315/2011

M kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hans á hendur Þ og V var vísað frá dómi. Kröfur M voru reistar á samningi frá 21. júlí 2009 um veitingu láns í bandaríkjadölum og endurgreiðslu í sömu mynt. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi af sjálfsdáðum með þeirri röksemd að dómstólar gætu ekki fellt dóm á kröfu sem leitt gæti til að efndir samkvæmt henni fælu í sér lögbrot af hálfu málsaðila. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að yrði talið að skylda Þ og V væri að einhverju leyti eða öllu fyrir hendi til að greiða fjárhæðir á grundvelli samningsins í áðurnefndum gjaldmiðli félli hún ekki niður sakir þess að takmarkanir á flutningi fjármagns úr landi hefðu verið ákveðnar í lögum eða með reglum sem stöfuðu frá stjórnvöldum. Efndir þeirrar skyldu fælu því ekki í sér sjálfstætt lögbrot á löggjöf um gjaldeyrismál þótt flutningur fjár úr landi af innlendum gjaldeyrisreikningum hefðu sætt takmörkunum. Yrði málinu því ekki vísað frá á þeim grunni að dómstólar hefðu ekki vald til að dæma um sakarefnið eða að lög og landsréttur næði ekki til þess, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. maí 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. apríl 2011, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði eru kröfur sóknaraðila reistar á lánssamningi 21. júlí 2009. Samningurinn er á ensku en þýðing löggilts skjalaþýðanda á honum er meðal málskjala. Þar segir í upphafi að samningurinn sé á milli sóknaraðila, lögfræðistofu Þ-kvk-ef H-kvk-ef héraðsdómslögmanns og varnaraðilans V-kvk-ef E-kvk-ef L-kvk-ef, en sóknaraðili sé „alþjóðlegt viðskiptafyrirtæki skráð í lýðveldinu Seychelles ...“ en með aðsetur í Frakklandi. Síðan segir: „Þ-kvk-nf hefur óskað aðstoðar við að finna aflandslán fyrir hönd viðskiptavinar og Miltex hefur fundið lánveitanda sem er reiðubúinn til að lána Þ-kvk-þgf fé en óskar um leið nafnleyndar. Hafa aðilarnir ákveðið í framhaldi af þessu að stofna til viðskiptasambands ... V-kvk-nf hefur samþykkt að undirrita lánssamninginn með Þ-kvk-þgf og leggja fram tryggingu fyrir láninu ... Ætlunin er að lánveitandi greiði höfuðstólinn með milligöngu Miltex til Þ-kvk-ef og V-kvk-ef og þær endurgreiða höfuðstólinn ásamt áföllnum vöxtum og þóknunum til Miltex innan áskilds tíma. Miltex greiðir síðan lánveitanda ... Þ-kvk-nf og V-kvk-nf hafa samþykkt að þær bera óskipta ábyrgð á því að endurgreiðsluupphæðin verði greidd á gjalddaga samkvæmt skilmálum hér að neðan, og ef það er ekki gert ... skal tryggingin sem V-kvk-nf leggur fram, vera fyrirgerð í heild sinni.“

Um höfuðstól lánsins var í samningnum vísað til fylgiskjals 1, en þar segir að „höfuðstólsupphæð“ sé 60.000 bandaríkjadalir og endurgreiðsluupphæð 124.000 bandaríkjadalir. Gjalddagi skuli vera í síðasta lagi 21 degi eftir útborgun lánsins og 10% dráttarvextir bætast við skuldina hvern virkan dag sem greiðsla dragist. Þá segir í samningnum að endurgreiðsla skuli lögð inn á reikning, sem sé tiltekinn í fylgiskjali 1, en þar er gefið upp reikningsnúmer í banka á Kýpur. Loks segir í samningnum að um hann fari að íslenskum lögum.

Fram er komið að viðskiptavinur varnaraðilans Þ-kvk-ef, sem hafi „óskað aðstoðar við að finna aflandslán“ sé erlendur og óski nafnleyndar.

II

Í greinargerð fyrir héraðsdómi kröfðust varnaraðilar þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi. Munnlegur málflutningur fór fram um þá kröfu 21. október 2010 og með úrskurði 2. nóvember sama ár var henni hafnað. Í þinghaldi þann dag var jafnframt ákveðið að aðalmeðferð málsins yrði 24. janúar 2011, en henni var frestað og fór aðalmeðferð og munnlegur flutningur málsins fram 4. apríl sama ár. Með hinum kærða úrskurði var kröfum sóknaraðila síðan vísað frá dómi af sjálfsdáðum með vísan til 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991.

Samningur aðilanna er um veitingu láns í bandaríkjadölum og endurgreiðslu í sömu mynt, en ekki er haldið fram í málinu að óheimilt sé að stofna til fjárskuldbindinga í erlendri mynt. Kröfur sóknaraðila kveða á um að varnaraðilar verði dæmdar til að greiða fjárhæðir á grundvelli samningsins í áðurnefndum gjaldmiðli. Sé slík skylda fyrir hendi að einhverju leyti eða öllu fellur hún ekki niður sakir þess að takmarkanir á flutningi fjármagns úr landi hafi verið ákveðnar í lögum eða með reglum sem stafa frá stjórnvöldum. Efndir þeirrar skyldu fælu því ekki í sér sjálfstætt brot á löggjöf um gjaldeyrismál þótt flutningur fjár úr landi af innlendum gjaldeyrisreikningum hafi sætt takmörkunum, svo sem niðurstaða hins kærða úrskurðar er reist á. Málinu verður því ekki vísað frá dómi á þeim grunni að dómstólar hafi ekki vald til að dæma um sakarefnið eða að lög og landsréttur nái ekki til þess, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Varnaraðilar verða dæmdar til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Varnaraðilar, Þ-kvk-nf K-kvk-nf H-kvk-nf og V-kvk-nf E-kvk-nf L-kvk-nf, greiði hvor fyrir sig sóknaraðila, Miltex Corporation, 100.000 krónur í kærumálskostnað.