738/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu G ehf. um að félaginu yrði heimilað að fá nánar tilgreindan hluta vinnubúða tekna úr vörslum S ehf. og afhenta sér með beinni aðfarargerð. Talið var að enginn vafi léki á því að G ehf. hefði eignarrétt að vinnubúðunum en að auki hafði S ehf. ekki vísað til neinna gildra heimilda eða raka fyrir því að betri réttur hans stæði í vegi fyrir að G fengi notið þessara eigna sinna. Var skilyrðum 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 því fullnægt til að aðfarargerðin næði fram að ganga og krafa G ehf. tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 7. desember 2012, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 26. nóvember 2012, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að nánar tiltekinn hluti vinnubúða yrði tekinn með beinni aðfarargerð úr umráðum varnaraðila og fenginn sóknaraðila. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að tiltekinn hluti vinnubúða sem staðsettar eru á Hrauni í Reyðarfirði verði tekinn með beinni aðfarargerð úr umráðum varnaraðila og fenginn sóknaraðila. Nánar tiltekið sé annars vegar um að ræða svefnskála, merkta E-2-3-4-5-6, samtals um það bil 2.295 m2 með öllu sem í þeim er, þar á meðal sjónvörpum, stökum borðum og dívönum og hins vegar þrektækjasal sem er tvær einingar, merktur sem A7, samtals um það bil 72 m2 ásamt tækjum og öllu sem þar er inni. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Málavextir eru þeir að á afgirtu svæði á Hrauni í Reyðarfirði eru vinnubúðir sem voru vistarverur starfsfólks við byggingu álvers Alcoa Fjarðaráls sf. í firðinum. Með samningi sem undirritaður var 27. apríl 2012 keypti Ástjörn ehf. vinnubúðirnar af Alcoa Fjarðaráli sf. Í samningnum er kveðið á um að fyrir septemberlok 2013 skuli kaupandi hafa fjarlægt búðirnar og gengið frá landi því sem þær stóðu á. Skyldi sett bankatrygging að fjárhæð 40.000.000 krónur fyrir því að frá landinu yrði gengið á þann hátt sem sveitarfélagið Fjarðarbyggð teldi fullnægjandi, en landið mun vera í þess eigu. Í 17 gr. samningsins er kveðið á um að hvorugur samningsaðila geti framselt hagsmuni samkvæmt samningnum án samþykkis hins. Fyrir liggur að Ástjörn ehf. fékk umráð búðanna 23. júlí 2012 þegar félagið hafði efnt kaupsamninginn.

Áður en formlega var gengið frá fyrrgreindum samningi hafði Ástjörn ehf. með kaupsamningi 20. mars 2012 selt sóknaraðila þær einingar úr vinnubúðunum, sem mál þetta varðar, en um er að ræða lítinn hluta vinnubúðanna. Í þeim samningi var fyrirvari þess efnis að Ástjörn ehf. hefði ekki gengið frá samningi við Alcoa Fjarðarál sf. vegna kaupanna og að kaupanda væri um það kunnugt. Kaupsamningurinn var af hálfu seljanda undirritaður af tveimur stjórnarmönnum, en samkvæmt 16. gr. samþykkta félagsins þarf undirritun tveggja stjórnarmanna til að skuldbinda það. Með yfirlýsingu sem undirrituð var af samningsaðilum 2. ágúst 2012 var því lýst yfir að afhending hins selda hefði þegar farið fram jafnframt því sem seljandi veitti sóknaraðila með yfirlýsingunni afsal fyrir hinu selda og heimild til að ná í vinnubúðirnar þar sem þær væru staðsettar í Reyðarfirði.

Með kaupsamningi, sem mun hafa verið undirritaður 10. apríl 2012, seldi Ástjörn ehf. Vista ehf. vinnubúðir þær sem seljandinn hafði keypt af Alcoa Fjarðaráli sf. að undanskildum þeim 52 einingum sem seljandinn hafði þegar selt úr búðunum. Er óumdeilt að þar er um að ræða þær einingar sem mál þetta lýtur að. Í samningum var tekið fram að samningsaðilum væri kunnugt um að Ástjörn ehf. bæri fulla ábyrgð á efndum á samningi félagsins við Alcoa Fjarðarál sf., en kaupandi muni efna skyldur sínar samkvæmt samningnum „samhliða skyldum Ástjarnar ehf. vegna samnings félagsins við“ Alcoa Fjarðarál sf. Meðal þeirra skyldna sem kaupandinn tók samkvæmt þessu á sig var að ganga frá vinnubúðasvæðinu þegar búið væri að fjarlægja af því öll mannvirki og að leggja fram „umbeðnar tryggingar fyrir frágangi svæðisins.“

