817/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli M á hendur G var vísað frá dómi. Í málinu reisti M kröfur sínar á því að G væri óheimilt að draga frá lífeyrisgreiðslum til hennar nánar tilteknar bætur á grundvelli laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð sem áður var kveðið á um í lögum nr. 118/1993 með sama heiti. M hafði áður höfðað mál á hendur G þar sem hún krafðist þess að viðurkennt yrði að við útreikning G á örorkulífeyrisgreiðslum til sín skyldi ekki tekið tillit til lífeyris- og bótagreiðslna frá almannatryggingum. Að virtum óskýrum forsendum héraðsdóms í því máli taldi Hæstiréttur að ekki yrði fullyrt að þar hafi verið skorið úr um heimild til að draga umræddar greiðslur frá lífeyrisgreiðslum til M. Yrði því ekki talið að í málinu hafi verið dæmt um það sakarefni, sem M freistaði að fá dóm um í málinu nú, þannig að til frávísunar leiddi, sbr. 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem M áfrýjaði ekki fyrir sitt leyti héraðsdómi í fyrra málinu yrði að líta svo á að hún hefði firrt sig rétti samkvæmt meginreglu 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 til að höfða nýtt dómsmál í því skyni að fá leyst í reynd úr sömu kröfum og hún tefldi þar fram nema ný atvik réttlætti slíka málshöfðun. Þá girti meginreglan á sama hátt fyrir að M gæti í nýju dómsmáli byggt á öðrum og frekari málsástæðum en hún gerði í fyrra málinu. Þótt M höfði málið nú til heimtu fjár úr hendi G og byggði að nokkru leyti á öðrum málsástæðum en hún gerði í fyrra málinu væri markmiðið með málshöfðuninni enn sem fyrr að fá leyst úr því með dómi hvort heimilt væri að draga lífeyris- og bótagreiðslur almannatrygginga frá lífeyrisgreiðslum G til hennar án þess að séð yrði að atvik hefðu breyst svo máli skipti frá því að G höfðaði fyrra málið. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. desember 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. desember 2013 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Sóknaraðili höfðaði 15. október 2007 mál á hendur varnaraðila þar sem hún krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi „að við útreikning stefnda á örorkulífeyrisgreiðslum til stefnanda skuli ekki tekið tillit til lífeyris- og bótagreiðslna frá almannatryggingum.“ Í dómi héraðsdóms 4. júlí 2008 var komist að þeirri niðurstöðu að óheimilt væri að draga örorkulífeyri og tekjutryggingu, er sóknaraðili fengi frá Tryggingastofnun ríkisins, frá örorkulífeyri varnaraðila til hennar. Varnaraðili áfrýjaði málinu til Hæstaréttar og krafðist sýknu af kröfu sóknaraðila sem krafðist staðfestingar héraðsdóms. Í dómi Hæstaréttar 17. desember 2009 í máli nr. 665/2008 segir meðal annars að samkvæmt dómsorði hins áfrýjaða dóms sé varnaraðila óheimilt að draga frá örorkulífeyri sóknaraðila „þann örorkulífeyri og tekjutryggingu er hún fær frá Tryggingastofnun ríkisins.“ Þá segir í hæstaréttardóminum að í yfirliti frá þeirri stofnun um greiðslur til sóknaraðila komi fram að örorkulífeyrir og tekjutrygging séu stærstu einstöku tegundir greiðslna sem sóknaraðili njóti úr almannatryggingum vegna örorku sinnar. Tegundir greiðslna séu þó fleiri sem samkvæmt hljóðan dómsorðs falli þá utan þess sem héraðsdómur hafi talið óheimilt að draga frá lífeyri hennar.

Sóknaraðili reisir kröfur sínar í máli þessu á því að varnaraðila sé óheimilt að draga frá lífeyrisgreiðslum sínum til sóknaraðila umönnunarbætur, uppbætur á lífeyri, uppbót vegna kaupa á bifreið og endurgreiðslu útgjalda vegna læknishjálpar og lyfja samkvæmt nánar tilgreindum ákvæðum laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð sem áður voru í lögum nr. 118/1993 með sama heiti. Voru ákvæðin flutt óbreytt í fyrrnefndu lögin. Bætur samkvæmt ákvæðunum eru eftir sem áður greiddar af Tryggingastofnun ríkisins.

II

Samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 er dómur bindandi um úrslit sakarefnis milli aðila og þeirra sem koma að lögum í þeirra stað um þær kröfur sem eru dæmdar þar að efni til. Verður dæmd krafa ekki borin undir sama eða hliðsettan dómstól og ber að vísa frá dómi máli um slíka kröfu, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar.

Að virtum óskýrum forsendum héraðsdóms í fyrra máli milli aðila þessa máls verður ekki fullyrt að þar hafi verið skorið úr um heimild varnaraðila til að draga frá lífeyrisgreiðslum sínum til sóknaraðila þær bætur samkvæmt lögum nr. 99/2007 sem áður greinir. Verður því ekki talið að í málinu hafi verið dæmt um það sakarefni, sem sóknaraðili freistar að fá dóm um í þessu máli, þannig að til frávísunar leiði samkvæmt 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991.

Í 5. mgr. 101. gr. sömu laga er svo fyrir mælt að málsástæður og mótmæli skuli koma fram jafnskjótt og tilefni verður til. Þar sem sóknaraðili áfrýjaði ekki fyrir sitt leyti héraðsdómi í fyrra málinu til að fá endurskoðaða niðurstöðu dómsins, sem var sem áður greinir í ósamræmi við kröfugerð hennar í héraði, verður litið svo á að hún hafi firrt sig rétti samkvæmt umræddri meginreglu til að höfða nýtt dómsmál í því skyni að fá leyst í reynd úr sömu kröfum og hún tefldi þar fram, nema ný atvik réttlæti slíka málshöfðun. Þá girðir meginreglan á sama hátt fyrir að sóknaraðili geti í nýju dómsmáli byggt á öðrum og frekari málsástæðum en hún gerði í fyrra málinu, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 2. apríl 2004 í máli nr. 100/2004.

Þótt sóknaraðili höfði mál þetta til heimtu fjár úr hendi varnaraðila og byggi að nokkru leyti á öðrum málsástæðum en hún gerði í fyrra málinu er markmiðið með málshöfðuninni enn sem fyrr að fá leyst úr því með dómi hvort heimilt sé að draga lífeyris- og bótagreiðslur almannatrygginga frá lífeyrisgreiðslum varnaraðila til hennar. Samkvæmt því sem að framan greinir og þar sem ekki verður séð að atvik hafi breyst svo að máli skipti frá því að sóknaraðili höfðaði fyrra málið verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Sóknaraðili verður dæmd til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, M-kvk-nf I-kvk-nf M-kvk-nf, greiði varnaraðila, Gildi-lífeyrissjóði, 250.000 krónur í kærumálskostnað.