732/2014

Héraðsdómur í máli ákæruvaldsins á hendur X var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar þar sem ekki voru uppfyllt skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, svo sem gert hafði verið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. október 2014. Af hálfu ákæruvaldsins er þess aðallega krafist að ákærði verði sakfelldur og dæmdur til refsingar, en til vara að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað.

Ákærði krefst þess, sæti mál ekki „án kröfu, ómerkingu og frávísun frá dómi eða heimvísun“, að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

I

Málið var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi 9. september 2013 þar sem ákærða var gefið að sök nánar tilgreint brot gegn lögum nr. 49/2005 um fullnustu refsinga með því að hafa smyglað inn í fangelsið að Litla-Hrauni þremur lyfjatöflum er innihéldu ávana- og fíkniefnið Oxazepam. Í ákæru var háttsemi ákærða heimfærð undir 81. gr., sbr. 1., 3. og 4. tölulið 1. mgr. 52. gr. fyrrgreindra laga, sbr. 1. mgr. 8. gr. reglna fangelsa nr. 54/2012 og 3. gr., sbr. 5. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, sbr. fylgiskjal I með reglugerð nr. 76/2010 um breytingu á reglugerð nr. 233/2001.

Héraðsdómari gaf út fyrirkall til ákærða 16. september 2013 þar sem hann var kvaddur til að mæta á dómþing 17. október sama ár klukkan 11, en þá yrði málið þingfest. Í fyrirkallinu var meðal annars tekið fram að sækti ákærði ekki þing að forfallalausu mætti hann búast við því að fjarvist hans yrði metin til jafns við að hann viðurkenndi að hafa framið það brot sem honum væri gefið að sök og dómur yrði lagður á málið að honum fjarstöddum. Í áritun á fyrirkallið um birtingu var þess getið að ákærði óskaði eftir að S-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf héraðsdómslögmaður yrði skipaður verjandi sinn.

Ákærði sótti ekki þing þegar málið var þingfest en mætt var af hálfu ákæruvaldsins. Í bókun í þingbók kom fram að fyrrgreindur lögmaður hefði haft samband við dóminn og óskað eftir fresti þar sem ákærði væri í meðferð. Var lögmaðurinn skipaður verjandi ákærða að ósk hans og málinu frestað til 31. október 2013 með samþykki ákæruvaldsins. Þegar málið var þá tekið fyrir var sótt þing af hálfu ákæruvaldsins en ekki af hálfu ákærða og færði dómari til bókar að verjandi hefði ekki haft samband við dóminn. Því næst bókaði dómari að hann teldi framlögð gögn nægjanleg og ekki þörf á að færa fram frekari sönnunargögn í málinu. Var málið því dómtekið að kröfu ákæruvaldsins á grundvelli 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var síðan kveðinn upp dómur 5. desember 2013 þar sem ákærði var sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Með dómi Hæstaréttar 18. júní 2014 í máli nr. 122/2014 var fyrrgreindur dómur héraðsdóms ómerktur og málinu vísað heim í hérað með vísan til þess að ekki lægi fyrir að ákærði eða verjandi hans hefðu verið boðaðir til þinghaldsins 31. október 2013, sem ákveðið hefði verið eftir að málinu var frestað við þingfestingu þess 17. sama mánaðar. Var málið síðan tekið fyrir að nýju 9. júlí 2014 og var þá mættur verjandi ákærða. Upplýsti hann að ákærði, sem væri búsettur í Vestmannaeyjum, gæti ekki sótt þing vegna veikinda. Þá tilkynnti hann að ákærði hygðist neita sök í málinu. Málið var síðan tekið fyrir að nýju 25. júlí 2014. Ekki var sótt þing af hálfu ákærða en skipaður verjandi hans hafði haft samband við dómara og upplýst að hann hefði ekki náð sambandi við ákærða. Afstaða hans til ákærunnar væri hins vegar óbreytt. Var málinu því frestað með samþykki ákæruvaldsins. Er málið var næst tekið fyrir18. september 2014 sótti ákærði ekki þing en verjandi hans, sem var mættur, upplýsti að hann hefði ekki náð í ákærða. Á grundvelli fyrri samtala við ákærða gæti hann þó staðfest að ákærði gerði ekki athugasemdir við verknaðarlýsingu í ákæru, en teldi háttsemina ekki refsiverða. Var málið í kjölfarið dómtekið á grundvelli 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 og dómur kveðinn upp 15. október 2014 þar sem ákærði var sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

II

Þrátt fyrir kröfugerð ákæruvaldsins kemur málið ekki til úrlausnar að efni til ef á málinu eru þeir annmarkar sem valdið geta því að héraðsdómur verði ómerktur, enda er hér um að ræða atriði sem dómurinn gætir að af sjálfsdáðum.

Líkt og fyrr greinir kom ákærði ekki fyrir héraðsdóm í áðurgreindum þinghöldum 9. júlí 2014, 25. sama mánaðar og 18. september sama ár. Hins vegar mætti skipaður verjandi hans í þinghöld 9. júlí og 18. september 2014. Af þeim sökum varð ekki útivist af hálfu ákærða og þegar af þeirri ástæðu voru ekki skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008, sbr. dóm Hæstaréttar 18. desember 2014 í máli nr. 259/2014. Verður því að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms, en allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 248.000 krónur.