282/2011

K ehf., sem hefur verið tekið til gjaldþrotaskipta undir heitinu A ehf., og G hf., nú Í hf., gerðu 16. ágúst 2007 með sér samning um fjármögnun á vinnuvél, svokallaðri búkollu. Í hf. lýsti í febrúar 2010 kröfu í þrotabú A ehf. vegna samningsins en skiptastjóri þrotabúsins hafnaði kröfunni. Aðila greindi einkum á um hvort um væri að ræða lánssamning eða leigusamning, en fyrir Hæstarétti féll Í hf. frá þeirri málsástæðu að samningurinn hefði falið í sér skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum, en ekki íslenskum krónum. Hæstiréttur taldi að þegar ákvæði sérstakra og almennra skilmála samningsins væru virt í heild yrði að telja að þótt samningurinn væri nefndur fjármögnunarleigusamningur væri það heiti nafnið tómt. Yrði að líta svo á að í raun hefði G hf. veitt K ehf. lán til kaupa á vinnuvél, sem bankinn hefði kosið að klæða í búning leigusamnings. Var því lagt til grundvallar að samningurinn væri lánssamningur í skilningi VI. kafla laga nr. 38/2001. Þá vísaði Hæstiréttur til dóma réttarins 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 og staðfesti niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að ákvæði samningsins um gengistryggingu hefði verið í andstöðu við fyrirmæli laga nr. 38/2001 og væru því ekki skuldbindandi fyrir þrotabú A ehf. Loks deildu aðilar um það hvort reikna bæri kröfu Í hf. að meðtöldum virðisaukaskatti en Hæstiréttur vísaði til þess samningur aðila hefði verið um lán en ekki leigu og að greiðslur samkvæmt slíkum samningum bæru ekki virðisaukaskatt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með ódagsettri kæru sem barst héraðsdómi 2. maí 2011 og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. apríl 2011, þar sem krafa sóknaraðila að fjárhæð 7.330.789 krónur var viðurkennd sem almenn krafa á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að krafa hans að fjárhæð 22.049.044 krónur en til vara 8.767.584 krónur verði viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt ákvörðun Hæstaréttar var málið munnlega flutt 12. október 2011.

I

Bú varnaraðila, sem áður bar nafnið Kraftvélaleigan ehf., mun hafa verið tekið til gjaldþrotaskipta 13. janúar 2010. Sóknaraðili lýsti 24. febrúar 2010 kröfu í búið vegna samnings Glitnis banka hf. og Kraftvélaleigunnar ehf. 16. ágúst 2007 um fjármögnun á vinnuvél af gerðinni Komatsu, svokallaðri búkollu. Í skrá um lýstar kröfur í þrotabúið, sem lögð var fram á skiptafundi 24. ágúst 2010, hafnaði skiptastjóri þeirri kröfu og 19 öðrum kröfum sóknaraðila á grundvelli samsvarandi samninga. Þar sem ekki tókst að jafna ágreining um viðurkenningu þessara krafna varð að samkomulagi aðila að vísa einni þeirra, þeirri kröfu sem um ræðir í máli þessu, til dómstóla og var það gert með bréfi skiptastjóra 7. september 2010. Ákváðu aðilar að fram komið verðmat á vinnuvél þeirri sem samningur að baki þessari kröfu varðaði yrði lagt til grundvallar þannig að ágreiningur væri „afmarkaður við eðli löggerningsins, gengistryggingu og vaxtakjör“ eins og það var orðað í bréfi skiptastjóra.

