349/2015

H höfðaði mál gegn K, en til vara Þ, til heimtu skuldar samkvæmt tryggingarvíxli. Hafði víxillinn verið samþykkur af K með árituninni „e.u.“ en greiðandi hans var tilgreindur Þ. Í dómi Hæstaréttar kom fram að Þ og K hefðu skilað sameiginlegri greinargerð í héraði en þar hefði þeim málsgrundvelli aðalkröfu H, að K hefði skort umboð til að samþykkja víxilinn í umboði Þ, ekki verið mótmælt. Væri sú afstaða sérstaklega áréttuð í greinargerð Þ fyrir Hæstarétti. Að því virtu var talið ósannað að K hefði haft umboð Þ til þess að samþykkja víxilinn. Væri hann því sjálfur skuldbundinn sem samþykkjandi hans samkvæmt 8. gr. víxillaga nr. 93/1933. Var K því gert að greiða H nánar tilgreinda fjárhæð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. maí 2015. Hann krefst krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi gagnvart aðaláfrýjanda upphaflega 29. júlí 2015. Ekki varð að fyrirhugaðri þingfestingu málsins 26. ágúst 2015 og áfrýjaði hann öðru sinni 21. september sama ár. Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi gagnvart stefnda K-kk-þgf 9. september 2015 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst þess aðallega að stefnda, en til vara aðaláfrýjanda, verði gert að greiða sér 80.000.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. nóvember 2012 til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar héraðsdóms. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hann verði sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda. Þá krefst hann í báðum tilvikum málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi deila aðilar um greiðsluskyldu á tryggingarvíxli, útgefnum 5. október 2012 og með gjalddaga 10. október sama ár. Af hálfu aðaláfrýjanda og stefnda er á því byggt að vísa beri málinu frá dómi þar sem að skjalið sem um ræðir uppfylli ekki formskilyrði víxillaga nr. 93/1933. Skjalið geti því ekki talist víxill í skilningi laganna og verði mál á grundvelli þess ekki rekið samkvæmt XVII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Umræddur víxill er tilkominn vegna fasteignaviðskipta Jag ehf. í Danmörku en aðaláfrýjandi og gagnáfrýjandi voru hluthafar í félaginu ásamt fleirum. Í málinu liggur fyrir samkomulag hluthafa félagsins 21. ágúst 2007 um ábyrgð þeirra og útgáfu tryggingarvíxla vegna lántöku félagsins hjá Landsbanka Íslands hf. í tengslum við viðskiptin. Óumdeilt er að umræddur víxill var samþykktur af stefnda K-kk-þgf með árituninni „e.u.“ Af hálfu aðaláfrýjanda og stefnda er á því byggt að skjalið hafi ekki verið útfyllt að öðru leyti þegar það var afhent en gagnáfrýjandi heldur því á hinn bóginn fram að skjalið hafi verið útfyllt um fjárhæð, greiðanda og samþykkjanda. Hafi víxillinn síðar verið útfylltur um útgáfustað, útgáfudag, gjalddaga og útgefanda af gagnáfrýjanda og lögmanni hans.

Í ritun samþykkis á víxileyðublaðið fólst heimild, í samræmi við fyrrgreint samkomulag hluthafa í Jag ehf., til þess að víxilinn yrði fylltur út að öðru leyti. Eins og skjalið liggur fyrir fullnægir það formskilyrðum 1. gr. víxillaga. Hefur það því víxilgildi og er gagnáfrýjanda heimilt að neyta víxilréttar samkvæmt því. Samkvæmt þessu verður hafnað kröfum aðaláfrýjanda og stefnda um frávísun málsins frá héraðsdómi.

II

Málið er rekið samkvæmt XVII. kafla laga nr. 91/1991 og koma því ekki til álita aðrar varnir en þær sem getið er í 118. gr. laganna. Af hálfu aðaláfrýjanda og stefnda er ekki á því byggt að undirskrift á víxilinn sé fölsuð eða efni hans falsað, sbr. c. lið 1. mgr. tilvitnaðrar lagagreinar. Mótbára þess efnis að víxill sé fylltur út á annan veg en um hafi verið samið við upphaflega áritun um samþykki hans er ekki meðal þeirra varna sem getið er í 118. gr. laga nr. 91/1991 og fær því því ekki komist að í málinu.

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi höfðaði gagnáfrýjandi mál á hendur aðaláfrýjanda 10. september 2013 á grundvelli umrædds víxils. Aðaláfrýjandi tók til varna í því máli og mun þá hafa byggt á því að stefndi hafi ekki haft umboð til þess að samþykkja víxilinn fyrir sína hönd. Vegna þessa felldi gagnáfrýjandi málið niður og höfðaði þess í stað mál þetta þar sem hann beinir aðallega kröfu sinni að stefnda á grundvelli 8. gr. víxillaga en til vara, verði stefndi sýknaður, að aðaláfrýjanda. Aðaláfrýjandi og stefndi skiluðu sameiginlegri greinargerð í héraði en þar er þeim málsgrundvelli aðalkröfu gagnáfrýjanda, að stefnda hafi skort umboð til þess að samþykkja víxilinn í umboði aðaláfrýjanda, ekki mótmælt. Er sú afstaða sérstaklega áréttuð í greinargerð aðaláfrýjanda fyrir Hæstarétti. Að þessu virtu telst ósannað að stefndi hafi haft umboð aðaláfrýjanda til þess að samþykkja þann víxil sem um ræðir. Er stefndi því sjálfur skuldbundinn sem samþykkjandi víxilsins samkvæmt 8. gr. víxillaga.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er ekki fallist á að víxilréttur hafi glatast fyrir fyrningu eða tómlæti.

Að öllu framangreindu virtu verður stefndi dæmdur til þess að greiða gagnáfrýjanda 80.000.000 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessum málsúrslitum verður stefnda gert að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í dómsorði. Að öðru leyti fellur málskostnaður milli aðila niður.

Dómsorð:

Stefndi, K-kk-nf G. Þ-kk-nf, greiði gagnáfrýjanda, H-kk-þgf J-kk-þgf, 80.000.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. nóvember 2012 til greiðsludags.

Stefndi greiði gagnáfrýjanda samtals 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Að öðru leyti fellur málskostnaður niður.