292/2014

Talið var að lánssamningur milli S ehf. og SR, sem H ehf. rakti rétt sinn til, væri um skuldbindingu í erlendum myntum, einkum að virtri fyrirsögn samningsins og því hvernig lánsfjárhæð samkvæmt honum var tilgreind í erlendum gjaldmiðlum. Var því tekin til greina krafa H ehf. um heimtu skuldar samkvæmt samningnum úr hendi S ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 30. apríl 2014. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 134.014.887 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 2. maí 2009 til greiðsludags, að frádregnum tveimur innborgunum samtals að fjárhæð 75.975.107 krónur. Einnig krefst áfrýjandi viðurkenningar á veðrétti sínum fyrir fyrrgreindri skuld í fasteigninni að Grensásvegi 11 í Reykjavík samkvæmt tryggingarbréfi 2. maí 2005 að fjárhæð 150.000.000 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Mál þetta höfðaði Drómi hf., en eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms hefur hann framselt áfrýjanda kröfu sína á hendur stefnda. Því til samræmis hefur áfrýjandi tekið við aðild að málinu fyrir Hæstarétti.

I

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir gerðu stefndi og Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis með sér lánssamning 9. júní 2006. Á forsíðu samningsins sagði að um væri að ræða lánssamning í erlendum myntum. Samkvæmt 5. gr. hans lofaði stefndi að taka að láni og sparisjóðurinn að lána „jafnvirði 143.600.000 ISK í eftirtöldum myntum: CHF 599.933,16 JPY 167.054.444“. Gerð er grein fyrir öðrum skilmálum samningsins í héraðsdómi.

Skilmálum lánssamningsins var breytt með viðauka við hann 5. desember 2008. Þar var meðal annars vísað til framangreinds ákvæðis í 5. gr. samningsins og síðar tekið fram að eftirstöðvar lánsins 17. nóvember 2008 væru „CHF 262.470,76 og JPY 73.086.319.“

Vanskil urðu á greiðslu lánsins í maí 2009. Síðan hefur stefndi greitt tvívegis inn á það, 809.890 krónur 12. nóvember 2009 og 75.165.217 krónur 19. ágúst 2010.

Stefndi hafði 2. maí 2005 gefið út tryggingarbréf til tryggingar greiðslu á skuldum sínum við lánveitanda að fjárhæð allt að 150.000.000 krónum. Var fasteignin að Grensásvegi 11 í Reykjavík sett að veði fyrir þeirri skuldbindingu.

II

Eins og greinir í forsendum dóma Hæstaréttar 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 fer skuldbinding í erlendum gjaldmiðlum ekki gegn ákvæðum 13. og 14. gr., sbr. 2. gr. laga nr. 38/2001. Samkvæmt þeim er hins vegar óheimilt að binda lán eða annars konar skuldbindingu í íslenskum krónum við gengi erlendra gjaldmiðla, svo sem tekið er fram í athugasemdum er fylgdu frumvarpi til laganna. Af orðalagi ákvæðanna og lögskýringargögnum verður ráðið að við úrlausn á því, hvort um sé að ræða skuldbindingu í íslenskum krónum eða erlendum gjaldmiðli eða gjaldmiðlum, verði fyrst og fremst að líta til forms og meginefnis þeirra gerninga sem liggja til grundvallar skuldbindingunni. Í því sambandi skiptir einkum máli hvernig sjálf skuldbindingin er tilgreind í þeim.

Samkvæmt framansögðu bar fyrirsögn lánssamningsins, sem málið varðar, með sér að um væri að ræða skuldbindingu í erlendum myntum. Ennfremur var skuldbindingin þar nákvæmlega tilgreind í svissneskum frönkum og japönskum jenum þótt jafnframt hafi verið vísað til jafnvirðis lánsfjárhæðarinnar í íslenskum krónum. Engin breyting varð á tilgreiningu skuldarinnar að þessu leyti þegar skilmálum lánssamningsins var síðar breytt.

Með skírskotun til þess að heiti lánssamningsins bar með sér að um væri að ræða skuldbindingu í erlendum myntum og enn frekar að þar var hún nákvæmlega tilgreind í þeim tveimur gjaldmiðlum, sem að framan greinir, er fallist á með áfrýjanda að skuld stefnda hafi verið ákveðin í þeim gjaldmiðum en ekki í íslenskum krónum, sbr. til dæmis dóma Hæstaréttar 23. nóvember 2011 í máli nr. 551/2011 og 5. júní 2014 í máli nr. 25/2014. Samkvæmt því verður krafa hans á hendur gagnáfrýjanda tekin til greina.

Eftir þessum málsúrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað sem ákveðinn er í einu lagi á báðum dómstigum eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Sætrar ehf., greiði áfrýjanda, Hildu ehf., 134.014.887 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 21.316.774 krónum frá 2. maí 2009 til 2. ágúst sama ár, af 43.304.017 krónum frá þeim degi til 2. nóvember sama ár, af 66.142.598 krónum frá þeim degi til 22. janúar 2010 og 134.014.887 krónum frá þeim degi til greiðsludags, að frádregnum innborgunum, 809.890 krónum 12. nóvember 2009 og 75.165.217 krónum 19. ágúst 2010.

Viðurkenndur er veðréttur áfrýjanda fyrir skuldinni í fasteigninni að Grensásvegi 11 í Reykjavík samkvæmt tryggingarbréfi 2. maí 2005.

Stefndi greiði áfrýjanda 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.