239/2012

F keypti íbúð af ÁF ehf. á árinu 2007. Eftir afhendingu íbúðarinnar komu í ljós gallar á hitakerfi íbúðarinnar, svalagólfi hennar sem og leki í sturtu. Gerði F kröfu á hendur Á, sem var byggingarstjóri fasteignarinnar, um skaðabætur vegna þessa. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að það yrði ekki metið Á til saknæmrar vanrækslu að hafa treyst því að teikningar af hitakerfi íbúðarinnar, sem samþykktar hefðu verið af þar til bæru stjórnvaldi, væru í samræmi við lög og reglugerðir. Bæri Á því ekki ábyrgð á göllum hitakerfisins. Hins vegar féllst Hæstiréttur á það með héraðsdómi að Á bæri ábyrgð á göllum sem voru á svalagólfi íbúðarinnar sem og á leka í sturtu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf Þ-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. apríl 2012. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Málavextir eru raktir í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram keypti stefndi íbúð að Skipholti 29b í Reykjavík af ÁF-húsum ehf. með kaupsamningi 19. júní 2007. Áfrýjandi var fyrirsvarsmaður seljanda og hafði umsjón með byggingarframkvæmdum fasteignarinnar sem byggingarstjóri hennar. Eftir afhendingu íbúðarinnar komu í ljós gallar á henni sem staðreyndir voru með matsgerð H-kk-ef S. G-kk-ef, byggingarverkfræðings og húsasmiðameistara, sem dómkvaddur hafði verið til starfans. Var það niðurstaða matsmanns að hitakerfi íbúðarinnar væri haldið verulegum göllum auk þess sem gallar væru í svalagólfi og leki í sturtu. Hvorki er deilt um að íbúðin hafi verið haldin þessum göllum né um kostnaðarmat matsmanns við að lagfæra þá. Snýst ágreiningur um það hvort áfrýjandi hafi sýnt af sér saknæma vanrækslu í starfi sínu sem byggingarstjóri fasteignarinnar og beri því ábyrgð á óumdeildu tjóni stefnda.

II

Samkvæmt 3. mgr. 51. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 ber byggingarstjóri ábyrgð á því að byggt sé í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Hæstiréttur hefur í nokkrum dómum fjallað um skaðabótaábyrgð byggingarstjóra, sbr. dóma réttarins 20. desember 2005 í máli nr. 267/2005, 13. mars 2008 í máli nr. 318/2007, 5. nóvember 2009 í máli nr. 37/2009 og 4. mars 2010 í máli nr. 369/2009. Með hliðsjón af þessum dómum verður dregin sú ályktun að ábyrgð áfrýjanda, sem reist er á sakarreglunni, hafi ekki einvörðungu legið í því að sjá til þess að byggt yrði í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir, heldur hafi honum einnig borið skylda til að hafa yfirumsjón og eftirlit með byggingarframkvæmdum sem hann stýrði, þar á meðal að iðnmeistarar, sem komu að verkinu fyrir hans atbeina, sinntu skyldum sínum og að framkvæmdin væri tæknilega og faglega fullnægjandi. Fellir áfrýjandi á sig skaðabótaábyrgð með saknæmri vanrækslu á þessum skyldum.

III

Hvað snertir hitakerfi íbúðarinnar þá kemst matsmaður að þeirri niðurstöðu að það sé haldið verulegum og ámælisverðum göllum, sé hönnun þess og útfærsla röng og henti ekki sem varmagjafi í íbúðarhús. Brjóti hönnun og útfærsla í bága við tilgreind ákvæði í 188. og 189. gr. byggingareglugerðar nr. 441/1998 í veigamiklum atriðum en þar segir meðal annars að lagnakerfi skuli þannig gerð að orkunýting verði sem best og þegar gólf eða loft séu notuð sem varmagjafar skuli þau einangruð frá öðrum rýmum en þeim sem varmann eiga að nýta. Þá skuli frágangur vera með þeim hætti að lagnir séu aðgengilegar og vatnslagnakerfi útskiptanleg. Er ljóst af niðurstöðu matsgerðar að hönnun og útfærsla hitakerfisins og frágangur þess með tilliti til aðgangs og eftirlits er ekki í samræmi við tilgreind ákvæði reglugerðarinnar.

