385/2007

Opinbert mál var höfðað á hendur JÁ, T og JG með ákæru í 19 liðum. Á fyrri stigum hafði einum lið ákærunnar verið vísað frá héraðsdómi, svo og hluta eins annars. Í 9 af þeim liðum, sem eftir stóðu, var JÁ einn borinn sökum um að hafa brotið gegn 1. og 2. mgr. 104. gr., sbr. 153. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög með því að hafa látið almenningshlutafélagið B, sem hann var forstjóri fyrir, ýmist veita hluthöfum í félaginu lán eða veita lán til kaupa á hlutum í félaginu. Í 7 liðum voru JÁ og T sakaðir um stórfelld bókhaldsbrot samkvæmt 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa látið rangfæra bókhald B, en í einum af þeim liðum var JG borinn sökum með þeim. Að auki var JÁ sakaður í 6 liðanna um að hafa brotið gegn 1., sbr. 3. mgr. 158. gr. almennra hegningarlaga og 153. gr. og 1. mgr. 154. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa í blekkingarskyni látið senda frá B til Verðbréfaþings Íslands rangar opinberar tilkynningar um hag félagsins, þar sem gætt hafi áhrifa af ætluðum rangfærslum bókhalds þess. Loks voru JÁ og T báðir í einum lið ákærunnar og T einn í öðrum lið bornir sökum um að hafa dregið fé af B. Í héraði var JÁ sýknaður af sakargiftum í fyrstnefndu 9 liðum ákærunnar. Einnig voru JÁ og T sýknaðir af sökum í 3 liðum hennar, sem vörðuðu ætluð bókhaldsbrot, en þeir báðir ásamt JG sakfelldir samkvæmt einum lið og JÁ að auki í því tilviki fyrir að hafa látið senda ranga opinbera tilkynningu um hag B. Þá var T einn sakfelldur fyrir bókhaldsbrot samkvæmt 3 ákæruliðum. JÁ og T voru sýknaðir af sökum um fjárdrátt samkvæmt þeim lið í ákærunni, sem beindist að þeim saman, en T var sakfelldur að hluta fyrir slíkt brot samkvæmt þeim lið, sem sneri að honum einum. Ákærðu lýstu allir yfir áfrýjun varðandi þá liði ákærunnar, sem þeir voru sakfelldir fyrir, en af hálfu ákæruvaldsins var áfrýjað til sakfellingar ákærðu samkvæmt öllum liðum hennar, þó ekki T í því tilviki, þar sem hann hafði verið sakaður ásamt JÁ um fjárdrátt. Fyrir Hæstarétti var ekki tekin til greina krafa JÁ og T um að málinu yrði vísað frá réttinum varðandi nokkra af þeim ákæruliðum, sem þeir höfðu verið sýknaðir af í héraði, enda var ekki fallist á með þeim að ríkissaksóknara hefði borið að tryggja sönnur fyrir því að áfrýjunarstefna hafi í raun verið gefin út á þeim degi, sem hún bar með sér og var lokadagur áfrýjunarfrests gagnvart ákæruvaldinu. Ekki var heldur tekin til greina krafa JÁ og T um að málinu yrði vísað frá héraðsdómi, en hana höfðu þeir einkum reist á því að ríkissaksóknara hafi verið óheimilt að höfða þetta mál sökum þess að fyrra máli á hendur þeim um samsvarandi sakarefni hafði verið vísað frá dómi, svo og að miklar tafir hafi orðið á málinu og rannsókn þess hjá lögreglu hafi í tilteknum atriðum verið áfátt. Varðandi þá 9 liði ákæru, sem beindust að JÁ vegna ætlaðra brota gegn 104., sbr. 153. gr. laga nr. 2/1995, var ekki fallist á þá málsvörn hans að í ákvæðum þessum væri ekki að finna nægilega skýra refsiheimild. Í 6 af þeim tilvikum var talið að B hefði ekki veitt lán í skilningi 104. gr. og var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu JÁ að því leyti. Í 3 tilvikum var á hinn bóginn litið svo á að félagið hefði veitt lán í skilningi ákvæðisins. Í héraðsdómi hafði JÁ verið sýknaður af sökum samkvæmt þeim liðum ákærunnar án þess að afstaða væri tekin til þess hvort sannað væri að hann hafi af ásetningi látið B veita þessi lán, en lánin voru veitt á árunum 1999 og 2001. Með því að litið var svo á að brot þessi, ef sönnuð yrðu, myndu ekki varða þyngri refsingu en sektum þótti sýnt að hugsanleg sök hafi hér verið fyrnd, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga. Yrði andstætt rétti JÁ samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar til réttlátrar meðferðar máls innan hæfilegs tíma að ómerkja héraðsdóm til þess eins að láta meta hvort sök hans væri sönnuð samkvæmt þessum ákæruliðum en sýkna hann að því búnu vegna fyrningar. Niðurstaða héraðsdóms um sýknu JÁ var því einnig staðfest um þessa ákæruliði. Varðandi önnur brot, sem ákærðu voru gefin að sök og þeir höfðu verið sýknaðir af í héraði, var ekki fallist á með ákæruvaldinu að fært væri samkvæmt 4. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að endurskoða sönnunarmat héraðsdóms á grundvelli skjallegra gagna einna og án tillits til munnlegra skýrslna fyrir héraðsdómi. Í þeim tilvikum þóttu ekki efni til að ómerkja héraðsdóm á grundvelli 5. mgr. sömu lagagreinar, en niðurstöður hans um sakfellingar JÁ, T og JG voru staðfestar, að frátalinni sakfellingu þess fyrstnefnda fyrir að hafa látið senda ranga opinbera tilkynningu um hag B, enda lá slík tilkynning ekki fyrir í málinu. JÁ og JG voru dæmdir til að sæta fangelsi í 3 mánuði og T í 12 mánuði, en refsing þeirra allra var bundin skilorði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 28. júní og 15. ágúst 2007 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess að ákærðu verði sakfelldir samkvæmt liðum 2 til 9 og 11 til 19 í ákæru, svo og varakröfu í lið 10, en þó aðeins ákærði J-kk-nf Á-kk-nf J-kk-nf að því er varðar sakargiftir samkvæmt lið 18. Þá er þess krafist að refsing allra ákærðu verði þyngd.

Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf J-kk-nf krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að málinu verði vísað frá Hæstarétti að því er varðar sakir á hendur honum samkvæmt liðum 11 til 14 og 16 til 18 í ákæru. Að þessu frágengnu krefst hann sýknu af kröfum ákæruvaldsins, en til ítrustu vara að refsing, sem honum var gerð í héraði, verði milduð.

Ákærði T-kk-nf J-kk-nf krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að málinu verði vísað frá Hæstarétti varðandi sakir á hendur honum samkvæmt liðum 11, 12 og 13 í ákæru. Að því frágengnu krefst hann sýknu, en ella að refsing verði milduð.

Ákærði J-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins.

I.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 3. maí 2007 á málið rætur að rekja til þess að ákærði J-kk-nf G-kk-nf bar upp við ríkislögreglustjóra í ágúst 2002 nánar tilteknar sakir meðal annars á hendur ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf. Að undangengnum skýrslutökum af ákærða J-kk-þgf G-kk-þgf 25. og 26. ágúst 2002 aflaði lögregla 28. sama mánaðar heimildar héraðsdóms til leitar í húsakynnum Baugs hf. og Aðfanga hf. að Skútuvogi 7 í Reykjavík og fór hún fram sama dag. Á grundvelli rannsóknar, sem hófst á þennan hátt, gaf ríkislögreglustjóri út ákæru 1. júlí 2005 á hendur ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf, svo og F, A, B og C. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 20. september 2005 var því máli vísað frá dómi. Sú niðurstaða var í dómi Hæstaréttar 10. október sama ár í máli nr. 420/2005 staðfest um fyrstu 32 liði ákærunnar, en úrskurðurinn felldur úr gildi að öðru leyti og lagt fyrir héraðsdóm að taka átta síðustu liði hennar til efnismeðferðar.

Að gengnum þessum dómi Hæstaréttar ákvað ríkissaksóknari að taka í sínar hendur frekari athugun á þeim hluta málsins samkvæmt ákærunni frá 1. júlí 2005, sem vísað hafði verið frá dómi. Með bréfi til dómsmálaráðherra 13. október 2005 tilkynnti síðan ríkissaksóknari að hann hefði ákveðið að víkja sæti í málinu og var S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf með bréfi ráðherra 21. sama mánaðar settur ríkissaksóknari til að fara með það, svo og heimildir ríkissaksóknara varðandi þann hluta málsins samkvæmt ákærunni 1. júlí 2005, sem eftir stóð. Tók settur ríkissaksóknari í kjölfarið við sókn þess máls. Dómur gekk í því í héraði 15. mars 2006, þar sem allir, sem bornir voru sökum í málinu, voru sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins. Af hálfu þess var dóminum áfrýjað að því er varðaði sakir á hendur ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf, A, B og C. Með dómi Hæstaréttar 25. janúar 2007 í máli nr. 181/2006 var héraðsdómur látinn standa óraskaður.

Settur ríkissaksóknari höfðaði mál þetta með ákæru 31. mars 2006. Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf var borinn sökum í 18 fyrstu liðum hennar, ákærði T-kk-nf með honum í 11. til 18. lið en einn í 19. lið og ákærði J-kk-nf G-kk-nf með þeim báðum í 15. lið. Ákærðu kröfðust þess hver fyrir sitt leyti að málinu yrði vísað frá dómi. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 30. júní 2006 var málinu vísað frá að því er varðaði 1. lið ákærunnar, en kröfu ákærðu um frávísun hafnað að öðru leyti. Af hálfu ákæruvaldsins var sá úrskurður kærður til Hæstaréttar og gerðu ákærðu það jafnframt hver fyrir sig. Með dómi Hæstaréttar 21. júlí 2006 í máli nr. 353/2006 var staðfest niðurstaða úrskurðarins um frávísun málsins að hluta, en málskoti ákærðu á hinn bóginn vísað frá með því að heimild brast til kæru af þeirra hendi.

Að undangenginni aðalmeðferð máls þessa var kveðinn upp dómur í héraði 3. maí 2007. Samkvæmt honum var málinu vísað frá dómi varðandi sakir samkvæmt 2. til 10. lið ákæru, sem eins og fyrr greinir beindust að ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf einum, og samkvæmt 19. lið, sem sneri að ákærða T-kk-þgf einum, en að auki sakir á hendur ákærða J-kk-þgf G-kk-þgf, sem eingöngu voru í 15. lið ákæru. Ákærði T-kk-nf var sakfelldur fyrir brot, sem honum voru gefin að sök í 14. til 17. lið ákærunnar, og ákærði J-kk-nf Á-kk-nf með honum að því er 15. lið hennar varðaði, en að öðru leyti voru þeir sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins. Af þess hálfu voru ákvæði dómsins um frávísun málsins að hluta kærð til Hæstaréttar, sem með dómi 1. júní 2007 í máli nr. 254/2007 staðfesti niðurstöðu um frávísun aðalkröfu í 10. lið ákæru, en felldi í öðrum atriðum úr gildi hin kærðu ákvæði og lagði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar að því leyti. Það var gert með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 28. júní 2007. Þar var ákærði J-kk-nf Á-kk-nf sýknaður af sökum samkvæmt 2. til 10. lið ákærunnar, en ákærði T-kk-nf sakfelldur að hluta fyrir brot, sem hann var borinn sökum um í 19. lið hennar. Þá var ákærði J-kk-nf G-kk-nf sakfelldur fyrir brot, sem hann var sakaður um í 15. lið ákærunnar.

Héraðsdóminum frá 3. maí 2007 var skotið til Hæstaréttar með áfrýjunarstefnu setts ríkissaksóknara 28. júní sama ár, en héraðsdóminum frá 28. júní 2007 með áfrýjunarstefnu hans 15. ágúst sama ár. Málið hefur verið rekið í einu lagi fyrir Hæstarétti. Svo sem ráðið verður af áðurgreindum kröfum af hálfu ákæruvaldsins er leitað hér fyrir dómi endurskoðunar á ákvæðum fyrri héraðsdómsins um sýknu ákærða J-kk-ef Á-kk-ef af sökum samkvæmt 11. til 14. og 16. til 18. lið ákæru og ákærða T-kk-ef samkvæmt 11., 12. og 13. lið, en unað er við sýknu hans af sakargiftum samkvæmt 18. lið ákærunnar. Þá er af hálfu ákæruvaldsins leitað endurskoðunar á ákvæðum síðari héraðsdómsins um sýknu ákærða J-kk-ef Á-kk-ef af sökum samkvæmt 2. til 9. lið ákærunnar og varakröfu í 10. lið hennar, svo og um sýknu ákærða T-kk-ef af hluta sakargifta samkvæmt 19. lið ákæru. Að auki er af hálfu ákæruvaldsins krafist þyngingar á refsingu, sem ákærðu var gerð með hinum áfrýjuðu dómum. Refsing ákærða J-kk-ef Á-kk-ef var ákveðin með héraðsdóminum 3. maí 2007 og ákærða J-kk-ef G-kk-nf með dóminum 28. júní sama ár, en refsing ákærða T-kk-ef endanlega ákveðin með síðarnefnda dóminum. Að endingu er af hálfu ákæruvaldsins leitað endurskoðunar á ákvörðun sakarkostnaðar, eins og niðurstaða varð um hann í héraðsdómunum tveimur til samans.

II.

Varakrafa ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef tekur til þess að málinu verði vísað frá Hæstarétti að því leyti, sem settur ríkissaksóknari hefur áfrýjað héraðsdóminum frá 3. maí 2007 til að fá hnekkt ákvæðum hans um sýknu ýmist annars þeirra eða beggja af einstökum liðum ákæru. Þótt krafa þessi snúi aðeins að hluta málsins er óhjákvæmilegt taka afstöðu til hennar áður en tekin verður til úrlausnar aðalkrafa sömu ákærðu um að málinu verði vísað í heild frá héraðsdómi gagnvart þeim, enda getur Hæstiréttur ekki kveðið á um slíkt nema máli eða hluta þess sé réttilega skotið til hans með áfrýjun eða kæru.

Ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf voru ekki staddir á dómþingi við uppkvaðningu héraðsdóms 3. maí 2007 og var hann birtur fyrir þeim fyrrnefnda 31. maí 2007, en þeim síðarnefnda 1. júní sama ár. Yfirlýsing ákærða J-kk-ef Á-kk-ef um áfrýjun dómsins var dagsett 27. júní 2007 og ákærða T-kk-ef 28. sama mánaðar. Yfirlýsingarnar munu hafa verið afhentar settum ríkissaksóknara við uppkvaðningu síðari héraðsdómsins í málinu 28. júní 2007. Þann dag lauk fjögurra vikna fresti ákærða J-kk-ef Á-kk-ef samkvæmt 2. mgr. 151. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála með áorðnum breytingum til að lýsa yfir áfrýjun fyrri héraðsdómsins og jafnframt átta vikna fresti setts ríkissaksóknara til að gefa út stefnu til áfrýjunar dómsins af ákæruvaldsins hálfu samkvæmt fyrri málslið 152. gr. sömu laga. Áfrýjunarstefna vegna þessa héraðsdóms var dagsett 28. júní 2007, en hún var birt ákærða T-kk-þgf 4. júlí 2007 og ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf 11. sama mánaðar. Við flutning málsins fyrir Hæstarétti staðhæfði settur ríkissaksóknari að hann hafi gefið áfrýjunarstefnuna út með undirritun sinni síðla dags 28. júní 2007. Krafa ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef um frávísun málsins að hluta frá Hæstarétti er reist á því að ríkissaksóknara beri að tryggja sönnur fyrir því að stefna til áfrýjunar héraðsdóms af hálfu ákæruvaldsins sé í reynd gefin út fyrir lok áfrýjunarfrests ef hún hefur ekki verið birt ákærða innan þess tíma. Slík sönnunarkrafa á ekki stoð í lögum nr. 19/1991, enda er þar byggt á því að leggja megi trúnað á dagsetningu skjals af hendi æðsta handhafa ákæruvaldsins og beri sá sönnunarbyrði, sem öðru heldur fram í tilteknu tilviki. Af hálfu ákærða J-kk-ef Á-kk-ef var því lýst yfir í málflutningi fyrir Hæstarétti að ekki væri dregið í efa réttmæti áðurgreindrar staðhæfingar setts ríkissaksóknara um útgáfu áfrýjunarstefnunnar og henni var ekki mótmælt af hálfu ákærða T-kk-ef. Að þessu virtu eru ekki efni til að vísa málinu að hluta frá Hæstarétti.

III.

Fyrir Hæstarétti er krafa ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef um frávísun málsins í heild frá héraðsdómi gagnvart þeim studd sömu rökum og frávísunarkrafa, sem þeir gerðu undir rekstri málsins í héraði. Til þeirrar kröfu tók Héraðsdómur Reykjavíkur afstöðu í fyrrnefndum úrskurði 30. júní 2006, en kröfunni varð ekki komið að í kærumáli, sem lauk með dómi Hæstaréttar 21. júlí sama ár, að því leyti, sem henni var hafnað í þeim úrskurði, sbr. i. lið 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991.

Ríkislögreglustjóri gaf sem fyrr segir út ákæru 1. júlí 2005 meðal annars á hendur ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf. Að því leyti, sem máli um þá ákæru var vísað frá héraðsdómi með dómi Hæstaréttar 10. október 2005, tók hún að miklu leyti til sömu sakarefna og ákæra setts ríkissaksóknara í þessu máli, sem í einstökum atriðum er þó frábrugðin þeirri fyrri, auk þess sem henni er jafnframt beint að ákærða J-kk-þgf G-kk-þgf, sem ekki var borinn sökum í fyrra málinu. Þegar fyrra málinu um þau sakarefni var vísað frá héraðsdómi ónýttist málatilbúnaður af hálfu ákæruvaldsins að því leyti, þar á meðal ákæran, sem málið var höfðað með. Kom því til kasta þess, sem með ákæruvald fór í þessu tilviki, að taka ákvörðun um málsókn án tillits til þess, sem áður hafði verið gert, þar á meðal um hverjar sakir yrðu bornar upp í einstökum atriðum í nýju máli, á hendur hverjum það yrði gert og til hvaða refsiákvæða ætluð brot yrðu heimfærð. Í lögum nr. 19/1991 eru engar skorður reistar við því að ákært sé á ný eftir að upphaflegu máli hefur verið vísað frá dómi. Engin efni eru til að líta svo á að ákvæði síðari málsliðar 1. mgr. 118. gr. laganna um sérstakan frest til að gefa út framhaldsákæru í máli taki til þessara aðstæðna, enda er regla um það efni sett til að koma eftir föngum í veg fyrir að meðferð máls, sem þegar er rekið fyrir héraðsdómi, tefjist með því að leitað sé úrlausnar um frekari sakarefni en greindi í upphaflegri ákæru. Að þessu öllu virtu eru ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi á grundvelli röksemda ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef, sem að þessu lúta.

Eins og áður greinir hóf ríkislögreglustjóri rannsókn á sakargiftum á hendur ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf í ágúst 2002. Ferli málsins upp frá því hefur í meginatriðum verið lýst hér að framan, en nærri þrjú ár liðu frá upphafi rannsóknar þar til ákæra var upphaflega gefin út á hendur þeim, tæplega sex mánuðir liðu frá því að máli samkvæmt þeirri ákæru var vísað frá héraðsdómi þar til þetta mál var höfðað með nýrri ákæru og nærri fimmtán mánuðir liðu frá þeim tíma þar til efnisdómur var felldur í héraði á þau sakarefni samkvæmt ákærunni, sem til þess voru hæf. Frá uppkvaðningu síðari héraðsdómsins liðu síðan rúmir tíu mánuðir þar til málið var munnlega flutt fyrir Hæstarétti. Á það verður að fallast með ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf að meginreglu 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1991 um hraða meðferð sakamáls hefur ekki verið fylgt sem skyldi, en þó öðru fremur varðandi þær tafir, sem urðu frá upphafi lögreglurannsóknar þar til ákæra í þessu máli var gefin út. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hafa tafir á meðferð sakamáls ekki valdið frávísun þess, heldur hefur verið til þeirra litið við efnisúrlausn máls, einkum varðandi ákvörðun viðurlaga. Í máli þessu er ekki tilefni til að víkja frá þeirri framkvæmd.

Í málatilbúnaði ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef varðandi kröfu um frávísun málsins frá héraðsdómi hafa verið gerðar margvíslegar athugasemdir við lögreglurannsókn í því, þar á meðal að þar hafi ekki verið tekið tillit til ýmissa athugasemda þeirra og ábendinga, aðferðum við skýrslutöku af sakborningum og vitnum og við aðrar rannsóknaraðgerðir hafi í mörgum atriðum verið áfátt, sakargiftir hafi ekki í öllum atriðum verið bornar undir þá, sem síðar sættu ákæru, og rannsókn hafi hvorki verið lokið né settur ríkissaksóknari lagt sjálfstætt mat á hana áður en hann gaf út ákæru í málinu. Um þessi atriði er í einu lagi til þess að líta að samkvæmt 77. gr. og 112. gr. laga nr. 19/1991 er það háð mati ákæranda hvort rannsókn lögreglu hafi náð því marki að unnt sé að taka ákvörðun um saksókn, en verði af henni skal leyst úr máli eftir þeim sönnunargögnum, sem færð eru fram við meðferð þess fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 48. gr. sömu laga. Við meðferð þessa máls fyrir dómi hafa ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf haft öll tök á að færa fram sönnunargögn og röksemdir varðandi atriði, sem þeir kunna að telja að lögregla hafi vanrækt að líta til, sakargiftir hafa verið kynntar þeim og þeir tekið til varna og við flutning málsins hefur þeim gefist kostur á að bera fram aðfinnslur um aðgerðir við lögreglurannsókn að því leyti, sem einhverju gæti varðað við úrlausn um efni málsins. Þegar þetta er virt er ekki ástæða til að vísa málinu frá héraðsdómi vegna þeirra atriða, sem áður er getið.

Samkvæmt framansögðu og með því að ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf hafa ekki að öðru leyti fært fram haldbær rök fyrir kröfu sinni um að málinu verði vísað frá héraðsdómi verður henni hafnað.

IV.

Í 2. til 9. lið ákæru, svo og 10. lið hennar að því leyti, sem honum hefur ekki verið vísað frá héraðsdómi, er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf borinn sökum um að hafa í starfi forstjóra Baugs hf. látið veita Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., Fjárfari ehf. og A, sem öll voru hluthafar í Baugi hf., lán af fjármunum félagsins í níu nánar tilgreindum tilvikum á tímabilinu frá 20. ágúst 1999 til 18. maí 2001, þar á meðal í fimm skipti í tengslum við aukningu eða kaup á hlutum í félaginu. Af hálfu ákæruvaldsins er þessi háttsemi talin varða ýmist við 1. mgr. eða 2. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög með áorðnum breytingum.

Í 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 er mælt fyrir um að hlutafélagi sé hvorki heimilt að veita hluthöfum, stjórnarmönnum eða framkvæmdastjórum félagsins eða móðurfélags þess lán né setja tryggingu fyrir þá. Í lokamálslið ákvæðisins er þó gerð sú undantekning að þessi fyrirmæli taki ekki til venjulegra viðskiptalána. Þá er í 2. mgr. 104. gr. kveðið á um að hlutafélag megi ekki veita lán til að standa straum af kaupum á hlutum í félaginu eða móðurfélagi þess eða leggja fram fé eða setja tryggingu í tengslum við slík kaup. Samkvæmt lokamálslið 2. mgr. gilda þessar reglur þó ekki um kaup starfsmanna félagsins eða tengds félags á hlutum. Í 2. tölulið 153. gr. segir að það varði sektum eða fangelsi allt að tveimur árum að brjóta vísvitandi meðal annars gegn ákvæðum laganna um „lán eða tryggingu til handa hluthöfum o.fl. (104. gr.)“.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjuðu dómum hefur ákærði J-kk-nf Á-kk-nf meðal annars borið fyrir sig að í framangreindum lagaákvæðum sé ekki mælt fyrir um refsiheimild, sem beitt verði á hendur einstökum manni, eða að minnsta kosti sé það ekki nógu skýrlega gert. Um þessa málsvörn verður að gæta að því að í lögum nr. 2/1995 er hvergi mælt fyrir um heimild til refsingar á hendur hlutafélagi, svo sem beinlínis hefði orðið að taka fram ef henni ætti að koma við, sbr. 19. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með síðari breytingum. Í fjölmörgum ákvæðum laga nr. 2/1995 er mælt fyrir um heimildir og skyldur hlutafélaga og bann við gerðum þeirra án þess að tekið sé sérstaklega fram að reglurnar varði menn í tiltekinni stöðu hjá félagi. Þetta á meðal annars við um ýmis önnur ákvæði en 104. gr. laganna, sem vísað er til í 2. tölulið 153. gr. þeirra. Augljóst er að þau ákvæði laganna fela í sér fyrirmæli um heimild eða skyldu þeirra manna, sem eru bærir til að ráðstafa hagsmunum hlutafélags, til nánar tiltekinna aðgerða og bann við því að þeir grípi til annarra tilgreindra aðgerða, enda gerir hlutafélag ekkert slíkt án atbeina einhvers manns. Getur að þessu virtu enginn skynsamlegur vafi leikið á um að ákvæði 1. og 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 hafi að geyma reglur um bann við þargreindri háttsemi starfsmanns hlutafélags að viðlagðri refsingu á hendur honum samkvæmt 2. tölulið 153. gr. laganna. Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf gegndi á þeim tíma, sem atvik í 2. til 10. lið ákæru gerðust, stöðu forstjóra Baugs hf., sem þá var almenningshlutafélag. Vegna reynslu sinnar af atvinnurekstri átti hann, á sama hátt og sérhver annar maður í samsvarandi aðstöðu, að geta séð fyrir að hann gæti bakað sér refsingu með ráðstöfunum í starfsemi félagsins, sem stönguðust á við 1. eða 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995, en jafnvel þótt hann teldi þetta orka tvímælis hefði mátt ætlast til að hann gengi þá úr skugga um það með því að leita leiðsagnar sérfræðings. Að þessu athuguðu getur ákærði J-kk-nf Á-kk-nf ekki með réttu borið því við að ákvæði 1. og 2. mgr. 104. gr. og 2. töluliðar 153. gr. laga nr. 2/1995 hafi ekki að geyma nægilega skýra refsiheimild, sem beita megi gagnvart honum verði þær sakir taldar sannaðar, sem hann er borinn í 2. til 10. lið ákæru, sbr. 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar.

V.

Í 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 er sem fyrr segir lagt bann við að hlutafélag veiti lán til hluthafa í því, stjórnarmanns eða framkvæmdastjóra. Með 2. mgr. sömu lagagreinar er hlutafélagi bannað að veita lán til að „fjármagna kaup“ á hlutum í því eða móðurfélagi þess, svo og að leggja fram fé eða setja tryggingu í tengslum við slík kaup, en þetta ákvæði er ekki bundið við þann tiltekna hóp, sem regla 1. mgr. nær til. Í hvorugu þessara ákvæða er skýrt út hvað átt sé þar við með orðinu lán.

Í máli ákæruvaldsins, sem beindist meðal annars að ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf og lokið var með áðurnefndum dómi Hæstaréttar 25. janúar 2007, reyndi við úrlausn um tiltekna liði ákæru á skýringu þessa sama orðs í 43. gr. þágildandi laga nr. 144/1994 um ársreikninga, en ákærði var þar borinn sökum um að hafa látið hjá líða að tilgreina í skýringum við ársreikninga Baugs hf. árin 1998 til 2001 tiltekna fjárhæð lána, sem félagið hafi veitt honum, Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., Fjárfari ehf. og A. Á hliðstæðan hátt og gert var í þeim dómi verður að gæta að því að á skýringu orðsins lán í 1. og 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 reynir hér eingöngu við úrlausn um hvort ákærði J-kk-nf Á-kk-nf hafi gerst sekur um refsiverða háttsemi, en af þeim sökum verður orðinu ekki gefið víðara inntak en leiðir af hljóðan þess. Jafnframt verður að gæta að því að í ákvæðum þessum er ekki rætt um að hlutafélagi sé bannað að eignast kröfu á hendur tilteknum mönnum eða stofna til inneignar hjá þeim, svo sem löggjafanum hefði verið í lófa lagið ef ætlunin hefði verið að gefa ákvæðunum slíkt inntak.

