207/2007

Með munnlegum samningi tók S að sér að vinna tiltekin verk við fasteign B fyrir ákveðið tímagjald. Ágreiningur reis milli aðila um hvort tímagjaldið væri með eða án virðisaukaskatts. Þá taldi S að B ætti eftir að greiða fyrir vinnu í nóvember og desember 2003. B áleit að ákveðnir annmarkar hefðu verið á verkinu auk þess sem hann hefði verið krafinn um greiðslu fyrir fleiri tíma en eðlilegt var. Þá mótmælti hann kröfu S vegna verksins í nóvember og desember 2003. S hafði ekki gefið út formlega reikninga vegna verksins og ekki hafði verið vikið að virðisaukaskatti á uppgjörsblöðum frá honum. Samkvæmt 32. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup bar honum að tilgreina öll innifalin opinber gjöld í verðinu. Með hliðsjón af þessu var B sýknaður af kröfu S varðandi umsamið tímagjald. B var hins vegar ekki talinn hafa sýnt fram á annmarka á verkinu eða að S hefði krafið hann um greiðslu fyrir of marga tíma. Þá var ekki talið að S ætti að bera ábyrgð á vinnu málara eða múrara þannig að unnt væri að fallast á kröfu B á hendur honum vegna ofgreiðslu til þeirra. Þá var B sýknaður að svo stöddu um greiðslu vegna vinnu í nóvember og desember 2003 enda hefði S ekki gefið út reikning vegna þeirrar vinnu fyrr en eftir áfrýjun héraðsdóms og sá reikningur verið án virðisaukaskattsnúmers og ekki samrýmst 34. gr. laga nr. 42/200 þrátt fyrir kröfu B um slíkan reikning. Dráttarvaxtakröfum beggja aðila var vísað frá dómi þar sem í þeim var hvorki vísað til ákveðins vaxtafótar eða til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. apríl 2007. Hann krefst þess í aðalsök að gagnáfrýjandi greiði sér 1.976.348 krónur með „dráttarvöxtum“ frá 5. mars 2003 á nánar tilgreindum dögum til greiðsludags. Þá krefst hann sýknu í gagnsök. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 27. júní 2007. Hann krefst sýknu í aðalsök og málskostnaðar fyrir Hæstarétti. Í gagnsök krefst hann þess að aðaláfrýjandi greiði sér 3.745.516 krónur með „dráttarvöxtum skv. lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu“ frá 31. maí 2005 til greiðsludags og málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

I

Eins og nánar kemur fram í héraðsdómi stóð vinna aðaláfrýjanda að umræddu verki við fasteign gagnáfrýjanda að Ægissíðu 72 í Reykjavík frá því í febrúar 2003 til loka þess árs. Gerður var munnlegur samningur um verkið. Aðaláfrýjandi gerir kröfu um 2.739 krónur fyrir hverja vinnustund, eða 2.200 krónur að viðbættum 539 krónum vegna virðisaukaskatts. Þá krefur aðaláfrýjandi gagnáfrýjanda um greiðslu sem hann kveður vera vangoldna vegna verksins í nóvember og desember 2003. Gagnáfrýjandi kveður umsamið tímagjald hins vegar hafa verið 2.200 krónur, auk þess sem hann mótmælir kröfu vegna verksins í nóvember og desember 2003 og krefst jafnframt greiðslu úr hendi aðaláfrýjanda vegna ofgreiddra verklauna. Kröfugerð aðila er nánar lýst í héraðsdómi.

Fyrir Hæstarétti hefur aðaláfrýjandi fallið frá kröfu um að gagnáfrýjanda verði gerð réttarfarssekt samkvæmt ákvæðum XXII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II

Kröfugerð beggja aðila um dráttarvexti er hagað með þeim hætti að annars vegar lætur aðaláfrýjandi hjá líða að vísa til lagaákvæða þar um, en hins vegar hefur gagnáfrýjandi einvörðungu uppi almenna tilvísun til laga nr. 38/2001. Samkvæmt d. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal í stefnu greina svo glöggt sem verða má dómkröfur þar á meðal um vexti. Sambærilegt ákvæði eldri laga var skýrt svo að dráttarvextir verði ekki dæmdir nema vaxtafótur sé tilgreindur í stefnu, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 216/1982, sem birtur var í dómasafni 1983 bls. 2200. Í 11. gr. laga nr. 38/2001 er að finna heimild sem víkur frá þessum kröfum en þar kemur meðal annars fram að sé krafist dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna megi dæma slíka vexti, enda þótt hundraðshluti þeirra sé ekki tilgreindur í stefnu. Þar sem dráttarvaxtakröfur aðila eru hvorki markaðar með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísun til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 verður ekki hjá því komist að vísa þeim frá héraðsdómi án kröfu.

