157/2015

Þ krafði V hf. um greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hann hlaut í starfi sínu sem háseti. Höfðu aðilar samið um bætur vegna slyssins á grundvelli matsgerðar í maí 2010 og var eingreiðsluverðmæti fullra bóta frá almannatryggingum og lífeyrissjóði Þ dregið frá örorkubótunum. Tók Þ við bótunum með fyrirvara um niðurstöðu örorkumats og frádrátt. Í desember 2010 var Þ tilkynnt að SÍ teldu hann ekki eiga rétt á lífeyri frá almannatryggingum og voru honum greiddar eingreiðslubætur vegna örorku. Greiddi V hf. því Þ mismun hinna eingreiddu bóta og þess eingreiðsluverðmætis örorkubóta frá almannatryggingum sem dregið hafði verið frá í uppgjöri aðila. Deildu aðilar í málinu um við hvaða miskastig og örorku skyldi miða og hvort V hf. væri heimill framangreindur frádráttur, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um að leggja til grundvallar matsgerðir dómkvaddra manna frá árinu 2013 sem mátu miska og örorku Þ hærri en miðað hafði verið við í uppgjörinu árið 2010. Í dómi réttarins kom fram að tjónþola bæri að takmarka tjón sitt, sbr. 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Hefði V hf. ítrekað skorað á Þ að leita endurskoðunar á ákvörðun SÍ án þess að brugðist hafi verið við því. Hefði V hf. því aflað matsgerðar árið 2013 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að Þ ætti rétt á örorkubótum lífeyristrygginga almannatrygginga ef hann sækti um þær og var hún lögð til grundvallar. Þar sem V hf. hefði þegar greitt Þ bætur og dregið frá eingreiðsluverðmæti réttar Þ til greiðslna frá almannatryggingum í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms var talið að V hf. hefði gert upp tjón Þ að fullu. Var V hf. því sýknaður af kröfu Þ.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 9. janúar 2015. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 25. febrúar sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 27. sama mánaðar. Hann krefst sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 11. maí 2015. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 135.991.840 krónur með 4,5% ársvöxtum af 5.334.819 krónum frá 5. nóvember 2007 til 5. apríl 2009 og af 135.991.840 krónum frá þeim degi til 11. nóvember 2011, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum eftirfarandi greiðslum, samtals að fjárhæð 40.846.129 krónur: 22. júlí 2008 að fjárhæð 700.000 krónur, 9. september sama ár að fjárhæð 300.000 krónur, 29. janúar 2009 að fjárhæð 500.000 krónur, 18. febrúar sama ár að fjárhæð 1.500.000 krónur, 24. apríl sama ár að fjárhæð 500.000 krónur, 22. maí sama ár að fjárhæð 200.000 krónur, 2. október sama ár að fjárhæð 300.000 krónur, 27. október sama ár að fjárhæð 1.000.000 krónur, 25. nóvember sama ár að fjárhæð 500.000 krónur, 8. desember sama ár að fjárhæð 500.000 krónur, 6. janúar 2010 að fjárhæð 400.000 krónur, 20. janúar sama ár að fjárhæð 500.000 krónur, 2. febrúar sama ár að fjárhæð 200.000 krónur, 8. mars sama ár að fjárhæð 3.000.000 krónur, 9. sama mánaðar að fjárhæð 997.560 krónur, 28. maí sama ár að fjárhæð 1.500.000 krónur, 9. júní sama ár að fjárhæð 12.496.194 krónur, 5. október 2011 að fjárhæð 14.424.207 krónur, 16. október 2012 að fjárhæð 1.075.635 krónur, 17. sama mánaðar að fjárhæð 252.533 krónur og 12. desember 2014 að fjárhæð 14.662.769 krónur. Til vara krefst hann staðfestingar héraðsdóms. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

I

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi var gagnáfrýjandi háseti á Hákoni EA 148, er hann slasaðist við vinnu sína 5. nóvember 2007. Kröfu sína reisir hann á samningi útgerðar skipsins og aðaláfrýjanda um slysatryggingu áhafnarinnar þar sem kveðið er á um að greiða skuli bætur, sem svari til skaðabóta samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993, leiði það til hærri heildarbóta en samkvæmt 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Ekki er um það deilt að í þessu tilviki nema heildarbætur hærri fjárhæð en samkvæmt 172. gr. siglingalaga. Bótauppgjör í málinu fer því eftir reglum skaðabótalaga.

Aðilar málsins sömdu um bætur vegna slyssins á árinu 2010 á grundvelli matsgerðar, sem þá lá fyrir og þeir öfluðu sameiginlega. Samkvæmt þeirri matsgerð var varanlegur miski metinn 35 stig og varanleg örorka 50% og var eingreiðsluverðmæti fullra bóta frá almannatryggingum og lífeyrissjóði gagnáfrýjanda dregið frá örorkubótunum. Gagnáfrýjandi tók við bótunum með fyrirvara um niðurstöður örorkumats og uppgjör og frádrátt á rétti sem frádreginn var í uppgjörinu.

