217/2017

M krafði K um greiðslu fjárhæðar sem nam þeim hluta svokallaðrar leiðréttingarfjárhæðar sem honum hafði verið ákvörðuð á grundvelli laga nr. 35/2014 um leiðréttingu verðtryggðra fasteignalána. Höfðu M og K verið skráð í sambúð á leiðréttingartímabilinu, en M tilkynnti Þjóðskrá Íslands um sambúðarslit í mars 2015. Deildu aðilar um það hvort K hefði verið heimilt að samþykkja útreikning leiðréttingafjárhæðarinnar fyrir beggja hönd í desember 2014, en hlutdeild hvors um sig var í kjölfarið ráðstafað til lækkunar á fasteignaveðlánum sem hvíldu á fasteign K í samræmi við 11. gr. laga nr. 35/2014 og 8. gr. reglugerðar nr. 698/2014. Bar M því m.a. við að sambúð hans og K hefði í raun verið slitið er K samþykkti útreikninginn. Í dómi Hæstaréttar kom m.a. fram að skilja yrði málatilbúnað M þannig að dómkrafa hans væri reist á sjónarmiðum um óréttmæta auðgun K á hans kostnað, þar sem hann hefði ekki notið hagræðis af leiðréttingunni svo sem hann hefði átt rétt á með því að allri leiðréttingarfjárhæðinni hefði verið ráðstafað til lækkunar veðlána sem hvíldu á fasteign K. Var ekki talið að M hefði sannað að sambúð hans og K hefði verið slitið fyrir það tímamark er M tilkynnti sambúðarslit til Þjóðskrár Íslands. Hefði framkvæmd leiðréttingarinnar sem M og K var ákvörðuð og ráðstöfun hennar verið í samræmi við ákvæði laga nr. 35/2014 og reglugerða sem settar hefðu verið á grundvelli þeirra. Var ekki talið að K hefði með óréttmætum hætti auðgast á kostnað M og staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu K.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og A-kvk-nf E-kvk-nf landsréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 5. apríl 2017. Hann krefst þess að stefndu verði gert að greiða sér 1.333.916 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. febrúar 2016 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi voru málsaðilar skráðir í sambúð 1. janúar 2004 en áfrýjandi skráði sig úr henni með tilkynningu til Þjóðskrár Íslands 14. mars 2015. Með kaupsamningi [...] 2005 keypti stefnda fasteign við [...] í [...] og þar bjuggu málsaðilar frá því síðar sama ár. Vegna kaupanna tók stefnda tvö lán hjá Íbúðalánasjóði með veði í fasteigninni. Fyrir liggur að áfrýjandi tók lán hjá Stöfum lífeyrissjóði og heimilaði stefnda veðsetningu fasteignar sinnar til tryggingar láninu.

Stefnda sótti um leiðréttingu verðtryggðra fasteignaveðlána í samræmi við ákvæði laga nr. 35/2014 um leiðréttingu verðtryggðra fasteignaveðlána. Fyrir liggur að málsaðilar voru í skráðri sambúð á leiðréttingartímabilinu 1. janúar 2008 til 31. desember 2009 og uppfylltu jafnframt önnur skilyrði leiðréttingar samkvæmt 3. gr. laganna. Samkvæmt ákvörðun um leiðréttingu, sem birt var 8. nóvember 2014, nam útreiknuð leiðréttingarfjárhæð vegna hvors málsaðila um sig 1.333.916 krónum eða samtals 2.667.832 krónum. Stefnda samþykkti útreikninginn 27. desember 2014. Í kjölfarið var allri fjárhæðinni ráðstafað til lækkunar á fasteignaveðlánum sem hvíldu á fasteign stefndu í samræmi við fyrirmæli 11. gr. laga nr. 35/2014 og 8. gr. reglugerðar nr. 698/2014 um samræmt verklag og viðmið við leiðréttingu verðtryggðra fasteignaveðlána, svo sem henni var breytt með reglugerð nr. 1160/2014. Samkvæmt fyrirmælum 4. mgr. 8. gr. reglugerðarinnar skal leiðréttingarfjárhæð hjóna og samskattaðs sambúðarfólks á samþykktardegi ráðstöfunar leiðréttingarfjárhæðar ráðstafað óháð því hvort hjóna eða sambúðarfólks er formlega ábyrgt fyrir lánum og hvort hlutaðeigandi sóttu saman um leiðréttingu. Þá segir í 2. mgr. 8. gr. reglugerðarinnar að ráðstöfun leiðréttingarfjárhæðar til að lækka höfuðstól fasteignaveðlána umsækjanda samkvæmt 3. mgr. 11. gr. laga nr. 35/2014 skuli fara eftir veðröð þeirra lána sem hvíla á fasteign eða fasteignum umsækjanda.

