21/2001

K kærði úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem staðfest hafði verið aðfarargerð, sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði í eign K. Var aðfarargerðin reist á áskorunarstefnu, sem árituð hafði verið um aðfararhæfi og E fengið framselda til sín. Fyrir Hæstarétti lagði K fram skjöl sem báru með sér að sú krafa, sem áskorunarstefnan tók til, hefði verið greidd áður en hin áritaða stefna var framseld. Var því ekki talið að E hefði sýnt fram á að sú krafa, sem hann beiddist aðfarar samkvæmt, væri til og að hann væri rétthafi hennar. Var aðfarargerð sýslumannsins í Reykjavík því felld úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 5. janúar 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. desember 2000, þar sem staðfest var aðfarargerð sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði í eign sóknaraðila 3. júlí 2000. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að umrædd aðfarargerð verði úr gildi felld. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sóknaraðila gert að greiða kærumálskostnað.

I.

Aðfararheimild sú er mál þetta varðar er áskorunarstefna, sem árituð var um aðfararhæfi hinn 7. febrúar 1990. Málið var höfðað af Landsbanka Íslands og eru auðkenni skuldabréfs þess, er áskorunarmálið varðaði, rituð framan á stefnuna með eftirfarandi hætti: ,,Skbr. nr. 32193 frá aðalbanka. LH-22-890708/JJ/þs“. Á áskorunarstefnuna er ritað 28. október 1991 af Landsbanka Íslands eftirfarandi: ,,Það staðfestist hér með að framangreind fjárkrafa hefur verið greidd með kr. 1.092.278.95 sem innleyst hefur verið af Innheimtu- og ráðgjöf, J-kk-þgf G-kk-þgf, hrl., og framselst hér með allur réttur skv. áskorunarstefnu þessari til nefnds hæstaréttarlögmanns J-kk-ef G-kk-ef.“ Áskorunarstefnan var enn árituð um framsal 22. júlí 1994 og ritaði framseljandinn J-kk-nf G-kk-nf undir framsalið, en það er til varnaraðila máls þessa.

Af hálfu sóknaraðila hefur því meðal annars verið haldið fram að krafa sú, sem um ræðir, hafi verið greidd. Hún hefur lagt fyrir Hæstarétt ljósrit skuldabréfs, sem út er gefið 14. janúar 1991 af T-kk-þgf A. T-kk-þgf til Á-kvk-ef E-kvk-ef að fjárhæð 1.200.000 krónur, ásamt kaupnótu og fylgiblaði. Á þessum skjölum kemur fram að Landsbanki Íslands hefur keypt skuldabréfið, sem síðast greinir, af kröfuhafanum Á-kvk-þgf E-kvk-þgf og eru svofelldar skýringar ritaðar á fylgiblaðið: ,,Andvirði bréfsins komi til greiðslu á skuldabréfi nr. 101-74-32193, LH-22-890708, kr. 968.348,41. Kostnaður lögfr.d. er kr. 124.403,00 og óskast hann sendur til B-kvk-ef í lögfr.d.“ Samtala síðast greindra fjárhæða er 1.092.751. Á kaupnótu skuldabréfsins kemur fram að kaupandinn sé Landsbanki Íslands, aðalbanki, 0101, og að andvirði skuldabréfsins, að viðbættum áföllnum vöxtum og verðbótum, en að frádregnu lántökugjaldi, afföllum og stimpilgjaldi með sekt, sé 1.101.452.10 krónur. Kaupnótan er frá 7. mars 1991. Af þessum skjölum verður ekki annað ráðið en að Landsbanki Íslands hafi þann dag fengið greidda kröfu þá, sem hin áritaða áskorunarstefna tók til, enda þótt í fylgiblaðinu sé vitnað til skuldabréfsins að baki áskorunarstefnunnar en ekki dómkröfunnar sjálfrar. Breytir það ekki þessari niðurstöðu þótt lítillega skeiki um fjárhæðir kaupverðs skuldabréfsins og þeirrar fjárhæðar, sem tilgreind er í yfirlýsingu Landsbanka Íslands um greiðslu og framsal á áskorunarstefnunni, sem áður er rakin. Greiðandi skuldarinnar samkvæmt framansögðu var Á-kvk-nf E-kvk-nf.

II.

Framsal kröfuréttinda eins og þeirra, sem hin áritaða áskorunarstefna tók til, felur í sér áhættu fyrir framsalshafa. Hann getur ekki öðlast betri rétt en framseljandinn átti. Gögn þau, sem rakin hafa verið, bera með sér að krafan, sem áskorunarstefnan varðaði, var greidd af Á-kvk-þgf E-kvk-þgf 7. mars 1991. Kröfu Landsbanka Íslands á hendur skuldurum lauk með greiðslu hennar síðast greindan dag. Engin gögn eru um framsal kröfunnar til greiðanda. Ekkert liggur fyrir um ástæður þess að bankinn framseldi Innheimtu og ráðgjöf, J-kk-þgf G-kk-þgf, kröfuna meira en átta mánuðum síðar.

Sá er krefst aðfarar verður að sýna fram á að krafan sé til og að hann sé rétthafi hennar, sbr. 2. gr. laga nr. 90/1989. Með vísan til þess sem að framan greinir verður ekki talið að þessum skilyrðum sé fullnægt í málinu. Verður því hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og ógilt aðfarargerð sú er málið varðar.

Varnaraðili greiði sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðfarargerð sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði í eign sóknaraðila, K-kvk-ef E-kvk-ef, 3. júlí 2000, er felld úr gildi.

Varnaraðili, E-kk-nf D-kk-nf, greiði sóknaraðila 125.000 krónur í málskostnað í héraði og í kærumálskostnað.