373/2006

H krafðist viðurkenningar á því að hún ætti rétt á fébótagreiðslu úr ríkissjóði á grundvelli laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu vegna liðbandaaðgerðar sem G-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf bæklunarlæknir gerði 12. september 2001 á hægri ökkla hennar. Í dómi héraðsdóms var staðfest að læknirinn væri bótaskyldur gagnvart H og var þeirri niðurstöðu ekki áfrýjað. Læknirinn hafði ekki keypt lögboðna tryggingu samkvæmt lögum nr. 111/2000 og byggði H á því að Í hefði haft eftirlitsskyldu með því að svo væri og bæri af þeim sökum bótaábyrgð á tjóni H. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að í lögum nr. 111/2000 og reglugerð nr. 763/2000 um vátryggingu þeirra sem veita heilbrigðisþjónustu samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu, sé ekki kveðið á um eftirlitsskyldu heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins með því að vátryggingarskyldu samkvæmt þessum lagaheimildum sé gætt. Sé því ekki að finna lagagrundvöll fyrir eftirlits- og aðgerðarskyldu ríkisins vegna framkvæmdar laga nr. 111/2000. Var Í því sýknað af kröfu H.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. júlí 2006. Hún krefst þess að viðurkennt verði að hún „eigi rétt á fébótagreiðslu úr ríkissjóði á grundvelli laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu,“ vegna liðbandaaðgerðar sem G-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf bæklunarlæknir gerði 12. september 2001 á hægri ökkla hennar. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Í héraði var málið höfðað gegn stefnda og greindum lækni. Niðurstöðu héraðsdóms um bótaskyldu læknisins hefur ekki verið áfrýjað. Ágreiningsefni máls þessa lýtur að því, hvort stefndi hafi haft eftirlitsskyldu með því að læknirinn keypti lögboðna tryggingu samkvæmt lögum nr. 111/2000 og beri bótaábyrgð á tjóni áfrýjanda með því að hafa brugðist þeirri skyldu.

Með lögum þessum var mælt fyrir um almenna bótaábyrgð heilbrigðisstarfsmanna og skyldu þeirra til þess að kaupa sjúklingatryggingu. Í 10. gr., sbr. 21. gr., laganna er mælt fyrir um að setja skuli reglugerð um nánari útfærslu þeirra, meðal annars um lágmark vátryggingarfjárhæðar og framkvæmd vátryggingarskyldu. Í d. lið 9. gr., sbr. 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 763/2000 um vátryggingu þeirra sem veita heilbrigðisþjónustu samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu, segir að bótaábyrgð samkvæmt lögum þessum beri meðal annarra sjálfstætt starfandi heilbrigðisstarfsmenn, sem hlotið hafi löggildingu heilbrigðis- og tryggingaráðherra til starfans. Skulu þeir hafa vátryggingu (sjúklingatryggingu) hjá vátryggingafélagi sem hefur starfsleyfi hér á landi, sbr. 10. gr. laganna, eins og nánar er kveðið á um í reglugerð nr. 763/2000. Samkvæmt 2. mgr. 10. gr. laganna er ráðherra heimilt að binda starfsleyfi til að starfa sjálfstætt því skilyrði að vátryggingarskyldu sé fullnægt.

Í bráðabirgðaákvæði greindrar reglugerðar er mælt fyrir um að vátyggingarskyldir heilbrigðisstarfsmenn og stofnanir skuli eigi síðar en 31. desember 2000 senda heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu staðfestingu um að þeir hafi gilda vátryggingu, sem uppfylli skilyrði laganna og reglugerðarinnar. Ekkert ákvæði er um tilkynningarskyldu þeirra eftir þann tíma. Í 1. mgr. 4. gr. reglugerðarinnar er hlutaðeigandi vátryggingafélögum gert skylt að tilkynna ráðuneytinu þegar í stað falli vátrygging úr gildi. Falli trygging starfandi heilbrigðisstarfsmanns úr gildi, fellur niður heimild hans til þess að starfa sjálfstætt og heimilt er að stöðva greiðslur til hans frá Tryggingastofnun ríkisins, sbr. 2. mgr. 4. gr. reglugerðarinnar. Sama gildir ef vátryggingarskyldu er ekki fullnægt, sbr. 7. gr. Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laganna varðar það sektum að sinna ekki tryggingarskyldu samkvæmt 10. gr.

Í lögum nr. 111/2000 og reglugerð nr. 763/2000 er ekki kveðið á um eftirlitsskyldu heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins með því að vátryggingarskyldu samkvæmt þessum lagaheimildum sé gætt. Einungis er þar að finna þau ákvæði sem rakin hafa verið um afleiðingar vanrækslu tryggingarskyldunnar. Ekki hefur verið upplýst um að fyrir hendi sé skráningarskylda sjálfstætt starfandi lækna, eða að sérstaka heimild þurfi til þess að starfa sem sérfræðingur á stofu ef frá eru talin almenn sérfræðingsleyfi. Samkvæmt lögum og reglugerð er ekki almenn tilkynningarskylda lækna til ráðuneytisins vegna trygginga samkvæmt þeim, að undanskilinni tilkynningu samkvæmt áðurgreindu bráðabirgðaákvæði og tilkynningarskyldu vátryggingafélaga um niðurfellingu tryggingar. Er því ekki að finna lagagrundvöll fyrir eftirlits- og aðgerðaskyldu ríkisins vegna framkvæmdar laga nr. 111/2000. Verður bótaábyrgð stefnda því ekki á því reist að hann hafi gerst sekur um vanrækslu í því tilliti.

Áfrýjandi byggir og á því að bótagrundvöllur verði reistur á jafnræðisreglu, sem felist í almennum markmiðsákvæðum 1. gr. laga nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga. Ekki er unnt að fallast á að þar felist athafnaskylda sem leitt geti til bótaábyrgðar stefnda eða að áfrýjandi hafi orðið fyrir mismunun í skilningi laganna.

Með framangreindum athugasemdum og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er niðurstaða hans um það ágreiningsefni sem hér er til meðferðar staðfest.

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, H-kvk-ef G-kvk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar 350.000 krónur.