59/2007

I var sakfelldur fyrir rán, hylmingu, gripdeild í tvígang, tilraun til þjófnaðar, fjögur fölsunarbrot, vörslu fíkniefna og fjársvik. Með gripdeild og fölsunarbroti 22. og 24. 2006 rauf hann skilorð eldri dóms og var hann tekinn upp og honum ákvörðuð refsing í einu lagi samkvæmt 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Þá var refsing hans fyrir stóran hluta brotanna ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. laganna. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin 18 mánaða fangelsi auk þess sem honum gert að greiða brotaþolum skaðabætur. SÞ var sakfelldur fyrir þjófnað, þrjú hylmingarbrot, tvær gripdeildir, vörslu fíkniefna í tvígang og tvö umferðarlagabrot. Refsing hans var að hluta ákvörðuð sem hegningarauki og þótti hæfilega ákveðin fimm mánaða fangelsi. Þá var hann sviptur ökurétti í 8 mánuði og honum gert að greiða brotaþolum skaðabætur. SM var sakfelldur fyrir rán og þjófnað. Var refsing hans ákvörðuð sem hegningarauki og þótti hæfilega ákveðin fangelsi í 8 mánuði. Þá var honum gert að greiða brotaþolum skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar með þremur áfrýjunarstefnum 29. desember 2006, 3. janúar 2007 og 17. apríl 2007 vegna dóms Héraðsdóms Reykjavíkur 25. október 2006 og með áfrýjunarstefnu 18. apríl 2007 vegna dóms Héraðsdóms Reykjavíkur 14. mars 2007 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds sem krefst staðfestingar á sakfellingu ákærðu en þyngingar á refsingu þeirra.

Ákærði I-kk-nf H-kk-nf krefst sýknu af I. kafla ákæru 26. apríl 2005. Að öðru leyti krefst hann mildunar refsingar.

Ákærði S-kk-nf A-kk-nf krefst sýknu af I. kafla ákæru 26. apríl 2005, af II. kafla ákæru 15. nóvember 2005 og ákæruliðum 2.1 og 4 í ákæru 2. maí 2006. Að öðru leyti krefst hann mildunar refsingar.

Ákærði S-kk-nf M-kk-nf I-kk-nf krefst sýknu af ákæru 15. nóvember 2005. Að öðru leyti krefst hann mildunar refsingar.

A, sem dæmdur var til refsingar í héraði ásamt ákærðu, unir hinum áfrýjaða dómi og ákæruvaldið einnig að því er hann varðar.

Fyrir Hæstarétti hafa málin verið sameinuð.

I.

Í I. kafla ákæru 26. apríl 2005 er ákærðu I-kk-þgf og S-kk-þgf gefið að sök að hafa keypt um 40 úr af tilgreindum manni 19. janúar 2005 þrátt fyrir að hafa verið ljóst að um þýfi væri að ræða en úrum þessum hafði verið stolið í verslun C-kk-ef B-x-x aðfaranótt sama dags. Háttsemi þeirra er í ákæru talin varða við 254. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærðu neita sök og bera því við að þeim hafi ekki verið ljóst að um þýfi væri að ræða.