Að virtu framangreindu verður að beita þeirri skýringu að hlutafélag teljist hafa veitt lán í skilningi 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 ef það hefur greitt hluthafa í því, stjórnarmanni eða framkvæmdastjóra peningaupphæð eða ígildi hennar eða látið af hendi til einhvers þeirra önnur fjárhagsleg verðmæti með áskilnaði um endurgreiðslu peningaupphæðarinnar eða ígildis hennar eða skil á verðmætunum. Má leggja að jöfnu við þetta ef hlutafélag hefur með sama áskilnaði greitt peningaupphæð eða ígildi hennar til þriðja manns eða afhent honum önnur fjárhagsleg verðmæti til að efna skyldu, sem hvílt hefur gagnvart honum á hluthafa, stjórnarmanni eða framkvæmdastjóra í félaginu, en með því má líta svo á að lán hafi verið veitt þeim, sem greiðsla eða afhending var til hagsbóta fyrir.

Við skýringu á ákvæði 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 verður að gæta að því að þar er, á sama hátt og í 1. mgr. sömu lagagreinar, lagt bann við því að hlutafélag veiti lán. Ákvæðin tvö eru þó frábrugðin sérstaklega að því leyti annars vegar að í 1. og 2. málslið 2. mgr. er ekki fjallað um lán til tiltekinna aðila, gagnstætt 1. mgr., sem snýr að lánveitingu til hluthafa, stjórnarmanna og framkvæmdastjóra hlutafélags, og hins vegar að í 2. mgr. er fjallað um lán í ákveðnum tilgangi, nánar tiltekið til að fjármagna kaup á hlutum í félaginu, svo og að leggja fram fé eða setja tryggingu í tengslum við slík kaup, en gagnstætt þessu má einu gilda samkvæmt 1. mgr. í hvaða tilgangi lán er veitt, ef frá eru talin venjuleg viðskiptalán, sem lokamálsliður þeirrar málsgreinar tekur til. Af þessu verður ekki annað ályktað en að merking orðsins lán sé sú sama í báðum þessum málsgreinum, enda hlyti löggjafinn að öðrum kosti að hafa gert mun á orðalagi ákvæðanna að þessu leyti ef ætlunin hefði verið önnur, en ekki verður séð að nokkurs staðar sé að slíku vikið í lögskýringargögnum. Auk þessa verður að gæta að því að fyrirmæli 2. og 3. málsliðar 2. mgr. gefa ekki sjálfstætt tilefni til að álykta að bann við veitingu láns samkvæmt þeirri málsgrein geti einnig náð til þess að hlutafélag eftirláti hluthafa að efna áskrift að hlutafé með öðru en staðgreiðslu peninga við afhendingu hlutabréfs. Til þeirra atriða taka á hinn bóginn ákvæði 1. töluliðar 1. mgr. 5. gr., 2. mgr. 16. gr., 1. mgr. 37. gr. og 2. mgr. 41. gr. laga nr. 2/1995, þar sem heimilað er að víkja frá meginreglu um staðgreiðslu hlutafjár með nánar tilteknum skilyrðum, þar á meðal að stoð sé fyrir því í samþykktum félagsins eða ákvörðun hluthafafundar, en brot á þessum reglum um greiðslu hlutafjár varðar refsingu samkvæmt 2. tölulið 153. gr. laganna. Að þessu virtu, svo og því, sem áður er getið, að hér reynir á skýringu 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 við úrlausn refsimáls, verður að líta svo á að hlutafélag teljist hafa veitt lán í merkingu ákvæðisins ef það hefur greitt öðrum peningaupphæð eða ígildi hennar eða látið af hendi önnur fjárhagsleg verðmæti með áskilnaði um endurgreiðslu peningaupphæðarinnar eða ígildis hennar eða skil á verðmætunum, í því skyni að standa straum af efndum á áskrift að hlutum í félaginu eða kaupum á þeim, auk þess sem félagi er bannað að láta af hendi önnur fjárframlög eða veita tryggingar í tengslum við slík viðskipti.

VI.

Að gættu því, sem greinir í V. kafla hér að framan, verður nú lagt mat á það hvort einstakar ráðstafanir, sem um ræðir í 2. til 10. lið ákæru, hafi verið andstæðar 1. eða 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995.

2. liður ákæru: Í þessum lið er ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf gefið að sök að hafa brotið gegn 2. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa 20. ágúst 1999 látið Baug hf. veita Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf. lán að fjárhæð 100.000.000 krónur til að efna áskrift að hlutum, sem þetta einkahlutafélag hafi skráð sig fyrir við hlutafjárútboð í Baugi hf. Samkvæmt gögnum málsins varðandi þennan lið ákærunnar var stjórn Baugs hf. heimilað á aðalfundi félagsins 8. apríl 1999 að auka hlutafé í því um allt að 40.000.000 krónur að nafnverði. Stjórnin ákvað á fundi 1. júní 1999 að neyta þessarar heimildar og bauð hlutaféð út á tímabilinu frá 15. júní til 5. júlí sama ár á genginu 9,95. Meðal þeirra, sem skrifuðu sig þar fyrir hlutum, var Fjárfestingafélagið Gaumur ehf., sem leitaði eftir nýjum hlut að nafnverði 10.000.000 krónur. Í málinu eru ekki gögn um nánari skilmála í útboði þessu, en Íslandsbanki hf. mun hafa annast innheimtu hlutafjárins. Baugur hf. greiddi bankanum með millifærslu af tékkareikningi félagsins 100.000.000 krónur 20. ágúst 1999 og var þá búið til á skrifstofu þess bókhaldsfylgiskjal með fyrirsögninni „staðfesting á lánveitingu“, þar sem tiltekið var að þetta væri „greiðsla til Íslandsbanka v/hlutafjárútboðs fyrir Gaum hf.“ Í bókhaldi Baugs hf. var fjárhæðin færð félaginu til eignar á viðskiptamannareikningi Fjárfestingafélagsins Gaums ehf.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 hefur ákærði J-kk-nf Á-kk-nf borið því við að greiðslan, sem hér um ræðir, hafi tengst viðskiptum milli Baugs hf. og NRP ehf., sem hafi snúið að öflun sérleyfis handa fyrrnefnda félaginu til að reka hér á landi verslanir undir merkjum enska félagsins Debenhams Plc. Til að tryggja Baugi hf. það sérleyfi hafi verið samið um að rétthafinn að því, NRP ehf., fengi að kaupa hlut í Baugi hf. að nafnverði 10.000.000 krónur á genginu 9. Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. hafi orðið milliliður í þeim viðskiptum með því að Baugur hf. hafi greitt í þágu félagsins fyrir hlutabréf sem þessu svaraði. Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. hafi síðan gert skriflegan samning við NRP ehf. 15. nóvember 1999 um sölu á þessum hlutabréfum fyrir 90.000.000 krónur. Söluverðið hafi ekki verið greitt Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., heldur Baugi hf. í þrennu lagi á tímabilinu frá 28. október 1999 til 28. júní 2000. Fyrir liggur að þessar greiðslur frá NRP ehf. voru færðar í bókhaldi Baugs hf. sömu daga til lækkunar á skuld á viðskiptamannareikningi Fjárfestingafélagsins Gaums ehf., auk þess sem þar voru færðar í sama skyni 10.000.000 krónur 31. desember 1999 sem greiðsla Baugs hf. fyrir áðurnefnt sérleyfi.

Þótt framangreindar skýringar ákærða eigi sér nokkra stoð í gögnum málsins breyta þær engu um það meginatriði að Baugur hf. greiddi Íslandsbanka hf. 100.000.000 krónur 20. ágúst 1999 til að efna skuldbindingu, sem Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. hafði áður tekið á sig í útboði á nýju hlutafé í Baugi hf. Með þessu lét Baugur hf. af hendi peningaupphæð að láni til að fjármagna kaup á hlutum í félaginu í skilningi 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995, en bann er þar lagt við ráðstöfun sem þessari án tillits til þess hvort sérstakar ástæður búi að baki henni eða hlutafélag kunni að njóta hags af henni.

3. liður ákæru: Ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf er þar gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa 11. október 1999 látið Baug hf. veita Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., sem þá hafi verið hluthafi í Baugi hf., lán að fjárhæð 4.500.000 krónur. Af gögnum málsins verður ráðið að Baugur hf. hafi millifært þá fjárhæð fyrrgreindan dag af tékkareikningi sínum inn á bankareikning í eigu Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. Á grundvelli skjals með fyrirsögninni „staðfesting á lánveitingu“ var greiðsla þessi færð samdægurs í bókhaldi Baugs hf. sem inneign félagsins á viðskiptamannareikningi Fjárfestingafélagsins Gaums ehf.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 hefur ákærði lýst því að þessi greiðsla hafi verið innt af hendi vegna sameiginlegra kaupa félaganna tveggja á fasteign að Viðarhöfða 6 í Reykjavík, en tveir aðrir þáverandi forráðamenn Baugs hf. báru jafnframt fyrir héraðsdómi um ráðagerðir um þau kaup. Fyrir liggur að Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. gerði samning um kaup á fasteigninni 8. júlí 1999 fyrir 27.000.000 krónur. Af þeirri fjárhæð átti félagið að greiða 4.500.000 krónur við undirritun samningsins og 4.177.048 krónur við útgáfu afsals 7. október sama ár, en eftirstöðvar kaupverðsins skyldu greiddar með því að félagið tæki að sér veðskuldir, sem hvíldu á eigninni. Óumdeilt er að engar frekari ráðstafanir voru gerðar til að Baugur hf. eignaðist hlut í fasteigninni, sem enn mun vera í eigu Fjárfestingafélagsins Gaums ehf., en því hefur verið borið við að fyrrnefnda félagið hafi allt að einu haft not af hluta eignarinnar án endurgjalds. Þau atvik, þótt sönnuð væru, fengju engu breytt um það að Baugur hf. lét af hendi í peningum 4.500.000 krónur til Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. 11. október 1999 og liggur ekkert fyrir til stuðnings öðru en að það hafi verið gert með áskilnaði um endurgreiðslu þeirrar fjárhæðar. Þessi ráðstöfun verður þannig að skoðast sem lán í skilningi 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995, en engar forsendur eru til að líta á hana sem venjulegt viðskiptalán í skilningi lokamálsliðar þess ákvæðis.

4. liður ákæru: Í honum er ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa 3. desember 1999 látið Baug hf. veita Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., sem þá hafi verið hluthafi í Baugi hf., lán að fjárhæð 8.000.000 krónur. Af gögnum, sem snúa að þessum lið í ákæru, verður séð að Baugur hf. greiddi fjárhæðina áðurgreindan dag með millifærslu af tékkareikningi sínum til Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis á grundvelli reiknings frá honum, sem gefinn var út á hendur Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf. 2. desember 1999, og var greiðslan færð daginn eftir í bókhaldi Baugs hf. sem inneign félagsins á viðskiptamannareikningi Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. Í reikningnum frá Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis kom fram að hann væri fyrir greiðslu samkvæmt samningi 12. mars 1999 með gjalddaga 1. desember sama ár. Í málinu liggur fyrir samningur frá þeim degi, sem undirritaður var af hálfu Baugs hf., Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. og Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis, um kaup fjárfestingafélagsins á helmingshlut sparisjóðsins í Viðskiptatrausti hf. fyrir 8.000.000 krónur, en tekið var þar fram að það félag væri í eigu Baugs hf. að öðru leyti. Þá liggur fyrir að í bókhaldi Baugs hf. var gerð færsla 30. júní 2000 um kaup félagsins á hlutabréfum í Viðskiptatrausti hf. af Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf. fyrir 16.000.000 krónur, svo og um lækkun á skuld þess síðastnefnda á viðskiptamannareikningi um sömu fjárhæð.

Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 hafa ákærði J-kk-nf Á-kk-nf og nafngreind vitni skýrt svo frá að Viðskiptatraust hf. hafi á sínum tíma verið stofnað af Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis og Bónus sf. og verið í eigu þeirra að jöfnu. Við stofnun Baugs hf. hafi heildareignir þessa sameignarfélags verið færðar ýmist til hlutafélagsins eða Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. Þegar það var gert hafi eignarhluturinn í Viðskiptatrausti hf. verið færður fyrir mistök til fjárfestingafélagsins í stað Baugs hf., en starfsemi Viðskiptatrausts hf. hafi snúið að verslunarrekstri, sem Baugur hf. tók við af Bónus sf. Þessi mistök hafi ekki komið í ljós fyrr en í tengslum við kaup á eignarhluta sparisjóðsins í Viðskiptatrausti hf. og hafi Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. því komið þar fram sem kaupandi, en mistökin hafi svo verið leiðrétt með áðurgreindum hætti á árinu 2000. Þótt skýringarnar á viðskiptunum, sem hér um ræðir, séu ekki í öllum atriðum nærtækar er þess að gæta að í málinu liggja ekki fyrir svo að séð verði gögn um stofnun Viðskiptatrausts hf., hlutaskrá í félaginu við gerð áðurnefnds samnings 12. mars 1999, ráðstöfun á eignum Bónus sf. til Baugs hf. og Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. eða færslu á eignarhlut í Viðskiptatrausti hf. í bókhaldi þessara félaga á þeim tímabilum, sem hér skipta máli. Að því virtu verður að fallast á með héraðsdómi að ekki liggi nægilega fyrir að greiðsla Baugs hf. til Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis á 8.000.000 krónum 3. desember 1999 hafi í reynd verið lán til Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. í skilningi 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995.

5., 8. og 9. liður ákæru: Í fyrstnefnda liðnum er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf borinn sökum um að hafa brotið gegn 2. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa 13. febrúar 2001 látið Baug hf. veita Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf. lán að fjárhæð 50.529.987 krónur til að fjármagna kaup á hlutum í Baugi hf. Ákærði er sakaður um sams konar brot í 8. og 9. lið ákæru með því að hafa látið Baug hf. veita lán í sama skyni áðurgreindan dag til annars vegar Fjárfars ehf. að fjárhæð 85.758.591 króna og hins vegar A að fjárhæð 3.786.727 krónur.

