75/2011

Landið G var í óskiptri sameign jarðanna GS1, GS2, GT og GT2. J o.fl. eigendur jarðanna GS1, GT og GT2, höfðuðu mál gegn Í og kröfðust þess að ógilt yrði ákvæði í úrskurði óbyggðarnefndar um að hluti G væri þjóðlenda. Ekki var talið að ákvæði 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála stæði í vegi fyrir að efnisdómur yrði felldur á kröfu J o.fl. þótt Í, sem eigandi að jörðinni GS2, stæði ekki að málsókninni. Litið var til þess að Í átti aðild að málinu til varnar og var því unnt að gæta hagsmuna sinna vegna óskiptra réttinda sem kynnu að tilheyra G. Aðilar deildu um hvernig mörk lægju milli eignarlands G og þjóðlendu en fyrir lágu landamerkjabréf fyrir jörðina frá árinu 1886 og 1922. Ekki var talið skipta máli hvernig landnámi hefði verið háttað á svæðinu og ekki þóttu heimildir frá 16. og 17. öld um merki G taka til landsvæðisins sem deilt var um. Einnig þótti skilningur J o.fl. á landamerkjum G ekki samræmast heimildum um merki aðliggjandi landsvæða. Tekið var fram að við gerð landamerkjabréfa fyrir G hefðu eigendur jarðarinnar haft í hendi sér að lýsa merkjum hennar eins og þeir töldu þau rétt vera og afla síðan samþykkis af hálfu aðliggjandi jarða eða landsvæða. Í landamerkjabréfunum hafði þeim mörkum sem deilt var um verið lýst á þann hátt að þau fylgdu tiltekinni á að upptökum hennar en þaðan til austurs í „beina stefnu“ á tilgreindan stað í annarri á. Var því talið að miða yrði merkin við raunveruleg upptök árinnar og að ekki hefði verið sýnt fram á að fyrri eigendur G hefðu talið þau vera á nánar tilteknum stað, enda hefði þeim þá verið í lófa lagið að tilgreina þann stað í landamerkjalýsingu sinni. Orðalag landamerkjabréfanna um að mörkin skyldu fara í „beina stefnu“ varð ekki túlkað þannig að árfarvegi skyldi fylgt. Loks var ekki talið að skilningur J o.fl. á mörkum jarðarinnar samræmdist tilgreiningu tiltekinnar ár í landamerkjabréfunum sem var eins og um hornmark væri að ræða. Í ljósi þessa var Í sýknað af kröfum J o.fl.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 4. febrúar 2011. Þau krefjast þess að fellt verði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar 29. maí 2007 í máli nr. 5/2005 um að land innan eftirgreindra marka sé þjóðlenda: „Frá upptökum Ytri-Vatnsleysu beina stefnu í Selá, þar sem Fremri-Hrútá fellur í hana. Þaðan er Selá fylgt þar til Ytri-Hrútá fellur í hana og síðan Ytri-Hrútá í Austaribrekku við Dauðagil. Síðan eftir Dauðagili að þeim stað þar sem gilið breytir um stefnu og þaðan skemmstu leið til suðvesturáttar yfir í Ytri-Vatnsleysu. Þá er Ytri-Vatnsleysu fylgt til áðurnefndra upptaka.“ Þá krefjast áfrýjendur málskostnaðar án tillits til gjafsóknar, sem þeim hefur verið veitt.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Dómendur í málinu fóru á vettvang 12. september 2011.

