5/2007

E krafðist viðurkenningar á skyldu Í til greiðslu dráttarvaxta af vangoldnum launum til hans vegna tímabilsins 1. september 2001 til 1. maí 2004. Ágreiningur hafði verið um túlkun á kjarasamningi og stofnanasamningi Í og L, stéttarfélags E, en með dómum Hæstaréttar frá 18. mars 2004 var fallist á skilning L á efni samningsins. Í leiðrétti laun E í samræmi við dóma Hæstaréttar en taldi sér hins vegar ekki skylt að greiða dráttarvexti á hin vangoldnu laun. Samkvæmt 10. gr. laga nr. 70/1996 skulu laun greidd eftir á fyrsta virkan dag hvers mánaðar. Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 er kröfuhafa heimilt, þegar gjalddagi skuldar er ákveðinn, að krefja skuldara um dráttarvexti, sem reiknast af ógreiddri peningakröfu frá og með gjalddaga fram að greiðsludegi. Bar Í á grundvelli þessara ákvæða skyldu til greiðslu dráttarvaxta á hin vangreiddu laun E og skipti í því sambandi ekki máli þótt ágreiningur væri um greiðsluskyldu. Samkvæmt 2. tölul. 3. gr. laga nr. 14/1905 fyrnast vextir á fjórum árum. Ekki var talið að líta mætti svo á að með greiðslu Í til E 7. og 14. maí 2004, sem ætlað var að greiða einungis höfuðstól hinna vangoldnu launa E, hafi falist viðurkenning á skyldu Í til greiðslu dráttarvaxta. Var því fallist á þá málsástæðu Í að

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari, H-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari og S-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. janúar 2007. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Stefndi var skipaður lögreglumaður við embætti lögreglustjórans í Reykjavík til fimm ára frá 1. janúar 1999. Hann baðst lausnar í apríl það ár, en var settur til að gegna sama starfi frá 22. ágúst 2001. Hann var skipaður á ný til að gegna starfanum til fimm ára frá 1. mars 2002. Um réttarstöðu hans gilda einkum ákvæði lögreglulaga nr. 90/1996 og lög nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.

Áfrýjandi og Landssamband lögreglumanna gerðu með sér kjarasamning 13. júlí 2001. Sérstakur stofnanasamningur var gerður 21. nóvember sama ár. Ágreiningur reis um túlkun ákvæða þessara samninga, sem lutu að því, að hvaða leyti starfsaldur hefði áhrif á röðun í launaflokka. Taldi áfrýjandi að einungis bæri að miða við starfsaldur í lögreglu, en Landssamband lögreglumanna taldi að miða bæri við starfsaldur í lögreglustörfum og þess starfsaldur sem lögreglumenn kynnu að hafa áunnið sér í öðrum störfum hjá ríki og sveitarfélögum. Hafði sú regla gilt samkvæmt eldri kjarasamningi.

Áfrýjandi greiddi lögreglumönnum, þar með talið stefnda, laun í samræmi við framangreindan skilning sinn. Fimm lögreglumenn höfðuðu mál á hendur áfrýjanda og kröfðust viðurkenningar á rétti sínum til röðunar í tiltekna launaflokka samkvæmt framangreindum kjarasamningi. Fjórir þeirra kröfðust einnig greiðslu vangoldinna launa auk dráttarvaxta. Dæmt var í málum þeirra í Hæstarétti 18. mars 2004. Með þeim dómum var fallist á þann skilning á reglum um starfsaldur, sem Landssamband lögreglumanna hafði lagt til grundvallar, svo og á rétt þeirra, sem höfðu uppi fjárkröfur, til dráttarvaxta á vangoldin laun. Áfrýjandi leiðrétti laun stefnda til samræmis við dóma Hæstaréttar í áður nefndum málum með tveimur greiðslum 7. og 14. maí 2004 samtals 1.511.428 krónur.

Stefndi ritaði bréf til áfrýjanda 18. maí 2004 og krafði um dráttarvexti á þær greiðslur sem hann hafði fengið með vísan til dóms Hæstaréttar í einu framangreindra mála. Var kröfu hans hafnað. Í kjölfarið fylgdu tvö önnur bréf stefnda þar sem gerð var sama krafa og var þeim báðum svarað á þann veg að áfrýjandi teldi sér ekki skylt að greiða dráttarvexti. Síðasta svarbréf áfrýjanda er frá 16. nóvember 2004.

II.