Samkvæmt gögnum málsins, sem snúa að þessum þremur liðum í ákæru, samþykkti hluthafafundur í Baugi hf. 9. október 2000 að hækka hlutafé í félaginu um 110.000.000 krónur að nafnverði. Ákveðið var að hluthafar fengju tiltekinn frest til að neyta forkaupsréttar að nýjum hlutum á genginu 11,6 og skyldi greitt fyrir þá innan fjögurra vikna frá ákvörðun um hækkun hlutafjárins. Hlutafjárútboð á þessum grunni, sem Íslandsbanki-FBA hf. annaðist, stóð yfir frá 18. til 22. desember 2000 og fengust áskrifendur að nýju hlutunum, en þeim var veittur frestur til að standa skil á hlutafénu til 8. janúar 2001. Meðal þeirra, sem skrifuðu sig þar fyrir nýjum hlutum, voru Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. með hluti að andvirði 401.958.780 krónur, Fjárfar ehf. að andvirði 85.758.591 króna og A að andvirði 3.786.727 krónur. Íslandsbanki-FBA hf. mun hafa fengið greiddar samtals 351.428.793 krónur af hlutafénu, sem Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. hafði skrifað sig fyrir, en ekkert af hlutafjáráskrift Fjárfars ehf. eða A. Að fenginni skilagrein frá bankanum vegna hlutafjárútboðsins voru gerðar færslur í bókhaldi Baugs hf. 13. febrúar 2001, þar sem andvirði ógreiddra hluta samkvæmt áskrift Fjárfestingafélagsins Gaums ehf., Fjárfars ehf. og A var flutt af reikningslið, sem virðist hafa verið ætlaður fyrir óinnheimt hlutafé, yfir á viðskiptamannareikninga þeirra þriggja.

Af hálfu ákæruvaldsins er litið svo á að með síðastgreindum ráðstöfunum hafi umræddum þremur hluthöfum í Baugi hf. verið veitt lán, sem 5., 8. og 9. liður ákæru taka til. Um það er til þess að líta að samkvæmt fyrrnefndu ákvæði 1. mgr. 37. gr. laga nr. 2/1995 eru skorður settar við því að efna áskrift við hlutafjáraukningu með öðru en staðgreiðslu peninga, en þá fyrst má afhenda hlutabréf, sbr. 2. mgr. 27. gr. laganna. Eins og málið liggur fyrir verður ekki annað séð en að ráðstafanirnar, sem 5., 8. og 9. liður ákæru snúa að, hafi verið í andstöðu við þessi lagaákvæði, en millifærsla í bókhaldi Baugs hf. á kröfuréttindum á hendur Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., Fjárfari ehf. og A af reikningslið fyrir ógreitt hlutafé yfir á viðskiptamannareikninga þeirra þriggja var til þess fallin að draga dul á að ekki hafi verið staðin rétt skil á hlutafénu. Þetta fær því á hinn bóginn ekki breytt að Baugur hf. lét ekki með framangreindum ráðstöfunum af hendi til annarra peningaupphæð, ígildi hennar eða önnur fjárverðmæti með áskilnaði um endurgreiðslu fjárhæðarinnar eða skil á verðmætunum. Þessum þremur hluthöfum var því hvorki veitt lán í áðurnefndum skilningi 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 til að standa skil á hlutafé sínu né lagði Baugur hf. á annan hátt fram fé í þeirra þágu í því skyni. Ráðstafanirnar, sem sakargiftir í 5., 8. og 9. lið ákæru varða, voru því ekki andstæðar síðastnefndu lagaákvæði, en ákærði er ekki borinn sökum um að hafa brotið með þeim gegn reglum laga nr. 2/1995 um greiðslu hlutafjár eða afhendingu hlutabréfa, þannig að refsing liggi við samkvæmt 2. tölulið 153. gr. laganna.

6. liður ákæru: Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf er þar sakaður um að hafa brotið gegn 1. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa 18. maí 2001 látið Baug hf. veita Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., sem þá hafi verið hluthafi í félaginu, lán að fjárhæð 100.000.000 krónur. Í gögnum varðandi þennan lið ákærunnar kemur fram að Baugur hf. hafi fyrrgreindan dag millifært 100.000.000 krónur af tékkareikningi sínum inn á bankareikning Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. Á grundvelli bókhaldsfylgiskjals með fyrirsögninni „staðfesting á lánveitingu“, sem gert var á skrifstofu Baugs hf., var þessi fjárhæð færð félaginu til eignar á viðskiptamannareikningi Fjárfestingafélagsins Gaums ehf., en tekið var fram í skjalinu að síðarnefnda félagið ætti 15. júní 2001 að standa skil á fjárhæðinni ásamt vöxtum og svokölluðu álagi samtals að fjárhæð 1.544.444 krónur. Eftir gögnum málsins var það ekki gert.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 mun Baugur hf. hafa í maí 2001 fengið 100.000.000 krónur að láni hjá Straumi fjárfestingabanka hf. í tengslum við ráðagerðir um kaup á hlut í nafngreindri erlendri veitingahúsakeðju, en ákærði J-kk-nf Á-kk-nf hefur borið að féð hafi verið látið ganga áfram til Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. til að láta það taka á sig áhættu af þessum viðskiptum í þágu Baugs hf. Því er einnig haldið fram og að nokkru stutt framlögðum gögnum að Fjárfestingafélagið Gaumur ehf. hafi lagt af mörkum talsvert meira fé til þátttöku í þessu verkefni, en síðan orðið að afskrifa stóran hluta fjárframlagsins og selt loks Baugi hf. hlut sinn í veitingahúsakeðjunni í febrúar 2004 fyrir 65.900.000 krónur. Þessi atvik geta þó engu breytt um að Baugur hf. lét af hendi 18. maí 2001 til hluthafa í félaginu fyrrgreinda peningaupphæð og bendir ekkert til annars en að það hafi verið gert með áskilnaði um endurgreiðslu fjárhæðarinnar. Tilgangur þessarar ráðstöfunar getur ekki skipt hér máli, enda fer fjarri að hún geti talist venjulegt viðskiptalán í merkingu 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995. Að þessu virtu verður að skoða þetta sem lán, sem bannað var að veita samkvæmt því lagaákvæði.

7. liður ákæru: Með honum er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf borinn sökum um að hafa brotið gegn 2. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa 16. maí 2000 látið Baug hf. veita Fjárfari ehf., sem þá hafi verið hluthafi í félaginu, lán að fjárhæð 64.500.000 krónur til að fjármagna kaup á hlutabréfum í Baugi hf. að nafnverði 5.000.000 krónur.

Meðal gagna, sem varða þennan ákærulið, er samningur 16. maí 2000 milli Fjárfars ehf. og Baugs hf. um kaup fyrrnefnda félagsins á hlutabréfum í því síðarnefnda fyrir áðurgreinda fjárhæð, sem greiða átti 2. júní 2000, en óumdeilt er að sú skuldbinding var ekki efnd af kaupandanum. Af gögnum um færslu þessara viðskipta í bókhaldi Baugs hf. verður ráðið að félagið hafi með þessu selt eigið hlutafé að bókfærðu andvirði 41.500.000 krónur, en söluverðið, 64.500.000 krónur, var fært sem inneign Baugs hf. á viðskiptamannareikningi Fjárfars ehf. Með þessari ráðstöfun lét Baugur hf. hvorki af hendi peningaupphæð með áskilnaði um endurgreiðslu hennar né önnur fjárverðmæti með áskilnaði um skil á þeim, heldur seldi félagið eign sína gegn greiðslufresti á kaupverði. Slík ráðstöfun telst ekki lán í áðurgreindri merkingu 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995.

10. liður ákæru: Að því leyti, sem þessum lið hefur ekki á fyrri stigum verið vísað frá héraðsdómi, er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf sakaður þar um að hafa brotið gegn 1. mgr. 104. gr., sbr. 2. tölulið 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa látið Baug hf. lána Fjárfari ehf. 50.000.000 krónur, sem færðar hafi verið 30. júní 2000 í bókhaldi Baugs hf. sem inneign félagsins á viðskiptamannareikningi Fjárfars ehf., en á þeim tíma hafi síðastnefnt félag verið hluthafi í Baugi hf.

Í gögnum, sem snúa að þessum lið í ákæru, er meðal annars samningur milli Baugs hf. og Fjárfars ehf. 16. júní 2000, þar sem síðarnefnda félagið keypti af því fyrrnefnda hlutabréf í Baugi.net ehf. að nafnverði 2.500.000 krónur fyrir 50.000.000 krónur. Kaupverðið átti að greiða 15. september 2000 og Fjárfar ehf. um leið að öðlast „full réttindi sem hluthafi“ í Baugi.net ehf., en fyrir liggur að ráðstöfun þessi var færð í bókhaldi Baugs hf. á þann hátt, sem lýst er í ákæru og áður er getið. Ekki varð af greiðslu kaupverðsins og voru viðskipti þessi bakfærð í bókhaldi Baugs hf. 21. febrúar 2002. Með þeirri ráðstöfun, sem hér hefur verið lýst, lét Baugur hf. hvorki af hendi peningaupphæð með áskilnaði um endurgreiðslu hennar né önnur fjárverðmæti með áskilnaði um skil á þeim, heldur seldi félagið hlut sinn í öðru félagi gegn greiðslufresti á kaupverði. Slík ráðstöfun telst ekki lán í áðurgreindri merkingu 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995.

Af þeim ástæðum, sem nú hafa verið greindar, verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms frá 28. júní 2007 um sýknu ákærða J-kk-ef Á-kk-ef af þeim sökum, sem bornar eru á hann í 4., 5., 7., 8. og 9. lið ákæru, svo og í varakröfu við 10. lið hennar.

VII.

Hér að framan hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að þær ráðstafanir í starfsemi Baugs hf., sem um ræðir í 2., 3. og 6. lið ákæru, hafi verið óheimilar samkvæmt 2. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 að því er varðar fyrstnefnda liðinn, en samkvæmt 1. mgr. sömu lagagreinar í hinum tilvikunum tveimur. Þótt ákærði J-kk-nf Á-kk-nf hafi verið forstjóri Baugs hf. þegar þessar ráðstafanir voru gerðar ber hann ekki sjálfkrafa út af þeirri stöðu sinni refsiábyrgð á þeim vegna ákvæða 68. gr. laga nr. 2/1995, enda er slík ábyrgð háð því skilyrði samkvæmt 2. tölulið 153. gr. þeirra að sá, sem sóttur er til sakar fyrir þær, hafi með þeim brotið vísvitandi gegn 104. gr. laganna. Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf hefur neitað sök samkvæmt þessum ákæruliðum. Í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 var hvorki tekin afstaða til þess hvort sannaður hafi verið sá þáttur í sakargiftum á hendur ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf í þessum liðum ákæru að hann hafi látið veita þau lán, sem þar er lýst, né hvort sýnt hafi verið fram á að huglægum refsiskilyrðum 2. töluliðar 153. gr. laga nr. 2/1995 væri fullnægt, enda var ákærði sýknaður að þessu leyti í héraði þegar með þeim rökum að í því ákvæði og 104. gr. sömu laga væri ekki að finna nægilega skýra refsiheimild. Samkvæmt áðursögðu er ekki fallist á þau rök og getur niðurstaða héraðsdóms um sýknu ákærða J-kk-ef Á-kk-ef af sakargiftum samkvæmt 2., 3. og 6. lið ákæru því ekki staðist á þeim grunni. Eftir meginreglu sakamálaréttarfars um milliliðalausa meðferð máls, sem býr meðal annars að baki 48. gr. og 4. mgr. og 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991, getur Hæstiréttur ekki lagt mat á sönnun fyrir sök ákærða, sem héraðsdómur hefur enga afstöðu tekið til, enda er markmið áfrýjunar um efni máls að leita endurskoðunar á niðurstöðum héraðsdóms, sbr. 147. gr. sömu laga.

Til þess verður á hinn bóginn að líta að samkvæmt upphafsorðum 153. gr. laga nr. 2/1995 varða brot gegn 104. gr. þeirra, sem ákærði J-kk-nf Á-kk-nf er borinn sökum um, sektum eða fangelsi allt að tveimur árum. Lánið, sem Baugur hf. veitti og um ræðir í 2. lið ákæru, var að fullu greitt meira en tveimur árum áður en lögregla hóf rannsókn þessa máls, en ekki liggur annað fyrir en að lánsfé, sem 3. og 6. liður ákæru varða, hafi verið endurgreitt um þær mundir, sem rannsókn fór í hönd. Verður við það að miða að tjón hafi ekki hlotist af þeim ráðstöfunum, sem hér um ræðir, og hefur enginn svo að séð verði borið fram kæru eða einkaréttarlega kröfu vegna þessarar háttsemi. Þessu til viðbótar verður ekki horft fram hjá því að af hálfu ákæruvaldsins hefur ekki verið hnekkt áðurgreindum skýringum ákærða varðandi þessa þrjá liði ákærunnar að því leyti, sem í þeim felst að hann hafi ekki sjálfur notið ávinnings af þessum ráðstöfunum. Að því virtu verður að leggja til grundvallar að refsing, sem unnið væri til með þessum ætluðu brotum, þótt ákærði J-kk-nf Á-kk-nf yrði sakfelldur fyrir þau öll, færi ekki fram úr sektum. Þegar svo stendur á fyrnist sök á tveimur árum, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga. Lán, sem 2. og 3. liður ákæru varða, voru veitt 20. ágúst og 11. október 1999 og voru því liðin meira en tvö ár frá þeim tíma þegar lögreglurannsókn hófst í ágúst 2002. Lán, sem 6. liður ákæru snýr að, var veitt 18. maí 2001. Ekki verður annað séð af gögnum málsins en að spurning varðandi þá ráðstöfun hafi fyrst verið borin upp við ákærða J-kk-þf Á-kk-þf við skýrslutöku hjá lögreglu 11. apríl 2003, þar sem tugir annarra ráðstafana voru jafnframt tilefni fyrirspurna, en síðan ekki aftur fyrr en við skýrslutöku 9. apríl 2005, þar sem nánar var um þetta spurt og sakir þá fyrst bornar beinlínis á hann um að hafa gerst sekur um refsivert brot með þessari ráðstöfun. Samkvæmt 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga, sbr. og 2. málslið 5. mgr. sömu lagagreinar, verður að miða við að fyrningarfrestur sakar vegna þessa ætlaða brots hafi ekki verið rofinn fyrr en 9. apríl 2005, en þá voru liðin meira en tvö ár frá því að lán þetta var veitt. Að þessu virtu getur ekki staðist áskilnað 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar um réttláta meðferð sakamáls innan hæfilegs tíma að ómerkja niðurstöðu um 2., 3. og 6. lið ákæru í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007, svo sem ella hefði orðið að gera, til þess eins að fá leyst úr um sönnun sakargifta í þeim á hendur ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf og sýkna hann síðan að því búnu vegna fyrningar saka ef sannaðar væru. Af þessum ástæðum verður að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um sýknu ákærða af sakargiftum í þessum liðum ákæru.

VIII.

