683/2014

G hf. höfðaði mál á hendur K ehf. til innheimtu á samningi aðila frá 2008. Að beiðni K ehf. voru dómkvaddir matsmenn til að leggja mat á nánar tilgreint álitaefni. Á matsfundi var ákveðið að fara nákvæmari og tímafrekari leið við matið

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. október 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 2. október 2014, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að afhenda dómkvöddum matsmönnum tiltekin gögn, en fallist á kröfu hans um afhendingu á árshlutareikningi varnaraðila 31. mars 2008. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að varnaraðila verði gert að afhenda dómkvöddum matsmönnum öll gögn sem þeir höfðu óskað eftir í tölvubréfum til varnaraðila 27. september 2013 og 22. janúar 2014. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar „að því leyti sem beiðni sóknaraðila um afhendingu gagna er hafnað“ og að vísað verði frá Hæstarétti kröfu sóknaraðila um afhendingu gagna samkvæmt beiðni dómkvöddu matsmannanna 22. janúar 2014, en til vara að þessari kröfu verði hafnað. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

I

Svo sem nánar greinir í hinum kærða úrskurði var mál þetta höfðað á hendur sóknaraðila 19. september 2012 til innheimtu kröfu samkvæmt samningi aðila 24. september 2008 um gjaldmiðla- og framvirk gjaldmiðlaviðskipti. Hinn 7. júní 2013 féllst héraðsdómur á beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna sem yrði falið „að leggja mat á það, með skoðun á árshlutareikningi matsþola vegna tímabilsins 1. janúar 2008 til 30. júní 2008, hvaða áhrif gengi íslensku krónunnar hafði á þróun stærða efnahags- og rekstrarreiknings matsþola á fyrstu sex mánuðum ársins 2008“. Á matsfundi 20. ágúst 2013 kom fram að unnt væri að framkvæma matið á tvo vegu, annars vegar að nota fyrirliggjandi upplýsingar úr árshlutareikningi eða hins vegar að fara nákvæmari og tímafrekari leið en forsenda fyrir henni væri sú að matsmenn fengju í hendur frekari gögn frá varnaraðila samkvæmt sérstakri beiðni þar um. Það var samhljóða niðurstaða fundarins að notast við síðari aðferðina. Í samræmi við þessa niðurstöðu sendu matsmenn 8. nóvember 2013 beiðni um gögn sér til afnota við matið, sbr. 2. mgr. og 3. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991. Óskuðu þeir í fyrsta lagi eftir að fá afhentan árshlutareikning varnaraðila 31. mars 2008, en í öðru lagi gögn og upplýsingar í fimm töluliðum en tveir þeirra voru með undirliðum. Er nánar gerð grein fyrir efni beiðnarinnar í hinum kærða úrskurði.

II

Gögn málsins hafa að geyma fjölmörg tölvubréf milli lögmanna aðila og hinna dómkvöddu manna. Af þeim má ráða að í upphafi hafi staðið til af hálfu varnaraðila að afhenda gögn í samræmi við beiðni matsmanna 8. nóvember 2013. Þannig kemur fram í tölvubréfi 18. desember 2013, frá þeim lögmanni varnaraðila sem annaðist samskipti við sóknaraðila, að varnaraðili hefði „lagt út í mikla yfirferð ... að fara yfir og tengja gögn sem búa að baki ákveðnum þáttum í uppgjöri bankans pr. 31/12/2007 og 30/6/2008“ og að gögn yrðu „að sjálfsögðu“ send um leið og þau væru tilbúin. Þá var að lokum spurt hvort matsmenn vildu fá þau gögn sem þegar lægju fyrir eða hvort betra væri að gögnin yrðu afhent í heild sinni. Með tölvubréfi 22. janúar 2014 óskuðu matsmenn, til viðbótar við gagnabeiðni sína 8. nóvember 2013, eftir því að fá afhentar daglegar skýrslur varnaraðila til Seðlabanka Íslands um gjaldeyrisjöfnuð á tímabilinu 1. janúar 2008 til 30. júní 2008. Í svarbréfi lögmanns varnaraðila 7. febrúar 2014 kom fram að stefnt væri að því að senda matsmönnum „öll gögnin í lok næstu viku“. Þá sagði jafnframt að varnaraðili teldi sig ekki geta orðið við beiðninni frá 22. janúar 2014 þar sem hann gæti ekki séð hvernig skýrslurnar kæmu til skoðunar við mat á árshlutareikningi varnaraðila 30. júní 2008. Af samskiptum aðila frá og með 14. mars 2014 má ráða að afstaða varnaraðila til afhendingu gagnanna hafi breyst og varnaraðili neitað að afhenda þau. Hinn 30. apríl 2014 óskaði sóknaraðili eftir því að boðað yrði til fyrirtöku í málinu til að leysa úr ágreiningi þessum. Í hinum kærða úrskurði var eins og áður greinir einvörðungu fallist á kröfu sóknaraðila um afhendingu á árshlutareikningi varnaraðila 31. mars 2008.

