185/2007

M slasaðist við vinnu á fiskiskipi B er það var á leið heim af veiðum. Óskað var eftir því við M að hann gerði við bilaða vökvaslöngu á þilfarskrana þannig að unnt væri að ljúka því að sjóbúa þilfar skipsins. Þar sem veiðarfærum hafði verið staflað kringum kranann komst M ekki upp stiga hans til verksins og til að athafna sig þurfti M því að stíga á veiðarfærin. Veður var slæmt og öldugangur nokkur og fór svo að þegar M hafði lokið viðgerðinni rann hjól á umræddu veiðarfæri undan honum þannig að hann missti jafnvægið og féll á bakið. Við það hlaut M 10% varanlegan miska og 25% varanlega örorku. Var óumdeilt í málinu að ekki hefði annar staður á skipinu verið tiltækur til að geyma veiðarfærin. Með vísan til framburðar vitnis og skýrslu Rannsóknarnefndar sjóslysa var fallist á með M að rétt hefði verið að láta viðgerð kranans ekki dragast og að orsök slyssins mætti rekja til hættulegra og ófullnægjandi vinnuaðstæðna um borð, þannig að B bæri fébótaábyrgð vegna tjóns sem af því leiddi. Í niðurstöðu Hæstaréttar var þó jafnframt litið til þess að M var einn yfirmanna skipsins og þaulvanur sjómaður. Hefði honum verið ljóst að varhugavert var að gera við kranann við þær aðstæður sem sköpuðust. Bar honum þannig að gera ráðstafanir til að tryggja eins og kostur væri öryggi sitt við þessar aðstæður. Þótti M hafa sýnt af sér nokkuð gáleysi og þótti því rétt að M bæri 1/3 hluta tjóns síns, en B 2/3 hluta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. apríl 2007. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafan verði lækkuð og málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og fram kemur í héraðsdómi slasaðist stefndi, sem var 1. vélstjóri á fiskiskipinu Hólmadrangi ST 70, er það var á leið heim af veiðum á Flæmska hattinum við Nýfundnaland 20. júní 1996. Verið var að koma hlerum fyrir á þilfari og gera skipið sjóklárt þegar bátsmaðurinn lét ná í stefnda til að fá hann til að gera við bilaða vökvaslöngu á þilfarskrana. Komst hann ekki upp stiga kranans til verksins þar sem veiðarfærum, svokölluðum rockhopperlengjum, hafði verið staflað kringum kranann. Er óumdeilt að ekki hafi annar staður verið tiltækur til að geyma veiðarfærin, sem nota átti ef önnur færu forgörðum eða skemmdust. Hafði stefndi stigið upp á veiðarfærin til að komast að slöngunni. Voru þau sleip þar sem vökvi úr slöngunni hafði gusast á þau. Þaðan þurfti hann að stíga upp á járn þríkrækju á krananum þar sem hann gat staðið og gert við slönguna. Að viðgerð lokinni steig hann niður á hjól lengjunnar, sem í sömu mund mun hafa runnið undan honum. Stefndi mun þá hafa misst jafnvægið og fallið á bakið. Er óumdeilt að við það hlaut hann 10% varanlegan miska og 25% varanlega örorku. Fram er komið í málinu að skipstjóra hafi ekki verið kunnugt um slysið fyrr en tveimur til þremur dögum síðar, en þá hlutaðist stefndi til um að skipstjóri skráði um það í skipsdagbók. Þar er fært til bókar að stefndi hafi fallið „aftur fyrir sig á olnbogann og er hann mjög aumur í honum.“ Af gögnum málsins verður ekki ráðið að áfrýjanda hafi mátt vera ljóst fyrr en í september 2000 að áverkar stefnda hafi verið aðrir og meiri en skráðir eru í skipsdagbókina. Verður því ekki fallist á með stefnda að áfrýjanda hafi borið að hlutast til um að sjópróf yrðu haldin í samræmi við þágildandi 1. tölulið 219. gr. siglingalaga nr. 34/1985, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar nr. 399/1999 í dómasafni réttarins 2000, bls. 963.

Stefndi taldi brýnt að hefja viðgerð á þilfarskrananum þar sem veður fór versnandi. Samkvæmt skipsdagbók voru 5-6 vindstig þennan dag og hraði skipsins um 10 sjómílur. Næsta dag er fært til bókar að vindstig hafi verið 7-8. Verður því að fallast á með stefnda að rétt hafi verið að láta viðgerð á krananum ekki dragast. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á að orsök slyssins megi rekja til hættulegra og ófullnægjandi vinnuaðstæðna um borð og að áfrýjandi beri fébótaábyrgð vegna tjóns sem af því leiddi. Fram kom í skýrslum stefnda hjá lögreglu og fyrir dómi að mikil undiralda hafi verið er hann vann að viðgerðinni og skipið siglt á fullri ferð. Stefndi var einn yfirmanna skipsins og þaulvanur sjómaður og var honum ljóst að varhugavert væri að gera við slönguna á krananum við þær aðstæður sem lýst hefur verið. Bar honum því að gera ráðstafanir til að tryggja eins og kostur væri öryggi sitt við þessar aðstæður. Stefndi hefur staðhæft að hann hafi gefið skipstjóranum merki um að draga úr ferðinni og talið að hann hafi séð til sín, en sá síðarnefndi kannast ekki við það og aðrir skipverjar gátu ekki staðfest þennan framburð stefnda. Hann gekk þó ekki úr skugga um þetta og verður því að telja að hann hafi sýnt af sér nokkuð gáleysi. Er að þessu gættu rétt að stefndi beri 1/3 hluta tjóns síns, en áfrýjandi 2/3 hluta. Í málinu er ekki ágreiningur um mat á tjóni stefnda eða um aðferð héraðsdómara við að ákveða heildarfjarhæð tjóns hans. Hið sama á við um vaxtafót og upphafsdag vaxta. Í héraðsdómi var réttilega tekið tillit til frádráttar vegna vátryggingabóta, sbr. 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Verður sá frádráttur gerður áður en til útreiknings vegna sakarskiptingar kemur og áfrýjanda því gert að greiða stefnda 7.343.439 krónur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Brim hf., greiði stefnda, M-kk-þgf J-kk-þgf, 7.343.439 krónur með 2% ársvöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 16. júní 2002 til 28. júní 2006, en dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 1.700.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.