Í skýrslu lögreglu 20. janúar 2005 kemur fram að tilkynnt hafi verið að menn væru að bjóða úr til sölu á Laugaveginum í Reykjavík á móts við L.A. Café og hefðu þeir meðferðis litla snyrtitösku sem í væru nokkur úr. Fylgdi lýsing á þremur þessara manna. Af þessu tilefni voru ákærðu handteknir þar sem klæðnaður þeirra svaraði til fyrrnefndrar lýsingar. Höfðu þeir meðferðis litla snyrtitösku sem í var eitt úr með svokallaðri búðarmerkingu á. Báðir voru þeir með armabandsúr á úlnlið sem þeir gátu litla grein gert fyrir. Ákærði S-kk-nf kvaðst eiga töskuna og allt sem í henni væri en hann hefði keypt úr fyrr um kvöldið fyrir 50.000 krónur. Aðspurður kvaðst hann hafa verið í íbúð að Þ áður en lögregla handtók hann. Af þessu tilefni var gerð þar húsleit og fundust átta úr í snyrtitösku. Við yfirheyrslu um morguninn sama dag kvaðst ákærði I-kk-nf hafa keypt úr af „[N]“ kvöldið áður. Ekki gat hann gert nánari grein fyrir seljanda úrsins að öðru leyti en því að hann hefði verið ungur, ljóshærður og í hermannabuxum. Síðdegis sama dag gaf ákærði I-kk-nf aftur skýrslu hjá lögreglu þar sem hann breytti frásögn sinni. Kvaðst hann þá hafa fengið fulla tösku af úrum hjá nafngreindum manni í X og hefði meðákærði séð um að borga fyrir úrin. Ákærði S-kk-nf gaf einnig skýrslu hjá lögreglu sama dag þar sem fram kom að hann hefði fengið um það bil 40 úr hjá fyrrnefndum manni í X og hefði greitt fyrir þau 40.000 til 50.000 krónur. Kvaðst hann hafa grunað að þetta væru úr frá verslun C-kk-ef B-kk-ef á Laugaveginum. Aðspurður um hvort hann hefði reynt að selja úrin gekkst hann við því að hafa sýnt nokkrum mönnum þau á Laugaveginum. Síðar sama dag breytti ákærði S-kk-nf framburði sínum á þann veg að hann hefði tekið úrin upp í skuld.

Í framburði ákærða I-kk-ef fyrir dómi fullyrti hann að hann hefði ekki vitað að umrædd úr væru þýfi. Þá kom fram að hann minnti að úrin hefðu verið keypt af þeim manni í Grafarvogi sem hann hafði áður nafngreint hjá lögreglu. Að öðru leyti bar hann við minnisleysi um samskipti sín við þennan mann. Þegar hann var beðinn að skýra misræmi í framburði sínum fyrir lögreglu annars vegar og dómi hins vegar svaraði hann: „Ég ætla bara tjá mig þannig að ég man ekki eftir þessu.“

Í framburði ákærða S-kk-ef fyrir dómi kvaðst hann vera úrasafnari. Staðfesti hann sem fyrr að hann hefði fengið úrin hjá sama manni og hann hafði nefnt áður hjá lögreglu. Þá fullyrti hann að hann hefði ekki vitað að úrin væru þýfi heldur hefði hann talið að þeim hefði verið smyglað til landsins. Þegar hann var spurður hvort hann hefði ekki grunað að þetta væri þýfi þar sem úrið, sem hann hafði í vörslum sínum þegar hann var handtekinn, hefði haft búðarmerkingu frá C-x-x B-x-x, bar hann því við að hann myndi ekki eftir þessu þar sem hann hefði þá „verið í því“ þegar hann var handtekinn. Ákærði S-kk-nf bar síðan að hann hefði keypt úrin fyrir 40.000 krónur og ætlað að selja þau.

Þegar allt framangreint er virt í ljósi mats héraðsdómara á sönnunargildi framburðar beggja ákærðu er staðfest sú niðurstaða að sakfella ákærðu fyrir brot á 254. gr. almennra hegningarlaga í samræmi við verknaðarlýsingu í I. kafla ákæru 26. apríl 2005.

II.

Í II. kafla ákæru 15. nóvember 2005 og ákærulið 4 í ákæru 2. maí 2006 er ákærða S-kk-þgf gefið að sök að hafa ekið bifreiðum ófær um að stjórna þeim örugglega vegna neyslu örvandi og slævandi efna í þrjú skipti og að hafa í eitt skipti ekið á staur. Er þetta talið varða við 2. mgr. 44. gr. og 1. mgr. 4. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í ákærulið 2.1 í ákæru 2. maí 2006 er ákærða S-kk-þgf gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum „IBM thinkpad“ fartölvu að verðmæti 130.000 krónur enda þótt honum væri ljóst að um þýfi væri að ræða.

