731/2014

Í málinu krafðist I hf. þess að viðurkennt yrði að I ehf. væri óheimilt að nota og hagnýta í atvinnustarfsemi sinni skráð vörumerki I hf. „ICELAND GLACIER“ á kynningarefni og vatnsflöskum sem það framleiddi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að I hf. hefði ekki fengið framangreint orðmerki skráð fyrir ölkeldu- og lindarvatn þar sem merkið hefði skort sérkenni fyrir þær vörur, sbr. 13. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki. Af því leiddi að I hf. gæti ekki helgað sér þessi orð og komið í veg fyrir að öðrum framleiðendum yrði kleift að lýsa vatnsvörum með þessum almenna hætti. Var því ekki talið að I ehf. hefði brotið gegn vörumerkjarétti I hf. til orðmerkisins þótt fram hefði komið á vatnsflöskum I ehf. auðkennið „ICELAND GLACIER WATER“. Á hinn bóginn hefði I hf. fengið skráð orð- og myndmerkið „ICELAND GLACIER“ fyrir ölkeldu- og lindarvatn, en um væri að ræða merki sem myndað væri úr orðum þess með sérstakri lögun á bókstafnum „A“ í bláum lit í fyrra orðinu. Við mat á því hvort villst yrði á merkjunum tveimur leit Hæstiréttur á það að merkin tækju til sömu vöru og því yrði að gera auknar kröfur til þess að merkin væru ólík, en vörumerki I ehf. hafði að geyma tákn sem líktist krystalli úr snjókorni og þar fyrir neðan stóð með stórum stöfum „SNO“ og þar undir með mun smærra letri fyrrgreint auðkenni „ICELAND GLACIER WATER“. Hæstiréttur taldi að sjónlíking merkjanna væri verulega frábrugðin og þá væri hljóðlíking ekki fyrir hendi að því er varðaði auðkennið „SNO“, en á því upphafsorði lægi aðaláherslan. Þá væri hljóðlíking ekki heldur fyrir hendi að því er varðaði viðbótina „WATER“ á vöru I ehf., en auðkennið „ICELAND GLACIER“ í því samhengi fæli í sér lýsingu á uppruna vatnsins og því lægi áherslan á viðbótinni „WATER“. Að öllu þessu virtu var I ehf. ekki heldur talinn hafa brotið gegn rétti I hf. til orð- og myndmerkisins. Loks var ekki talið að I ehf. hafði gerst brotlegur gegn 15. gr. a. laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu. Var I ehf. því sýknað af kröfum I hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. nóvember 2014. Hann krefst þess að viðurkennt verði annars vegar að stefnda sé óheimilt að nota og hagnýta sér eftirtalin vörumerki áfrýjanda: „ICELAND GLACIER“ orðmerki, sbr. vörumerkjaskráningu nr. 674/2008 og „ICELAND GLACIER“ orð- og myndmerki, sbr. vörumerkjaskráningu nr. 1175/2007, og hins vegar skylda hans til að fjarlægja af heimasíðu sinni, starfsstöðvum og verslunum, allar vörur, merkingar, auglýsingar og tilkynningar í hvaða formi sem er þar sem vörumerkin koma fyrir. Jafnframt krefst hann þess að staðfest verði annars vegar lögbann sýslumannsins í Reykjavík 1. nóvember 2013 við notkun og hagnýtingu stefnda á fyrrgreindum vörumerkjum og hins vegar ákvörðun sýslumannsins sama dag um að stefndi skuli fjarlægja af heimasíðu sinni, starfsstöðvum og verslunum, allar vörur, merkingar, auglýsingar og tilkynningar í hvaða formi sem er þar sem vörumerkin koma fyrir. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi fékk áfrýjandi 9. apríl 2013 framseld réttindi yfir tveimur vörumerkjum frá þrotabúi Iceland Glacier Products ehf. Annars vegar var um að ræða orð- og myndmerkið „ICELAND GLACIER“ sem skráð var í vörumerkjaflokk nr. 32 fyrir bjór, ölkeldu- og lindarvatn, gosdrykki og aðra óáfenga drykki, orku- og heilsudrykki, ávaxtadrykki og ávaxtasafa, þykkni og önnur efni til drykkjargerðar, ókolsýrt vatn og kolsýrt vatn, sbr. 16. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki og þágildandi auglýsingu nr. 100/2007, sbr. nú auglýsingu nr. 1190/2011. Hins vegar var um að ræða orðmerkið „ICELAND GLACIER“ sem skráð var í nokkra flokka, þar með talinn fyrrgreindan flokk nr. 32. Við skráningu á því merki hafði Einkaleyfastofa með bréfi 4. október 2007 synjað að svo stöddu að skrá orðmerkið fyrir ölkeldu- og lindarvatn í flokki nr. 32. Var það reist á því að merkið skorti sérkenni, sbr. 13. gr. laga nr. 45/1997. Umsækjanda var gefinn kostur á að gera athugasemdir við þetta en þær bárust ekki. Með bréfi stofunnar 7. mars 2008 var umsóknin síðan felld úr gildi fyrir ölkeldu- og lindarvatn í flokki nr. 32 með vísan til 19. gr. laga nr. 45/1997.

