475/2008

Dæmd voru dauð og ómerk ýmis ummæli í grein í tímaritinu J. Féllst H-kk-nf á með Á að í tímaritsgreininni hefðu falist aðdróttanir um refsiverða háttsemi. Hins vegar var talið að tvenn ummæli í greininni væru almenns eðlis og beint að ótilgreindum mönnum en ekki Á. Voru J og I því sýknuð af kröfu Á um ómerkingu þessara ummæla. Voru Á dæmdar 500.000 krónur í miskabætur. Þá var fallist á að skilyrði væru til að dæma J og I til greiðslu kostnaðar til að standa straum af birtingu dóms í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 1. september 2008. Þau krefjast aðallega sýknu af kröfum stefnda en til vara að lækkunar á fjárkröfu hans. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi höfðaði mál þetta á hendur áfrýjendum í tilefni ummæla í tímaritsgrein ritaðri af áfrýjendum er birtist í 6. tölublaði Ísafoldar í júní 2007. Eins og nánar greinir í héraðsdómi var um að ræða ummæli flokkuð í stafliði frá a til v og voru eftirfarandi ummæli í stafliðum a, c, d, i, m, n og o dæmd ómerk: Stafliður a: „Flest bendir til þess að mansal sé stundað í Kópavogi.“ Stafliður c: „Strax við komuna taka yfirmenn þeirra jafnvel flugmiðana eða vegabréfin af þeim. Þær verða að vinna fyrir farmiða og kostnaði áður en þær vinna sér inn réttinn til að yfirgefa staðinn.“ Stafliður d: „Og þeir sem láta sig málið varða vita að aðstæður þeirra hafa ekkert með list að gera, heldur mansal. Þetta eru stúlkurnar á Goldfinger.“ Stafliður i: „Umboðsmenn eru mafía“. Stafliður m: „Stúlkan segist geta fullyrt að aðstæður austur-evrópsku stúlknanna á Goldfinger flokkist undir mansal.“ Stafliður n: „Og þær voru mjög hræddar við eigandann og hans fólk. Enda var alltaf sagt: „Hér kemur G-kk-nf og hirðin.“ Er þetta ekki mansal?“ Stafliður o: „Mansalið í Kópavogi“.

Í umræddri tímaritsgrein segir að samkvæmt alþjóðlegri skilgreiningu geti mansal falist í því að smala, flytja og jafnvel selja fólk, eða taka á móti því með þvingunum eða hótunum um ofbeldi. Mansal geti einnig verið brottnám, svindl, valdamisnotkun eða misnotkun á neyð í þeim tilgangi að nota manneskjur kynferðislega. Samþykki þess, sem er fórnarlamb mansals, skipti engu máli í tilvikum þar sem einhverjum þessum aðferðum hefur verið beitt. Með öðrum orðum flokkist það undir mansal að flytja fólk milli landa og hagnast á því að notfæra sér neyð þess. Í málinu hafa áfrýjendur vísað til þess að hér hafi þau í huga samning Sameinuðu þjóðanna frá 15. nóvember 2000 gegn fjölþjóðlegri og skipulagðri glæpastarfsemi. Til þessa samnings er skírskotað í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 40/2003 og færði í almenn hegningarlög nr. 19/1940 ákvæði 227. gr. a. um mansal. Er fallist á með stefnda að í tímaritsgreininni hafi falist aðdróttanir um refsiverða háttsemi. Með þessum athugasemdum er staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ómerkja beri ummæli í stafliðum a, d, m, n og o.

Í umræddri tímaritsgrein eru almennar lýsingar á því að sumar stúlkur sem koma til landsins til starfa á nektardansstöðum greiði erlendri umboðsskrifstofu fimmtíu þúsund krónur svo þær komist úr landi. Umboðsskrifstofan sendi þær svo áfram og skipuleggi ferð fyrir þær. Þegar komið sé til landsins sé flugmiðinn tekinn af þeim en ólíkt því sem áður hafi verið haldi þær vegabréfi. Í dag sé farið með þessar stúlkur betur en gert hafi verið fyrir nokkrum árum. Í það minnsta á Íslandi. Þegar þessi lýsing er höfð í huga að virtu orðalagi í ummælum í stafliðum c og i verður að telja þau almenns eðlis og beint að ótilgreindum mönnum en ekki stefnda. Verða áfrýjendur því sýknuð af kröfu hans um ómerkingu þessara ummæla.

Stefndi á rétt á miskabótum úr hendi áfrýjenda samkvæmt b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og verða þær ákveðnar 500.000 krónur með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir. Með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á að skilyrði séu til að dæma áfrýjendur til greiðslu kostnaðar til að standa straum af birtingu dóms í málinu með þeirri fjárhæð sem þar var ákveðin. Þá verður staðfest ákvæði héraðsdóms um málskostnað.

Eftir þessum úrslitum verða áfrýjendur dæmd til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Framangreind ummæli í stafliðum a, d, m, n og o skulu vera dauð og ómerk.

Áfrýjendur J-kk-nf T-kk-nf R-kk-nf og I-kvk-nf D-kvk-nf K-kvk-nf greiði óskipt stefnda, Á-kk-þgf Þ-kk-þgf D-kk-þgf, 800.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 500.000 krónum frá 13. október 2007 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Áfrýjendur greiði óskipt stefnda 350.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.