Um viðskipti aðila gilda lög nr. 42/2000 um þjónustukaup samkvæmt 2. tölulið 1. mgr. og 3. mgr. 1. gr. laganna. Samkvæmt 32. gr. laganna skulu í tilgreindu verði innifalin öll opinber gjöld nema neytandi hafi sannanlega haft vitneskju um að þau væru það ekki. Eins og nánar er rakið í héraðsdómi fóru greiðslur fram samkvæmt uppgjörsblöðum aðaláfrýjanda í hverjum mánuði frá febrúar til október 2003. Á blöðum þessum var tímagjald aðaláfrýjanda, sem er virðisaukaskattskyldur aðili, sagt vera 2.200 krónur fyrir hverja klukkustund og kvittar aðaláfrýjandi fyrir greiðslur. Ekkert er þar tekið fram um virðisaukaskatt og voru formlegir reikningar ekki gefnir út. Það var hins vegar ekki fyrr eftir að ágreiningur reis með aðilum í lok árs 2003 að krafa kom fram frá aðaláfrýjanda um hærri greiðslu tímagjalds og þá ekki fyrr en liðið var á árið 2004. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, er fallist á niðurstöðu hans varðandi umsamið tímagjald.

Héraðsdómur, er skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, reisir niðurstöðu sína um verkið á matsgerð dómkvaddra manna sem staðfestu hana fyrir dómi. Gagnáfrýjandi hefur hvorki með nýrri matsgerð né á annan hátt lagt grunn að því að þessari niðurstöðu verði hnekkt varðandi kröfu í gagnsök. Að þessu athuguðu, en að öðru leyti með skírskotun til forsendna héraðsdóms, verður hann staðfestur um kröfu gagnáfrýjanda í gagnsök.

Óumdeilt er að aðaláfrýjandi vann að verkinu fyrir gagnáfrýjanda í nóvember og desember 2003 þótt aðilar deili um umfang þeirrar vinnu. Hann hefur ekki fengið greitt sérstaklega fyrir þann hluta verksins. Í gögnum málsins er bréf gagnáfrýjanda þar sem hann krefur aðaláfrýjanda um sundurliðun og gögn vegna efniskaupa og vinnu í nóvember og desember 2003. Bréfið er ódagsett en óskað var eftir að þessar upplýsingar bærust fyrir 15. febrúar 2005. Það var hins vegar ekki fyrr en eftir uppkvaðningu héraðsdóms að aðaláfrýjandi gerði gagnáfrýjanda reikning vegna umrædds tímabils. Sá reikningur er án virðisaukaskattsnúmers og ekki í samræmi við ákvæði 34. gr. laga nr. 42/2000. Samkvæmt 2. mgr. greinarinnar ber gagnáfrýjanda ekki skylda til að greiða aðaláfrýjanda fyrr en hann hefur fengið reikning í samræmi við ákvæði 1. mgr. greinarinnar og gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Samkvæmt þessu eru framangreind skilyrði ekki uppfyllt þannig að gagnáfrýjanda verði gert að greiða umþrætta skuld vegna þeirra verkþátta sem unnir voru í nóvember og desember 2003. Því ber að sýkna gagnáfrýjanda að svo stöddu af þessari kröfu aðaláfrýjanda, samkvæmt 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991.

Að fenginni þessari niðurstöðu verður ákvæði héraðsdóms um málskostnað staðfest, en hvor aðila skal bera sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Kröfu aðaláfrýjanda, S-kk-ef Þ-kk-ef, á hendur gagnáfrýjanda, B-kk-ef Ó-kk-ef, um dráttarvexti er vísað frá héraðsdómi.

Kröfu gagnáfrýjanda á hendur aðaláfrýjanda um dráttarvexti er vísað frá héraðsdómi.

Gagnáfrýjandi er sýkn að svo stöddu af kröfu aðaláfrýjanda vegna verks við fasteignina Ægissíðu 72, Reykjavík, tímabilið nóvember og desember 2003, en að öðru leyti skal hinn áfrýjaði dómur vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.