Eftir að áfrýjandi hafði öðlast rétt yfir vörumerkjunum taldi hann sig verða þess áskynja að stefndi notaði þau í atvinnurekstri sínum. Með bréfi 2. maí 2013 mótmælti áfrýjandi því að stefndi hefði vörumerki hans í firmaheiti sínu og að þau væru á vörum sem hann framleiddi. Um firmaheiti stefnda hefur áfrýjandi rekið sérstakt mál og var það til úrlausnar hér fyrir dómi samhliða þessu máli, sbr. dóm sem kveðinn var upp sama dag í máli nr. 721/2014. Að því er varðar vörur sem stefndi framleiddi lutu andmælin að því að hann framleiddi vatnsflöskur þar sem fram kæmi auðkennið „ICELAND GLACIER“ sem væri í vörumerkjum hans.

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi lagði sýslumaðurinn í Reykjavík lögbann 29. október 2013 við því að stefndi notaði og hagnýtti sér vörumerki áfrýjanda. Jafnframt lagði sýslumaður fyrir stefnda við gerðina að fjarlægja af heimasíðu sinni, starfsstöðvum og verslunum, allar vörur, merkingar, auglýsingar og tilkynningar í hvaða formi sem væri þar sem vörumerkin kæmu fyrir.

II

Að virtum málatilbúnaði áfrýjanda verður að skilja kröfugerð hans þannig að hann leiti viðurkenningar á því að stefnda sé óheimilt að nota í atvinnustarfsemi sinni auðkennið „ICELAND GLACIER“ á kynningarefni og vatnsflöskum sem hann framleiðir þar sem það brjóti gegn vörumerkjarétti áfrýjanda. Slíkur dómur, sem hefur aðeins að geyma viðurkenningu, felur ekki í sér bann eða skyldu í skilningi 1. mgr. 42. gr. laga nr. 45/1997, sem fullnægt verður með aðför, en réttarfarslög heimila að málsókn verði takmörkuð með því móti, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Áfrýjandi fékk ekki skráð orðmerkið „ICELAND GLACIER“ fyrir ölkeldu- og lindarvatn þar sem merkið skorti sérkenni fyrir þær vörur, sbr. 13. gr. laga nr. 45/1997. Af því leiðir að áfrýjandi getur ekki helgað sér þessi orð og komið í veg fyrir að öðrum framleiðendum sé kleift að lýsa vatnsvörum með þessum almenna hætti. Þegar af þeirri ástæðu verður ekki talið að stefndi hafi brotið gegn vörumerkjarétti áfrýjanda til orðmerkisins þótt fram komi á vatnsflöskum stefnda auðkennið „ICELAND GLACIER WATER“.