Með mati dómkvaddra manna árið 2013 var varanlegur miski gagnáfrýjanda metinn 40 stig og varanleg örorka 60%. Matinu var skotið til yfirmats að því er varanlega örorku varðaði og var hún þar metin 65%. Þessum matsgerðum hefur ekki verið hnekkt og ber því að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um að miskinn sé 40 stig og varanlega örorkan 65%. Þá er einnig staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna beri kröfuliðunum öðru fjártjóni, sjúkrakostnaði og framtíðarsjúkrahúskostnaði þar sem gagnáfrýjandi gerði ekki fyrirvara um þá liði í uppgjöri aðila árið 2010.

II

Eins og að framan greinir fer um bótauppgjör í máli þessu eftir reglum skaðabótalaga og því gilda við uppgjörið frádráttarreglur samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga eins og þau voru á slysdegi 5. nóvember 2007, er skaðabótakrafa gagnáfrýjanda á hendur aðaláfrýjanda stofnaðist.

Gagnáfrýjanda var tilkynnt 1. desember 2010 að Sjúkratryggingar Íslands teldu hann ekki eiga rétt á lífeyri og voru honum greiddar eingreiðslubætur vegna örorku. Aðaláfrýjandi greiddi gagnáfrýjanda mismun hinna eingreiddu bóta og þess eingreiðsluverðmætis örorkubóta frá almannatryggingum, sem dregið hafði verið frá í uppgjörinu árið 2010. Á það verður ekki fallist með gagnáfrýjanda að aðaláfrýjandi sé bundinn við það uppgjör og geti ekki borið fyrir sig að gagnáfrýjandi eigi frekari rétt til bóta úr almannatryggingum.

Samkvæmt 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga og með vísan til ólögfestra meginreglna skaðabótaréttar ber tjónþola að takmarka tjón sitt, sbr. dóm Hæstaréttar 14. febrúar 2008 í máli nr. 307/2007 og dóm réttarins 11. september 1997 sem birtur er í dómasafni réttarins á bls. 2312 það ár. Aðaláfrýjandi hefur ítrekað skorað á gagnáfrýjanda að leita endurskoðunar á framangreindri ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands, án þess að brugðist hafi verið við því af hálfu gagnáfrýjanda. Aðaláfrýjandi fékk því dómkvaddan mann til að meta örorku gagnáfrýjanda samkvæmt reglum um almannatryggingar vegna slyssins og hvaða greiðslum hann ætti rétt á samkvæmt lögum nr. 100/2007 um almannatryggingar. Skilaði hann matinu 9. ágúst 2013 og var þar komist að þeirri niðurstöðu að örorka gagnáfrýjanda samkvæmt reglum lífeyristrygginga almannatrygginga væri að minnsta kosti 75% og ætti hann því rétt á örorkubótum ef hann sækti um þær. Matsgerð þessari hefur ekki verið hnekkt og verður hún því lögð til grundvallar.

III

Í héraði lágu fyrir útreikningar tryggingastærðfræðings á eingreiðsluverðmæti bóta frá almannatryggingum. Var annars vegar miðað við greiðslu frá stöðugleikapunkti 8. apríl 2009 og hins vegar greiðslu frá 4. september 2011, en þá var talið að gagnáfrýjanda hefði mátt vera ljóst að hann væri óvinnufær til langframa. Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að ekki væri unnt að miða við að gagnáfrýjandi fengi greiðslur frá almannatryggingum frá fyrra tímamarki en frá dagsetningu matsgerðarinnar 9. ágúst 2013. Fyrir Hæstarétt hefur verið lagður nýr útreikningur tryggingastærðfræðings, sem miðar við þessa niðurstöðu héraðsdóms.

Aðaláfrýjandi hefur nú greitt gagnáfrýjanda bætur með vöxtum í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms að því undanskildu að hann hefur miðað innborganir sínar við greiðsludag þeirra eins og óumdeilt er með aðilum. Þá hefur hann dregið frá eingreiðsluverðmæti réttar gagnáfrýjanda til greiðslna frá almannatryggingum miðað við þann dag sem héraðsdómur lagði til grundvallar. Verður byggt á útreikningi aðaláfrýjanda þar að lútandi sem ekki hefur verið hnekkt. Samkvæmt þessu hefur aðaláfrýjandi gert að fullu upp tjón gagnáfrýjanda og verður hann því sýknaður.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda greiðist úr ríkissjóði svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfu gagnáfrýjanda, Þ-kk-ef V-kk-ef V-kk-ef.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 600.000 krónur.