760/2015

Á höfðaði mál gegn S þar sem hún krafðist skaðabóta vegna tjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir og rekja mætti til mistaka í aðgerð á hægri handlegg, sem hún hafði gengist undir á Landspítalanum árið 2011. Í hinum kærða úrskurði var máli Á vísað frá dómi á þeirri forsendu að óhjákvæmilegt hefði verið að afstaða S til bótaskyldu gagnvart Á og ákvörðun um fjárhæð bóta samkvæmt 2. mgr. 15. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu hefði legið fyrir áður en hún gæti borið málið undir dómstóla. Hæstiréttur taldi með vísan til áskilnaðar 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar að ekki fælist ótvírætt í 2. mgr. 15. gr. laga nr. 111/2000 að S hafi borið að taka afstöðu til bótaskyldu og fjárhæðar bóta áður en krafa um þær yrðu bornar undir dómstóla. Þá taldi Hæstiréttur að  málinu yrði ekki vísað frá dómi á þeirri forsendu að mat sem Á hafði aflað einhliða væri ekki víðhlítandi sönnunargagn um tjón hennar enda ættu báðir aðilar þess kost að afla frekari gagna undir rekstri málsins. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. nóvember 2015, en kærumálsgögn bárust réttinum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. október 2015 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi á þeirri forsendu að óhjákvæmilegt væri að afstaða varnaraðila til bótaskyldu gagnvart sóknaraðila og ákvörðun um fjárhæð bóta samkvæmt 2. mgr. 15. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu lægi fyrir áður en hún gæti borið málið undir dómstóla.

Samkvæmt síðastgreindu lagaákvæði tekur varnaraðili afstöðu til bótaskyldu og ákveður fjárhæð bóta eftir að gagnaöflun er lokið, sbr. 1. mgr. sömu greinar. Liggur fyrir að varnaraðili hefur ekki tekið afstöðu til kröfu sóknaraðila um bætur með slíkri ákvörðun og hefur hann vísað til þess að mat á líkamstjóni sóknaraðila sem hún aflaði einhliða sé ekki fullnægjandi. Þurfi sóknaraðili að gangast undir skoðun og mat að nýju sem hún hefur hafnað.

Í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 er mælt fyrir um að dómstólar hafi vald til að dæma um hvert það sakarefni sem lög og landsréttur ná til, nema það sé skilið undan lögsögu þeirra eftir lögum, samningi, venju eða eðli máls. Samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár ber öllum réttur til að fá úrlausn um réttindi sín og skyldur með réttlátri málsmeðferð innan hæfilegs tíma fyrir óháðum og óhlutdrægum dómstól. Þessi regla um rétt manna til aðgangs að dómstólum útilokar ekki að lög geti kveðið á um að tiltekinn ágreiningur verði ekki borinn undir dómstóla nema að undangenginni stjórnvaldsákvörðun um hann en allar slíkar takmarkanir á aðgangi manna að dómstólum verða þá að koma fram með skýrum hætti í lögum.

Með setningu laga nr. 111/2000 var að því stefnt að veita sjúklingum sem verða fyrir líkamlegu eða geðrænu tjóni við þær aðstæður sem lögin tilgreina víðtækari bótarétt en þeir eiga samkvæmt almennum skaðabótareglum og gera þeim jafnframt auðveldara með að ná fram rétti sínum. Tilgangur laganna var ekki að takmarka aðgang aðila að dómstólum og í 2. mgr. 15. gr. laganna felst ekki ótvírætt að varnaraðila beri að taka afstöðu til bótaskyldu og fjárhæðar bóta áður en krafa um þær verður borin undir dómstóla.

Varnaraðili byggir kröfu sína um frávísun málsins enn fremur á því að málið sé vanreifað af hendi sóknaraðila að því leyti að til grundvallar bótafjárhæð liggi mat sem ekki verði byggt á þar sem á því séu gallar. Standist kröfur sóknaraðila ekki áskilnað um skýran málatilbúnað samkvæmt d., e. og g. liðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Sönnunargildi fyrirliggjandi mats varðar efni málsins og verður því ekki vísað frá héraðsdómi á þeirri forsendu að það sé ekki viðhlítandi sönnunargagn um tjón sóknaraðila, enda eiga báðir aðilar þess kost að afla frekari gagna undir rekstri málsins. Þá verður ekki séð að hvaða leyti kröfugerð sóknaraðila fari gegn ákvæði 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Rétt er að ákvörðun málskostnaðar í héraði vegna þessa þáttar málsins bíði efnisdóms en varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði segir.

Það athugast að sóknaraðili afhenti réttinum kærumálsgögn sem eru í verulegu ósamræmi við reglur nr. 677/2015 um kærumálsgögn í einkamálum sem settar eru samkvæmt 6. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 13. gr. laga nr. 78/2015.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Sjúkratryggingar Íslands, greiði sóknaraðila, Á-kvk-þgf O-kvk-þgf, 400.000 krónur í kærumálskostnað.