98/2003

K var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa á árinu 2001 ráðist á fyrrverandi sambúðarkonu sína og slegið hana margsinnis í andlit, höfuð og líkama, slegið höfði hennar utan í vegg og misþyrmt henni með öðrum hætti. Þá var hann ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa á árinu 2002 ráðist á sömu konu, veist að henni með ofbeldi, brotið hægri upphandlegg hennar ofan við olnboga, skorið hana með hnífi á vinstri augabrún og vinstra megin á háls með þeim afleiðingum að hún hlaut þar djúpt sár og slagæð og bláæð skárust sundur. Var K fundinn sekur um brot gegn 1. mgr. 218. gr. og 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Talið var með hliðsjón af geðrannsókn og öðrum gögnum málsins að ekkert væri fram komið, sem benti til þess að ákvæði 15. gr. eða 16. gr. almennra hegningarlaga hafi átt við um andlega hagi K er hann framdi brot sín og var hann því talinn sakhæfur. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 18. mars 2003 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða og refsing hans þyngd. Þá er þess krafist að ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað.

Ákærði krefst þess að refsingin verði milduð og brot hans, sem fjallað er um í ákæru 30. október 2002, verði fært undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 29/1981. Þá krefst hann þess að hluti áfrýjunarkostnaðar verði lagður á ríkissjóð.

I.

Í greinargerð fyrir Hæstarétti gerir ákæruvaldið auk þess þá kröfu að því er varðar ákæru 21. maí 2002 að ákærði verði, auk þeirra áverka brotaþola sem hann var sannur að sök að hafa valdið, sakfelldur fyrir að hafa veitt henni þá áverka, sem hún hlaut á löngutöng vinstri handar, en ákærði var sýknaður af þeirri háttsemi með hinum áfrýjaða dómi. Samkvæmt c. lið 2. mgr. 153. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála með áorðnum breytingum skal meðal annars greina í áfrýjunarstefnu nákvæmlega í hvaða skyni áfrýjað sé. Þessa krafa ákæruvalds samrýmist ekki þeirri kröfugerð sem fram kemur í áfrýjunarstefnu um að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms varðandi sakfellingu ákærða. Kemur krafan því ekki til álita í málinu fyrir Hæstarétti.

Mál þetta var höfðað á hendur ákærða með fyrrnefndri ákæru ríkissaksóknara 21. maí 2002 og ákæru 30. október sama árs. Með fyrri ákærunni var honum gefin að sök líkamsárás með því að hafa ráðist á X, fyrrum sambúðarkonu sína, á heimili hennar aðfaranótt 13. maí 2001 og slegið hana margsinnis í andlit, höfuð og líkama, slegið höfði hennar utan í vegg og misþyrmt henni með öðrum hætti, allt með þeim afleiðingum, sem nánar er lýst í héraðsdómi. Var þessi háttsemi hans talin varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum. Ákærði var með síðari ákærunni sakaður um tilraun til manndráps með því að hafa ráðist á sömu konu að kvöldi 28. júlí 2002 á heimili hennar, veist að henni með ofbeldi, brotið hægri upphandlegg hennar ofan við olnboga, skorið hana með hnífi á vinstri augabrún og vinstra megin á háls með þeim afleiðingum að hún hlaut þar djúpt 4,7 cm langt sár og slagæð og bláæð skárust sundur. Þessi háttsemi hans taldist varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga.

Eins og greinir í héraðsdómi hefur ákærði játað skýlaust sakargiftir þær, sem á hann eru bornar í báðum ákærunum, þó þannig að hann telur sig saklausan af því að hafa valdið áverkum, sem konan hlaut á löngutöng vinstri handar, en sem fyrr segir var hann sýknaður af þeirri háttsemi með hinum áfrýjaða dómi. Hann unir niðurstöðu dómsins um sakfellingu og greiðslu miskabóta svo og málskostnað, en telur að refsingin sé of þung og færa eigi brot sitt 28. júlí 2002 undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum, þar sem ekki hafi vakað fyrir honum að bana konunni.

