363/2003

Gert var samkomulag um að bætur vegna varanlegrar örorku O yrðu ákveðnar á grundvelli þeirra lágmarks árslauna, sem um ræðir í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Deilt var um hvort reikna ætti verðbætur á fjárhæð þessara árslauna til þess tíma er heilsufar O var orðið stöðugt, svo sem vátryggingafélagið T hélt fram, eða til uppgjörsdagsins, svo sem O taldi rétt. Talið var að við útreikning skaðabóta gæti hverju sinni komið til álita hvort tjónþoli eigi að njóta þess lágmarksréttar, sem felst í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, fremur en að reikna bætur handa honum eftir meðaltali atvinnutekna hans á þriggja ára tímabili, sbr. 1. mgr. 7. gr. Þegar af þessari ástæðu þótti óhjákvæmilegt að líta svo á að verðtrygging þeirra fjárhæða, sem fram koma í 3. mgr. 7. gr. þurfi að hlíta sömu reglum og verðtrygging atvinnutekna samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins. Samkvæmt þessu voru T og tjónvaldurinn M sýknuð af kröfu O.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 16. september 2003. Þeir krefjast aðallega sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefjast áfrýjendur þess að dæmd fjárhæð beri 4,5% ársvexti frá 5. febrúar 2000 til dómsuppsögu, en frá þeim tíma dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins lenti stefnda í umferðarslysi á gatnamótum Drekavogar og Efstasunds 5. nóvember 1999, er bifreiðinni YJ 932 var ekið aftan á bifreiðina VZ 654, sem stefnda ók. Áfrýjandinn M-kk-nf Ó-kk-nf var eigandi og ökumaður fyrrnefndrar bifreiðar, sem var vátryggð hjá áfrýjandanum Tryggingamiðstöðinni hf. Er ágreiningslaust að ökumaður YJ 932 átti sök á árekstrinum. Samkvæmt matsgerð tveggja lækna 15. apríl 2002 var varanlegur miski stefndu metinn 10% og varanleg örorka hennar 10%. Talið var að ekki hafi verið frekari bata að vænta hjá stefndu eftir 5. febrúar 2000. Á grundvelli þessa mats gekk áfrýjandinn Tryggingamiðstöðin hf. til uppgjörs við stefndu 24. apríl 2002, en samkomulag var meðal annars um að bætur vegna varanlegrar örorku hennar yrðu ákveðnar á grundvelli þeirra lágmarks árslauna, sem um ræðir í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eins og henni var breytt með 6. gr. laga nr. 37/1999. Á hinn bóginn greindi aðilana á um það hvort reikna ætti verðbætur á fjárhæð þessara árslauna til 5. febrúar 2000, er heilsufar stefndu var orðið stöðugt, svo sem áfrýjandinn Tryggingamiðstöðin hf. hélt fram, eða til uppgjörsdagsins 24. apríl 2002, sem stefnda taldi rétt. Áfrýjandinn innti af hendi við uppgjör þetta skaðabætur, sem reiknaðar voru eftir því, sem hann taldi rétt. Veitti stefnda þeim viðtöku með fyrirvara og höfðaði mál þetta til heimtu því, sem hún taldi skorta á fullar bætur. Í málinu er ekki tölulegur ágreiningur.

Í 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, eins og greininni var breytt með 6. gr. laga nr. 37/1999, er við það miðað að árslaun til ákvörðunar bóta fyrir varanlega örorku skuli teljast meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi atvinnurekanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag, er tjón varð, og skuli árslaunin leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Eftir 2. mgr. greinarinnar er þó sú undantekning gerð að við óvenjulegar aðstæður skuli meta árslaunin sérstaklega ef ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Í 3. mgr. er svo fjallað um lágmarkstekjur við útreikning bóta fyrir varanlegra örorku og skal miða fjárhæð þeirra við nánar tiltekinn aldur tjónþola samkvæmt töflu, sem þar kemur fram. Ákvæði 3. mgr. verður jöfnum höndum beitt um skaðabætur handa þeim, sem engar atvinnutekjur hafa haft þrjú síðustu almanaksárin áður en tjón varð, og þeim, sem höfðu tekjur á því tímabili, en þó lægri en þar er getið. Getur því hverju sinni komið til álita við útreikning skaðabóta hvort tjónþoli eigi að njóta þess lágmarksréttar, sem felst í 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, fremur en að reikna bætur handa honum eftir meðaltali atvinnutekna hans á þriggja ára tímabili, sbr. 1. mgr. 7. gr. Þegar af þessari ástæðu er óhjákvæmilegt að líta svo á að verðtrygging þeirra fjárhæða, sem fram koma í 3. mgr. 7. gr., þurfi að hlíta sömu reglum og verðtrygging atvinnutekna samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins, en ekkert kemur fram í lögskýringargögnum með lögum nr. 37/1999, sem stendur gegn þeirri niðurstöðu. Ber því að fallast á kröfu áfrýjenda um sýknu.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest. Þegar litið er til ágreiningsefnisins í máli þessu er rétt að aðilarnir beri hver sinn kostnað af því fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjendur, M-kk-nf Ó-kk-nf og Tryggingamiðstöðin hf., eru sýknir af kröfu stefndu, O-kvk-ef H-kvk-ef.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.