arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
19/2005

G var sakfelldur fyrir fjársvik og umferðarlagabrot. Var hann dæmdur til greiðslu skaðabóta og gert að sæta fangelsi í samtals 8 mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut til Hæstaréttar 16. desember 2004 dómum Héraðsdóms Reykjavíkur 5. nóvember 2004 og Héraðsdóms Reykjaness 18. nóvember 2004 í samræmi við yfirlýsingar ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð.

Í forsendum héraðsdóms 5. nóvember 2004 eru nefndir tveir dómar frá árinu 2002, sem ákærði hlaut fyrir auðgunarbrot. Þar er hins vegar ekki nefndur dómur Héraðsdóms Austurlands 28. september 2000, þar sem ákærði hlaut 30 daga skilorðsbundið fangelsi, m.a fyrir slíkt brot framið 26. janúar 2000. Þau brot sem ákærði var sakfelldur fyrir í þessum málum hafa öll ítrekunaráhrif á þau brot sem hann var sakfelldur fyrir í dóminum 5. nóvember 2004, sbr. 1. mgr. 71. gr. og 255. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði játaði sakargiftir málsins sem dæmt var 5. nóvember 2004 strax við lögreglurannsókn í október og nóvember 2002 og virðast brot hans þá að fullu hafa verið upplýst. Ákæra var hins vegar ekki gefin út fyrr en 7. september 2004. Við ákvörðun refsingar fyrir þessi brot er litið til þessa dráttar á meðferð málsins ákærða til hagsbóta.

Að því er varðar héraðsdóminn 18. nóvember 2004 ber við ákvörðun refsingar að líta til hins einbeitta brotavilja ákærða sem sakfelldur er í dóminum fyrir akstur án ökuréttar í átta skipti á tímabilinu 1. júní til 13. ágúst 2004, sbr. 6. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga.

Við ákvörðun refsingar ákærða er, auk þess sem að framan greinir, litið til 77. gr. almennra hegningarlaga sem og forsendna hinna áfrýjuðu dóma og verða þeir staðfestir.

Ákærði greiði sakarkostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinir áfrýjuðu dómar skulu vera óraskaðir.

Ákærði, G-kk-nf H-kk-nf V-kk-nf, greiði áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 120.000 krónur.
1/2005

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. og b. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 30. desember 2004, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 3. og 4. janúar 2005. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 30. desember 2004, þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 7. janúar nk. kl. 16. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur.

Samkvæmt gögnum málsins er varnaraðili grunaður um brot gegn 2. og 3. mgr. 57. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga, en neitar sök. Í hinum kærða úrskurði eru málavextir raktir eins og sóknaraðili lýsti þeim við meðferð málsins í héraði. Í greinargerð sóknaraðila til Hæstaréttar kemur auk þess meðal annars fram að lögregla hafi fundið ljósmyndir í farangri varnaraðila af réttum handhöfum vegabréfa samferðamanna hans. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.
200/2005

E hafði frá því í ágúst 1996 starfað sem smíðakennari við grunnskólann í Grindavík, en þá gerðu aðilar skriflegan ráðningarsamning. Á tímabilinu 1. september 1996 til 1. júní 2001, og meðan skólinn starfaði, var vinna E við umsjón tækja, sem notuð voru við smíðakennslu, launuð sérstaklega. Aðila greindi á um tilurð þessara starfskjara E og hvort hann hafi átt að njóta þeirra eftir 1. júní 2001, en þá hætti G greiðslu þessara viðbótarlauna. Við úrlausn málsins var lagt til grundvallar að í tengslum við gerð ráðningarsamnings í ágúst 1996 hafi tekist ótímabundinn samningur með aðilum um greiðslu hinnar umdeildu þóknunar. G hafi borið að segja þeim samningi upp með lögformlegum hætti kysi hann að vera laus undan þeim skuldbindingum sem í honum fólust, og var ekkert þeirra atriða sem varnir G lutu að virt á þann veg að réttur E samkvæmt samningnum væri niður fallinn. Þá var ekki á það fallist að E hefði fyrirgert lögvarinni launakröfu sinni með tómlæti. Var krafa E því að fullu tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 13. maí 2005. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Grindavíkurkaupstaður, greiði stefnda, E-kk-þgf J-kk-þgf Ó-kk-þgf, 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.
207/2005

