325/2011

B o.fl. kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem máli þeirra á hendur S hf. var vísað frá dómi. B o.fl. lýstu kröfum við slit SB hf. og samþykkti slitastjórn þær sem forgangskröfur samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. B o.fl. mótmæltu þeirri afstöðu. Eignir SB hf. nægðu ekki til fullrar greiðslu krafna og var leitað nauðasamnings við kröfuhafa í samræmi við 3. mgr. 103. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Var nauðasamningurinn staðfestur 18. ágúst 2010. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að réttur kröfuhafa eftir ákvæðum 1. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 til að mótmæla afstöðu skiptastjóra til viðurkenningar kröfu sem annar kröfuhafi hefði gert væri samkvæmt orðum ákvæðisins háður þeirri forsendu að niðurstaða um hana hefði áhrif við skiptin á hagsmuni þess sem hefði uppi mótmælin. Nauðasamningur bindi lánadrottna og þá sem kæmu í þeirra stað. Engin frávik væri að finna í lögum nr. 21/1991 frá reglum í 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um að sá sem leiti dóms þurfi að eiga lögvarða hagsmuni af því að fá skorið úr kröfu sinni. Var hinn kærði úrskurður staðfestur með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 13. maí 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. apríl 2011, þar sem máli sóknaraðila og fleiri á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði hafði slitastjórn Straums-Burðaráss Fjárfestingabanka hf. tekið þá afstöðu við slitameðferð félagsins að krafa varnaraðila fengi notið stöðu í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Á kröfuhafafundi 6. ágúst 2009 lýstu sóknaraðilar á hinn bóginn yfir mótmælum sínum við þeirri afstöðu slitastjórnar. Með bréfi 8. febrúar 2010 vísaði slitastjórn ágreiningi málsaðila til Héraðsdóms Reykjavíkur með vísan til 171. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 2. mgr. 120. gr. sömu laga, og 4. tölulið 2. mgr. ákvæðis II til bráðabirgða í lögum nr. 44/2009, sbr. 5. og 6. gr. sömu laga um breytingu á 101. og 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Eignir Straums-Burðaráss Fjárfestingabanka hf. nægðu ekki til fullrar greiðslu krafna og var leitað nauðasamnings við kröfuhafa. Með úrskurði héraðsdóms Reykjavíkur 18. ágúst 2010 var nauðasamningurinn staðfestur. Úrskurðurinn var ekki kærður til Hæstaréttar. Sóknaraðilar munu fara með samningskröfur á hendur Straumi-Burðarási Fjárfestingabanka hf. sem skipti um nafn eftir gerð nauðasamningsins og heitir ALMC hf.

Í 103. gr. laga nr. 121/2002 um fjármálafyrirtæki er að finna sérstakar reglur um lok slitameðferðar fjármálafyrirtækis, en þar segir meðal annars í 3. mgr.: „Nægi eignir fjármálafyrirtækis ekki til fullrar greiðslu krafna sem ekki hefur endanlega verið hafnað við slitameðferð getur slitastjórn þegar hún telur tímabært leitað nauðasamnings til að ljúka henni. Skal slitastjórn þá gera frumvarp að nauðasamningi eftir reglum 36. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. og boða til kröfuhafafundar til að bera það undir atkvæði. Eftir því sem átt getur við fara nauðasamningsumleitanir að öðru leyti eftir ákvæðum 2. mgr. 149. gr. og 151.-153. gr. sömu laga, en slitastjórn gegnir þá því hlutverki sem skiptastjóri hefði annars á hendi og heldur hún kröfuhafafundi við þessar umleitanir. Fáist frumvarp að nauðasamningi samþykkt skal slitastjórn leita staðfestingar hans eftir reglum IX. kafla sömu laga. Ef nauðasamningur er staðfestur efnir slitastjórn eftir þörfum skuldbindingar við kröfuhafa samkvæmt honum og lýkur svo slitameðferð eftir því sem segir í 1. og 2. mgr.“