Ákærði neitar sök samkvæmt þessum ákæruliðum og telur að ekki liggi fyrir af hálfu ákæruvalds lögfull sönnun þess að hann hafi verið ófær um að stjórna bifreiðunum örugglega í umræddum tilvikum. Þá mótmælir hann því að hafa vitað að fartölvunni hefði verið stolið þegar hann keypti hana.

Í ákærulið 1 í II. kafla ákæru 15. nóvember 2005 er ákærða S-kk-þgf gefið að sök að hafa 11. febrúar 2004 ekið bifreið um götur í Hafnarfirði án þess að hafa verið fær um að stjórna henni vegna neyslu örvandi og slævandi efna. Hinn 11. febrúar 2004 var málið rannsakað af lögreglu og var tekið af honum blóðsýni. Daginn eftir var hann yfirheyrður. Ekkert var síðan aðhafst í málinu fyrr en óskað var lyfjarannsóknar úr blóðsýninu 14. júlí 2005 og er matsgerðin dagsett 4. ágúst 2005. Ákæra var gefin út 15. nóvember 2005 og málið þingfest fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 22. febrúar 2006. Fyrirkall ákærða S-kk-ef liggur ekki fyrir í gögnum málsins. Fyrir Hæstarétti gat saksóknari ekki útskýrt hvers vegna rannsókn þessa einfalda máls hefði tafist í rúma 17 mánuði frá því að skýrsla var tekinn af ákærða og blóðsýnis aflað hjá honum og þar til það var sent til rannsóknar. Þá liðu um þrír mánuðir frá því að matsgerð lá fyrir þar til ákæra var gefinn út. Á hinn bóginn upplýsti saksóknari að miðað við sakarferil ákærða I-kk-ef í febrúar 2004 hefði honum að öðru jöfnu aðeins verið gerð sekt fyrir brot þetta.

Samkvæmt 5. mgr. 82. gr. laga nr. 19/1940 rýfur rannsókn ekki fyrningarfrest ef hún stöðvast um óákveðin tíma. Ekkert liggur fyrir um að það hlé sem varð á rannsókn málsins stafi af því að ákærði S-kk-nf hafi reynt að koma sér undan rannsókn eða að ákæruvaldinu hafi ekki verið unnt að fylgja málinu eftir. Í þessu sambandi er rétt að hafa í huga að sök vegna brots sem heimfært er undir 2. mgr. 44. gr. umferðarlaga, og varðar sektum samkvæmt 100. gr. sömu laga, fyrnist á tveimur árum samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 81. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 80. gr. sömu laga. Þar sem ekki hafa komið fram neinar skýringar sem réttlæta að rannsókn í málinu lá niðri svo lengi verður að telja að rannsókn þess hafi ekki rofið fyrningu sakarinnar. Er sökin því fyrnd samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga og verður ákærða ekki dæmd refsing samkvæmt ákærulið 1 í II. kafla ákæru 15. nóvember 2005.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða héraðsdóms frá 25. október 2006 verður staðfest niðurstaða hans að öðru leyti um að sakfella ákærða S-kk-þf fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt öðrum framangreindum ákæruliðum.

III.

Í ákæru 15. nóvember 2005 er ákærða S-kk-þgf M-kk-þgf gefið að sök að vera samverkamaður í ráni sem framið var í Laugarnesapóteki 22. september 2005 og er talið varða við 252. gr. almennra hegningarlaga.

Í hinum áfrýjaða dómi kemur fram að ákærði S-kk-nf M-kk-nf hafi ekki í héraði krafist sýknu af þessum sakargiftum, en fyrir Hæstarétti fullyrt af hans hálfu að það hafi hann gert. Fyrir Hæstarétti krefst ákærði S-kk-nf M-kk-nf sýknu þar sem hann hafi hvorki verið aðalmaður né hlutdeildarmaður í ráni því sem I-kk-nf og A hafi framið. Það eina sem hann hafi gert hafi verið að aka þeim að Laugarnesapóteki.

