440/2017

J krafði S ehf. um vangoldin laun í uppsagnarfresti og vegna yfirvinnu, orlof og desemberuppbót sem hann taldi sér bera þar sem S ehf. hefði verið óheimilt að segja fyrirvaralaust upp ráðningarsamningi þeirra á milli. Byggði S ehf. á því að J hefði brotið trúnaðarskyldur gagnvart sér sem heimilaði félaginu að rifta ráðningarsamningnum. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom fram að ráðið yrði af framburði annars fyrirsvarsmanns S ehf. að J hefði gert kröfu um greiðslu yfirvinnu og að til hafi staðið að ganga frá einhverskonar samkomulagi þar að lútandi, en það hafi ekki verið gert. Lá fyrir að J fékk ekki greitt fyrir yfirvinnu á ráðningartímanum og gögn málsins báru ekki með sér að J hefði gert kröfu að nýju þar að lútandi fyrr en þremur og hálfum mánuði eftir að ráðningarsamningnum var rift. Yrði J að bera hallan af sönnunarskorti um að náðst hefði samkomulag milli aðila um greiðslu launa fyrir yfirvinnu og var S ehf. því sýknaður af kröfu J þess efnis. Á hinn bóginn var ekki fallist á með S ehf. að fyrir lægi sönnun um að J hefði brotið gegn trúnaðar- og starfsskyldum sínum hjá S ehf. með þeim hætti að réttlætt hefði fyrirvaralausa riftun á ráðningarsamningi hans. Var því tekin til greina krafa J um greiðslu launa í uppsagnarfresti ásamt desemberuppbót, orlofi og orlofsuppbót.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og A-kk-nf E. J-kk-nf landsréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. júlí 2017. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda en til vara að kröfur stefnda verði lækkaðar og upphafstími dráttarvaxta miðaður við dómsuppsögu. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi er einkahlutafélag sem hóf síðari hluta árs 2015 rekstur fataverslunar í Smáralind undir heitinu Superdry. Mun verslunin hafa verið rekin á grundvelli sérleyfissamnings við erlendan eiganda samnefnds vörumerkis, SuperGroup Nordic & Baltics A/S, Danmörku.

Stefndi var ráðinn til starfa sem verslunarstjóri hjá áfrýjanda í lok júlí 2015 og hóf formlega störf fyrri hluta ágúst sama ár. Stefnda var sagt upp störfum með tölvupósti 31. janúar 2016 sem ágreiningslaust er að hann móttók þann dag. Í póstinum var vísað til 2. gr. ráðningarsamnings aðila 31. júlí 2015 þar sem fram kom meðal annars að uppsagnarfestur að loknum reynslutíma væri þrír mánuðir. Af hálfu áfrýjanda var óskað eftir að stefndi ynni út uppsagnarfrestinn til og með 30. apríl 2016 og samþykkti stefndi það. Með bréfi fyrirsvarsmanns áfrýjanda 29. febrúar 2016 var stefnda „sagt upp“ störfum ,,án fyrirvara vegna ítrekaðra trúnaðarbrota“ og féllu launagreiðslur til hans niður frá sama tíma. Fyrirvaralausri uppsögn var mótmælt af hálfu stefnda 17. mars 2016. Með bréfi 14. júní 2016 krafðist stefndi greiðslu launa fyrir mars og apríl 2016, auk nánar tilgreindra orlofsgreiðslna. Í síðastnefndu bréfi krafðist stefndi auk þess greiðslu launa fyrir yfirvinnu á ráðningartímanum.

Ágreiningur máls snýr annars vegar að því hvort stefndi eigi rétt á greiðslu fyrir yfirvinnu og hins vegar hvort áfrýjanda hafi verið heimilt að rifta ráðningarsamningnum fyrirvaralaust í lok febrúar 2016. Stefndi reisir dómkröfu sína á því að hann hafi sinnt starfsskyldum sínum gagnvart áfrýjanda sem beri þar með að greiða honum laun í uppsagnarfresti samkvæmt ráðningarsamningi. Byggir hann jafnframt á því að við gerð ráðningarsamnings hafi verið samið sérstaklega um að hann fengi greitt fyrir yfirvinnu umfram nánar tilgreinda dagvinnutíma. Áfrýjandi reisir dómkröfu sína einkum á því að sannað sé að stefndi hafi brotið trúnaðarskyldur gagnvart sér og að brotin hafi verið þess eðlis að heimilt hafi verið að rifta ráðningarsamningnum. Að því er varðar kröfu stefnda um greiðslu fyrir yfirvinnu byggir áfrýjandi á því að í fyrirliggjandi ráðningarsamningi hafi verið samið sérstaklega um að ekki yrði greitt fyrir yfirvinnu og að ekkert samkomulag hafi náðst um slíkar greiðslur við frágang samningsins eða síðar.

II

Meðal gagna málsins er afrit af óundirrituðum ráðningarsamningi milli áfrýjanda og stefnda. Þótt samningurinn sé óundirritaður er í málatilbúnaði stefnda gengið út frá því að hann hafi í reynd verið undirritaður. Þetta má ráða af héraðsdómsstefnu þar sem vísað er athugasemdalaust hvað þetta varðar til ráðningarsamningsins en auk þess liggja fyrir í málinu bréfa- og tölvupóstsamskipti þar sem út frá þessu er gengið af hans hálfu. Í samræmi við þetta kom fram í aðilaskýrslu stefnda í héraði að hann hefði undirritað ráðningarsamninginn á fundi sem hann átti með fyrirsvarsmönnum áfrýjanda, E-kk-þgf V-kk-þgf og L-kk-þgf K-kk-þgf. Samkvæmt því verður að leggja til grundvallar að samningurinn hafi verið undirritaður af hálfu stefnda.

