667/2016

Í málinu krafðist H ehf. endurgreiðslu á fjárhæðum sem hann hafði innt af hendi til Í á árunum 2010 til 2014 vegna innflutnings á frönskum kartöflum sem bar almennan 76% verðtoll. Reisti hann kröfu sína á því að gjaldtaka tollsins færi í bága við ákvæði stjórnarskrár og grundvallarreglur stjórnskipunar- og skattaréttar og skorti lagastoð sem gild skattlagningarheimild. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 88/2005 væri það meginregla að af vörum sem fluttar væru inn á tollsvæði ríkisins skyldi greiða toll eins og mælt væri fyrir um í tollskrá í viðauka 1 við lögin. Var tekið fram að gjaldið teldist vera skattur enda væri það lagt á tiltekna hópa einstaklinga eða lögaðila samkvæmt einhliða ákvörðun ríkisvaldsins án þess að sérstakt endurgjald ætti að koma fyrir. Þá kom fram að ákvörðun um framangreindan verðtoll leiddi af tollabindingum samkvæmt samningsskuldbindingum íslenska ríkisins, sbr. 17. tölul. 1. gr. og 3. mgr. 5. gr. tollalaga. Fallist var á með Í að ákvörðun tollsins hefði rúmast innan þeirra marka sem fjárstjórnarvaldi Alþingis væri sett, sbr. 40. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því sýknað af kröfu H ehf.

Dómar Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf G-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. september 2016. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér aðallega 70.866.210 krónur, en til vara 42.904.477 krónur, í báðum tilvikum með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 15. mars 2010 til 13. mars 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Í málinu krefst áfrýjandi endurgreiðslu á 76% tolli sem hann greiddi á árunum 2010 til 2014 vegna innflutnings í starfsemi sinni á frystum frönskum kartöflum sem féll undir tollskrárnúmerið 2004.1002. Hann reisir kröfur sínar á málsástæðum og röksemdum sem nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 88/2005 er það meginregla að af vörum sem fluttar eru inn á tollsvæði ríkisins skal greiða toll eins og mælt er fyrir um í tollskrá í viðauka I við lögin. Skal tollur lagður á sem verðtollur á tollverð vöru eða sendingar og sem magntollur á vörumagn eftir því sem greinir í tollskrá samkvæmt viðauka I. Í 24. tölulið 1. gr. tollalaga er tollur skilgreindur sem gjald sem innheimt er af vöru samkvæmt tollskrá. Gjald þetta telst vera skattur enda er það lagt á tiltekna hópa einstaklinga eða lögaðila samkvæmt einhliða ákvörðun ríkisvaldsins án þess að sérstakt endurgjald eigi fyrir að koma.

Tollar á vörur sem falla undir tollskrárnúmerið 2004.1002 eiga rót að rekja til laga nr. 87/1995 um breytingar á lögum vegna aðildar Íslands að Alþjóðaviðskiptastofnuninni. Af því tilefni voru jöfnunargjöld á kartöflur og vörur framleiddar úr þeim felld niður og teknir upp tollar í staðinn fyrir jöfnunargjöldin. Í 11. gr. laga nr. 87/1995 var kveðið á um að nýr viðauki, viðauki II sem skiptist í A og B hluta, skyldi bætast við þágildandi tollalög nr. 55/1987. Í viðauka II A sem birtur var með lögum nr. 87/1995 var meðal annars kveðið á um að tollur á frystar kartöflur, sneiddar eða skornar, í tollskrárnúmerinu 2004.1009, skyldi lækka í ákveðnum þrepum á sex ára tímabili úr 90% í 76%. Frá gildistöku tollalaga nr. 88/2005 hafa frystar franskar kartöflur fallið undir tollskrárnúmerið 2004.1002 í viðauka I við þau lög og borið 76% toll í samræmi við þær áætlanir sem áður getur og fram komu í viðauka II A við lög nr. 87/1995.

Ákvörðun um 76% toll á vörur sem falla undir tollskrárnúmerið 2004.1002 leiðir af tollabindingum samkvæmt samningsskuldbindingum íslenska ríkisins, sbr. 17. tölulið 1. gr. og 3. mgr. 5. gr. tollalaga, og tollskránni í viðauka I við tollalögin sem hefur verið veitt lagagildi. Fallist er á með stefnda að nægilega sé sýnt fram á að ákvörðun tollsins rúmist innan þeirra marka sem fjárstjórnarvaldi Alþingis eru sett, sbr. 40. gr. stjórnarskrárinnar. Varakrafa áfrýjanda felur í reynd í sér kröfu um að dómstólar breyti ákvörðun löggjafans um gjaldhæð tollsins sem tekin hefur verið með stjórnskipulega gildum hætti, en ákvörðun um slíkt er ekki á valdi dómstóla, sbr. 2. gr. stjórnarskrárinnar. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Hagar verslanir ehf., greiði stefnda, íslenska ríkinu, 700.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.