754/2017

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilteknum ágreiningi aðila við einkaskipti á dánarbúi F. Í málinu deildu aðilar annars vegar um það hvort E hefði skuldbundið sig til þess að yfirtaka kröfu, sem sóknaraðilar töldu að F hefði átt á hendur syni E, og hins vegar hvort E hefði fyrir andlát sitt gefið með tilteknum skilmálum nánar tilgreinda fjárhæð af arfshluta sínum úr dánarbúi F og greiðslur til dánarbús E ættu þess vegna að skerðast sem því næmi. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að sóknaraðilar bæru sönnunarbyrði fyrir staðhæfingum sínum um að E hefði yfirtekið ætlaða kröfu á hendur syni sínum og um að hún hefði ráðstafað áðurgreindum arfshluta sínum á þann veg sem þeir héldu fram, en sú sönnun hefði ekki tekist. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 30. nóvember 2017, en kærumálsgögn bárust réttinum 4. desember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 22. nóvember 2017, þar sem leyst var úr nánar tilteknum ágreiningi aðila við einkaskipti á dánarbúi F. Kæruheimild var í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðilar krefjast þess að „sú ákvörðun dánarbúsins standi, sem tekin hafi verið af öllum erfingjum þess, að við útborgun arfsins til erfingjans E verði frádregnar 2.616.200 krónur vegna yfirtöku hennar á útistandi kröfu búsins og 1.000.000 króna vegna sérstakrar óskar erfingjans um greiðslu til þriðja aðila og varðveislu á þeirri fjárhæð og gjöf með fyrirvara.“ Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Ágreiningsefni máls þessa lúta að því hvernig haga eigi skiptum á dánarbúi F sem lést 30. mars 2016. Erfingjar F voru fimm börn hennar E, A, B, C og D. Þau fengu 26. apríl 2016 leyfi til einkaskipta á dánarbúi F og hófust brátt handa um skiptin en við þau nutu þau aðstoðar endurskoðanda sem um árabil hafði aðstoðað hina látnu við framtalsgerð og þekkti til aðstæðna hennar. Samkvæmt gögnum málsins koma til skipta peningar að fjárhæð 35.572.912 krónur, innbú að verðmæti 110.000 krónur og ætluð krafa hinnar látnu á hendur G að fjárhæð 2.616.200 krónur. Er ekki ágreiningur milli málsaðila um framangreindar fjárhæðir, þótt deilt sé um tilvist fjárkröfunnar.

Einn erfingja, E, lést 22. ágúst 2016, áður en skiptum á dánarbúi móður hennar lauk. Sonur E, áðurnefndur G, fékk leyfi til einkaskipta á dánarbúi hennar 28. september 2016, en hann mun vera eini erfinginn.

Í málinu deila aðilar um tvö atriði. Annars vegar um það hvort E hafi skuldbundið sig til þess að yfirtaka kröfu, sem sóknaraðilar telja að hin látna, F, hafi átt á hendur G, en fjárhæð kröfunnar er sögð 2.616.200 krónur. Hins vegar um það hvort E hafi fyrir andlát sitt gefið með tilgreindum skilmálum 1.000.000 krónur af arfshluta sínum úr dánarbúi móður sinnar og greiðslur til dánarbús E eigi þess vegna að skerðast sem því nemur. Sóknaraðilar hafa sönnunarbyrði fyrir staðhæfingum sínum um að E hafi yfirtekið ætlaða kröfu á hendur syni sínum, G, og um að hún hafi ráðstafað áðurgreindri 1.000.000 krónum á þann veg sem þeir halda fram. Sú sönnun hefur ekki tekist og verður hinn kærði úrskurður staðfestur með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurðinn af sinni hálfu og kemur því krafa hans um málskostnað í héraði ekki til úrlausnar.

Sóknaraðilar greiði óskipt varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Það athugast að mál þetta varðar innbyrðis ágreining erfingja við skipti á dánarbúi. Einn erfingja, varnaraðili, beindi til héraðsdóms kröfu um úrlausn ágreinings síns við aðra erfingja, sbr. 1. mgr. 123. gr. laga nr. 21/1991. Héraðsdómur taldi ágreininginn eiga undir úrlausn dómsins. Dóminum bar samkvæmt 1. mgr. 127. gr. laganna að ákveða hvernig aðild að málinu skyldi háttað. Samkvæmt 2. málslið 5. mgr. 123. gr. skyldi varnaraðili hér fyrir dómi vera til sóknar í héraði, en sóknaraðilar hér fyrir dómi þar til varnar. Ekki er í framangreindum reglum gert ráð fyrir að dánarbúið sjálft eigi aðild að málum sem þessu.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar A, B, C og D greiði óskipt varnaraðila, dánarbúi E, 350.000 krónur, í kærumálskostnað.