Í samráði við H mætti S, sem var háseti hjá H, ekki til vinnu eftir frítúr þann 5. júní 2002, en hann hafði misst son sinn örfáum dögum áður. Fór svo að S mætti ekki til vinnu fyrr en um miðjan nóvember það ár. Deildu aðilar um rétt S til veikindalauna á umræddu tímabili, en H taldi S hafa verið í launalausu leyfi. Í málinu lá fyrir yfirlýsing læknis, sem lýsti því að S hafi verið óvinnufær frá 5. júní til 15. nóvember 2002. Því mati hafði ekki verið hnekkt og þóttu engin efni til annarrar niðurstöðu en að S hafi á greindu tímabili verið veikur í skilningi 36. gr. sjómannalaga. H hafi verið fullkunnugt um þær aðstæður S sem leiddu til fjarvista hans og var það ekki talið S til réttarspjalla að hafa ekki tilkynnt H að hann tæki sér leyfi vegna veikinda. Þá var S ekki talinn hafa fyrirgert rétti sínum vegna tómlætis, en hátt á annað ár leið frá því S kom aftur til vinnu, þar til hann krafði H um laun í veikindaforföllum. Talið var, að S ætti rétt til veikindalauna í fulla tvo mánuði auk kauptryggingar í aðra tvo samkvæmt 36. gr. sjómannalaga, þrátt fyrir að hann hafi verið í launalausu leyfi þriðju hverja veiðiferð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. maí 2005. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Ekki verður fallist á það með héraðsdómara að ætlast hafi mátt til þess að áfrýjandi gerði sjálfur reka að því að kanna réttarstöðu stefnda. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Hraðfrystihúsið - Gunnvör hf., greiði stefnda, S-kk-þgf E. M-kk-þgf, 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.
209/2005

Ú, útgerðarfélag fiskiskipsins B tók húftryggingu fyrir skipið hjá T í september 1999. Í upphafi árs 2000 var allt hlutafé í Ú selt til S og létu forsvarsmenn Ú jafnframt af trúnaðarstörfum fyrir félagið, en eina eign þess var fiskiskipið B ásamt búnaði, aflahlutdeild og aflamarki. Skömmu síðar fórst skipið. Með dómi Hæstaréttar í október 2003 var T sýknað af kröfu S um greiðslu húftryggingafjárhæðar skipsins, þar sem skipið hefði verið sett undir aðra útgerðarstjórn án samþykkis T, og tryggingin því verið fallin út gildi þegar skipið fórst samkvæmt tryggingarskilmálum. SV, sem átti veð í skipinu, taldi að T bæri þrátt fyrir þetta ábyrgð á greiðslu veðkrafnanna að svo miklu leyti sem þær rúmuðust innan verðmætis húftryggingarinnar. T var sýknað af kröfu SV, enda væri T ekki aðili að þeim veðskjölum sem um ræddi í málinu og því á engan hátt bundinn af ákvæðum þeirra, m.a. um skyldu til viðhalds veðandlagsins og vátryggingar þess. Þá þóttu engin rök fyrir því að túlka ætti tryggingarskilmála SV í hag, en í þeim var sérstaklega tekið fram að veðhafi öðlaðist ekki meiri rétt gagnvart tryggingafélaginu en eigandinn.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. maí 2005 og var áfrýjunarstefna gefin út þan dag með vísan til 3. mgr. 155. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 36. gr. laga nr. 15/1998. Hann krefst þess að viðurkenndur verði skaðabótaréttur sinn vegna veðkrafna á hendur útgerðarfélagi Bjarma ehf., er tryggðar hafi verið með veði í Bjarma VE 66, skipaskrárnúmer 1103, sem fórst 23. febrúar 2002, enda standi kröfurnar þannig í veðröð að þær eigi að greiðast af húftryggingarverðmæti skipsins. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður falli niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Sparisjóður Vestmannaeyja, greiði stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf., 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.
211/2005

H og G keyptu íbúð í fjöleignarhúsi, sem G ehf. hafði í byggingu. Strax eftir að þau höfðu gert tilboð í eignina ákváðu þau að nýta sér þann möguleika að byggja sólstofu á þaksvölum, sem fylgdu íbúðinni. Að framkvæmdum loknum krafði G ehf. þau H og G um greiðslu viðbótarkostnaðar, sem hlotist hafði af ákveðnum verkum, er miðuðu að því að unnt væri að koma sólstofunni fyrir á svölunum. Ekki var upplýst að samningur hefði tekist milli G ehf. og H og G um að þau síðarnefndu skyldu greiða félaginu þá fjárhæð, sem krafist var vegna umræddra verka. Með vísan til niðurstöðu dómkvadds matsmanns var heldur ekki talið sannað að H og G bæri að greiða G ehf. einhvern viðbótarkostnað í tengslum við byggingu sólstofunnar. Voru H og G því sýknuð af kröfu G ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 20. maí 2005. Hann krefst þess, að stefndu verði dæmd til að greiða sér 500.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. apríl 2003 til greiðsludags, auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti látinn niður falla.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Guðleifur Sigurðsson ehf., greiði stefndu, H-kk-þgf J-kk-þgf og G-kvk-þgf S-kvk-þgf, samtals 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.
212/2005

