308/2016

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem honum var gert að greiða dánarbúi D og E tilteknar fjárhæðir vegna fjögurra millifærslna á fjármunum útaf reikningi E inn á reikning sinn sem framkvæmdar höfðu verið 2009. Samkvæmt gögnum málsins hafði E flust á hjúkrunarheimili 2012 með heilabilun og verið sviptur fjárræði í byrjun árs 2014. B og C héldu því fram að A hefði tekið fjármuni foreldra þeirra ófrjálsri hendi og nýtt í eigin þágu. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að B og C hefðu ekki sýnt fram á það með viðhlítandi gögnum að faðir þeirra hefði verið, á þeim tíma sem millifærslurnar voru framkvæmdar, ófær um að fara með fjármuni sína. Þá hefðu ekki verið leiddar líkur að því að ráðstafanir A hefðu verið gerðar án þess að til grundvallar lægi ákvörðun E. Þá tók Hæstiréttur fram að ef A hefði haft einhvern ábata af þessum ráðstöfum, sem ekkert lægi fyrir um, nyti engra gagna við í málinu um að E hefði ætlast til að til endurgreiðslu kæmi á síðari stigum. Hafnaði Hæstiréttur því kröfum B og C.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. apríl 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 31. mars 2016, þar sem leyst var úr nánar tilteknum ágreiningi málsaðila, sem reis við opinber skipti á dánarbúum foreldra þeirra, D og E. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess að felld verði úr gildi sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að hann skuli greiða dánarbúinu 10.009.865 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Dánarbú D, sem lést [...] 2013, og eiginmanns hennar, E, sem lést [...] 2014, var tekið til opinberra skipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur [...] 2015. Í bréfi skiptastjóra dánarbúsins til héraðsdóms 9. september sama ár var meðal annars greint frá því að risið hafi ágreiningur vegna fjárúttekta eða millifærslna sóknaraðila af bankareikningum hinna látnu og hafi varnaraðilar krafist þess að sóknaraðila yrði gert að endurgreiða dánarbúinu þá fjármuni. Með bréfinu var þessu ágreiningsmáli, ásamt öðru er sneri að verðmæti fasteignar sóknaraðila sem hann hafði fengið sem fyrirfram greiddan arf á grundvelli erfðaskrár hinna látnu, vísað til úrlausnar héraðsdóms á grundvelli 122. gr. laga nr. 20/1991, sbr. 3. mgr. 68. gr. laganna. Er einungis til úrlausnar sú niðurstaða hins kærða úrskurðar sem kvað á um að sóknaraðili greiddi dánarbúi foreldranna 10.009.865 krónur auk dráttarvaxta, svo og niðurstaða hans um málskostnað.

Ágreiningur þessa máls lýtur að fjórum millifærslum á fjármunum út af bankareikningum E, föður aðila, hjá Landsbankanum inn á reikning sóknaraðila hjá sama banka. Um er að ræða 3.000.000 krónur sem millifærðar voru 8. apríl 2009, 6.753.865 krónur sem millifærðar voru í tvennu lagi 15. sama mánaðar og 256.000 krónur sem millifærðar voru 24. sama mánaðar. Ekki liggur annað fyrir í málinu en að faðir málsaðila hafi millifært féð inn á reikning sóknaraðila.

Samkvæmt gögnum málsins fluttist faðir aðila á hjúkrunarheimili [...] 2012 með heilabilun og var hann sviptur fjárræði [...] 2014.

II

Sóknaraðili lagði fram með kæru sinni til Hæstaréttar ný skjöl sem sýna að 8. apríl 2009 tók hann út af framangreindum bankareikningi sínum 2.000.000 krónur og 15. sama mánaðar tók hann 10.000.000 krónur út af reikningnum. Báðar þessar úttektir voru í reiðufé. Varnaraðilar hafa mótmælt framlagningu skjala þessara sem of seint fram komnum. Með vísan til 2. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 131. gr. laga nr. 20/1991, eru skjöl þessi ekki of seint fram komin.

Sóknaraðili hefur borið því við að millifærslur yfir á reikning sinn hafi verið til að auðvelda föður málsaðila ráðstöfun fjárins. Hafi sóknaraðili tekið fjármunina út af sínum reikningi í reiðufé og afhent föður þeirra en hann hafi í kjölfar falls íslensku bankanna ekki treyst þeim fyrir fjármunum sínum. Hafi hann viljað varðveita þá sjálfur en á heimili þeirra hjóna hafi verið tveir peningaskápar sem hann hygðist nota í þessu skyni. Samkvæmt gögnum málsins kom í ljós þegar skipaður fjárhaldsmaður E lét opna téða peningaskápa 22. júlí 2014 að engin verðmæti voru þá í þeim.

Varnaraðilar krefja sóknaraðila um endurgreiðslu fyrrgreindra fjármuna á þeim grunni að hann hafi tekið fjármuni foreldra þeirra ófrjálsri hendi og nýtt í eigin þágu. Vísa varnaraðilar ekki til lagaákvæða kröfunni til stuðnings en ráða má af málatilbúnaði þeirra að þeir telji að sóknaraðili hafi komist yfir fjármuni þessa með saknæmum hætti. Hafa þeir ekki sýnt fram á það með viðhlítandi gögnum að faðir þeirra hafi á þeim tíma sem hér um ræðir, tæpum fimm árum áður en hann var sviptur fjárræði og tæpum þremur árum áður en hann vistaðist á hjúkrunarheimili, verið ófær um að fara með fjármuni sína. Þá hafa ekki verið leiddar líkur að því að ráðstafanir sóknaraðila hafi verið gerðar án þess að til grundvallar þeim lægju ákvarðanir föður aðila. Jafnframt þykja gögn um úttektir sóknaraðila í reiðufé af bankareikningi sínum strax í kjölfar millifærslna meginhluta fjárins renna stoðum undir skýringar hans á þessum ráðstöfunum. Hafi sóknaraðili haft einhvern ábata af þessum ráðstöfunum, sem ekkert liggur fyrir um, nýtur engra gagna við í málinu um að faðir aðila hafi ætlast til að til endurgreiðslu kæmi á síðari stigum. Samkvæmt þessu verður kröfu varnaraðila hafnað.

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila óskipt málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn er í einu lagi eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Kröfu varnaraðila, B og C, á hendur sóknaraðila, A, er hafnað.

Varnaraðilar greiði sóknaraðila óskipt samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.