45/2014

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft í vörslum sínum á hörðum diski 11 hreyfimyndir sem sýndu börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt. X neitaði sök og bar því við að myndskeiðin hefðu slæðst þar inn með öðru myndefni sem hann hefði hlaðið niður án þess að hann hafi orðið þess var. Í dómi héraðsdóms kom fram að þegar litið væri til fyrirliggjandi sönnunargagna og þess að einungis væri um 11 myndskeið að ræða, sem vistuð væru í einni og sömu möppunni, innan um mikið magn annars efnis, þætti gegn eindreginni neitun X ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að skilyrði 1. mgr. 210. gr. a. um ásetning væru uppfyllt. Var X því sýknaður. Fyrir Hæstarétti var því meðal annars haldið fram af hálfu ákæruvaldsins að það mat héraðsdóms, að framburður X hefði verið trúverðugur, væri rangt þar sem skilja yrði framburð hans hjá lögreglu þannig að hann hefði viðurkennt að hafa afritað myndefni sem varðaði börn og sett í möppu á fyrrgreindum diski. Hæstiréttur taldi að þar sem X hefðu ekki verið kynntar þær sakargiftir, sem honum væru gefnar að sök, meðan á skýrslutöku hjá lögreglu stóð hefði skýrsla hans þar um sakarefnið takmarkað gildi, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Meðal annars af þeim sökum væri ekki ástæða til að ætla að mat héraðsdóms á sönnunargildi framburðar X væri rangt svo einhverju skipti um úrslit málsins. Þá var talið að niðurstöður matsmanns, sem var dómkvaddur eftir uppkvaðningu héraðsdóms, væru ekki svo afgerandi að því yrði slegið föstu á grundvelli þeirra að X hefði gerst sekur um að hafa brotið af ásetningi gegn 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga. Með vísan til þessa og forsendna héraðsdóms að öðru leyti var niðurstaða hans staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma E-kk-nf T-kk-nf hæstaréttardómari, K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari og G-kk-nf G-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 3. janúar 2014. Af hálfu ákæruvaldsins er þess aðallega krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og dæmdur til refsingar, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til málsmeðferðar að nýju. Þá er þess krafist að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um upptöku á nánar tilgreindum eignum.

Ákærði krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og hún bundin skilorði.

I

Í máli þessu er ákærða gefið að sök brot á 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft í vörslum sínum á „utanáliggjandi“ hörðum diski ellefu hreyfimyndir sem sýna börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt.

Af hálfu ákæruvaldsins er því haldið fram að framburður ákærða í skýrslu hans hjá lögreglu 19. desember 2012 verði vart skilinn á annan hátt en þann að hann hafi þar viðurkennt að hafa tekið frá myndefni, sem varðaði börn, og sett í sérstaka möppu á framangreindum diski. Því geti framburður ákærða fyrir dómi ekki talist trúverðugur eins og talið hafi verið í hinum áfrýjaða dómi.

Samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála á sakborningur rétt á að fá upplýsingar um sakarefni áður en skýrsla er tekin af honum út af því og í samræmi við það er lögreglu skylt að gera honum grein fyrir því við upphaf skýrslutöku, sbr. 1. mgr. 64. gr. laganna. Vegna þess að ákærða voru ekki kynntar þær sakargiftir sem honum eru gefnar að sök í máli þessu, meðan á áðurnefndri skýrslutöku lögreglu stóð, hefur skýrsla hans sem þar var gefin um sakarefnið takmarkað gildi. Meðal annars af þeim sökum er ekki ástæða til að ætla að mat héraðsdóms á sönnunargildi framburðar ákærða fyrir dómi hafi verið rangt svo að einhverju skipti um úrslit þessa máls og verður því ekki fallist á kröfu ákæruvaldsins um ómerkingu hins áfrýjaða dóms á grundvelli 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008.

II

Eftir að héraðsdómur var kveðinn upp var þess krafist af hálfu ákæruvaldsins 23. september 2014 að dómkvaddur yrði sérfróður maður til að svara sjö spurningum um þær ellefu hreyfimyndir sem greinir í ákæru. Eins og þar kemur fram fundust myndirnar á hörðum diski sem fannst við húsleit á heimili ákærða 31. október 2012, en við það tækifæri fundust einnig þrjár tölvur sem hald var lagt á.

Meðal þeirra spurninga sem hinum dómkvadda matsmanni var ætlað að svara var „hvort skrárnar ellefu, sem málið varðar, hafi einhvern tíma verið opnaðar á framangreindum ... diski“. Ef svo væri hvenær þær hafi verið opnaðar. Í svari matsmannsins við spurningunni í ódagsettri matsgerð sinni, sem hann hefur staðfest fyrir dómi, var meðal annars tekið fram að ekki hafi fundist vísbendingar á diskinum sjálfum hvort tiltekin skrá hafi verið opnuð þar. Í lok svarsins sagði síðan: „Allar þrjár tölvurnar sem málið varðar voru skoðaðar og fundust engar vísbendingar um að nein af þeim ellefu skrám sem málið varðar hafi verið opnaðar á þessum tölvum né á ... disknum.“ Í ljósi þessa eru niðurstöður í matsgerð hins dómkvadda manns ekki svo afgerandi að því verði slegið föstu á grundvelli þeirra að ákærði hafi gerst sekur um að hafa brotið af ásetningi gegn 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga, sbr. 18. gr. sömu laga. Að því virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins verður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp 20. desember 2013 og honum áfrýjað sem fyrr segir 3. janúar 2014. Hinn 16. sama mánaðar staðfesti héraðsdómur endurrit úr þingbók vegna allra þinghalda í málinu, þar á meðal af skýrslum sem gefnar voru við aðalmeðferð þess. Eins og áður greinir var þess fyrst krafist af hálfu ákæruvaldsins 23. september 2014 að dómkvaddur yrði matsmaður og hefur sú töf sem á því varð ekki verið skýrð. Þessi óþarfa dráttur á meðferð málsins fyrir Hæstarétti er aðfinnsluverður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Sakarkostnaður fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, M-kk-ef H-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 930.000 krónur.