40/2019

Með ákvörðun F árið 2017 var E hf. talinn hafa brotið gegn 1. mgr. 122 gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti, með því að hafa látið hjá líða að birta innherjaupplýsingar á tilsettum tíma, og gerð sekt að fjárhæð 50.000.000 krónur. E hf. höfðaði málið aðallega til ógildingar á ákvörðun F og endurgreiðslu sektarinnar en að því frágengnu til niðurfellingar hennar eða lækkunar. Nánar tiltekið var um að ræða upplýsingar sem lágu fyrir í fyrstu drögum að ársfjórðungsreikningi 20. maí 2016 um mikið bætta rekstrarafkomu fyrsta ársfjórðungs 2016. Með dómi Landsréttar var niðurstaða héraðsdóms, um að hafna kröfum E hf., staðfest. Í dómi Hæstaréttar var, líkt og í héraðsdómi, vísað til þess að í dómaframkvæmd Evrópudómstólsins hefði því verið slegið föstu að einstaka atburður eða aðstæður í þrepaskiptu ferli gæti eitt og sér falið í sér nægjanlega tilgreindar upplýsingar við skilgreiningu innherjaupplýsinga samkvæmt 120. gr. laga nr. 108/2007. Drög að árshlutareikningi gætu ótvírætt talist atburður í slíku þrepaskiptu ferli sem miði að samþykkt og birtingu hans. Var jafnframt tekið fram að upplýsingar í afkomuspá E hf. hefðu ekki haft sömu þýðingu við mat á tilvist innherjaupplýsinga og rauntölur úr rekstri. Umræddar upplýsingar hefðu því 20. maí 2016 verið nægilega tilgreindar og líklegar einar og sér til að hafa marktæk áhrif á markaðsverð hlutabréfa í E hf. Þá var vísað til þess að samkvæmt 1. mgr. 122. gr. laganna skuli birta innherjaupplýsingar eins fljótt og auðið er. Tekið var fram að sú þrenging á gildissviði þeirrar reglu, sem ráða mætti af 3. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 630/2005 um innherjaupplýsingar og markaðssvik, ætti sér ekki lagastoð í fyrrnefndu lagaákvæði. Tilkynningarskyldan yrði því sem meginregla virk um leið og innherjaupplýsingar myndast. Voru F og Í því sýknuð af kröfum E hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf, K-kk-nf A-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. ágúst 2019. Hann krefst aðallega að felld verði úr gildi sú ákvörðun stefnda Fjármálaeftirlitsins 8. mars 2017 að áfrýjandi hafi brotið gegn 1. mgr. 122. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti og honum gert að greiða 50.000.000 krónur í stjórnvaldssekt, og að stefndi íslenska ríkið greiði áfrýjanda sömu fjárhæð með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. júní 2017 til greiðsludags. Til vara krefst áfrýjandi þess að ákvæði framangreindrar ákvörðunar stefnda Fjármálaeftirlitsins um að hann greiði 50.000.000 krónur í stjórnvaldssekt verði fellt úr gildi og stefndi íslenska ríkið greiði áfrýjanda sömu fjárhæð. Til þrautavara krefst hann þess að fjárhæðin verði lækkuð verulega og stefndi íslenska ríkið greiði honum mismun á þeirri fjárhæð og sekt sem ákvörðuð verði með dómi með sömu dráttarvöxtum. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar á öllum dómstigum.

Stefndu krefjast staðfestingar á dómi Landsréttar og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Í málinu deila aðilar um gildi þeirrar ákvörðunar stefnda Fjármálaeftirlitsins 8. mars 2017 að gera áfrýjanda að greiða 50.000.000 króna sekt vegna brots á 1. mgr. 122. gr. laga nr. 108/2007. Sú ákvörðun var á því byggð að áfrýjandi hefði 20. maí 2016 búið yfir innherjaupplýsingum í skilningi 120. gr. laganna sem borið hefði að tilkynna eins fljótt og auðið var almenningi á Evrópska efnahagssvæðinu og á jafnræðisgrundvelli, svo sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 122. gr. sömu laga. Nánar tiltekið var um að ræða upplýsingar um rekstrarafkomu áfrýjanda á fyrsta ársfjórðungi 2016, sem fram komu í ársfjórðungsuppgjöri það ár, en það var birt í endanlegri mynd eftir lokun markaða 26. maí 2016.

