441/2017

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli K á hendur M, um forsjá og lögheimili yngsta sonar aðila var vísað frá dómi. Taldi héraðsdómur ljóst að hvorki aðkoma, né vottorð tilgreinds fjölskyldu- og félagsráðgjafa, sem aðilar höfðu upphaflega leitað til vegna ágreinings um val á grunnskóla sonar síns, hefðu uppfyllt þau skilyrði sem fram kæmu 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003. Hefði þar af leiðandi ekki verið fullnægt því skilyrði ákvæðisins að aðilarnir hefðu leitað sátta um ágreiningsefni málsins áður en það var höfðað. Hæstiréttur staðfesti hinn kærða úrskurð og tók fram að vottorð sálfræðings, sem gefið hafði verið út tveimur mánuðum eftir höfðun málsins og K hafði lagt fram fyrir Hæstarétti, gæti engu breytt um niðurstöðuna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. júlí 2017, en kærumálsgögn bárust réttinum 10. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 23. júní 2017 þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili hefur lagt fyrir Hæstarétt ný gögn. Samkvæmt þeim tók sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu fyrir 28. júní 2017 beiðni sóknaraðila um breytta skipan lögheimilis drengsins A. Er um það bókað í gerðarbók að málinu hafi „verið vísað til sáttameðferðar samkvæmt 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 og munu foreldrar fá boðun til viðtals hjá sáttamanni.“ Þá liggur fyrir vottorð B sálfræðings 5. júlí 2017 „um sáttameðferð samkvæmt 33. gr. a barnalaga“ þar sem meðal annars segir að varnaraðili hafi hafnað að mæta í sáttameðferð og að afstaða barns hafi ekki verið könnuð.

Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði er það gert að skilyrði í 1. mgr. 33. gr. a barnalaga, áður en mál er höfðað um forsjá barns, lögheimili þess eða umgengni, að foreldrar hafi leitað sátta samkvæmt greininni. Samkvæmt 2. mgr. greinarinnar skal sýslumaður bjóða aðilum slíka sáttameðferð, en þeir geti einnig leitað til annarra sem hafa sérfræðiþekkingu í sáttameðferð og málefnum barna. Þá kemur fram í 3. mgr. 33. gr. a laganna að markmið slíkrar sáttameðferðar sé að hjálpa foreldrum að gera samning um þá lausn máls sem sé barni fyrir bestu. Skuli foreldrar mæta sjálfir á þá fundi sem sáttamaður boðar til og þá skuli veita barni, sem náð hefur nægilegum þroska, kost á að tjá sig við sáttameðferðina nema telja megi að slíkt geti haft skaðleg áhrif á barnið eða sé þýðingarlaust fyrir úrslit málsins. Náist ekki slíkt samkomulag gefi sáttamaður út vottorð um meðferðina en í því skuli gera grein fyrir hvernig hún fór fram, helstu ágreiningsatriðum, afstöðu aðila og sjónarmiðum barns nema það sé talið ganga gegn hagsmunum þess, sbr. 5. og 6. mgr. 33. gr. a barnalaga. Er nánar fjallað um tilhögun sáttameðferðar, markmið hennar og framkvæmd í reglum sem Innanríkisráðherra hefur sett samkvæmt 9. mgr. 33. gr. a laganna.

Fallast verður á með héraðsdómi að aðkoma C, fjölskyldu- og félagsráðgjafa, sem aðilar leituðu upphaflega til vegna ágreinings um val á skóla fyrir yngsta son sinn, og það vottorð sem hún gaf út, hafi ekki fullnægt áðurgreindum skilyrðum 33. gr. a barnalaga og því hafi heldur ekki verið fullnægt áskilnaði 1. mgr. greinarinnar um að aðilar hafi leitað sátta um forsjá og lögheimili barns áður en málið var höfðað. Getur áðurgreint vottorð B sálfræðings, sem gefið var út 5. júlí 2017, eða tveimur mánuðum eftir að mál þetta var höfðað, engu breytt um þá niðurstöðu. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmd til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, K, greiði varnaraðila, M, 350.000 krónur í kærumálskostnað.