405/2016

Ó krafðist skaðabóta úr hendi vinnuveitanda síns I ehf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi á bifhjóli sínu. Taldi Ó að það stæðist ekki að réttur hans til bóta samkvæmt kjarasamningi milli FÍA, IG hf. og I ehf. myndi ekki stofnast þegar fyrir hendi væri bótaréttur vegna slyss samkvæmt lögboðinni ökutækjatryggingu. Var talið samkvæmt orðalagi ákvæðisins í fyrrnefndum kjarasamningi fæli tilvísun til skilmála Sambands slysatryggjenda það ótvírætt í sér að um rétt flugmanna hjá I ehf. til bóta vegna varanlegrar örorku færi samkvæmt þeim skilmálum eins og þær kæmu til með að hljóða á hverjum tíma. Var því talið m.a. með vísan til ákvæðis skilmálanna að Ó hefði ekki borið réttur til bóta vegna varanlegrar örorku úr kjarasamningsbundinni slysatryggingu óháð því hvort bótaréttur vegna slyss úr lögboðinni ökutækjatryggingu væri fyrir hendi. Var I ehf. því sýknað af kröfum Ó.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 30. maí 2016. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 7.712.081 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. nóvember 2014 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi er ágreiningur málsaðila sprottinn af slysi sem áfrýjandi varð fyrir 7. ágúst 2011 þegar hann missti stjórn á bifhjóli sem hann ók. Hlaut hann ýmsa áverka, þar á meðal samfallsbrot á VI. brjósklið. Ökutækið var tryggt lögboðinni slysatryggingu ökumanns og eiganda hjá Tryggingamiðstöðinni hf. Öfluðu félagið og áfrýjandi sameiginlega mats á afleiðingum slyssins og var það niðurstaða tveggja manna í örorkumati 20. september 2013 að varanleg örorka hans vegna þess væri 25% og varanlegur miski 25 stig.

Áfrýjandi starfaði sem flugstjóri hjá stefnda, en þegar slysið varð fór um kjör hans samkvæmt ráðningarsamningi og kjarasamningi 19. júlí 2011 milli Félags íslenskra atvinnuflugmanna annars vegar og Icelandair Group hf. og stefnda hins vegar. Í kjarasamningnum var svohljóðandi ákvæði um slysatryggingu: „Flugleiðir skulu á sinn kostnað tryggja hvern flugmann fyrir kr. 14.161.323 miðað við dauða eða fulla örorku. Bætur fyrir varanlega örorku skulu verðtryggðar frá slysadegi til uppgjörsdags á sama hátt og tryggingarupphæð. Tryggingin skal vera skv. skilmálum Sambands slysatryggjenda og skal örorkumat framkvæmt af tryggingaryfirlækni, eða í forföllum hans tryggingalækni. Greiðslur örorkubóta skv. almannatryggingalögum skulu ekki koma til frádráttar ofangreindum örorkubótum.“ Samkvæmt gögnum málsins var samhljóða ákvæði, en þó með lægri viðmiðunarfjárhæð, einnig í kjarasamningi 19. apríl 1997. Í almennum skilmálum Sambands slysatryggjenda um slysatryggingu launþega, sem þá var stuðst við, var enginn fyrirvari gerður að því er tekur til greiðslu bóta fyrir varanlega örorku vegna umferðarslysa sem lögboðnar vátryggingar næðu til. Það var hins vegar gert í almennum skilmálum sambandsins frá 5. júní 2000 þar sem mælt var fyrir um að bætur fyrir varanlega örorku greiddust ekki væri „bótaréttur vegna slyssins fyrir hendi samkvæmt lögboðinni ökutækjatryggingu, þ.e. hvort heldur er úr ábyrgðartryggingu eða slysatryggingu ökumanns og eiganda, nema annað leiði af kjarasamningi.“ Samband slysatryggjenda var lagt niður árið 2004 í kjölfar ákvörðunar samkeppnisyfirvalda. Er ekki annað komið fram í málinu en að framangreindir skilmálar frá 5. júní 2000 séu þeir síðustu sem það gaf út fyrir slysatryggingu launþega. Þá hefur sami fyrirvari verið gerður í slysatryggingarskilmálum IceCap Insurance Ltd. allt frá því að stefndi hóf árið 2007 að kaupa slysatryggingu fyrir flugmenn sína af því félagi, en fram að því mun hafa verið í gildi samningur hans við Sjóvá-Almennar tryggingar hf. um hana.

II

Til samræmis við yfirlýsingar aðilanna við flutning málsins fyrir Hæstarétti er til úrlausnar í því krafa áfrýjanda um skaðabætur úr hendi stefnda sem hann reisir á því að félagið hafi ekki fullnægt þeirri skyldu sinni að kaupa slysatryggingu sem samrýmist skuldbindingum þess samkvæmt framangreindu kjarasamningsákvæði. Fær það nánar tiltekið ekki staðist að mati áfrýjanda að réttur hans til bóta, sem þar er mælt fyrir um, stofnist ekki þegar fyrir hendi er bótaréttur vegna slyss samkvæmt lögboðinni ökutækjatryggingu, en á því hefur stefndi byggt. Heldur áfrýjandi því fram að hafi þetta verið ætlun samningsaðila hefði þurft að taka það sérstaklega fram í kjarasamningi. Hafi stefndi samkvæmt þessu ekki veitt áfrýjanda þá tryggingarvernd sem felist í ákvæðinu og þar með bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart honum.

Samkvæmt orðalagi umrædds ákvæðis, sem eins og áður greinir hefur verið í kjarasamningi að minnsta kosti frá árinu 1997, fól tilvísun til skilmála Sambands slysatryggjenda það ótvírætt í sér að um rétt flugmanna hjá stefnda til bóta vegna varanlegrar örorku færi samkvæmt skilmálum sambandsins eins og þeir kæmu til með að hljóða á hverjum tíma. Enda þótt það hafi verið lagt niður árið 2004 var ekkert sem stóð því í vegi að áfram yrði stuðst við síðustu gerð þeirra með þeim hætti sem gert var í kjarasamningnum 19. júlí 2011 og að tilvísun til þeirra stæði þar með óhögguð. Af þessu leiðir að líta verður svo á að samningsaðilar hafi sammælst um að bótaréttur samkvæmt kjarasamningsákvæðinu skyldi ráðast af þeim skilmálum Sambands slysatryggjenda sem gefnir voru út í júní 2000. Þá er þess að gæta að sá fyrirvari um greiðslu bóta sem þar er gerður er í fullu samræmi við vátryggingarskilmála íslenskra tryggingafélaga um slysatryggingu launþega, sem liggja frammi í málinu.

Með vísan til þess sem að framan er rakið eru ekki efni til að fallast á það með áfrýjanda að honum hafi borið réttur til bóta vegna varanlegrar örorku úr kjarasamningsbundinni slysatryggingu óháð því hvort bótaréttur vegna slyss úr lögboðinni ökutækjatryggingu væri fyrir hendi. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.