187/2002

B, hluthafi í T ehf., sem var undir gjaldþrotaskiptum, hafði lýst yfir vilja til að halda áfram máli félagsins á hendur Í hf. á eigin kostnað og áhættu, en til hagsbóta þrotabúinu. Í 1. og 2. mgr. 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eru þeir tæmandi taldir, sem geta tekið til sín að gæta hagsmuna þrotabús, sem skiptastjóri ákveður að halda ekki uppi. Talið var, að þar sem B var hvorki lánardrottinn, sbr. 1. mgr. ákvæðisins, né þrotamaður, sbr. 2. mgr. þess, skorti hana heimild til að taka við málinu. Var málið því fellt niður fyrir héraðsdómi með vísan til b. liðar 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. apríl 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. apríl 2002, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að málið yrði fellt niður eða því vísað frá dómi. Um kæruheimild vísar sóknaraðili til k. liðar 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hann krefst þess að málið verði fellt niður, en ella verði því vísað frá dómi. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

I.

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum höfðuðu Tjáskipti ehf. mál þetta á hendur sóknaraðila með stefnu útgefinni 20. apríl 2001 til greiðslu á 15.654.818 krónum með nánar tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði. Málið var þingfest fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 3. maí sama árs og tók sóknaraðili til varna. Þegar málið var tekið fyrir á dómþingi 24. janúar 2002 til að undirbúa aðalmeðferð þess kom fram að bú stefnandans hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta 4. desember 2001. Greint var frá því að skiptafundur hefði ekki enn verið haldinn í þrotabúinu og þannig óvíst hvort það tæki við rekstri málsins, en ef ekki yrði af því myndu fyrrum fyrirsvarsmenn félagsins óska eftir að halda málinu áfram á sinn kostnað. Málið var tekið fyrir á ný í þinghaldi 25. mars 2002. Kom þá fram að hvorki myndi þrotabúið halda málinu áfram né hafi neinn kröfuhafi lýst yfir vilja sínum til þess. Varnaraðili, sem hafi verið eigandi að 20% hlutafjár í Tjáskiptum ehf., hefði á hinn bóginn hug á að halda málinu áfram til hagsbóta þrotabúinu, en á sinn kostnað og áhættu. Hafi þrotabúið samþykkt það fyrir sitt leyti. Sóknaraðili andmælti því að varnaraðila væri þetta heimilt og krafðist þess að málið yrði fellt niður eða því vísað frá dómi. Var þessum kröfum hans hafnað með hinum kærða úrskurði.

Varnaraðili hefur lagt fyrir Hæstarétt fundargerð frá skiptafundi, sem haldinn var í þrotabúi Tjáskipta ehf. 8. apríl 2002. Á þeim fundi bar einn kröfuhafa, Jötunheimar ehf., upp það erindi að sér yrði heimilað að halda áfram rekstri þessa máls á eigin kostnað og áhættu, en til hagsbóta þrotabúinu. Var fallist á þetta erindi. Í málatilbúnaði varnaraðila fyrir Hæstarétti kemur meðal annars fram í tengslum við þetta að hún hafi eftir uppkvaðningu hins kærða úrskurðar óskað eftir því við sóknaraðila að málið yrði tekið fyrir í héraðsdómi til að breyta aðild að því til samræmis þessu. Því hafi sóknaraðili hafnað.

II.

Samkvæmt k. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 er heimilt að kæra til Hæstaréttar úrskurð héraðsdómara um hvort mál verði fellt niður. Af j. lið sömu málsgreinar verður á hinn bóginn ályktað að ekki sé unnt að kæra úrskurð héraðsdómara, þar sem hafnað er að vísa máli frá dómi. Vegna þessa getur eingöngu komið til álita fyrir Hæstarétti krafa sóknaraðila um að málið verði fellt niður fyrir héraðsdómi.

Í 1. mgr. 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. er mælt fyrir um heimild lánardrottins, sem hefur lýst í þrotabú kröfu sem ekki hefur verið hafnað, til að halda uppi hagsmunum þess ef skiptastjóri hefur ákveðið að láta þá ekki til sín taka. Verði slíkt gert til hagsbóta þrotabúinu, en á kostnað og áhættu hlutaðeigandi lánardrottins. Samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar getur þrotamaður, ef um einstakling er að ræða, farið eins að ef enginn lánardrottinn neytir þessarar heimildar. Með þessum lagaákvæðum eru þeir tæmandi taldir, sem geta tekið til sín að gæta hagsmuna þrotabús, sem skiptastjóri ákveður að halda ekki uppi. Hluthafi í félagi, sem er undir gjaldþrotaskiptum, verður ekki í þessu efni lagður að jöfnu við þá, sem hér um ræðir. Skorti því heimild í 130. gr. laga nr. 21/1991 handa varnaraðila til að taka við máli Tjáskipta ehf. á hendur sóknaraðila. Í þinghaldi í héraði 25. mars 2002 var sem áður segir greint frá því að þrotabú Tjáskipta ehf. myndi ekki reka málið áfram og hefði heldur enginn kröfuhafi lýst yfir vilja sínum til þess. Af þessum sökum voru ekki skilyrði til annars en að héraðsdómari myndi þá þegar fella málið niður, sbr. b. lið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991. Í því ljósi getur engu breytt fyrir niðurstöðu málsins að síðar hafi komið fram að kröfuhafi í þrotabúinu hefði hug á að taka við rekstri þess, svo sem varnaraðili vísar nú til í málatilbúnaði sínum fyrir Hæstarétti. Samkvæmt þessu öllu verður að taka til greina kröfu sóknaraðila um að málið verði fellt niður í héraði.

Rétt er að aðilarnir beri hvort sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Mál þetta er fellt niður fyrir héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.