285/2011

F krafði K og S um greiðslu skuldar, en F hafði afhent þeim tiltekna fjárhæð sem fara skyldi í ávöxtun erlendis og bera 10% mánaðar ávöxtun og tryggðan höfuðstól. Deildu aðilar um það hvort K og S hefðu með yfirlýsingu ábyrgst 10% ávöxtun fjárins. Niðurstaða Hæstaréttar var sú að túlka yrði orðalag yfirlýsingarinnar svo að fjárfesting með 10% mánaðar ávöxtun væri fyrirhuguð en að K og S hefðu ekki persónulega ábyrgst hana. Orðalag yfirlýsingarinnar um tryggan höfuðstól var aftur á móti talið fela í sér ábyrgð K og S á því að F fengi höfuðstól fjárhæðarinnar til baka, svo sem þeir hefðu sjálfir viðurkennt. Var þeim því gert að endurgreiða F höfuðstólinn að frádregnum þeim innborgunum sem þeir höfðu þegar innt af hendi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 9. maí 2011. Þeir krefjast þess aðallega að þeir verði einungis dæmdir til að greiða stefnda 2.100.000 krónur án vaxta en til vara sömu fjárhæð með vöxtum sem Seðlabanki Íslands ákveður með hliðjón af lægstu vöxtum á nýjum almennum óverðtryggðum útlánum hjá lánastofnunum frá 23. september 2010 til greiðsludags. Í báðum tilvikum krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms. Til vara krefst hann þess að áfrýjendum verði óskipt gert að greiða honum aðra lægri fjárhæð, en að héraðsdómur verði að öðru leyti staðfestur. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjendur kveðast um nokkurra ára skeið hafa leitað leiða til að ávaxta peninga erlendis sem bjóði upp á mikla ávöxtun og hafi þeir sérstaklega leitað eftir ávöxtunarleiðum þar sem fjárfestum væri áhættan fullljós enda væri ávöxtunarkrafan í samræmi við það. Áfrýjendur hafna því að þeir hafi haft atvinnu og umboð erlendra fyrirtækja til að afla fjár til ávöxtunar. Haustið 2009 hafi áfrýjendur ásamt tveimur erlendum aðilum gert samning um ávöxtunarleið við gjaldeyrismiðlun í Bretlandi sem hafi kveðið á um 10% arðsemismarkmið á mánuði en það hafi miðast við að hinn erlendi sjóður fengi að lágmarki eina milljón dollara til ávöxtunar.

Stefndi afhenti áfrýjendum 10.000.000 krónur 31. júlí 2009 til ávöxtunar. Með yfirlýsingu 31. ágúst sama ár staðfestu áfrýjendur móttöku fjárins en þar segir: „Staðfesting á móttöku 10.000.000 króna. Það staðfestist hér með að ... undirritaðir S-kk-nf L-kk-nf ... og K-kk-nf I-kk-nf ..., hafa móttekið 10.000.000 króna frá F-kk-þgf Þ-kk-þgf ... Þessar 10.000.000 króna fara í ávöxtun erlendis og bera 10% mánaðar ávöxtun og tryggðan höfuðstól.“

Framangreind fjárfestingarhugmynd áfrýjenda mun ekki hafa gengið eftir og kveða þeir að þess vegna hafi ekki verið um annað að ræða en að endurgreiða stefnda höfuðstólinn. Er óumdeilt í málinu að áfrýjendur hafa greitt stefnda samtals 7.700.000 krónur þannig: 1.000.000 krónur 1. september 2009, 1.000.000 krónur 29. september 2009, 1.000.000 krónur 25. nóvember 2009, 500.000 krónur 23. desember 2009, 500.000 krónur 28. desember 2009, 1.000.000 krónur 1. febrúar 2010, 2.000.000 krónur 14. apríl 2010, 50.000 krónur 19. maí 2010, 150.000 krónur 22. júlí 2010, 200.000 krónur 23. ágúst 2010, 200.000 krónur 13. september 2010 og 100.000 krónur 23. september 2010.

