738/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu B um endurupptöku máls A hf. gegn B var hafnað. Útivist hafði orðið af hálfu B og stefna málsins verið árituð um aðfararhæfi 10. apríl 2013. B byggði á því að stefnan hafi hvorki verið birt félaginu né öðrum sem birta mátti fyrir, sbr. a. lið 2. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og því hefði átt að vísa kröfum á hendur honum sjálfkrafa frá dómi, sbr. b. lið 2. mgr. sömu lagagreinar. Staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að samkvæmt 1. mgr. 90., sbr. 1. mgr. 82. gr. laga nr. 91/1991 hafi A hf. verið rétt að fara fram á að stefna í málinu yrði birt fyrir fyrirsvarsmanni B í Bretlandi. Ennfremur að samkvæmt 1. mgr. 90. gr. laganna og ákvæðum samnings frá 15. nóvember 1965 um birtingu erlendis á réttarskjölum og utanréttarskjölum, sem Ísland og Bretland eiga aðild að, hafi um birtingu stefnunnar átt að fara eftir lögum síðarnefnda ríkisins. Yrði ekki talið að B hafi hnekkt því, sem fram kom í birtingarvottorði, útgefnu af þar til bæru stjórnvaldi í Bretlandi, að stefnan hafi verið réttilega birt fyrirsvarsmanni félagsins samkvæmt þeim lögum er gilda í Englandi og Wales. Staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að B hefði ekki sýnt fram á að skilyrðum a. liðar eða b. liðar 2. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 væri fullnægt til að málið yrði endurupptekið.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. nóvember 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 5. nóvember 2013, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að héraðsdómsmálið nr. E-806/2013 yrði endurupptekið. Kæruheimild er í q. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að endurupptaka málsins verði heimiluð. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Með vísan til forsendna hans er staðfest sú niðurstaða að samkvæmt 1. mgr. 90. gr., sbr. 1. mgr. 82. gr. laga nr. 91/1991 hafi varnaraðila verið rétt að fara fram á að stefna í áðurgreindu máli yrði birt fyrir fyrirsvarsmanni sóknaraðila, L-kk-þgf G-kk-þgf, í Bretlandi. Ennfremur að samkvæmt 1. mgr. 90. gr. sömu laga og 5. gr. og 15. gr. Haagsamningsins um birtingu erlendis á réttarskjölum og utanréttarskjölum frá 15. nóvember 1965, sem Ísland og Bretland eiga aðild að, hafi um birtingu stefnunnar átt að fara eftir lögum síðarnefnda ríkisins.

Stefnan og beiðni um birtingu hennar á heimili L-kk-ef G-kk-ef í London báru það með sér að sóknaraðili væri stefndi í málinu og L-kk-nf fyrirsvarsmaður hans. Í bréfi sýslumannsins í Keflavík 27. nóvember 2012 sagði að sú aðferð, sem viðhöfð hafi verið við birtingu stefnunnar, teldist lögmæt samkvæmt breskum lögum og var þar greinilega vísað til þess sem stóð í birtingarvottorði, útgefnu 19. sama mánaðar af þar til bæru stjórnvaldi í Bretlandi: „This method is good service under rule 6.3 (1) (c) of the Civil Procedure Rules of England and Wales.“ Í 3. mgr. 87. gr. laga nr. 91/1991 er kveðið á um að efni slíks vottorðs teljist rétt þar til það gagnstæða sannist og í 2. mgr. 44. gr. laganna segir að sá, sem ber fyrir sig erlenda réttarreglu, verði að leiða tilvist og efni hennar í ljós. Til sönnunar þeirri staðhæfingu að birting stefnunnar hafi verið óheimil samkvæmt breskum eða enskum lögum hefur sóknaraðili einungis lagt fram „afrit af þeim hluta bresku einkamálalaganna sem varða birtingu“, án þess að því skjali hafi fylgt þýðing á íslensku eða álit annars en hans sjálfs á því hvernig skýra beri þessi erlendu lagaákvæði. Verður ekki talið að sóknaraðili hafi með þessu hnekkt því, sem fram kom í birtingarvottorðinu, að stefnan hafi verið réttilega birt fyrirsvarsmanni hans samkvæmt þeim lögum sem gilda í Englandi og Wales.

Sóknaraðili heldur því fram í kæru sinni til Hæstaréttar að hvað sem öðru líði hafi héraðsdómi borið að gæta að ákvæði 2. mgr. 26. gr. Lúganósamningsins um dómsvald og um viðurkenningu og fullnustu dóma í einkamálum sem lögfestur var hér á landi með 2. gr., sbr. 1. gr. laga nr. 7/2011. Samkvæmt 2. mgr. 26. gr. Lúganósamningsins, sem eftir 3. mgr. hennar á þó ekki við ef senda skal stefnu samkvæmt áðurgreindum Haagsamningi, skal dómstóll fresta meðferð máls þar til sýnt sé fram á að varnaraðili í málinu hafi átt kost á að taka á móti stefnu svo tímanlega að hann hefði getað undirbúið vörn sína eða að allar nauðsynlegar ráðstafanir hafi verið gerðar í því skyni. Þessi málsástæða var ekki höfð uppi af hálfu sóknaraðila í héraði og verður þegar af þeirri ástæðu ekki tekið tillit til hennar hér fyrir dómi, sbr. 2. mgr. 163. gr., sbr. 4. mgr. 150. gr. laga nr. 91/1991.

Með vísan til þess sem að framan greinir er staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að skilyrðum a. liðar eða b. liðar 2. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 sé fullnægt til að áðurgreint útivistarmál verði endurupptekið. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Það athugist að samkvæmt 3. mgr. 10. gr. laga nr. 91/1991 skal skjali á erlendu tungumáli að jafnaði fylgja þýðing á íslensku að því leyti sem byggt er á efni þess nema dómari telji sér fært að þýða það. Þrátt fyrir það hafa málsaðilar ekki lagt fram íslenska þýðingu á ýmsum skjölum, sem lögð hafa verið fram í málinu og þeir hafa stuðst við í málatilbúnaði sínum, þar á meðal fyrrgreindri beiðni um birtingu stefnunnar fyrir fyrirsvarsmanni sóknaraðila í Bretlandi og birtingarvottorðinu sjálfu.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Bakkabraedur Holding B.V., greiði varnaraðila, Arion banka hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.