222/2004

G krafði Þ um bætur vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir af hálfu Þ. Hafði Þ verið sakfelldur með dómi Hæstaréttar í nóvember 2000 fyrir vísvitandi og refsiverða líkamsárás á G er leiddi til umrædds líkamstjóns sem talið var Þ til sakar vegna gáleysis. Í dómi Hæstaréttar var talið að háttsemi G hefði ekki verið vítalaus umrætt sinn og því rétt að hann bæri tjón sitt að 1/3 hluta sjálfur en Þ bætti honum tjónið að 2/3 hlutum. Hins vegar var talið að framsetning kröfugerðar G væri svo ruglingsleg og í innbyrðis ósamræmi að ekki samræmdist fyrirmælum í d. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá hefði G við meðferð málsins ekki náð að skýra nægilega þau atriði er lytu að innborgunum, höfuðstól og vaxtaútreikningi stefnukröfunnar. Vegna þessa annmarka á málatilbúnaði G varð ekki komist hjá að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 27. maí 2004. Hann krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér 4.856.250 krónur með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. og 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 8. ágúst 1999 til 30. september 2003 en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla síðargreindu laganna frá þeim degi til greiðsludags, allt að teknu tilliti til innborgana 150.000 króna miðað við 21. febrúar 2001 og 2.500.000 króna miðað við 8. júlí 2002. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 10. ágúst 2004. Hann krefst sýknu af öllum kröfum aðaláfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi var gagnáfrýjandi með dómi Hæstaréttar 2. nóvember 2000, sem birtur er í dómasafni réttarins fyrir það ár bls. 3396, sakfelldur fyrir líkamsárás með því að hafa aðfaranótt 8. ágúst 1999 gripið um og snúið upp á hægri þumalfingur aðaláfrýjanda og brotið hann. Var háttsemi gagnáfrýjanda heimfærð undir 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að aðilarnir hafi þá ráðist hvor gegn öðrum með ryskingum, höggum og spörkum og hafi háttsemi hvors um sig verið orðin slík að telja mætti hana vísvitandi árás á líkama hins, svo sem um ræðir í upphafsorðum 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Í því efni breyti engu hvor hafi stofnað til átakanna. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til 3. mgr. 218. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. 12. gr. laga nr. 20/1981, en upptök átaka voru ekki rakin frekar til annars þeirra en hins. Sérstaklega var tilgreint að aðaláfrýjandi hafi fyrir gáleysi gagnáfrýjanda orðið fyrir áverkanum í lok átakanna, en ekki eftir þau eins og hann heldur nú fram. Er ekkert fram komið í málinu sem haggar niðurstöðu Hæstaréttar um málsatvik, sbr. 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og verður við hana miðað við úrlausn í máli þessu.

Með dómi héraðsdóms í umræddu sakamáli hafði gagnáfrýjandi verið dæmdur til greiðslu bóta samtals að fjárhæð 271.636 krónur, eða 21.636 krónur vegna útlagðs lækniskostnaðar, 150.000 krónur í miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999, og 100.000 krónur vegna kostnaðar aðaláfrýjanda við að halda fram bótakröfu sinni. Í framangreindum dómi Hæstaréttar var tekið fram að við yfirlýsingu gagnáfrýjanda um áfrýjun héraðsdómsins hafi þess ekki verið getið að málskot hans ætti að taka til þessarar einkaréttarkröfu, sbr. 2. mgr. 151. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, eins og henni var breytt með 11. gr. laga nr. 37/1994. Í samræmi við það hafi ekki verið að því vikið í áfrýjunarstefnu að áfrýjun gagnáfrýjanda tæki til niðurstöðu um einkaréttarkröfuna, svo sem annars hefði orðið að gera samkvæmt c. lið 2. mgr. 153. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1994. Vegna þessa gæti skaðabótakrafa aðaláfrýjanda ekki komið til úrlausnar að efni til, sbr. 1. mgr. 173. gr. laga nr. 19/1991. Að þessu gættu var niðurstaða héraðsdóms um bótakröfu aðaláfrýjanda staðfest, að öðru leyti en því að kröfu um miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga var vísað frá vegna formgalla.

