314/2000

Deilt var um frádrátt frá skaðabótum til J vegna varanlegrar örorku, er hann hlaut af völdum slyss 2. apríl 1996, en V hf. hafði dregið greiðslu til J úr kjarasamningsbundinni atvinnuslysatryggingu frá við uppgjör bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir P-kk-nf K-x-x H-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. ágúst 2000 og krefst sýknu af öllum kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Í máli þessu deila aðilar um frádrátt frá skaðabótum til stefnda vegna varanlegrar örorku, er hann hlaut af völdum slyss 2. apríl 1996. Er í héraðsdómi nánar greint frá hvernig áfrýjandi dró greiðslu til stefnda úr kjarasamningsbundinni atvinnuslysatryggingu frá við uppgjör bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Reynir í málinu einkum á ákvæði 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sem hefur að geyma reglur um frádrátt við uppgjör bóta fyrir varanlega örorku. Atvikið gerðist áður en nefndri lagagrein var breytt með 4. gr. laga nr. 37/1999 um breyting á skaðabótalögum, en með þeim voru meðal annars endurskoðuð ákvæði laganna um bætur fyrir varanlega örorku, þar á meðal um margfeldisstuðul til útreiknings skaðabóta, sem breytt var til hags fyrir tjónþola. Var þá jafnframt aukið við reglur 4. mgr. 5. gr. laganna um frádrátt frá skaðabótum, þar sem fleiri greiðslur til tjónþola komu eftir það til frádráttar en áður. Fer um uppgjör skaðabóta til stefnda samkvæmt lögunum, eins og þau voru á slysdegi. Ákvæði um frádrátt frá slysatryggingarbótum, sem bætt var inn í 92. gr. umferðarlaga með 2. gr. laga nr. 32/1998, skipta heldur ekki máli hér.

II.

Í hinum áfrýjaða dómi er rakið efni 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga og greint frá ítarlegum skýringum við hana í athugasemdum, sem fylgdu frumvarpi því, er varð að lögum nr. 50/1993. Meginreglan um frádrátt kemur fram í 1. málslið ákvæðisins, en samkvæmt því dragast greiðslur frá þriðja manni, þar á meðal vátryggingarfélagi, ekki frá skaðabótakröfu vegna varanlegrar örorku. Í athugasemdunum var þess getið að nýmæli fælust í greininni. Meðal röksemda fyrir því var tilfært að þegar um væri að ræða bætur fyrir varanlega örorku væri alltaf umdeilanlegt hversu mikið fé þyrfti til að gera hlut tjónþola jafnan því, sem verið hefði ef tjónsatburðurinn hefði ekki gerst. Í flestum eða öllum tilvikum væri því ekki unnt að slá föstu að tjónþoli hagnaðist á því að eiga óskertan skaðabótarétt þótt hann nyti jafnframt greiðslna frá þriðja manni. Var auk þess tekið fram að reglur frumvarpsins um margföldunarstuðul við útreikning bóta hafi öðrum þræði verið ákveðnar með hliðsjón af því að tjónþoli héldi almennt fullum rétti til skaðabóta samhliða óskertum rétti til greiðslna frá þriðja manni, svo sem vátryggingum. Frá nefndri meginreglu var síðan í 2. málslið 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga gerð sú undantekning að greiðslur úr samnings- eða lögbundinni atvinnuslysatryggingu launþega skyldu dregnar frá skaðabótakröfu hans á hendur vinnuveitanda þeim, sem slysatrygginguna keypti. Í framangreindum athugasemdum var þessi tilhögun sögð helgast af því að reglur um rétt launþega til bóta frá atvinnuslysatryggingu séu yfirleitt reistar á þeim forsendum að atvinnurekandi, sem annast kaup á slysatryggingunni, skuli njóta góðs af henni, þegar líkamstjón verður rakið til atvika, er hann ber skaðabótaábyrgð á.

Sú undantekning frá þeirri meginreglu, sem að framan greinir, verður ekki skýrð rýmra en orð hennar mæla beinlínis fyrir um. Vátrygging samkvæmt 92. gr. umferðarlaga er slysatrygging og verður krafa stefnda til greiðslu úr hendi áfrýjanda vegna hennar ekki lögð að jöfnu við skaðabótakröfu launþega á hendur vinnuveitanda í skilningi síðastgreinds ákvæðis skaðabótalaga. Skýringar, sem fram koma í athugasemdum með frumvarpi til skaðabótalaga og áður er getið, styðja heldur ekki sjónarmið áfrýjanda um frádrátt. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi skal greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnda, J-x-x C-x-x, 350.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.