380/2016

Aðilar deildu um hvort að nefndur myntveltureikningur með yfirdráttarheimild hefði verið lán í erlendri mynt eða lán í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. Með vísan til þess meðal annars að SL hefði athugasemdalaust undirritað handveðsyfirlýsingu þar sem hann setti að veði bankareikning sinn hjá L hf. til tryggingar fyrrgreindri skuld sem tilgreind var í yfirlýsingunni í erlendri mynt var talið að lánið hefði verið löglega tekið í þeirri mynt með samþykki og vilja beggja aðila. Þá kom fram að sá aðstöðumunur sem var á L hf. og SL gæti ekki einn og sér leitt til þess að skuldbindingu SL gagnvart L hf. yrði vikið til hliðar á grundvelli 36. gr. og 36. gr. a-d laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var L hf. sýknað af kröfu SL og SK.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 19. maí 2016. Þau krefjast sýknu af kröfum stefnda gegn greiðslu áfrýjandans S-kk-ef að fjárhæð 10.000.000 krónur. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi deila aðilar um það hvort svonefndur myntveltureikningur með yfirdráttarheimild, sem stofnaður var í svissneskum frönkum á nafni áfrýjandans S-kk-ef hjá Landsbanka Íslands hf. 15. janúar 2008, hafi verið skuldbinding í þeirri mynt eða hvort að um hafi verið að ræða lán í íslenskum krónum, bundið með ólögmætum hætti gengi erlends gjaldmiðils. Óumdeilt er að engin gögn hafa verið lögð fram sem stafa frá áfrýjandanum S-kk-þgf um stofnun umrædds reiknings og hefur hann borið því við að hann hafi á sínum tíma ekki vitað af því að fyrirgreiðsla bankans væri í erlendri mynt. Þá kannast hann ekki við að hafa fengið send yfirlit um stöðu umrædds reiknings á hverjum tíma. Aftur á móti liggur fyrir að 28. maí 2009 undirritaði áfrýjandinn S-kk-nf athugasemdalaust handveðsyfirlýsingu þar sem að hann setti að handveði bankareikning sinn hjá stefnda til tryggingar eftirfarandi skuld: „Myntveltureikningur CHF3 0130-29-310 stofnaður 15.01.2008 eigandi S-kk-nf J-kk-nf L-kk-nf ... yfirdráttarheimild CHF 755.000,00.“ Ef áfrýjandinn S-kk-nf taldi að til umræddrar lánafyrirgreiðslu hefði verið stofnað í hinni erlendu mynt að óvilja hans bar honum í síðasta lagi að gera athugasemdir við þetta tilefni. Sú varð þó ekki raunin og andmælum í þessa veru fyrst hreyft í bréfi lögmanns áfrýjenda til stefnda 4. desember 2009. Að því gættu verður fallist á með stefnda að þessi tilhögun lánafyrirgreiðslu hafi verið ákveðin með samþykki og vilja beggja aðila.

Með því að nýta sér heimild til yfirdráttar á gjaldeyrisreikningnum stofnaði áfrýjandinn S-kk-nf til skuldar í mynt viðkomandi reiknings og fær það ekki breytt þeirri niðurstöðu þótt útborganir af honum í svissneskum frönkum hafi síðan verið greiddar í íslenskum krónum inn á annan reikning áfrýjandans S-kk-ef hjá Landsbanka Íslands hf. Var því um að ræða gilt lán í erlendum gjaldmiðli, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 11. október 2012 í máli nr. 467/2011.

Að því gættu að á fyrri stigum málsins, sbr. áðurnefnt bréf lögmanns áfrýjenda 4. desember 2012, svo og bréf 14. mars 2011 og 7. febrúar 2013, voru boð áfrýjandans S-kk-ef um uppgjör skuldarinnar ávallt bundin fyrirvara af hans hálfu, verður með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, fallist á þá niðurstöðu að ætlað sinnuleysi af hálfu stefnda vegna þeirra erinda geti ekki haft áhrif á greiðsluskyldu áfrýjandans S-kk-ef eða rétt stefnda til vaxta.

Enn fremur er því hafnað að meginreglur samninga- og kröfuréttar um brostnar forsendur leiði til þess að áfrýjandinn S-kk-nf sé ekki bundinn af skuldbindingu sinni gagnvart áfrýjanda. Þá kemur ekki til álita að skuldbindingu hans gagnvart áfrýjanda verði vikið til hliðar á grundvelli 36. gr. og 36. gr. a-d laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Sá aðstöðumunur sem var á Landsbanka Íslands hf. og áfrýjanda getur ekki einn og sér leitt til slíkrar niðurstöðu án þess að frekari atriði séu leidd í ljós sem varða efni samnings, atvik við samningsgerðina ellegar síðar tilkomin atvik. Af hálfu áfrýjenda hafa sönnur ekki verið færðar á slíkt.

Að framangreindu virtu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms, þar á meðal um upphafsdag dráttarvaxta sem og um málskostnað.

Áfrýjendur verða dæmd til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjendur, S-kk-nf J-kk-nf L-kk-nf og S-kvk-nf H. K-kvk-nf, greiði óskipt stefnda, Landsbankanum hf., 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.