667/2011

M krafði Þ um greiðslu skuldar sem lánveitandi á grundvelli samnings. Héraðsdómur taldi M ekki hafa sýnt fram á að hann færi með forræði þeirra hagsmuna sem um var deilt í málinu og sýknaði Þ vegna aðildarskorts. Fyrir Hæstarétti hélt M því fram að hann hefði ekki verið lánveitandi í viðskiptum aðila, heldur umsýslumaður fyrir annan aðila, hinn eiginlega lánveitanda. Var það niðurstaða Hæstaréttar, með vísan til 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991, að málsástæða þessi kæmist ekki að í málinu, enda yrði grundvelli þess þar með raskað. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu Þ.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. desember 2011. Hann krefst þess aðallega að stefndu verði gert að greiða sér 321.624 bandaríkjadali, til vara 124.000 bandaríkjadali, en að því frágengnu 60.000 bandaríkjadali, í öllum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. ágúst 2009 til greiðsludags, allt að frádregnum 4.000.000 krónum sem greiddar voru 4. september 2012. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms, en til vara lækkunar á kröfum áfrýjanda. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi fallið frá kröfu sinni á hendur V-kvk-þgf E-kvk-þgf L-kvk-þgf.

I

Áfrýjandi höfðaði mál þetta gegn stefndu og V-kvk-þgf E-kvk-þgf L-kvk-þgf í lok október 2009. Í héraðsstefnu var vísað til þess að aðilar málsins hafi 21. júlí 2009 undirritað „lánasamning“. Sagði í stefnunni að áfrýjandi hafi „sem lánveitandi“ ábyrgst að lána stefndu 60.000 bandaríkjadali gegn því að hún greiddi til baka 124.000 bandaríkjadali innan 21 dags frá útborgun lánsins. Þar sem stefnda hafi brotið gegn sérstökum skuldbindingum sínum samkvæmt samningnum og ekki sinnt greiðslukröfum væri áfrýjanda nauðugur sá kostur að innheimta kröfuna með atbeina dómstóla. Í stefnunni sagði ennfremur að til stuðnings „innheimtukröfu lánsins“ vísaði áfrýjandi til meginreglna samningaréttar sem og ákvæða fyrrgreinds samnings, auk meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga er fengi stoð í lögum nr. 50/2000 um lausafjárkaup og lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Frekari málsástæður og lagarök voru ekki færð fyrir kröfum áfrýjanda á hendur stefndu.

Stefnda krafðist aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi, en til vara sýknu af kröfum áfrýjanda. Var meðal annars tekið fram í greinargerð hennar í héraði að hún krefðist þess að vera „sýknuð af kröfu um endurgreiðslu þar sem skuldarasamband hafi aldrei komist á milli“ málsaðila.

Með úrskurði héraðsdóms 29. apríl 2011 var málinu vísað frá dómi, en Hæstiréttur felldi þann úrskurð úr gildi með dómi 15. júní 2011 í máli nr. 315/2011. Í framhaldi af því fór fram aðalmeðferð og að því búnu var málið dómtekið og héraðsdómur kveðinn upp, en þar var stefnda sýknuð af kröfum áfrýjanda sökum aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II

Í áfrýjunarstefnu er tekið fram að tilgangur áfrýjunar sé „að fá hnekkt því mati héraðsdóms að uppi sé aðildarskortur til sóknar.“ Þar segir ennfremur að áfrýjandi telji „að hann hafi gagnvart stefndu komið fram sem sjálfstæður samningsaðili í eigin nafni“. Leiði það „af grundvallarreglum um eðli umsýsluviðskipta og óskráðum reglum fjármunaréttar að löggerningar sem verða milli umsýslumanns og þriðja manns skapi ekki beint réttarsamband milli þriðja manns og umsýsluveitanda.“ Í greinargerð áfrýjanda segir „að það hafi ætíð verið ljóst að hann hafi ekki verið endanlegur lánveitandi milli aðila“ og hafi hann í raun starfað „eins og umsýsluaðili fyrir þriðja aðila.“ Hafi hann „komið fram sem umsýslumaður með heimild og fyrir reikning umsýsluveitanda.“ Með samningnum 21. júlí 2009 hafi stefnda „bakað sér skuldbindingu við áfrýjanda en ekki gagnvart umsýsluveitanda hans.“

Eins og rakið er að framan reisti áfrýjandi málatilbúnað sinn í héraði á þeirri málsástæðu að hann hafi sjálfur veitt stefndu lán og krafðist hann greiðslu úr hennar hendi á þeim grundvelli. Sú málsástæða að áfrýjandi hafi ekki verið lánveitandi, heldur umsýslumaður fyrir annan aðila, hinn eiginlega lánveitanda, og komið sem slíkur fram í lögskiptum við stefndu, var ekki höfð uppi í héraði, heldur var henni fyrst teflt fram í áfrýjunarstefnu og síðar í greinargerð áfrýjanda hér fyrir dómi. Þegar af þeirri ástæðu kemst þessi nýja málsástæða ekki að í málinu samkvæmt 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991, enda yrði grundvelli þess þar með raskað.

Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Miltex Corporation, greiði stefndu, Þ-kvk-þgf K-kvk-þgf H-kvk-þgf, 350.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.