132/2007

H var sakfelldur fyrir brot á lögum um virðisaukaskatt, lögum um tekjuskatt og lögum um tekjustofna sveitarfélaga með því að hafa ekki tilkynnt skattstjóra um virðisaukaskattskylda starfsemi og hafa vanrækt að gera grein fyrir virðisaukaskattskyldri sölu og þannig komið sér hjá því að greiða 3.393.304 krónur og með því að hafa ekki talið tekjur fram til skatts og þannig komið sér undan greiðslu tekjuskatts og útsvars að fjárhæð 4.309.339 krónur, eða samtals 7.702.643. Þá var ákærði einnig sakfelldur fyrir bókhaldsbrot. Áttu brotin sér fyrst stað í sjálfstæðri starfsemi ákærða en síðan í rekstri einkahlutafélagsins B. Voru brotin talin samkynja og eðlislík og framin samfellt á tímabili frá upphafi árs 1999 til loka árs 2000. Töldust brot ákærða í heild stórfelld og því réttilega heimfærð til 1.mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða var þó ekki gerð refsing eftir þeirri grein vegna brota hans í sjálfstæðum rekstri þar sem ákæruvaldið undi við niðurstöðu héraðsdóms um að þau brot hafi ekki talist meiri háttar. Talið var að vegna heimfærslu brotanna til framangreinds ákvæðis almennra hegningarlaga ætti við 10 ára fyrningarfrestur 3. tl. 1. mgr. 81. gr. laganna og væru brot ákærða ófyrnd. Var H dæmdur til að sæta fangelsi í átta mánuði skilorðsbundið til tveggja ára. Þá var hann dæmdur til greiðslu 16.000.000 króna sektar en sæta ella átta mánaða fangelsi. Ekki voru skilyrði til að beita heimildum 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt til að fara niður úr fésektarlágmarki.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 21. febrúar 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega sýknu af sakargiftum samkvæmt ákæruliðum A.I, A.II, B.I og B.II og að refsing fyrir brot samkvæmt liðum A. III og B. III verði svo væg sem lög leyfa. Til vara krefst hann mildunar refsingar.

I.

Málavöxtum er lýst í héraðsdómi. Með vísan til forsenda hans þykir sannað að ákærði hafi gerst sekur um þau brot sem hann er þar sakfelldur fyrir. Ákærði tilkynnti ekki skattstjóra um virðisaukaskattskylda starfsemi sína í sjálfstæðri atvinnustarfsemi og vanrækti að gera grein fyrir virðisaukaskattskyldri sölu á nokkrum bifreiðum þau uppgjörstímabil ársins 1999, sem rakin eru í lið A. I í ákæru, og kom sér þannig undan að standa tollstjóranum í Reykjavík skil á 521.950 krónum. Á sama hátt tilkynnti ákærði ekki skattstjóra um virðisaukaskattskylda starfsemi einkahlutafélagsins Bílastíls árin 1999 og 2000, og vanrækti að gera grein fyrir virðisaukaskattskyldri sölu sinni á miklum fjölda bifreiða tiltekin uppgjörstímabil, svo sem nánar er rakið í lið B. I í ákæru, og kom sér þannig undan að standa tollstjóra skil á 2.871.354 krónum. Ákærði taldi ekki fram til skatts gjaldárið 2000 tekjur sínar árið 1999 af sjálfstæðu atvinnustarfseminni og kom sér þannig hjá að greiða tekjuskatt og útsvar að fjárhæð samtals 758.523 krónur. Hann skilaði heldur ekki skattframtölum gjaldárin 2000 og 2001 vegna starfsemi Bílastíls ehf. á árunum 1999 og 2000 og kom með því félaginu undan að greiða samtals 3.550.816 krónur, allt eins og nánar er rakið í liðum A. II og B. II í ákæru. Samtals nam því sá virðisaukaskattur, tekjuskattur og útsvar í sjálfstæðri atvinnustarfsemi ákærða og rekstri einkahlutafélagsins Bílastíls, sem hann kom sér hjá að greiða, 7.702.643 krónum. Þá lét hann undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækti að varðveita bókhaldsgögn, eins og nánar er rakið í liðum A. III og B. III. í ákæru. Eru brot ákærða rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru, en ákvæði 3. gr. laga nr. 134/2005 um breyting á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, nr. 45/1987, og fleiri lögum, sem breytti 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt á hér ekki við þar sem skilyrði ákvæðisins er ekki uppfyllt.

II.

Brot ákærða gegn lögum nr. 50/1988 sem framin voru í sjálfstæðri atvinnustarfsemi hans stóðu yfir frá uppgjörstímabilinu janúar-febrúar 1999 til september-október sama ár að undanskildu einu tímabili, en í rekstri einkahlutafélagsins samfellt frá uppgjörstímabilinu maí-júní 1999 til nóvember- desember 2000. Þá voru brotin samkynja og eðlislík. Samkvæmt þessu verður fyrningarfrestur brotanna miðaður við 5. febrúar 2001, sem var sá dagur sem síðasta brot hans gat talist fullframið, en þá bar ákærða í síðasta lagi að skila skýrslu vegna virðisaukaskattskyldrar sölu einkahlutafélagsins fyrir síðasta uppgjörstímabilið nóvember-desember 2000.

Ákærði var fyrst yfirheyrður sem sakborningur hjá ríkislögreglustjóra 19. september 2004 vegna ætlaðra brota. Var fyrningarfrestur þá rofinn, sbr. 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Nokkrar tafir urðu á rannsókn málsins hjá ríkislögreglustjóra, þó ekki slíkar að með þeim hafi fyrningarfrestur ekki rofnað eftir 5. mgr. sömu greinar, enda ber til þess að líta að rannsókn málsins var umfangsmikil og gagnaöflun tafsöm meðal annars vegna afstöðu ákærða. Brot ákærða teljast meiri háttar og falla því undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Er fyrningarfrestur þeirra samkvæmt því 10 ár, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 81. gr. sömu laga. Eru brot ákærða þar af leiðandi ófyrnd. Ákærða verður hins vegar ekki gerð refsing eftir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga vegna brota hans í einkarekstri þar sem ákæruvaldið unir við þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að þau brot hafi ein og sér ekki talist meiri háttar í skilningi 3. mgr. ákvæðisins. Ákærða verður samkvæmt málsatvikum öllum gert að sæta fangelsi í 8 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum 2 árum frá uppsögu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um fésektarrefsingu ákærða staðfest. Vararefsing hennar er ákveðin fangelsi í 8 mánuði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verður staðfest.

S-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður var samkvæmt ósk ákærða skipaður verjandi hans fyrir Hæstarétti 6. mars 2007. Skömmu fyrir ráðgerðan munnlegan málflutning kom í ljós að verjandinn hafði verið yfirheyrður í málinu sem vitni. Mátti því ekki skipa hann til starfans, sbr. 3. mgr. 39. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála með áorðnum breytingum. Var ákærða því skipaður nýr verjandi. Laun vegna vinnu fyrrnefnds verjanda við undirbúning málsvarnar ákærða skulu greiðast úr ríkissjóði og verða ákveðin eins og í dómsorði greinir. Við þá ákvörðun hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Ákærði verður dæmdur til að greiða annan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun síðar skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða með virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 8 mánuði, en fresta skal fullnustu þeirrar refsingar og hún falla niður að liðnum 2 árum frá uppsögu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði 16.000.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa að telja, en sæti ella fangelsi í 8 mánuði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði samtals 496.347 krónur af áfrýjunarkostnaði málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, J-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 435.750 krónur, en málsvarnarlaun áður skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, S-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur, greiðast úr ríkissjóði.