Í fyrrgreindum samningi, sem ber fyrirsögnina „samningur um fjármögnunarleigu“, eru skilmálar tvíþættir. Annars vegar sérstakir skilmálar í sjö liðum og hins vegar almennir skilmálar í 15 greinum. Í l. lið sérstöku skilmálanna er tilgreint að leigutaki sé Kraftvélaleigan ehf. Samkvæmt 2. lið er seljandi Kraftvélar ehf. Í 3. lið kemur fram tegund, fastanúmer og skráningardagur vinnuvélar þeirrar sem samningurinn varðaði. Þá er þar tilgreint að kaupverð hennar án virðisaukaskatts sé 21.800.000 krónur, fyrirfram greidd leiga án virðisaukaskatts sé engin og „samningsfjárhæð“ án virðisaukaskatts sé 21.800.000 krónur. Í 4. lið kemur fram að lágmarksfjöldi gjalddaga sé 60, fyrsti gjalddagi 15. september 2007 og samningstími til 14. september 2012. Í 5. lið er undir yfirskriftinni „leigugjald á samningstíma“ og „leigugjald/kaupverð í íslenskum krónum við gerð samnings“ svofelldur texti: „60 greiðslur með 1. mánaða millibili í fyrsta sinn þann 15.09.2007 kr. 413.100“. Í sama lið er undir yfirskriftinni „leigugjald eftir lok lágmarkssamningstíma“ tilgreind fjárhæðin 102.692 krónur. 6. liður er svohljóðandi: „Samningsviðmiðun: Miðast í upphafi við: USD 25%, JPY 15%, EUR 40%, CHF 20%. Endanleg fjárhæð í erl. mynt/myntum ræðst af gengi á útborgunardegi samningsins.“ Í 7. lið er kveðið á um hjá hvaða vátryggingafélagi vélin skuli tryggð og með hvaða tryggingum. Síðan er undir fyrirsögninni sérstakir skilmálar svofelldur texti: „Vextir frá útborgunardegi greiðast með 1. gjalddaga. Vsk reiknast á heildargreiðslur samnings. Leigugjald greiðist í byrjun hvers leigutímabils.“ Samningurinn er undirritaður fyrir hönd Kraftvélaleigunnar ehf. sem leigutaka og Glitnis Fjármögnunar sem leigusala, en það mun hafa verið deild innan Glitnis banka hf.

Í aðfararorðum almennra skilmála samningsins er tekið fram að þeir gildi jafnt um kaupleigu- og fjármögnunarleigusamninga nema annað sé sérstakleg tekið fram. Samkvæmt 1. grein þeirra helst eignarrétturinn að hinu leigða hjá leigusala á meðan samningurinn gildir. Leigusali ber undir engum kringumstæðum áhættuna af því tjóni sem verða kann á hinu leigða frá undirritun samningsins. Leigutaki kemur fram sem kaupandi hins leigða gagnvart seljanda og á réttindi og ber skyldur sem slíkur gagnvart honum samkvæmt ákvæðum kaupalaga. Vanefndir seljanda eru leigusala óviðkomandi og hafa engin áhrif á skuldbindingar leigutaka samkvæmt samningnum. Leigutaka ber því að beina öllum kröfum vegna hins leigða til seljanda vélarinnar. Samkvæmt 2. grein taka leigugreiðslur sem eru gengistryggðar breytingum á útgáfudegi hvers leigureiknings til hækkunar eða lækkunar samkvæmt sölugengi þeirra gjaldmiðla sem tilgreindir eru í 6. lið samningsins gagnvart íslenskri krónu. Þá er leigusala heimilt að endurreikna leigugjald það sem gengistryggt er „samkvæmt breytingum, sem verða á millibankavöxtum, LIBOR/EURIBOR-vöxtum“ á þeim erlendu gjaldmiðlum sem tilgreindir eru í 6. lið. Samkvæmt 3. grein skal leigutaki meðal annars greiða alla skatta og opinber gjöld sem lögð kunna að vera á hið leigða. Samkvæmt 7. grein ber leigutaki ábyrgð á öllu tjóni eða bilunum á hinu leigða og hefur slíkt engin áhrif á skyldu hans til að greiða leigu. Í 12. grein eru ákvæði um uppgjör ef samningnum er rift eða honum slitið með öðrum hætti. Ber leigutaka þá, auk greiðslna sem fallnar voru í gjalddaga, að standa skil á leigugreiðslu þeirri sem tilgreind er í 5. lið eftir að henni hefur verið breytt til samræmis við ákvæði 2. greinar margfaldaðri með þeim fjölda greiðslna sem eftir standa „að frádregnum vaxtahluta þeirra.“ Frá kröfu leigusala skal hins vegar draga verðmæti hins leigða og miða þá við staðgreiðsluverð. Standi þá eitthvað eftir er leigusala heimilt að ráðstafa því til að greiða vanskil eða eftirstöðvar annarra eignaleigusamninga milli sömu aðila. Í 13. grein er fjallað um lok samningstíma eða lágmarkssamningstíma og sýnist það vera eina ákvæði almennu skilmálanna sem gerir greinarmun á réttarstöðu aðila eftir því hvort samningurinn er nefndur kaupleigusamningur eða fjármögnunarleigusamningur, ef undan er skilið ákvæði í 2. málslið 2. töluliðar 1. mgr. 12. greinar. Í 13. grein b. er kveðið á um að sé fjármögnunarleigusamningi ekki sagt upp af hálfu leigutaka við lok lágmarksleigutíma framlengist samningurinn um óákveðinn tíma og skuli leigutaki þá greiða gjald sem greint er í 5. lið svo reiknað sem í 2. grein segir.

