483/2006

H krafðist þess að viðurkennt yrði að G væri bótaskyldur vegna heilsu-og eignatjóns sem hann varð fyrir 15. maí 2004, þegar hross slapp úr girðingu og gæslu á bænum Gauksmýri. Á grundvelli 56. gr. vegalaga var lausaganga búfjár bönnuð við bæinn. Hrossið komst í umrætt sinn í gegnum opið hlið sem lá við vegaslóða frá bænum og þjónaði hagsmunum G. Hliðið uppfyllti ekki kröfur 37. gr. vegalaga. Þar sem þess var eigi gætt af hálfu G að hliðið væri lokað átti hesturinn greiða leið á þjóðveginn umrætt sinn. Af þeim sökum var G talin bera skaðabótaábyrgð á tjóni H. Var H gert að bera þriðjung tjóns síns vegna eigin sakar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. september 2006. Hann krefst þess að viðurkennt verði að stefndi sé bótaskyldur vegna heilsu- og eignatjóns sem áfrýjandi varð fyrir 15. maí 2004, þegar hross slapp úr girðingu og gæslu á bænum Gauksmýri í Vestur-Húnavatnssýslu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur stefnt Vátryggingafélagi Íslands hf. fyrir Hæstarétt til réttargæslu.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi stukku tveir hestar í eigu stefnda yfir tvær rafmagnsgirðingar við bæinn Gauksmýri 15. maí 2004 og þaðan út á tún við þjóðveg nr. 1. Annar hestanna hljóp þvínæst út um opið hlið á girðingu við þjóðveginn og truflaði þannig akstur áfrýjanda, sem kom á vélhjóli eftir veginum, að hann missti stjórn á hjólinu og varð af þeim sökum fyrir tjóni.

Fallist er á með héraðsdómi að skaðabótaábyrgð stefnda verði ekki reist á því að vanbúnaður hafi verið á umræddum rafmagnsgirðingum við bæinn Gauksmýri. Áfrýjandi reisir kröfu sína einnig á að sök stefnda felist í því að umrætt hlið á girðingunni við þjóðveginn hafi verið opið og vísar til ákvæða 56. gr. vegalaga nr. 45/1994 þar segir meðal annars að lausaganga búfjár á vegsvæðum stofnvega og tengivega þar sem girt er báðum megin vegar sé bönnuð. Í skýrslu fyrirsvarsmanns stefnda, J-kk-ef A-kk-ef, fyrir dómi kom fram að girt sé beggja vegna þjóðvegarins við bæinn Gauksmýri en vegurinn liggur gegnum land stefnda. Í 1. mgr. 37. gr. vegalaga segir meðal annars svo: „Nú er vegur lagður gegnum tún, ræktunarland, engjar eða girt beitiland og skal þá veghaldari girða báðum megin vegarins eða leggja til ristarhlið ásamt grindarhliði ef hann telur það hentugra.” Samkvæmt gögnum málsins uppfyllti hlið það sem um ræðir ekki þessar kröfur og máttu forsvarsmenn stefnda vita það. Af því sem fram er komið í málinu verður heldur ekki annað ráðið en að hlið þetta hafi þjónað hagsmunum stefnda, en frá því lá vegarslóði inn á land hans. Þar sem þess var eigi gætt af hálfu stefnda að hliðið væri lokað átti hesturinn greiða leið á þjóðveginn umrætt sinn. Af þeim sökum ber stefndi skaðabótaábyrgð á tjóni áfrýjanda.

Fram er komið að áfrýjandi sá með nokkrum fyrirvara hestinn nálgast þjóðveginn og bar honum því að gæta að sér, sbr. staflið l í 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Ekki verður ráðið af framburði vitna að hesturinn hafi farið inn á veginn í veg fyrir áfrýjanda þótt hann hafi gert sig líklegan til þess og þannig truflað akstur áfrýjanda. Þegar litið er til þessa þykir rétt að áfrýjandi beri 1/3 hluta tjóns síns sjálfur.

Það athugast að í dómsorði héraðsdóms var réttargæslustefndi sýknaður af kröfu áfrýjanda þrátt fyrir að henni hafi ekki verið að honum beint.

Eftir þessum úrslitum þykir rétt að stefndi greiði 600.000 krónur upp í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð. Um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer svo sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Viðurkennt er að stefndi, Gauksmýri ehf., skuli bæta 2/3 hluta þess tjóns er áfrýjandi, H-kk-nf L-kk-nf, varð fyrir 15. maí 2004, þegar hross slapp út á vegsvæði þjóðvegar nr. 1 við bæinn Gauksmýri í Vestur-Húnavatnssýslu.

Stefndi greiði samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans fyrir báðum dómstigum 1.000.000 krónur.