618/2015

Í málinu var deilt um hvort innstæða í eigu P hefði flust yfir til L hf. í kjölfar ákvörðunar F 9. október 2008 um ráðstöfun eigna og skulda LÍ hf. til L hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við framkvæmd umræddrar ákvörðunar hefðu almenn innlán á Íslandi verið flutt frá gamla bankanum til þess nýja. Frá þessu hafi verið undantekning að því er laut að innlánum aflandsfélaga sem áttu hlutafé í LÍ hf. sjálfum, en innstæða P hafi verið þar á meðal og var hún því skilin eftir í LÍ hf. Þá var rakið að það hafi verið á valdi F að taka ákvarðanir sem þessar svo að bindandi yrði fyrir LÍ hf., L hf. og viðsemjendur þeirra. Þar sem innstæða P fluttist ekki yfir til L hf., hvíldu engar skuldbindingar á bankanum vegna hennar. Var L hf. því sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma K-kk-nf A-kk-nf hæstaréttardómari og H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. september 2015. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 237.189.536 krónur með nánar tilgreindum ársvöxtum frá 10. október 2008 til 11. desember 2014, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi. Samkvæmt heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, tók Fjármálaeftirlitið 7. október 2008 yfir vald hluthafafundar í Landsbanka Íslands hf., vék stjórn hans frá og setti yfir hann skilanefnd. Í framhaldi af því tók Fjármálaeftirlitið ákvörðun 9. sama mánaðar um ráðstöfun eigna og skulda bankans til Nýja Landsbanka Íslands hf., sem nú ber heiti stefnda. Í 8. tölulið þeirrar ákvörðunar sagði eftirfarandi: „Innlendar innstæður við Landsbanka Íslands hf. flytjast yfir til Nýja Landsbanka Íslands hf. miðað við stöðu og áunna vexti á tímamarki framsals skv. 5. tl.“

Af dómkröfum og málatilbúnaði áfrýjanda má ráða að hann telji sig eiga innstæðu hjá stefnda, enda hafi hún átt að flytjast yfir til þess síðarnefnda samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 9. október 2008. Í tengslum við þetta er upplýst að Fjármálaeftirlitið réði átta sérfræðinga frá Deloitte ehf. á tímabilinu 8. október 2008 til 31. sama mánaðar til þess að vinna að ráðstöfun eigna og skulda Landsbanka Íslands hf. til stefnda. Í yfirlýsingu starfsmanns Deloitte ehf. til lögmanns stefnda 5. febrúar 2015 er útskýrt með hvaða hætti sérfræðingarnir unnu að þessu verkefni. Kemur þar meðal annars fram að „almenn innlán á Íslandi“ hafi verið „flutt yfir í nýja bankann.“ Frá þessu hafi verið undantekning sem „laut að innlánum svokallaðra aflandsfélaga sem áttu hlutafé í bankanum sjálfum“, en litið hafi verið svo á að þau „tilheyrðu bankanum enda stofnuð til að halda utan um hluti sem nota átti til að efna kaupréttarsamninga við starfsmenn bankans.“ Samkvæmt þeirri aðgreiningu féll innstæða áfrýjanda undir innstæður „svokallaðra aflandsfélaga“ sem ákveðið var að skilja eftir í Landsbanka Íslands hf., sbr. yfirlýsing Fjármálaeftirlitsins 6. febrúar 2015.

Með vísan til dóms Hæstaréttar 17. janúar 2013 í málinu nr. 169/2011 er áréttað að með ákvæðum laga nr. 125/2008, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., voru Fjármálaeftirlitinu veittar afar víðtækar valdheimildir til að tryggja hagsmuni almennings og endurreisn fjármálalegs stöðugleika við fordæmalausar aðstæður í íslensku efnahagslífi. Samkvæmt 100. gr. a. laga nr. 161/2002, eins og hún hljóðaði á þessum tíma og hafði verið breytt með 5. gr. laga nr. 125/2008, var það á valdi Fjármálaeftirlitsins að taka ákvarðanir sem þessar svo að bindandi yrði fyrir eldri bankann, þann yngri og viðsemjendur þeirra, svo og að breyta slíkum ákvörðunum eins og skýr fyrirvari var gerður um í ákvörðuninni frá 9. október 2008. Hvað sem öðru líður var það formlega á valdi Fjármálaeftirlitsins að taka þá ákvörðun sem yfirlýsingin frá 6. febrúar 2015 lýtur að og var gildi hennar ekki háð opinberri birtingu svo sem áfrýjandi byggir á.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið liggur fyrir að innstæða áfrýjanda fluttist ekki yfir til stefnda. Áfrýjandi á því ekki innlán hjá stefnda sem hinum síðarnefnda er skylt að endurgreiða samkvæmt skilmálum er gilda samkvæmt lögum eða samningum, sbr. 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, eins og hún hljóðaði þegar ákvörðun Fjármálaeftirlitsins var tekin. Hefur áfrýjandi ekki rökstutt með öðrum hætti hvernig krafa hans á hendur stefnda á að hafa stofnast. Þar sem engar skuldbindingar hvíla á stefnda gagnvart áfrýjanda vegna umrædds innláns verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir en við ákvörðun hans er litið til þess að samhliða máli þessu eru dæmd þrjú samkynja mál.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Proteus Global Holding S.A., greiði stefnda, Landsbankanum hf., 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.