649/2008

R, ritstjóri tímaritsins Mannlífs, var ákærður fyrir áfengislagabrot með því að hafa birt auglýsingar af áfengi í tímaritinu og í fylgiriti með því. R krafðist sýknu. Byggði hann m.a. á því að ekki hafi verið um auglýsingar að ræða, heldur umfjallanir um áfengi. Talið var að um hafi verið að ræða tilkynningar til almennings vegna markaðssetningar þar sem sýndar hafi verið áfengistegundir. Væri því um að ræða brot gegn 1. mgr. 20. gr. áfengislaga. Talið var að R bæri refsiábyrgð á auglýsingunum í tímaritinu sem ritstjóri þess samkvæmt 3. mgr. 15. gr. prentlaga þar sem höfundur væri ekki nafngreindur. Þá var talið að ritið sem fylgt hefði tímaritinu teldist fylgirit þess samkvæmt lokaorðum 9. gr. laganna og bæri R einnig refsiábyrgð á auglýsingunum í því samkvæmt 3. mgr. 15. gr. Ekki var fallist á að bann við áfengisauglýsingum væri andstætt tjáningarfrelsisákvæði eða jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar eða mannréttindasáttmála Evrópu. Var R sakfelldur og dæmdur til greiðslu sektar.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 2. júlí 2008, en sú áfrýjunarstefna var afturkölluð og var málinu áfrýjað öðru sinni 19. nóvember 2008 að fengnu áfrýjunarleyfi, allt í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en refsing hans þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að sekt hans verði lækkuð.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða samkvæmt 1. ákærulið.

Rit það sem 2. og 3. ákæruliðir varða kom út í júlí 2006 á vegum Tímaritaútgáfunnar Fróða ehf., sem einnig gaf út tímaritið Mannlíf, og var dreift með júlíhefti tímaritsins. Á forsíðu þessa tölublaðs Mannlífs, sem 1. ákæruliður lýtur að, var prentað „Bók fylgir frítt“ og á blaðsíðu 134 í tímaritinu sagði um höfund þann sem hreppti verðlaun smásagnasamkeppninnar Gaddakylfan, sem lýst er í héraðsdómi, að sigurvegarar í keppninni „fengu sögur sínar birtar í bók sem fylgir Mannlífi“. Bók þessi er 96 blaðsíður í vasabókarbroti. Enginn ritstjóri er sérstaklega tilgreindur í henni, en J-kk-nf T-kk-nf R-kk-nf ritar formála. Hann var titlaður aðstoðarritstjóri Mannlífs á ritstjórnarsíðu þess við hlið ritstjórans, ákærða í máli þessu. Vegna þess sem hér hefur verið rakið telst rit þetta hafa verið fylgirit tímaritsins Mannlífs samkvæmt lokaorðum 9. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt og ber ákærði sem ritstjóri tímaritsins því refsiábyrgð á áfengisauglýsingum á kápusíðum þess samkvæmt 3. mgr. 15. gr. laganna. Reynir því ekki á refsiábyrgð samkvæmt 13. gr. laganna. Með þessum athugasemdum en vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti verður niðurstaða hans staðfest um sakfellingu ákærða, refsingu hans og sakarkostnað.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, R-kk-nf T-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 311.728 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, Þ-kk-ef B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 249.000 krónur.