162/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Á um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að rökstuddur grunur léki á að X hefði framið fjölda brota frá því í desember 2012 er varðað gætu fangelsi. Þá yrði að telja hann líklegan til að halda uppteknum hætti áður en dómur yrði kveðinn upp í þeim sakamálum, sem þegar hafi verið höfðuð gegn honum, og þau mál sem til rannsóknar eru, yrðu til lykta leidd. Þá stæði 3. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 því ekki í vegi að fallist yrði á kröfu Á. Taldi Hæstiréttur því skilyrðum c. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála vera fullnægt. Með vísan til 1. mgr. 171. gr. og 2. mgr. 53. gr. laganna taldi Hæstiréttur brýnt að meðferð og rannsókn mála sem beindust að X yrði hraðað eins og kostur væri.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 5. mars 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 5. mars 2014 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að sæta gæsluvarðhaldi. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að varnaraðila verði gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 2. apríl 2014 klukkan 13.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Hinn 13. október 2013 var gefin út ákæra á hendur varnaraðila þar sem honum er gefið að sök að hafa 2. desember 2012 veist að A, barnsmóður sinni og fyrrverandi sambýliskonu, og slegið í höfuð hennar og síðar sama dag ruðst heimildarlaust inn í íbúð í tilteknu fjöleignarhúsi á [...] með því að brjóta gler í útidyrahurð þar sem hann hafi veist að henni og slegið undir höku hennar. Er þessi háttsemi talin varða við 1. mgr. 217. gr., 231. gr. og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og geta þessi brot hvert um sig varðað fangelsi.

Þá var 4. mars 2014 gefin út önnur ákæra á hendur varnaraðila þar sem hann er sakaður um fjölda brota. Í fyrsta lagi er hann ákærður fyrir gripdeild 16. og 24. maí 2013, sbr. 245. gr. almennra hegningarlaga. Í öðru lagi fyrir hótanir í garð A í september 2013, sbr. 233. gr. sömu laga. Í þriðja lagi fyrir líkamsárás á A og B 16. janúar 2014, sbr. 1. mgr. 217. gr. laganna. Í fjórða lagi fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum fíkniefna, sbr. 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. þeirra laga. Loks eru varnaraðila gefin að sök í ákærunni margendurtekin brot á nálgunarbanni gagnvart A, sem ákveðið hafði verið af lögreglustjóra, á tímabilinu frá 19. janúar til 6. febrúar 2014, sbr. 1. mgr. 232. gr. almennra hegningarlaga. Fangelsisrefsing getur legið við öllum þessum brotum, þar á meðal getur brot samkvæmt síðastnefnda ákvæðinu varðað fangelsi allt að einu ári eða tveimur árum ef um ítrekað eða stórfellt brot er að ræða.

Með úrskurði héraðsdóms 23. febrúar 2014, sem staðfestur var með dómi Hæstaréttar 25. sama mánaðar í máli nr. 135/2014 var varnaraðila gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 til 5. mars sama ár þar sem hann væri undir rökstuddum grun um að hafa lagt eld að íbúð A aðfaranótt 22. febrúar 2014 og þar með gerst sekur um brot á 164. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt 1. mgr. þeirrar lagagreinar varðar slíkt brot fangelsi ekki skemur en sex mánuði, en minnst tveggja ára fangelsi hafi sá, sem verkið vann, séð fram á að mönnum mundi vera af því bersýnilegur lífsháski búinn, sbr. 2. mgr. hennar.

Sóknaraðili krefst þess að varnaraðila verði gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli c. og d. liða 1. mgr. og 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Í kröfugerð hans kemur einnig fram að til viðbótar því, sem að framan greinir, séu til rannsóknar hjá lögreglu fleiri brot hans, þar á meðal brot gegn valdstjórninni, sbr. 106. gr. almennra hegningarlaga, fjársvik, sbr. 248. gr. sömu laga, og frekari brot gegn nálgunarbanni gagnvart A á tímabilinu 14. til 22. febrúar 2014, sbr. 232. gr. laganna. Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila um áframhaldandi gæsluvarðhald varnaraðila hafnað.

II

Samkvæmt c. lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 verður sakborningur úrskurðaður í gæsluvarðhald ef ætla má að hann muni halda áfram brotum meðan máli hans er ekki lokið, enda sé kominn fram rökstuddur grunur um að hann hafi gerst sekur um háttsemi sem fangelsisrefsing er lögð við. Með skírskotun til þess, sem að framan greinir, leikur rökstuddur grunur á að varnaraðili hafi framið fjölda brota sem varðað geta fangelsi. Af því sem rakið hefur verið verður að telja hann líklegan til að halda áfram uppteknum hætti áður en dómur verður kveðinn upp í þeim sakamálum, sem þegar hafa verið höfðuð gegn honum, og þau mál, sem til rannsóknar eru, verða til lykta leidd. Samkvæmt því er fullnægt skilyrðum umrædds lagaákvæðis til að taka kröfu sóknaraðila til greina. Ef varnaraðili verður sakfelldur fyrir þau brot, sem hann er sakaður um, er sennilegt að hann verði dæmdur í óskilorðsbundið fangelsi. Af þeim sökum stendur 3. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 því ekki í vegi að fallist verði á kröfuna. Með vísan til þessa verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og varnaraðila gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til 2. apríl 2014 eins og nánar greinir í dómsorði.

Í gögnum málsins kemur fram að 21. mars 2014 sé fyrirhuguð aðalmeðferð í máli því sem höfðað var gegn varnaraðila með ákærunni 13. október 2013. Samkvæmt 1. mgr. 171. gr. laga nr. 88/2008 ber að hraða meðferð þess máls og málsins sem höfðað var með ákærunni 4. mars 2014. Eftir 2. mgr. 53. gr. sömu laga er ennfremur skylt að ljúka svo skjótt sem kostur er rannsókn á öðrum sakargiftum sem beinast að varnaraðila. Er þetta sérstaklega brýnt á meðan hann sætir gæsluvarðhaldi.

Dómsorð:

Varnaraðili, X, skal sæta gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 2. apríl 2014 klukkan 13.