557/2007

Ó var ákærður fyrir ölvunarakstur en mætti ekki til þingfestingar málsins í héraði. Farið var með málið í samræmi við fyrirmæli 1. mgr. 126. gr. laga nr. 19/1991 og það dómtekið. Ó var síðan sakfelldur og dæmdur til greiðslu sektar og ökuleyfissviptingar í eitt ár. Ákæruvaldið áfrýjaði málinu og krafðist lengingar á sviptingu ökuleyfisins. Ó krafðist staðfestingar héraðsdóms og reisti málsvörn sína á því að ekki hefði verið rétt að leggja dóm á málið á grundvelli 1. mgr. 126. gr. laga nr. 19/1991, þar sem rannsókn málsins hefði verið ábótavant, en ekki hefði verið tekin af honum lögregluskýrsla þar sem veittar höfðu verið upplýsingar um kæruefnið, sbr. 1. mgr. 32. gr. laga nr. 19/1991. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að sakarefni málsins hefði verið einfalt og ekki talið að vanhöld hefðu verið á rannsókn lögreglu þannig að það gæti varðað frávísun þess. Skilyrði 1. mgr. 126. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 120. gr. sömu laga, voru talin vera fyrir hendi og því heimilt leggja dóm á málið án þess að Ó sækti þing. Ökuleyfissvipting Ó var lengd í tvö ár í samræmi við lögbundin lágmarksviðurlög samkvæmt 5. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þegar vínandamagn í blóði ökumanns er yfir 2.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu af hálfu ákæruvaldsins til Hæstaréttar 10. september 2007 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst þess að ökuleyfissvipting ákærða verði lengd.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms.

Krafa ákærða er byggð á því að ekki hafi verið tekin af honum lögregluskýrsla fyrir útgáfu ákæru þar sem honum hafi verið veittar upplýsingar um kæruefni, sbr. 1. mgr. 32. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Hafi hann því átt erfitt með að átta sig á ákæru málsins og þýðingu þess að sagt var að alkóhól í blóði hans hafi mælst 2,22‰. Hefði það verið útskýrt fyrir honum hefði hann óskað eftir nýrri alkóhólrannsókn á blóðsýninu en hann telur að fyrri rannsókn fái ekki staðist. Þegar litið sé til þess hvernig lögregla hagaði rannsókn málsins hafi verið óeðlilegt að leggja á málið dóm með vísan til 1. mgr. 126. gr. laga nr. 19/1991.

Samkvæmt lögregluskýrslu 5. mars 2007 var ákærði stöðvaður á Akureyri aðfararnótt 3. mars 2007 við akstur á bifreiðinni RU 263. Í skýrslunni kemur fram að ákærði, sem var ökumaður bifreiðarinnar, hafi verið mjög reikull í spori og undir greinilegum ölvunaráhrifum þegar hann steig út úr henni. Ákærði var þá látinn gefa öndunarpróf í S-D2 mæli sem sýndi 2.10‰. Hann var síðan handtekinn og honum gerð grein fyrir réttarstöðu sinni. Í skýrslunni kemur fram að alls óvíst sé hvort ákærði hafi skilið leiðbeiningar um réttarstöðu sína sökum ölvunar. Þá er einnig skráð í skýrsluna að tilgangslaust virtist að kynna ákærða upplýsingablað um réttarstöðu handtekinna manna. Var honum að endingu gerð grein fyrir réttarstöðu sinni munnlega. Læknir tók blóðsýni úr ákærða klukkan 05:35 og mældist alkóhól í blóði hans 2,22‰. Tilraun varð gerð til að taka lögregluskýrslu af ákærða klukkan 05.43. Í lok skýrslunnar var skráð: „Ökumaður var áberandi ölvaður og var búinn að gleyma því er sagt var við hann nokkrum mínútum áður.“ Að skýrslutöku lokinni var honum sleppt. Hann var ekki boðaður síðar til skýrslugjafar um málið hjá lögreglu.

Samkvæmt 112. gr. laga nr. 19/1991 mat lögreglustjórinn á Akureyri það svo, þegar hann gaf út ákæru í málinu 23. mars 2007, að rannsókn þess hjá lögreglu væri lokið og hún nægði til að taka ákvörðun um saksókn. Sakarefni málsins er einfalt og verða ekki talin þau vanhöld á rannsókn lögreglu að varðað geti frávísun þess, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar í máli nr. 213/1998 frá 4. júní 1998 sem birtur er í dómasafni réttarins það ár, bls. 2286.

Ákærða var í samræmi við 120. gr. laga nr. 19/1991 birt fyrirkall 5. maí 2007 þar sem greinir stað og stund þingfestingar ásamt áskorun til hans um að sækja þing. Þar er þess einnig skilmerkilega getið að fjarvist ákærða kunni að verða metin til jafns við það að hann viðurkenni brotið og að dómur kynni að ganga um málið þótt hann myndi ekki sækja þing, auk þess að heimildir til áfrýjunar slíks dóms væru takmarkaðar, sbr. 150. gr. laga nr. 19/1991.

Í greinargerð ákærða kemur fram að hann hafi, þegar honum var birt fyrirkall, ákveðið að mæta ekki enda hafi hann kannast við að hafa ekið undir áhrifum áfengis eins og lýst hafi verið í ákæru.

Þar sem ákærða hafði verið löglega birt fyrirkall og veittar leiðbeiningar um réttaráhrif þess sækti hann ekki þing og ætluð brot hans vörðuðu ekki þyngri viðurlögum en sekt og sviptingu réttinda voru öll skilyrði a. liðar 1. mgr. 126. gr. laga nr. 19/1991 uppfyllt til þess að leggja dóm á málið svo sem héraðsdómari gerði. Eins og málið var vaxið og í ljósi þeirra laga sem á reyndi valt niðurstaða þess um sakfellingu og refsiákvörðun á alkóhólmagni í blóði ákærða er hann var tekinn ölvaður við akstur. Það var á áhættu ákærða að ákveða að sækja ekki þing, en hefði hann gert það hefði honum gefist kostur á krefjast nýrrar alkóhólrannsóknar á því blóðsýni sem úr honum var dregið 3. mars 2007, færa fram varnir og gæta hagsmuna sinna.

Ákvæði héraðsdóms um sektarrefsingu ákærða er ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti og stendur það því óraskað. Ákærði verður sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu héraðsdóms samkvæmt þeim lögbundnu lágmarksviðurlögum sem lögð eru við því þegar vínandamagn í blóði stjórnanda ökutækis reynist yfir 2‰, sbr. 5. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Með þessari dómsniðurstöðu er leiðrétt viðurlagaákvörðun hins áfrýjaða dóms í samræmi við 5. mgr. 102. gr. umferðarlaga og er því rétt að áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvæði héraðsdóms um sektarrefsingu ákærða, Ó-kk-ef V-kk-ef, skal vera óraskað.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu héraðsdóms 29. maí 2007.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.