96/2009

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms um að X skyldi áfram sæta farbanni á grundvelli 1. mgr. 100 gr. laga nr. 88/2008, sbr. b. lið 1. mgr. 95. gr. sömu laga. Hins vegar var X gert að setja tryggingu samkvæmt 101. gr. laga nr. 88/2008 fyrir því að hann mætti til skýrslugjafar hjá lögreglu á þeim tíma sem farbannskrafa lögreglu tók til.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 27. febrúar 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. mars 2009. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. febrúar 2009, þar sem varnaraðila var áfram bönnuð för frá Íslandi allt til föstudagsins 27. mars 2009 kl. 16. Kæruheimild er í l. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að honum verði gert að setja tryggingu fyrir nærveru sinni í stað farbanns. Að því frágengnu krefst hann þess að hafnað verði kröfu sóknaraðila um að farbann verði framlengt allt til miðvikudagsins 29. apríl 2009 klukkan 16.

Sóknaraðili kærði úrskurðinn fyrir sitt leyti 27. febrúar 2009 og krefst þess aðallega að farbann yfir varnaraðila verði framlengt allt til miðvikudagsins 29. apríl 2009 kl. 16, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Farbann er þvingunarráðstöfun og má af þeim sökum ekki standa lengur en nauðsynlegt er miðað við eðli og umfang máls. Þá er það einnig skilyrði fyrir beitingu farbanns að rannsókn sé fram haldið án tafa sem ekki verða réttlættar. Varnaraðili hefur nú sætt farbanni frá 13. apríl 2007 eða í tæplega 23 mánuði og hafa úrskurðir þar að lútandi komið til kasta Hæstaréttar alls 12 sinnum. Í dómum réttarins hafa ítrekað komið fram athugasemdir um að rannsókn sóknaraðila hafi ekki verið nægilega markviss og tafir á rannsókninni hafi ekki verið réttlættar að fullu. Þrátt fyrir það hefur rétturinn fallist á áframhaldandi farbann, einkum að teknu tilliti til þess að til rannsóknar eru umfangsmikil efnahagsbrot sem teygja anga sína til fleiri en eins ríkis. Hefur rétturinn þá áréttað það skilyrði fyrir beitingu farbanns að rannsókn sé fram haldið með eðlilegum hraða, sbr. nú síðast dóm 10. febrúar 2009 í máli nr. 50/2009. Þar var um þetta einnig vísað til fyrri dóma réttarins um farbann yfir varnaraðila. Jafnframt því hefur farbannstími verið styttur í málum nr. 611/2008, 688/2008 og 50/2009 frá því sem sóknaraðili hefur krafist. Allt þetta hefur gefið sóknaraðila sérstaka ástæðu til að hraða meðferð málsins. Að virtum þeim gögnum og upplýsingum sem nú eru lagðar fyrir réttinn um ómarkvissar aðgerðir við rannsókn málsins er ekki unnt að fallast á áframhaldandi farbann yfir varnaraðila.

Samkvæmt 1. mgr. 101. gr. laga nr. 88/2008 getur dómari ákveðið að sakborningur haldi frelsi sínu gegn því að hann setji tryggingu ef skilyrði gæsluvarðhalds samkvæmt b. lið 1. mgr. 95. gr. laganna eru fyrir hendi. Skýra verður ákvæðið svo að þessi heimild nái einnig til tilvika þar sem til greina kemur að sakborningur sæti farbanni samkvæmt 1. mgr. 100. gr. sömu laga. Sóknaraðili tók skýrslu af varnaraðila 26. febrúar 2009 en samkvæmt yfirliti sóknaraðila um rannsóknina var varnaraðili fyrir þann tíma síðast yfirheyrður 2. október 2007. Sóknaraðili hefur rökstutt kröfu sína um farbann með því að beðið sé gagna frá útlöndum sem bera þurfi undir varnaraðila áður en tekin verður ákvörðun um saksókn á hendur honum. Eins og mál þetta liggur fyrir verður varnaraðila í stað farbanns gert að setja tryggingu samkvæmt 1. mgr. 101. gr. laga nr. 88/2008, eins og nánar greinir í dómsorði, fyrir því að hann mæti og gefi skýrslur hjá lögreglu á þeim tíma sem greinir í aðalkröfu sóknaraðila, það er allt til 29. apríl 2009, klukkan 16. Honum verður þó bönnuð brottför af landinu í samræmi við 1. mgr. 100. gr. laga nr. 88/2008 þar til trygging hefur verið sett.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðili, X, skal setja tryggingu að fjárhæð 10.000.000 krónur fyrir því að hann mæti hjá lögreglu til skýrslugjafar. Tryggingin standi allt til miðvikudagsins 29. apríl 2009 klukkan 16. Þangað til tryggingin er sett er honum bönnuð brottför af landinu.