841/2015

M krafði H ehf. um skaðabætur vegna galla á gluggum sem hann keypti hjá H ehf. og settir voru í hús sem M var að reisa. Talið var nægjanlega í ljós leitt að gluggarnir hefðu verið gallaðir í skilningi a. liðar 1. gr. 16. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup og að H ehf. bæri skaðabótaábyrgð á tjóni sem rakið yrði til þeirrar vanefndar, sbr. 33. gr. laganna. Var H ehf. gert að bæta M að hluta til kostnað vegna leigu á vinnupöllum við húsið. Á hinn bóginn var ekki fallist á að H ehf. bæri að greiða kostnað vegna fjármögnunar, afnotamissis og rekstrar fasteignarinnar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. desember 2015. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 9.937.913 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. júlí 2008 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi gerði stefndi, sem þá hét Húsasmiðjan hf., tilboð 16. nóvember 2006 í glugga og hurðir í húsi sem áfrýjandi var að reisa að Fróðaþingi 11 í Kópavogi. Fjárhæð tilboðsins með virðisaukaskatti nam 2.694.139 krónum og tók áfrýjandi því daginn eftir. Framleiðandi glugga og hurða var danska fyrirtækið Idealcombi A/S og kom pöntun frá því til landsins í upphafi árs 2007. Verktaki á vegum áfrýjanda mun hafa lokið ísetningu glugga og hurða í húsið í mars það ár.

Fljótlega eftir að gluggar höfðu verið settir í húsið eða í apríl 2007 taldi áfrýjandi sig verða varan við að þeir láku. Að tilhlutan þess verktaka sem setti gluggana í húsið var húsasmíðameistari fenginn til að skoða þá og lét hann í té álit sitt með bréfi 25. apríl 2007. Þar kom fram að raufar væru neðan á gluggum til að skila vatni út en þess í stað læki vatn eftir þeim inn í húsið. Taldi húsasmíðameistarinn að vinnubrögð verktaka við ísetningu hefði í engu verið ábótavant en framleiðandi glugganna þyrfti að finna orsakir lekans. Jafnframt fékk stefndi verkfræðing hjá Verkfræðistofunni Línuhönnun ehf. til að skoða gluggana. Í minnisblaði hans 11. júní 2007 kom fram að hornsamskeyti á álkerfi gluggans væru ekki þétt, en vatn læki út um þau og kæmist inn fyrir ytri þéttingu milli karms og veggs og þar með inn. Einnig var talið að þétting milli gluggakarma og veggja væri ófullnægjandi.

Að beiðni áfrýjanda var matsmaður dómkvaddur til að meta þá aðferð sem framleiðandi glugganna lagði til svo koma mætti í veg fyrir leka. Í matsgerð hans 13. júlí 2007 var komist að þeirri niðurstöðu að ekki væri fulltryggt að viðgerðin hindraði leka. Einnig væri ljóst að eftir viðgerðina væru gluggarnir ekki lengur í samræmi við vottað verklag á framleiðslu þeirra. Því taldi matsmaður þá niðurstöðu ótvíræða að viðgerðin tryggði ekki „að viðgerð sú, sem fulltrúar framleiðandans ... leggja til, tryggi ekki að gluggarnir verði jafngóðir eins og þeir hefðu í öndverðu komið til landsins ógallaðir.“

Eftir að áfrýjandi hafði aflað matsgerðarinnar féllst stefndi á að afhenda nýja glugga í hús áfrýjanda. Staðfesti hann með tölvupósti 31. ágúst 2007 að nýir gluggar hefðu verið pantaðir frá framleiðanda og að kostnaður af ísetningu þeirra yrði greiddur af stefnda. Einnig var tekið fram að ekki yrði innheimtur aukakostnaður við tiltekna breytingu á útliti hluta af gluggunum sem áfrýjandi hafði óskað eftir. Gluggarnir komu til landsins um miðjan nóvember 2007 og voru settir í húsið.

Fljótlega eftir að hafist var handa við að setja nýja glugga í húsið í desember 2007 taldi áfrýjandi sig verða varan við að þeir gluggar lækju líka. Af því tilefni fékk stefndi verkfræðing hjá fyrrgreindri verkfræðistofu til að skoða gluggana og frágang þeirra. Í minnisblaði hans 9. janúar 2008 kom fram að ekki hefði orðið vart við leka á þremur gluggum sem prófaðir voru með vatni. Einnig taldi verkfræðingurinn að frágangi glugga væri lokið að undanskildum þrifum eftir verkið. Í kjölfar þessa fékk áfrýjandi aftur dómkvaddan matsmann til að kanna hvort gluggarnir væru af sömu gæðum og eiginleikum og gert var ráð fyrir í öndverðu og hvort ísetning þeirra væri í samræmi við leiðbeiningar frá framleiðanda. Matsgerðinni var skilað 1. mars 2008 og þar var komist að þeirri niðurstöðu að gluggarnir fullnægðu gæðakröfum að því frátöldu að þeir hefðu ekki verið vottaðir hér á landi. Hins vegar væri ísetning þeirra ekki í samræmi við leiðbeiningar framleiðanda.