Í 11. til 17. lið ákæru eru ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf gefin að sök meiri háttar bókhaldsbrot með því að hafa í sjö nánar tilgreindum tilvikum látið rangfæra bókhald Baugs hf. Í 15. lið ákæru er ákærði J-kk-nf G-kk-nf sakaður um að hafa veitt öðrum ákærðu aðstoð í slíku broti og stuðlað að því. Auk þessa er ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf gefin að sök í 11. til 16. lið ákærunnar rangfærsla skjala og brot gegn hlutafélagalögum með því að hafa látið senda frá Baugi hf. nánar tilteknar opinberar tilkynningar til Verðbréfaþings Íslands, sem hafi haft að geyma upplýsingar um hag félagsins, en þær hafi verið reistar á reikningsskilum, sem hafi verið rangfærð með fyrrgreindri háttsemi.

Eins og áður hefur komið fram voru ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf báðir sýknaðir með hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 af sökum í 11., 12. og 13. lið ákærunnar. Ákærði T-kk-nf var á hinn bóginn sakfelldur samkvæmt 14., 16. og 17. lið ákærunnar en ákærði J-kk-nf Á-kk-nf sýknaður af sökum þar. Þeir voru báðir sakfelldir fyrir brot, sem borin voru á þá í 15. lið. Með héraðsdóminum 28. júní 2007 var ákærði J-kk-nf G-kk-nf jafnframt sakfelldur fyrir brot, sem honum var gefið að sök í síðastnefndum lið ákærunnar. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist að ákvæði héraðsdómanna um sakfellingu ákærðu verði staðfest, en jafnframt verði ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf sakfelldir fyrir brot samkvæmt öllum þessum liðum ákærunnar, sem þeir voru dæmdir sýknir af í héraði.

Um síðastnefnda þáttinn í kröfugerð fyrir Hæstarétti hefur af hálfu ákæruvaldsins verið vísað til þess að fjölmörg skjöl, sem lögð hafi verið fram í málinu, sýni að þess mati án vafa fram á sök ákærðu, en þau gögn fái að auki stuðning í munnlegum skýrslum, sem vitni hafi gefið fyrir héraðsdómi. Úrslit málsins hljóti einkum að ráðast af heildarmati á sönnunargildi skjala, sem fái stoð í framburði vitna, en af þessum sökum sé Hæstarétti fært að endurskoða sönnunarmat héraðsdóms í heild. Fyrir Hæstarétti hafa af hálfu ákæruvaldsins verið gerðar með nokkrum rétti athugasemdir við að ekki sé greint í hinum áfrýjuðu dómum svo að teljandi sé frá skjölum, sem lögð hafa verið fram í málinu, eða framburði vitna fyrir héraðsdómi, en þessi gögn málsins eru gífurleg að umfangi. Þetta breytir því ekki að héraðsdómur hefur í hinum áfrýjuðu dómum tekið nægilega skýra afstöðu til þess hvað hann telji sannað í málinu varðandi 11. til 17. lið ákæru, en óhjákvæmilegt er að líta svo á að við mat á þessu hafi dómendur ekki aðeins litið til þeirra gagna, sem sérstaklega er vísað til í dómunum, heldur einnig gætt að vægi annarra sönnunargagna, bæði skjala og munnlegs framburðar. Til þess verður einnig að líta að munnlegar skýrslur ákærðu og vitna fyrir héraðsdómi snerust að talsverðu leyti um skjöl, sem sakflytjendur lögðu fyrir skýrslugjafa. Það, sem þannig kom fram við munnlega sönnunarfærslu í héraði, getur ekki annað en að hafa sett mark sitt á mat á sönnunargildi skjalanna og efni þeirra hlýtur um leið að hafa skipt máli við mat dómsins á sönnunargildi munnlegs framburðar vitna, sem tjáðu sig um þau. Að þessu virtu er engin leið að gera hér þann mun á sönnun á grundvelli framlagðra skjala annars vegar og munnlegra skýrslna hins vegar, sem áðurgreindar röksemdir af hálfu ákæruvaldsins um heimildir Hæstaréttar til að endurskoða sönnunarmat héraðsdóms eru reistar á. Verður því við úrlausn málsins svo sem endranær að beita ákvæði 4. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 og eftir atvikum 5. mgr. sömu lagagreinar með tilliti til þess.

IX.

Að því virtu, sem segir í VIII. kafla hér að framan, verða nú teknar til úrlausnar sakir á hendur ákærðu í 11. til 17. lið ákærunnar.

11. liður ákæru: Þar er ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf gefið að sök að hafa látið rangfæra bókhald Baugs hf., látið búa til gögn, sem ekki áttu stoð í viðskiptum við aðra, og hagað bókhaldinu þannig að það gæfi ranga mynd af viðskiptum og notkun fjármuna þegar ákærði T-kk-nf, með vitund og vilja ákærða J-kk-ef Á-kk-ef, hafi látið færa félaginu til tekna 25.000.000 krónur 30. apríl 2000 á reikningslið fyrir svokallaðar aðrar fjármunatekjur og sömu fjárhæð til eignar á viðskiptamannareikningi Kaupþings hf. Þá er ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf jafnframt gefið að sök að hafa látið senda frá Baugi hf. opinberar tilkynningar til Verðbréfaþings Íslands 28. ágúst 2000 og 19. mars 2001, sem honum hafi verið ljóst að væru rangar vegna framangreindra bókhaldsfærslna, og skýrt með því vísvitandi og í blekkingarskyni rangt frá högum félagsins þannig að áhrif gæti haft á sölu eða söluverð hluta í því.

Samkvæmt gögnum málsins varðandi þennan lið ákærunnar voru færslur gerðar í bókhaldi Baugs hf. eins og að framan er lýst, en það var gert á grundvelli fylgiskjals, sem fjármálastjóri félagsins staðfesti í vitnaskýrslu fyrir héraðsdómi að hafa ritað með eigin hendi. Meginmál bókhaldsfylgiskjalsins var svohljóðandi: „Tekjur Baugs v/ábyrgðar á hlutabréfum í UVS. Heildartekjur 50 mills. 25 tekjufært í apríl samkv. TJ.“ Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 er greint frá því hvernig ákærði T-kk-nf skýrði fyrir dómi atvik að baki þessari bókhaldsfærslu, en hann bar því við að hafa í samtali við fjármálastjórann getið þess í flýti að Baugur hf. hafi keypt hlutabréf í Urði Verðandi Skuld hf., sem færa ætti á vörslureikning hjá Kaupþingi hf. í Luxembourg. Jafnframt hafi hann sagt að færa ætti upp verðgildi eigin hlutabréfa Baugs hf., sem einnig hafi verið þar í vörslu, um 25.000.000 krónur vegna hækkunar á markaðsverði. Texti bókhaldsfylgiskjalsins hafi orðið á framangreindan veg vegna misskilnings fjármálastjórans, en efnislega hafi færslurnar í bókhaldinu þó allt að einu verið réttar.

Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að með framburði ákærða T-kk-ef og vitna væri sannað að fyrrgreint bókhaldsfylgiskjal væri efnislega rangt, en ekki væri útilokað að skýringar hans um misskilning að baki því væru réttar. Þá taldi héraðsdómur, sem meðal annars var skipuðum sérfróðum manni um reikningshald, að ekki yrði byggt á því í málinu að færsla um hækkun á andvirði eigin hluta Baugs hf. um 25.000.000 krónur hafi verið óheimil. Samkvæmt þessu þóttu sakir á hendur ákærðu í þessum lið ákærunnar ósannaðar. Hvorki eru efni til að hreyfa við þessu mati héraðsdóms á sönnunargögnum í málinu né skýringu hans á ákvæðum áðurgildandi laga nr. 144/1994 og stjórnvaldsfyrirmælum, sem að þessu snúa. Verður niðurstaða héraðsdóms því staðfest um sýknu ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef af sakargiftum í þessum lið ákærunnar.

12. liður ákæru: Ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf eru hér bornir sökum um að hafa látið rangfæra bókhald Baugs hf. og hagað því með þeim hætti að það gæfi ranga mynd af viðskiptum og notkun fjármuna þegar ákærði T-kk-nf, með vitund og vilja ákærða J-kk-ef Á-kk-ef, hafi látið færa félaginu til tekna 13.045.954 krónur 30. júní 2000 á reikningslið með heitinu „tekjur utan samstæðu án vsk“ og til eignar sömu fjárhæð á viðskiptamannareikningi Kaupþings hf. Þá er ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf jafnframt gefið að sök að hafa látið senda frá Baugi hf. opinberar tilkynningar til Verðbréfaþings Íslands 28. ágúst 2000 og 19. mars 2001, sem honum hafi verið ljóst að væru rangar vegna framangreindra bókhaldsfærslna, og skýrt með því vísvitandi og í blekkingarskyni rangt frá högum félagsins þannig að áhrif gæti haft á sölu eða söluverð hluta í því.

Af gögnum málsins, sem snúa að þessum ákærulið, er sýnt að framangreind lýsing á færslum er í samræmi við bókhald Baugs hf., en að baki þeim mun ekki hafa verið eiginlegt bókhaldsfylgiskjal, heldur aðeins skýring í færslubók hjá félaginu, þar sem sagði að um væri að ræða „þóknun vegna hlutabréfa“. Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 eru raktar skýringar, sem ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf gáfu fyrir héraðsdómi á tilefni þessarar færslu, en hana töldu þeir mega rekja til þess að við stofnun Baugs hf. á árinu 1998 hafi Kaupþing hf. og Fjárfestingarbanki atvinnulífsins hf. haft til sölu stóran hlut í félaginu. Forráðamenn Baugs hf. hafi haft milligöngu um kaup nafngreinds erlends félags 28. október 1998 á hlutum af þessum tveimur lánastofnunum fyrir 1.660.000.000 krónur og talið að Baugur hf. ætti tilkall til þóknunar úr þeirra hendi fyrir það. Hafi Fjárfestingarbanki atvinnulífsins hf. gert slíka þóknun upp fyrir sitt leyti, en Kaupþing hf. á hinn bóginn ekki, þótt krafa Baugs hf. um hana hafi verið samþykkt. Framangreind bókhaldsfærsla hafi verið gerð um þá kröfu.

Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 var komist að þeirri niðurstöðu að með framburði vitna og skýrslum ákærðu væri sannað að þeir síðastnefndu hafi talið Baug hf. eiga framangreinda kröfu á hendur Kaupþingi hf., krafan hafi í reynd verið til og hún hafi verið gerð upp síðar í viðskiptum félaganna tveggja. Af þeim sökum hafi ákærðu ekki haft ásetning til að rangfæra bókhald Baugs hf. eins og þeim væri gefið að sök. Ekki verður hreyft við þessu sönnunarmati héraðsdóms og verður því staðfest niðurstaða hans um sýknu ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef af sökum samkvæmt þessum ákærulið.

13. liður ákæru: Í honum eru ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf sakaðir um að hafa látið rangfæra bókhald Baugs hf., látið búa til gögn, sem ekki áttu stoð í viðskiptum við aðra, og hagað bókhaldinu þannig að það gæfi ranga mynd af viðskiptum og notkun fjármuna þegar þeir létu færa félaginu til tekna samtals 40.000.000 krónur 31. desember 2000 á reikningslið vegna rekstrar verslana með heitinu 10-11 og til eignar sömu fjárhæð á viðskiptamannareikningi Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. Þá er ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf jafnframt gefið að sök að hafa látið senda frá Baugi hf. opinbera tilkynningu til Verðbréfaþings Íslands 19. mars 2001, sem honum hafi verið ljóst að væri röng vegna framangreindra bókhaldsfærslna, og skýrt með því vísvitandi og í blekkingarskyni rangt frá högum félagsins þannig að áhrif gæti haft á sölu eða söluverð hluta í því.

Samkvæmt gögnum málsins varðandi þennan lið ákærunnar voru 1. febrúar 2001 gefnir út í nafni 10-11 tveir reikningar á hendur Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf., þar sem tiltekið var að „bókunardags.“ væri 31. desember 2000. Annar reikningurinn hljóðaði á 30.000.000 krónur vegna þátttöku í auglýsingaherferð, en hinn á 10.000.000 krónur vegna þátttöku í stjórnunarkostnaði. Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 er greint frá þeim skýringum ákærða J-kk-ef Á-kk-ef á þessum tveimur reikningum að hann hafi lagt mikið kapp á að Baugur hf. keypti á árinu 1999 verslunarkeðju með heitinu 10-11, en komið hafi svo í ljós að rekstur hennar gengi ekki sem skyldi. Með því að hann hafi talið sig bera ábyrgð á þessum kaupum hafi hann lagt til við aðra eigendur Fjárfestingafélagsins Gaums ehf. að það félag léti af hendi framlag til þessara verslana vegna kostnaðar af auglýsingum og stjórnun og hafi það verið samþykkt. Fyrrgreindir reikningar hafi verið gefnir út af því tilefni og færðir í bækur Baugs hf. Í héraðsdómi var talið að þessar skýringar fengju stoð í framburði vitna. Þótti því ósannað að viðskiptin, sem hér um ræðir, hafi ekki verið gerð og færslur um þau í bókhaldi Baugs hf. væru rangar. Ekki verður hreyft við þessu sönnunarmati héraðsdóms og verður því staðfest niðurstaða hans um sýknu ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef af sakargiftum í þessum ákærulið.