Í málatilbúnaði sínum heldur stefndi því fram að framangreind staðfesting um móttöku fjárins sé skuldabréf en samkvæmt því beri áfrýjendum að endurgreiða stefnda fjárhæðina með 10% ávöxtun á mánuði í eitt ár eða frá 1. september 2009 til 1. ágúst 2010 auk dráttarvaxta frá 23. september 2010. Eigi hann því rétt á 12.000.000 króna ávöxtun ofan á 10.000.000 króna höfuðstólinn og séu innborganir áfrýjenda að fjárhæð 7.700.000 krónur greiðslur inn á ávöxtunina. Því standi 14.300.000 eftir af kröfu hans. Við meðferð málsins í héraði krafðist stefndi þess að dómari málsins viki sæti. Var þeirri kröfu hafnað með úrskurði 17. janúar 2011. Með dómi Hæstaréttar 3. mars 2011 í máli nr. 71/2011 var sá úrskurður staðfestur og stefnda gert að greiða áfrýjendum 100.000 krónur í málskostnað hvorum. Er samkomulag með aðilum að draga þennan málskostnað að fjárhæð 200.000 krónur frá kröfu stefnda.

Með kyrrsetningarbeiðni 7. október 2010 fór stefndi þess á leit að sýslumaðurinn í Reykjavík kyrrsetti eignir áfrýjandans K-kk-ef vegna kröfu sinnar sem hann kvað vera að fjárhæð 15.777.489 krónur auk dráttarvaxta og kostnaðar. Var eignarhlutur áfrýjandans K-kk-ef í fasteigninni Lautarsmára 31, Kópavogi og fasteign hans að Eyrarskógi 90, Hvalfjarðarsveit kyrrsett fyrir kröfunni 18. október 2010.

II

Eins og að framan er rakið segir í áðurnefndri yfirlýsingu áfrýjenda þar sem þeir staðfesta að hafa móttekið 10.000.000 krónur úr hendi stefnda svo: „Þessar 10.000.000 króna fara í ávöxtun erlendis og bera 10% mánaðar ávöxtun og tryggðan höfuðstól.“ Samkvæmt orðanna hljóðan verður ekki af framangreindri yfirlýsingu annað ráðið en að áfrýjendur hafi tekið við umræddu fé í því skyni að ráðstafa því til ávöxtunar erlendis þannig að ávöxtun verði 10% á mánuði. Höfuðstóll sé tryggður. Túlka verður orðalag yfirlýsingarinnar svo að umrædd fjárfesting erlendis með 10% mánaðar ávöxtun sé fyrirhuguð en áfrýjendur séu ekki sjálfir að ábyrgjast stefnda þessa ávöxtun í eitt ár svo sem kröfugerð stefnda gerir ráð fyrir. Orðalag yfirlýsingarinnar um tryggðan höfuðstól verður á hinn bóginn skýrt svo að áfrýjendur ábyrgist að stefndi fái höfuðstólinn til baka og hafa þeir viðurkennt skyldu sína til þess. Með hliðsjón af þessu ber áfrýjendum að endurgreiða stefnda 10.000.000 krónur að frádregnum innborgunum samtals að fjárhæð 7.700.000 krónur og 200.000 krónur vegna málskostnaðar sem samkomulag er um að dragist frá kröfunni eða samtals 2.100.000 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Staðfest verður kyrrsetning í eignum áfrýjandans K-kk-ef fyrir dæmdri kröfu og áfrýjendum gert að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjendur, K-kk-nf I-kk-nf og S-kk-nf Ö-kk-nf L-kk-nf, greiði óskipt stefnda, F-kk-þgf Þ-kk-þgf, 2.100.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.300.000 krónum frá 23. september 2010 til 18. mars 2011 en af 2.100.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Áfrýjendur greiði stefnda óskipt samtals 700.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Staðfest er kyrrsetning í eignarhluta áfrýjanda, K-kk-ef I-kk-ef, í Lautamára 31, Kópavogi, og Eyrarskógi 90, Hvalfjarðarsveit, fyrir dæmdri kröfu.