Skilmálum samnings aðila var breytt þrívegis, fyrst með yfirlýsingu 14. nóvember 2008. Í upphafi hennar er vísað til samningsins og tilgreint að eftirstöðvar hans séu 34.089.745 krónur, en síðan segir: „Aðilar hafa komist að samkomulagi um að breyta upphaflegri greiðsluáætlun samningsins á þann veg að frá og með 15.11.2008 verði fjórir vaxtagjalddagar (eingöngu greiddur vaxtaþáttur afborgunar skv. greiðsluáætlun), til og með 15.02.2009. Sú fjárhæð getur tekið breytingum á því tímabili í samræmi við breytingar sem kunna að verða á grunnforsendum samningsins s.s. mynthlutfalli, vísitölu, gengi og þess háttar til hækkunar eða lækkunar. Höfuðstóll samnings greiðist ekkert niður á tímabilinu. Samningurinn lengist um fjóra mánuði ... Að öðru leyti er samningurinn óbreyttur.“ Næsta skilmálabreyting var gerð með yfirlýsingu 23. mars 2009. Þar er „leigugreiðslum breytt á þann veg að frá og með 15.03.2009 verði 2 vaxtagjalddagar (eingöngu greiddur vaxtaþáttur afborgunar skv. greiðsluáætlun), til og með 15.04.2009.“ Að öðru leyti er orðalag þessar yfirlýsingar hliðstætt og í hinni fyrri, en samningstíminn skyldi lengjast um tvo mánuði. Loks var skilmálunum breytt með yfirlýsingu 8. maí 2009. Samkvæmt henni skyldi „upphaflegri greiðsluáætlun samningsins“ breytt þannig að frá og með 15. maí 2009 yrðu „2 vaxtagjalddagar“ þar sem yrði „eingöngu greiddur vaxtaþáttur afborgunar skv. greiðsluáætlun“. Samningstíminn skyldi lengjast um tvo mánuði. Orðalag þessarar yfirlýsingarinnar er að öðru leyti hliðstætt hinum fyrri.

Samkvæmt gögnum málsins virðist Kraftvélaleigan ehf. hafa greitt umsamdar fjárhæðir til og með 15. júní 2009.

II

Ágreiningur aðila snýst fyrst og fremst um hvers eðlis framangreindur samningur Kraftvélaleigunnar ehf. og Glitnis banka hf. sé. Sóknaraðili telur að samningurinn sé leigusamningur og falli því utan gildissviðs laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en varnaraðili telur að um lánssamning sé að ræða sem eigi undir reglur framangreindra laga, þar á meðal óundanþægt bann þeirra við að binda fjárskuldbindingar í íslenskum krónum við gengi erlendra gjaldmiðla. Málsástæður aðila er að þessu lúta eru raktar í hinum kærða úrskurði.