14. liður ákæru: Ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf er í þessum lið gefið að sök að hafa látið rangfæra bókhald Baugs hf. og hagað því þannig að það gæfi ranga mynd af viðskiptum og notkun fjármuna með þremur röngum og tilhæfulausum færslum. Í fyrsta lagi með því að ákærði T-kk-nf hafi með vitund og vilja ákærða J-kk-ef Á-kk-ef látið færa lækkun á eign Baugs hf. í erlendum hlutabréfum 31. desember 2000 um 167.399.464 krónur, hagnað félagsins um 164.610.536 krónur vegna sölu hlutabréfa og inneign þess á viðskiptamannareikningi Kaupþings hf. að fjárhæð 332.010.000 krónur, en með þessu hafi átt að líta svo út að Baugur hf. hafi selt Kaupþingi hf. fyrir síðastgreinda fjárhæð hlutabréf í Arcadia Group Plc. að nafnverði 3.100.000 sterlingspund. Í öðru lagi með því að ákærði T-kk-nf hafi látið færa til lækkunar 2. febrúar 2001 á inneign Baugs hf. á viðskiptamannareikningi Kaupþings hf. 332.010.000 krónur og sömu fjárhæð til eignar á bankareikningi hjá Íslandsbanka hf., en með þessu hafi átt að líta svo út að Kaupþing hf. hafi umræddan dag greitt kaupverð hlutabréfanna í Arcadia Group Plc. og andvirðið runnið inn á bankareikning Baugs hf. Í þriðja lagi með því að ákærði T-kk-nf hafi látið færa 11. maí 2001 til skuldar við Kaupþing hf. á viðskiptamannareikningi 544.050.000 krónur og til eignar sömu fjárhæð sem stofnframlag Baugs hf. til erlends hlutafélags, A. Holding S.A., en með þessu hafi átt að líta svo út að Baugur hf. hafi keypt til baka af Kaupþingi hf. áðurnefnd hlutabréf í Arcadia Group Plc. og látið þau af hendi sem framlag til nýs erlends félags. Í reynd hafi Baugur hf. ekki selt þessi hlutabréf í lok ársins 2000, heldur sett þau á vörslureikning hjá Kaupþingi hf. í Luxembourg, Baugur hf. hafi ekki fengið söluverð þessara hlutabréfa greitt frá Kaupþingi hf., heldur tekið þar fé að láni, og Baugur hf. hafi ekki keypt hlutabréfin á ný, heldur tekið þau aftur af erlenda vörslureikningnum, en á hinn bóginn hafi verið rétt að hlutabréfin hafi orðið stofnframlag Baugs hf. til félagsins A. Holding S.A. Með þessu er talið af hálfu ákæruvaldsins að í bókhaldi Baugs hf. hafi verið myndaður hagnaður á árinu 2000 að fjárhæð 164.610.536 krónur og jafnframt skuld á árinu 2001 að fjárhæð 212.040.000 krónur, en hvorugt hafi átt við rök að styðjast. Í tengslum við þetta er ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf einnig gefið að sök að hafa látið senda frá Baugi hf. opinbera tilkynningu til Verðbréfaþings Íslands 19. mars 2001, sem honum hafi verið ljóst að væri röng vegna þess að ársreikningur, sem tilkynningin var studd við, hafi borið með sér að félagið ætti engin hlutabréf í Arcadia Group Plc. Með þessu hafi hann skýrt vísvitandi og í blekkingarskyni rangt frá högum Baugs hf. þannig að áhrif gæti haft á sölu eða söluverð hluta í því.

Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 eru skýrð frekar tiltekin atriði varðandi framangreindar bókhaldsfærslur. Þá er greint þar frá leiðréttingu þeirra í bókhaldi Baugs hf. á árinu 2003 og talið að með henni hafi réttilega komið fram viðbótarhagnaður félagsins að fjárhæð 212.040.000 krónur, sem myndast hafi á árinu 2001 við ráðstöfun hlutabréfanna í Arcadia Group Plc. til A. Holding S.A., en þannig hafi tekjufærslu á hagnaðinum í reynd verið frestað. Í dóminum eru í meginatriðum raktar skýringar ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef á viðskiptum Baugs hf. með hlutabréf í Arcadia Group Plc. og bókhaldsfærslurnar, sem þessi liður ákærunnar snýr að, svo og framburður vitna og skjöl, sem þetta varða. Á þeim grunni komst dómurinn að þeirri niðurstöðu að umrædd hlutabréf hafi ekki verið seld Kaupþingi hf. í lok árs 2000, heldur sett í vörslu á reikningi hjá því félagi í Luxembourg, að Kaupþing hf. hafi ekki greitt Baugi hf. kaupverð hlutabréfanna í febrúar 2001, heldur hafi Baugur hf. fengið sömu fjárhæð lánaða hjá félaginu ytra, og að Baugur hf. hafi ekki keypt hlutabréfin aftur af Kaupþingi hf. í maí 2001. Færslur um þetta í bókhaldi Baugs hf. hafi því verið rangar og fallnar til að gefa ranga mynd af viðskiptum og notkun fjármuna. Var talið sannað að ákærði T-kk-nf hafi staðið að þessum færslum, en á hinn bóginn ósannað að ákærði J-kk-nf Á-kk-nf hafi átt þar hlut að máli á saknæman hátt. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um að ákærði T-kk-nf hafi með þessu gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald. Verður að una við mat héraðsdóms á sönnunargögnum um sakargiftir á hendur ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf um þátt í þessum brotum, enda eru ekki næg efni til að hreyfa við því samkvæmt 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991. Með því að fallast verður á röksemdir hins áfrýjaða dóms frá 3. maí 2007 um aðrar sakir, sem ákærði J-kk-nf Á-kk-nf er hér borinn, verður staðfest niðurstaða dómsins um sýknu hans af sakargiftum samkvæmt þessum ákærulið.

15. liður ákæru: Í honum er ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf gefið að sök að hafa látið rangfæra bókhald Baugs hf., átt þátt í að búin væru til gögn, sem ekki áttu stoð í viðskiptum við aðra, og hagað bókhaldinu þannig að það gæfi ranga mynd af viðskiptum og notkun fjármuna með því að láta færa félaginu til eignar á biðreikningi 61.915.000 krónur og sömu fjárhæð til tekna á reikningslið fyrir svokallaðar tekjur utan samstæðu, en þetta hafi verið gert á grundvelli rangs og tilhæfulauss afsláttarreiknings 30. ágúst 2001 frá Nordica Inc. í Miami í Bandaríkunum að fjárhæð 589.890 bandaríkjadalir. Ákærða J-kk-þgf G-kk-þgf er í þessum lið ákærunnar gefið að sök að hafa aðstoðað aðra ákærðu við að rangfæra bókhald Baugs hf. og stuðlað að framangreindu broti þeirra með því að gera þennan reikning að tilhlutan ákærða J-kk-ef Á-kk-ef og eftir fyrirsögn ákærða T-kk-ef. Þá er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf jafnframt borinn sökum um að hafa látið senda frá Baugi hf. opinbera tilkynningu til Verðbréfaþings Íslands 3. september 2001, sem honum hafi verið ljóst að væri röng vegna fyrrnefndra bókhaldsfærslna, og skýrt með því vísvitandi og í blekkingarskyni rangt frá högum félagsins þannig að áhrif gæti haft á sölu eða söluverð hluta í því.

Samkvæmt gögnum málsins varðandi þennan lið ákærunnar gaf ákærði J-kk-nf G-kk-nf út svokallaðan kreditreikning í nafni Nordica Inc. 30. ágúst 2001 til Baugs hf. fyrir fyrrgreindri fjárhæð í bandaríkjadölum, en eftir texta reikningsins fól hann í sér afslátt af vörukaupum og endurgreiðslu vegna galla eða vöntunar í vörusendingum til Aðfanga hf. frá 1. júlí 2000 til 30. júní 2001. Við gerð árshlutareiknings fyrir Baug hf. vegna tímabilsins frá 1. janúar til 30. júní 2001 færði starfsmaður hjá KPMG Endurskoðun hf. fjárhæðina, sem greindi í reikningi Nordica Inc., ásamt þeirri fjárhæð, sem lýst er í tengslum við lið 16 í ákæru, í einu lagi í bókhald Baugs hf. í sérstökum lið á eyðublaði fyrir lokafærslur með svofelldri skýringu: „Kreditreikn. frá erl. birgjum skv. JÁJ (sjá ljósrit af reikn. dags. 30.6. færa hjá aðalskrifstofu 30.6. þegar greiðsla berst bakfæra þá og færa hjá Aðföngum 61.915.000 og 46.679.000 hjá Bónus)“. Óumdeilt er að þessi reikningur var aldrei innheimtur hjá Nordica Inc. eða honum beitt til skuldajafnaðar við síðari reikninga félagsins á hendur Baugi hf. vegna vörukaupa. Fjárhæð hans var bakfærð í bókhaldi síðarnefnda félagsins í áföngum frá árslokum 2001 fram á árið 2003.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 hefur ákærði J-kk-nf Á-kk-nf borið því við að hann hafi gert samning við ákærða J-kk-þf G-kk-þf vorið 2001 um að Nordica Inc. myndi veita Baugi hf. afslátt með fyrrnefndri fjárhæð vegna uppsöfnunar á óseldum vörubirgðum allt frá því að viðskipti hófust 1992 milli fyrrnefnda félagsins og Bónus sf., sem Baugur hf. hafi síðar tekið við. Eftir að þetta hafi verið bundið fastmælum hafi komið í hlut ákærða T-kk-ef að ljúka málinu, þar á meðal að ákveða texta reikningsins, sem gefinn yrði út af þessu tilefni. Þegar til átti að taka hafi Nordica Inc. ekki getað greitt reikninginn og hafi því fjárhæð hans verið gjaldfærð í bókhaldi Baugs hf. Ákærði T-kk-nf bar á sama veg um aðdragandann að gerð reikningsins, en hann kvaðst hafa komið honum í hendur endurskoðanda, sem hafi gert fyrrnefndan árshlutareikning. Ákærði J-kk-nf G-kk-nf lýsti því á hinn bóginn fyrir dómi að ákærði T-kk-nf hafi símleiðis borið upp ósk 30. ágúst 2001 um að hann gerði svonefndan kreditreikning í nafni Nordica Inc. með því efni, sem áður greinir. Hann hafi orðið við því og sent reikninginn samdægurs í símbréfi. Reikningurinn hafi ekki átt stoð í viðskiptum félaganna og verið tilhæfulaus, en ekki hafi verið rætt milli þeirra ákærða T-kk-ef til hvers nota ætti reikninginn. Hann hafi aldrei verið færður í bókhald Nordica Inc., heldur legið í skápi á skrifstofu félagsins innan um önnur skjöl, þar sem íslenskir lögreglumenn hafi fundið hann við leit að gögnum við rannsókn málsins.

Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 var komist að þeirri niðurstöðu að sannað væri gegn neitun ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef að reikningur Nordica Inc. hafi verið rangur og tilhæfulaus og að þessum ákærðu hafi báðum verið það ljóst. Þessu til stuðnings var vísað sérstakstaklega til skýrslu ákærða J-kk-ef G-kk-ef, sem fengi stuðning í vitnisburði nafngreinds fyrrverandi starfsmanns Nordica Inc., fundarstaðar reikningsins á skrifstofu þess félags og þess að engin samtímagögn frá Baugi hf. styddu staðhæfingar ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef um að safnast hafi upp óseldar vörur frá Nordica Inc. Um þennan rökstuðning er þess að gæta að ekki verður séð hvernig sönnun fyrir sök ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef verði sérstaklega studd við það hvernig umræddur reikningur hafi fundist á skrifstofu Nordica Inc., en með þeirri athugasemd verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um þetta staðfest með vísan til forsendna hans.

Í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 var ákærði J-kk-nf G-kk-nf jafnframt sakfelldur fyrir brot, sem hann er borinn sökum um í 15. lið ákærunnar. Í þeim efnum vísaði dómurinn einkum til þess að ákærði J-kk-nf G-kk-nf hafi viðurkennt að hafa gert reikninginn, sem áður er getið, að ósk ákærða T-kk-ef og sent til hans í símbréfi, þótt engin viðskipti hafi legið þar að baki, en reikningnum hafi þegar að þessu gerðu verið eytt úr tölvufærðu bókhaldskerfi Nordica Inc. Um þá frásögn ákærða J-kk-ef G-x-x, sem héraðsdómur hefur stuðst hér við, er þess að gæta að skýrslur voru teknar af honum sem vitni hjá lögreglu, svo og fyrir dómi við meðferð máls í héraði, sem höfðað var með ákæru ríkislögreglustjóra 1. júlí 2005, allt þar til hann gaf skýrslu hjá lögreglu 22. febrúar 2006, þar sem hann hafði stöðu sakaðs manns. Í síðastnefndri lögregluskýrslu og við skýrslugjöf fyrir dómi í máli þessu hvikaði ákærði J-kk-nf G-kk-nf á hinn bóginn ekki frá fyrrgreindri frásögn og eru því ekki tormerki á að leggja hana til grundvallar. Með þessari athugasemd verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms frá 28. júní 2007 um sakfellingu ákærða J-kk-ef G-x-x, enda hlaut honum að hafa verið ljóst að reikningurinn hafi verið fenginn frá Nordica Inc. til að nota í bókhaldi Baugs hf.

Sem fyrr segir er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf jafnframt borinn sökum í 15. lið ákæru fyrir að hafa látið senda frá Baugi hf. opinbera tilkynningu 3. september 2001 til Verðbréfaþings Íslands, en hún hafi verið reist á áðurnefndum reikningsskilum, þar sem gætt hafi áhrifa rangfærslu, sem rakin verði til reiknings Nordica Inc. 30. ágúst sama ár. Við flutning málsins fyrir Hæstarétti kom fram að tilkynning, sem vísað er til í þessu sambandi, liggi ekki fyrir, heldur aðeins texti, sem birtur hafi verið á vefsíðu Verðbréfaþings Íslands, en málflutningur af hálfu ákæruvaldsins verður ekki skilinn svo að því sé haldið fram að sá texti hafi að geyma orðrétt efni ætlaðrar tilkynningar. Fallast verður á með ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf að ekki sé fært að sakfella hann fyrir efni tilkynningar, sem ekki hefur verið lögð fram í málinu. Hann er því sýknaður af sakargiftum í 15. lið ákærunnar að þessu leyti.

Framangreind brot, sem ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf eru sakfelldir fyrir, varða við 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994, en líta verður svo á að tilvísun í ákæru til 1., sbr. 3. mgr. 158. gr. almennra hegningarlaga og 153. gr. og 1. mgr. 154. gr. laga nr. 2/1995 varðandi sakargiftir á hendur ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf í þessum ákærulið hafi varðað ætlað brot, sem hann er sýknaður af sökum um samkvæmt áðursögðu. Brot ákærða J-kk-ef G-kk-ef varðar við 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994.

16. liður ákæru: Í þessum lið er ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf gefið að sök að hafa látið rangfæra bókhald Baugs hf., átt þátt í að búin væru til gögn, sem ekki áttu stoð í viðskiptum við aðra, og hagað bókhaldinu þannig að það gæfi ranga mynd af viðskiptum og notkun fjármuna með því að hafa látið færa félaginu til eignar á biðreikningi 46.679.000 krónur og sömu fjárhæð til tekna á reikningslið fyrir svokallaðar tekjur utan samstæðu, en þetta hafi verið gert á grundvelli yfirlýsingar 30. júní 2001 frá félaginu Z í Færeyjum með fyrirsögninni „Credit Invoice“, sem hafi hljóðað á 3.900.000 danskar krónur. Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf er einnig borinn sökum um að hafa látið senda frá Baugi hf. opinbera tilkynningu til Verðbréfaþings Íslands 3. september 2001, sem honum hafi verið ljóst að væri röng vegna framangreindra bókhaldsfærslna, og skýrt með því vísvitandi og í blekkingarskyni rangt frá högum félagsins þannig að áhrif gæti haft á sölu eða söluverð hluta í því.

