200/2013

Auðvitað var hart tekist á eins og venja er þegar menn með sterkar skoðanir mætast. Allt var samt kurteislegt í upphafi þangað til mál málanna í pólitíkinni voru rædd. Þá hitnaði í kolunum og gaf B-kk-nf V-kk-nf í skyn að P-kk-nf væri handbendi D-kk-ef O-kk-ef en ekki fulltrúi sinna eigin skoðana. Þessu og fleiru reiddist P-kk-nf mjög, henti öllu af borðinu hjá sér í beinni útsendingu og reif í B-kk-þf V-kk-þf. Það snýr enginn B-kk-nf V-kk-þf auðveldlega niður og lét hann þau orð falla í kjölfarið að P-kk-nf hefði nú ekki einu sinni komist upp á dekk þegar hann var skipstjóri. Sjómenn skynjuðu niðurlæginguna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. mars 2013. Hann krefst sýknu af kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 5. júní 2013. Hann krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur, þó þannig að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 2.000.000 krónur í miskabætur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 19. nóvember 2012 til greiðsludags. Ennfremur krefst gagnáfrýjandi þess að aðaláfrýjanda verði dæmd refsing og hann greiði sér 500.000 krónur til að kosta birtingu dóms í málinu með dráttarvöxtum eins og að framan greinir. Loks gerir hann kröfu um málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Mál þetta er sprottið af ummælum um framkomu gagnáfrýjanda í garð B-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef, þáverandi alþingismanns, í þætti á Útvarpi Sögu 11. apríl 2011 sem birtust í Viðskiptablaðinu 12. maí sama ár og á vefsíðu blaðsins þremur dögum síðar. Samkvæmt c. lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 38/2011 um fjölmiðla bar aðaláfrýjandi ábyrgð á ummælunum sem ritstjóri blaðsins.

Í hinum áfrýjaða dómi var því slegið föstu að áðurgreind umfjöllun um gagnáfrýjanda hafi verið ósönn og ekki átt við nein rök að styðjast. Er fallist á með héraðsdómi að þessi röngu ummæli sem gagnáfrýjandi krefst að verði ómerkt hafi verið til þess fallin að valda honum álitshnekki, ekki síst í því samhengi sem þau voru sett fram, og þar af leiðandi verið ærumeiðandi fyrir hann samkvæmt 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þegar leyst er úr kröfu gagnáfrýjanda um miskabætur honum til handa vegna ummælanna, sem birt voru í Viðskiptablaðinu og á vefsíðu blaðsins, verður að líta til þess að samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, hafa fjölmiðlar í lýðræðisþjóðfélagi eins og því íslenska víðtækt svigrúm til að fjalla um stjórnmál og önnur þjóðfélagsleg málefni. Að sama skapi verður að gera þá kröfu til þeirra sem þar starfa að þeir kanni eftir því sem kostur er hvort frásögn af athöfnum manna eða athafnaleysi, sem kann að vega að æru þeirra, eigi við rök að styðjast áður en slík frásögn er birt. Þá hefur verið talið eins og fram kemur í dómi Hæstaréttar 24. janúar 2013 í máli nr. 383/2012 að leiðrétting rangra ummæla og afsökunarbeiðni þess, sem þau viðhafði eða á þeim bar ábyrgð, eigi eftir atvikum að hafa áhrif á bótaábyrgð þess sem í hlut á.

Fyrir liggur að aðaláfrýjandi hlutaðist til um að áðurgreind ummæli voru leiðrétt í þeim fjölmiðlum þar sem þau höfðu birst, auk þess sem gagnáfrýjandi var þar beðinn afsökunar. Á hinn bóginn heldur aðaláfrýjandi því fram að frásögnin af framkomu gagnáfrýjanda í útvarpsþættinum í garð B-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef hafi verið höfð eftir ónafngreindum heimildarmönnum sem hafi sagt hana komna frá B-kk-þgf V-kk-þgf. Aðaláfrýjanda og öðrum starfsmönnum Viðskiptablaðsins gafst nægt ráðrúm til að kanna réttmæti frásagnarinnar áður en hún var birt með því að bera hana undir B-kk-þf V-kk-þf eða aðra þá sem viðstaddir höfðu verið þegar þátturinn var sendur út. Engin haldbær skýring hefur verið gefin á því af hálfu aðaláfrýjanda hvers vegna það var ekki gert. Eins og ummælin voru sett fram verða þau heldur ekki réttlætt með því að um hafi verið að ræða eðlilegt framlag til opinberrar umræðu um þjóðfélagsmál. Verður því ekki talið að leiðrétting á ummælunum og afsökunarbeiðni firri aðaláfrýjanda bótaábyrgð eins og atvikum var háttað.

Með framangreindum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur að frátalinni fjárhæð miskabóta og ákvörðun um málskostnað. Eru miskabætur til gagnáfrýjanda úr hendi aðaláfrýjanda hæfilega ákveðnar 200.000 krónur með vöxtum eins og í dómsorði segir.

Eftir þessum málsúrslitum verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað, þó þannig að aðaláfrýjandi, B-kk-nf G-kk-nf, greiði gagnáfrýjanda, P-kk-þgf G-kk-þgf, 200.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 19. nóvember 2012 til greiðsludags.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 1.000.000 krónur.