394/2010

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S gegn Í var vísað frá dómi án kröfu. Í málinu krafðist S viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna slyss sem hann varð fyrir um borð í skipi. Var krafa hans reist á því að lögskráningarstjóra hafi orðið á saknæm mistök með því að tryggja ekki að lögskráningu áhafnar skipsins að hún væri vátryggð á þann hátt að skipverjar ættu rétt til þess að vátryggingabætur til þeirra í slysatilvikum yrðu reiknaðar eftir reglum skaðabótalaga. Í dómi Hæstaréttar var talið að S hafi fullnægt skilyrðum 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um lögvarða hagsmuni. Þá var talið að málatilbúnaður hans væri nægilega skýr til þess að dómur yrði lagður á kröfu hans. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfu S til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. júní 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. júní 2010, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar úr hendi sóknaraðila, en til vara að kærumálskostnaður verði látinn niður falla.

Fyrir héraðsdómi stefndi sóknaraðili Vátryggingafélagi Íslands hf. til réttargæslu og skilaði félagið greinargerð þar fyrir dómi, en hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Sóknaraðili var skipstjóri á skipinu Bravó SH 543, sem bar skipaskrárnúmerið 1268, og var í eigu Íslandsflutninga ehf. Skipið skyldi, á þeim tíma sem atvik málsins áttu sér stað, notað til flutninga á ísfiski frá Þorlákshöfn til Skotlands. Ekki er um það deilt, að sóknaraðili varð fyrir slysi um borð í skipinu 13. janúar 2002, er hann féll niður stiga um borð, en skipið mun þá hafa verið á siglingu undan Færeyjum. Var farið með sóknaraðila á sjúkrahús í Aberdeen í Skotlandi. Sóknaraðili hefur lagt fram matsgerð tveggja lækna 2. desember 2003, en þar kemur fram það álit að hann hafi vegna slyssins orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni frá slysdegi til 13. júní 2003 og að skilyrði þjáningabóta séu fyrir hendi á sama tímabili. Varanlegar afleiðingar eru taldar vera 20 stiga miski og varanleg örorka er metin 50%. Matsmennirnir lýstu því yfir í bréfi 26. janúar 2004 að svonefnd varanleg læknisfræðileg örorka sóknaraðila vegna slyssins væri að þeirra áliti 25%.

Sóknaraðili höfðaði mál á hendur Íslandsflutningum ehf. til heimtu vangoldinna launa fyrir desember 2001, launa í slysaforföllum í sex mánuði, launa í þriggja mánaða uppsagnarfresti og ýmissa annarra greiðslna allt að frádreginni þeirri greiðslu, sem hann kvaðst hafa fengið frá stefnda vegna umkrafðra launaliða. Útivist var af hálfu Íslandsflutninga ehf. í málinu og með dómi 16. september 2002 voru sóknaraðila dæmdar 3.066.632 krónur ásamt dráttarvöxtum og málskostnaði úr hendi félagsins. Bú Íslandsflutninga ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Vesturlands 14. febrúar 2003 og lýsti sóknaraðili meðal annars síðastgreindri fjárhæð í þrotabúið. Bú Íslandsflutninga ehf. reyndist eignalaust og komu engar greiðslur upp í kröfu sóknaraðila. Hann mun hafa fengið greitt frá Ábyrgðarsjóði launa 1.338.042 krónur auk vaxta upp í kröfuna vegna slysaforfalla og uppsagnarfrests.

Sóknaraðili hefur fengið greiddar bætur úr slysatryggingu launþega, sem Íslandsflutningar ehf. höfðu tekið hjá réttargæslustefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf. Telur sóknaraðili að samkvæmt breytingum sem gerðar hafi verið á árinu 2000 á kjarasamningi, sem gilti um starfskjör hans, eigi uppgjör á bótum vegna afleiðinga slyssins 13. janúar 2002 að fara eftir reglum skaðabótalaga nr. 50/1993, en verulega skorti á að bæturnar úr slysatryggingu launþega séu sambærilegar og honum hefði borið samkvæmt reglum þeirra laga. Hann höfðar málið til viðurkenningar á skaðabótaskyldu íslenska ríkisins. Sú krafa virðist einkum reist á því að lögskráningarstjóra hafi orðið á saknæm mistök með því að tryggja ekki við lögskráningu áhafnar Bravo SH 543 að hún væri vátryggð á þann hátt að skipverjar ættu rétt til þess að vátryggingabætur til þeirra í slysatilvikum yrðu reiknaðar eftir reglum skaðabótalaga, eins og sóknaraðili telur að kjarasamningur hafi kveðið á um. Um skaðabótaábyrgðina vísar hann einnig til niðurlagsákvæðis 6. töluliðar 1. mgr. 7. gr. laga nr. 43/1987 um lögskráningu sjómanna. Hann hefur stefnt Vátryggingafélagi Íslands hf. til réttargæslu þar sem félagið kunni að hafa vanrækt upplýsingaskyldu sína um hvers konar slysatrygging skyldi tekin hjá félaginu. Kveðst hann vilja gefa félaginu kost á að skýra afstöðu sína til kröfunnar.

II

Svo sem fyrr greinir höfðar sóknaraðili mál þetta sem viðurkenningarmál. Heimild til þess er í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, enda hafi aðili lögvarða hagsmuni af því að skorið sé úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands. Áskilnaður ákvæðisins um lögvarða hagsmuni hefur í dómum Hæstaréttar verið skýrður svo, að sá, er höfðar mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu, verði að leiða nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni, gera grein fyrir því í hverju tjón hans felst og hver tengsl þess séu við atvik máls. Eins og rakið er að framan hefur sóknaraðili fullnægt þessum skilyrðum. Er málatilbúnaður hans nægilega skýr til þess að dómur verði lagður á kröfu hans. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfu sóknaraðila til efnismeðferðar.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt er fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, íslenska ríkið, greiði sóknaraðila, S-kk-þgf S-kk-þgf, kærumálskostnað, 200.000 krónur.