Um gjalddaga launagreiðslna til stefnda vegna starfa hans hjá áfrýjanda gildir 10. gr. laga nr. 70/1996, en samkvæmt því skulu laun hans greidd eftir á fyrsta virkan dag hvers mánaðar. Sé gjalddagi peningakrafna fyrir fram ákveðinn er mælt fyrir um í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, að kröfuhafa sé heimilt að krefja skuldara um dráttarvexti, sem reiknast af ógreiddri peningakröfu frá og með gjalddaga fram að greiðsludegi. Áfrýjandi heldur því fram, að honum sé ekki skylt að greiða dráttarvexti á hin vangoldnu laun þar sem réttmætur ágreiningur hafi verið um skyldu hans til greiðslu launanna, sem ekki hafi verið skorið úr fyrr en með framangreindum dómum Hæstaréttar 18. mars 2004. Vísar hann til 7. gr. laga nr. 38/2001 þar sem segi meðal annars að ef atvik, sem varði kröfuhafa og skuldara verður ekki kennt um, valda því að greiðsla fer ekki fram skuli ekki reikna dráttarvexti á kröfuna. Telur hann að skýra beri reglu þessa svo, að hann leysist undan skyldu til að greiða dráttarvexti á hin vangoldnu laun.

Undantekningarreglu 1. málsl. 7. gr. laga nr. 38/2001 verður ekki beitt í tilviki eins og því sem hér er til úrlausnar, þótt ágreiningur hafi verið um túlkun á ákvæðum kjarasamnings og stofnanasamnings. Verður áfrýjandi að bera hallann af því að skilningi hans á reglum um starfsaldur var hafnað.

Áfrýjandi heldur því einnig fram að stefndi hafi með tómlæti sínu glatað rétti til dráttarvaxta, sem hann kann að hafa átt, enda hafi hann ekki gert kröfu um vangoldin laun né dráttarvexti fyrr en með bréfi 18. maí 2004 að hann krafðist dráttarvaxta, eftir að uppgjör launanna til hans hafði farið fram. Þótt stefndi hafi haldið að sér höndum um kröfugerð á meðan dómsmál um réttarstöðu starfsfélaga hans voru rekin og ekki gert kröfu um dráttarvexti fyrr en eftir að uppgjör á vangoldnum launum til hans hafði farið fram, verður ekki talið að hann hafi sýnt af sér tómlæti, sem hafa eigi réttarverkanir fyrir hann.

Þá teflir áfrýjandi fram þeirri málsástæðu, að hvað sem öðru líði séu dráttarvextir, sem kunni að hafa fallið á kröfu stefnda fyrir 26. apríl 2002, fyrndir. Vísar hann til þess að kröfur um vexti fyrnist á fjórum árum samkvæmt 2. tölul. 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Stefna í málinu hafi verið birt 26. apríl 2006 og séu því vextir, sem fallið hafi til fyrir 26. apríl 2002, fyrndir. Stefndi heldur því fram, að greiðslur þær, sem áfrýjandi hafi innt af hendi 7. og 14. maí 2004, hafi falið í sér innborgun á skuld við hann og viðurkenningu áfrýjanda á skuldinni í skilningi 6. gr. laga nr. 14/1905. Hafi nýr fyrningarfrestur því hafist er innborgunin átti sér stað.

Í 6. gr. laga nr. 14/1905 segir meðal annars að viðurkenni skuldunautur skuld sína við kröfueiganda annað hvort með berum orðum eða á annan hátt, t.d. með því að lofa borgun eða greiða vexti, eftir þann tíma er fyrningarfrest ella hefði átt að telja frá, hefjist nýr fyrningarfrestur frá þeim degi er viðurkenningin átti sér stað.

Af gögnum málsins má sjá, að er áfrýjandi innti greiðslurnar af hendi, var það ætlan hans að greiða einungis höfuðstól hinna vangoldnu launa. Stefndi leit frá öndverðu einnig svo á. Hafði hann í samræmi við það uppi kröfur um dráttarvexti og höfðar mál þetta til viðurkenningar á rétti sínum til þeirra. Verður því ekki litið svo á, að greiðslu áfrýjanda hafi að einhverju leyti verið varið til lúkningar á áföllnum dráttarvöxtum. Greiðsla höfuðstóls skuldar og sú viðurkenning á skuldinni, sem í því kann að felast af hálfu skuldara, leiðir ekki til þess að líta beri sjálfkrafa svo á, að hann hafi einnig viðurkennt skyldu sína til greiðslu dráttarvaxta. Reglur laga nr. 14/1905 miða við að höfuðstóll skuldar annars vegar og vextir eða dráttarvextir hins vegar fyrnist sjálfstætt. Verður því að meta hverju sinni, hvort greiðsla höfuðstóls feli einnig í sér viðurkenningu á skyldu til að greiða vexti eða dráttarvexti. Samkvæmt framansögðu verður ekki talið að áfrýjandi hafi með greiðslu höfuðstóls hinna vangoldnu launa fallist á skyldu til að greiða dráttarvexti. Verður því fallist á að dráttarvextir, sem féllu til fyrir 26. apríl 2002, séu fyrndir.

Verður niðurstaðan sú, að viðurkennd er skylda áfrýjanda til greiðslu dráttarvaxta af vangoldnum launum til stefnda vegna tímabilsins frá 26. apríl 2002 til 1. maí 2004.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Viðurkennd er skylda áfrýjanda, íslenska ríkisins, til greiðslu dráttarvaxta af vangoldnum launum til stefnda, E-kk-ef G. G-kk-ef, vegna tímabilsins frá 26. apríl 2002 til 1. maí 2004.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.