147/2005

Leigugreiðslur fyrirtækisins M samkvæmt samningum við Í um leigu á tækjum voru í verulegum vanskilum er félagið fékk heimild til greiðslustöðvunar í desember 2002. Bú M var síðan tekið til gjaldþrotaskipta í nóvember 2003 og var frestdagur 19. desember 2002. Í júlí 2003 greiddi M skuld sína við Í með víxlum, samþykktum af þriðja manni, og skyldi ráðstafa víxilfjárhæðinni til greiðslu gjaldfallinna leiguskulda vegna notkunar tækjanna eftir frestdag. Fallist var á kröfu þrotabús M um riftun greiðslunnar á grundvelli ákvæða 1. mgr. 139. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. Sératkvæði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. mars 2005. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Fram er komið að áfrýjandi hafi yfirtekið rekstur Glitnis hf., sem gerði samninga við Móa hf., annars vegar 10. september 2001 um fjármögnunarleigu á vörubifreið og hins vegar 6. október 1999 um kaupleigu á dráttarvél og heyþyrlu. Í héraðsdómi kemur fram að beiðni Móa hf. um heimild til greiðslustöðvunar barst Héraðsdómi Reykjavíkur 19. desember 2002 og var fallist á hana með úrskurði 27. þess mánaðar. Þá var fyrirtækinu veitt heimild til að leita nauðasamnings með úrskurði 9. apríl 2003. Lauk þá greiðslustöðvun samkvæmt 2. tölulið 2. mgr. 23. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og við tók tímabil sem samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laganna er sambærilegt greiðslustöðvun. Við dóm Hæstaréttar 7. október 2003 í máli nr. 303/2003 var hafnað kröfu um staðfestingu nauðasamnings og féll þá endanlega niður heimildin til að leita nauðasamnings samkvæmt 6. tölulið 41. gr., sbr. 59. gr. laga nr. 21/1991. Bú Móa hf. var síðan tekið til gjaldþrotaskipta 5. nóvember 2003. Samkvæmt 3. mgr., sbr. 2. og 4. mgr., 2. gr. sömu laga var frestdagur því 19. desember 2002, en umþrætt skuld var greidd eftir frestdag. Leigugreiðslur Móa hf. samkvæmt samningunum munu hafa verið í verulegum vanefndum er félagið fékk heimild til greiðslustöðvunar, en greiðsla sú sem stefndi krefst riftunar á fór fram 27. júlí 2003. Um var að ræða víxla samþykkta af þriðja manni með gjalddaga 17. september 2003 og átti víxilfjárhæðinni einungis að ráðstafa til greiðslu gjaldfallinna leiguskulda vegna notkunar tækjanna eftir frestdag.

Fram er komið í málinu að búskröfur fengust ekki að fullu greiddar við gjaldþrotaskiptin og verður ekki séð að ráðstöfun sú sem leiddi til myndunar þeirrar fjárkröfu, sem krafist er riftunar á, hafi með einhverjum hætti verið samþykkt af aðstoðarmanni Móa hf. við á greiðslustöðvunartíma eða umsjónarmanni með nauðasamningsumleitunum, þrátt fyrir að Glitnir hf. hafi á þeim tíma haft vitneskju um hvernig komið var í fjármálum fyrirtækisins. Samkvæmt 40. gr. laga nr. 21/1991 breytir engu um niðurstöðu málsins það mat stjórnarformanns Móa hf. að þrotabúinu hafi verið nauðsynlegt í þágu rekstursins að nota þessi tæki eftir frestdag, enda ekki nægilega í ljós leitt að ráðstöfunin hafi verið nauðsynleg til að forðast tjón í skilningi 1. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991. Er þegar af þessum ástæðum fallist á kröfu stefnda um riftun á grundvelli ákvæða 1. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991. Ákvæði héraðsdóms um upphafstímamark dráttarvaxta verður staðfest með skírskotun til forsendna hans. Þá skal málskostnaðarákvæði héraðsdóms vera óraskað.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Íslandsbanki hf., skal greiða stefnda, þrotabúi Móa hf., 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.