213/2002

D var ákærður fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, með því að hafa átt 3,72 grömm af kókaíni og ætlað þau til söludreifingar. Fundust fíkniefnin við húsleit hjá D auk peninga sem gerðir voru upptækir með héraðsdómi. Í skýrslu lögreglumanns sem kom á vettvang var meðal annars skráð eftir D að hann neytti ekki fíkniefna, en stundaði hins vegar sölu þeirra til þess að koma sér úr skuldum. Fyrir dómi kannaðist D við að hafa átt fíkniefnin og ætlað þau til eigin nota en neitaði því að hafa ætlað þau til söludreifingar. Ekki var talið að ómerking héraðsdóms gæti komið til af því einu að héraðsdómur hafi ekki verið fjölskipaður í málinu líkt og D hafði haldið fram. Þá var talið, með vísan til 48. gr. laga um meðferð opinberra mála, að sakfelling D yrði ekki reist á því sem skráð hafði verið eftir honum í lögregluskýrslu nema önnur gögn styddu nægilega þann framburð. Í því efni breytti engu þótt lögreglumennirnir hafi komið fyrir dóm og skýrt frá viðræðum sínum við D. Þóttu ýmis gögn hafa veitt vísbendingu um að D hafi selt fíkniefni, svo sem vog sem einnig hafði fundist við húsleit, auk fjölda lítilla plastpoka. Með vísan til alls þessa og þess magns fíkniefna sem um var að ræða þótti þó ekki nægilega sannað að D hafi ætlað fíkniefnin til sölu að hluta, né að þeir peningar sem voru gerðir upptækir með héraðsdómi hafi verið andvirði sölu fíkniefna. Var D dæmdur til greiðslu 200.000 króna sektar í ríkissjóðs og til að sæta upptöku á fíkniefnunum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 24. apríl 2002 í samræmi við yfirlýsingu ákærða og jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur að öðru leyti en því að fallið er frá kröfu um upptöku á tölvuvog, plastpokum og svokölluðum íblöndunarefnum.

Ákærði krefst þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur. Til vara krefst hann þess að refsing hans verði milduð og kröfu ákæruvaldsins um upptöku 66.000 króna í reiðufé verði hafnað.

I.

Krafa ákærða um ómerkingu er á því reist að héraðsdómari hafi átt að kveðja tvo héraðsdómara til setu í dóm með sér þar sem ákærði hafi neitað að fíkniefni þau, sem mál þetta snýst um, hafi verið ætluð til söludreifingar og því ljóst að niðurstaða málsins um sakargiftir myndi að verulegu leyti ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar ákærða og vitna fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1994. Samkvæmt tilvitnuðu ákvæði er heimilt að skipa þrjá dómara til setu í héraðsdómi, þegar ákærði neitar sök og dómari telur sýnt að niðurstaða máls kunni að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi. Dómara er ekki skylt heldur heimilt eftir ákvæði þessu að taka með sér tvo aðra héraðsdómara til setu í dómi. Ómerking héraðsdóms getur ekki komið til af því einu að héraðsdómur hafi ekki verið fjölskipaður. Verður því ekki fallist á þessa kröfu ákærða.

