104/2005

S krafði í málinu M um greiðslu yfirdráttarskuldar á tékkareikningi M. Eins og málið lá fyrir héraðsdómi kom eingöngu til skoðunar hvort lántakan teldist innan umboðs þáverandi skólastjóra M samkvæmt ákvæði í stofnsamþykkt M. Þrátt fyrir rúmar heimildir skólastjórans þótti ekkert í framkomnum gögnum málsins renna stoðum undir þá fullyrðingu að í umboði hans hafi falist heimild til að taka ákvarðanir um stórfelldar lántökur án atbeina stjórnar eða framkvæmdastjórnar. Var M því sýknaður af kröfu S. Fyrir Hæstarétti hélt S fram nýjum málsástæðum sem talið var að væru of seint fram bornar samkvæmt 2. mgr. 163. gr. laga um meðferð einkamála og komu því ekki til álita. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu M því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. mars 2005. Hann krefst þess að gagnáfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 27.272.173 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 27. febrúar 2003 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 24. maí 2005. Hann krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur um annað en málskostnað. Krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Í máli þessu krefur aðaláfrýjandi gagnáfrýjanda um greiðslu yfirdráttarskuldar á tékkareikningi þess síðarnefnda. Málavöxtum er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Í greinargerð aðaláfrýjanda til Hæstaréttar virðist á því byggt að þáverandi skólastjóri gagnáfrýjanda hafi haft prókúruumboð fyrir gagnáfrýjanda, sbr. þriðji kafla laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð. Við munnlegum málflutningi fyrir Hæstarétti hélt aðaláfrýjandi því einnig fram að í raun væri það ekki samningur um heimild til yfirdráttar og umboð til skólastjórans fyrrverandi til gerðar hans sem úrslitum réði í málinu. Krafa aðaláfrýjanda væri um uppsafnaðan yfirdrátt og því skipti einungis máli hvort sá sem ávísaði einstökum fjárhæðum af reikningnum hafi haft umboð gagnáfrýjanda til úttekta af honum. Þá byggði aðaláfrýjandi við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti á þeirri málsástæðu að eftir að þáverandi skólastjóra gagnáfrýjanda var sagt upp störfum og forsvarsmenn gagnáfrýjanda skýrðu aðaláfrýjanda frá því í ársbyrjun 2002 að þeir teldu hann ekki hafa haft umboð til að stofna til yfirdráttar, hafi reikningnum ekki verið lokað heldur hafi viðtakandi skólastjóri haldið áfram að ávísa af honum fram eftir árinu. Að vísu hafi yfirdráttur á reikningum ekki hækkað vegna innborgana gagnáfrýjanda, en samanlagðar úttektir af reikningnum á þessu tímabili hafi verið um 26 milljónir króna. Krafa aðaláfrýjanda varði fyrst og fremst þessar úttektir en ekki gerðir fyrrverandi skólastjóra, enda hafi innborganirnar gagnáfrýjanda á þessu tímabili gengið til greiðslu elstu skuldar á reikningnum.

Gagnáfrýjandi mótmælti þessum þremur málástæðum sem of seint fram komnum. Eins og skýrlega er rakið í héraðsdómi reisti aðaláfrýjandi málatilbúnað sinn í héraði á því að J-kk-nf Á-kk-nf R-kk-nf, þáverandi skólastjóri stefnda, hafi haft umboð samkvæmt 9. gr. stofnsamnings stefnda 14. desember 1999 til að afla yfirdráttarheimildar vegna fyrrnefnds tékkareiknings að fjárhæð 30.000.000 krónur. Kom því eingöngu til skoðunar í héraði hvort áðurnefnd lántaka væri innan umboðs skólastjórans samkvæmt því ákvæði. Framangreindar málsástæður eru því of seint fram bornar í Hæstarétti samkvæmt 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 17. gr. laga nr. 38/1994, og koma því ekki til álita.

Ekki verður talið að jafna megi umboði fyrrverandi skólastjóra samkvæmt 9. gr. stofnsamnings gagnáfrýjanda til prókúruumboðs samkvæmt 25. gr. laga nr. 42/1903. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.