373/2015

K kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að börn K skyldu vistuð utan heimilis hennar í tvo mánuði. Niðurstaða hins kærða úrskurðar var m.a. á því reist að börnin hefðu búið við óöruggar og óviðunandi aðstæður á heimili K og sambýlismanns hennar og að K hefði hvorki innsæi né getu til að tryggja aðstæður þeirra með fullnægjandi hætti. Fyrir Hæstarétt var lagt foreldrahæfnismat sálfræðings, sem gert var að beiðni B, en í matinu kom m.a. fram að K gæti uppfyllt þau uppeldisskilyrði sem börnin ættu rétt á og að mikilvægt væri að börnin byggju með móður sinni. Í dómi Hæstaréttar kom fram að umrædd matsgerð hefði ekki legið fyrir við meðferð málsins í héraði. Að teknu tilliti til þess að fullt tilefni hefði verið til að vista börnin utan heimilis K upphaflega, og að meðalhófs hefði verið gætt við ákvörðun um tímalengd vistunarinnar, sem lyki 20. júní 2015, yrði niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 27. maí 2015, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 1. júní sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 13. maí 2015 þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að börn sóknaraðila skyldu vistuð utan heimilis hennar til 20. júní 2015. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lagt ,,foreldrahæfnismat“ C, sálfræðings, 1. júní 2015, sem gert var að beiðni varnaraðila. Samkvæmt verkbeiðni skyldi gera sálfræðilegt forsjárhæfnismat á sóknaraðila. Skyldi lagt mat á fimm tilgreind atriði, meðal annars hvort hún byggi yfir nauðsynlegri og nægjanlegri hæfni til að veita tveimur börnum sínum, sem málið varðar, fullnægjandi uppeldisskilyrði í framtíðinni og hvort velferð og þroski barnanna væri tryggður við þau uppeldisskilyrði sem sóknaraðili gæti veitt. Um þessa tvo þætti kemur fram í niðurstöðu matsmanns að sóknaraðili búi yfir nægilegri hæfni til að veita börnum sínum góð uppeldisskilyrði nú og í framtíðinni að því tilskyldu að hún gangist við þeim vanda sem hefur fylgt henni um langt skeið og bregðist við honum betur en hún hefur gert. Með þessu kveðst matsmaðurinn vísa til tíðra flutninga sóknaraðila með börnin milli sveitarfélaga og samskiptaörðugleika við sambýlismann hennar, sem virðast magnast þegar áfengi sé haft um hönd. Í þessu sambandi vísar matsmaðurinn til þess að sóknaraðili hafi lýst vilja sínum til þess að skapa stöðugleika í lífi barna sinna með því að setjast að á Seyðisfirði. Þá segir í matsgerðinni að miðað við þær upplýsingar sem matsmaður hafi undir höndum sé ekki annað að sjá en að sóknaraðili geti uppfyllt þau uppeldisskilyrði sem börnin eigi rétt á. Hún búi nú í fullnægjandi húsnæði og sé í fastri vinnu og eigi því að geta axlað fjárhagslega ábyrgð á afkomu fjölskyldunnar. Þá kemur fram að sóknaraðili fullyrði að áfengisvandi sé ekki lengur fyrir hendi hjá henni og sambýlismanni hennar, en matsmaður kveðst ekki hafa tök á að ganga úr skugga um sannleiksgildi þessara upplýsinga. Niðurstaða matsmanns er sú að mikilvægt sé að börnin fái stöðugleika í líf sitt og geti búið með móður sinni sem hafi verið þeirra aðal uppalandi. Það sé því ekki í þágu hagsmuna barnanna að fela ókunnugum umönnun þeirra til frambúðar. Nauðsynlegt sé að barnaverndaryfirvöld styrki fjölskylduna í því að halda saman og hafi eftirlit með heimilinu.

Framangreind matsgerð lá ekki fyrir við meðferð málsins í héraði. Að teknu tilliti til þess að fullt tilefni var upphaflega til að vista börnin utan heimilis sóknaraðila og að meðalhófs var gætt við ákvörðun um tímalengd vistunar sem lýkur 20. júní 2015 verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Kærumálskostnaður fellur niður en um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Hæstarétti fer sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður. Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, K, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 350.000 krónur.