194/2003

B, sem samið hafði við S um kaup á bát, hélt eftir lokagreiðslu kaupverðs vegna galla sem B taldi vera á bátnum. Með hliðsjón af matsgerð og niðurstöðu héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, voru tilgreindir kröfuliðir B teknir til greina, en S hafði ekki óskað eftir yfirmati. Að gengnum dómi héraðsdóms hafði S einnig fallist á greiðsluskyldu sína varðandi suma galla á bátnum. Dæmdar skaðabætur til B drógust frá lokagreiðslunni sem haldið var eftir og var B dæmdur til að greiða mismuninn ásamt dráttarvöxtum frá tímamarki sem B hafði sjálfur tiltekið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. maí 2003. Hann krefst þess að gagnáfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 4.154.864 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 17. júní 2001 til 30. sama mánaðar, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2001 til greiðsludags. Til frádráttar ofangreindri fjárhæð komi krafa gagnáfrýjanda, samtals að fjárhæð 891.500 krónur, til skuldajafnaðar og skuli sú fjárhæð dragast frá kröfu aðaláfrýjanda miðað við gjalddaga 20. mars 2002. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur að öðru leyti en því að krafist er hærri málskostnaðar úr hendi aðaláfrýjanda en dæmdur var í héraði. Þá er krafist málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi gerðu aðilar með sér samkomulag 25. nóvember 1999 um að aðaláfrýjandi skyldi selja gagnáfrýjanda björgunarbát með tilteknum kostum og búnaði. Í kjölfar þess gerði aðaláfrýjandi samning við fyrirtæki í Skotlandi um smíði bátsins. Bú þess félags var síðar tekið til gjaldþrotaskipta og tók annað félag við smíðinni. Vegna þessa varð dráttur á afhendingu bátsins auk þess sem hann reyndist ekki búinn þeim kostum sem aðilar höfðu upphaflega samið um. Gagnáfrýjandi greiddi tvær af þremur afborgunum á umsömdum tíma, en hefur hins vegar ekki innt af hendi lokagreiðslu 2.826.187 krónur vegna ætlaðra vanefnda aðaláfrýjanda. Aðilar deila um umfang galla á bátnum. Jafnframt er um það deilt hvort breytingar hafi orðið á samkomulaginu 25. nóvember 1999 á þá lund að kaupverð skyldi hækkað um 1.000.000 krónur. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að slík breyting hafi ekki átt sér stað á umræddu samkomulagi aðila.

Fyrir Hæstarétti hefur aðaláfrýjandi fallist á að tilteknir þættir matsgerðar að fjárhæð 891.500 krónur skuli koma til skuldajafnaðar við kröfu sína. Eftir standa þá þessir þættir matsgerðar, tilgreindir eftir matsliðum: A.1. Teikningar af bol, 51.000 krónur. A.2. Teikningar af vélbúnaði/lagnir, 30.600 krónur. A. 7. Austursdæla í vélarrúmi, 23.500 krónur. A.8. Rafkerfi, 484.000 krónur. B.1. Endurbætur vegna ganghraða bátsins, 990.000 krónur. D.1. Dagsektir í 180 daga, 1.386.000 krónur.

Matsgerð er rækilega tíunduð í hinum áfrýjaða dómi og með skírskotun til forsendna hans er fallist á niðurstöðu varðandi matsliði A.1 og A.2.

Fram er komið að viðgerð á rafkerfi bátsins fór fram áður en matsmaður var kvaddur til. Þó ber að líta til þess að matsmaður sundurliðaði ætlaðan kostnað við endurbætur, en hann skoðaði rafkerfi bátsins að viðstöddum fulltrúum málsaðila. Var það niðurstaða matsmanns að tjónið næmi lægri fjárhæð en uppgefinn viðgerðarkostnaður og gaf hann fyrir dómi skýringar á þessari niðurstöðu sinni. Til stuðnings mati hafði matsmaður ítarleg gögn um viðgerðir á rafkerfi bátsins, sem og skriflegar athugasemdir Siglingastofnunar Íslands 24. apríl 2001, er gerðar voru í kjölfar skoðunar stofnunarinnar á rafkerfinu fyrir viðgerð. Gerði stofnunin fjölmargar athugasemdir og lagði fyrir gagnáfrýjanda að gera úrbætur í samræmi við gildandi reglur. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, er fallist á þennan kröfulið gagnáfrýjanda. Með sama hætti er fallist á lið A.7 í matsgerð, en matsmaður skoðaði umrædda austursdælu að lokinni viðgerð og hafði hann einnig til hliðsjónar gögn um þá viðgerð.