Í framburði ákærða S-kk-ef M-kk-ef fyrir dómi kom fram að hann hefði tekið þátt í undirbúningi ránsins frá byrjun og að rætt hefði verið um framkvæmd þess síðast í bifreiðinni rétt áður en I-kk-nf og A fóru inn í apótekið. Þá hefði átt að skipta þeim lyfjum sem næðust á milli þeirra þriggja. Í lögregluskýrslu sem tekin var af ákærða 23. september 2005 viðurkenndi hann að hafa séð meðákærða I-kk-þf með stóran eldhúshníf áður en lagt var af stað. Þessi lögregluskýrsla var borin undir ákærða S-kk-þf M-kk-þf fyrir dómi við fyrirtöku á gæsluvarðhaldskröfu 23. september 2005 og kvað hann þar rétt eftir sér haft. Framburður hans samræmist einnig framburði meðákærða I-kk-ef fyrir dómi auk þess sem lýsing hans á hnífnum samsvarar þeim hnífi sem fannst þar sem meðákærði var handtekinn. Fyrir dómi 9. júní 2006 kannaðist ákærði aftur á móti ekki við að hafa séð meðákærða með hníf. Ekki hafa komið fram neinar skýringar á þessu misræmi í framburði ákærða S-kk-ef M-kk-ef.

Þegar litið er til þess að ákærði S-kk-nf M-kk-nf tók þátt í því að skipuleggja ránið og átti að fá hlut í ránsfeng auk þess sem hann ók til og frá brotavettvangi telst ákærði hafa tekið fullan þátt í brotinu sem aðalmaður. Af framansögðu athuguðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða S-kk-ef M-kk-ef og heimfærslu brots hans til refsiákvæða.

IV.

Með hinum áfrýjaða héraðsdómi 25. október 2006 var ákærða I-kk-þgf gert að sæta fangelsi í 15 mánuði fyrir rán, hylmingu, gripdeild, tilraun til þjófnaðar, þrjú fölsunarbrot og vörslu fíkniefna í fjögur skipti. Með dómi hinum áfrýjaða héraðsdómi 14. mars 2007 var ákærða I-kk-þgf ennfremur gert að sæta fangelsi í þrjá mánuði fyrir fjársvik með því að hafa framvísað greiðslukorti annars manns í viðskiptum í 28 skipti og fyrir gripdeild og skjalafals.

Með dóminum 25. október 2006 var ákærða S-kk-þgf gert að sæta fangelsi í fimm mánuði fyrir þjófnað, þrjú hylmingarbrot, tvær gripdeildir, vörslu fíkniefna í tvígang og þrjú umferðarlagabrot.

Með sama dómi var ákærða S-kk-þgf M-kk-þgf gert að sæta fangelsi í átta mánuði fyrir rán og þjófnað.

Brotaferill ákærðu er rakinn í héraðsdómi 25. október 2006. Þá ber þess að geta að ákærði S-kk-nf var dæmdur í Héraðsdómi Reykjavíkur 8. febrúar 2007 í þriggja mánaða fangelsi fyrir líkamsárás.

Eins og rakið er í héraðsdómi 25. október 2006 framdi ákærði I-kk-nf þau brot sem þar er fjallað um fyrir uppkvaðningu dóms yfir honum 22. september 2005 og einnig áður en hann gekkst undir lögreglustjórasáttir 29. september 2005 og 23. maí og 18. september 2006. Var refsing ákærða að þessu leyti því réttilega ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga við umræddar refsiákvarðanir í héraðsdómi.

Ránsbrot ákærða I-kk-ef var framið rúmum tveimur klukkustundum eftir að skilorðsdómur yfir honum var kveðinn upp 22. september 2005. Af þessum sökum var á því byggt í dómi héraðsdóms 25. október 2006 að ákærði hefði rofið skilorð dómsins 22. september 2005. Var sá dómur því tekinn upp og refsing ákvörðuð honum í einu lagi vegna allra brotanna skv. 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga.

