590/2006

Ö krafðist viðurkenningar á því að komist hefði á samkomulag milli aðila þess efnis að grunnlífeyrir þeirra, sem metnir hefðu verið 75% öryrkjar eða meira 18 ára eða yngri, skyldi tvöfaldast en lífeyrisviðauki þeirra, sem metnir hefðu verið með sömu örorku 19 ára eða eldri, fara lækkandi um 2,04% fyrir hvert aldursár eftir 18 ára aldur til og með 66 ára aldurs, að teknu tilliti til skerðingarákvæða í lögum. Einnig var krafist viðurkenningar á því að Í bæri að greiða sérhverjum öryrkja nánar tilgreindar skaðabætur í samræmi við ofangreinda kröfu. Kröfur Ö voru reistar á því að komist hefði á bindandi samningur þessa efnis milli aðila, sem kynntur var á blaðamannafundi 25. mars 2003 og að Í hefði vanefnt hann. Í fréttatilkynningu Í, sem dreift var á blaðamannafundinum, kom meðal annars fram að gert væri ráð fyrir allt að tvöfaldri hækkun grunnlífeyris þeirra sem yngstir yrðu öryrkjar og að skipaður yrði starfshópur til að gera endanlegar tillögur að breytingum á lögum um

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. nóvember 2006. Hann krefst þess að viðurkennt verði að komist hafi á samkomulag 25. mars 2003 milli sín og stefnda þess efnis að frá 1. janúar 2004 skyldi grunnörorkulífeyrir þeirra, sem samkvæmt lögum nr. 117/1993 um almannatryggingar hafi verið metnir 75% öryrkjar eða meira á aldrinum 18 til 66 ára, hækka þannig að grunnlífeyrir þeirra, sem metnir hafi verið 75% öryrkjar eða meira 18 ára eða yngri, skyldi tvöfaldast, en lífeyrisviðauki þeirra, sem metnir hafi verið 75% öryrkjar eða meira 19 ára eða eldri, færi lækkandi um 2,04% fyrir hvert aldursár eftir 18 ára aldur til og með 66 ára aldurs, að teknu tilliti til skerðingarákvæða í lögum. Hann krefst þess og að viðurkennt verði að stefnda beri að greiða sérhverjum öryrkja, sem metinn hafi verið 75% öryrki eða meira á aldrinum 18 til 66 ára, í skaðabætur vegna tímabilsins 1. janúar 2004 til 31. desember 2005 fjárhæð, sem jafngildi 100% álagi á grunnörorkulífeyri fyrir þá sem metnir hafi verið 75% öryrkjar eða meira 18 ára eða yngri, og fyrir þá, sem metnir hafi verið 75% öryrkjar eða meira á aldursbilinu 19 til 66 ára, sömu bætur, en þó þannig að fjárhæðin lækki um 2,04% fyrir hvert aldursár þeirra frá og með 19 ára aldri til og með 66 ára aldurs, að teknu tilliti til skerðingarákvæða í lögum. Verði jafnframt viðurkennt að stefnda beri auk þessara skaðabóta að greiða dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá eindaga hverrar greiðslu til greiðsludags, allt að frádregnum þeim hækkunum, sem urðu á grunnörorkulífeyri með lögum nr. 130/2003. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi reisir áfrýjandi kröfur sínar á því að milli aðilanna hafi komist á bindandi samningur, sem kynntur hafi verið á blaðamannafundi, sem þáverandi heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra hafi haldið í Þjóðmenningarhúsinu 25. mars 2003 að viðstöddum þáverandi formanni áfrýjanda, og hafi samningurinn verið þess efnis, sem lýst sé í fyrri hluta áðurgreindra dómkrafna áfrýjanda. Stefndi hafi vanefnt samninginn með því að ráðherra hafi í byrjun desember 2003 lagt fram á Alþingi frumvarp til laga um breyting á almannatryggingalögum, sem orðið hafi að lögum nr. 130/2003, en réttur öryrkja til bóta samkvæmt því frumvarpi hafi ekki verið í samræmi við það, sem um hafi verið samið. Auk þess að deila um lagalegan grundvöll og skuldbindingargildi þessa samkomulags greinir aðilana á um hvers efnis það hafi verið.

Í héraðsdómi eru rakin meginatriði fréttatilkynningar stefnda, sem dreift var á áðurnefndum blaðamannafundi. Í henni kom meðal annars fram að aðilarnir hafi gert samkomulag um hækkun grunnlífeyris öryrkja frá 1. janúar 2004 og ríkisstjórnin samþykkt það á fundi 25. mars 2003. Gert væri ráð fyrir allt að tvöfaldri hækkun til þeirra, sem yngstir yrðu öryrkjar. Skipaður yrði starfshópur til að gera endanlegar tillögur að breytingum á lögum um almannatryggingar í samræmi við samkomulagið, sem fæli einkum í sér eftirfarandi: „Stigið verði fyrsta skref til viðurkenningar á hinni margvíslegu sérstöðu þeirra sem verða öryrkjar snemma á lífsleiðinni. Þeir sem yngstir verða öryrkjar til lífstíðar fá þannig hækkun á núverandi grunnlífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins, sem nemur allt að tvöföldun grunnlífeyrisins. Þeir sem verða öryrkjar síðar á lífsleiðinni fá hins vegar hækkun á núverandi grunnlífeyri með hliðsjón af aldri, þannig að þeir sem verða öryrkjar 67 ára fá grunnlífeyri sem nemur sömu upphæð og ellilífeyrir frá Tryggingastofnun ríkisins. Hækkunin kemur til framkvæmda 1. janúar 2004.“

Fljótlega eftir þessa kynningu samkomulagsins kom í ljós að forsvarsmenn áfrýjanda töldu að samið hefði verið um ákveðna hlutfallslega lækkun grunnörorkulífeyris frá tvöfölduninni, sem miðuð var við 18 ára aldur, eins og lýst er í fyrri hluta dómkrafna hans. Stefndi hefur á hinn bóginn haldið því fram að samkomulag hafi ekki verið gert um annað og meira en skýrt var frá í nefndri fréttatilkynningu, en hugmyndir og tillögur, sem áfrýjandi reisi kröfur sína á, hafi átt að ræða í starfshópnum og kæmi í hans hlut að gera nánari tillögur um breytingar á almannatryggingalögum.

Í minnisblaði heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra 18. mars 2003, sem lagt var fyrir ríkisstjórnina og samþykkt hennar 25. sama mánaðar studdist við, var lagt til að gert yrði samkomulag við áfrýjanda í framhaldi af viðræðum sem staðið hafi frá því í febrúar 2002. Þar var meginþáttum væntanlegs samkomulags lýst á sama veg og í fréttatilkynningunni, sem áður er rakin. Þá lýsti ráðherra samkomulaginu í grein, sem birtist í dagblaði 27. mars 2003. Hvergi kom fram í þessum gögnum að bundið hafi verið fastmælum hver hækkun yrði á lífeyri til þeirra, sem yrðu öryrkjar á aldrinum frá 19 til 67 ára. Ekki var heldur getið um hver kostnaðurinn yrði af þessum breytingum að öðru leyti en því að í fréttatilkynningunni sagði að samkvæmt útreikningum sérfræðinga heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins yrði hann „rúmur einn milljarður króna á ársgrundvelli.“ Gegn þessu hefur áfrýjandi ekki sannað að sú tilhögun, sem lýst er í fyrri hluta dómkrafna hans, hafi verið þáttur í samkomulaginu, sem kynnt var 25. mars 2003, og er því ekki annað í ljós leitt en að koma hafi átt í hlut starfshópsins, sem skipaður var, að móta nánari tillögur í þessum efnum. Þegar af þessari ástæðu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu stefnda af kröfum áfrýjanda og er þá ekki þörf á að taka afstöðu til þess hvort 3. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála standi því í vegi að áfrýjandi geti fengið leyst úr fyrrgreindri kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu stefnda.

Rétt er að hvor aðila beri sinn málskostnað fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.