Óumdeilt er að varnaraðili leiðir rétt sinn til vinnubúðanna og umráða yfir svæðinu sem þær standa á af þeim rétti sem Vista ehf. öðlaðist með kaupsamningnum 10. apríl 2012. Kveðst hann hafa fest kaup á vinnubúðunum 4. maí 2012, en samningur þar að lútandi hefur ekki verið lagður fram í málinu. Hins vegar hefur verið lögð fram yfirlýsing MP Banka hf. 16. júlí 2012 þess efnis að bankinn ábyrgist gagnvart Alcoa Fjarðaráli sf. að beiðni varnaraðila greiðslu á allt að 40.000.000 krónum til tryggingar því að vinnubúðirnar verði fjarlægðar af svæðinu og frá því gengið. Fyrir liggur að varnaraðili fer í reynd með umráð þess svæðis sem hinar umdeildu einingar úr vinnubúðunum standa á þar sem hann hefur að því lyklavöld. Hefur hann meinað sóknaraðila aðgang að svæðinu og hindrað hann í að fjarlægja þær einingar sem ágreiningur aðila lýtur að. Þá liggur fyrir að Ástjörn ehf. hefur stutt sóknaraðila í viðleitni sinni til að nálgast einingarnar svo og að Alcoa Fjarðarál sf. telur að ágreiningur aðila sé félaginu „með öllu óviðkomandi.“

II

Þær einingar í vinnubúðunum sem aðfararbeiðni sóknaraðila lýtur að eru gámaeiningar sem mjög auðvelt er að setja saman á mismunandi hátt og flytja milli landsvæða. Þeim var ætlað tímabundið hlutverk við byggingu álversins og verður ráðið af gögnum málsins að einingarnar hafi verið festar niður með vírum og ekki skeyttar við landið með varanlegum hætti. Er því ljóst að um er að ræða lausafé, enda liggur fyrir að búðirnar höfðu tímabundið stöðuleyfi frá sveitarfélaginu og að engar skráðar fasteignir eru á vinnubúðasvæðinu.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða hans að tilgreining á þeim munum sem gerðin beinist að sé nægilega glögg í aðfararbeiðninni.

Ljóst er að sóknaraðili keypti þá muni sem aðfarabeiðni hans beinist að af Ástjörn ehf, með samningi 20. mars 2012. Sóknaraðili hefur samkvæmt yfirlýsingu 2. ágúst 2012 fengið fyrir þeim afsal og af hálfu seljanda verið veitt heimild til að ná í þá þar sem þeir eru staðsettir. Þá er ljóst að umræddir munir voru undanskilir við síðari sölu Ástjarnar ehf. á vinnubúðunum til Vista ehf., en af þeim samningi leiðir varnaraðili rétt sinn. Er því enginn vafi á að sóknaraðili hefur eignarrétt að umræddum munum og hefur varnaraðili ekki vísað til neinna gildra heimilda eða raka fyrir því að betri réttur hans standi því í vegi að sóknaraðili fái notið þessara eigna sinna. Dugar varnaraðila ekki í þeim efnum að vísa til ákvæða í samningi Ástjarnar ehf. og Alcoa Fjarðaráls sf. sem kynnu að veita síðarnefnda félaginu einhvern rétt gagnvart viðsemjanda sínum, enda beinist gerðin ekki að því félagi og liggur raunar fyrir sú afstaða félagsins að það telji ágreining aðila í þessu máli sér með öllu óviðkomandi. Samkvæmt framansögðu er fullnægt skilyrðum 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 fyrir því að aðfarargerðin nái fram að ganga.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Sóknaraðila, Gunnþóri ehf., er heimilt með beinni aðfarargerð að fá tekna úr umráðum varnaraðila, Stracta Konstruktion ehf., eftirtalda muni sem eru hluti vinnubúða sem staðsettar eru á Hrauni í Reyðarfirði: Svefnskála sem merktir eru E-2-3-4-5-6, samtals um það bil 2.295 m2 með öllu sem í þeim er, þar á meðal sjónvörpum, stökum borðum og dívönum og þrektækjasal sem er tvær einingar, merktur A7, samtals um það bil 72 m2 ásamt tækjum og öllu sem þar er inni.

Varnaraðili greiði sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, samtals 800.000 krónur.