487/2012

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina beiðni þrotabús M ehf. um um dómkvaðningu tveggja matsmanna til að svara nánar tilteknum spurningum er vörðuðu atriði tengd dómsmáli sem þrotabúið hafði höfðað gegn K, annars vegar um riftun á tilteknum greiðslum

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. júlí 2012 sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. júní 2012, þar sem tekin var til greina beiðni varnaraðila um dómkvaðningu tveggja matsmanna í máli sem hann rekur á hendur sóknaraðila. Kæruheimild er í til c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að áðurgreindri beiðni varnaraðila verði hafnað.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Varnaraðili höfðaði mál þetta 8. nóvember 2010 á hendur sóknaraðila til riftunar eftir reglum XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. á nánar tilgreindum greiðslum, samtals að fjárhæð 504.244.324 krónur, sem munu hafa verið inntar af hendi í aðdraganda þess að bú varnaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta. Jafnframt er gerð sú krafa að sóknaraðila verði gert að greiða varnaraðila 418.793.766 krónur með nánar tilgreindum vöxtum. Sóknaraðili tók til varna og krafðist þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, en til vara að hann yrði sýknaður af kröfum varnaraðila. Með dómi réttarins 7. desember 2011 í máli nr. 614/2011 var hrundið úrskurði héraðsdóms um frávísun málsins og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Á dómþingi 16. maí 2012 lagði varnaraðili fram beiðni um að dómkvaddir yrðu tveir menn „til að meta ógjaldfærni Milestone ehf. í aðdraganda gjaldþrots félagsins“. Matsatriðin voru afmörkuð með tveimur matsspurningum og skiptist sú síðari í fjóra töluliði. Í sama þinghaldi lagði sóknaraðili fram bókun þar sem því var andmælt að matsmenn yrðu dómkvaddir. Úr þessum ágreining var leyst með hinum kærða úrskurði, en þar er að finna matsspurningar varnaraðila eins og þær koma fyrir í matsbeiðni.

II

Sóknaraðili heldur því fram að matsbeiðni sé reist á upplýsingum sem aflað hafi verið með ólögmætum og refsiverðum hætti. Felist þetta í því að tveir nafngreindir starfsmenn sérstaks saksóknara hafi án heimildar afhent varnaraðila gögn og upplýsingar sem aflað hafi verið við rannsókn sakamáls hjá embættinu. Á þessum grundvelli sem lagður er í matsbeiðni geti dómkvaðning ekki farið fram og því beri að hafna beiðninni.

Jafnvel þótt fallist yrði á það með sóknaraðila að upplýsingum hafi verið miðlað til varnaraðila án viðhlítandi heimildar er þess að gæta að skýrsla frá fyrirtæki umræddra starfsmanna, sem störfuðu hjá embætti sérstaks saksóknara, hefur þegar verið lögð fram í málinu. Þótt í umfjöllun um málefni varnaraðila í matsbeiðni kunni að vera upplýsingar, sem aflað hefur verið með þessu móti, getur það ekki komið í veg fyrir að varnaraðili geti fengið dómkvadda menn til að taka saman matsgerð um þær matsspurningar sem settar eru fram í matsbeiðni og lúta að ógjaldfærni varnaraðila í aðdraganda gjaldþrotaskipta.

Sóknaraðili telur einnig að með matsbeiðni sé óskað álits á lagaatriðum sem eru á valdi dómara að leysa úr, sbr. 2. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991, auk þess sem matsmönnum séu gefin sú forsenda við matið að aðeins verði tekið mið af fjármunum sem aflað varð með lögmætum hætti. Tekur þetta meðal annars til fullyrðinga í matsbeiðni um að lánveitingar Glitnis banka hf. hafi farið í bága við þágildandi reglur um stórar áhættuskuldbindingar, sbr. 30. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, svo sem ákvæðinu var breytt með lögum nr. 130/2004 og nr. 170/2006.

Þótt með matsbeiðni sé leitað eftir áliti á einhverju sem öðrum þræði snertir lagaleg atriði myndi niðurstaða þar að lútandi í matsgerð ekki binda hendur dómara eða þrengja svigrúm hans og skyldu til að meta þau endanlega sjálfur. Þá geta staðhæfingar í matsbeiðni um atriði sem varnaraðili telur hafa áhrif við matið ekki skert frelsi matsmanna til að leggja á þau sjálfstætt mat. Er þess jafnframt að gæta að varnaraðili yrði að bera halla af því ef sönnunargildi matsgerðar verður rýrara en ella vegna þess að lögð hefur verið til grundvallar í mati forsenda varnaraðila sem reynist ekki eiga við rök að styðjast. Loks verður því ekki slegið föstu að útilokað sé fyrir dómkvadda menn að taka saman matsgerð um þær spurningar sem greinir í matsbeiðni þótt fallast megi á það með sóknaraðila að sumar þeirra séu að nokkru leyti óljósar og matskenndar. Verður varnaraðila ekki meinað að afla matsgerðar um þessar spurningar, enda ber hann sjálfur kostnað af matsgerðinni og áhættu af því hvort hún komi honum að notum. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, K-kk-nf E-kk-nf W-kk-nf, greiði varnaraðila, þrotabúi Milestone ehf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.