II.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi bárust lögreglunni í Hafnarfirði upplýsingar um sölu og neyslu fíkniefna að Suðurvangi 7, Hafnarfirði. Fóru tveir lögreglumenn þangað að kvöldi 3. október 2001 til þess að kanna hvort upplýsingar þessar ættu við rök að styðjast. Við húsleit í herbergi ákærða framvísaði hann fíkniefnum þeim sem mál þetta snýst um. Við vigtun reyndist magn þeirra vera 3,72 grömm. Voru efnin geymd í fjórum plastpokum í mittisveski ákærða ásamt 81.000 krónum í seðlum. Við húsleitina fannst einnig tölvuvog, mikið magn af plastpokum ásamt áhöldum til neyslu fíkniefna og hvítt efni, sem ekki reyndist unnt að efnagreina. Lögregla gerði ennfremur leit í bifreið ákærða og fann þar 35.000 krónur í seðlum, box með nokkrum litlum plastpokum og fimm bréfmiða, sem á voru rituð nöfn og peningaupphæðir. Að lokinni húsleit handtók lögregla ákærða og lagði meðal annars hald á fíkniefnin, peningana, tölvuvogina og ofangreint efni, sem talið var að nota ætti til að drýgja fíkniefni. Í skýrslu S-kk-ef I-kk-ef E-kk-ef lögreglumanns 8. október 2001 um komu lögreglu á vettvang var meðal annars skráð eftir ákærða að hann neytti ekki fíkniefna, en stundaði hins vegar sölu þeirra til þess að koma sér úr skuldum. Ákærði ritaði ekki nafn sitt undir skýrslu þessa.

III.

Ákærða er gefið að sök að hafa átt þau fíkniefni sem mál þetta snýst um og ætlað þau til söludreifingar. Hann var yfirheyrður hjá lögreglu nóttina eftir handtöku og fyrir dómi við fyrirtöku málsins 21. desember 2001 og aðalmeðferð þess 26. febrúar 2002.

Fyrir dómi kannaðist ákærði við að hafa átt fíkniefnin og ætlað þau til eigin nota en neitaði því að hafa ætlað þau til söludreifingar. Hann kvaðst hafa neytt fíkniefna á þeim tíma sem mál þetta kom upp, en vera hættur neyslu þeirra. Kannaðist hann einnig við að hafa átt peningana ásamt öðru, sem hald var lagt á. Hann hafi notað tölvuvogina og plastpokana til að kanna „hvort það væri verið að svindla“ á sér. Hann kvaðst hafa sett peningana í mittisveskið þar sem til hafi staðið að borga hluta húsaleigu og „svo var útborgunardagur líka, þetta var allt um mánaðamót og ég setti þetta í eina kássu þarna.“ Sagði ákærði að peningarnir sem fundust í bifreiðinni hafi verið að hluta til laun hans hjá Karthöllinni. Nánar spurður af verjanda sínum hvar hann hafi fengið peningana, sem hald var lagt á, sagði ákærði að þeir hafi verið greiðsla upp í leigu frá vinum sem leigðu með honum og laun frá Karthöllinni og Gallabuxnabúðinni. Við fyrirtöku málsins 21. desember 2001 skýrði ákærði svo frá að hann hafi verið með 32.500 krónur í peningum frá nafngreindum samleigjanda sínum, og lagði í því sambandi fram húsaleigusamning 31. mars 2001 milli leigusala annars vegar og hins vegar ákærða og þriggja annarra manna. Þá lagði hann fram yfirlýsingu annars meðleigjanda um að hann hafi afhent ákærða 35.000 krónur fyrir húsaleigu. Auk þess lagði hann fram greiðslukvittun Karthallarinnar 2. október 2001 vegna fyrirframgreiddra launa sinna að fjárhæð 50.000 krónur. Ákærði var yfirheyrður hjá lögreglu að viðstöddum þáverandi verjanda sínum. Í lögregluskýrslunni er haft eftir honum að fíkniefnin hafi að hluta verið ætluð til eigin neyslu, sem hann hafi fjármagnað með sölu fíkniefna. Hluti þeirra peninga, sem fundust í mittisveskinu væru ágóði hans af sölu fíkniefna, eða 30.000 krónur, en afgangurinn væri laun. Vigtina hafi hann notað til að vigta kókaín en plastpokana til að setja í skammta af fíkniefnum. Aðspurður um miðana fimm, sem fundust í bifreið hans, svaraði hann því að þetta væru „skuldalistar“ yfir það fólk sem hann skuldaði meðal annars vegna kaupa hans á fíkniefnum.

IV.