Í málinu liggur fyrir að hönnun hitakerfisins var í höndum E-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef, tæknifræðings. Voru teikningar dagsettar á tímabilinu 10. desember 2005 til 24. janúar 2007 og samþykktar af byggingarfulltrúanum í Reykjavík á tímabilinu 30. janúar 2006 til 10. apríl 2007. Þá kemur fram í matsgerð R-kk-ef R-kk-ef byggingarverkfræðings, sem aflað var af öðrum íbúðareigendum í sama húsi og varðar sama hitakerfi og hér um ræðir, að þrátt fyrir tilgreind ákvæði byggingareglugerðar hafi í fjölda ára tíðkast að steypa hitapípur inn í gólfplötur eins og hér var gert. Þannig hafi þetta viðgengist og hafi slíkar teikningar verið samþykktar og stimplaðar af byggingarfulltrúanum í Reykjavík.

Eins og að framan er rakið er ein af meginskyldum byggingarstjóra að tryggja að byggt sé í samræmi við samþykkta uppdrætti. Í þessu máli lágu slíkir uppdrættir fyrir auk þess sem sá háttur sem þar er lagður til hafði tíðkast í fjölda ára. Verður það því ekki metið áfrýjanda til saknæmrar vanrækslu að hafa treyst því að umræddar teikningar af hitakerfinu, sem samþykktar höfðu verið af þar til bæru stjórnvaldi, væru í samræmi við lög og reglugerðir. Verður því ekki fallist á að áfrýjandi beri skaðabótaábyrgð á þeim göllum sem reyndust vera á hitakerfinu.

IV

Í matsgerð hins dómkvadda manns var komist að þeirri niðurstöðu að ástæða galla í gólfi á svölum væri væntanlega ágallar í niðurlögn eða of hröð þornun og væri gallinn tilkominn vegna mistaka í verkframkvæmd. Þá taldi matsmaður að ástæða fyrir leka í sturtu væri sú að þétting í tengingu við niðurfall hafi gefið sig eða verið með ágalla frá upphafi og væri gallinn tilkominn vegna mistaka við verkframkvæmd. Með vísan til þess sem að framan greinir um ábyrgð byggingarstjóra verður fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að áfrýjandi hafi borið ábyrgð á því að iðnmeistarar sem komu að verkinu fyrir hans atbeina sinntu skyldum sínum og að framkvæmdin væri tæknilega og faglega fullnægjandi. Verður hann því dæmdur til að greiða stefnda skaðabætur vegna þessara ágalla. Í matsgerð er virðisaukaskattur innifalinn í kostnaðartölum en leita má endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu á verkstað að fullu. Að teknu tilliti til þessa verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda 262.379 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eins og greinir í héraðsdómi hefur áfrýjandi fengið greiddar bætur úr starfsábyrgðartryggingu lagnahönnuðar að fjárhæð 487.327 krónur. Þar sem stefndi er sýknaður af kröfu um bætur vegna gallaðs hitakerfis kemur þessi greiðsla ekki til frádráttar dæmdri kröfu hans.

Eftir þessum úrslitum verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðst í einu lagi eins og greinir í dómsorði. Við ákvörðun á fjárhæð málskostnaðar er að hluta tekið tillit til kostnaðar við matsgerð dómkvadds manns sem lögð var fram í héraði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Á-kk-nf F-kk-nf, greiði stefnda, F-kk-þgf S-kk-þgf, 262.379 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. mars 2009 til greiðsludags.

Áfrýjandi greiði stefnda 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.