140/2003

Aðilar deildu um eftirstöðvar kröfu F ehf. um endurgjald vegna byggingar einbýlishúss J á árunum 2000 til 2001. Hafði J aflað upplýsinga um verðmæti verksins sem bentu til að krafa F ehf. væri of há. Dómkvaddir matsmenn komust að sömu niðurstöðu. Þótti J því hafa sýnt nægilega fram á að endurgjald það sem F ehf. krafði hann um væri ósanngjarnt í skilningi 5. gr. laga nr. 39/1922 um lausafjárkaup, sem hér þóttu eiga við, sbr. 99. gr. núgildandi laga nr. 50/2000 um sama efni. Þar sem hvorugur aðila hafði farið fram á yfirmat var byggt á niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna varðandi endurgjald fyrir verkið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Héraðsdómi var áfrýjað 11. apríl 2003. Áfrýjandi krefst aðallega sýknu en til vara verulegrar lækkunar á fjárkröfum stefnda og komi í því tilviki til skuldajafnaðar gagnkrafa að fjárhæð 384.690 krónur að því marki, sem til þarf. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Ekki er ágreiningur um málavexti og er þeim lýst í héraðsdómi. Eins og þar greinir tók G-kk-nf Ö-kk-nf R-kk-nf húsasmíðameistari að sér haustið 2000 að reisa íbúðarhús fyrir áfrýjanda að Ólafsgeisla 41 í Reykjavík, en hann er fyrirsvarsmaður stefnda, sem varð formlegur verktaki við framkvæmdina. G-kk-nf Ö-kk-nf varð byggingarstjóri og við verkið voru notuð tæki frá Vélaleigu Rúnars og Gunnars sf., sameignarfyrirtæki G-kk-ef A-kk-ef og föður hans. Ekki var samið um heildarverð fyrir verkið heldur skyldi greitt fyrir það samkvæmt reikningum frá stefnda. Í héraðsdómi er gerð grein fyrir framgangi verksins, þar til það var stöðvað í október 2001, eftir að upp var kominn ágreiningur um reikningsgerð stefnda, en í desember var G-kk-þgf E-kk-þgf vikið úr stöðu byggingarstjóra. Fyrir liggur, að áfrýjandi hafði þá þegar greitt stefnda samtals 3.488.612 krónur, en kröfur hans vegna þeirra framkvæmda, sem að baki voru, nema 6.443.227 krónum. Í þeirri fjárhæð eru þeir tveir reikningar, sem ógreiddir eru, annar frá 31. ágúst 2001 að fjárhæð 2.404.168 krónur og hinn frá 30. nóvember sama ár að fjárhæð 449.451 króna. Stefndi hefur metið kostnað vegna efnis og mótaleigu á 832.776 krónur og því nemur krafa hans vegna vinnu við byggingarframkvæmdirnar að meðtöldum akstri og verkfæragjaldi samtals 5.610.451 krónu með virðisaukaskatti

Áfrýjandi leitaði til mælingaskrifstofu Meistarafélags húsasmiða haustið 2001. Samkvæmt uppmælingu starfsmanns félagsins nam verðmæti þeirrar vinnu, sem innt hafði verið af hendi, 1.301.227 krónum. Þá fékk áfrýjandi jafnframt kostnaðaráætlun frá ráðgjafarþjónustunni Hannarri í desember 2001, en hún var reist á byggingaverðskrá, sem viðurkennd er af Íbúðalánasjóði. Samkvæmt þeirri áætlun ætti kostnaður vegna vinnu að nema 2.042.824 krónum og vegna efnis 1.059.332 krónum, en síðarnefnda talan er nokkru hærri en stefndi hefur sjálfur metið hæfilegan kostnað vegna efnis og mótaleigu. Loks hafa dómkvaddir matsmenn komist að þeirri niðurstöðu 4. júní 2002, að vinnuliðurinn sé hæfilega metinn 2.950.000 krónur en mat stefnda á efniskostnaði sé eðlilegt.

II.

Áfrýjandi greiddi stefnda nokkrum sinnum frá því í nóvember 2000 þar til í júlí 2001, ýmist eftir reikningum eða ekki, án þess að gera athugasemdir við framkvæmd verksins eða framsetningu reikninga. Er ekki unnt að fallast á, að með þessu hafi hann verið að ljúka greiðslum fyrir einstaka afmarkaða verkþætti, enda var ekki samið um framvindu verksins í ákveðnum verkþáttum. Greiðslurnar voru innborganir á heildarverk og með þeim firrti áfrýjandi sig ekki rétti til að hafa uppi athugasemdir síðar um réttmæti reikningsgerðar stefnda. Ekki er ágreiningur milli aðila um það, að stefnda beri 832.776 krónur úr hendi áfrýjanda vegna efnis og mótaleigu. Hins vegar er verulegur munur á kröfu stefnda vegna vinnu við framkvæmdirnar og þeim útreikningum á verðmæti vinnunnar, sem áfrýjandi aflaði og raktir hafa verið. Hefur áfrýjandi nægilega sýnt fram á, að vinnulaunakrafa stefnda sé ósanngjörn í skilningi 5. gr. laga nr. 39/1922 um lausafjárkaup, sem hér á við, sbr. 99. gr. núgildandi laga nr. 50/2000 um sama efni.

Eins og áður sagði var niðurstaða dómkvaddra matsmanna sú, að hæfilegt endurgjald fyrir vinnu stefnda væri 2.950.000 krónur. Eins og aðstæðum í málinu er háttað er rétt að leggja niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna til grundvallar dómi þrátt fyrir andmæli stefnda, en ótvírætt er, að hann átti þess kost að koma öllum sjónarmiðum sínum á framfæri við matsmenn. Áfrýjandi hefur einnig gagnrýnt þessa matsfjárhæð, eins og nánar greinir í héraðsdómi, og telur hana of háa. Hann hefur hins vegar ekki frekar en stefndi óskað yfirmats og eru ekki næg efni til að hagga þessari fjárhæð. Áfrýjanda ber þannig að greiða stefnda það, sem upp á vantar til að fullgreitt teljist fyrir verkið samkvæmt matsgerðinni, eða 294.164 krónur. Rétt þykir, að sú fjárhæð beri lögmælta dráttarvexti frá 1. janúar 2002, enda var þá mánuður liðinn frá því síðasti reikningur stefnda kom fram.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður staðfest úrlausn hans um gagnkröfur áfrýjanda til skuldajafnaðar. Kyrrsetning sýslumannsins í Reykjavík 14. desember 2001 á eignarhluta áfrýjanda í Ólafsgeisla 41 er hins vegar ekki til skoðunar fyrir Hæstarétti.

Málskostnaðarákvörðun héraðsdóms er staðfest. Eftir atvikum þykir rétt að láta hvorn aðila bera sinn hluta málskostnaðar fyrir Hæstarétti að öðru leyti en því, að stefndi verður dæmdur til að greiða áfrýjanda kostnað vegna matsgerðar dómkvaddra matsmanna, 409.421 krónu.

Dómsorð:

Áfrýjandi, J-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnda, Fagsmíði ehf., 294.164 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. janúar 2002 til greiðsludags.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms er staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður að öðru leyti en því, að stefndi greiði áfrýjanda kostnað vegna matsgerðar dómkvaddra matsmanna, 409.421 krónu.