Skilja verður málatilbúnað áfrýjanda þannig að dómkrafa hans sé reist á sjónarmiðum um óréttmæta auðgun stefndu á sinn kostnað. Þar sem skuldaleiðréttingin hafi byggst á tveimur sjálfstæðum ákvörðunum þar að lútandi, sem hvor sé að fjárhæð 1.333.916 krónur, annarri í nafni áfrýjanda og hinni í nafni stefndu, hafi áfrýjandi átt sjálfstæðan rétt til leiðréttingarinnar sem nemur dómkröfunni. Því hafi ráðstöfun allrar leiðréttingarfjárhæðarinnar, 2.667.832 krónur, til lækkunar veðlána sem hvíldu á fasteign stefndu, leitt til þess að áfrýjandi hafi ekki notið hagræðis af leiðréttingunni, svo sem hann hafi átt rétt á. Áfrýjandi vísar til þess að stefnda hafi ein staðfest útreikning leiðréttingarinnar 27. desember 2014 af hálfu beggja málsaðila, þótt þau hefðu þá þegar slitið samvistir og þeim báðum því borið að taka ákvörðun um samþykki.

Samkvæmt 3. mgr. 10. gr. laga nr. 35/2014 skal umsækjandi um leiðréttingu samþykkja útreikning hennar og framkvæmd innan þriggja mánaða frá birtingardegi, geri hann ekki athugasemdir við ákvörðun um útreikninginn. Þá er mælt fyrir um það í 7. gr. reglugerðar nr. 698/2014, sbr. 4. gr. reglugerðar nr. 990/2014, að hafi hjúskapur eða sambúð samskattaðs sambýlisfólks varað samfellt frá upphafi leiðréttingartíma og fram að samþykkt leiðréttingarinnar sé nægjanlegt að annað hjóna eða sambýlisfólks, sem stóð að sameiginlegri umsókn, samþykki fyrir beggja hönd. Svo sem áður er rakið hófu málsaðilar sambúð í ársbyrjun 2004 og skráði áfrýjandi sig úr henni með tilkynningu 14. mars 2015. Áfrýjanda hefur ekki tekist sönnun þess að þau stefnda hafi slitið samvistir fyrir það tímamark. Verður því að leggja til grundvallar skráningu í Þjóðskrá um að málsaðilar hafi verið í sambúð þegar stefnda staðfesti útreikning leiðréttingarinnar 27. desember 2014, svo sem hún hafði heimild til samkvæmt framangreindum ákvæðum laga nr. 35/2014 og reglugerðar nr. 698/2014.

Samkvæmt framangreindu var framkvæmd leiðréttingar verðtryggðra fasteignaveðlána, sem málsaðilum var ákvörðuð, og ráðstöfun hennar, áður en þau slitu sambúð sinni, í samræmi við ákvæði laga nr. 35/2014 og reglugerða sem settar hafa verið á grundvelli heimildar í 7. mgr. 11. gr. laganna. Að því gættu verður ekki talið að stefnda hafi með óréttmætum hætti auðgast á kostnað áfrýjanda. Hinn áfrýjaði dómur verður því staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, M, greiði stefndu, K, 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.