201/2001

M varð fyrir varanlegu líkamstjóni í umferðarslysi sumarið 1996. Var varanlegur miski og örorka metin 15%. Áður en slysið átti sér stað hafði M, sem var 24 ára er slysið varð, lokið öllum greinum í jarðfræðinámi við Háskóla Íslands. Haustið eftir slysið vann hún að lokaritgerð og útskrifaðist sem jarðfræðingur snemma árs 1997. Hún var í starfi er slysið varð og hafði aflað nokkurra tekna samhliða námi síðustu árin fyrir slysið. Í málinu krafðist hún þess að bætur fyrir varanlega örorku yrðu ákveðnar á grundvelli 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en ekki 8. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar segir að líta verði svo á að í 5.-7. gr. laganna, sem í gildi voru þegar slysið varð, hafi komið fram aðalregla um ákvörðun bóta vegna varanlegrar skerðingar á vinnugetu. Þágildandi 8. gr. laganna, um útreikning bóta til barna og tjónþola, sem að verulegu leyti nýttu vinnugetu sína þannig að þeir hefðu engar eða takmarkaðar vinutekjur, hafi því haft að geyma undantekningarákvæði, sem skýra beri þröngt. Ákvæðinu verði einungis beitt að ekki sé fyrir hendi nærlæg viðmiðun við árslaun til að ákveða bætur fyrir varanlega örorku samkvæmt 5.-7. gr. laganna. Í málinu sé aðstaða tjónþola að mörgu leyti hliðstæð tilviki því, sem um sé fjallað í dómi Hæstaréttar í dómasafni 1998, bls. 1976. Með hliðsjón af aldri áfrýjanda og stöðu hennar í námi er slysið varð svo og af tekjuöflun hennar og í ljósi tilvitnaðs fordæmis verði henni því ákveðnar bætur fyrir varanlega örorku á grundvelli meginreglnanna í 5.-7. gr. þágildandi skaðabótalaga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. júní 2001. Hún krefst þess að stefndu greiði sér óskipt 1.802.684 krónur með 2% ársvöxtum frá 14. júní 1996 til 5. febrúar 1999, en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Áfrýjandi varð fyrir slysi 14. júní 1996 þegar bifhjól, sem ekið var austur Norðurlandsveg og hún var farþegi á, lenti í árekstri við bifreið stefnda T-kk-ef S-kk-ef, sem ekið var af Hvammstangavegi í veg fyrir bifhjólið. Ekki er ágreiningur um fébótaábyrgð stefndu vegna slyssins. Í mati J-kk-ef H-kk-ef læknis 2. desember 1998 var tímabundið atvinnutjón áfrýjanda vegna slyssins metið 100% í tvær vikur, hún lá einn dag í rúminu en var talin veik án rúmlegu í sex mánuði, varanlegur miski hennar var metinn 15% og varanleg örorka 15%. Hefur stefndi Tryggingamiðstöðinn hf. greitt henni bætur í samræmi við matið og miðað bætur fyrir varanlega örorku við 8. gr skaðabótalaga nr. 50/1993. Lýtur ágreiningur aðila eingöngu að greiðslu bóta fyrir varanlega örorku, sem áfrýjandi krefst að verði metin á grundvelli 5.- 7. gr. skaðabótalaga en ekki 8. gr. þeirra.

II.

Áfrýjandi var 24 ára er slysið varð. Hafði hún um vorið lokið öllum bóklegum greinum í jarðfræðinámi við Háskóla Íslands. Vann hún að lokaritgerð haustið eftir slysið og útskrifaðist sem jarðfræðingur í febrúar 1997. Er slysið varð stundaði hún vinnu hjá Flugleiðum hf. við innritun og farþegaþjónustu. Samkvæmt skattframtölum, sem lögð hafa verið fram í málinu, námu tekjur hennar 391.469 krónum árið 1994, 648.843 krónum 1995, 409.864 krónum 1996 og 1.244.319 krónum 1997.

Líta verður svo á að í 5.-7. gr. skaðabótalaga, sem í gildi voru þegar slysið varð, hafi komið fram aðalregla um ákvörðun bóta vegna varanlegrar skerðingar á vinnugetu. Þágildandi 8. gr. laganna, um útreikning bóta til barna og tjónþola, sem að verulegu leyti nýttu vinnugetu sína þannig að þeir höfðu engar eða takmarkaðar vinnutekjur, hafði því að geyma undantekningarákvæði, sem skýra ber þröngt. Verður því ákvæði einungis beitt að ekki sé fyrir hendi nærlæg viðmiðun við árslaun til að ákveða bætur fyrir varanlega örorku samkvæmt 5.-7. gr. laganna. Í þessu máli er aðstaða tjónþola að mörgu leyti hliðstæð tilviki því, sem um var fjallað í dómi Hæstaréttar í dómasafni 1998, bls. 1976. Með hliðsjón af aldri áfrýjanda og stöðu hennar í námi er slysið varð svo og af tekjuöflun hennar og í ljósi tilvitnaðs fordæmis verða henni því ákveðnar bætur fyrir varanlega örorku á grundvelli meginreglnanna í 5.-7. gr. þágildandi skaðabótalaga.

Ekki er tölulegur ágreiningur um kröfu áfrýjanda. Verða stefndu, T-kk-nf S-kk-nf og Tryggingamiðstöðin hf., því dæmdir óskipt til að greiða áfrýjanda 1.802.684 krónur með vöxtum samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 og dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Stefndu verða óskipt dæmdir til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndu, T-kk-nf S-kk-nf og Tryggingamiðstöðin hf., greiði áfrýjanda, M-kvk-þgf M-kvk-þgf, óskipt 1.802.684 krónur með 2% ársvöxtum frá 14. júní 1996 til 5. febrúar 1999, en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndu greiði áfrýjanda óskipt samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.