230/2005

R krafðist skaðabóta úr hendi þrotabús K, vegna slyss sem hún varð fyrir er hún datt á trépalli við veitingastaðinn Kaffi Nauthól í Reykjavík, en K hafði umráð fasteignarinnar. Ljóst var að fyrirsvarsmaður K hafði veitt því athygli umræddan dag að hálka hafði myndast á pallinum og var fallist á með R að K hafi borið skylda til að gera ráðstafanir til að tryggja að gestum veitingahússins stafaði ekki hætta af för sinni yfir pallinn og að dyrunum. Þótti sýnt að ráðstafanir þær sem K kvaðst hafa gert til að eyða hálku á pallinum hafi ekki verið fullnægjandi og var því fallist á að K bæri fébótaábyrgð á tjóni R. K hélt því fram að R hafi verið ölvuð þegar slysið varð og að orsakir þess yrðu að minnsta kosti að hluta raktar til þess. Talið var að R ætti sjálf nokkra sök á því hversu erfitt reyndist að færa sönnur á ætlað ölvunarástand hennar þegar slysið varð, með því að hafa neytt að minnsta kosti allnokkurs magns af áfengi strax á eftir og þótti hún verða að bera hallann af skorti á sönnun að þessu leyti. Var því lagt til grundvallar dómi að R hafi verið undir áfengisáhrifum þegar slysið varð og orsakir þess yrðu að hluta til raktar til þess. Var R gert að bera sjálf helming tjóns síns.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. júní 2005. Hún krefst þess að viðurkennt verði með dómi að stefndi sé skaðabótaskyldur fyrir tjóni sem hún hafi orðið fyrir í slysi við veitingastaðinn Kaffi Nauthól í Reykjavík 1. desember 2002. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að hann verði aðeins talinn skaðabótaskyldur að hluta vegna tjóns áfrýjanda og málskostnaður í því tilviki verði felldur niður.

Sjóvá-Almennum tryggingum hf. hefur verið stefnt til réttargæslu. Réttargæslustefndi gerir ekki kröfur í málinu en styður kröfur og málflutning stefnda.

I.

Kínverska kjötbollugerðin ehf. mun hafa verið tekin til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 4. mars 2005, eftir að málið hafði verið flutt í héraði en áður en hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp. Samkvæmt 3. mgr. 23. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála tók þrotabúið þá við aðild málsins.

Í málinu liggur fyrir vottorð B-kk-ef J-kk-ef læknis um að áfrýjandi hafi komið á slysadeild Landspítalans í Fossvogi þann 1. desember 2002 vegna brots á hægri öxl með kurlun og mikilli tilfærslu. Hafi þetta leitt til þess, að settur hafi verið gerviliður í öxlina 12. desember sama ár. Með vísan til þessa vottorðs hefur stefndi fallið frá þeirri málsástæðu, sem höfð var uppi í héraði, að áfrýjandi hafi ekki sýnt fram á að hún hafi orðið fyrir líkamstjóni vegna slyssins.

II.

Óumdeilt er að áfrýjandi varð fyrir slysinu eftir að hún var komin af hellulagðri stétt sem liggur frá bílastæði að veitingahúsinu Kaffi Nauthóll og inn á trépall, sem fara þarf yfir til að komast að inngöngudyrum þess. Samkvæmt vottorði Veðurstofu Íslands var veður í Reykjavík að morgni 1. desember 2002 þannig að líklegt var talið, að ísing hafi getað myndast á vegum. „Hægviðri, léttskýjað og hiti lítillega yfir frostmarki eru nánast kjöraðstæður til þess“ segir í vottorðinu en með þessum orðum er vísað til veðurlags þennan morgun í Reykjavík. Fyrirsvarsmaður stefnda kvaðst fyrir dómi hafa um morguninn gert sér grein fyrir, að sleipt hafi verið á pallinum. Hann hafi dreift hálkueyðandi efni á göngustíginn sem liggur frá bílastæðinu að pallinum og einnig á pallinn framan við inngöngudyrnar að veitingahúsinu. Af þessu er ljóst, að fyrirsvarsmaðurinn hafði veitt því athygli að hálka hafði myndast á pallinum, sem gæti reynst hættuleg þeim sem leið ættu um. Um var að ræða veitingahús, sem opið var almenningi, og verður fallist á það með áfrýjanda, að stefnda hafi borið skylda til að gera ráðstafanir til að tryggja að gestum þess stafaði ekki hætta af för sinni yfir pallinn og að dyrunum.

