421/2005

B, dóttir A, krafðist þess í málinu að hann yrði sviptur fjárræði tímabundið þar sem hann væri haldinn áfengissýki og misfæri stórlega með fé þegar hann væri undir áfengisáhrifum. Skipaður verjandi A mótmælti ekki þessum fullyrðingum og tók héraðsdómari kröfu B til greina. Talið var að samkvæmt 11. gr. lögræðislaga hefði héraðsdómara borið að hlutast til um að fyrir lægju í málinu fullnægjandi gögn um hagi sóknaraðila, svo sem vottorð læknis um ætlaða áfengissýki hans, áður en hann féllst á kröfu um fjárræðissviptingu. Þar sem þetta var ekki gert þótti óhjákvæmilegt að ómerkja hinn kærða úrskurð og málsmeðferð fyrir héraðsdómi og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar að nýju..

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. september 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 2. september 2005 þar sem sóknaraðili var sviptur fjárræði í tólf mánuði. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum.

Varnaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara að úrskurðurinn verði ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar að nýju. Þá krefst hún málsvarnarlauna fyrir Hæstarétti.

Varnaraðili reisti kröfu sína fyrir héraðsdómi á því að sóknaraðili væri haldinn áfengissýki og væri ekki fær um að ráða sjálfur fjármunum sínum og því bæri með vísan til b. liðar 4. gr. lögræðislaga að verða við kröfu hans um að sóknaraðili yrði sviptur fjárræði í 12 mánuði. Voru lögð fyrir héraðsdóm gögn sem sýndu fram á að sóknaraðili hefur á undanförnum árum sólundað fé sínu. Skipaður verjandi sóknaraðila bar ekki brigður á það að sóknaraðili ætti við áfengisvandamál að stríða og ekki heldur að hann eyddi miklu fé þegar hann væri undir áhrifum áfengis. Var krafa varnaraðila tekin til greina á grundvelli þessara yfirlýsinga skipaðs verjanda sóknaraðila. Þótt óumdeilt sé að sóknaraðili eigi við áfengisvandamál að stríða og hann misfari með fjármuni sína undir áfengisáhrifum er til þess að líta að við mat á því hvort skilyrðum nefnds b. liðar 4. gr. lögræðislaga sé fullnægt er dómari ekki bundinn af málsforræði aðila eins og við ætti í almennu einkamáli. Samkvæmt 11. gr. sömu laga bar héraðsdómara að hlutast til um að fyrir lægju fullnægjandi gögn um hagi sóknaraðila, svo sem vottorð læknis um ætlaða áfengissýki hans, áður en hann féllst á kröfu um fjárræðissviptingu. Þar sem þetta var ekki gert er óhjákvæmilegt að ómerkja hinn kærða úrskurð og málsmeðferð fyrir héraðsdómi og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar að nýju.

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist kærumálskostnaður úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila, sem og þóknun skipaðs talsmanns varnaraðila eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og meðferð málsins fyrir héraðsdómi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar að nýju.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og skipaðs talsmanns varnaraðila, G-kvk-ef B-kvk-ef B-x-x héraðsdómslögmanns, 75.000 krónur til hvors þeirra.