225/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna að kröfum AB ehf. yrði skipað í réttindaröð við slit K ehf. Taldi AB ehf. að K ehf. hefði með ólögmætum hætti leyst til sín innstæðu á handveðsettum bankareikningum félagsins til fullnustu á kröfu K ehf. á hendur AB ehf. vegna uppgjörs á lánssamningi milli aðila. Með ákvörðun F voru kröfur K ehf. á hendur AB ehf. vegna fyrrgreinds lánssamnings framseldar til Nýja K hf. AB ehf. bar því meðal annars við að A hf. hefði ekki verið heimilt að framselja lánssamninginn aftur til K ehf. Hæstiréttur vísað til þess að með ábyrgðarbréfi A hf. til fyrirsvarsmanns AB ehf. hefði honum verið tilkynnt að bankinn hefði framselt kröfur samkvæmt lánssamningnum til K ehf. Í bréfinu hefði verið vísaði til framsalsheimildar í lánssamningnum og var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að með framsalinu til K ehf. hefði fylgt ráðstöfunarréttur yfir þeim handveðsettu verðmætum sem sett höfðu verið til tryggingar efndum lánssamningsins. Þá bar AB ehf. fyrir sig að kröfum sem félagið hafði lýst á grundelli tveggja skuldabréfa við slit varnaraðila hefði verið skuldajafnað á móti skuld hans samkvæmt fyrrnefndum lánssamningi aðila. Slitastjórn K ehf. hafði hafnað kröfunni. Vísaði Hæstiréttur til þess að ágreiningslaust væri að AB ehf. hefði ekki andmælt afstöðu slitastjórnar K ehf. í samræmi við ákvæði laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Höfnun kröfu AB ehf. hefði því verið endanleg, sbr. 3. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991, enda ætti undantekningarákvæði 3. tölul. 118. gr. þeirra ekki við í málinu. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. mars 2016, sem barst héraðsdómi 17. sama mánaðar en kærumálsgögn bárust réttinum 30. þess mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. mars 2016 þar sem hafnað var að viðurkenna kröfur sem sóknaraðili lýsti við slit varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að „viðurkennd verði krafa hans á varnaraðila um greiðslu EUR 4.176.842,04 ásamt 12,45688% dráttarvöxtum á ári frá 5. júní 2012 til greiðsludags, USD 6.866,62 ásamt 12,23469% dráttarvöxtum á ári frá 5. júní 2012 til greiðsludags og ísl. kr. 9.757.897 ásamt dráttarvöxtum frá 5. júní 2012 til greiðsludags og ísl. kr. 328.292.112 ásamt dráttarvöxtum frá 29. júní 2012 til greiðsludags, sbr. 1. mgr. 6. gr. l. 38/2001.“ Þá krefst sóknaraðila ekki aðeins „viðurkenningar kröfunnar heldur jafnframt að varnaraðili Kaupþing ehf. greiði sér EUR 4.176.842,04 ásamt 12,45688% dráttarvöxtum á ári frá 5. júní 2012 til greiðsludags, USD 6.866,62 ásamt 12,23469% dráttarvöxtum á ári frá 5. júní 2012 til greiðsludags og ísl. kr. 9.757.897 ásamt dráttarvöxtum frá 5. júní 2012 til greiðsludags og ísl. kr. 328.292.112 ásamt dráttarvöxtum frá 29. júní 2012 til greiðsludags sbr. 1. mgr. 6. gr. l. 38/2001.“ Sóknaraðili krefst þess til vara að „varnaraðili greiði sér dráttarvexti ekki lægri en síðustu auglýstu dráttarvexti Seðlabanka Íslands á EUR og USD og er gerð krafa um 5,5% dráttarvexti á ári frá 5. júní 2012 af EUR 4.176.842,04 og 8% dráttarvexti á ári frá 5. júní 2012 til greiðsludags af USD 6.866,62, skv. 3. mgr. 10. gr., sbr. bráðabirgðaákvæði III í lögum nr. 38/2001, sbr. auglýsing nr. 1059/2006 um yfirlit vaxta fyrir árið 2006.“ Að því frágengnu krefst sóknaraðili að „aðrir lægri dráttarvextir verði ákveðnir af dómnum.“ Einnig krefst sóknaraðili „vaxtavaxta skv. 12. gr. l. 38/2001 er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, í fyrsta sinn 29. júní 2013 en síðan árlega þann dag.“ Sóknaraðili krefst þess aðallega að framangreindum kröfum sínar verði við slit varnaraðila skipað í réttindaröð samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 en til vara samkvæmt 3. tölulið 110. gr. sömu laga. Loks krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málavöxtum eru gerð rækileg skil í hinum kærða úrskurði, en af gögnum málsins verður ráðið að sóknaraðili taldist til almennra fjárfesta.

