242/2011

Á varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi. Við útreikning bóta fyrir varanlega örorku til hennar voru árslaun ákveðin sérstaklega samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og miðað við byrjunarlaun hjúkrunarfræðinga hjá ríkinu. Síðar kom í ljós að afleiðingar slyssins voru alvarlegri en talið var í fyrstu og krafðist hún því endurupptöku á ákvörðun um bætur fyrir varanlega miska og varanlega örorku með vísan til 11. gr. skaðabótalaga. Deildu aðilar a

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 16. febrúar 2011. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 30. mars sama ár og áfrýjaði hún öðru sinni 20. apríl 2011 samkvæmt heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hún krefst þess aðallega að stefndu verði óskipt dæmd til að greiða sér 6.921.243 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 4. mars 2000 til 17. nóvember 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 16. október 2009 að fjárhæð 124.745 krónur og 14. október 2010 að fjárhæð 327.457 krónur. Til vara krefst áfrýjandi þess að stefndu verði óskipt dæmd til að greiða sér 3.941.141 krónu með sömu vöxtum og í aðalkröfu greinir og að frádregnum sömu fjárhæðum miðað við sömu innborgunardaga og þar er lýst. Að þessu frágengnu krefst áfrýjandi þess að stefndu verði óskipt dæmd til að greiða sér 3.173.688 krónur með sömu vöxtum og áður greinir og að frádregnum sömu innborgunum miðað við sömu innborgunardaga. Í öllum tilvikum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að dómkröfur áfrýjanda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

I

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram lenti áfrýjandi í umferðarslysi 4. október 1999, þar sem hún varð fyrir líkamstjóni. Ágreiningslaust er í málinu að stefndu bera bótaábyrgð á tjóni hennar. Tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyssins fyrir áfrýjanda voru metnar 21. desember 2001 og voru batahvörf talin vera 4. mars 2000, varanlegur miski var metinn 12 stig og varanleg örorka 15%. Stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. greiddi áfrýjanda bætur 24. mars 2002 í samræmi við metnar afleiðingar. Áfrýjandi var á öðru ári náms í hjúkrunarfræði við Háskóla Íslands þegar slysið varð. Við útreikning bóta fyrir varanlega örorku voru árslaun hennar metin sérstaklega og miðað við byrjunarlaun hjúkrunarfræðinga sem störfuðu hjá ríkinu. Ekki var gerður fyrirvari við uppgjörið eða einstaka þætti þess.

Afleiðingar slyssins reyndust alvarlegri fyrir áfrýjanda en talið var í framangreindu mati. Voru dómkvaddir tveir menn 4. maí 2007 til þess að meta hver væri þá varanlegur miski hennar og varanleg örorka er leiddi af umferðarslysinu. Í matsgerð 12. október 2007 töldu matsmennirnir varanlegan miska áfrýjanda vegna slyssins vera 30 stig og varanlega örorku 30%. Áfrýjandi krafðist af þessu tilefni og með vísan til 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 endurupptöku á fyrri ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska og varanlega örorku vegna slyssins. Stefndu féllust á kröfuna, en við endurákvörðun bóta fyrir varanlega örorku reis ágreiningur og er í máli þessu deilt um tvö atriði. Annars vegar um hvaða árslaun skyldi leggja til grundvallar útreikningi bótanna og hins vegar hvort draga skyldi frá bótum greiðslur sem áfrýjandi ætti rétt á frá lífeyrissjóði og Tryggingastofnun ríkisins, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. hefur greitt áfrýjanda bætur fyrir varanlega örorku, eins og hún var metin 12. október 2007, og við uppgjör bótanna miðað árslaun við byrjunarlaun hjúkrunarfræðinga í starfi hjá ríkinu, eins og gert var í upphaflegu uppgjöri. Þá hefur félagið dregið frá greiðslur sem áfrýjandi á rétt á frá lífeyrissjóði og Tryggingastofnun ríkisins. Unir áfrýjandi þessu ekki og krefst þess að árslaun við útreikning bóta fyrir þá varanlegu örorku, sem við bættist, verði miðað við ,,meðalheildarlaun félagsmanna Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga“ og að ekki komi til frádráttar á bótum vegna greiðslna frá þriðja aðila, enda sé ekki sérstök heimild til slíks frádráttar í 11. gr. skaðabótalaga.

II

Samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga er að kröfu tjónþola heimilt að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska og varanlega örorku með þeim skilyrðum, sem þar eru tíunduð. Málsaðilar deila ekki um að þessum skilyrðum sé fullnægt í málinu. Í þessari grein skaðabótalaga er ekki að finna heimildir til endurupptöku bótaákvörðunar vegna líkamstjóns á öðrum forsendum eða endurákvörðun á öðrum bótaliðum, en þar er getið. Um skilyrði endurupptöku bótaákvörðunar utan þeirra tilvika, sem tiltekin eru í 11. gr. skaðabótalaga, gilda almennar reglur. Ekkert liggur fyrir um að skilyrðum endurupptöku samkvæmt þeim sé fullnægt í málinu. Við uppgjör bóta 24. mars 2002 voru árslaun áfrýjanda miðuð við byrjunarlaun hjúkrunarfræðinga í starfi hjá ríkinu þótt hún hefði á slysdegi nýverið hafið nám á öðru ári í hjúkrunarfræði. Var þessi ákvörðun árslauna umfram skyldu þegar miðað er við dóma Hæstaréttar um árslaun í málum þar sem námsmenn hafa átt í hlut til dæmis dóm í máli nr. 246/2006, sem birtur er á bls. 5676 í dómasafni réttarins það ár, og í máli nr. 20/2009 frá 1. október 2009. Þegar af þessari ástæðu verður ekki fallist á með áfrýjanda að miða hafi átt við önnur og hærri árslaun við endurákvörðun á bótum fyrir varanlega örorku hennar.

Fallist er á með héraðsdómi að við uppgjör á endurákvörðuðum bótum til áfrýjanda fyrir varanlega örorku hafi verið heimilt samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga að draga frá þær greiðslur sem stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. gerði.

Samkvæmt framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en gjafsóknarkostnaður áfrýjanda greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun lögmanns hennar eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður en gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, Á-kvk-ef E-kvk-ef H-kvk-ef, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, G-kk-ef Ó-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 500.000 krónur.