556/2016

Í málinu krafðist F þess að viðurkennt yrði að sér væri heimilt, þrátt fyrir ákvæði laga nr. 45/2016 um kjaramál Félags íslenskra flugumferðarstjóra, að efna til verkfalls í samræmi við ákvæði laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og að kjör félagsmanna sinna yrðu ekki afráðin með ákvörðun gerðardóms samkvæmt fyrrnefndu lögunum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að sama dag og héraðsdómur var kveðinn upp hefðu deiluaðilar gert með sér sátt til að ljúka gerðarmeðferðinni. Samkvæmt henni hefði verið svo um samið að kjarasamningur þeirra frá í júní 2016, sem áður hafði verið felldur í atkvæðagreiðslu meðal félagsmanna F, skyldi gilda með þeim bókunum og samkomulagi, sem honum hefðu fylgt, og yfirlýsingum sem gefnar hefðu verið í tengslum við samningsgerðina. Í ljósi þess að bundinn hefði verið endi á kjaradeilu F og viðsemjanda hans með gerð kjarasamnings, svo sem heimilað hefði verið með lögum nr. 45/2016, var talið að F hefði ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn dómstóla um dómkröfur sínar. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. ágúst 2016. Hann krefst þess að viðurkennt verði að sér sé heimilt, þrátt fyrir ákvæði 1., 2. og 3. gr. laga nr. 45/2016 um kjaramál Félags íslenskra flugumferðarstjóra, að efna til verkfalls í samræmi við ákvæði laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og að kjör félagsmanna sinna verði ekki afráðin með ákvörðun gerðardóms samkvæmt fyrrnefndu lögunum. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast þess, hvor fyrir sitt leyti, aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur. Þá krefjast þeir málskostnaðar hér fyrir dómi.

Mál þetta sætir flýtimeðferð samkvæmt XIX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laga nr. 45/2016 voru verkfallsaðgerðir áfrýjanda gagnvart Isavia ohf., svo og frekari vinnustöðvanir eða aðrar aðgerðir hans sem ætlað væri að knýja fram aðra skipan kjaramála en lögin ákváðu, lýstar óheimilar frá gildistöku laganna og á gildistíma ákvarðana gerðardóms samkvæmt 2. gr. þeirra. Eftir 2. mgr. 1. gr. var aðilum heimilt að semja um breytingar frá því fyrirkomulagi sem lögin kváðu á um. Í 1. mgr. 2. gr. laganna var svo fyrir mælt að hefðu aðilar ekki undirritað kjarasamning fyrir 24. júní 2016 skyldi gerðardómur fyrir 18. júlí sama ár ákveða kaup og kjör félagsmanna áfrýjanda. Skyldu ákvarðanir gerðardóms vera bindandi með sama hætti og kjarasamningur milli aðila frá og með gildistöku laganna og gilda þann tíma sem gerðardómur ákvæði. Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laganna var gerðardómi heimilt að beita sér fyrir samkomulagi eða svonefndri dómsátt milli aðila sem hefði sömu réttaráhrif og ákvarðanir gerðardóms og tæki hann þá ekki ákvörðun um þau atriði sem samkomulagið eða sáttin tæki til.

Áfrýjandi og stefndi Samtök atvinnulífsins, fyrir hönd Isavia ohf., rituðu undir kjarasamning 24. júní 2016. Í 1. grein samningsins sagði að hann fæli í sér breytingar og viðbætur við síðastgildandi kjarasamning aðila, svo sem nánar var kveðið á um í 2. til 5. grein samningsins. Samkvæmt 6. grein skyldi hann gilda til 31. desember 2018 og falla þá úr gildi án sérstakrar uppsagnar. Samningurinn var síðar felldur í atkvæðagreiðslu meðal félagsmanna áfrýjanda sem mun hafa lokið 4. júlí 2016.

Í samræmi við fyrirmæli laga nr. 45/2016 tók gerðardómur, sem skipaður hafði verið á grundvelli þeirra, til meðferðar kjaradeilu áfrýjanda og stefnda Samtaka atvinnulífsins, vegna Isavia ohf. Sama dag og hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp, 15. júlí 2016, gerðu deiluaðilar með sér sátt til að ljúka gerðarmeðferðinni. Samkvæmt henni var svo um samið að áðurgreindur kjarasamningur þeirra frá 24. júní sama ár skyldi gilda með þeim bókunum og samkomulagi, sem honum fylgdu, og yfirlýsingum sem gefnar voru í tengslum við samningsgerðina. Í lok sáttarinnar var tekið fram að hún væri gerð fyrir gerðardómi, sem starfaði samkvæmt lögum nr. 45/2016, og næði til allra kjaraþátta í deilu aðila. Á fundi gerðardómsins með aðilum, sem haldinn var samdægurs, undirrituðu þeir sáttina í viðurvist gerðarmanna. Í lok fundarins var fært til bókar: „Með því að aðilar hafa til fullnustu ráðið öllum ágreiningi sínum til hlunns með dómsátt, svo sem þeim er heimilt skv. 2. mgr. 3. gr. l. nr. 45/2016, fellur frekari meðferð málsins þar með niður og hlutverki gerðardómsins er lokið.“ Samkvæmt gögnum, sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt, hafa félagsmenn áfrýjanda notið launa og launatengdra greiðslna á grundvelli hins nýja kjarasamnings.

Þar sem bundinn hefur verið endi á kjaradeilu áfrýjanda og viðsemjanda hans með gerð kjarasamnings, svo sem heimilað var með lögum nr. 45/2016, hefur áfrýjandi ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn dómstóla um kröfur sínar í máli þessu. Verður málinu því vísað frá Hæstarétti.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað hér fyrir dómi eins og greinir í dómsorði.

Það athugist að óþarft var að stefna íslenska ríkinu til varnar í máli þessu þótt því væri haldið fram af áfrýjanda að setning laga nr. 45/2016 hafi brotið í bága við ákvæði stjórnarskrárinnar.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.

Áfrýjandi, Félag íslenskra flugumferðarstjóra, greiði stefndu, Samtökum atvinnulífsins og íslenska ríkinu, hvorum um sig, 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.