99/2005

F, sem hafði starfað fyrir M ehf., stefndi félaginu til greiðslu vangreiddra launa í þrjá mánuði, frá desember 2003 til febrúar 2004, auk orlofs fyrir tímabilið frá júní 2003 til febrúar 2004. Í málinu var ágreiningslaust að uppsagnarfrestur F var einn mánuður. M ehf. hélt því fram að F hafi verið sagt upp störfum í október 2003 og fengið greidd laun í samræmi við það fyrir störf í nóvember sama árs. Þessu var mótmælt af F. Ekki þurfti að taka afstöðu til ágreinings um þetta þar sem F hafði haldið áfram óbreyttum störfum hjá M ehf. um nokkurra vikna skeið í desember 2003. Yrði því hvað sem öðru líður að líta svo á að félagið hefði í verki fallið frá uppsögn F. Í málatilbúnaði F var miðað við að gerðir hans sjálfs síðla í janúar 2004 hafi í reynd falið í sér uppsögn gagnvart félaginu. Var á þetta fallist. Þá var talið að F ætti rétt á að fá greitt orlofsfé til viðbótar umsömdum launum fyrir störf sín. Var því fallist á kröfur F.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 8. mars 2005. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 824.812 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 241.200 krónum frá 1. janúar 2004 til 1. febrúar sama árs, af 452.400 krónum frá þeim degi til 1. mars sama árs og af 824.812 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti. Samkvæmt 3. mgr. 158. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 12. gr. laga nr. 38/1994, ber að líta svo á að hann krefjist staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

I.

Samkvæmt gögnum málsins hóf áfrýjandi störf hjá Málun og spörslun ehf. um miðjan júní 2003. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur. Fyrir liggur að áfrýjandi hafi ekki haft fastan vinnustað í störfum þessum, heldur gegnt þeim á mismunandi stöðum, þar sem félagið sinnti verkum hverju sinni, en þangað hafi honum verið beint af forráðamanni þess. Þá er óumdeilt að samið hafi verið um að áfrýjandi fengi 1.200 krónur í jafnaðarkaup á klukkustund, en ágreiningur er á hinn bóginn um hvort orlofsfé hafi átt að vera innifalið í þeirri fjárhæð, sem áfrýjandi mótmælir. Fyrir héraðsdómi var því haldið fram af hálfu félagsins að áfrýjanda hafi vegna verkefnaskorts verið sagt upp störfum með bréfi 31. október 2003, sem lagt hefur verið fram í málinu, og uppsagnarfrestur verið einn mánuður, en að honum loknum hafi áfrýjanda verið gefinn kostur á að starfa áfram við tilfallandi verkefni, sem lokið hafi endanlega í desember á sama ári. Áfrýjandi andmælir því að sér hafi borist uppsögn þessi og kveðst hafa verið við samfelld störf hjá félaginu fram til 18. desember 2003, þegar hlé hafi verið gert á þeim vegna verkefnaskorts. Hafi staðið til að vinna hæfist aftur eftir jólafrí, en ítrekaðar tilraunir hans til að fá upplýsingar um framhald starfa hafi lítinn sem engan árangur borið og honum aðeins verið tjáð að ný verkefni væru í sjónmáli. Ekki er ágreiningur um að áfrýjandi hafi fengið greidd laun til loka nóvember 2003, en hann kveðst ekkert hafa fengið greitt fyrir störf í desember. Hann hafi síðla í janúar 2004 gefist loks upp á því að bíða nýrra verkefna og greiðslu fyrir vinnu í desember og leitað af þeim sökum til stéttarfélags síns. Líti hann svo á að þar með hafi starfi hans hjá félaginu verið sagt upp, en uppsagnarfrestur staðið til loka febrúar 2004.

Áfrýjandi höfðaði mál þetta 25. mars 2004 á hendur Málun og spörslun ehf. til heimtu skuldar, sem hann sundurliðar þannig að hann eigi í fyrsta lagi vangreidd laun vegna desember 2003 að fjárhæð 241.200 krónur. Sé þar reiknað með 201 vinnustund, sem sé samanlagður fjöldi unninna stunda í þeim mánuði að viðbættum átta stundum á hverjum stórhátíðardegi, sem ella hefði verið vinnudagur, auk daga þegar hann hafði veikindaforföll. Í öðru lagi krefst áfrýjandi greiðslu á 211.200 krónum í mánaðarlaun vegna janúar 2004, en fjárhæð þessi sé miðuð við 176 vinnustundir, sem fengist hefðu með fullu starfi í dagvinnu þann mánuð. Í þriðja lagi telur áfrýjandi sig eiga rétt á launum í uppsagnarfresti vegna febrúar 2004 að fjárhæð 207.996 krónur og miðar hann þar við 173,33 vinnustundir, en ekki er skýrt nánar í málatilbúnaði hans hvernig þessi stundafjöldi er fundinn. Um þennan lið vísar áfrýjandi að öðru leyti til þess að hann hafi notið réttar til uppsagnarfrests í einn mánuð eftir nánar tilgreindu ákvæði kjarasamnings, sem nái til þeirra sem þiggi mánaðarlaun fyrir störf sín. Þá krefst áfrýjandi í fjórða lagi greiðslu á 188.531 krónu í orlofsfé, sem svari til 10,17% af greiddum launum vegna tímabilsins frá júní til nóvember 2003 og umkrafinna launa fyrir desember sama árs og janúar 2004, svo og af launum í uppsagnarfresti í febrúar 2004. Frá heildarfjárhæð þessara fjögurra liða, 848.927 krónum, dregur áfrýjandi 24.115 krónur vegna skuldar út af vöruúttekt, en þannig fæst fyrrgreind fjárhæð dómkröfu hans, 824.812 krónur. Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi mun bú Málunar og spörslunar ehf. hafa verið tekið til gjaldþrotaskipta og tók stefndi við málsaðild.