Með bréfi 16. júní 2008 lýsti áfrýjandi því yfir að hann liti svo á að frekari úrbótum stefnda yrði ekki komið við. Aftur á móti var höfð uppi sundurliðuð bótakrafa á hendur stefnda. Þessu erindi svaraði stefndi með bréfi 20. september 2008 þar sem flestum liðum kröfunnar var hafnað. Efni þessara bréfa eru nánar rakin í hinum áfrýjaða dómi.

Undir rekstri málsins í héraði aflaði áfrýjandi matsgerðar 21. janúar 2013 um fjármagnskostnað hans vegna fasteignarinnar á tímabilinu frá og með apríl 2007 til og með apríl 2008 og tjóns vegna afnotamissis og rekstarkostnaðar eignarinnar á sama tímabili. Niðurstöður þeirrar matsgerðar eru tilgreindar í héraðsdómi en kröfugerð áfrýjanda tekur að hluta til mið af henni.

II

Í samræmi við beiðni áfrýjanda var til umfjöllunar í matsgerðinni 13. júlí 2007 hvort sú viðgerð sem framleiðandi legði til vegna leka tryggði að gluggarnir yrðu jafn góðir og þeir hefðu í öndverðu komið til landsins ógallaðir. Eins og áður greinir komst matsmaður að þeirri niðurstöðu að viðgerðin væri ófullnægjandi. Þótt matið hefði með þessu móti lotið að viðgerðinni en ekki gæðaeiginleikum glugganna fyrir hana bendir þessi niðurstaða eindregið til þess að þeir hafi verið gallaðir. Verður heldur ekki séð að um þetta hafi verið nokkur ágreiningur með aðilum á þessum tíma. Þvert á móti var í fundargerð frá matsfundi 20. júní 2007 haft eftir fulltrúa framleiðanda glugganna að hann teldi ástæðu fyrir lekanum vera þá að samskeyti hornasamsetningar væru ekki þétt þannig að vatn, sem safnaðist fyrir í holrými í botnstykki gluggans, færi ekki út um drengöt eins og hönnunin gerði ráð fyrir, heldur læki um óþétt samskeyti botnstykkisins og hliðarstykkja gluggans. Væri markmið viðgerðarinnar að þétta þessi samskeyti innan í holrými botnstykkisins. Loks er þess að gæta að stefndi féllst á að afhenda nýja glugga og setja í húsið eftir að áfrýjandi aflaði matsgerðarinnar um viðgerðina. Að öllu þessu virtu er nægjanlega í ljós leitt að gluggarnir hafi verið gallaðir í skilningi a. liðar 1. mgr. 16. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup sem eiga við um viðskiptin. Stefndi ber því skaðabótaábyrgð á tjóni sem rakið verður til þeirrar vanefndar, sbr. 33. gr. laganna.

Áfrýjandi heldur því einnig fram að ísetning nýrra glugga hafi verið ófullnægjandi og því hafi lekið meðfram þeim, en fram er komið í málinu að stefndi tók að sér það verk gagnvart áfrýjanda. Í matsgerðinni 1. mars 2008 var komist að þeirri niðurstöðu að ísetning glugganna hefði ekki verið í samræmi við leiðbeiningar framleiðanda. Aftur á móti komst héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að þeirri niðurstöðu að sú aðferð sem stefndi notaði hefði verið betri en aðferðin sem áfrýjandi beitti þegar hann setti glugga upphaflega í húsið. Að þessu gættu verður ekki talið að áfrýjandi hafi leitt í ljós galla á umræddu verki.

Eins og áður er rakið setti áfrýjandi fram sundurliðaða bótakröfu á hendur stefnda með bréfi 16. júní 2008 eftir að hann hafði aflað tveggja matsgerða um gluggana sem keyptir voru hjá stefnda. Í ljósi þessa aðdraganda verður ekki fallist á með stefnda að áfrýjandi hafi fyrir tómlætis sakir glatað kröfum þótt liðið hafi ríflega tvö og hálft ár frá því þær voru hafðar uppi þar til áfrýjandi höfðaði málið. Er þá til þess að líta að eðlilegt var, með hliðsjón af kröfugerð áfrýjanda, að hann héldi að sér höndum meðan óljóst var um fjárhæð lána sem hvíldu á fasteigninni vegna bindingar þeirra við gengi erlenda gjaldmiðla og aðstæðna beggja aðila á þeim tíma.

III

Samkvæmt framansögðu ber stefndi skaðabótaábyrgð gagnvart áfrýjanda vegna galla á þeim gluggum sem í öndverðu voru settir í húsið sem hann var að reisa. Um fjárhæð bótanna fer eftir 52. gr. laga nr. 48/2003 en bæta ber bæði beint og óbeint tjón. Af 1. mgr. 30. gr. laganna leiðir jafnframt að stefnda ber að bæta útgjöld áfrýjanda vegna nýrrar afhendingar á gluggum.

