193/2013

F var ákærður fyrir innherjasvik með því að hafa í fimm aðskilin skipti á árinu 2008 selt hlutabréf sín í G hf. þrátt fyrir að búa í öllum tilvikum yfir innherjaupplýsingum um lausafjárstöðu bankans sem hann varð áskynja um í starfi sínu sem forstöðumaður millibankamarkaðar í fjárstýringu bankans. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu F samkvæmt ákæru og var lagt til grundvallar að hann hefði verið í stöðu tímabundins innherja í skilningi 2. töluliðar 121. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Við ákvörðun refsingar vísaði Hæstiréttur til þess að brot F hefðu varðað verulega fjárhæð, falið í sér trúnaðarbrot og beinst gegn mikilvægum hagsmunum. Á hinn bóginn hefði F ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi og hefðu nærri fjögur ár liðið frá því að brotum F lauk þar til ákæra hefði verið gefin út, en ekki var talið að fram hefði komið haldbær skýring á þeim drætti. Var refsing F ákveðin fangelsi í níu mánuði, en frestað var fullnustu sex mánaða skilorðsbundið í tvö ár. Þá var F gert að sæta upptöku hagnaðar af brotum sínum, að því gættu að samkvæmt ákæru hefði F ekki verið talinn hafa gerst sekur um innherjasvik við sölu hlutabréfa í G hf. 14. maí 2008 og hefði hagnaður hans vegna þriggja brota sem framin voru fyrir þann tíma því ekki getað numið hærri fjárhæð en mismuninum á þeirri fjárhæð sem hann fékk í raun fyrir hlutina og þeirri sem hann hefði getað fengið fyrir þá í það sinn.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 18. mars 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur um annað en refsingu ákærða, sem verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að refsing verði milduð og fjárhæð kröfu um upptöku lækkuð.

Samkvæmt gögnum málsins tók ákærði 1. janúar 2006 við starfi forstöðumanns millibankamarkaðar Íslandsbanka hf., sem síðar fékk heitið Glitnir banki hf., en ákærði hafði starfað hjá félaginu og þar áður forvera þess frá árinu 1999. Í byrjun árs 2008 virðist ákærði hafa átt samtals 2.057.000 hluti í félaginu, sem hann hafði eignast á starfstíma sínum þar. Af þeim seldi hann 250.000 hluti fyrir 5.050.000 krónur 11. janúar 2008 og aðra 250.000 hluti fyrir 4.387.500 krónur 11. febrúar sama ár, en síðargreinda daginn eignaðist hann 3.408 hluti, að því er virðist vegna útborgunar á arði frá félaginu. Aftur seldi ákærði 250.000 hluti 12. mars 2008 fyrir 4.350.000 krónur, 250.000 hluti 3. apríl sama ár fyrir 4.437.500 krónur og 250.000 hluti 9. sama mánaðar fyrir 4.575.000 krónur. Þá seldi hann 300.000 hluti fyrir 5.085.000 krónur 14. maí 2008, 250.000 hluti fyrir 3.345.000 krónur 17. september sama ár og loks 260.408 hluti 18. sama mánaðar fyrir 3.471.239 krónur, en með þessu hafði hann selt alla hluti sína í félaginu. Samkvæmt heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, tók Fjármálaeftirlitið 7. október 2008 yfir vald hluthafafundar í Glitni banka hf., vék stjórn félagsins frá og setti yfir það skilanefnd. Óumdeilt er að hlutir í félaginu hafi þar með orðið verðlausir. Fjármálaeftirlitið beindi 18. janúar 2011 kæru til sérstaks saksóknara vegna gruns um að ákærði hafi á árinu 2008 gerst sekur um innherjasvik með sölu framangreindra hluta í Glitni banka hf., ef frá talin ráðstöfun á 300.000 hlutum 14. maí á því ári. Sérstakur saksóknari höfðaði síðan mál þetta með ákæru 11. maí 2012, þar sem ákærða var gefið að sök að hafa brotið gegn 1. tölulið 1. mgr. 123. gr., sbr. 3. tölulið 146. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti með því að hafa selt 1.260.408 hluti í Glitni banka hf. fyrir samtals 20.178.739 krónur 12. mars, 3. og 9. apríl, 17. og 18. september 2008 þrátt fyrir að hann hafi sökum fyrrgreinds starfs síns búið yfir innherjaupplýsingum um lausafjárstöðu Glitnis banka hf. vegna atvika, sem nánar greindi í þrettán liðum í ákærunni, en samkvæmt henni var lagt til grundvallar að ákærði hafi verið í stöðu tímabundins innherja í skilningi 2. töluliðar 121. gr. sömu laga. