115/2003

Kærður var úrskurður héraðsdóms, þar sem eignardómsmáli, sem K höfðaði og S tók til varna í, var vísað frá dómi. Talið var að ekki hafi verið heimilt að höfða málið sem eignardómsmál, heldur hafi K borið að beina kröfum sínum að S, sem eiganda jarðarinnar M. K, sem ekki naut þinglýsts eignarréttar yfir býlinu V, reisti kröfu sína um eignardóm yfir býlinu á því að slíkur réttur hafi stofnast fyrir hefð, auk þess sem gjafabréf hafi verið gert fyrir landinu. Talið var að krafa K gæti varðað hagsmuni annarra nafngreindra manna, eða þeirra sem leitt gætu rétt frá þeim vegna arfs. K hafi ekki sýnt fram á að nein tormerki væru á að komast að raun um hverjir þeir gætu verið. Brast því skilyrði til að höfða málið sem eignardómsmál og var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. mars 2003, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. apríl sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vestfjarða 12. mars 2003, þar sem eignardómsmáli, sem sóknaraðili höfðaði og varnaraðili tók til varna í, var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að úrskurði héraðsdómara verði hrundið og lagt fyrir hann að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði höfðaði sóknaraðili mál þetta til að afla sér eignardóms fyrir Vonarlandi í Hólmavíkurhreppi, en nýbýli með því heiti mun hafa verið komið á fót á grundvelli leigusamnings 20. apríl 1936, þar sem J-kk-nf H. F-kk-þgf, eigandi jarðarinnar Melgraseyrar, seldi J-kk-þgf K-kk-þgf á erfðafestu landskika úr henni. Þeim samningi var þinglýst. J-kk-nf seldi G-kk-þgf M-kk-þgf eignarhluta sinn í Melgraseyri, 10/16 hluta jarðarinnar, með afsali 31. júlí 1955. Þar var í engu getið um fyrrgreinda ráðstöfun lands til J-kk-ef K-kk-ef, en við þinglýsingu afsalsins 30. september 1955 var gerð athugasemd um hana. Þá fékk G-kk-nf á leigu 6/16 hluta Melgraseyrar með byggingarbréfi 4. september 1955 frá eigendum þess hluta jarðarinnar, H-kk-þgf F-kk-þgf og Þ-kvk-þgf F-kvk-þgf. Samkvæmt skiptayfirlýsingu 27. október 1971 tók sóknaraðili býlið Vonarland að arfi við einkaskipti á dánarbúi J-kk-ef K-kk-ef. G-kk-nf M-kk-nf, Þ-kvk-nf F-kvk-nf og S-kvk-nf S-kvk-nf seldu Jarðasjóði ríkisins jörðina Melgraseyri með afsali 21. febrúar 1988, en S-kvk-nf sat í óskiptu búi eftir lát H-kk-ef F-kk-ef. Varnaraðili keypti síðan jörðina af jarðasjóði með afsali 28. ágúst 2001. Í báðum þessum afsölum var tekið fram að eyðibýlið Vonarland væri undanskilið í kaupunum.

Sóknaraðili, sem nýtur ekki þinglýsts eignarréttar yfir býlinu Vonarlandi, reisir kröfu sína um eignardóm á því að slíkur réttur hafi stofnast fyrir hefð, auk þess sem J-kk-nf H. F-kk-nf hafi gert gjafabréf fyrir landinu til J-kk-ef K-kk-ef, en það hafi glatast. Af því sem að framan er rakið er ljóst að þessi krafa sóknaraðila getur ekki varðað hagsmuni annarra en varnaraðila, verði litið svo á að réttindi leigusala að landi Vonarlands hafi færst í hendur hans með afsölunum fyrir Melgraseyri frá 31. júlí 1955, 21. febrúar 1988 og 28. ágúst 2001, en ella hagsmuni G-kk-ef M-kk-ef, S-kvk-ef S-kvk-ef og Þ-kvk-ef F-kvk-ef eða þeirra, sem leitt geta rétt frá þeim vegna arfs. Sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á að nein tormerki séu á að komast að raun um hverjir þeir síðastnefndu gætu verið. Að því athuguðu og að öðru leyti með vísan til forsenda úrskurðar héraðsdómara brestur skilyrði til að höfða mál þetta sem eignardómsmál. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, K-kk-nf J-kk-nf J-kk-nf, greiði varnaraðila, S-kk-þgf G-kk-þgf, 150.000 krónur í kærumálskostnað.