Áfrýjandi byggir ógildingarkröfu sína meðal annars á því að ekki hafi verið um innherjaupplýsingar að ræða í skilningi 120. gr. laga nr. 108/2007 en þó svo væri hafi ekki skapast skylda til að birta þær samkvæmt 1. mgr. 122. gr. sömu laga um leið og þær urðu til. Þá hefur áfrýjandi byggt á því að gallar á málsmeðferð stefnda Fjármálaeftirlitsins eigi sjálfstætt að leiða til þess að ógildingakrafa hans verði tekin til greina.

Mál þetta höfðaði áfrýjandi 8. júní 2017. Stefndu voru sýknaðir af kröfum hans í héraði og var sú niðurstaða staðfest með hinum áfrýjaða dómi.

II

Svo sem fram kemur í héraðsdómi hefur því verið slegið föstu í dómaframkvæmd Evrópudómstólsins að einstaka atburður eða aðstæður í þrepaskiptu ferli geti eitt og sér falið í sér nægjanlega tilgreindar upplýsingar við skilgreiningu innherjaupplýsinga samkvæmt 120. gr. laga nr. 108/2007, sbr. dóm Evrópudómstólsins 28. júní 2012 í máli C-19/11, M-x-x G-x-x gegn Daimler AG. Drög að árshlutareikningi geta ótvírætt talist atburður í slíku þrepaskiptu ferli sem miðar að samþykkt og birtingu hans. Áfrýjandi hefur ekki fært fram viðhlítandi rök fyrir því að viðbúið hafi verið að verulegar breytingar kynnu að verða á árshlutareikningnum frá því fyrstu drög hans lágu fyrir. Er sérstaklega áréttað að upplýsingar sem fram komu í afkomuspá áfrýjanda 25. febrúar 2016 gátu samkvæmt 120. gr. laga nr. 108/2007 ekki haft sambærilega eða ríkari þýðingu við það mat sem fram skyldi fara á því tímamarki og rauntölur úr rekstri en þær sýndu fram á mikið bætta rekstrarafkomu í samanburði við fyrra ár. Umræddar upplýsingar voru því 20. maí 2016 nægilega tilgreindar og líklegar einar og sér til að hafa marktæk áhrif á markaðsverð hlutabréfa í áfrýjanda.

Um skyldu til birtingar innherjaupplýsinga er fjallað í 1. mgr. 122. gr. laga nr. 108/2007, en þar segir að slíkar upplýsingar skuli birtar eins fljótt og auðið er. Sú þrenging á gildissviði þeirrar reglu, sem ráða mætti af 3. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 630/2005 um innherjaupplýsingar og markaðssvik, þar sem segir að innherjaupplýsingar skuli birtar án tafar þegar kringumstæður skapast eða atburður á sér stað, á sér því ekki viðhlítandi lagastoð að teknu tilliti til fyrirvaralausrar reglu 1. mgr. 122. gr. laganna. Reglu þeirri sem þar kemur fram ber því að beita í samræmi við orðanna hljóðan og tilkynningarskyldan verður því sem meginregla virk um leið og innherjaupplýsingar myndast. Þegar af þeirri ástæðu er fallist á að réttur skilningur hafi legið til grundvallar beitingu reglu 1. mgr. 122. gr. við töku umræddrar ákvörðunar stefnda Fjármálaeftirlitsins.

Loks skal tekið fram að sú breyting, sem gerð var á sektarákvæðum 141. gr. laga nr. 108/2007 með 13. gr. laga nr. 58/2015, um breytingar á lagaákvæðum um viðurlög við brotum á fjármálamarkaði o.fl., þar með talin hækkun sektarmarka, var samkvæmt því sem fram kemur í lögskýringargögnum gagngert ætlað að efla varnaðaráhrif við brotum á fjármálamarkaði.

Að framangreindu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Það athugist að þarflaust var að stefna íslenska ríkinu til varnar í málinu.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Eimskipafélag Íslands hf., greiði stefndu, Fjármálaeftirlitinu og íslenska ríkinu, sameiginlega 1.200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.