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þessa háttsemi og gert að sæta fangelsi í tólf mánuði, auk þess að þola upptöku á hagnaði af sölu fyrrgreindra hluta, sem taldist nema 19.200.926 krónum að teknu tilliti til kostnaðar og skatta.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir þá háttsemi, sem í ákæru greinir. Við ákvörðun refsingar ákærða verður að gæta að því að brot hans snerust um verulega fjárhæð, þau fólu í sér trúnaðarbrot og beindust að mikilvægum hagsmunum. Ákærði hefur á hinn bóginn ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Fram hjá því verður heldur ekki horft að nærri fjögur ár liðu frá því að brotum ákærða lauk þar til ákæra var gefin út, en ekki verður séð að nokkur haldbær skýring sé á því að sá dráttur hafi orðið á málinu. Að þessu öllu virtu er refsing ákærða ákveðin fangelsi í níu mánuði, en rétt er að binda sex mánuði af henni skilorði eins nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt 2. mgr. 147. gr. laga nr. 108/2007 er heimilt að gera upptækan með dómi beinan eða óbeinan hagnað, sem hlotist hefur af broti gegn ákvæðum laganna sem varðar sektum eða fangelsi. Þegar ákveðinn er hagnaður ákærða af brotum sínum verður að gæta að því að í ákæru var hann ekki talinn hafa brotið gegn ákvæðum laga nr. 108/2007 með því að hafa selt 300.000 hluti í Glitni banka hf. 14. maí 2008. Af því leiðir að þann dag hefði ákærði sér að ósekju jafnframt getað selt þá 750.000 hluti í félaginu, sem hann hafði ráðstafað á refsiverðan hátt 12. mars og 3. og 9. apríl 2008. Hagnaður hans af brotunum, sem hann framdi þá daga, getur að þessu virtu ekki numið hærri fjárhæð en mismuninum á því, sem hann fékk í raun fyrir hlutina, og því, sem hann hefði getað fengið fyrir þá 14. maí 2008. Ákærði seldi hluti síðastgreindan dag á genginu 16,95, en gengið í viðskiptum hans 12. mars 2008 var 17,40, 3. apríl sama ár 17,75 og 9. sama mánaðar 18,30. Mismunurinn, sem hér um ræðir, var þannig alls 650.000 krónur, en til frádráttar honum kemur 0,5% sölukostnaður, 3.250 krónur, og 10% fjármagnstekjuskattur, 65.000 krónur. Hagnaður ákærða af brotum hans 12. mars, 3. apríl og 9. apríl 2008 telst samkvæmt þessu alls hafa orðið 581.750 krónur. Ákærði seldi síðan 510.408 hluti í Glitni banka hf. 17. og 18. september 2008 fyrir samtals 6.816.239 krónur, en leggja verður til grundvallar að eftir þann tíma og þar til hlutirnir urðu verðlausir 7. október sama ár hefði hann ekki getað selt þá án þess að brjóta gegn 1. tölulið 1. mgr. 123. gr. laga nr. 108/2007. Samkvæmt útreikningi sérstaks saksóknara, sem krafa um upptöku var reist á, var vegið kaupgengi hluta, sem ákærði seldi á árinu 2008 og ákæra tekur til, 8,9829325 og telst því stofnverð þeirra 510.408 hluta, sem hér um ræðir, vera 4.584.961 króna. Fjármagnstekjuskattur af verðinu, sem ákærði fékk við sölu hlutanna 17. og 18. september 2008, var samkvæmt þessu 223.128 krónur, en kostnaður af sölu nam 34.081 krónu. Hagnaður ákærða af þessum tveimur brotum varð því alls 6.559.030 krónur. Samkvæmt öllu framangreindu varð hagnaður ákærða af öllum brotunum fimm samtals 7.140.780 krónur og verður sú fjárhæð gerð upptæk eins og nánar segir í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður látið standa óraskað. Eftir framangreindum úrslitum málsins er rétt að ákærði beri helming áfrýjunarkostnaðar, þar á meðal af málsvarnarlaunum verjanda síns, sem eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, F-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í níu mánuði, en fresta skal fullnustu sex mánaða af þeirri refsingu og sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði sæti upptöku á 7.140.780 krónum, sem teljast hluti af andvirði eignarhluta hans í fasteigninni Fjallalind 111 í Kópavogi.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem er samtals 1.432.086 krónur að meðtöldum málsvarnarlaunum skipaðs verjanda ákærða, R-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 1.255.000 krónur, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.