Ákvæði hinna sérstöku skilmála í samningi aðila sem að framan eru rakin eru ákaflega ruglingsleg og óskýr. Þannig eru í upphafi þeirra, 1. og 2. lið, kynnt til sögunnar Kraftvélaleigan ehf. sem leigutaki og Kraftvélar ehf. sem seljandi þótt samningurinn sé ekki um kaup samkvæmt fyrirsögn hans. Leigusala er í þessum þætti skilmálanna hvergi getið eða honum berum orðum fengin réttindi eða á hann lagðar skyldur. Það er fyrst neðan við meginmál sérstöku skilmálanna að þeir eru undirritaðir fyrir hönd Glitnis Fjármögnunar sem leigusala. Í þessum þætti skilmálanna eru mörg atriði sem illa samrýmast því að um leigusamning geti verið að ræða. Þeirra á meðal má nefna framangreinda tilgreiningu á seljanda vélarinnar. Þá er í 3. lið þessara skilmála tilgreint kaupverð vélarinnar og „samningsfjárhæð“. Er vandséð hvaða hlutverki upplýsingar um kaupverð vélarinnar hafi að gegna í leigusamningi um hana. Það sama á við um svokallaða „samningsfjárhæð“ ef um er um ræða leigusamning, þar sem ekki þarf að tilgreina höfuðstól skuldar. Í yfirskrift 5. liðar er leigugjald og kaupverð lagt að jöfnu. Í 6. lið er rætt um gengi á útborgunardegi samnings, en ekki verður séð um hvaða útborgun gæti verið að ræða í leigusamningi. Í 7. lið eru réttaráhrif aftur tengd við útborgunardag og nú þau að vextir frá þeim degi skuli greiðast með fyrsta gjalddaga. Þegar þessi þáttur skilmálanna er metinn heildstætt samrýmast hann því mun betur að samningurinn sé í raun um lán en ekki leigu á tiltekinni vél.

Eins og að framan er rakið skyldu hinir almennu skilmálar samningsins gilda jafnt um kaupleigu- og fjármögnunarleigusamninga nema annað væri sérstaklega tekið fram, en það var aðeins gert í 2. málslið 2. töluliðar 1. mgr. 12. greinar og 13. grein þeirra. Efni þessara almennu skilmála er fyrst og fremst sniðið að kaupleigusamningum og samrýmist því í mörgum atriðum illa að um fjármögnunarleigusamning geti verið að ræða. Má þar nefna ákvæði 1. greinar um að leigutaki komi fram sem kaupandi gagnvart seljanda vélarinnar og eigi réttindi og beri skyldur sem slíkur samkvæmt ákvæðum kaupalaga og að vanefndir seljanda séu leigusala óviðkomandi og hafi engin áhrif á skuldbindingar leigutaka. Er óumdeilt að varnaraðili hafi haft frumkvæði að kaupum á vinnuvél þeirri sem samningurinn varðaði og verður ekki séð að sóknaraðili hafi komið að kaupunum að öðru leyti en að hann var skráður eigandi til tryggingar efndum samningsins.

Í 2. grein skilmálanna var ákvæði um að leigusala væri heimilt að endurreikna leigugjaldið samkvæmt breytingum sem verða kynnu á millibankavöxtum á þeim erlendu gjaldmiðlum sem við var miðað í samningnum. Þetta ákvæði sýnir að greiðslur samkvæmt samningnum báru vexti, en slíkt samrýmist ekki eðli leigusamninga. Kemur raunar einnig fram í 12. grein almennu skilmálanna að greiðslur báru vexti, sem síðar verður vikið að, og enn skýrar í fyrrgreindum skilmálabreytingum. Þar sést glöggt að einstakar greiðslur skiptust upp í þátt vaxta og afborgunar og var með skilmálabreytingunum veittur greiðslufrestur á afborgunarþættinum. Enn má ráða þessa skiptingu í vexti og höfuðstól af áðurnefndri tilgreiningu á samningsfjárhæð í 3. lið sérstöku skilmálanna og ákvæðinu um vexti frá útborgunardegi í 7. lið þeirra.

