472/2009

í máli hans á hendur N hf., F og Í, þó þannig að fimm spurninganna yrðu ekki lagðar fyrir matsmennina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 12. ágúst 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 31. júlí 2009, þar sem tekin var að hluta til greina krafa varnaraðila um að dómkvaddir yrðu matsmenn til að meta nánar tiltekin atriði í máli, sem hann hefur höfðað aðallega á hendur NBI hf. en sóknaraðilum til vara. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna verði hafnað og honum gert að greiða málskostnað í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

NBI hf. hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Varnaraðili höfðaði mál þetta með stefnu 27. febrúar 2009 aðallega á hendur NBI hf. til greiðslu á 30.000.000 evrum, en til vara gegn sóknaraðilum til viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr hendi þeirra sökum þess að hann hafi orðið af greiðslu innstæðna að fjárhæð 30.000.000 evrur og 7.000.000 bresk pund, í báðum tilvikum með nánar tilgreindum vöxtum. Í héraðsdómsstefnu lýsti varnaraðili atvikum svo að hann sé spænskur banki í eigu seðlabanka Líbýu, sem hafi 6. júní og 7. ágúst 2008 lagt með svokölluðum peningamarkaðsinnlánum samtals 30.000.000 evrur inn hjá Landsbanka Íslands hf. í starfsstöð hans hér á landi, en fé þetta hafi átt að verða laust til útborgunar 12. nóvember og 10. desember sama ár. Að auki hafi varnaraðili 16. september 2008 lagt á sama hátt 7.000.000 bresk pund inn hjá bankanum, en sú fjárhæð hafi átt að losna til útborgunar 18. mars 2009. Sóknaraðilinn Fjármálaeftirlitið hafi 7. október 2008 tekið ákvörðun á grundvelli 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, um að taka yfir vald hluthafafundar í Landsbanka Íslands hf., víkja stjórn félagsins frá störfum og skipa því skilanefnd. Hinn 9. sama mánaðar hafi sóknaraðilinn kynnt ákvörðun sína um að tilteknum eignum Landsbanka Íslands hf. væri ráðstafað til Nýja Landsbanka Íslands hf., sem nú beri heitið NBI hf., gegn því að hann tæki meðal annars yfir „skuldbindingar í útibúum Landsbanka Íslands hf. á Íslandi vegna innlána frá fjármálafyrirtækjum, Seðlabanka Íslands og öðrum viðskiptavinum.“ Að undangengnum viðræðum og bréfaskiptum milli varnaraðila og sóknaraðilans hafi sá síðarnefndi lýst þeirri afstöðu 21. nóvember 2008 að peningamarkaðsinnlán varnaraðila teldust ekki til þeirra skuldbindinga Landsbanka Íslands hf., sem færðar hafi verið til NBI hf., og hafi þetta verið ítrekað í bréfi sóknaraðilans 3. desember sama ár. Varnaraðili unir ekki þessari afstöðu og reisir aðalkröfu sína í málinu gegn NBI hf. í meginatriðum á því að tilkall hans til greiðslna úr hendi Landsbanka Íslands hf., sem endurkræfar hafi verið við höfðun málsins, séu meðal þeirra skuldbindinga, sem nýi bankinn hafi tekið að sér samkvæmt fyrrgreindri ákvörðun sóknaraðilans Fjármálaeftirlitsins 9. október 2008. Varakröfuna á hendur sóknaraðilum byggir varnaraðili á hinn bóginn á því að þeir hafi svo að skaðabótaskyldu varði komið í veg fyrir að innstæður hans yrðu greiddar út af NBI hf.

Á dómþingi 18. júní 2009 lagði varnaraðili fram beiðni um að dómkvaddir yrðu tveir menn „til að meta tiltekin atriði varðandi svo kölluð peningamarkaðsinnlán, m.a. muninn á þeim og öðrum innlánum, ef einhver er, meðhöndlun þeirra og framkvæmd á alþjóðlegum bankamarkaði o.fl.“ Matsatriði voru tilgreind nánar í fjórtán töluliðum í beiðninni og var jafnframt í sex liðum gerð grein fyrir því hvað varnaraðili hygðist sanna með matsgerðinni. Sóknaraðilar ásamt NBI hf. andmæltu í þinghaldi 2. júlí sama ár að orðið yrði við beiðni varnaraðila og var leyst úr þeim ágreiningi þeirra með hinum kærða úrskurði.

II

Í úrskurði héraðsdóms er greint frá þeim fjórtán spurningum, sem varnaraðili óskar eftir í matsbeiðni að dómkvaddir menn veiti svör við. Með úrskurðinum var hafnað að leggja fyrir matsmenn spurningar í 11. til og með 14. lið. Með því að varnaraðili unir við þá niðurstöðu er hér til úrlausnar ágreiningur hans við sóknaraðila um hvort dómkvaddir verði menn til að svara fyrstu tíu matsspurningunum.

Með 7. lið matsspurninga óskar varnaraðili eftir svari dómkvaddra manna við því hver munur sé á „s.k. „Term Deposits“ frá Straumi, sbr. dskj. 48“ og því, sem varnaraðili nefnir peningamarkaðsinnlán sín hjá Landsbanka Íslands hf. Í gögnum málsins er ekki að finna af hendi varnaraðila viðhlítandi skýringu á því hverju svar við þessari spurningu varðar fyrir úrlausn um kröfur hans. Ákvæði hins kærða úrskurðar um að varnaraðila sé heimilt að fá dómkvadda menn til að veita svar við þessari spurningu verður því fellt úr gildi.

Í 2., 4., 6. og 10. lið spurninganna leitar varnaraðili svara matsmanna um hverjar venjur séu á svokölluðum alþjóðlegum bankamarkaði um nánar tiltekin atriði. Samkvæmt 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 verður málsaðili, sem ber fyrir sig venju, að sanna tilvist hennar og efni. Matsspurningar í 1., 3., 5., 8. og 9. lið lúta efnislega að því að afla lýsingar dómkvaddra manna á samanburði á nánar tilgreindum atriðum. Þótt ætla verði að varnaraðila sé fært að leggja gögn um þessi atriði fyrir héraðsdóm án þess að afla áður skoðunargerðar í skilningi 1. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991 um þennan samanburð verður ekki litið fram hjá því að þau varða að ýmsu leyti álitaefni, sem ekki verður slegið föstu að dómara sé fært að meta án atbeina sérfróðra manna, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Eins og málið liggur fyrir verður ekki litið svo á að bersýnilegt sé að þau atriði, sem þessar níu matsspurningar snúa að, skipti engu við úrlausn málsins, sbr. 3. mgr. 46. gr. sömu laga. Varnaraðila verður því ekki meinað að afla svara dómkvaddra manna við þessum spurningum, enda ber hann sjálfur kostnað af matsgerð og áhættu af því hvort hún komi honum að notum. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur að þessu leyti.

Rétt er að aðilarnir beri hver sinn kostnað af þessum þætti málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur að öðru leyti en því að spurning í 7. lið í matsbeiðni varnaraðila, Aresbank S.A., verður ekki lögð fyrir dómkvadda matsmenn.

Kærumálskostnaður fellur niður.