Fallist var á þá kröfu stefnda í einkamáli að óskað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins á því, hvort það stæðist tiltekin ákvæði EES-samningsins, að ÁTVR krefðist þess af birgjum sínum, að þeir afhentu fyrirtækinu áfengi til smásölu á sérstakri gerð vörubretta og jafnframt að verð vörubrettis væri innifalið í vöruverði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. maí 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. maí 2005, þar sem ákveðið var að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál varnaraðila á hendur sóknaraðila. Kæruheimild er í 3. mgr. 1. gr. laga nr. 21/1994 um öflun álits EFTA-dómstólsins um skýringu samnings um Evrópska efnahagssvæðið. Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði að leita álits EFTA-dómstólsins á þeim atriðum, sem greinir í hinum kærða úrskurði, og varnaraðila gert að greiða sér málskostnað í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Leitað er ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins á eftirfarandi:

1. Standa 11. gr. og 16. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið því í vegi að ríkisfyrirtæki, sem hefur einkaleyfi til smásölu á áfengi, krefjist þess af birgjum sínum, að þeir afhendi fyrirtækinu áfengi til smásölu á sérstakri gerð vörubretta (EUR-vörubrettum) og jafnframt að verð vörubrettis sé innifalið í vöruverði?

2. Stendur 59. gr. samningsins í vegi skilyrðum af þessu tagi?

Sóknaraðili, íslenska ríkið, greiði varnaraðila, HOB víni ehf., 150.000 krónur í kærumálskostnað.
213/2005

Árið 2001 greindist salmónella í saursýnum, sem tekin voru á svínabúi, sem S ehf. rekur. Til að ganga úr skugga um hvort kjöt svína frá búinu hefðu smitast af salmónellu við slátrun voru tekin stroksýni af kjötinu og þau rannsökuð með svokölluðu tecra-prófi. Ágreiningur reis milli S ehf. og Í hvort kostnaður af þessum sýnatökum og rannsóknum ætti að greiðast af S ehf. eða úr sérstökum sjóði samkvæmt 2. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1997, þar sem kveðið sé á um landbúnaðarráðherra innheimti gjald af sláturleyfishöfum til að standa straum af kostnaði við heilbrigðiseftirlit kjötskoðunarlækna með sláturafurðum. Á það var fallist að kostnaður, sem hafði hlotist af sýnatökunni og rannsóknunum, félli undir umrætt ákvæði, svo og undir b. lið 1. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 708/1996, eins og það ákvæði hljóðaði á þeim tíma sem kostnaðurinn féll til. Var Í því gert að endurgreiða S ehf. þann kostnað, sem félagið hafði þurft að standa undir vegna rannsóknanna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 20. maí 2005. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að málskostnaður á báðum dómstigum verði felldur niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi var skaðabótakröfu stefnda að fjárhæð 489.522 krónur vísað ex officio frá dómi og áfrýjandi sýknaður af skaðabótakröfu stefnda að fjárhæð 331.739 krónur. Aðilar una þeirri niðurstöðu og kemur hún ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt 2. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1997 um eldi og heilbrigði sláturdýra, slátrun, vinnslu, heilbrigðisskoðun og gæðamat á sláturafurðum er ekki gerður greinarmunur á greiðsluskyldu úr sérstökum sjóði samkvæmt þeirri grein eftir því hvort eftirlitsaðgerðir eru reglubundnar og beinast að öllum sláturafurðum eða hvort þær eru sértækar og beinast að afurðum frá einstökum býlum. Þá var ekki heldur gerður greinarmunur að þessu leyti, sbr. b-lið 1. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 708/1996 um innheimtu gjalds vegna heilbrigðiseftirlits með sláturafurðum, sem í gildi var, þegar kostnaður sá féll til, sem um er deilt í máli þessu. Samkvæmt þessu og með vísan til forsendna héraðsdóms ber að staðfesta hann.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, Sléttusvíni ehf., 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.
215/2005

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli d. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 20. maí 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. maí 2005, þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 1. júlí 2005 kl. 16. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Skilja verður kæru varnaraðila svo að hann krefjist þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Sóknaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur.

