120/2001

Deilt var um það, hvort tiltekin afsláttarkjör, sem L hf. gaf kost á í GSM-þjónustu, hefðu verið til þess fallin að hafa skaðleg áhrif á samkeppni í skilningi 17. gr. samkeppnislaga nr. 8/1993, sbr. nú 9. gr. laga nr. 107/2000. Krafðist L hf. þess, að úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála, þar sem fallist var á sjónarmið S um þetta, yrði felldur úr gildi. Litið var til þess við úrlausn málsins, að L hf. var talinn hafa notið markaðsráðandi stöðu á þeim tíma sem um ræddi. Í samræmi við 39. gr. samkeppnislaga hafði S kallað eftir upplýsingum og gögnum frá L hf. um það, hvert hann teldi vera kostnaðarlegt hagræði sitt af því að veita umrædd kjör. L hf., sem ekki hafði viljað svara þessu, var látinn bera halla af skorti á upplýsingum um það, að annað hafi vakað fyrir honum með veitingu stórnotendaáskriftar og magnafsláttar en að styrkja og viðhalda með einhverjum hætti markaðsráðandi stöðu sinni. Tekið var fram, að mat samkeppnisyfirvalda, að því er varðar þörf aðgerða gegn misbeitingu markaðsyfirráða, yrði að vera málefnalegt og fara að reglum stjórnsýsluréttar, en dómstólar dæma um valdmörk samkeppnisyfirvalda í þessu efni samkvæmt 60. gr. stjórnarskrárinnar. Hafði L hf. ekki sýnt fram á, að aðgerðir samkeppnisyfirvalda hefðu brotið í bága við þessi skilyrði. Ákvörðun S, sem áfrýjunarnefndin hafði staðfest með úrskurði sínum, þótti því hafa verið til þess fallin að stuðla að því lögmæta markmiði að efla virka samkeppni á fjarskiptamarkaði, og ekki gengið lengra en góðu hófi gegndi. Kröfum L hf. var samkvæmt þessu hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 30. mars 2001. Hann krefst þess, að ógiltur verði úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála nr. 11/1999 frá 10. ágúst 1999 að því er varðar staðfestingu á I. lið ákvörðunarorða samkeppnisráðs í ákvörðun nr. 17/1999 frá 9. júní 1999. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í héraðsdómi er skilmerkilega greint frá málavöxtum og málsástæðum aðila og meginatriðum í niðurstöðu áfrýjunarnefndar samkeppnismála. Eins og þar kemur fram snýst ágreiningur málsins um það, hvort svonefnd stórnotendaáskrift, sem áfrýjandi gaf kost á í GSM-þjónustu 1. mars 1998, og mánaðarlegur magnafsláttur í GSM-þjónustu, sem tók gildi 1. júlí sama ár, hafi verið til þess fallin að hafa skaðleg áhrif á samkeppni í skilningi 17. gr. samkeppnislaga nr. 8/1993, sbr. nú 9. gr. laga nr. 107/2000. Er í því sambandi einkum horft til þess, að fjarskiptafyrirtækið Tal hf. hafði í júlí 1997 fengið leyfi til reksturs GSM-símkerfis hér á landi að undangengnu alþjóðlegu útboði á vegum samgönguráðuneytisins og hóf starfsemi sína á suð-vesturhluta landsins 5. maí 1998.

Áfrýjunarnefnd samkeppnismála staðfesti hina umræddu ákvörðun stefnda um bann við stórnotendaáskrift og mánaðarlegum magnafslætti í GSM-þjónustu áfrýjanda meðal annars með skírskotun til röksemda fyrir ákvörðuninni en jafnframt þeirri athugasemd, að ekki væri nauðsynlegt að taka sérstaklega til skoðunar við meðferð málsins, hvort áfrýjandi hefði notið ríkisstyrkja. Verður að telja, að sjónarmið stefnda um ætlaða ríkisstyrki hafi ekki verið meðal þeirra efnisatriða, er leiddu til niðurstöðu áfrýjunarnefndar. Að réttu lagi tók héraðsdómur því ekki til skoðunar málsástæður áfrýjanda, er að þessu lutu, þar á meðal um brot á andmælarétti um þetta efni, og koma þær ekki til álita fyrir Hæstarétti.

Í málinu er óumdeilt, að áfrýjandi naut á þessum tíma markaðsráðandi stöðu á fjarskiptamarkaði hér á landi. Þótt markaðsráðandi fyrirtæki geti að öðru jöfnu gripið til ýmis konar aðgerða í samkeppni er óhjákvæmilegt að meta hin umdeildu afsláttarkjör áfrýjanda í ljósi yfirburðastöðu fyrirtækisins á þessum markaði, en þar hafði engrar samkeppni áður notið. Í samræmi við 39. gr. samkeppnislaga kallaði stefndi eftir upplýsingum og gögnum frá áfrýjanda um það, hvert hann teldi vera kostnaðarlegt hagræði sitt af því að veita afslátt sérstaklega á sviði GSM-þjónustu til tiltekinna viðskiptavina, er ættu í meiri viðskiptum við hann en aðrir. Áfrýjandi hefur ekki viljað svara þessu og telur slíkra upplýsinga ekki þörf til að meta réttmæti afsláttarkjaranna. Af framlögðum fundargerðum áfrýjanda verður heldur ekkert ráðið í þessu efni. Verður hann að bera halla af skorti á upplýsingum um það, að annað hafi vakað fyrir honum með veitingu stórnotendaáskriftar og magnafsláttar en að styrkja og viðhalda með einhverjum hætti markaðsráðandi stöðu sinni á sviði GSM-þjónustu.

Hæstiréttur hefur áður játað samkeppnisyfirvöldum rúmar heimildir til mats um það, hvenær aðgerða gegn misbeitingu markaðsyfirráða er þörf, en slík yfirráð eru ekki ólögmæt í sjálfu sér, sbr. H. 1997.2625, H.1998.1300 og H.1999.1280. Þetta mat verður þó að vera málefnalegt og fara að reglum stjórnsýsluréttar, en dómstólar dæma um valdmörk samkeppnisyfirvalda í þessu efni samkvæmt 60. gr. stjórnarskrárinnar. Hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á, að aðgerðir samkeppnisyfirvalda hafi brotið í bága við þessi skilyrði. Að því virtu þykir sú ákvörðun stefnda, sem hér er um deilt, hafa verið til þess fallin að stuðla að því lögmæta markmiði að efla virka samkeppni á fjarskiptamarkaði, og ekki gengið lengra en góðu hófi gegndi.

Með þessum athugasemdum og annars með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi skal greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Landssími Íslands hf., greiði stefnda, samkeppnisráði, 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.