Fram er komið að báturinn uppfyllti ekki ákvæði smíðalýsingar um ganghraða, þannig að með þremur mönnum um borð náði hann einungis 28,4 hnútum í stað 36 hnúta eins og áskilið var. Eins og rakið er ítarlega í hinum áfrýjaða dómi taldi matsmaður ástæður þessa geta verið nokkrar og lúta þær að afköstum vélar, svokölluðu þotudrifi og formi bols bátsins. Fyrir dómi taldi matsmaðurinn að einnig mætti líta til þess að báturinn reyndist þyngri en getið var um í smíðalýsingu. Þrátt fyrir að matsgerð sé ekki að öllu leyti skýr um orsakir þessa galla, verður ekki annað séð en að réttra aðferða hafi verið gætt við matið. Benti matsmaður á hvað gera mætti til lagfæringar á galla þessum og áætlaði hann kostnað í því sambandi. Þá ber til þess að líta að aðaláfrýjandi óskaði ekki eftir yfirmati, auk þess sem hann átti þess kost að koma að athugasemdum við meðferð matsmálsins. Er niðurstaða mats um ætlaðan viðgerðarkostnað ekki bersýnilega reist á röngum forsendum og hefur matinu þannig ekki verið hnekkt. Að öllu þessu virtu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, um framangreint atriði.

Gagnáfrýjandi hefur ekki sannað að fyrir hendi sé venja í viðskiptum sem þessum, sem leiða eigi til þess að til dagsekta skuli koma vegna tafa á afhendingu, án sérstaks samkomulags þar um. Verður því ekki fallist á kröfu gagnáfrýjanda um dagsektir, sbr. og lið D. 1 í matsgerð.

Samkvæmt öllu framanrituðu á gagnáfrýjandi rétt á skaðabótum úr hendi aðaláfrýjanda, sem nema 81.600 krónum vegna teikninga á bátnum, 990.000 krónum vegna galla varðandi ganghraða hans, 484.000 krónum vegna gallaðs rafkerfis og 23.500 krónum vegna galla í austursdælu. Þá hefur aðaláfrýjandi með breytingu á kröfugerð fallist á skyldu sína til að greiða 891.500 krónur vegna annarra galla á bátnum. Alls nema dæmdar skaðabætur því 2.470.600 krónum er dragast skulu frá lokagreiðslu kaupverðs bátsins, 2.826.187 krónum. Nemur skuld gagnáfrýjanda samkvæmt því samtals 355.587 krónum.

Eins og fram kemur í áðurnefndu samkomulagi aðila 25. nóvember 1999 skyldi aðaláfrýjandi afhenda gagnáfrýjanda bátinn 14. apríl 2000, en gagnáfrýjandi átti að greiða lokagreiðslu kaupverðs viku fyrir afhendingu. Hins vegar átti afhending sér ekki stað fyrr en ári síðar, eða 9. apríl 2001 og vegna þess mátti gagnáfrýjandi halda eftir lokagreiðslu kaupverðsins fram að afhendingu bátsins. Ekki hafði farið fram mat á göllum bátsins við afhendingu hans og brast gagnáfrýjanda því heimild til að halda eftir greiðslu eftir það tímamark. Matsgerð var lögð fram í þinghaldi 14. júní 2002, en aðaláfrýjandi krefst dráttarvaxta frá 17. júní 2001. Í kröfugerð fyrir Hæstarétti viðurkenndi aðaláfrýjandi hins vegar rétt gagnáfrýjanda til að skuldajafna kröfu sinni miðað við 20. mars 2002. Skal gagnáfrýjandi samkvæmt því greiða dráttarvexti af allri lokagreiðslunni frá þeim tíma, sem aðaláfrýjandi krefst, en af endanlegri skuld frá 20. mars 2002, allt eins og nánar segir í dómsorði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað verður staðfest.

Rétt þykir að hvor aðilanna beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Björgunarsveit Hafnarfjarðar, greiði aðaláfrýjanda, Sportbúðinni Títan ehf., 355.587 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 af 2.826.187 krónum frá 17. júní 2001 til 1. júlí sama árs, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 20. mars 2002, en af 355.587 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað er óraskað.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.