Varnaraðili hefur setið í gæsluvarðhaldi á grundvelli d. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 frá 23. apríl 2005. Þessi lagaheimild er eðli máls samkvæmt háð því að hvorki verði óhæfilegur dráttur á rannsókn né ákvörðun um ákæru og mál síðan rekið með viðhlítandi hraða. Í hinum kærða úrskurði er lýst atferli varnaraðila fram til þess að hann sætti gæsluvarðhaldi. Í niðurstöðum geðrannsóknar kemur fram það álit geðlæknis að varnaraðili sé veikur á geði og ennþá hættulegur öðrum. Með vísan til þessa verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.
216/2005

X, Y og Z voru kærðar fyrir meint húsbrot og eignaspjöll. Í kjölfar rannsóknar var þeim tilkynnt með bréfum 23. september 2004 að rannsókn væri lokið og að rannsóknargögn gæfu ekki tilefni til frekari aðgerða og málið væri fellt niður. Kæranda var sent bréf þann sama dag þar sem honum var tilkynnt um niðurfellingu málsins og vakin athygli á rétti hans til að bera ákvörðun um niðurfellingu undir ríkissaksóknara innan mánaðar, sbr. 2. mgr. 114. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Þann 26. október 2004 barst ríkssaksóknara bréf frá kæranda og gaf embættið í kjölfarið fyrirmæli um saksókn í málinu, sem leiddi til útgáfu ákæru á hendur X, Y og Z. Fallist var á það með héraðsdómara að þegar ríkissaksóknara barst kæran hafi verið liðinn sá mánaðar frestur sem mælt er fyrir um í 2. mgr. 114. gr. laga nr. 19/1991 og því hafi ríkissaksóknara ekki verið rétt að hlutast til um útgáfu ákæru eins og gert var. Málinu var því að vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 20. maí 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. maí 2005, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilinn X krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður úr ríkissjóði.

Varnaraðilinn Y krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður úr ríkissjóði.

Varnaraðilinn Z hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Allur kostnaður af kærumáli þessu greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda varnaraðilanna X og Z, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns og H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 80.000 krónur til hvors þeirra.
217/2005

Þ höfðaði mál á hendur Í þar sem hann krafðist þess í fyrsta lagi að lög nr. 58/1998 um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta yrðu felld úr gildi, í öðru lagi að tilgreindur úrskurður óbyggðanefndar yrði felldur úr gildi, í þriðja lagi að núverandi landamerki jarðarinnar Hóla yrðu staðfest, í fjórða lagi að viðurkennt yrði að hann ætti skaðabótarétt á Í vegna þinglýsingar og aflýsingar óbyggðanefndar á kvöðum á jörðinni Hólum. Var þessum kröfum Þ vísað frá dómi. Þá krafðist hann þess að Í yrði gert að greiða málskostnað hans fyrir óbyggðanefnd. Var Þ talinn hafa lögvarða hagsmuni af því að bera ákvörðun nefndarinnar að þessu leyti undir dóm, auk þess sem ákvæði laga nr. 58/1998 stæðu því ekki í vegi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. maí 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 6. maí 2005, þar sem vísað var frá dómi máli sóknaraðila á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili gerir meðal annars þá kröfu í málinu að ríkissjóði verði gert að greiða kostnað hans við hagsmunagæslu vegna jarðarinnar Hóla fyrir óbyggðanefnd. Hafði nefndin með úrskurði sínum í máli nr. 4/2001, um þjóðlendumörk á nánar tilgreindu svæði í Sveitarfélaginu Hornafirði, lagt þann kostnað á sóknaraðila sjálfan með vísan til 17. gr. laga nr. 58/1998 um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta með áorðnum breytingum. Verður sóknaraðili talinn hafa lögvarða hagsmuni af því að bera ákvörðun nefndarinnar að þessu leyti undir dóm. Samkvæmt lokamálslið 19. gr. laga nr. 58/1998 er unnt að leggja til úrlausnar dómstóla hverja þá kröfu sem gerð hefur verið fyrir óbyggðanefnd. Þá standa önnur ákvæði laganna ekki því í vegi að sóknaraðili geti borið ákvörðun nefndarinnar um málskostnað samkvæmt 17. gr. laganna undir dóm. Verður þessi krafa sóknaraðila ekki talin svo vanreifuð að varði frávísun.

Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi að því er varðar kröfu sóknaraðila um að ríkissjóði verði gert að greiða málskostnað hans fyrir óbyggðanefnd og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar að þessu leyti. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur að öðru leyti.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi að því er varðar kröfu sóknaraðila, Þ-kk-ef H-kk-ef, um að ríkissjóði verði gert að greiða málskostnað hans fyrir óbyggðanefnd og lagt fyrir héraðsdómara að taka þann þátt málsins til efnismeðferðar.

Að öðru leyti en að framan greinir er hinn kærði úrskurður staðfestur.

Varnaraðili, íslenska ríkið, greiði sóknaraðila 75.000 krónur í kærumálskostnað.