109/2006

Ekki var talið að neitt væri því til fyrirstöðu að R gæti á grundvelli heimildar í 1. mgr. 63. gr. laga nr. 19/1991 fengið að afla álits dómkvaddra matsmanna á rannsóknarstigi opinbers máls.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 20. febrúar 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. febrúar 2006, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að dómkveðja matsmenn í samræmi við beiðni hans þar um.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málavöxtum, málsástæðum og lagarökum aðila er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar kemur fram krafðist sóknaraðili þess að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til að gefa skriflegt og rökstutt álit um nánar tilgreind atriði er lúta að bókhaldi og endurskoðun A vegna tiltekins tímabils. Með hinum kærða úrskurði komst héraðsdómari að þeirri niðurstöðu að lög nr. 19/1991 heimili ekki að lögregla geti fengið dómkvadda menn til að leggja mat á einstök atriði við rannsókn opinberra mála og af ákvæðum laganna verði ekki annað ráðið en að það úrræði sé eingöngu fyrir hendi eftir útgáfu ákæru.

Samkvæmt 67. gr. laga nr. 19/1991 er markmið rannsóknar lögreglu að afla allra nauðsynlegra gagna til þess að ákæranda sé fært að ákveða að henni lokinni hvort sækja skuli mann til sakar, svo og að afla gagna til undirbúnings málsmeðferðar. Skal rannsókn miða að því að hið sanna og rétta komi í ljós og að gætt sé jafnt að þeim atriðum sem horfa til sýknu og sektar, sbr. 31. gr. laganna. Nauðsynlegt er að rannsókn lögreglu sé nægilega vönduð áður en tekin er ákvörðun um útgáfu ákæru og fer eftir eðli máls hverra gagna er aflað í því skyni. Í 74. gr. laganna segir að ef þörf þyki á aðgerðum sem að lögum þarf til atbeina dómara meðan á rannsókn stendur geti sá sem stýrir rannsókn (lögreglustjóri, forstöðumaður rannsóknardeildar), svo og ríkissaksóknari snúið sér til dómara með beiðni um slíkar aðgerðir. Samkvæmt 1. mgr. 63. gr. er heimilt að afla mats dómkvaddra manna í opinberu máli. Orðalag ákvæðisins styður ekki að heimild til að neyta slíks úrræðis sé bundin því að ákæra hafi verið gefin út. Önnur ákvæði laganna styðja það ekki heldur og er í 3. mgr. 65. gr. tekið fram að um matsgerðir skuli farið eftir fyrirmælum laga um meðferð einkamála, eftir því sem við geti átt, en samkvæmt þeim lögum er ótvírætt heimilt að óska mats áður en mál hefur verið höfðað. Þá metur dómari samkvæmt 46. gr. laganna gildi matsgerðar. Verður ekki séð að réttindi sakbornings séu fyrir borð borin með slíkri sönnunarfærslu, sem fram fer á ábyrgð rannsóknara, fyrir útgáfu ákæru. Samkvæmt framanrituðu er ekkert því til fyrirstöðu að slíkrar matsgerðar sé aflað á þessu stigi máls, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í dómasafni réttarins 2002, bls. 358 í máli nr. 330/2001. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka til meðferðar beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka til meðferðar beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna.