fram í fyrrgreindum tveimur þáttum í lið 2.4 í tilboðsskrá og lokaþætti í lið 2.7. Eru því engin efni til annars en að taka kröfu áfrýjanda að fullu til greina. Er hún er miðuð við það einingarverð, sem áfrýjandi bauð í lokaþátt liðar 2.7 á tilboðsskrá og að um hafi verið að ræða 4.388 fermetra eða 8 fermetrum meira en við var miðað í tilboði áfrýjanda. Hefur krafan ekki sætt tölulegum andmælum. Í ljósi þeirrar niðurstöðu, sem að framan getur, er ekki ástæða til að fallast á kröfu áfrýjanda um ómerkingu héraðsdóms, sem þó er réttilega reist á því að héraðsdómur hafi ekki leyst úr málinu á þeim grunni, sem áfrýjandi lagði að því. Samkvæmt þessu verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 2.632.779 krónur.

Áfrýjandi krefst dráttarvaxta af 4.270.211 krónum frá 19. júní 2001 til 13. desember sama árs, en af 2.632.779 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þann 19. júní 2001 gerði áfrýjandi stefnda reikning með fyrrgreindu fjárhæðinni. Verður upphafstími dráttarvaxta miðaður við dagsetningu reikningsins enda hefur stefndi ekki sýnt fram á að greiðsla samkvæmt honum hafi þá ekki verið í gjalddaga fallin samkvæmt ákvæðum útboðslýsingar og verkskilmála. Stefndi hefur andmælt því að greiða dráttarvexti af hærri fjárhæð en tildæmd verður vegna ágreinings aðila og hefur bent á að hann hafi fyrir útgáfu reikningsins ítrekað lýst sig reiðubúinn að greiða reikning fyrir þann hluta kröfunnar, sem óumdeildur var. Þar sem stefndi gat ekki gert að skilyrði fyrir greiðslu að honum yrði gerður sérstakur reikningur fyrir óumdeildum hluta kröfunnar verður dráttarvaxtakrafa áfrýjanda tekin til greina.

Stefndi verður dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Reykjavíkurborg, greiði áfrýjanda, Víkurverki ehf., 2.632.779 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 af 4.270.211 krónum frá 19. júní 2001 til 1. júlí sama árs og samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 13. desember sama árs en af 2.632.779 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.