Við mat á framburði ákærða og sakfellingu hefur héraðsdómari meðal annars vísað til þess sem haft er eftir ákærða í skýrslu sem hann gaf hjá lögreglu og frumskýrslu lögreglu 8. október 2001 um sölu sína á fíkniefnum og vættis tveggja lögreglumanna fyrir dómi um þá frásögn. Ákærði telur þau ummæli sem eftir honum eru höfð í síðargreindu skýrslunni röng og mótmælir framburði lögreglumannanna. Hann hefur játað að hafa átt þau fíkniefni sem mál þetta snýst um og viðurkennt að hann hafi neytt fíkniefna, þar á meðal kókaíns, á þeim tíma sem hann var handtekinn. Eins og fram kemur í héraðsdómi hefur framburður ákærða verið á reiki um það hvort hann hafi ætlað fíkniefnin að einhverju leyti til sölu og hvort hluti þeirra peninga sem lögregla lagði hald á hafi verið afrakstur sölu fíkniefna. Hefur ákærði fyrir dómi horfið frá fyrri játningu sinni fyrir lögreglu um að hann hafi ætlað hluta efnanna til sölu. Sakfelling ákærða verður ekki reist á því sem skráð er eftir honum í lögregluskýrslu nema önnur gögn styðji nægilega þann framburð, enda skal dómur reistur á þeim sönnunargögnum sem fram eru færð við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991. Í því efni breytir engu þótt lögreglumennirnir hafi komið fyrir dóm og skýrt frá viðræðum sínum við ákærða. Við húsleitina í herbergi ákærða og bifreið hans fannst meðal annars vog, fjöldi lítilla plastpoka og efni sem líklegt er að ætluð hafi verið til að blanda fíkniefni með auk miða með fjárhæðum og nöfnum ýmissa manna. Veita þessi gögn vísbendingu um að ákærði hafi selt fíkniefni. Hins vegar ber að líta til þess að aðeins var lagt hald á 3,72 grömm af kókaíni við húsleit hjá ákærða og hann aðeins sakaður um að hafa átt og ætlað það magn til sölu. Hefur hann fullyrt að á þeim tíma sem hald var lagt á efnin hafi hann neytt kókaíns. Þegar þetta er virt og annað það sem að framan greinir þykir gegn eindreginni neitun ákærða og með vísan til 45. gr. og 46. gr. laga nr. 19/1991 hvorki komin fram alveg nægileg sönnun fyrir því að ákærði hafi ætlað fíkniefnin til sölu að hluta né að þeir peningar sem voru gerðir upptækir með héraðsdómi hafi verið andvirði sölu fíkniefna. Samkvæmt þessu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða að öðru leyti en því að hann verður sýknaður af þeirri háttsemi að hafa ætlað hluta fíkniefnanna til sölu. Eftir þessari niðurstöðu eru ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku 3,72 gramma af kókaíni staðfest, en kröfu ákæruvalds um upptöku 66.000 króna hafnað.

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu sem hér skiptir máli. Þykir hún hæfilega ákveðin 200.000 króna sekt í ríkissjóð, sem skal greiða innan 4 vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en ella sæti ákærði fangelsi í 30 daga. Ákærði verður dæmdur til að greiða helming sakarkostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 225.000 krónur, en helming sakarkostnaðar skal greiða úr ríkissjóði. Við ákvörðun málsvarnarlauna og skiptingu sakarkostnaðar hefur verið tekið tillit til þess að aðalmeðferð málsins í héraði fór tvívegis fram af ástæðum sem ákærða verður ekki um kennt.

Dómsorð:

Ákærði, D-kk-nf S-kk-nf, greiði 200.000 króna sekt í ríkissjóð innan 4 vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 30 daga.

Ákærði sæti upptöku á 3,72 grömmum af kókaíni.

Ákærði greiði helming sakarkostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 225.000 krónur, en helmingur sakarkostnaðar greiðist úr ríkissjóði.