Lögreglumenn sem kvaddir voru á vettvang komu þangað kl. 12.42, en slysið virðist hafa orðið allt að því einni klukkustund fyrr. Í frumskýrslu þeirra segir, að á viðarpallinum hafi verið mjög sleipt en yfirborðið hafi verið hélað. Fyrir dómi kvað annar lögreglumannanna pallinn hafa verið mjög hálan af ís. Með hliðsjón af þessu verður að telja í ljós leitt, að ráðstafanir þær, sem fyrirsvarsmaður veitingastaðarins kveðst hafa gert um morguninn til að eyða hálku á pallinum hafi ekki verið fullnægjandi til að tryggja öryggi gesta veitingahússins framan við dyr þess. Verður því fallist á að stefndi beri fébótaábyrgð á tjóni áfrýjanda.

III.

Þá kemur til athugunar, hvort áfrýjandi teljist einnig sjálf hafa átt sök á slysinu þannig að hún hafi fyrirgert bótarétti að öllu leyti eða að hluta. Stefndi hefur byggt málflutning sinn hér að lútandi á því, að áfrýjandi hafi verið ölvuð, þegar slysið varð og að orsakir þess verði að minnsta kosti að hluta raktar til þess. Ekki nýtur óyggjandi sönnunargagna í málinu um ástand áfrýjanda að þessu leyti þegar slysið varð. Samferðamaður hennar kvaðst fyrir dómi ekki hafa vitað til að hún hafi verið undir áhrifum áfengis, þegar þau komu að staðnum. Sonur hennar kom einnig fyrir dóm og sagðist hafa hitt hana fyrr um morguninn og hafi hún þá ekki verið undir áfengisáhrifum. Sjálf skýrði áfrýjandi svo frá fyrir dómi, að hún hafi verið ódrukkin þegar slysið varð. Hún hafi verið að skemmta sér kvöldið áður og farið að sofa um klukkan fjögur um nóttina. Hafi hún verið vöknuð milli klukkan níu og hálftíu um morguninn. Eftir að hún slasaðist, en áður en lögreglan kom á staðinn, hafi hún vegna sársauka beðið um og fengið sterka áfengisblöndu inni á veitingahúsinu. Kemur þetta heim við framburð starfsstúlku á staðnum, sem kvaðst hafa útbúið slíkan áfengisskammt fyrir hana. Ekkert er getið um áfengisáhrif á áfrýjanda í frumskýrslu lögreglu. Fyrir dómi skýrðu báðir lögreglumennirnir, sem komu á vettvang, svo frá að áfrýjandi hafi verið áberandi ölvuð, þegar þeir komu á staðinn. Töldu þeir ölvun hennar meiri en svo að hún gæti skýrst af neyslu úr glasinu, sem hún hafi verið með. Fyrirsvarsmaður veitingahússins og starfsstúlkan báru bæði fyrir dómi, að áfrýjandi hafi sýnilega verið ölvuð, þegar hún kom.

Þegar til þess er litið, að áfrýjandi á sjálf nokkra sök á því hversu erfitt reynist að færa sönnur á ætlað ölvunarástand hennar, þegar slysið varð, með því að hafa neytt að minnsta kosti allnokkurs magns af áfengi strax á eftir, þykir hún verða að bera hallann af skorti á sönnun um hvort hún þá var undir áfengisáhrifum. Almennt verður að telja líklegt, að ölvuðum manni hafi verið hættara við slysi á trépallinum en þeim sem ekki var undir áfengisáhrifum. Verður samkvæmt framansögðu lagt til grundvallar dómi að áfrýjandi hafi verið undir áfengisáhrifum þegar slysið varð og orsakir þess verði að hluta raktar til þess. Þykir af þessum sökum hæfilegt að hún beri sjálf helming tjóns síns.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað áfrýjanda verða staðfest.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Stefndi verður dæmdur til að greiða málskostnað í ríkissjóð eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Viðurkennt er að stefndi, þrotabú Kínversku kjötbollugerðarinnar ehf., beri skaðabótaábyrgð á helmingi þess tjóns sem áfrýjandi, R-kvk-nf Í-kvk-nf, varð fyrir í slysi við veitingastaðinn Kaffi Nauthól í Reykjavík 1. desember 2002.

Staðfest eru ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað áfrýjanda.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, H-kk-ef B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur.

Stefndi greiði vegna málskostnaðar fyrir Hæstarétti 200.000 krónur í ríkissjóð.