633/2006

Eigendur landspildu, sem ber heitið Höfn, kröfðust þess að afmáð yrði úr þinglýsingabók yfirlýsing frá Á, sem hafði landið til umráða á grundvelli erfðafestusamninga frá 1935 og 1962, um mörk Hafnar 1 og Hafnar 1. Þá var þess krafist að eignaskiptayfirlýsing, sem skipti Höfn 2 í tvo matshluta, yrði afmáð úr þinglýsingabók. Þar sem samþykki eigendanna skorti fyrir ráðstöfun landsins, sem mælt var fyrir um í skjölunum, var talið að það hefði átt að hafna þinglýsingu þeirra, sbr. 1. mgr. 24. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Var því fallist á kröfu eigendanna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 4. desember 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 21. nóvember 2006, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að fella úr gildi ákvarðanir sýslumannsins á Akureyri um að þinglýsa tveimur skjölum er lúta að fasteigninni Höfn 2, Svalbarðsstrandarhreppi. Kæruheimild er í 5. mgr. 3. gr. þinglýsingarlaga nr. 39/1978, sbr. 1. gr. laga nr. 6/1992. Sóknaraðilar krefjast þess að nefndar ákvarðanir sýslumannsins verði felldar úr gildi og lagt fyrir hann að afmá greind skjöl úr þinglýsingabók. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I.

Samkvæmt gögnum málsins leigði T-kk-nf K-kk-nf, þáverandi eigandi jarðarinnar Meyjarhóls í Svalbarðsstrandarhreppi, S-kk-þgf B-kk-þgf í Höfn 10 vallardagsláttur úr landi jarðarinnar á erfðafestu með samningi 7. nóvember 1935. Sagði þar að landið lægi „umhverfis býlið Höfn“ þannig að suðurmörk þess væru 30 faðma sunnan við íbúðarhúsið en norðurmörkin 84 faðma norðan við það. Árið 1962 gerðu sömu aðilar með sér samning þar sem T-kk-nf leigði S-kk-þgf á erfðafestu viðbótarland, 2½ vallardagsláttu. Þar var tekið fram að þetta viðbótarland lægi „norðan við Hafnartúnið“ og sérstaklega tilgreint að suðurmörk þess væru „Hafnarlandið“. Leiða sóknaraðilar eignarrétt sinn á ofangreindu landi af rétti T-kk-ef.

Eftir lát S-kk-ef mun S-kvk-nf S-kvk-nf, ekkja S-kk-ef, hafa afhent fóstursyni sínum, F-kk-þgf L-kk-þgf, býlið Höfn með öllum gögnum og gæðum. Árið 1975 undirrituðu F-kk-nf og eiginkona hans, varnaraðilinn Á-kvk-nf, yfirlýsingu þar sem þau afhentu dóttur þeirra, varnaraðilanum S-kvk-þgf, „útihús að Höfn í Svalbarðsstrandarhreppi ásamt erfðafestulandi þar að stærð 2,5 vallardagsláttur“ sem fyrirframgreiddan arf. Ekki var þar nánar skýrt hvar mörk þessarar spildu lægju. Mun S-kvk-nf ásamt eiginmanni sínum, varnaraðilanum S-kk-þgf G-kk-þgf, hafa breytt umræddum útihúsum í íbúðarhús, sem ber heitið Höfn 2, og búið þar síðan.

F-kk-nf L-kk-nf er nú látinn og mun varnaraðilinn Á-kvk-nf ein vera erfðafestuhafi. Gaf hún út yfirlýsingu 27. janúar 2006 með uppdrætti þar sem landið, sem afhent hafði verið varnaraðilanum S-kvk-þgf árið 1975, var afmarkað með hnitum. Yfirlýsingu þessari ásamt uppdrættinum, svo og eignaskiptasamningi 9. febrúar 2006, þar sem lóðinni Höfn 2 var skipt í tvo matshluta, var þinglýst 13. febrúar 2006. Með máli þessu leitast sóknaraðilar við að fá hnekkt þinglýsingu þessara skjala.

II.

Af framangreindum samningum má ráða að suðurmörk þess lands, sem bætt var við Hafnarlandið árið 1962, hafi legið 84 faðma norður af íbúðarhúsinu, sem stendur á landinu og ber heitið Höfn 1. Landið, sem er afmarkað á hinum þinglýsta uppdrætti og íbúðarhúsið Höfn 2 stendur á, er aflöng spilda, sem liggur austan við íbúðarhúsið Höfn 1, og eru suðurmörk spildunnar nokkru sunnar en húsið. Samkvæmt þessu fær ekki staðist að landið, sem varnaraðilinn S-kvk-nf fékk afhent í fyrirframgreiddan arf 1975, sé sama spildan og bætt var við Hafnarlandið árið 1962, eins og haldið hefur verið fram af hálfu varnaraðila.

Í erfðafestusamningnum 7. nóvember 1935 kemur fram að leigutaki megi ekki leyfa öðrum að byggja á hinni leigðu landspildu nema með samþykki leigusala. Samkvæmt samningnum 10. nóvember 1962 bar að fylgja ákvæðum eldri samningsins nema að sá yngri viki frá þeim. Með hliðsjón af þessu og 20. gr. núgildandi ábúðarlaga nr. 80/2004, sbr. 26. gr. eldri laga um sama efni nr. 64/1976, verður að telja að erfðafestuhafa sé óheimilt að skipta landinu, sem hér um ræðir, í því skyni að byggja öðrum, nema með samþykki landeiganda. Þar sem samþykki sóknaraðila skortir fyrir þeirri ráðstöfun á téðu landi, sem mælt er fyrir um í yfirlýsingunni 27. janúar 2006 bar að hafna þinglýsingu hennar og hnitsettum uppdrætti, sem fylgdi yfirlýsingunni, sbr. 1. mgr. 24. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Á sama við um eignaskiptayfirlýsinguna 9. febrúar 2006, sem reist er á framangreindri yfirlýsingu 27. janúar 2006. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og fallist á kröfu sóknaraðila á þann veg sem í dómsorði greinir.

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðilum málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir sýslumanninn á Akureyri að afmá úr þinglýsingabók yfirlýsingu varnaraðilans Á-kvk-ef Á-kvk-ef 27. janúar 2006, ásamt hnitsettum uppdrætti 25. sama mánaðar, þar sem lýst er lóðarmörkum milli Hafnar 1 og Hafnar 2, Svalbarðstrandarhreppi, sem móttekin voru til þinglýsingar 13. febrúar 2006 og innfærð 15. sama mánaðar. Þá er lagt fyrir sýslumanninn á Akureyri að afmá úr þinglýsingabók eignaskiptayfirlýsingu 9. febrúar 2006 um lóðina Höfn 2, sem móttekin var til þinglýsingar 13. febrúar 2006 og innfærð 15. sama mánaðar.

Varnaraðilar, Á-kvk-nf Á-kvk-nf, S-kvk-nf F-kvk-nf og S-kk-nf G-kk-nf Þ-kk-nf, greiði sóknaraðilum, K-kk-þgf T-kk-þgf, I-kvk-þgf S-kvk-þgf, B-kk-þgf S-kk-þgf og K-kk-þgf V-kk-þgf S-kk-þgf, samtals 300.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.

if !supportEmptyParas endif

if !supportEmptyParas endif