Framangreind ákvæði 2. mgr. 149. gr. og 151.-153. gr. laga nr. 21/1991 er að finna í XXI. kafla laganna sem fjallar um nauðasamninga við gjaldþrotaskipti. Í 151.-153. gr. eru meðal annars ákvæði um hvernig staðið skuli að nauðasamningsumleitunum, hvaða kröfum verði komið að við þá meðferð og um atkvæðagreiðslu til samþykkis á frumvarpi að nauðasamningi. Þá er í 2. mgr. 152. gr. mælt fyrir um að skiptastjóri skuli fá leyst úr ágreiningi um stöðu kröfu eftir ákvæðum 2. mgr. 120. gr. laganna ef úrslit atkvæðagreiðslu geta ráðist af ágreiningsatkvæði. Frestast þá að fá niðurstöðu atkvæðagreiðslu þar til úrlausn er fengin um ágreininginn. Í 2. mgr. 153. gr. er það svo gert að skilyrði fyrir staðfestingu nauðasamnings að kröfur samkvæmt 109. - 112. gr. laganna skuli áður greiddar, fullnægjandi trygging sé sett fyrir greiðslu þeirra eða hlutaðeigendur samþykki skriflega að nauðasamningur verði staðfestur án þess. Slitastjórn mun hafa tekið frá fé til greiðslu þeirrar kröfu sem ágreiningur stendur um í þessu máli.

Samkvæmt 4. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 gilda ákvæði XVIII. kafla og 5. þáttar laga nr. 21/1991 um meðferð krafna á hendur fjármálafyrirtæki sem sætir slitameðferð. Réttur kröfuhafa eftir ákvæðum 1. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 til að mótmæla afstöðu skiptastjóra til viðurkenningar kröfu sem annar kröfuhafi hefur gert, er samkvæmt orðum ákvæðisins háður þeirri forsendu að niðurstaða um hana hafi áhrif við skiptin á hagsmuni þess sem hefur uppi mótmælin.

Í 1. mgr. 154. gr. laga nr. 21/1991 er, líkt og í lokamálslið 3. mgr. 103. gr. a. laga nr. 161/2002, gert ráð fyrir að gjaldþrotaskiptum skuli lokið ef nauðasamningur kemst á eftir ákvæðum XXI. kafla laganna. Eins og greinir í hinum kærða úrskurði telst nauðasamningur kominn á samkvæmt 60. gr. laga nr. 21/1991 þegar krafa skuldara um staðfestingu nauðasamnings hefur verið tekin til greina með endanlegri dómsúrlausn. Þá bindur nauðasamningurinn lánardrottna og þá sem koma í þeirra stað um samningskröfur þeirra þannig að efndir samningskröfu í samræmi við ákvæði nauðasamnings hafa sömu áhrif og krafan hafi verið efnd eftir upphaflegu efni sínu. Sóknaraðilar munu eins og áður greinir fara með samningskröfur á hendur ALMC hf. og falla því undir nauðasamninginn.

Samkvæmt 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 gilda um meðferð mála samkvæmt XXIV kafla laga laganna almennar reglur um meðferð einkamála að því leyti sem annað leiðir ekki af ákvæðum laganna. Í þeim er hvergi að finna frávik frá reglum í 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um að sá sem leitar dóms þurfi að eiga lögvarða hagsmuni til að fá skorið úr kröfu sinni. Þó að fallist yrði á með sóknaraðilum að efnahagur ALMC hf. kynni að verða betri við að krafa varnaraðila yrði talin almenn en ekki forgangskrafa, er ekki unnt að fallast á að sóknaraðilar eigi lögvarða hagsmuni af að fá þetta viðurkennt eftir að þeir eru orðnir bundnir af nauðasamningnum, enda er um að ræða lögskipti sem félagið sjálft en ekki hluthafar þess eiga aðild að.

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðilar verða dæmdir til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, Bank Ochrony Srxdowiska S.A., Fortis Bank Sa/Nv Raiffaisenbank International AG og DZ Bank AG, greiði sameiginlega varnaraðila, Sögu Fjárfestingarbanka hf., 400.000 krónur í kærumálskostnað