386/2003

Samkvæmt ákvörðun tollstjóra voru aðflutningsgjöld 40 vörusendinga, sem M hafði flutt til landsins, endurákvörðuð þar sem varan hefði verið ranglega tollflokkuð við innflutning. Ríkistollanefnd staðfesti að allar sendingarnar hefðu verið ranglega tollflokkaðar en felldi niður endurákvörðun gjalda vegna 14 sendinga á grundvelli grandleysissjónarmiða. M stefndi þá Í og krafðist ógildingar úrskurðar nefndarinnar. Talið var að M hefði farið rangt að við tollflokkun allra sendinganna 26 og jafnframt að hann hafi ekki verið grandlaus um það vegna einu sendingarinnar þar af sem hlaut almenna tollmeðferð. Ákvæði 5. mgr. 99. gr. tollalaga um rafræna tollafgreiðslu þótti ekki verða túlkað öðruvísi en samkvæmt orðanna hljóðan og í samræmi við það var endurákvörðun gjaldanna talin heimil. Í var því sýknað af kröfum M.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. október 2003. Hann krefst sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 1. desember 2003. Krefst hann þess aðallega að úrskurður ríkistollanefndar 28. febrúar 2002, í máli nr. 10/2001, verði felldur úr gildi og aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða sér hærri málskostnað en ákveðinn var í héraðsdómi, svo og málskostnað fyrir Hæstarétti. Til vara krefst gagnáfrýjandi staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Nafni gagnáfrýjanda var breytt 5. desember 2002 í MLGK hf.

Málavextir eru ítarlega raktir í hinum áfrýjaða dómi, en eins og þar kemur fram skaut gagnáfrýjandi 12. október 2001 til ríkistollanefndar ákvörðun tollstjórans í Reykjavík 15. ágúst 2001 um að endurákvarða aðflutningsgjöld af 40 vörusendingum með nánar tilteknu byggingarefni er gagnáfrýjandi flutti til landsins á árunum 1996 til 2000. Taldi aðaláfrýjandi að varan hafi verið ranglega tollflokkuð við innflutning sem tilsniðin vara í mannvirki en hafi átt að vera tollflokkuð sem ósamsett vara í tilsvarandi tollnúmer. Með úrskurði ríkistollanefndar 28. febrúar 2002 var komist að þeirri niðurstöðu að allar umræddar vörusendingar hafi verið ranglega tollflokkaðar. Hins vegar var endurákvörðun tollstjóra felld niður vegna 14 vörusendinga þar sem þær munu hafa verið afgreiddar í almennri tollafgreiðslu án þess að gagnáfrýjandi hafi vitað eða mátt vita um rétta flokkun vörunnar í skilningi 2. tl. 5. mgr. 99. gr. tollalaga nr. 55/1987, sbr. 26. gr. laga nr. 69/1996. Deila málsaðila stendur þannig um réttmæti staðfestingar ríkistollanefndar á endurákvörðun tollstjóra á 26 vörusendingum.

Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á þá niðurstöðu hans að umræddar byggingavörur voru ekki tilsniðið efni til notkunar í mannvirki, sem heimilt var að samtolla sem ósamsetta vöru samkvæmt tollflokki 7308.9009 og að gagnáfrýjandi hafi farið rangt að við tollflokkun allra umræddra 26 vörusendinga.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi gerði aðaláfrýjandi ekki athugasemd við flokkun gagnáfrýjanda fyrr en með bréfi 27. mars 2000. Samkvæmt því bréfi var gagnáfrýjanda gert að breyta tollflokkun á tilgreindri vörusendingu í samræmi við þá athugasemd. Gagnáfrýjandi fór að tilmælum aðaláfrýjanda varðandi þessa einu vörusendingu en við tollflokkun síðari sambærilegra sendinga hélt hann uppteknum hætti og flokkaði í þann tollflokk sem hann áður hafði gert. Af þeim 26 vörusendingum sem um er fjallað í þessu máli voru sjö tollafgreiddar eftir 27. mars 2000, þar af ein í almennri tollmeðferð en sex með rafrænni tollmeðferð, svonefndri SMT. Hinar 19 vörusendingarnar voru allar afgreiddar í rafrænni tollmeðferð fyrir 27. mars 2000. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á að gagnáfrýjandi hafi eftir 27. mars 2000 ekki verið grandlaus um rétta tollmeðferð vörunnar í skilningi 2. tl. 5. mgr. 99. gr. tollalaga og hafi tollstjóra því verið heimilt að endurákvarða gjöld vegna þeirrar vörusendingar er hlaut almenna tollmeðferð eftir 27. mars 2000.

Í hinum áfrýjaða dómi er tíundaður sá munur sem felst í almennri tollafgreiðslu og rafrænni og þau rök sem liggja að baki því að mismunandi skilyrði eru sett fyrir endurákvörðun aðflutningsgjalda eftir því hvorri tollmeðferðinni er beitt. Í 99. gr. tollalaga eru að finna ákvæði um hvenær tollstjóra er heimilt að endurákvarða aðflutningsgjöld, komi í ljós að þau hafi ekki verið rétt ákvörðuð við tollafgreiðslu. Í 2. mgr. greinarinnar segir að sé um að ræða almenna tollafgreiðslu skuli tollstjóri hafa lokið endurákvörðun aðflutningsgjalda innan 60 daga frá nánar tilgreindum tímamörkum. Samkvæmt 5. mgr. greinarinnar er þó í tilteknum tilvikum heimilt að endurákvarða aðflutningsgjöld sex ár aftur í tímann, talið frá tollafgreiðsludegi. Í fyrsta lagi ef framlögðum gögnum eða upplýsingum, sem látin voru í té við tollafgreiðslu, hafi verið áfátt, í öðru lagi ef innflytjandi vissi eða mátti vita um rétta tollmeðferð vöru og í þriðja lagi þegar um rafræna tollafgreiðslu er að tefla. Í tollalögum er ekki að finna annað ákvæði um tímamörk til handa tollstjóra til endurákvörðunar þegar um rafræna tollafgreiðslu er að ræða. Verður ekki heldur séð af athugasemdum með lögunum ráðagerð um að túlka skuli ákvæði þetta um rafræna tollafgreiðslu öðruvísi en eftir orðanna hljóðan. Samkvæmt þessu átti tollstjóri þess kost, óháð sjónarmiðum um grandsemi gagnáfrýjanda, að endurákvarða aðflutningsgjöld sex ár aftur í tímann vegna þeirra vörusendinga sem gagnáfrýjandi fékk tollafgreiddar með rafrænum hætti. Verður aðaláfrýjandi því samkvæmt framanrituðu sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda um ógildingu úrskurðar ríkistollanefndar.

Rétt þykir að hvor aðili um sig beri kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfum gagnáfrýjanda MLGK hf.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.