I

Samkvæmt ákvæðum laga nr. 58/1998 um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta tók óbyggðanefnd 1. mars 2004 til meðferðar landsvæði á norðausturlandi, sem réðist að vestan af Jökulsá á Fjöllum frá ósi hennar í Öxarfirði að Dyngjujökli, en þaðan var fylgt jaðri hans að Kverkfjöllum í Hveradal, þar sem dregin var lína til suðurs inn á Vatnajökul. Austurmörk svæðisins fylgdu Lagarfljóti frá ósum á Héraðssandi þangað sem Gilsá fellur í það, en þeirri á var svo fylgt og síðan mörkum Fljótsdalshrepps að Geldingafelli, þaðan sem lína var dregin inn á Vatnajökul. Að norðan náði svæðið að hafi. Óbyggðanefnd bárust kröfur stefnda 11. nóvember 2004, sem vörðuðu allt svæðið, og birti hún þær samkvæmt 2. mgr. 10. gr. laga nr. 58/1998 ásamt því að skora á þá, sem teldu þar til eignarréttinda, að lýsa kröfum sínum. Fjölmargar kröfur og athugasemdir bárust nefndinni. Í júlí 2005 ákvað hún að fjalla um svæðið í fimm aðskildum málum og var eitt þeirra nr. 5/2005, sem náði til Öxarfjarðarhrepps, en hann er nú hluti af sveitarfélaginu Norðurþingi. Það mál tók meðal annars til landsvæðisins, sem er afmarkað í framangreindri dómkröfu áfrýjenda, en þau töldu það hluta af óskiptu landi jarða sinna, Grímsstaða 1, Grímstungu og Grímstungu 2, og jarðar í eigu stefnda, Grímsstaða 2, sem hér á eftir verða í einu lagi nefndar Grímsstaðir nema þegar annað er tekið fram. Stefndi taldi þetta landsvæði á hinn bóginn þjóðlendu. Í úrskurði óbyggðanefndar 29. maí 2007 var komist að þeirri niðurstöðu að landsvæðið væri þjóðlenda, en viðurkennt á hinn bóginn að það væri afréttareign Grímsstaða samkvæmt 2. mgr. 5. gr. og c. lið 7. gr. laga nr. 58/1998.

Áfrýjendur höfðuðu mál þetta 17. janúar 2008 og er ekki deilt um að það hafi verið gert innan þess frests, sem um ræðir í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 58/1998. Í héraði gerðu þau sömu kröfu og þau gera fyrir Hæstarétti, en með hinum áfrýjaða dómi var stefndi sýknaður af henni.

II

Í rituðum heimildum virðist Grímsstaða fyrst hafa verið getið í máldaga, sem kenndur hefur verið við O-kk-þf biskup Þ-kk-þf og talinn er frá árinu 1367, en þar sagði meðal annars að „C-x-x a Grijmsstodum fylger xv ær ein kýr og hross.“ Í vitnisburðum 30. apríl 1514 og 26. apríl 1517 var því lýst að „Grimstader ä Fialle læge under“ Möðrudalskirkju, en í svokölluðu Sigurðarregistri frá 1525, sem hefur að geyma máldaga Hóladómkirkju þegar J-kk-nf A-kk-nf varð biskup á Hólum, voru „grimsstader ä austurauræfum“ sagðir ásamt tilteknum öðrum jörðum vera „ejdikot. med aungum husum“ í eigu hennar og var tekið fram að þau hefðu „flest obygd verid vm næstu .xxx. är og leingur“. Þrír nafngreindir menn gerðu vitnisburð 6. desember 1532 um að þeir hefðu heyrt J-kk-þf G-kk-þf, sem hafi verið „barnfæddur i Maudrudalsstad a fialle. hia faudur sinum S-x-x G-x-x heitnum J-x-x“, lýsa meðal annars því „ad Skalholltzstadar eign hefde þa vered halldin halfer Grimstader a fialle. enn Maudrudalsstadar halfer ... enn landamerke ofan ad á þeirre sem kaullud er Vatsleysa. her sagde hann ongvann hafa atalad medan hann visse.“ Ó-kk-nf biskup H-kk-nf á Hólum seldi 8. september 1563 nafngreindri konu „þann part i eydikotinu Grimstødum sem reiknadur hefur verit Holakirkiu motz uid Skalaholltzmenn“, en merkja jarðarinnar var þar ekki getið. Það var á hinn bóginn gert í vitnisburði B-kk-ef J-kk-ef „Umm Landamercke Grymstada a Fialle“ frá 4. júlí 1630, en þar kvaðst hann „hefe vitad til um þa eydejord ... sydan eg var uppvaxtarpilltur og hefe eg alldrei anad hejrtt nie vitad enn hun ætte Land ut ad þeirre a sem kallast Vassleisa og fellur austur (epter) auræfum a mille holz og Grymzstada og sudur fra a motz vid Modrudal ad þeirre storu vordu sem kollud er Biskupzvarda og stendur a Grymstadahalse.“ Þá var þess og getið að faðir hans hefði byggt upp „fyrrnefnda eydejord Grymstade“ og búið þar þrjú eða fjögur ár, en B-kk-nf hefði aldrei heyrt „nejna agrejning um fyrrsogd Landamercke og minn saluge fader logfeste fyrrnefnda jord til þessarra Landamerckia wti W-e-x og sudur ad Biskupsvordu a Grymstadahalse.“ Hann hafi þó fyrir fáum árum heyrt að J-kk-nf Þ-kk-nf á Valþjófsstöðum hafi „viliad eigna sinne j-e-x H-e-x a Fialle alla þa Tungu fra anne V-x-x og sudur j grofena sem liggur fyrir sunnann fra Fiallgardenum. Enn þad hefur adur verid hallded Grymstada Land atolulaust i allann máta suo lejnge sem eg hefe til vitad.“ Í Jarðabók Á-kk-ef M-kk-ef og P-kk-ef V-kk-ef frá 1712 sagði meðal annars að Grímsstaðir væru að hálfu eign Skálholtsstóls, í jarðamati 1804 var hermt að þeir væru „Selv ejer Jord“, en í jarðatali 1847 var enn rætt um að þeir væru að helmingi í eigu Skálholtsstóls. Í þessum heimildum var ekki vikið að merkjum jarðarinnar.