II.

Eins og áður greinir hélt stefndi fyrir héraðsdómi því fram að áfrýjanda hafi með bréfi 31. október 2003, sem afhent hafi verið sama dag, verið sagt upp störfum og uppsagnarfrestur samkvæmt því verið á enda í lok nóvember sama árs Við aðalmeðferð málsins í héraði kom fyrir dóm vitni, sem kvaðst hafa starfað með áfrýjanda á þessum tíma og bar að þeim hafi báðum verið afhent uppsagnarbréf við sama tækifæri umræddan dag. Þessu hefur áfrýjandi mótmælt. Ekki þarf að taka afstöðu til ágreinings um þetta, enda hefur ekki verið hnekkt þeirri staðhæfingu áfrýjanda að hann hafi haldið áfram óbreyttum störfum hjá Málun og spörslun ehf. um nokkurra vikna skeið í desember 2003 og hefur í engu verið sýnt fram á að samið hafi verið sérstaklega á því tímabili um önnur ráðningarkjör en áður giltu. Yrði því hvað sem öðru líður að líta svo á að félagið hefði í verki fallið frá uppsögn áfrýjanda. Ekki hefur verið haldið fram að honum hafi verið sagt upp störfum á síðari stigum, en í málatilbúnaði hans er miðað við að gerðir hans sjálfs síðla í janúar 2004 hafi í reynd falið í sér uppsögn gagnvart félaginu. Óumdeilt er að uppsagnarfrestur áfrýjanda hafi verið einn mánuður miðað við mánaðamót og hefur því ekki verið borið við að hann hafi vikist undan störfum í þágu félagsins meðan á frestinum stóð. Við meðferð málsins í héraði voru ekki höfð uppi mótmæli gegn útreikningi áfrýjanda á launum fyrir desember 2003 og janúar 2004 eða á launum í uppsagnarfresti. Samkvæmt því verður að taka þessa kröfuliði að fullu til greina með samtals 660.396 krónum.

Fyrir héraðsdómi var þeim lið í kröfu áfrýjanda, sem varðar greiðslu orlofsfjár, mótmælt á þeirri forsendu að samið hafi verið um að það væri innifalið í þeirri fjárhæð, sem hann hafi fengið í jafnaðarkaup fyrir hverja vinnustund. Var því haldið fram að launaseðlar áfrýjanda hafi borið þetta með sér og hann aldrei hreyft andmælum gegn því meðan á störfum hans stóð. Áfrýjandi hefur á hinn bóginn staðhæft að launaseðlar, sem hér um ræðir og ná til mánaðanna júní, júlí, ágúst, september og október 2003, hafi verið afhentir honum með eftirgangsmunum í einu lagi í nóvember á því ári. Um þetta ágreiningsefni er til þess að líta að á launaseðlum fyrir fjóra fyrstu mánuðina er meðal annars ýmist að finna orðin „Tímakaup með orlofi“, „Tímakaup m. orlofi“ eða „m/orlofi“. Á þeim öllum er hins vegar í sérstökum lið með fyrirsögninni „Orlof Áunnir tímar“ tiltekinn stundafjöldi, sem svarar til 10,17% af þeim vinnustundum, sem komu hverju sinni fram á launaseðli og kaup var greitt fyrir. Í launaseðli fyrir október 2003 var ekki vikið að því að orlofsfé væri innifalið í tímakaupi, en aftur var á sama hátt og áður greinir getið um áunna tíma til orlofs. Stefndi verður að bera sönnunarbyrði fyrir því að samið hafi verið um þá skipan að orlofsfé væri innifalið í tímakaupi áfrýjanda. Gögnin, sem stefndi fyrir héraðsdómi bar fyrir sig til stuðnings þessu, benda samkvæmt framansögðu öðrum þræði til þess gagnstæða. Eru því engin efni til annars en að fallast á með áfrýjanda að hann eigi rétt á að fá greitt orlofsfé til viðbótar umsömdum launum fyrir störf sín. Útreikningi hans á þessum lið í dómkröfu, sem hann telur alls 188.531 krónu, hefur ekki verið andmælt sérstaklega og verður hann því tekinn að fullu til greina.

Áfrýjandi hefur sem fyrr segir viðurkennt í málatilbúnaði sínum að hann standi í skuld við stefnda vegna vöruúttekar, sem hann telur nema 24.115 krónum. Ekki hefur verið sýnt fram á að sú fjárhæð eigi með réttu að vera hærri, svo sem borið var við af stefnda í héraði. Samkvæmt öllu framansögðu verður stefndi því dæmdur til að greiða áfrýjanda 824.812 krónur með vöxtum, eins og nánar greinir í dómsorði.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi svo sem í dómsorði segir.

Dómsorð:

Stefndi, þrotabú Málunar og spörslunar ehf., greiði áfrýjanda, F-kk-þgf K-kk-þgf, 824.812 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 241.200 krónum frá 1. janúar 2004 til 1. febrúar sama árs, af 452.400 krónum frá þeim degi til 1. mars sama árs og af 824.812 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.