Áfrýjandi krefst í fyrsta lagi bóta að fjárhæð 3.621.285 krónur vegna aukins kostnaðar við fjármögnun fasteignarinnar sökum þess að ástand hennar hafi verið með því móti að ekki var unnt að breyta skammtímalánum í langtímalán með hagstæðari kjörum. Áfrýjandi hefur hvorki fært rök fyrir né leitt í ljós að húseignin hafi ekki náð því byggingarstigi að hann ætti ekki kost á langtímalánum þótt leki hafi verið frá gluggum hússins. Þegar af þeirri ástæðu verður þessum kröfulið hafnað.

Í öðru lagi krefst áfrýjandi bóta vegna afnotamissis af fasteigninni þar sem dráttur hafi orðið á að ljúka við byggingu hússins og taka það í notkun sökum þess að gluggar láku. Þessi kröfuliður er reistur á matsgerð 21. janúar 2013 þar sem talið er að ársleiga hússins frá apríl 2007 til loka mars 2008 nemi 3.485.450 krónum. Áfrýjandi hefur ekki borið því við í málinu að húsið hafi verið byggt til að afla leigutekna af því. Verður krafa um bætur vegna afnotamissins því ekki reist á þeim grundvelli. Þar sem áfrýjandi hefur ekki leitt í ljós nein útgjöld sem hann hafði af annarri búsetu á fyrrgreindu tímabili verður ekki tekin til greina krafa hans vegna afnotamissis hússins.

Jafnframt krefst áfrýjandi í þriðja lagi bóta að fjárhæð 373.223 krónur vegna kostnaðar af rekstri fasteignarinnar á tímabilinu frá apríl 2007 til loka apríl 2008 og reisir hann þann kröfulið á sömu matsgerð. Áfrýjandi þarf sjálfur að bera þennan kostnað af eigninni en hann hefur ekki leitt í ljós hliðstæðan kostnað af annarri eign sem fallið hafi á hann á tímabilinu. Verður þessi kröfuliður því heldur ekki tekinn til greina.

Áfrýjandi krefst í fjórða lagi bóta vegna leigu á vinnupöllum við húsið sem voru til reiðu svo ekki yrði dráttur á ísetningu nýrra glugga. Er gerð krafa að fjárhæð 443.232 krónur sem svarar til leigu frá maí 2007 til loka mars 2008 eða 304 daga miðað við 1.458 króna leigu á dag samkvæmt greiddum reikningum. Eftir að áfrýjandi varð þess áskynja í apríl 2007 að gluggar hússins láku voru ekki efni til að fjarlægja vinnupalla við húsið, enda mátti gera ráð fyrir að þeirra þyrfti með við athugun á orsökum lekans og úrbótum af einhverju tagi í framhaldi af því. Eftir að stefndi staðfesti með tölvupósti 31. ágúst 2007 að nýir gluggar hefðu verið pantaðir og að hann myndi annast gluggaskipti var hins vegar ástæðulaust að leigja áfram palla við húsið enda var ljóst að nokkurn tíma tæki að fá nýja glugga smíðaða og flutta til landsins frá framleiðanda í Danmörku. Mátti áfrýjandi jafnframt gera ráð fyrir að stefndi myndi sjá til þess að settir yrðu upp pallar þegar skipt yrði um glugga í húsinu. Að þessu gættu verður fallist á kröfu áfrýjanda vegna leigu á pöllum frá maí til ágúst 2007 og í desember sama ár þegar skipt var um palla. Verður stefnda því gert að greiða áfrýjanda 224.532 krónur vegna þessa kröfuliðar sem svarar til leigu í 154 daga.

Þá krefst áfrýjandi í fimmta lagi bóta að fjárhæð 90.120 krónur vegna reiknings frá húsasmíðameistara sem fenginn var til að staðreyna leka frá gluggum sem upphaflega voru settir í húsið og að fjárhæð 104.580 krónur vegna vinnu byggingarstjóra hússins sem snerti þann leka. Jafnframt krefst áfrýjandi bóta vegna reiknings frá lögmanni að fjárhæð 828.337 krónur vegna aðstoðar á fyrri stigum málsins í tilefni af vanefnd stefnda. Þessir kröfuliðir teljast til málskostnaðar, sbr. g. lið 1. mgr. 129. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála, og koma til álita þegar dæmt verður í einu lagi um hann í málinu. Aftur á móti verður stefnda ekki gert að greiða kostnað að fjárhæð 181.686 krónur vegna matsgerðar 1. mars 2008 um gæðaeiginleika glugga, sem komu í stað þeirra sem voru gallaðir, og ísetningu þeirri, enda var eins og áður greinir ekki um vanefnd að ræða.

Samkvæmt framansögðu verður stefnda gert að greiða áfrýjanda 224.532 krónur með dráttarvöxtum í samræmi við kröfu áfrýjanda eins og greinir í dómsorði, en upphafsdagur þeirra er þegar mánuður var liðinn frá því áfrýjandi setti fram kröfu sína með fyrrgreindu bréfi 16. júní 2008, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi vegna reksturs málsins á báðum dómstigum eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Holtavegur 10 ehf., greiði áfrýjanda, M-kk-þgf J-kk-þgf H-kk-þgf, 224.532 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. júlí 2008 til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.