Ódagsett landamerkjabréf fyrir Grímsstaði var þinglesið 31. maí 1886, en þar var merkjum lýst sem hér segir: „Grímsstaðir eiga land úr Hrútá þar sem hún fellur í Selá, vestur Dimmagil í Svartfell á Dimmafjallgarðsvegi. Þaðan beina stefnu í Skarðá, þar sem hún fellur í Jökulsá, en Jökulsá ræður að vestan þar til Ytri-Vatnsleysa fellur í hana. Svo ræður hún að upptökum, þaðan beina stefnu í Selá þar sem Hrútá fellur í hana.“ Bréfið var áritað um samþykki af hálfu jarðanna Hólssels, Grundarhóls og Víðirhóls, sem nú eru í Norðurþingi, Víðidals, sem nú er í sveitarfélaginu Fljótsdalshéraði, og Hauksstaða í Vopnafjarðarhreppi. Annað landamerkjabréf var gert fyrir Grímsstaði 15. maí 1922, þar sem merkjunum var í öllum atriðum lýst á sama hátt og að framan greinir. Það bréf var áritað um samþykki af hálfu Hólssels, Grundarhóls, Víðirhóls og Hauksstaða og þinglesið ótilgreindan dag á árinu 1922.

III

Landsvæðið, sem deilt er um í málinu hvort heyri til eignarlands Grímsstaða eða sé þjóðlenda, er að austanverðu við merki jarðarinnar til norðurs. Í fyrrnefndum landamerkjabréfum fyrir jörðina sagði um þann hluta merkjanna að Ytri-Vatnsleysa ráði „að upptökum, þaðan beina stefnu í Selá þar sem Hrútá fellur í hana“, en frá mótum Hrútár og Selár fara síðan merkin „vestur Dimmagil í Svartfell á Dimmafjallgarðsvegi.“ Áfrýjendur halda því fram að í þessari lýsingu sé átt við Ytri-Hrútá, sem fellur til austurs í Selá, en ekki Fremri-Hrútá, sem það gerir einnig en mun sunnar og vestar. Þau halda því og fram að á þeim tíma, sem landamerkjabréfin voru gerð, hafi verið gengið út frá því að Ytri-Vatnsleysa ætti upptök í Dauðagili, sem stefnir til norðausturs frá Krummaskarði að Austari Haugsbrekku, en þar nærri munu jafnframt vera upptök Ytri-Hrútár. Af þessum sökum verði að líta svo á að merkin til norðurs fylgi ánni Vatnsleysu í austur og síðan Ytri-Vatnsleysu þar til hún kemur að Dauðagili, en þaðan fari þau norðaustur um gilið í Austari Haugsbrekku og síðan suðaustur eftir Ytri-Hrútá að Selá í Vopnafjarðarhreppi. Þaðan fylgi merkin Selá suðvestur að ósum Fremri-Hrútár, en fari svo vestur í Dimmagil eins og nánar er lýst í landamerkjabréfunum. Vestast á þessu svæði öllu rennur Ytri-Vatnsleysa á suðurmörkum jarðarinnar Víðirhóls gegnt Grímsstöðum. Þegar austar er komið og Dauðagil tekur við af ánni á þeim norðurmerkjum Grímsstaða, sem áfrýjendur halda fram, liggja þau um 9 km í norðaustur með suðurmörkum svokallaðs sameignarlands Fagradals, Víðirhóls, Hólssels og Nýhóls, en um það er fjallað í hæstaréttarmálinu nr. 40/2011, sem rekið er samhliða þessu máli. Þegar komið er að sveitarfélagamörkum Norðurþings og Vopnafjarðarhrepps nærri upptökum Ytri-Hrútár tekur við norðan þessara merkja landsvæðið Selsárvellir, sem telst þjóðlenda samkvæmt dómi Hæstaréttar 22. september 2011 í máli nr. 294/2010, en frá sveitarfélagamörkunum eru eftir Ytri-Hrútá um 13 km til Selár. Frá þeim ármótum eiga merkin að fylgja Selá rúmlega 5 km suðvestur að mótum hennar og Fremri-Hrútár, en handan Selár eru á þeirri leið jarðirnar Hauksstaðir og Arnarvatn í Vopnafjarðarhreppi, sem eru báðar háðar beinum eignarrétti samkvæmt úrskurði óbyggðanefndar 29. maí 2007 í máli nr. 3/2005. Frá mótum Fremri-Hrútár og Selár fara merkin loks nærri 7 km vestur í Dimmagil og liggja þar að svonefndum Afrétti Vopnafjarðarhrepps, sem telst þjóðlenda samkvæmt sama úrskurði óbyggðanefndar.