Meðal gagna í málinu varðandi þennan ákærulið er yfirlýsingin frá Z, sem um ræðir í ákæru. Yfirlýsingunni var beint til Baugs hf. Að frátalinni fyrirsögn skjalsins var það ekki að efni til svokallaður kreditreikningur, en í yfirlýsingunni sagði að staðfest væri að hlutdeild Bónus á Íslandi í markaðsstuðningi frá Dagrofa 1. júlí 2000 til 30. júní 2001 næmi 3.900.000 dönskum krónum. Dagrofa mun vera heildsala í Danmörku, en Z mun standa að smásöluverslun í Færeyjum og vera að helmingi í eigu Baugs hf. Fjárhæðin, sem greindi í yfirlýsingunni, var færð í bókhald Baugs hf. í einu lagi með fjárhæð reikningsins frá Nordica Inc., sem um ræðir í 15. lið ákæru, en þetta var sem fyrr segir gert í lokafærslum endurskoðanda í tengslum við gerð árshlutareiknings fyrir Baug hf. vegna tímabilsins frá 1. janúar til 30. júní 2001. Áður er getið skýringartexta, sem fylgdi þessum færslum. Færslurnar á grundvelli yfirlýsingar Z voru bakfærðar í bókhaldi Baugs hf. í árslok 2001.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 lýsti ákærði T-kk-nf því í skýrslu fyrir héraðsdómi að hann hafi af tilteknum ástæðum staðið í misskilningi um að Baugur hf. ætti fyrrnefnda fjárhæð ógreidda hjá Z og hafi hann því kallað eftir yfirlýsingu því til staðfestingar. Í dóminum er jafnframt greint frá vitnisburði framkvæmdastjóra erlenda félagsins, sem ritaði undir yfirlýsinguna, en hann kvaðst hafa gert hana samkvæmt beiðni ákærða T-kk-ef og hafi hún hvorki tengst viðskiptum milli félaganna né verið færð í bókhaldi Z. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, sem reistar eru á framangreindu, verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða T-kk-ef fyrir brot samkvæmt 16. lið ákæru, sem þar er réttilega heimfært til 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994, en ekkert hald er í þeirri málsvörn hans að ekki eigi að meta honum þessa ráðstöfun til sakar í ljósi þess að Baugur hf. hafi á umræddum tíma átt í vændum afslætti frá öðrum viðskiptamönnum, sem hafi numið hærri fjárhæð en hafi ekki verið bókfærðir. Héraðsdómur komst á hinn bóginn að þeirri niðurstöðu að ósannað væri að umræddar bókhaldsfærslur hafi verið gerðar með vitund og vilja ákærða J-kk-ef Á-kk-ef. Ekki eru skilyrði til annars en að una við það mat héraðsdóms á sönnunargögnum um sakargiftir á hendur honum. Með því að fallast verður á röksemdir hins áfrýjaða dóms frá 3. maí 2007 um aðrar sakir, sem ákærði J-kk-nf Á-kk-nf er hér borinn, verður staðfest niðurstaða dómsins um sýknu hans samkvæmt þessum ákærulið.

17. liður ákæru: Ákærðu J-kk-þgf Á-kk-þgf og T-kk-þgf er í þessum lið gefið að sök meiri háttar bókhaldsbrot með því að sá síðarnefndi hafi með vitund og vilja þess fyrrnefnda látið gera rangar og tilhæfulausar færslur um viðskipti og notkun fjármuna í bókhaldi Baugs hf. þegar þar var færð sala á eigin hlutabréfum félagsins 30. júní 1999 að nafnverði 40.000.000 krónur en bókfærðu verði 330.764.000 krónur og jafnframt inneign, sem nam síðargreindu fjárhæðinni, á viðskiptamannareikningi Kaupþings hf. Í raun hafi Baugur hf. ekki selt þessi hlutabréf, heldur flutt þau á vörslureikning hjá Kaupþingi hf. í Luxembourg, og hafi þau því áfram verið í eigu Baugs hf. Ákærðu J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf hafi að nokkru ráðstafað þessum hlutabréfum eða andvirði þeirra til að greiða ýmsar skuldbindingar félagsins, þar á meðal við nokkra af æðstu stjórnendum þess, en hlutabréfin hafi verið flutt á vörslureikninginn til að dylja þessar ráðstafanir. Með framangreindum færslum hafi verið mynduð í bókhaldi Baugs hf. tilhæfulaus skuld Kaupþings hf. við félagið.

Samkvæmt gögnum málsins, sem varða þennan lið ákæru, stofnaði ákærði T-kk-nf áðurnefndan vörslureikning Baugs hf. hjá Kaupþingi hf. í Luxembourg 14. október 1998. Baugur hf. tók síðan lán 15. apríl 1999 hjá Fjárfestingarbanka atvinnulífsins hf. og ráðstafaði fénu, sem að frádregnu lántökugjaldi nam 413.455.006 krónum, til að kaupa hlutabréf í Baugi hf. af bankanum að nafnverði 50.000.000 krónur. Í bókum félagsins virðast þessi hlutabréf hafa verið færð sama dag á sérstakan biðreikning. Sá biðreikningur virðist hafa verið lagður af í bókhaldi Baugs hf. 30. júní 1999 þegar færð var til lækkunar á honum sala hlutabréfa til Kaupþings hf. fyrir 330.764.000 krónur og var sú fjárhæð um leið færð sem inneign fyrrnefnda félagsins á viðskiptamannareikningi þess síðarnefnda, en afgangur fjárhæðarinnar á biðreikningnum, 82.691.006 krónur, var fluttur á bókhaldsreikning fyrir eigið hlutafé. Þessar færslur virðast eingöngu hafa verið studdar við handritað fylgiskjal, sem hafði ekki að geyma frekari upplýsingar, sem máli skipta, en bókunarfyrirmæli. Áður en þessar ráðstafanir voru gerðar hafði ákærði T-kk-nf tilkynnt 31. mars 1999 til hluthafaskrár Baugs hf. að þann dag hafi hlutabréf í félaginu að nafnverði 40.000.000 krónur verið seld Kaupþingi hf. í Luxembourg, en samkvæmt reikningsyfirliti frá þeim síðarnefnda voru hlutabréf með þessu sama nafnverði færð á vörslureikning þar í eigu Baugs hf. 15. júní 1999. Í málinu liggja fyrir gögn um ráðstöfun hlutabréfa út af þessum reikningi á síðari stigum, þar á meðal til að fullnægja ákvæðum um kauprétt að hlutabréfum í Baugi hf. í ráðningarsamningum nokkurra starfsmanna félagsins, en að öðru leyti eru þær ráðstafanir óviðkomandi sakarefnum í málinu.

Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 er í meginatriðum greint frá skýrslum ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef og framburði vitna fyrir héraðsdómi um þennan ákærulið, en ekki er deilt um að fyrrgreind hlutabréf í Baugi hf. hafi ekki verið seld Kaupþingi hf., svo sem bókhaldsfærslur gáfu til kynna, heldur hafi þau áfram verið í eigu fyrrnefnda félagsins og varðveitt á erlendum vörslureikningi hjá því síðarnefnda. Í dóminum er jafnframt getið þeirrar skýringar á þessum færslum, sem ákærði T-kk-nf hefur borið við, að tíðkast hafi á umræddum tíma að færa í bókhaldi upplýsingar um flutning eigna á vörslureikninga sem sölu þeirra. Samkvæmt því, sem fram er komið í málinu, starfaði ákærði T-kk-nf um árabil sem löggiltur endurskoðandi áður en hann tók við starfi aðstoðarforstjóra Baugs hf. Honum átti því að vera alls kostar ljóst að slík tilhögun á bókhaldsfærslum, sem hann hefur lýst, fær ekki staðist ákvæði 1. mgr. 6. gr. laga nr. 145/1994. Með þessari athugasemd og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að ákærði T-kk-nf hafi með háttsemi sinni, sem lýst er í 17. lið ákærunnar, gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994. Í héraðsdómi var á hinn bóginn komist að þeirri niðurstöðu að ósannað væri að bókhaldsfærslurnar, sem þessi ákæruliður varðar, hafi verið gerðar með vilja og vitneskju ákærða J-kk-ef Á-kk-ef. Verður að una þessu mati héraðsdóms á sönnunargögnum um sakargiftir á hendur honum, enda eru ekki næg efni til að beita í þessu sambandi ákvæðum 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991. Samkvæmt því verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu ákærða J-kk-ef Á-kk-ef af sakargiftum í 17. lið ákærunnar.

X.

Í 18. lið ákæru voru ákærði J-kk-nf Á-kk-nf og T-kk-nf bornir sökum um fjárdrátt, en í 19. lið er sakargiftum um slík brot beint að ákærða T-kk-þgf einum. Eins og áður var getið voru báðir ákærðu sýknaðir af sökum samkvæmt 18. ákæruliðnum í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 og er unað við þá niðurstöðu af hálfu ákæruvaldsins að því er ákærða T-kk-þf varðar, en dóminum að þessu leyti áfrýjað gagnvart ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf með kröfu um sakfellingu og refsingu. Í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 var ákærði T-kk-nf sem fyrr segir sakfelldur fyrir hluta þeirra brota, sem hann er borinn sökum um í 19. lið ákærunnar. Fyrir Hæstarétti leitar ákærði endurskoðunar héraðsdómsins að þessu leyti, en af hálfu ákæruvaldsins hefur honum verið áfrýjað til að fá ákærða sakfelldan að öllu leyti samkvæmt þessum ákærulið. Að virtu því, sem sagði í VIII. kafla hér að framan um heimildir Hæstaréttar til að endurskoða sönnunarmat héraðsdóms, verður nú tekin afstaða til þessara tveggja síðustu liða ákærunnar.

18. liður ákæru: Eins og málið liggur fyrir Hæstarétti er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf nú einn sakaður um að hafa á tímabilinu frá 20. janúar 2000 til 11. júní 2002 dregið Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf. samtals 32.262.645 krónur frá Baugi hf. með því að ákærði T-kk-nf hafi með vitund og vilja ákærða J-kk-ef Á-kk-ef látið síðastnefnt félag greiða 31 reikning á hendur því frá Nordica Inc. í Miami í Bandaríkjunum, en útgjöldin, sem reikningarnir hafi verið gerðir fyrir, hafi verið Baugi hf. óviðkomandi. Nánar er þetta skýrt á þann hátt í ákærunni að reikningarnir hafi „að stærstum hluta“ verið gerðir vegna afborgana af lánum og kostnaði af tilteknum skemmtibát, sem bandaríska félagið New Viking Inc. hafi keypt 30. september 1999, en eigendur Fjárfestingafélagsins Gaums ehf., sem á þessum tíma hafi verið ákærði J-kk-nf Á-kk-nf ásamt foreldrum hans og systur, hafi talið það „eiga eignarhlutdeild í skemmtibátnum.“ Ákærði T-kk-nf hafi gefið forráðamanni beggja áðurnefndra bandarískra félaga, ákærða J-kk-þgf G-kk-þgf, fyrirmæli um á hendur hverjum reikningar þessir hafi átt að hljóða, skýringartexta þeirra og fjárhæðir, en ákærði T-kk-nf hafi síðan áritað reikningana um samþykki og látið færa þá til gjalda í bókhaldi Baugs hf. undir reikningsliðum, sem ýmist hafi snúið að tæknilegri aðstoð eða ferðakostnaði erlendis. Fjárhæð reikninganna hafi samtals numið 356.159 bandaríkjadölum, en af þeirri fjárhæð er af hálfu ákæruvaldsins talið að Fjárfestingafélaginu Gaumi ehf. hafi verið dregnir 352.809 bandaríkjadalir.

Í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 er réttilega vísað til þess að féð, sem greitt var af Baugi hf. á grundvelli áðurnefndra reikninga, hafi ekki runnið til Fjárfestingafélagsins Gaums ehf., en af gögnum málsins verður ráðið að það hafi gengið inn á erlenda bankareikninga, sem ýmist voru á nafni Nordica Inc. eða New Viking Inc. Með þessari athugasemd verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu ákærða J-kk-ef Á-kk-ef af sakargiftum í 18. lið ákæru staðfest með vísan til forsendna hans. Í ljósi þeirrar niðurstöðu eru ekki efni til að taka afstöðu til röksemda, sem ákærði J-kk-nf Á-kk-nf hefur haldið fram fyrir Hæstarétti, um að grundvöll hafi brostið fyrir ákæru á hendur sér í þessum lið vegna ákvörðunar af hálfu ákæruvaldsins um að una niðurstöðu héraðsdóms um sýknu ákærða T-kk-ef, sem eftir hljóðan ákæruliðarins hafi einn verið aðalmaður við framningu ætlaðs brots.

19. liður ákæru: Í þessum lið er ákærði T-kk-nf borinn sökum um að hafa dregið sér frá Baugi hf. samtals 1.315.507 krónur á tímabilinu frá 11. janúar 2000 til 12. febrúar 2002 með því að hafa látið félagið greiða þrettán reikninga, sem Nordica Inc. í Miami í Bandaríkjunum hafi gefið út á hendur því, en þeir hafi í reynd verið gerðir til að síðastnefnt félag fengi endurgreidd útgjöld, sem ákærði hafi stofnað til í eigin þágu með notkun greiðslukorts á nafni þess og verið Baugi hf. óviðkomandi. Reikningarnir hafi eftir hljóðan sinni verið gerðir vegna kostnaðar af ferðum og dvöl erlendis og fjárhæð þeirra numið samtals 14.354,10 bandaríkjadölum, en ákærði T-kk-nf hafi áritað þá um samþykki og látið að lokinni greiðslu færa fjárhæð þeirra til gjalda í bókhaldi Baugs hf., ýmist á reikningslið vegna ferðakostnaðar erlendis eða tæknilegrar aðstoðar. Í ákærunni er gerð nánari grein fyrir dagsetningu reikninganna, texta þeirra, fjárhæð og greiðsludegi.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 verður ráðið af gögnum málsins að reikningarnir þrettán frá Nordica Inc. hafi í meginatriðum samsvarað reikningum til þess félags vegna notkunar á áðurnefndu greiðslukorti, sem ákærði T-kk-nf hefur kannast við. Í dóminum er jafnframt í einstökum atriðum greint frá tilefni útgjaldanna, sem ákærði stofnaði til með notkun greiðslukortsins, og skýringanna, sem hann gaf um hvert tilvik við skýrslugjöf fyrir dómi. Á grundvelli þeirra skýringa, framburðar vitna, sem báru um atriði varðandi þennan ákærulið fyrir dómi, og skjalfestra gagna komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að 547.985 krónur af áðurgreindri fjárhæð hafi átt rætur að rekja til útgjalda ákærða sjálfs og verið Baugi hf. óviðkomandi, en því til samræmis taldist hann hafa dregið sér það fé frá félaginu. Ekki eru skilyrði til annars en að una við mat héraðsdóms á sönnunargögnum um þær sakargiftir, sem ákærði var sýknaður af.