Með áðurnefndum dómi héraðsdóms var endanlega skorið úr um einn kröfulið aðaláfrýjanda, sem var fyrir lækniskostnaði, auk þess sem fallist var á kröfu um lögmannsþóknun. Kemur ekki fram í dóminum að í málinu hafi verið haldið uppi eða reynt á þær varnir af hálfu gagnáfrýjanda, sem í þessu máli eru bornar fram til stuðnings sýknukröfu, og lúta meðal annars að eigin sök aðaláfrýjanda eða áhættutöku af hans hálfu. Verður að svo vöxnu ekki fallist á með hinum síðarnefnda að með því að gagnáfrýjandi lét hjá líða í yfirlýsingu sinni um áfrýjun að skjóta jafnframt til Hæstaréttar niðurstöðu héraðsdóms um bótakröfu, sé fyrir það girt að nú verði lagður dómur á varnarástæður gagnáfrýjanda um þá bótakröfu, sem höfð er uppi í þessu máli. Eins og að framan er rakið var um að ræða vísvitandi og refsiverða líkamsárás gagnáfrýjanda á aðaláfrýjanda er leiddi til þess að hinn síðarnefndi varð fyrir líkamstjóni sem talið var hinum fyrrnefnda til sakar vegna gáleysis. Verður því ekki fallist á þau sjónarmið gagnáfrýjanda sem hann hefur uppi til sýknu af kröfu aðaláfrýjanda um bætur fyrir þessa háttsemi á grundvelli áhættutöku eða eigin sakar. Engin efni eru heldur til að verða við kröfu gagnáfrýjanda um sýknu eða lækkun bóta á grundvelli 24. gr. skaðabótalaga. Með vísan til þess sem að framan er rakið verður hins vegar að telja að háttsemi aðaláfrýjanda hafi ekki verið vítalaus umrætt sinn og er því rétt að hann beri tjón sitt að 1/3 hluta sjálfur, en gagnáfrýjandi bæti honum tjónið að 2/3 hlutum.

II.

Eins og fram kemur í héraðsdómi er hvorki deilt um niðurstöðu dómkvadds manns um varanlegan miska og varanlega örorku aðaláfrýjanda né niðurstöðu hans um þjáningabætur. Þá er fram komið að á grundvelli ákvarðana bótanefndar samkvæmt lögum nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota greiddi ríkissjóður aðaláfrýjanda 150.000 krónur 21. febrúar 2001 vegna miska samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga og aftur 2.500.000 krónur 14. ágúst 2002 vegna þjáningabóta, varnanlegs miska og tímabundinnar og varnalegrar örorku. Aðaláfrýjandi kveðst reisa dómkröfur sínar á grundvelli niðurstöðu matsmanns og gerði í héraðsdómsstefnu kröfur um að gagnáfrýjanda yrði gert að greiða sér „skuld að fjárhæð kr. 2.839.205,-, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 30.09.2003.“ Í hinum áfrýjaða dómi taldi héraðsdómari að aðaláfrýjandi skyldi bera helming tjóns síns sjálfur, auk þess sem hann sýknaði gagnáfrýjanda af tveimur tilgreindum kröfuliðum. Féllst hann á með gagnáfrýjanda að framsetning dómkrafna aðaláfrýjanda væri að einhverju leyti óskýr en ekki væru þó slíkir annmarkar á málatilbúnaði hans að vísa bæri málinu frá dómi án kröfu. Var gagnáfrýjanda gert að greiða aðaláfrýjanda 2.341.920 krónur, annars vegar með 4,5 % vöxtum af nánar tilgreindum fjárhæðum til 12. mars 2004 en eftir það með dráttarvöxtum til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, 150.000 krónum 21. febrúar 2001 og 2.512.658 krónum 14. ágúst 2002. Í áfrýjunarstefnu lýsti aðaláfrýjandi kröfu sinni þannig að um væri að ræða skaðabótakröfu „að hst. kr. 4.777.410,-. Jafnframt krafist kr. 78.840, sem er útlagður kostnaður við að staðreyna tjón áfrýjanda auk 4,5% vaxta kr. 645.609,- samtals kr. 5.501.859,- auk dráttarvaxta og málskostnaðar- og að teknu tilliti til innborgana kr. 150.000,- og 2.500.000,- með vöxtum kr. 12.658, sem gerir stefnufjárhæð áfrýjanda fyrir héraðsdómi.“ Kröfugerð aðaláfrýjanda í greinargerð hans fyrir Hæstarétti er eins og að framan greinir að höfuðstól 4.856.250 krónur með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, sbr. og 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 8. ágúst 1999 til 30. september 2003 en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla síðargreindu laganna frá þeim degi til greiðsludags, allt að teknu tilliti til innborgana 150.000 króna miðað við 21. febrúar 2001 og 2.500.000 króna miðað við 8. júlí 2002. Þrátt fyrir framanritað kveðst aðaláfrýjandi gera sömu dómkröfur fyrir Hæstarétti og hann gerði í héraði. Samkvæmt því sem rakið hefur verið verður að telja að framsetning kröfugerðar aðaláfrýjanda sé svo ruglingsleg og í innbyrðis ósamræmi að ekki samræmist fyrirmælum í d lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Hefur aðaláfrýjandi við meðferð málsins ekki náð að skýra nægilega þau atriði er lúta að innborgunum, höfuðstól og vaxtaútreikningi stefnukröfunnar. Vegna þessa annmarka á málatilbúnaði aðaláfrýjanda verður ekki komist hjá að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.