431/2017

H krafðist endurgreiðslu á fjármunum sem inntir höfðu verið af hendi til A hf. í kjölfar sölu fasteignar sem hún átti að jöfnu með eiginmanni sínum. H hafði á árunum 2005-2009 ritað undir ýmis lánsskjöl er voru með veði í fyrrgreindri fasteign. Deildu aðilar um hvort H hefði með nafnritun sinni á skjölin eða síðari aðgerðum stofnað til gilds veðréttar í sínum hluta fasteignarinnar. Þá var deilt um hvort H hefði samþykkt að andvirði við sölu fasteignarinnar í apríl 2014 kæmi til greiðslu áðurnefndra skulda. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að í kaupsamningnum hefði komið fram að söluandvirði fasteignarinnar skyldi nýtt til greiðslu á lánum sem á henni hvíldu og að seljendur hefðu eingöngu gert almennan fyrirvara um lögmæti einstakra skilmála áhvílandi skuldabréfa, en sá fyrirvari hefði ekki tekið til ágreiningsins í málinu. Þá kom fram að H hefði ritað undir skjal um veðflutning láns kaupenda fasteignarinnar á 1. veðrétt hennar. Var talið að H hefði með þessu firrt sig rétti til að krefjast endurgreiðslu þess fjár sem innt var hendi til A hf. við söluna og A hf. því sýknaður af kröfunni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og Á-kk-nf M-kk-nf dómstjóri.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. júlí 2017. Hún krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 15.272.128 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, aðallega frá 4. apríl 2014, en til vara frá 1. apríl 2015, í báðum tilvikum til greiðsludags. Einnig krefst hún þess að stefnda verði gert að greiða sér skaðabætur að fjárhæð 707.410 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 31. maí 2016 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málavöxtum, málsástæðum og lagarökum aðila er ítarlega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir nánar ritaði áfrýjandi á árunum 2005 til 2009 undir ýmis lánsskjöl er voru með veði í fasteigninni að Hjallabrekku 41 í Kópavogi, sem hún átti að jöfnu með eiginmanni sínum. Aðila greinir á um hvort áfrýjandi hafi með nafnritunum sínum á skjölin eða síðari aðgerðum stofnað til gilds veðréttar í sínum hluta fasteignarinnar. Þá er deilt um hvort áfrýjandi hafi samþykkt að andvirði við sölu fasteignarinnar í apríl 2014 kæmi til greiðslu áðurgreindra skulda sem á fasteigninni hvíldu. Krefst áfrýjandi endurgreiðslu á þeim fjármunum sem inntir voru af hendi til stefnda í kjölfar sölu fasteignarinnar. Þá krefst áfrýjandi skaðabóta úr hendi stefnda vegna kostnaðar sem hún hafði við rekstur ágreiningsmáls fyrir úrskurðarnefnd um viðskipti við fjármálafyrirtæki.

Við aðalmeðferð málsins í héraði og fyrir Hæstarétti kvaðst áfrýjandi byggja á því að ógilda beri eða víkja til hliðar umræddum veðsetningum á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, auk þess sem greiðsla skulda samkvæmt kaupsamningi hafi verið með fyrirvara um réttmæti krafna stefnda á hendur henni og hafi stefnda, sem fylgst hafi grannt með framvindu sölunnar, verið fyrirvararnir ljósir. Sætti þessi málatilbúnaður þegar andmælum stefnda við meðferð málsins í héraði sem of seint fram kominn. Þessar málsástæður eru of seint fram bornar og komast ekki að við úrslausn málsins, samkvæmt 5. mgr. 101. gr. og 2. mgr. 187. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Fram er komið í málinu að áfrýjandi og eiginmaður hennar seldu framangreinda fasteign í því skyni að létta á skuldum sínum. Í kaupsamningnum 4. apríl 2014, sem undirritaður er af þeim báðum, sagði að kaupverð væri 54.000.000 króna og tiltekið að söluandvirði fasteignarinnar skyldi nýtt til greiðslu á lánum sem á henni hvíldu, jafnframt því sem seljendur skuldbundu sig til að láta aflýsa veðum af fasteigninni. Var tiltekið að lán á 1. til 5. veðrétti skyldu greiðast upp. Þá sagði að eftirstöðvar söluverðs rynnu til stefnda sem veðhafa lána á 6. til 8. veðrétti eignarinnar en í gögnum málsins er yfirlýsing starfsmanns stefnda, gefin í aðdraganda að gerð kaupsamningsins, þar sem hann samþykkti að þeim veðum sem eftir stæðu umfram söluverð eignarinnar yrði aflétt gegn því að söluandvirðinu yrði ráðstafað til greiðslu áhvílandi lána. Í kaupsamningnum gerðu seljendur almennan fyrirvara um lögmæti einstakra skilmála áhvílandi skuldabréfa, en sá fyrirvari tók ekki til þess ágreinings sem hér er uppi. Loks ritaði áfrýjandi undir skjal 4. apríl 2014 þar sem staðfestur var veðflutningur láns kaupenda fasteignarinnar á 1. veðrétt hennar. Fóru greiðslur fram í samræmi við þessi ákvæði kaupsamningsins og verður ekki ráðið af gögnum málsins að áfrýjandi hafi gert athugasemdir þar um.

Með þessu firrti áfrýjandi sig rétti til að krefjast endurgreiðslu þess fjár sem innt var af hendi til stefnda. Verður stefndi þegar af þeirri ástæðu sýknaður af kröfu hennar þar um. Að fenginni þessari niðurstöðu leiðir af sjálfu að stefndi verður jafnframt sýknaður af skaðabótakröfu áfrýjanda.

Rétt þykir að hvor aðila beri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.