Að því er varðar orð- og myndmerkið „ICELAND GLACIER“ fékk áfrýjandi það skráð fyrir ölkeldu- og lindarvatn. Um er að ræða merki sem myndað er úr orðum þess með sérstakri lögun á bókstafnum „A“ í bláum lit í fyrra orðinu. Telur áfrýjandi að tákn á vatnsflöskum stefnda brjóta gegn einkarétti sínum til merkisins og fari í bága við 4. gr. laga nr. 45/1997. Vörumerkið á vatnsflöskum stefnda er óskráð en það hefur að geyma tákn sem líkjast krystalli úr snjókorni og þar fyrir neðan er stórum stöfum auðkennið „SNO“ og þar undir með mun smærra letri auðkennið „ICELAND GLACIER WATER“. Þegar merki eru borin saman til að leggja mat á hvort villst verði á þeim verður annars vegar að líta til þess hvort varan eða þjónustan sé sú sama eða svipuð og hins vegar hvort merkin séu svo lík að hætt sé við ruglingi. Á grundvelli samspils þessara tveggja þátta, þannig að annað geti aukið vægi hins, verður að meta heildaráhrifin og ráða þau úrslitum þegar komist er að niðurstöðu um hvort villst verður á merkjum. Að því er varðar fyrra atriðið um vörulíkingu taka merkin til sömu vöru. Þegar svo háttar til eru gerðar auknar kröfur til þess að merkin sé ólík. Um þá merkjalíkingu er þess að gæta að sjónlíking merkjanna er verulega frábrugðin. Þá er hljóðlíking ekki fyrir hendi að því er varðar auðkennið „SNO“ á vöru stefnda, en á því upphafsorði liggur aðaláherslan. Auk þess er hljóðlíking heldur ekki fyrir hendi að því er varðar viðbótina „WATER“ á vöru stefnda næst á eftir samhljóða texta merkjanna, en auðkennið „ICELAND GLACIER“ í því samhengi felur í sér lýsingu á uppruna vatnsins og því liggur áherslan á viðbótinni „WATER“. Að öllu þessu virtu er merkjalíking svo frábrugðin að ekki verður talið að fyrir hendi sé hætta á að villst verði á merkjunum þótt þau taki til sömu vöru. Verður stefndi því heldur ekki talinn hafa brotið gegn rétti áfrýjanda til orð- og myndmerkis hans.

Áfrýjandi reisir kröfur sínar einnig á 15. gr. a. laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu. Samkvæmt því ákvæði er óheimilt að nota í atvinnustarfsemi verslunarmerki eða því um líkt, sem sá hefur ekki rétt til er notar. Enn fremur er sérhverjum bannað að nota auðkenni, sem hann á tilkall til, á þann hátt að leitt geti til þess að villst verði á því og öðru einkenni sem annað fyrirtæki notar með fullum rétti. Svo sem nánar er rakið í dómi Hæstaréttar 28. febrúar 2013 í máli nr. 538/2012 er markmið þessarar lagagreinar ekki aðeins að veita fyrirtækjum vernd í innbyrðis samkeppni þeirra, heldur ekki síður að koma í veg fyrir að villt verði um fyrir neytendum sem aftur gæti dregið úr virkri samkeppni í viðskiptum, sbr. 1. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Samkvæmt því sem áður er rakið um vörumerki áfrýjanda og það óskráða vörumerki, sem er á vöru stefnda, hefur áfrýjandi ekki leitt í ljós að notkun stefnda á auðkenni sínu geti leitt til þess að villst verði á þessum auðkennum þannig að raskað verði samkeppni og neytendavernd. Verður því ekki fallist á að stefndi hafi gerst brotlegur við 15. gr. a. laga nr. 57/2005.

Samkvæmt framansögðu verður héraðsdómur staðfestur á þann veg sem í dómsorði greinir.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Iceland Glacier Wonders ehf., er sýkn af kröfum áfrýjanda, Icelandic Water Holdings hf.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Áfrýjandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.