19/2015

LH höfðaði mál fyrir héraðsdómi Suðurlands gegn X, Y og Z fyrir áfengis, lyfja- og tollalagabrot. Í úrskurði héraðsdóms var ákærunni vísað frá dómi þar sem LH hefði brostið heimild til þess að höfða málið í öðru umdæmi án þess að hafa fengið fyrirmæli þar um frá R, sbr. 2. og 4. mgr. 24. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með setningu laga nr. 88/2008 hefði ekki verið breytt því fyrirkomulagi eldri laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að lögreglustjóri höfði einvörðungu mál fyrir þeim héraðsdómi sem ætti lögsögu í umdæmi lögreglustjórans. Var varnarþingsreglum VI. kafla laga nr. 88/2008 leiddi að málið bar að höfða í öðru umdæmi, en það hefði hann gert án þess að R hefði tekið ákvörðun þar um. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. desember 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. janúar 2015. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 15. desember 2014 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í t. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Með lögum nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var lögreglustjórum veitt ákæruvald vegna þeirra brota sem talin voru í 1. mgr. 28. gr. laganna. Í 3. mgr. sömu greinar sagði síðan að lögreglustjóri vísaði máli til ákvörðunar ríkissaksóknara meðal annars ef hann teldi að mál ætti að höfða í öðru umdæmi. Í athugasemdum við þetta ákvæði í frumvarpi til laganna sagði að lögreglustjóri skyldi einungis höfða mál fyrir þeim héraðsdómi sem ætti lögsögu í umdæmi lögreglustjórans. Teldi hann að mál ætti fremur að höfða í öðru umdæmi bæri honum að vísa því til ákvörðunar ríkissaksóknara. Með 4. gr. laga nr. 84/1996 voru gerðar breytingar á reglum um ákæruvald lögreglustjóra án þess þó að haggað væri við því ákvæði að lögreglustjóri vísaði máli til ákvörðunar ríkissaksóknara ef hann teldi að mál ætti að höfða í öðru umdæmi.

Lög nr. 19/1991 voru leyst að hólmi með lögum nr. 88/2008. Af 1. mgr. 24. gr. laganna leiðir að lögreglustjóri höfðar önnur sakamál en þau sem ríkissaksóknari höfðar eftir nánar tilgreindum ákvæðum laganna. Þá segir í 2. mgr. sömu greinar að lögreglustjóri geti borið undir héraðssaksóknara álitaefni varðandi saksókn eða málsmeðferð að öðru leyti, svo sem ef hann telur að mál eigi að höfða í öðru umdæmi. Einnig er tekið fram í 4. mgr. greinarinnar að lögreglustjóri sem stýrt hefur rannsókn brots höfði sakamál vegna þess nema ríkissaksóknari eða héraðssaksóknari höfði mál eða annað leiði af reglum um varnarþing samkvæmt VI. kafla laganna. Í því tilviki tekur héraðssaksóknari ákvörðun um hvaða lögreglustjóri skuli höfða mál eða hvort hann geri það sjálfur. Embætti héraðssaksóknara hefur enn ekki verið komið á fót og gegnir ríkissaksóknari því hlutverki sem héraðssaksóknara er ætlað samkvæmt 2. og 4. mgr. 24. gr. laganna, sbr. 6. mgr. VII. ákvæðis til bráðabirgða með lögunum.

Með 2. og 4. mgr. 24. gr. laga nr. 88/2008 var ekki breytt því fyrirkomulagi eldri laga að lögreglustjóri höfðar aðeins mál fyrir þeim héraðsdómi sem á lögsögu í umdæmi lögreglustjórans. Af varnarþingsreglum VI. kafla laganna leiddi að mál þetta bar að höfða í öðru umdæmi en lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, en það gerði hann án þess að ríkissaksóknari hefði tekið ákvörðun þar um í samræmi við síðari málslið 4. mgr. 24. sömu laga. Til þess brast hann heimild og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun verjenda varnaraðila, sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun P-kk-ef A-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, verjanda varnaraðilans X, og Ó-kk-ef B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, verjanda varnaraðilanna Z og Y, 186.000 krónur til hvors um sig.