414/2008

E réð sig til starfa hjá ES ehf. Í ráðningasamningi hans var ákvæði þess efnis að honum væri ekki heimilt í tvö ár eftir starfslok hjá ES ehf. að hefja störf hjá samkeppnisaðila á sama rekstrarsviði og að brot á því varðaði févíti allt að 10% af föstu mánaðarkaupi fyrir hvern dag. E sagði starfi sínu lausu og réð sig þremur mánuðum síðar til A. Höfðaði ES ehf. mál gegn E og krafðist bóta þar sem E hefði brotið gegn fyrrgreindu ákvæði ráðningarsamnings síns. Talið var ljóst að A hafi verið samkeppnisaðili ES ehf. Samkeppnisákvæði ráðningarsamningsins hafi ekki verið fallið úr gildi þrátt fyrir breytingar á starfssviði E. Ákvæðið hafi ekki verið víðtækara en nauðsynlegt hafi verið til að varna samkeppni og gildistími þess hæfilegur. Yrði að líta svo á að það hafi ekki skert atvinnufrelsi E með ósanngjörnum hætti. Voru því ekki talin skilyrði til að telja loforð E óskuldbindandi með vísan til 36. eða 37. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Yrði samkeppnisákvæðinu því ekki að öllu leyti vikið til hliðar. Hins vegar var litið svo á, miðað við stöðu E og þá hagsmuni sem gátu verið í húfi fyrir ES ehf., að umsamin fjárhæð févítis hafi verið úr hófi. Var E dæmdur til að greiða ES ehf. bætur sem voru taldar hæfilegar 500.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 27. júlí 2008. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi réði áfrýjandi sig til starfa sem sölumaður hjá stefnda í janúar 2003. Í 7. gr. ráðningarsamnings, sem þeir gerðu 3. apríl sama ár var ákvæði þess efnis að áfrýjanda væri ekki heimilt í tvö ár eftir starfslok hjá stefnda að hefja störf hjá samkeppnisaðila á sama rekstarsviði, svo og að brot á því varðaði févíti allt að 10% af föstu mánaðarkaupi fyrir hvern dag. Föst mánaðarlaun samkvæmt samningnum voru 200.000 krónur. Stefndi mun á þessum tíma hafa rekið heildverslun á sviði ritfanga. Í aðilaskýrslu forsvarsmanns hans fyrir héraðsdómi, sem ekki hefur verið mótmælt að þessu leyti, kom fram að starfsmenn hafi á þeim tíma verið rúmlega tíu og sölumenn þar af fjórir talsins. Fallast verður á með stefnda að við þær aðstæður kunni persónuleg tengsl einstakra sölumanna við stóran hluta viðskiptavina félagsins að hafa skapað nauðsyn á að varna því að þeir réðu sig til keppinauta stefnda og tækju með sér viðskipti. Ráðningarsamningur aðilanna var endurnýjaður 30. nóvember 2004. Föst laun áfrýjanda hækkuðu þá í 220.000 krónur, en fyrrgreint samkeppnisákvæði var óbreytt.

Í júní 2005 keypti stefndi verslanir með heitinu Office 1 Superstore. Við það mun starfsmönnum hafa fjölgað verulega og eðli rekstrarins breyst með því að smásala hafi bæst við fyrri starfsemi. Starf áfrýjanda og starfskjör tóku samkvæmt gögnum málsins einnig miklum breytingum í kjölfarið. Föst laun hans hækkuðu í 400.000 krónur og hann tók við starfi rekstrarstjóra. Samkvæmt framburði áfrýjanda fékkst hann sem slíkur við ýmis verkefni, en meginviðfangsefni hans sýnist hafa verið rekstur verslana stefnda. Forsvarsmaður stefnda bar fyrir héraðsdómi að áfrýjandi hafi verið öflugur starfsmaður og sinnt ýmsum verkefnum. Sjálfur bar áfrýjandi fyrir dómi að hann hafi ábyggilega gegnt lykilhlutverki hjá félaginu. Þrátt fyrir þessar breytingar var ekki gerður nýr ráðningarsamningur milli aðilanna. Þótt ýmis ákvæði ráðningarsamningsins frá 30. nóvember 2004 hafi þannig ekki lengur átt við verður ekki litið svo á að þörf stefnda á að varna samkeppni vegna hugsanlegrar ráðningar áfrýjanda hjá keppinautum hafi minnkað við það að áfrýjandi tókst á hendur ábyrgðarmeiri störf í þágu stefnda. Eru því ekki efni til að telja að forsendur hafi breyst svo að samkeppnisákvæði 7. gr. samningsins hafi fallið úr gildi.

Fyrir liggur í málinu að áfrýjandi sagði upp ráðningarsamningnum 1. júlí 2007 með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Samkvæmt margnefndu samkeppnisákvæði var áfrýjanda ekki heimilt að hefja störf hjá samkeppnisaðila stefnda á sama rekstrarsviði í tvö ár eftir þau starfslok. Þótt túlka verði þröngt í þessu sambandi hverjir talist geti samkeppnisaðilar stefnda á sama rekstrarsviði er ljóst að til þeirra taldist fyrirtækið A4, sem áfrýjandi réði sig til frá 1. október 2007 að telja, enda kom meðal annars fram í vitnisburði þáverandi framkvæmdastjóra þess fyrirtækis fyrir héraðsdómi að „stórir aðilar“ á skrifstofuvörumarkaði væru þrír, þar á meðal það fyrirtæki og stefndi. Forsvarsmaður stefnda bar fyrir dómi mjög á sömu lund. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að samkeppnisákvæðinu verði ekki að öllu leyti vikið til hliðar.

Miðað við stöðu áfrýjanda og þá hagsmuni, sem í húfi gátu verið fyrir stefnda, verður að líta svo á að umsamin fjárhæð févítis, 10% af föstum mánaðarlaunum fyrir hvern dag sem áfrýjandi braut gegn samkeppnisákvæði ráðningarsamnings þeirra í allt að tvö ár, sé úr hófi. Eru bætur til stefnda hæfilega ákveðnar 500.000 krónur, en sú fjárhæð skal bera vexti eins og dæmdir voru í héraði.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest, en rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, E-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnda, Egilssyni ehf., 500.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. maí 2008 til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.