Í stystu máli snýst ágreiningur aðila um lögmæti þess er varnaraðili leysti til sín þau verðmæti af bankareikningum sóknaraðila, sem í kröfum hans greinir, en þau höfðu verið handveðsett varnaraðila til tryggingar lánssamningi aðila að jafnvirði 1.500.000.000 krónur.

Hinn 9. október 2008 tók Fjármálaeftirlitið yfir vald hluthafafundar varnaraðila og skipaði jafnframt skilanefnd í samræmi við 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008. Varnaraðila var veitt heimild til greiðslustöðvunar 24. nóvember 2008 og var skipuð slitastjórn 25. maí 2009 samkvæmt 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 44/2009 og 4. tölulið II. ákvæðis til bráðabirgða við þau lög. Upphafsdagur slitameðferðar var 22. apríl 2008. Varnaraðili gaf út innköllun til skuldheimtumanna sem birtist í fyrra sinni í Lögbirtingablaði 30. júní 2009 og rann kröfulýsingarfrestur út 30. desember sama ár. Slitum varnaraðila lauk með nauðasamningi fyrir hann sem komst á 23. desember 2015.

Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 21. október 2008 var eigum varnaraðila, þar á meðal kröfu- og tryggingarréttindum, ráðstafað til Nýja Kaupþings banka hf., nú Arion banka hf., að undanskildum nánar tilgreindum eignum. Samkvæmt henni voru kröfur varnaraðila á hendur sóknaraðila vegna fyrrgreinds lánssamnings framseldar til Nýja Kaupþings banka hf. Með ábyrgðarbréfi Arion banka hf. til fyrirsvarsmanns sóknaraðila 17. október 2011 var honum tilkynnt að bankinn hafi framselt kröfur samkvæmt lánssamningnum til varnaraðila. Í bréfinu var vísað til greinar 15.1 í lánssamningnum þar sem sagði að „bankanum er heimilt að selja þriðja aðila aðild að lánssamningi þessum í heild eða að hluta, eða framselja lánið til þriðja aðila, án samráðs eða samþykkis lántaka.“ Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er staðfest sú niðurstaða hans að með framsalinu til varnaraðila hafi fylgt ráðstöfunarréttur yfir þeim handveðsettu verðmætum sem sett höfðu verið til tryggingar efndum lánssamningsins.

Með bréfi slitastjórnar varnaraðila til sóknaraðila 30. apríl 2010 var hafnað kröfu sóknaraðila sem hann hafði lýst við slit varnaraðila að nafnverði 7.490.000 Bandaríkjadalir á grundvelli tveggja skuldabréfa. Í kröfulýsingu sóknaraðila hafði verið krafist að kröfum samkvæmt skuldabréfunum yrði skuldajafnað á móti skuld hans samkvæmt fyrrnefndum lánssamningi aðila. Er ágreiningslaust að sóknaraðili andmælti ekki afstöðu slitastjórnar varnaraðila í samræmi við ákvæði laga nr. 21/1991. Höfnun kröfu sóknaraðila var því endanleg, sbr. 3. mgr. 120. gr. laganna, enda á undantekningarákvæði 3. töluliðar 118. gr. þeirra ekki við í máli þessu.

Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Samkvæmt 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 gilda almennar reglur um meðferð einkamála í héraði um meðferð mála samkvæmt XXIV. kafla laganna. Nokkuð skortir á að málatilbúnaður sóknaraðila, sem gerð er grein fyrir á 42 blaðsíðna greinargerð fyrir héraðsdómi og 34 blaðsíðna greinargerð fyrir Hæstarétti, sé skýr og gætir þar mótsagna. Þá athugast að eftir að aðilar lögðu fram greinargerðir fyrir Hæstarétti bárust réttinum athugasemdir sóknaraðila við greinargerð varnaraðila en fyrir þessum skriflega málflutningi er ekki heimild. Er þetta aðfinnsluvert.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, AB 76 ehf., greiði varnaraðila, Kaupþingi ehf., 1.000.000 krónur í kærumálskostnað.