Í samræmi við ákvæði 2. málsl. 2. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga var upphaf skilorðstíma ákveðið í framangreindum dómi þannig að miðað skyldi við birtingu hans. Samkvæmt áritun á dóminn var hann ekki birtur ákærða I-kk-þgf fyrr en 7. október 2005. Gat brot framið 22. september 2005 því ekki haft í för með sér eiginlegt skilorðsrof. Hið sama á við um 28 fjársvikabrot ákærða I-kk-ef, sem hann var sakfelldur fyrir í héraðsdómi 14. mars 2007, en þau voru framin á tímabilinu 28. ágúst til 10. september 2005. Í þeim dómi var ákærði einnig sakfelldur fyrir gripdeild og skjalafals en þau brot voru framin 22. og 24. maí 2006. Telst hann því hafa rofið skilorð samkvæmt dómi 22. september 2005. Ber að taka hann upp og ákvarða honum refsingu í einu lagi vegna allra umræddra brota samkvæmt 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga sem og 78. gr. sömu laga, sbr. framanritað.

Ránsbrot ákærða I-kk-ef í Laugarnesapóteki 22. febrúar 2005 vegur þyngst við ákvörðun refsingar hans. Brotið var framið í félagi við tvo aðra menn. Ákærði I-kk-nf var vopnaður 38 cm löngum hnífi og var með háreysti bæði þegar hann ruddist inn í apótekið við annan mann svo og þegar samverkamaður hans lét greipar sópa. Bera vitni að hann hafi þá veifað hnífnum í höfuðhæð. Var þessi háttsemi til þess fallin að vekja mikinn ótta hjá starfsmönnum apóteksins. Verður þetta metið ákærða til refsiþyngingar, sbr. 1. tölul. 1. mgr. 70. gr. og 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn verður það metið ákærða I-kk-þgf til refsilækkunar að hann játaði brot sín að mestu leyti. Að framangreindu virtu, og að teknu tilliti til annarra þeirra brota sem hann er jafnframt sakfelldur fyrir, sem og 3. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991, er refsing ákærða I-kk-ef ákveðin fangelsi í 18 mánuði eins og gert var samtals í hinum áfrýjuðu dómum er hann varða. Frá henni ber að draga gæsluvarðhald sem hann sætti 23. - 28. september 2005.

Með vísan til forsendna héraðsdóms 25. október 2006 og 3. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 verður staðfest niðurstaða hans um refsingar ákærðu S-kk-ef og S-kk-ef M-kk-ef.

Ákvæði héraðsdóms 25. október 2006 um átta mánaða sviptingu á ökurétti ákærða S-kk-ef skal vera óraskað.

Hvorki hefur verið krafist endurskoðunar á ákvæðum hinna áfrýjuðu dóma um skaðabótakröfur né upptöku fíkniefna. Standa þau óröskuð.

Þá verða staðfest ákvæði hinna áfrýjuðu dóma um sakarkostnað.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun skipaðs verjanda þeirra fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, I-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 18 mánuði. Frá því dregst gæsluvarðhald sem ákærði sætti 23. - 28. september 2005.

Ákærði, S-kk-nf A-kk-nf, sæti fangelsi í 5 mánuði.

Ákærði, S-kk-nf M-kk-nf I-kk-nf, sæti fangelsi í 8 mánuði. Frá því dregst gæsluvarðhald sem ákærði sætti 23. - 27. september 2005.

Hinir áfrýjuðu dómar skulu vera óraskaðir um skaðabætur, sviptingu ökuréttar, upptöku fíkniefna og sakarkostnað.

Ákærðu greiði hver fyrir sig 124.500 krónur í málsvarnarlaun til skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns. Annan áfrýjunarkostnað málsins, 65.065 krónur, greiði ákærðu óskipt.