119/2009

G gekkst í sjálfskuldarábyrgð á greiðslu láns sem N hf. hafði veitt E ehf. að jafnvirði fjárhæð 80.000.000 krónur í sterlingspundum. Var G ábyrgðarmaður pro rata ásamt fleirum og miðaðist ábyrgð G við 56.147 sterlingspund. Lánið fór í vanskil og stefndi N hf. G fyrir Héraðsdómi Reykjaness til greiðslu þeirrar fjárhæðar er ábyrgð hans hljóðaði upp á. Í lánssamningnum var ákvæði þess efnis að ef ágreiningur risi um réttindi og skyldur aðila samkvæmt samningnum skyldi mál vegna hans rekið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Talið var að orðalag samningsins væri skýrt um að samið hefði verið um varnarþing í málinu, sbr. 3. mgr. 42. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. mars 2009. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara sýknu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Að því frágengnu krefst hann þess að honum verði einungis gert að greiða stefnda 1.631.954 krónur og að málskostnaður verði látinn niður falla.

Stefndi krefst nú staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með vísan til 2. mgr. 161. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála fór sérstaklega fram munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu áfrýjanda.

Hinn áfrýjaði dómur Héraðsdóms Reykjaness var kveðinn upp 3. mars 2009, en með úrskurði dómsins 25. nóvember 2008 var hafnað kröfu áfrýjanda um að vísa málinu frá héraðsdómi. Er óskað endurskoðunar á þeim úrskurði með áfrýjun málsins með vísan til 1. mgr. 151. gr. laga nr. 91/1991. Byggir áfrýjandi aðalkröfu sína fyrir Hæstarétti á sömu málsástæðum og í héraði, annars vegar að málið hafi verið höfðað á röngu varnarþingi, sbr. 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991, og hins vegar á því að málið sé vanreifað, sbr. 80. gr. sömu laga.

Áfrýjandi vísar til þess að í lánssamningi þeim, sem stefndi byggir á, hafi verið samið um varnarþing í samræmi við 3. mgr. 42. gr. laga nr. 91/1991 á þann veg að ágreiningsmál vegna hans skyldi reka fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Stefndi mótmælir frávísun með þeim rökum að aðeins sé um heimildarákvæði að ræða sem fyrirbyggi ekki að mál verði höfðað á heimilisvarnarþingi áfrýjanda. Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti taldi stefndi ennfremur að slíkt samningsákvæði um varnarþing yrði að vera mjög skýrt orðað ætti það að binda aðila. Áfrýjandi væri einn margra sjálfskuldarábyrgðarmanna, sem ekki hefðu haft neitt um skilmála lánasamningsins að segja, væri því alltaf heimilt að höfða mál gegn þeim á heimilisvarnarþingi.

Skjal það sem krafa stefnda er byggð á er lánssamningur upphaflega gerður 27. júlí 2005 samkvæmt heiti sínu á „milli Landsbanka Íslands hf. sem banka og Hydra efh. sem lántaka og tiltekinna einstaklinga sem sjálfskuldarábyrgðaraðila.“ Í grein 10.1. eru nafngreindir 24 einstaklingar og eitt félag sem tókust á hendur pro rata sjálfskuldarábyrgð á fullum efndum allra skuldbindinga samkvæmt samningnum þar til skuldin yrði að fullu greidd, hver að nánar tilgreindri fjárhæð. Samþykktu allir sjálfskuldarábyrgðarmenn samninginn með undirskrift sinni. Viðaukar voru gerðir við lánssamninginn 1. nóvember 2006 og 22. nóvember 2007 og samþykktu allir ábyrgðarmenn þá viðauka einnig.

Í grein 16.1. er samið um varnarþing en þar segir: „Ef ágreiningur rís um réttindi og skyldur aðila samkvæmt samningi þessum skal mál vegna hans rekið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.“ Orðalag þetta er skýrt. Samkvæmt því er um gagnkvæmt og bindandi ákvæði að ræða. Sjálfskuldarábyrgðarmenn eru aðilar að samningnum og bundnir af ákvæðum hans og geta jafnframt eftir atvikum reist rétt á þeim. Áfrýjandi krafðist frávísunar vegna varnarþingsákvæðisins þegar í greinargerð sinni til héraðsdóms. Verður að fallast á með áfrýjanda að stefndi sé bundinn gagnvart honum samkvæmt þessu ákvæði samningsins og verður málinu þegar af þessari ástæðu vísað frá héraðsdómi.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi, NBI hf., greiði áfrýjanda, G-kk-þgf Þ-kk-þgf, samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.