109/2014

Verktakafyrirtækið B ehf. höfðaði mál á hendur R til heimtu viðbótargreiðslu, vegna verks sem félagið hafði unnið í þágu R á grundvelli verksamnings, með skírskotun til hækkunar sem varð á byggingarkostnaði síðari hluta árs 2008. Aðila greindi meðal annars á um hvort það teldist ósanngjarnt samkvæmt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga að R bæri fyrir sig ákvæði verksamnings um verklaun, þar sem ekki var gert ráð fyrir hækkun þeirra á verktímanum. Með dómi héraðsdóms var R sýknaður af kröfu B ehf. með vísan til þess að á þeim tíma hefði ekki verið um að ræða verulegar breytingar á byggingarvísitölu umfram það sem opinberar upplýsingar, sem lágu fyrir um verðlagsþróun þegar B ehf. gerði tilboð í verkið, gerðu ráð fyrir, svo og að  B ehf. hefði ekki fært sönnur á tjón af völdum slíkra verðhækkana. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms aflaði B ehf. matsgerðar dómkvadds manns um ætlað tjón sitt af fyrrgreindum sökum en E ehf. tók í kjölfarið við aðild B ehf. að málinu fyrir framsal, þar sem síðargreinda félagið var þá orðið gjaldþrota. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms með skírskotun til þess að samkvæmt matsgerðinni næmi hækkun kostnaðar, umfram það sem almennt hefði mátt telja sanngjarnar og eðlilegar væntingar, tæpum 4% af umsömdum verklaunum.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. febrúar 2014. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 3.333.180 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 25. júlí 2012 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms var bú stefnanda í héraði, BE verktaka ehf., tekið til gjaldþrotaskipta. Áfrýjandi hefur tekið við aðild að málinu fyrir Hæstarétti á grundvelli framsals þrotabúsins á kröfu þess á hendur stefnda 12. febrúar 2014.

Mál þetta á rót sína að rekja til þess að 27. júní 2008 var gerður verksamningur milli stefnda og Selhúsa ehf., síðar BE verktaka ehf., um viðbyggingu við leikskóla á grundvelli útboðslýsingar og tilboðs félagsins 12. sama mánaðar. Í samræmi við tilboðið voru umsamin verklaun 46.406.057 krónur og var um að ræða „fast verð“ án verðbóta, svo sem áskilið hafði verið í útboðslýsingu. Lýtur ágreiningur aðila meðal annars að því hvort það teljist ósanngjarnt samkvæmt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga að stefndi beri fyrir sig síðastnefnt ákvæði samningsins í ljósi þeirrar hækkunar sem varð á byggingarkostnaði síðari hluta árs 2008, en umsamin verklok voru 15. desember það ár og fór lokaúttekt á verkinu fram 6. janúar 2009.

Áfrýjandi hefur aflað matsgerðar dómkvadds manns eftir uppkvaðningu héraðsdóms. Í matsgerðinni kom meðal annars fram að „nokkuð öruggt“ væri að Selhús ehf. hefðu orðið fyrir auknum kostnaði vegna verðbreytinga frá 18. júní 2008, þegar umrætt verk átti að hefjast samkvæmt útboðslýsingu, og fram að umsömdum verklokum 15. desember sama ár. Væri tekið mið af framvindu verksins og þróun byggingarvísitölu mætti ætla að hækkun á kostnaði verktakans á verktímanum hefði verið um 3.376.759 krónur. Þá mætti telja eðlilegt og sanngjarnt, að teknu tilliti til þess að væntingar um verðlagsþróun hefðu verið í líkingu við opinberar spár um þróun verðbólgu um mitt ár 2008, að búast hefði mátt við að hækkun á kostnaði verktakans yrði um 1.571.495 krónur á verktímanum. Matsmaður taldi því að hækkun umfram það sem almennt hefði mátt telja sanngjarnar og eðlilegar væntingar hefði verið um 1.805.264 krónur. Síðastgreind fjárhæð nemur tæpum 4% af umsömdum verklaunum. Að því gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Eðalbyggingar ehf., greiði stefnda, Rangárþingi ytra, 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.