291/2000

K keypti vél í skip sitt af H og setti B vélina í skipið. Komst sjór í vélina og hún eyðilagðist. Fékk K dómkvadda matsmenn til að meta orsakir þess að sjór komst í vélina. Komust matsmennirnir að þeirri niðurstöðu að yfirgnæfandi líkur væru fyrir því að sjór hefði komist í vélina úr lögn sem lá frá henni og hafi frágangur lagnarinnar ekki verið í samræmi við venju. Höfðaði K þá mál á hendur H og B. Sýknaði héraðsdómur H og B af kröfum K þar sem ósannað þótti að tjón hans yrði rakið til handvammar annars hvors þeirra og var í niðurstöðum dómsins meðal annars vísað til þess að matsmenn hefðu aldrei skoðað vélina í tengslum við matsgerð sína. Áfrýjaði K dómnum og fór fram á að matsmennirnir, sem stóðu að fyrri matsgerðinni, yrðu dómkvaddir á ný til að fá bætt úr þeim göllum sem í héraðsdómi voru taldir á mati hinna dómkvöddu matsmanna. Talið var að í lögum nr. 91/1991 væru ekki sérstaklega lagðar hömlur við því að dómkvaddur væri maður til að leggja mat á atriði, sem matsgerðar hefði áður verið aflað um. Ekki væri heldur girt fyrir að til viðbótar eldri matsgerð væri aflað nýrrar matsgerðar, sem tæki að nokkru eða öllu til annarra atriða en sú fyrri, enda væri ekki svo ástatt, sem um ræðir í 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Var talið að matsgerð sú sem K óskaði eftir tæki að nokkru til annarra atriða en eldri matsgerð og yrði að öðru leyti fyllri en fyrri matsgerðin um sömu atriði og hún náði til. Ekki var talið að fullyrt yrði að ný matsgerð skipti ekki máli eða væri tilgangslaus til sönnunar í málinu. Var því lagt fyrir héraðsdómara að dómkveðja matsmenn í samræmi við beiðni K.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, A-kk-nf B-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. júlí 2000, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 29. júní 2000, þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að lagt verði fyrir héraðsdómara að dómkveðja matsmenn í samræmi við beiðni hans. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn B-kk-nf H-kk-nf hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Varnaraðilinn Hekla hf. krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sóknaraðila gert að greiða kærumálskostnað.

I.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði á málið rætur að rekja til þess að sóknaraðili keypti vél í skip sitt á árinu 1996 af varnaraðilanum Heklu hf., en varnaraðilinn B-kk-nf H-kk-nf setti síðan vélina í skipið. Sóknaraðili kveðst hafa notað það við veiðar í apríl 1997 og síðan lagt því í höfn. Fyrri hluta árs 1998 hafi hann undirbúið skipið fyrir veiðar á sumarvertíð og þá orðið var við eitthvað athugavert við olíu á vélinni. Hafi hann leitað skýringa hjá varnaraðilanum Heklu hf., sem hafi fengið sýnishorn af olíunni og komist að raun um að hún væri blönduð sjó. Starfsmaður varnaraðilans hafi í kjölfarið skoðað vélina og fundið í henni sjó, sem hafði þá valdið miklu ryði í strokkum hennar. Vegna þessa hafi vélin verið talin ónýt.

Sóknaraðili fékk dómkvadda tvo matsmenn til að láta í ljós álit um orsakir þess að sjór hafi komist í vélina og þá sérstaklega hvort mistökum við niðursetningu hennar væri um að kenna. Í matsgerð 11. ágúst 1998 komust matsmenn að þeirri niðurstöðu að yfirgnæfandi líkur væru fyrir því að sjór hafi komist í vélina úr láréttri afgaslögn, sem hafi legið frá henni að safnkút, en frágangur þeirrar lagnar hafi í nánar tilteknum atriðum ekki verið í samræmi við venju.

Að fenginni þessari matsgerð höfðaði sóknaraðili mál fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra á hendur varnaraðilum. Lauk málinu þar með dómi 17. mars 2000. Í niðurstöðum dómsins, sem teknar eru upp orðrétt í hinum kærða úrskurði, var meðal annars vísað til þess að matsmenn hafi aldrei skoðað vélina í tengslum við matsgerð sína. Sóknaraðili hafi sjálfur borið að vélin hafi verið gangsett reglulega á þeim tíma, sem skipið lá við bryggju frá vori 1997. Væri tilgáta matsmanna um orsök skemmda á vélinni rétt hefðu þær ekki átt að fara fram hjá sóknaraðila. Þótti það heldur ekki styrkja niðurstöðu matsmanna að rannsókn, sem gerð var á smurolíusýni úr vélinni, hafi sýnt að í olíuna hafi komist sjóblandað ferskvatn, en afgaslögn hafi verið kæld með sjó. Var að þessu virtu talið alls ósannað að tjón sóknaraðila yrði rakið til handvammar annars hvors varnaraðilans og voru þeir sýknaðir.

Með beiðni til sama héraðsdóms 28. apríl 2000 fór sóknaraðili þess á leit að matsmennirnir, sem stóðu að fyrrnefndri matsgerð, yrðu dómkvaddir á ný til að meta orsök þess að umrædd vél hafi í mars 1998 verið talin ónýt. Í beiðninni var tekið fram að tilgangur hennar væri að „fá bætt úr þeim göllum sem í héraðsdómi voru taldir á mati hinna dómkvöddu matsmanna, með því að þeir skoði hina umdeildu vél og öll önnur fyrirliggjandi gögn og leggi að nýju mat á orsakir þess að hún hafi eyðilagst á svo skömmum tíma sem raun ber vitni.“ Varnaraðilar andmæltu beiðni sóknaraðila og var henni hafnað með hinum kærða úrskurði.

Fyrir Hæstarétti hefur komið fram að eftir að mál þetta var tekið til úrskurðar í héraði hafi áðurnefndum dómi frá 17. mars 2000 verið áfrýjað.

II.

Í lögum nr. 91/1991 eru ekki sérstaklega lagðar hömlur við því að dómkvaddur verði maður til að leggja mat á atriði, sem matsgerðar hefur áður verið aflað um. Enn síður er girt fyrir að til viðbótar eldri matsgerð sé aflað nýrrar matsgerðar, sem taki að nokkru eða öllu til annarra atriða en sú fyrri, enda sé ekki svo ástatt, sem um ræðir í 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Eins og málið liggur fyrir verður að líta svo á að sóknaraðili leiti nú eftir matsgerð, sem taki að nokkru til annarra atriða en matsgerðin frá 11. ágúst 1998 en verði að öðru leyti fyllri en eldri matsgerðin um sömu atriði og hún náði til. Ekki verður fullyrt nú að bersýnilegt sé að slík ný matsgerð skipti ekki máli eða sé tilgangslaus til sönnunar, en af sönnunargildi hennar yrði sóknaraðili að bera áhættu samhliða kostnaði af öflun hennar. Að þessu gættu verður að leggja fyrir héraðsdómara að dómkveðja matsmenn í samræmi við beiðni sóknaraðila, eins og nánar greinir í dómsorði.

Rétt er að hver aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Lagt er fyrir héraðsdómara að dómkveðja samkvæmt beiðni sóknaraðila, K-kk-ef Á-kk-ef, tvo menn til að meta ástæðu þess að vél af gerðinni Caterpillar í skipi hans, Lundey ÞH 350, hafi í mars 1998 verið talin ónýt.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.