Stefndi byggir á því að jafnvel þótt hann hafi undirritað ráðningarsamninginn hafi hann ekki samþykkt að öllu leyti þau kjör sem þar var samið um. Hann hafi ekki verið sáttur við ákvæði 7. gr. samningsins sem gerði ráð fyrir að mánaðarlaun hans að fjárhæð 450.000 krónur væru heildarlaun og að engar greiðslur yrðu inntar af hendi fyrir yfirvinnu. Í bréfi hans til áfrýjanda 14. júní 2016 kemur fram að við gerð samningsins hafi hann strax gert ,,athugasemdir við launakjör eins og þeim var lýst í samningi“. Kemur þar fram að samkomulag hafi náðst milli hans og L-kk-ef K-kk-ef, sem þá hafi verið stjórnarmaður og eigandi að helmingshlut í áfrýjanda, um ,,að öll yfirvinna umfram dagvinnu (100% vinna) yrði greidd með yfirvinnukaupi skv. kjarasamningi.“ Hafi hann undirritað ráðningarsamninginn á þeim grundvelli. L-kk-nf K-kk-nf staðfesti í vitnaskýrslu í héraði að stefndi hefði gert kröfu um greiðslu fyrir yfirvinnu á fundi sem hann átti með honum og fyrirsvarsmanni áfrýjanda, E-kk-þgf V-kk-þgf. Ganga hefði átt frá ,,einhvers konar samkomulagi í framhaldi um hvernig staðið yrði að greiðslu yfirvinnu“ og að þeir hafi bundist ,,fastmælum“ um það. Ö-kk-nf V-kk-nf bar á hinn bóginn fyrir dómi að ekkert slíkt samkomulag hafi verið gert við stefnda og að aldrei hafi komið til umræðu að greitt yrði fyrir yfirvinnu.

Af framangreindri skýrslu L-kk-ef K-kk-ef verður aðeins ráðið að stefndi hafi gert kröfu um greiðslu yfirvinnu og að til hafi staðið í framhaldinu að ganga frá einhvers konar samkomulagi þar að lútandi. Gögn málsins bera hvorki með sér að það hafi verið gert né að stefndi hafi sett fram kröfu um það á gildistíma ráðningarsamningsins. Þá liggur fyrir að stefndi fékk á ráðningartímanum ekki greitt fyrir yfirvinnu og ekki hafa verið lögð fram gögn um að hann hafi eftir fyrrgreindan fund með fyrirsvarsmönnum áfrýjanda gert kröfu um slíka greiðslu. Krafa þess efnis var fyrst sett fram með fyrrgreindu bréfi 14. júní 2016 en þá voru liðnir tæplega sex mánuðir frá því hann hóf störf hjá áfrýjanda og þrír og hálfur mánuður frá því ráðningarsamningnum var rift. Samkvæmt þessu verður stefndi að bera hallann af sönnunarskorti um að náðst hafi samkomulag milli hans og áfrýjanda um greiðslu launa fyrir yfirvinnu. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfu stefnda um greiðslu launa fyrir yfirvinnu.

Áfrýjandi byggir á því að honum hafi verið heimilt að rifta ráðningarsamningnum við stefnda vegna brota hans á trúnaðarskyldum. Fram er komið í málinu að stefndi setti sig í samband við fyrirsvarsmann SuperGroup Nordic & Baltics A/S í janúar 2016 og mun hafa haft uppi efasemdir um getu eiganda og fyrirsvarsmanns áfrýjanda til reksturs á versluninni. Á hinn bóginn liggur fyrir að sá síðarnefndi fékk í beinu framhaldi vitneskju um samskiptin en gerði engu að síður ráð fyrir að stefndi starfaði áfram hjá félaginu og sýndi með því í verki að hann taldi sjálfur þessa háttsemi stefnda ekki eina og sér geta réttlætt brottvikningu úr starfi án fyrirvara. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á þá niðurstöðu að ekki liggi fyrir sönnun um að stefndi hafi brotið gegn trúnaðar- og starfsskyldum sínum hjá áfrýjanda með þeim hætti að réttlætt hafi fyrirvaralausa riftun á ráðningarsamningi hans. Samkvæmt þessu er tekin til greina krafa stefnda um greiðslu launa í uppsagnarfresti ásamt kröfum um greiðslu desemberuppbótar, orlofs og orlofsuppbótar en fjárhæð þessara kröfuliða er óumdeild og nemur samtals 1.125.983 krónum. Óumdeilt er að 47.593 krónur voru greiddar inn á kröfuna 7. febrúar 2017 vegna desember- og orlofsuppbóta.

Eftir framangreindum málsúrslitum skal hvor málsaðili bera sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Áfrýjandi, SDR ehf., greiði stefnda, J-kk-þgf H-kk-þgf S-kk-þgf, 1.125.983 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 477.900 krónum frá 1. apríl 2016 til 1. maí sama ár en af 1.125.983 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 7. febrúar 2017 að fjárhæð 47.593 krónur.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.