Gagnstætt því, sem að framan greinir, byggir stefndi á því að skilja verði landamerkjabréfin fyrir Grímsstaði á þann veg að átt sé við að Ytri-Vatnsleysa ráði merkjum austur að raunverulegum upptökum sínum, sem eru um 5 km suðaustur frá þeim stað, sem stefnan eftir Dauðagili skilur sig frá ánni. Frá upptökum Ytri-Vatnsleysu ráði síðan bein lína í mót Fremri-Hrútár og Selár, sem myndi hornpunkt á landi Grímsstaða um 12 km suðaustur frá upptökunum. Frá þeim hornpunkti verði svo farið sömu leið vestur í Dimmagil og áfrýjendur miða við. Í málinu vefengir stefndi ekki að land innan þessara merkja sé hluti af jörðinni Grímsstöðum og háð beinum eignarrétti. Stefndi hefur jafnframt lýst því yfir að verði fallist á að merki Grímsstaða fylgi þeirri leið, sem áfrýjendur halda fram, sé heldur ekki vefengt að landið, sem á milli ber, sé háð beinum eignarrétti og því utan þjóðlendna.

IV

Áfrýjendur eru sem fyrr segir eigendur jarðanna Grímsstaða 1, Grímstungu og Grímstungu 2, en á hinn bóginn á stefndi jörðina Grímsstaði 2. Í málatilbúnaði áfrýjenda er þess getið að land þessara fjögurra jarða sé óskipt og hefur stefndi ekki andmælt því. Hann hefur eðli máls samkvæmt vegna stöðu sinnar samkvæmt ákvæðum laga nr. 58/1998 ekki staðið ásamt áfrýjendum að því að halda fram beinum eignarrétti að landsvæðinu, sem hér er deilt um. Til þess verður á hinn bóginn að líta að í málinu gera áfrýjendur ekki kröfu um viðurkenningu á eignarrétti að landsvæðinu, heldur aðeins að fellt verði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar um að land þetta sé þjóðlenda. Þótt dómur, sem tæki þá kröfu til greina, myndi leiða af sér að landið teldist háð beinum eignarrétti áfrýjenda og stefnda í sameiningu verður að gæta að því að hann á aðild að málinu til varnar og hefur því átt þess kost að gæta um leið hagsmuna sinna vegna óskiptra réttinda, sem hann kann að njóta með áfrýjendum, en það hefur hann ekki gert. Að þessu virtu standa ákvæði 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að efnisdómur verði felldur á kröfu áfrýjenda.