Í héraðsdómi er fjárhæðin, sem ákærði var sakfelldur fyrir að hafa dregið sér, sundurliðuð eftir reikningunum, sem Baugur hf. greiddi. Af fjárhæð fyrsta reikningsins var ákærða talið hafa verið óheimilt að láta félagið greiða 7.330 krónur vegna úttektar í tískuvöruverslun, af öðrum reikningnum 7.295 krónur vegna skókaupa, af þeim þriðja samtals 166.317 krónur vegna kaupa á fatnaði og íþróttavörum, af sjöunda reikningnum 342.339 krónur vegna kaupa á garðáhöldum og loks af þeim áttunda 24.704 krónur vegna aðgangseyris að skemmtigarði. Um einstaka þessa liði hefur ákærði einkum gert athugasemdir fyrir Hæstarétti varðandi niðurstöðu um sjöunda reikninginn. Hann bar fyrir héraðsdómi að ákærði J-kk-nf G-kk-nf og F, stjórnarmaður í Baugi hf., hafi báðir verið viðstaddir kaup hans á þargreindum garðáhöldum og hafi hann við það tækifæri óskað eftir því við þann fyrrnefnda að gerður yrði sérstakur reikningur á hendur sér vegna þeirra, en F staðfesti þessa frásögn í vitnaskýrslu fyrir héraðsdómi. Þessu til frekari stuðnings hefur ákærði vísað til þess fyrir Hæstarétti að hann hafi greitt flutningskostnað og aðflutningsgjöld vegna áhaldanna og notið síðan liðsinnis Aðfanga hf., félags í eigu Baugs hf., við tollafgreiðslu þeirra, en í tengslum við hana hafi verið fenginn sérstakur reikningur frá Nordica Inc. fyrir kaupverði garðáhaldanna, sem síðan hafi verið jafnaður út með svokölluðum kreditreikningi. Varðandi þetta hafi fyrrverandi fjármálastjóri Aðfanga hf. greint frá því í vitnaskýrslu fyrir héraðsdómi að hún minntist þessa innflutnings ákærða á garðáhöldum, en Aðföng hf. hafi oft aðstoðað starfsmenn Baugs hf. við innflutning eins og gert hafi verið fyrir ákærða í þessu tilviki. Þegar það hafi verið gert hafi Aðföng hf. gefið út reikning á hendur starfsmanninum til endurgreiðslu á verði viðkomandi hlutar og kostnaði. Í tilviki ákærða hafi átt að gera honum reikning vegna kaupverðs garðáhaldanna, en það hafi á hinn bóginn gleymst og kvað vitnið ekki vera við aðra en sig að sakast í þeim efnum. Um þetta er til þess að líta að Aðföng hf. tók ekki að sér að greiða fyrir ákærða vörureikning vegna garðáhaldanna, sem hér um ræðir, heldur lét hann Baug hf. standa straum af verði þeirra með greiðslu reiknings frá Nordica Inc., sem eftir hljóðan sinni stóð í engum tengslum við þennan innflutning. Að þessu virtu verður ekki séð hvernig staðist gæti að Aðföng hf. hafi átt að krefja ákærða um kaupverð garðáhaldanna. Með þessum athugasemdum verður hinn áfrýjaði dómur frá 28. júní 2007 staðfestur um sakfellingu ákærða T-kk-ef samkvæmt 19. lið ákærunnar. Með þeirri háttsemi hefur hann gerst sekur um brot gegn 247. gr. almennra hegningarlaga.

XI.

Í málinu er ákærði J-kk-nf Á-kk-nf sem fyrr segir sakfelldur fyrir að hafa brotið gegn 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994, eins og honum var gefið að sök í 15. lið ákæru. Við ákvörðun refsingar verður að líta til þess að hann framdi þetta brot í starfi forstjóra almenningshlutafélags til að rangfæra niðurstöðu reikningsskila þess um verulega fjárhæð. Brotið var drýgt í samvinnu við aðra ákærðu. Honum til hagsbóta verður á hinn bóginn að líta til þess dráttar, sem orðið hefur á málinu, og jafnframt þeirrar röskunar, sem óhjákvæmilega hefur orðið á högum hans vegna umfangsmikillar lögreglurannsóknar og saksóknar, sem þó hefur ekki leitt til sakaráfalls nema í einum lið. Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi, sem einhverju gæti skipt við úrlausn þessa máls. Refsing ákærða er að þessu virtu hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 sem fangelsi í þrjá mánuði, en hún verður bundin skilorði eins og greinir í dómsorði.

Ákærði T-kk-nf er samkvæmt áðursögðu sakfelldur í málinu fyrir að hafa brotið gegn 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994, með þeirri háttsemi, sem greinir í niðurstöðum um 14., 15., 16. og 17. lið ákæru. Hann er jafnframt sakfelldur fyrir brot gegn 247. gr. almennra hegningarlaga vegna hluta þeirra sakargifta, sem hann hefur verið borinn í 19. lið ákærunnar. Við ákvörðun refsingar verður að gæta að því að ákærði framdi þessi brot í starfi forráðamanns almenningshlutafélags og voru þau einkar ófyrirleitin í ljósi langrar starfsreynslu hans á fyrri stigum sem löggiltur endurskoðandi. Fjögur fyrstnefndu brotin leiddu til þess að reikningsskil Baugs hf. urðu röng um teljandi fjárhæðir og var í einu tilviki um að ræða samverknað við aðra ákærðu. Til hagsbóta ákærða verður að taka tillit til þess að dráttur hefur orðið á málinu, hann hefur eftir gögnum málsins staðið Baugi hf. skil á fé, sem 19. liður ákæru tekur til, að því leyti, sem félagið áskildi sér endurgreiðslu, og hann hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Að öllu þessu virtu er refsing ákærða T-kk-ef hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 sem fangelsi í tólf mánuði, en rétt er að binda hana að öllu leyti skilorði eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákærði J-kk-nf G-kk-nf er sakfelldur samkvæmt þeim lið ákæru, sem að honum beindist, og hefur með því gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994. Brotið framdi hann í atvinnurekstri og í samstarfi við aðra ákærðu, sem virðist hafa verið auðsótt að fá hann til verknaðarins án þess að hann skeytti neinu um þær afleiðingar, sem háttsemi hans gæti haft. Eftir að ákærði var fyrst borinn sökum í máli þessu hefur enginn teljandi dráttur orðið á rekstri þess, en hann hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi svo að séð verði. Refsing ákærða er að þessu virtu hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 sem fangelsi í þrjá mánuði, en hún verður bundin skilorði eins og greinir í dómsorði.

Af hálfu ákæruvaldsins hafa ekki verið færð fram rökstudd andmæli í einstökum liðum gegn ákvörðun héraðsdóms um fjárhæð sakarkostnaðar. Sú ákvörðun var tekin í tvennu lagi varðandi hvorn ákærða J-kk-þf Á-kk-þf og T-kk-þf, fyrst í hinum áfrýjaða dómi frá 3. maí 2007 og síðan í dóminum frá 28. júní sama ár. Ekki eru efni til að hreyfa við þeim niðurstöðum héraðsdóms, en ákvæði dómanna tveggja verða tekin hér upp í dómsorði samanlögð varðandi hvorn þessara ákærðu fyrir sig. Sakarkostnaður vegna ákærða J-kk-ef G-kk-nf var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi frá 28. júní 2007 með því að honum var gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem voru felld á hann að öllu leyti. Niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð málsvarnarlaunanna verður látin standa óröskuð. Þótt ákærða sé hér dæmt sakaráfall að fullu samkvæmt ákæru verður að líta til þess að verulegum hluta starfa verjanda hans hefur óhjákvæmilega verið varið til viðveru í þinghöldum og könnunar gagna, sem að mestu leyti vörðuðu sakargiftir á hendur öðrum ákærðu. Að því virtu er rétt að ákærði J-kk-nf G-kk-nf verði látinn bera fjórðung málsvarnarlauna verjanda síns í héraði, en að öðru leyti verður ekki felldur á hann sakarkostnaður þar.

Af hálfu ákæruvaldsins hefur ekki verið lagt fram yfirlit um áfallinn sakarkostnað fyrir Hæstarétti og kemur því slíkur kostnaður ekki til álita við úrlausn málsins. Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf hefur lagt fyrir Hæstarétt reikninga vegna útlagðs kostnaðar að fjárhæð samtals 1.011.607 krónur, sem hann hafi orðið að bera vegna málatilbúnaðar síns hér fyrir dómi. Kostnaður þessi tengist eftir framlögðum reikningum að verulegu leyti þýðingu á kæru, sem ákærði hefur borið fram við mannréttindadómstól Evrópu, og þýðingu á úrlausn þess dómstóls í öðru máli, en engin efni voru til að stofna til þeirra útgjalda vegna rekstrar þessa máls. Ekki er heldur ástæða til að fella aðra kostnaðarliði, sem hér um ræðir, undir sakarkostnað fyrir Hæstarétti.

Ákærðu verða látnir bera hver fyrir sig hluta af málsvarnarlaunum verjenda sinna fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, en að öðru leyti skulu þau greidd úr ríkissjóði, allt eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun málsvarnarlauna verjenda ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef hefur verið litið til framlagðra upplýsinga þeirra um fjölda vinnustunda, sem þeir hafa sjálfir varið til starfans, sbr. fyrri málslið 2. mgr. 41. gr. laga nr. 19/1991.

Það athugast að af hálfu ákæruvaldsins var lögð fram í Hæstarétti greinargerð, sem er 69 þéttritaðar blaðsíður að lengd, en að auki stuttu fyrir munnlegan flutning málsins yfirlit yfir málflutningsræðu, sem svo var nefnt, 124 blaðsíður að lengd. Þótt sá búningur, sem greinargerð setts ríkissaksóknara var í, hafi gefið tilefni til ítarlegri greinargerðar en ella af hendi verjenda, reyndist sameiginleg greinargerð verjenda ákærðu J-kk-ef Á-kk-ef og T-kk-ef 109 blaðsíður að lengd. Þessi gögn sakflytjenda hafa að geyma samfelldan skriflegan málflutning og eru í andstöðu við ákvæði 2. mgr. 155. gr. og 1. mgr. og lokamálsliðar 2. mgr. 157. gr. laga nr. 19/1991.

Dómsorð:

Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf J-kk-nf sæti fangelsi í þrjá mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms ef ákærði heldur almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði T-kk-nf J-kk-nf sæti fangelsi í tólf mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms ef ákærði heldur almennt skilorð samkvæmt framangreindum lagaákvæðum.

Ákærði J-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf sæti fangelsi í þrjá mánuði. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu þessa dóms ef ákærði heldur almennt skilorð samkvæmt framangreindum lagaákvæðum.

Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf greiði af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, G-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 1.530.000 krónur vegna rekstrar málsins í héraði og 750.000 krónur vegna rekstrar málsins fyrir Hæstarétti. Málsvarnarlaun verjandans að öðru leyti, samtals 20.920.000 krónur á báðum dómstigum, greiðast úr ríkissjóði.

Ákærði T-kk-nf greiði af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, J-kk-ef R. M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 2.515.000 krónur vegna rekstrar málsins í héraði og 1.875.000 krónur vegna rekstrar málsins fyrir Hæstarétti. Málsvarnarlaun verjandans að öðru leyti, samtals 15.410.000 krónur á báðum dómstigum, greiðast úr ríkissjóði.

Ákærði J-kk-nf G-kk-nf greiði af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns í héraði og fyrr Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 2.025.000 krónur vegna rekstrar málsins í héraði og 400.000 krónur vegna rekstrar málsins fyrir Hæstarétti. Málsvarnarlaun verjandans að öðru leyti, samtals 7.275.000 krónur á báðum dómstigum, greiðast úr ríkissjóði.

Ákærði J-kk-nf Á-kk-nf greiði í ríkissjóð vegna annars sakarkostnaðar í héraði samtals 7.568.519 krónur, þar af 5.000.000 krónur óskipt með ákærða T-kk-þgf.

Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður í héraði og áfrýjunarkostnaður málsins úr ríkissjóði.

Sératkvæði

P-kk-ef H-kk-ef

Ég er sammála atkvæði meirihlutans að undanskilinni síðari málsgrein VII. kafla.

Samkvæmt 153. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög varða þau brot gegn 104. gr. þeirra, sem ákærða J-kk-þgf Á-kk-þgf eru gefin að sök, sektum eða fangelsi allt að tveimur árum. Í kafla VI. í atkvæði meirihlutans hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að lánveitingar samkvæmt 2., 3. og 6. tölulið ákæru hafi farið í bága við 104. gr. laga nr. 2/1995. Þegar til þess er litið að 6. liður ákæru varðar 100.000.000 króna lánveitingu, sem bannað var að veita samkvæmt 1. mgr. 104. gr. laga nr. 2/1995 og ákærði er borinn sökum um tvær ólögmætar lánveitingar til viðbótar, verður að mínum dómi að leggja til grundvallar, eins og málið liggur fyrir Hæstarétti, að fangelsisrefsing geti með réttu legið við brotum þessum, reynist ákærði sannur að sök. Af þessum sökum tel ég ekki hægt að slá því föstu að sakir samkvæmt fyrrnefndum ákæruliðum fyrnist á tveimur árum samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga. Að þessu athuguðu tel ég að ómerkja beri dóm Héraðsdóms Reykjavíkur frá 28. júní 2007 að því er varðar ákæruliði 2, 3 og 6 og vísa þeim á ný til héraðsdóms til löglegrar meðferðar og dómsálagningar.

Með því að meiri hluti dómenda hefur komist að því, að ekki eigi að ómerkja dóm Héraðsdóms Reykjavíkur 28. júní 2007 að hluta, ber mér að greiða atkvæði um efni málsins samkvæmt 6. málslið 2. mgr. 165. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 163. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Að því virtu er ég sammála meiri hluta dómenda um niðurstöðu atkvæðis þeirra.