223/2015

A var sakfelldur fyrir kynferðisbrot samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við B sem ekki gat spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Var refsing A ákveðin fangelsi í 2 ár auk þess sem honum var gert að greiða B 1.200.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 9. mars 2015 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfu ákæruvaldsins, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur en að því frágengnu að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð.

B krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 2.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði, en til vara að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína verði staðfest.

Fyrir Hæstarétti hefur ákærði meðal annars borið fyrir sig að af hálfu ákæruvaldsins hafi um sönnun fyrir sök hans verið byggt nokkuð á því, sem komið hafi fram í lögregluskýrslu um handtöku hans um klukkan 4 aðfaranótt 4. október 2013 varðandi orðaskipti hans við lögreglumenn um samskipti hans við fyrrnefnda B þá um nóttina, svo og í skýrslu, sem hann gaf hjá lögreglu að áliðnum morgni þess dags. Vísar ákærði til þess að þegar lögreglumenn komu á heimili hans um nóttina til að handtaka hann hafi honum ekki verið leiðbeint um rétt sinn til að neita að tjá sig um sakarefnið fyrr en að afstöðnum þessum orðaskiptum. Þá hafi verið tekin um tveimur klukkustundum eftir handtöku sýni úr blóði ákærða og þvagi og hafi vínandi í blóðinu mælst 2,84‰ og í þvagi 4,11‰. Hann hafi samkvæmt þessu ekki aðeins verið mjög ölvaður við handtöku, heldur jafnframt ölvaður við skýrslugjöf hjá lögreglu milli klukkan 11 og 12 að morgni 4. október 2013. Stangist þetta verklag lögreglu á við ákvæði 3. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 651/2009 um réttarstöðu handtekinna manna, yfirheyrslur hjá lögreglu o.fl. og leiði það til þess að ekkert verði byggt á því sem haft hafi verið eftir ákærða í lögregluskýrslum sem hér um ræðir.

Um þetta verður að líta til þess að í niðurstöðum hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða er varðandi sönnun í engu byggt á því, sem fram kom í lögregluskýrslum, þótt þess hafi réttilega verið þar getið að frásögn hans hafi verið á annan veg fyrir dómi en hjá lögreglu. Þegar af þessum sökum fá þessar varnir ákærða engu breytt við úrlausn málsins.

Að gættu framangreindu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða staðfest með vísan til forsendna dómsins, svo og ákvæði hans um bætur til brotaþola.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður ekki litið fram hjá því að lögreglurannsókn, sem ekki var mikil að umfangi, mun hafa lokið síðla í nóvember 2013, en ákæra í málinu var þó ekki gefin út fyrr en 14. maí 2014. Að gengnum héraðsdómi lýsti ákærði yfir áfrýjun 9. mars 2015 og gaf ríkissaksóknari út áfrýjunarstefnu samdægurs. Héraðsdómur Reykjavíkur sendi ríkissaksóknara 19. júní 2015 dómsgerðir í málinu að meðtöldu endurriti af munnlegum skýrslum fyrir dómi, en málsgögn bárust á hinn bóginn ekki Hæstarétti fyrr en 4. febrúar 2016. Þessar tafir af hendi ákæruvaldsins voru andstæðar þeirri meginreglu að hraða skuli meðferð sakamáls eftir föngum, sbr. 1. mgr. 171. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og er óhjákvæmilegt að þær hafi afleiðingar við ákvörðun refsingar. Þegar þetta er virt með tilliti til alvarleika brots ákærða og þeirrar refsingar, sem við slíkri háttsemi liggur samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, kemur krafa ákæruvaldsins um þyngingu refsingar ekki til álita. Verður niðurstaða héraðsdóms um hana því staðfest.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verður staðfest. Þá verður ákærða gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, A-kk-nf K-kk-nf E-kk-nf Á-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 980.318 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 620.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, M-kk-ef H-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.000 krónur.