502/2016

G var sakfellur fyrir brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og tilgreindum ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1987 með því að hafa ekið bifreið of hratt miðað við aðstæður og orðið valdur að umferðarslysi er hann ók í veg fyrir bifreið A sem kom úr gagnstæðri átt. Við áreksturinn varð A fyrir verulegu heilsutjóni.Var refsing G ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var G gert að greiða A miskabætur þar sem G hefði með háttsemi sinni sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í skilningi a. liðar 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. júní 2016 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, en að því frágengnu að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að hann verði sýknaður af einkaréttarkröfu, til vara að henni verði vísað frá héraðsdómi, en að því frágengnu að fjárhæð hennar verði lækkuð.

Brotaþoli, A, krefst staðfestingar héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Tryggingamiðstöðin hf. krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður af einkaréttarkröfu brotaþola en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð.

I

Kröfu sína um ómerkingu héraðsdóms reisir ákærði einkum á því að niðurstaða dómsins sé lítt rökstudd auk þess sem hann hafi verið dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur á röngum grunni.

Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu með rökstuddum hætti að ákærði hafi sýnt af sér saknæmt gáleysi umrætt sinn. Með hliðsjón af röksemdum fyrir þeirri niðurstöðu er ljóst, svo sem gerð verður grein fyrir hér á eftir, að skilja verður hinn áfrýjaða dóm á þann veg að ákærði hafi valdið umferðarslysinu af stórkostlegu gáleysi. Samkvæmt þessu eru ekki þeir annmarkar á samningu dómsins að fari í bága við 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Verður því hafnað kröfu ákærða um ómerkingu héraðsdóms.

II

Málavextir eru raktir í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram varð ákærði valdur að umferðarslysi að kvöldi miðvikudagsins 11. febrúar 2015 er hann ók í veg fyrir bifreið brotaþola sem kom úr gagnstæðri átt. Við áreksturinn varð brotaþoli fyrir verulegu heilsutjóni.

Í ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 4. gr., 3. mgr. 14. gr., 1. mgr. og b. og h. liði 2. mgr. 36. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru að öðru leyti en því að hann var sýknaður af því að hafa brotið gegn ákvæði 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga þar sem ákvæðið væri ekki viðhlítandi refsiheimild. Samkvæmt fyrri málslið þeirrar málsgreinar skal vegfarandi sýna tillitssemi og varúð svo að eigi leiði til hættu eða valdi tjóni eða óþægindum og þannig að eigi trufli eða tefji umferð að óþörfu. Vegna krafna um skýrleika refsiheimilda verður manni ekki gerð refsing fyrir brot á þessu ákvæði, einu og sér, en aftur á móti ber að líta til þessarar meginreglu við mat á því hvort ökumaður hafi sýnt af sér gáleysi í skilningi 219. gr. almennra hegningarlaga þegar ökutæki, sem hann stjórnaði, hefur valdið tjóni á líkama eða heilbrigði annars manns, sbr. dóm Hæstaréttar 3. desember 2015 í máli nr. 60/2015.

Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að ákærði hafi umrætt sinn ekið of hratt miðað við aðstæður og án nægjanlegrar aðgæslu. Fyrir liggur í málinu að ástæða þess að ákærði ók yfir á rangan vegarhelming var sú að hann var að forðast árekstur við bifreið sem ekið var á undan bifreið hans og hafði hægt á sér. Af því er ljóst að ákærði gætti þess ekki, miðað við að mikil hálka var á veginum og skyggni takmarkað, að hafa nægilegt bil á milli bifreiðanna. Fær það stoð í framburði B sem var vitni að atburðinum, en hann bar fyrir dómi að milli bifreiðanna hafi verið um það bil ein bíllengd. Við þessar aðstæður var sú ákvörðun ákærða að sveigja bifreiðinni yfir á öfugan vegarhelming stórháskaleg, enda mátti hann gera ráð fyrir að bifreið kæmi úr gagnstæðri átt, svo sem raunin varð. Með þessari háttsemi sýndi ákærði af sér stórkostlegt gáleysi.

Að því gættu sem nú hefur verið rakið en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og refsingu hans.

Með vísan til þess að slysið verður sem fyrr segir rakið til stórkostlegs gáleysis ákærða í skilningi a. liðar 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 verður hann dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur sem verða, að virtum þeim gögnum sem fyrir liggja um afleiðingar brotsins, ákveðnar 2.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærða verður gert að greiða brotaþola 250.000 krónur í málskostnað við að halda kröfu sinni fram hér fyrir dómi, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og greinir í dómsorði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en miskabótakröfu brotaþola, A.

Ákærði, G-kk-nf K-kk-nf, greiði brotaþola 2.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði greiði brotaþola 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 1.013.243 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, E-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 992.000 krónur.