666/2011

X var sýknaður af ákæru fyrir brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa látið A, sem þá var 15 ára, sjúga á sér kynfærin gegn loforði um að hafa milligöngu um að útvega henni áfengi. Ekki þótti sannað, gegn eindreginni neitun X, að hann hefði haft hin kynferðislegu samskipti við A gegn framangreindu loforði. Þar sem sá þáttur ákæruliðarins þótti veigamikill í lýsingu brotsins og í órofa sambandi við fyrri hluta brotalýsingarinnar taldi Hæstiréttur að ekki væri fullnægt því skilyrði 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 að sanna þurfi hvert það atriði sem sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti. X var hins vegar sakfelldur fyrir brot gegn áfengislögum, en ekki gerð refsing vegna þess.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 30. nóvember 2011 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að því er varðar sakfellingu ákærða og ákvörðun refsingar.

Ákærði krefst aðallega sýknu af 1. lið í ákæru, til vara að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið, en að því frágengnu „vægustu refsingar sem lög leyfa“ og að hún verði skilorðsbundin að fullu. Að því er varðar 2. ákærulið krefst ákærði þess aðallega að ákvörðun refsingar verði frestað skilorðsbundið, en til vara „vægustu refsingar sem lög leyfa“ og að hún verði skilorðsbundin að fullu. Þá krefst ákærði þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfunni, en að því frágengnu að hún verði lækkuð.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2010 til 17. október 2010, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Ákærði er í 1. lið ákæru borinn þeim sökum að hafa að kvöldi þriðjudagsins 2. febrúar 2010 í íþróttamiðstöðinni að [...], [...], sýnt af sér ósiðlegt athæfi gagnvart stúlkunni A, fæddri [...], sem þá var 15 ára ,,með því að láta hana sjúga á sér kynfærin gegn loforði um að hafa milligöngu um að útvega henni áfengi.“ Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða samkvæmt þessum lið ákæru er einkum reist á framburði brotaþola hjá lögreglu og fyrir dómi, en um frumkvæði ákærða að fundi þeirra er einnig vísað til framburðar vitnis og til samskipta hans og brotaþola eftir atvikið. Ákærði hefur játað þau kynferðislegu samskipti við brotaþola á tilgreindum stað og tíma, sem í ákæru greinir, en kveður þau hafi farið fram með samþykki hennar. Hann mótmælir því eindregið að samþykki brotaþola til þeirra samskipta hafi verið veitt með því skilyrði að hann lofaði að hafa milligöngu um að útvega henni áfengi. Hann kveður brotaþola hafa fyrst óskað eftir því í bifreiðinni er hann ók henni heim eftir veru þeirra í íþróttahúsinu. Í kæru [...] 21. apríl 2010 segir um þetta: ,,[Brotaþoli] greindi frá því að áður en hún fór úr íþróttahúsinu hafi hún farið fram á það við [ákærða] að hann útvegaði henni áfengi sem hann og gerði.“ Í framburði starfsmanns sveitarfélagsins, sem vann að málinu, fyrir dómi kemur einnig fram að það hafi verið hennar skilningur eftir samtöl við brotaþola að hún hafi fengið þetta loforð fram hjá ákærða eftir hin kynferðislegu samskipti þeirra. Gegn eindregnum andmælum ákærða um þetta atriði telst ekki sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi haft framangreind kynferðisleg samskipti við brotaþola gegn loforði af hans hálfu um að hafa milligöngu um að útvega henni áfengi. Í 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 segir að hvorki megi dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir né heldur dæma aðrar kröfur á hendur honum. Þó megi sakfella hann þótt aukaatriði brots, svo sem staður og stund þess séu ekki skýrt eða rétt greind, enda telji dómari að vörn hafi ekki verið áfátt þess vegna.

Sá þáttur sakargifta í 1. lið ákærunnar, sem lýtur að því að ákærði hafi komið fram vilja sínum gegn loforði um að hafa milligöngu um að útvega brotaþola áfengi, er ekki aukaatriði brotsins, heldur veigamikill þáttur í lýsingu ætlaðs brots hans. Þessi þáttur er í órofa sambandi við fyrri hluta brotalýsingar um að hann hafi ,,látið“ brotaþola viðhafa þær athafnir, sem lýst er í ákærunni. Þar sem þessi þáttur telst ekki sannaður er ekki fullnægt því skilyrði 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um að sanna þurfi ,,hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti“. Verður því, eins og ætluðu broti er lýst í 1. lið ákæru, að sýkna ákærða af þeim sökum sem hann er borinn í þessum lið. Í samræmi við þá niðurstöðu verður einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá héraðsdómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði unir sakfellingu samkvæmt 2. lið ákæru og er fallist á með héraðsdómi að sakfella beri hann samkvæmt þeim lið.

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu. Eins og hér háttar til verður honum ekki gerð refsing vegna brots hans á 18. gr., sbr. 27. gr., áfengislaga nr. 75/1998.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, sbr. 218. gr. laga nr. 88/2008. Staðfest er niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð sakarkostnaðar þar með talin málsvararlaun skipaðs verjanda ákærða ásamt virðisaukaskatti. Þóknun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti ákveðst að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærða, X, er ekki gerð refsing í máli þessu.

Einkaréttarkröfu brotaþola, A, er vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda ákærða fyrir héraðsdómi 627.500 krónur og þóknun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 627.500 krónur.