III

Eins og áður er fram komið gerir sóknaraðili þá kröfu fyrir Hæstarétti að varnaraðila verði skylt að afhenda annars vegar öll gögn sem um ræðir í þeim fimm töluliðum í tölvubréfi 27. september 2013 og hins vegar daglegar skýrslur um gjaldeyrisjöfnuð 1. janúar til 30. júní 2008 samkvæmt tölvubréfi 22. janúar 2014. Ekki verður séð að sóknaraðili hafi borið undir héraðsdóm kröfu um aðgang gagna þeirra sem um getur í hinu síðargreinda tölvubréfi. Er því fallist á með varnaraðila að sú krafa sóknaraðila komi ekki til úrlausnar hér fyrir dómi.

Kröfugerð varnaraðila fyrir Hæstarétti er óljós að því er tekur til afhendingar árshlutareiknings hans 31. mars 2008, sem héraðsdómur hafði fallist á að afhentur yrði. Þá hefur varnaraðili heldur ekki kært úrskurðinn fyrir sitt leyti. Kemur hinn kærði úrskurður því ekki til endurskoðunar hvað varðar þennan árshlutareikning. Samkvæmt þessu er einungis til athugunar fyrir Hæstarétti sá hluti úrskurðar héraðsdóms er lýtur að þeim fimm töluliðum sem greinir í tölvubréfi matsmanna 27. september 2014.

IV

Samkvæmt 3. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991 er þeim, sem hefur umráð þess sem matsgerð lýtur að, skylt að veita matsmanni aðgang að því nema hann megi skorast undan vitnaskyldu um matsatriði eða sé óheimilt að bera vitni um það. Framangreind ákvæði um heimildir matsmanna til gagnaöflunar og skyldu til að láta gögn af hendi eru þó háð takmörkunum sem meðal annars leiða af 58. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Til þess að unnt sé að meta hvort beiðni um gögn eða upplýsingar fari í bága við þagnarskyldu samkvæmt greininni verður að tilgreina nægilega skýrt hvaða gagna sé óskað. Almenn staðhæfing um að gögn séu háð bankaleynd leiðir á hinn bóginn ekki ein og sér til þess að gögn verði ekki afhent. Það er hlutverk dómstóla að leggja mat á það í hverju tilviki hvort það fari í bága við þagnarskyldu að veita upplýsingar eða afhenda gögn. Við það mat hefur verið lagt til grundvallar að ekki er sama ástæða til að veita félögum, sem tekin hafa verið til slita, jafn ríka vernd og einstaklingum, sbr. XII. kafla laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og til hliðsjónar 2. mgr. 80. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., en varnaraðili er í slitameðferð.

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði er í töluliðum 1 og 2 í beiðni sóknaraðila óskað eftir þeim upplýsingum og vinnuskjölum sem notuð voru við vinnslu og framsetningu nánar tilgreindra skýringa, annars vegar í árshlutareikningi varnaraðila 30. júní 2008 og hins vegar í ársskýrslu hans fyrir árið 2007. Ekki verður fallist á með varnaraðila að hafna beri afhendingu þessara gagna á þeim grunni að tilgreining þeirra sé of víðtæk og óljós og að hann geti ekki af þeim sökum tekið afstöðu til þess hvort afhending þeirra fari í bága við ákvæði laga um bankaleynd. Beiðnin er þvert á móti nægilega skýr til mats á því hvort það fari í bága við þagnarskyldu að veita umbeðin gögn. Í þessu sambandi verður að líta til þess að aðilar málsins sammæltust um á matsfundi að fara ítarlegri leið við gerð matsins sem krefðist aukinna gagna frá varnaraðila, auk þess sem ljóst þykir af gögnum málsins að varnaraðili hafi þegar tekið saman umbeðin gögn, sbr. framangreint tölvubréf lögmanns hans 7. febrúar 2014. Verður því ekki annað ráðið en að hann hafi sjálfur talið framkomna beiðni hvorki of víðtæka né óljósa og verið um langa hríð í aðstöðu til mats á afhendingu gagnanna með tilliti til ákvæðis laga um bankaleynd. Samkvæmt framansögðu verður varnaraðila því gert að afhenda þau gögn sem um ræðir í töluliðum 1 og 2.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á niðurstöðu hans varðandi töluliði 3, 4 og 5.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur að öðru leyti en því að varnaraðila, Glitni hf., er skylt að afhenda sóknaraðila, K & G ehf., gögn þau sem um getur í 1. og 2. tölulið beiðni þar um frá 8. nóvember 2013.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 350.000 krónur í kærumálskostnað.