508/2014

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 226. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haldið A nauðugri í íbúð hennar í fimm klukkustundir að morgni jóladags 2013, uns A tókst að flýja úr íbúðinni og leita skjóls hjá nágranna, og hótað A og dóttur þeirra lífláti. Þá var X einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. og 1. mgr. 194. gr. sömu laga gagnvart A á fyrrgreindum tíma, en var á hinn bóginn sýknaður af öðru broti gegn 233. gr. laganna, enda yrði X ekki gert refsing öðru sinni fyrir sama brot. Var síðastgreindum sakargiftum um hótanir því vísað frá héraðsdómi. Loks var X sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga með því að hóta tilgreindum lögreglumanni, sem var á vettvangi við skyldustörf, að beita hnífi gegn lögreglu reyndi hún inngöngu. Héraðsdómur sýknaði X hins vegar af ákæru um að hafa jafnframt hótað því að hann myndi ganga frá fjölskyldu áðurgreinds lögreglumanns og kom sú niðurstaða ekki til endurskoðunar fyrir réttinum. Við ákvörðun refsingar X var til refsiþyngingar að nauðgunarbrot hans var framið á sérstaklega meiðandi hátt, sbr. c. lið 195. gr. almennra hegningarlaga og refsing hans ákveðin fangelsi í sex ár. Þá var X gert að greiða skaðabætur til A að fjárhæð 3.500.000 krónur og til dóttur þeirra að fjárhæð 800.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf, K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari og H-kk-nf H-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf fyrrverandi hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 23. júní 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að vísað verði frá héraðsdómi ákæru um brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, aðallega samkvæmt 1. og 2. lið I. kafla ákæru en til vara 2. lið kaflans. Til vara krefst hann sýknu. Að þessu frágengnu krefst hann ómerkingar hins áfrýjaða dóms, en ella að refsing verði milduð. Þá krefst ákærði þess að einkaréttarkröfum verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að þær verði lækkaðar.

A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 5.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði, en til vara krefst hún staðfestingar héraðsdóms um einkaréttarkröfu. Þá krefst B þess að ákærða verði gert að greiða sér 2.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði, en til vara krefst hún staðfestingar héraðsdóms um kröfu sína.

I

Ákærði er í máli þessu sakaður um frelsissviptingu, hótanir, líkamsárás, nauðgun og brot gegn valdstjórninni aðfaranótt og fram undir morgun jóladags 2013 eins og nánar er lýst í héraðsdómi. Eru brotin talin varða við 1. mgr. 226. gr., 233. gr., 1. mgr. 217. gr., 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga.

Í 1. lið I. kafla ákæru er ákærði meðal annars sakaður um frelsissviptingu með því að hafa haldið barnsmóður og fyrrum unnustu sinni, A, nauðugri í íbúð hennar frá því um miðnætti og fram til klukkan 6.00 að morgni jóladags og hótað henni og tveggja ára barni þeirra lífláti. Samkvæmt framburði ákærða fyrir dómi komu þau A í íbúð hennar klukkan að ganga eitt aðfaranótt jóladags, en hún kvað þau hafa komið þangað rétt eftir miðnætti. Þeim ber saman um að hafa ræðst við í fyrstu. Ákærði hefur orðið missaga um hvenær hann hóf að beita A ofbeldi, en hún hefur á hinn bóginn staðfastlega borið að þau hafi fljótlega farið að rífast og um klukkan 0.30 til 1.00 hafi ákærði svo ráðist á hana og beitt hana ofbeldi eins og lýst er í ákæru. Hún hafi svo komist út úr íbúðinni um klukkan 6.00 til 6.30.

Héraðsdómur hefur ekki skýrlega tekið afstöðu til trúverðugleika framburðar ákærða og A vegna sakargifta í málinu, eins og rétt hefði verið, en af niðurstöðu dómsins verður ráðið að hann hafi lagt framburð hennar til grundvallar og hafnað framburði ákærða að svo miklu leyti sem hann hafi farið í bága við framburð hennar. Er ekkert fram komið í málinu sem bendir til að þetta mat héraðsdóms kunni að vera rangt svo að einhverju skipti um úrslit máls, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Eins og fram kemur í forsendum hins áfrýjaða dóms skýrði A vitnunum C og D strax frá því, er hún leitaði skjóls hjá þeirri síðarnefndu í beinu framhaldi af því að hún hljóp berfætt, lítið klædd og illa til reika frá heimili sínu, að ákærði hafi haldið henni þar í gíslingu. Þá fær framburður A um líflátshótanir ákærða stoð í framburði C, sem kvað A hafa skýrt frá hótununum, og einnig í framburði lögreglumannsins E sem lýst er í forsendum héraðsdóms. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða og heimfærslu brots hans til refsiákvæða samkvæmt þessum lið, þó þannig að lagt verður til grundvallar að ákærði hafi svipt A frelsi frá kl. 1.00 um nóttina.

II

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir að hafa hótað A „að berja hana til dauða“ á meðan á frelsissviptingunni stóð, svo sem nánar er lýst í 2. lið I. kafla ákæru. Eins og að framan greinir hefur ákærði þegar verið sakfelldur fyrir líflátshótanir í hennar garð þessa nótt og kemur því ekki til frekari sakfellingar fyrir sama brot. Ber því að vísa sakargiftum um hótanir samkvæmt þessum lið frá héraðsdómi. Að öðru leyti verður staðfest niðurstaða dómsins með vísan til forsendna hans um þennan lið ákæru svo og um 3. lið hennar. Varðar brotið í þeim fyrrnefnda við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga en þeim síðarnefnda við 1. mgr. 194. gr. sömu laga.

III

Ákærða er gefið að sök í II. kafla ákæru valdstjórnarbrot með því að hafa að morgni jóladags eins og þar er nánar rakið „hótað lögreglumanninum E, sem þar var við skyldustörf, að beita hnífi gegn lögreglu, reyndi lögregla inngöngu“. Þótt þetta orðalag ákærunnar sé ónákvæmt verður að skilja það svo að hótunin hafi verið höfð í frammi í viðurvist þessa lögreglumanns en hún hafi beinst gegn lögreglumönnum sem voru við störf á vettvangi. Er með vísan til forsendna héraðsdóms staðfest niðurstaða hans um að sakfella ákærða fyrir þá háttsemi og er hún þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

IV

Við ákvörðun refsingar ákærða er til refsiþyngingar að nauðgunarbrot hans var framið á sérstaklega meiðandi hátt, sbr. c. lið 195. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til þess en að öðru leyti til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um refsingu ákærða og einkaréttarkröfu brotaþolans A. Fyrir Hæstarétt hefur verið lagt vottorð barnaverndar [...] 9. janúar 2015. Þar kemur fram að enn ræði B um atvik þessa máls. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verða skaðabætur henni til handa ákveðnar 800.000 krónur með vöxtum eins og í héraðsdómi greinir.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns A, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Þá verður hann dæmdur til að greiða B málskostnað fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærða, X. Frá refsingunni dregst gæsluvarðhald hans frá 25. desember 2013.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu A skal vera óraskað.

Ákærði greiði B 800.000 krónur með vöxtum eins og í héraðsdómi greinir.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 809.352 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþolans A, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.000 krónur.

Ákærði greiði B 186.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.