II.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð geðrannsókn T-kk-ef Z-kk-ef geðlæknis 19. maí 2003. Í niðurstöðu hennar kemur fram það álit læknisins að ákærði hafi ekki verið haldinn virkri geðveiki, andlegum vanþroska eða hrörnun, rænuskerðingu eða öðru samsvarandi ástandi, sem hafi haft í för með sér að hann hafi ekki getað stjórnað gerðum sínum, þegar hann réðist á fyrrum sambúðarkonu sína í umrædd tvö skipti. Að virtri þessari rannsókn og öðrum gögnum málsins er ekkert fram komið, sem bendir til þess að ákvæði 15. gr. eða 16. gr. almennra hegningarlaga hafi átt við um andlega hagi ákærða er hann framdi brot sín og telst hann því sakhæfur.

III.

Ákærði hefur hlotið fimm refsidóma og gengist undir jafnmargar sáttir. Hann var fyrst dæmdur árið 1972 í fangelsi í 10 mánuði, skilorðsbundið í 2 ár, fyrir líkamsárás, þjófnað og nytjastuld. Þá var hann dæmdur árið 1973 í fangelsi í 1 ár fyrir þjófnað og tæpu ári síðar í fangelsi í 6 mánuði fyrir þjófnað og nytjastuld. Með dómi Hæstaréttar 22. febrúar 1980 var hann dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir líkamsárás, manndráp af gáleysi, rangar sakargiftir og þjófnað. Þann 30. júní 1983 fékk hann reynslulausn, skilorðsbundið í 4 ár, á 3050 daga eftirstöðvum refsingar. Hann rauf það skilorð með broti gegn ávana- og fíkniefnalögum og var dæmdur fyrir það brot 22. apríl 1987 í fangelsi í jafnmarga daga og eftirstöðvar refsingar námu, en þar af voru 2990 dagar skilorðsbundnir í 3 ár. Eftir það gekkst hann undir þrjár sáttir, árin 1993 og 1994 fyrir umferðarlagabrot og 1996 fyrir fíkniefnalagabrot.

Fallist er á með héraðsdómi að við hina hættulega árás ákærða á X 28. júlí 2002 hafi hending ein ráðið að ekki hlaust banvænn áverki á hálsi hennar. Ákærða hlaut að vera það ljóst er hann veittist að konunni með hnífnum að langlíklegast væri að bani hlytist af atlögu hans, þótt tilviljun hafi ráðið að svo fór ekki og er þetta brot hans því réttilega fært undir 211. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 20. gr. laganna. Bæði brot ákærða voru stórfelld og brotið 28. júlí 2002 sérstaklega háskalegt. X hefur viðurkennt að hafa reitt ákærða til reiði áður en hann réðist að henni með hnífnum síðastgreindan dag. Sagði hún í skýrslu sinni fyrir dómi að hún myndi lítið eftir aðdraganda árásarinnar, en þau hafa farið að tala saman umrætt sinn um árásina 13. maí 2001 og hún þá talað um að hún ætti falin gögn varðandi þá árás, sem gætu komið honum illa. Þar sem hún þekkti hann vel og hún væri „dálítið sniðug með það að ýta ... ýta á takka, og ætlaðist nú ekki til að þetta myndi ske, ...en ég reitti hann til reiði með því að ljúga.” Hann hafi verið orðinn fullur og hún hafi verið eitthvað að hlæja að honum og gera grín að honum. Hún hafi verið drukkin og þau verið að rífast. Af þessum framburði og því sem rakið er að öðru leyti í héraðsómi er ljóst að X reitti ákærða vísvitandi til reiði áður en hann réðist á hana. Verður ákærða virt þetta til refsilækkunar, sbr. 75. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðunar refsingar hans ber einnig að líta til þess að hann hlaut síðast dóm fyrir hegningarlagabrot fyrir rúmum 23 árum og voru brot hans sem hann var þá sakfelldur fyrir framin á árunum 1972 - 1974 og 1976. Að virtu öllu framansögðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist að jöfnu úr ríkissjóði og af ákærða, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans.

Dómsorð:

Ákærði, K-kk-nf V-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í fimm ár og sex mánuði, en til frádráttar komi óslitið gæsluvarðhald hans frá 29. júlí 2002.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist að hálfu úr ríkissjóði og að hálfu af ákærða, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, P-kk-ef A-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 200.000 krónur.