V

Samkvæmt því, sem áður greinir, stendur ágreiningur aðilanna í raun um hvernig eigi með réttu að draga merki Grímsstaða að norðaustan og ræðst þá af því hvar mörk liggi þar milli eignarlands jarðarinnar og þjóðlendu, enda hefur stefndi sem fyrr segir viðurkennt að allt land, sem með réttu teljist innan merkja jarðarinnar, sé háð beinum eignarrétti. Við úrlausn málsins verður því að komast að niðurstöðu um merki Grímsstaða með því að líta til heimilda, sem gagngert varða þau, og geta þá engu skipt álitaefni um hvernig landnámi kunni að hafa verið hagað fyrir meira en árþúsundi á svæðinu, sem deila aðilanna tekur til.

Eins og áður greinir liggur fyrir vitnisburður frá 6. desember 1532, þar sem þess var meðal annars getið að landamerki Grímsstaða væru „ofan ad á þeirre sem kaullud er Vatsleysa.“ Í öðrum vitnisburði frá 4. júlí 1630 var hermt að jörðin „ætte Land ut ad þeirre a sem kallast Vassleisa og fellur austur (epter) auræfum a mille holz og Grymzstada og sudur fra a motz vid Modrudal ad þeirre storu vordu sem kollud er Biskupzvarda og stendur a Grymstadahalse.“ Þessar tvær heimildir taka ekki til landsvæðisins, sem aðilarnir deila um, enda er ekki ágreiningur um að land Grímsstaða ráðist að tilteknu leyti að norðanverðu af ánum Vatnsleysu og Ytri-Vatnsleysu, en Biskupsvörður, sem getið er í síðarnefndu heimildinni, eru um 12 km suðvestur af upptökum Ytri-Vatnsleysu og mynda hornpunkt á suðurmerkjum jarðarinnar.

Landamerkjaskrá var gerð 3. júní 1890 fyrir svokallað sameignarland Fagradals, Víðirhóls, Hólssels og Nýhóls, þar sem sagði meðal annars að merki þess færu „suður á Austaribrekku við Dauðagil, þaðan eftir Dauðagili, í Krummaskarð, þaðan í Hrafnaklett“. Þessi landamerkjaskrá var meðal annars árituð um samþykki af hálfu Grímsstaða. Suðurmerki sameignarlandsins, eins og þeim var þar lýst, virðast vera þau sömu og áfrýjendur halda fram að ráði landi Grímsstaða til norðurs að upptökum Ytri-Hrútár. Að því verður að gæta að kennileitin, sem getið er í þessari landamerkjaskrá, eru ekki þau sömu og nefnd eru í landamerkjabréfum Grímsstaða, þar sem segir að norðurmerki þeirrar jarðar á þessu sama svæði ráðist af Ytri-Vatnsleysu til upptaka hennar og þaðan af beinni línu að þeim stað, sem „Hrútá“ rennur í Selá. Eiganda Grímsstaða, sem áritaði landamerkjaskrána fyrir sameignarlandið, gat ekki dulist þessi munur á lýsingunni í henni og landamerkjabréfi jarðar sinnar, sem hann gerði sjálfur um fjórum árum fyrr. Landamerkjabréf var aldrei gert fyrir landsvæðið Selsárvelli í Vopnafjarðarhreppi, sem tekur við af sameignarlandinu til austurs fyrir norðan Ytri-Hrútá, en í gerðabók vegna fasteignamats árið 1918 var merkjum Selsárvalla lýst sem hér segir: „Selsá ræður mörkum frá ósi að upptökum, þaðan sjónhending á há „Bungu“ þaðan eftir fjallgarði þeim, sem skiftir löndum milli Vopnafjarðar og Fjallahrepps að Hrútá. Þá ræður Hrútá þar til hún fellur í Selá: úr því ræður Selá að Selsárósi.“ Kennileitið Há-Bunga er eftir framlögðum uppdráttum við sveitarfélagamörk Norðurþings og Vopnafjarðarhrepps nærri eystri enda Dauðagils og upptökum Ytri-Hrútár. Úr því að hermt er í þessari lýsingu að merkin fylgi fjallgarði á sveitarfélagamörkunum frá Há-Bungu að Hrútá er nærtækt að ætla að þar geti fremur hafa verið átt við Fremri-Hrútá en Ytri-Hrútá. Til þess verður einnig að líta að þar er tekið fram að „Hrútá“ ráði merkjum, en í landamerkjabréfum Grímsstaða er rætt um að merki fari „beina stefnu“ að ósi þeirrar ár í Selá. Fyrrgreindur skilningur áfrýjenda á landamerkjabréfum Grímsstaða, sem tekur mið af því að austanverð norðurmerki jarðarinnar liggi annars vegar að sameignarlandi Fagradals, Víðirhóls, Hólssels og Nýhóls og hins vegar að landi Selsárvalla, fær því engan stuðning af heimildum um merki þeirra tveggja landsvæða.

