118/2016

Þ ehf. hafði uppi endurkröfu á hendur G vegna skuldar samkvæmt lánssamningi sem aðilar höfðu, ásamt tveimur öðrum, gengist í óskipta sjálfskuldarábyrgð og Þ ehf. taldi sig hafa greitt á grundvelli ábyrgðar sinnar. Hæstiréttur vísaði til þess að í stefnu til héraðsdóms væri því ekki lýst hvernig Þ ehf. hefði greitt skuldina þannig að endurkrafa hefði stofnast á hendur G. Þótti þessi vanreifun svo veruleg að úr henni yrði ekki bætt undir rekstri málsins og var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. febrúar 2016. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 103.019.818 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. ágúst 2013 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi er mál þetta sprottið af samningi 24. nóvember 2006 um lán frá Kaupþingi banka hf. til Þreks Holding ehf. að fjárhæð 10.215.000 danskar krónur bundið gengi tveggja annarra erlendra gjaldmiðla. Til tryggingar láninu gengust málsaðilar ásamt B-kk-þgf K-x-x L-kk-þgf og Sportfitness ehf. í óskipta sjálfskuldarábyrgð. Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 21. október 2008 var lánssamningnum ráðstaðfað til Arion banka hf., sem þá hét Nýi Kaupþing banki hf. Sá banki framseldi síðan kröfuna með samningi 1. október 2009 til ALMC hf., sem þá hét Straumur-Burðarás Fjárfestingabanki hf.

Samkvæmt lánssamningnum átti að endurgreiða lánið með einni greiðslu 26. nóvember 2007. Með skilmálabreytingum sem samþykktar voru af þeim sem tekist höfðu á herðar ábyrgð á láninu var greiðslu þess frestað þrívegis, en samkvæmt þeirri síðustu átti að endurgreiða lánið 20. júlí 2009. Með bréfi ALMC hf. 13. október það ár var Þrek Holding ehf. tilkynnt að lánið væri fallið í gjalddaga og að það hefði verið umreiknað í íslenskar krónur samkvæmt heimild í samningnum. Afrit af þessu bréfi var sent til þeirra sem gengist höfðu í ábyrgð fyrir láninu.

Með úrskurði 12. janúar 2010 var bú áfrýjanda tekið til gjaldþrotaskipta. ALMC hf. lýsti tveimur kröfum í búið og var önnur þeirra vegna umrædds lánssamnings. Í kröfulýsingunni nam fjárhæð kröfunnar 309.059.454 krónum með áföllnum dráttarvöxtum frá 13. október 2009 til úrskurðardags. Af hálfu þrotabúsins var krafan samþykkt eins og henni var lýst.

Samkvæmt samningi um uppgjör kröfuréttinda 22. desember 2012 keypti Laugar ehf., sem mun vera systurfélag áfrýjanda, allar kröfur ALMC hf. á hendur áfrýjanda, Þrek Holding ehf. og fyrrgreindum B-kk-þgf K-x-x L-kk-þgf. Kaupverð þessara krafna nam 350.000.000 króna og fékk kaupandi lán fyrir öllu kaupverðinu frá seljanda með lánssamningi sem gerður var samhliða. Fyrir því láni voru settar ýmsar tryggingar þar á meðal var veitt veð í þeim kröfum sem ráðstafað var til Lauga ehf.

Skiptastjóri í þrotabúi áfrýjanda lauk skiptum þess 30. ágúst 2013 á grundvelli 2. mgr. 154. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem allar kröfur í búið hefðu verið afturkallaðar.

Hinn 24. október 2013 höfðaði Laugar ehf. mál á hendur stefnda og Sportfitness ehf. til heimtu greiðslu á lánssamningnum 24. nóvember 2006 á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar þeirra. Það mál var fellt niður 22. janúar 2014 en í kjölfarið var mál þetta höfðað á hendur stefnda 26. mars sama ár. Bú Sportfitness ehf. hafði þá verið tekið til gjaldþrotaskipta 7. þess mánaðar en það mun hafa verið eignalaust.

II

Áfrýjandi byggir málsókn sína á því að hann hafi á grundvelli ábyrgðar sinnar greitt kröfu samkvæmt lánssamningnum 24. nóvember 2006 að fjárhæð 309.059.454 krónur. Af þeim sökum geti hann beint endurkröfu sinni að stefnda sem jafnframt hefði gengist í ábyrgð fyrir greiðslu lánsins.

Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar gildir sú regla, þegar skuldarar kröfu eru fleiri en einn, að sá þeirra sem innir af hendi greiðslu til kröfuhafa öðlast endurkröfu á hendur samskuldurum sínum eftir innbyrðis réttarsambandi þeirra. Ef slík krafa verður höfð uppi stofnast hún fyrst við greiðslu skuldara til kröfuhafa.

Í stefnu til héraðsdóms kom það eitt fram að með samkomulagi áfrýjanda, Lauga ehf. og B-kk-ef K-x-x L-kk-ef annars vegar og ALMC hf. hins vegar hefði verið gengið frá uppgjöri af hálfu áfrýjanda á skuld samkvæmt lánssamningnum. Þannig var efni þess samkomulags ekki lýst nánar svo og hvernig áfrýjandi stóð skil á greiðslum eftir því þannig að endurkrafa stofnaðist á hendur stefnda. Var þó beint tilefni til að lýsa aðild áfrýjanda nánar í ljósi þess að Laugar ehf., sem fékk kröfu samkvæmt lánssamningum framselda, hafði skömmu áður höfðað mál á hendur stefnda þar sem byggt var á því að skuldin væri að öllu leyti ógreidd. Þessi vanreifun var svo veruleg að úr henni varð ekki bætt undir rekstri málsins og skiptir því ekki máli þótt síðar hafi verið bent á að krafan hafi í öllu falli verið greidd að hluta með tilteknum skuldajöfnuði milli áfrýjanda og Lauga ehf. og greiðslu frá þrotabúi áfrýjanda til ALMC hf., sem komið hafi til lækkunar á skuld Lauga ehf. við það félag. Samkvæmt þessu voru slíkir annmarkar á málatilbúnaði áfrýjanda í öndverðu að vísa verður málinu frá héraðsdómi.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað á báðum dómstigum eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi, ÞS69 ehf., greiði stefnda, G-kk-þgf Á-kk-þgf P-kk-þgf, samtals 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.