642/2007

X var ákærður fyrir líkamsárás og brot gegn frjálsræði A, fyrrum unnustu sinnar. Þá var hann ákærður fyrir hótanir í hennar garð. Ekki þótti hafið yfir skynsamlegan vafa að brotið hefði verið gegn frjálsræði A og var X því sýknaður af þeim lið ákærunnar. X var hins vegar sakfelldur fyrir brot gegn 217. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Hæstaréttar sagði að X hefði játað brot sín að hluta. Þá hefði hann einungis verið 17 ára er hann framdi brotin og væri litið til þessara atriða til refsimildunar. Hins vegar yrði að líta til þess að sú líkamsárás sem X var fundinn sekur um stóð yfir í langan tíma og hafði talsverðar afleiðingar í för með sér fyrir A, einkum vegna þess áfalls sem hún varð fyrir er kærasti hennar beitti hana slíku ofbeldi. Var refsing X ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað. Þá var X gert að greiða A 400.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 9. nóvember 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þyngingar á refsingu og að ákærði verði dæmdur til greiðslu miskabóta til A að fjárhæð 600.000 krónur með tilgreindum dráttarvöxtum.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara mildunar refsingar. Þá krefst hann þess að bótakröfu A verði vísað frá dómi eða hún lækkuð.

Ákæruvaldið sættir sig við lýsingu málsatvika og tekur undir röksemdir héraðsdómara fyrir efnislegri niðurstöðu.

Í hinum áfrýjaða dómi eru atvik máls rakin og framburður ákærða og vitna. Ákærða er gefið að sök að hafa veitt A margvíslega áverka í bifreið sinni, eins og nánar er lýst í ákæru, svipt hana frelsi og hótað henni.

Broti gegn frjálsræði A er þannig lýst í 1. ákærulið: „[...] með því að hafa [...] í bifreið sinni sem ákærði lagði fyrir utan heimili A [...] og ók síðan um götur Reykjavíkur, [...] er A tókst að komast út úr bifreiðinni í Hafnarstræti, elt hana uppi og dregið hana nauðuga aftur inn í bifreiðina og ekið með hana út að Gróttu [...]“. Hófst atburðarás þessi um klukkan 20.30 og stóð í um klukkustund. Af hálfu ákæruvalds er því haldið fram að nauðungin hafi byrjað strax þegar A fór upp í bifreiðina við heimili sitt við það að ákærði ók af stað og verið viðvarandi þar til ökuferðinni lauk við Eiðistorg. Þó að þessi skilningur sé í samræmi við framburð hennar þykir hátternislýsing ekki nægilega skýr í ákæru til þess að við það verði miðað. Verður lagt til grundvallar að ákæran taki til þess að ákærði hafi dregið hana nauðuga aftur inn í bifreiðina í miðbæ Reykjavíkur og ekið með hana út að Gróttu. Ber þeim hér nokkuð á milli um atburðarrásina. Óumdeilt er að A fór út úr bifreiðinni við höfnina og hljóp berfætt yfir að Hafnarstræti og að ákærði sótti hana aftur í bílinn. Þau greinir hins vegar á um það hvort hún hafi komið sjálfviljug inn í bifreiðina. Samkvæmt frásögn hennar var eitthvað fólk þarna á ferli sem ekki brást við hjálparbeiðni hennar. Framburður beggja staðfestir að hún hafi verið grátandi og í miklu uppnámi. Ekki gætir annarra heimilda um þennan þátt málsins en framburðar þeirra. Þrátt fyrir að telja verði að aflsmunur hafi verið með þeim, verður að ætla að talsverð átök hafi þurft til þess að koma henni gegn vilja sínum inn í bifreiðina. Af öllu framangreindu þykir ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að A hafi verið neydd í skilningi 225. gr. almennra hegningarlaga aftur inn í bifreiðina. Verður því með vísan til 45. og 46. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að sýkna ákærða af þessum atriði í 1. tölulið ákærunnar. Hins vegar er staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga með vísan til forsendna hans.

Í 2. ákærulið er ákærði sakaður um hótun í símaskilaboði sem hafi verið til þess fallið að vekja hjá A ótta um líf sitt og heilbrigði. Ákærði viðurkenndi fyrir dóminum að hann hefði ekki stjórn á skapi sínu. Með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest sakfelling ákærða vegna þessarar háttsemi og er hún rétt heimfærð til 233. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði játaði brot sín að hluta. Hann var aðeins 17 ára þegar hann framdi þau og hafði engan sakarferil. Er litið til þessara atriða til refsimildunar. Hins vegar verður að líta til þess að sú líkamsárás sem hann hefur verið fundinn sekur stóð yfir í langan tíma og hafði talsverðar afleiðingar í för með sér fyrir A, einkum vegna þess áfalls sem hún varð fyrir er kærasti hennar beitti hana slíku ofbeldi. Það réttlætir ekki verknaðinn „að stúlkan hafði storkað honum með því að segjast hafa verið honum ótrú“, eins og segir í héraðsdómi. Hann er einnig fundinn sekur um líflátshótun. Verður refsing ákveðin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga og þykir hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði skilorðsbundna í þrjú ár frá uppkvaðningu dóms þessa.

Þegar virtir eru þeir áverkar sem A hlaut en einkum eftirköst verknaðarins þykja miskabætur henni til handa hæfilega ákveðnar 400.000 krónur ásamt dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði, en krafan var kynnt fyrir ákærða 23. ágúst 2006.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði skal greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, skal sæta fangelsi í þrjá mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar í þrjú ár frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorði samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 400.000 krónur í miskabætur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 23. september 2006 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins samtals 276.895 krónur þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 249.000 krónur.