Hvað sem því líður, sem að framan greinir, verður að gæta að því meginatriði að við gerð landamerkjabréfa á árunum 1886 og 1922 höfðu eigendur Grímsstaða í hendi sér að lýsa merkjum jarðar sinnar eins og þeir töldu þau rétt vera og afla síðan samþykkis af hálfu aðliggjandi jarða eða landsvæða. Eftir orðanna hljóðan var norðurmerkjum Grímsstaða lýst þannig í báðum landamerkjabréfunum að þau réðust af Ytri-Vatnsleysu að upptökum hennar, en þaðan til austurs „beina stefnu í Selá þar sem Hrútá fellur í hana.“ Ekkert liggur fyrir til stuðnings því, sem áfrýjendur hafa samkvæmt áðursögðu haldið fram, að mönnum hafi á þessum tíma ekki verið ljóst að upptök Ytri-Vatnsleysu væru ekki í Dauðagili, enda hljóta aðrir kostir að hafa mátt blasa við. Hafi ætlun eigenda Grímsstaða verið sú að merkin ættu að ráðast af Dauðagili hefði þeim verið í lófa lagið að taka það beinlínis fram. Frá upptökum Ytri-Vatnsleysu áttu merkin síðan að fara eftir hljóðan landamerkjabréfanna til austurs í beinni stefnu, sem getur ekki samrýmst því að þau ráðist af árfarvegi. Fram hjá því verður heldur ekki horft að í landamerkjabréfunum er aðeins minnst á Selá í Vopnafjarðarhreppi eins og um hornmark sé að ræða á þeim stað, sem „Hrútá“ rennur í hana, en augljóst má vera að þess hefði orðið að geta ef ætlunin var að Selá réði merkjum Grímsstaða til austurs á rúmlega 5 km svæði milli Ytri-Hrútár og Fremri-Hrútár, eins og áfrýjendur halda fram.

Þegar gætt er að því, sem að framan greinir, verður að líta svo á að merki Grímsstaða fylgi Ytri-Vatnsleysu að upptökum hennar, en síðan beinni línu þaðan að hornmarki, þar sem Fremri-Hrútá rennur út í Selá. Að því virtu eru engin efni til að fella úr gildi þau ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar, sem krafa áfrýjenda lýtur að. Hinn áfrýjaði dómur verður því óraskaður, þar með talin ákvæði hans um málskostnað og gjafsóknarkostnað.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað áfrýjenda hér fyrir dómi fer samkvæmt því, sem nánar segir í dómsorði, en við ákvörðun hans er litið til þess að sami lögmaður hefur samhliða máli þessu farið með tvö önnur, sem varða mörk eignarlanda og þjóðlendna á Hólsfjöllum.

Það athugast að mál þetta var þingfest í héraði 21. febrúar 2008, en aðalmeðferð í því fór fram rúmum tveimur árum síðar, 12. mars 2010, og var það þá dómtekið. Málið var tekið fyrir að nýju á dómþingi 28. júní sama ár og fært til bókar að vegna anna dómara hafi ekki tekist að leggja dóm á málið. Lögð voru fram ný gögn í málinu og var því síðan frestað til frekari gagnaöflunar. Þegar málið var tekið næst fyrir 10. ágúst 2010 var lagt fram eitt skjal, sem engu skiptir við úrlausn málsins, og var það svo flutt og dómtekið aftur. Það var síðan gert enn á ný 8. október 2010 og hinn áfrýjaði dómur loks kveðinn upp 4. nóvember sama ár. Þessi málsmeðferð er aðfinnsluverð.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjenda, G-kvk-ef M-kvk-ef H-kvk-ef, J-kk-ef H-kk-ef H-kk-ef, S-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef, K-kvk-ef A-kvk-ef, E-kk-ef D-kk-ef G-kk-ef og B-kk-ef B-kk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns þeirra, 500.000 krónur.