Þá samrýmist ákvæði 7. greinar almennu skilmálanna því vart að um leigusamning geti verið að ræða, en samkvæmt því bar leigutaki ábyrgð á öllu tjóni og bilunum á hinu leigða og átti skylda hans til greiðslu leigu ekki að falla niður þótt notkun hins leigða stöðvaðist vegna tjóns eða bilunar á því. Samkvæmt þessu var því ekkert samhengi milli greiðslna varnaraðila og afnota hans af samningsandlaginu.

Af ákvæðum 12. greinar skilmálanna leiðir að þótt samningnum yrði rift eða slitið á annan hátt á samningstímanum féll greiðsluskylda leigutaka ekki niður, heldur bar honum að greiða í einu lagi það sem honum hefði borið að greiða á þeim gjalddögum sem eftir stóðu að „frádregnum vaxtahluta“ þessara greiðslna. Þá skyldi draga verðmæti hins leigða frá því sem leigutaki skyldi greiða og verður ráðið af efni greinarinnar að stæði þá eitthvað eftir af andvirði hins leigða skyldi því ráðstafað í þágu leigutaka. Þessar uppgjörsreglur samrýmast því að við uppgjör kaupleigusamnings skuli lántaki greiða eftirstöðvar höfuðstóls lánsins en njóta þess hluta andvirðis hlutar sem keyptur var fyrir lánsféð sem eftir stendur þegar lánveitandi hefur nýtt sé tryggingarrétt sinn í hlutnum. Þau samrýmast hins vegar á engan hátt reglum um uppgjör við slit fjármögnunarleigusamnings.

Einn helsti skilsmunur kaupleigusamninga annars vegar og fjármögnunarleigusamninga hins vegar er sá að með kaupleigusamningi eignist leigutaki þann hlut sem er andlag samningsins við lok samningstíma eða eigi kauprétt að honum en við lok lágmarksleigutíma fjármögnunarleigusamnings verði leigutaki ekki eigandi hlutarins án þess að til frekari samninga komi. Eins og að framan er rakið er þessi greinarmunur gerður í 13. grein hinna almennu skilmála í margnefndum samningi. Í 13. grein b. er kveðið svo á að við lok lágmarkssamningstíma fjármögnunarleigusamnings framlengist samningurinn um óákveðinn tíma sé honum ekki sagt upp. Skuli leigutaki þá greiða ársfjórðungslega leigugjald sem tilgreint er í lið 5.

Varnaraðili heldur því fram að þrátt fyrir þetta samningsákvæði hafi verið samið um það frá upphafi viðskipta sem þessara milli Glitnis banka hf. og Kraftvélaleigunnar ehf. að síðarnefnda félagið myndi eignast tæki þau, sem fjármögnuð hafi verið með samningum aðila, í samningslok gegn fyrirfram ákveðinni greiðslu. Starfsemi Kraftvélaeigunnar ehf. hafi einkum verið fólgin í útleigu á vinnuvélum til verktaka og annarra. Forveri sóknaraðila hafi boðið upp á fjármögnun kaupa á slíkum tækjum meðal annars í formi svokallaðra fjármögnunarleigusamninga. Glitnir Fjármögnun hafi útfært þetta og aðilarnir gert með sér fjölmarga samninga sama eðlis og þann sem um er deilt í máli þessu. Hafi umsamið kaupverð varnaraðila við lok samningstíma verið 2% af samningsverði og skyldi það greitt með lokareikningi. Þessi háttur hafi í raun ætíð verið hafður í umfangsmiklum viðskiptum aðila. Þessu til sönnunar hefur varnaraðili lagt fram þrjá reikninga Glitnis Fjármögnunar vegna þess samnings sem um er deilt í málinu vegna gjalddaganna 15. febrúar, 15. júlí og 15. desember 2008. Á þeim er svohljóðandi samhljóða texti: „Áætlað verðmæti leigumunar í lok samningstíma er 2,00% af uppfærðri samningsfjárhæð“. Ekki kom til þess að reyndi á réttarstöðuna í lok samningstíma í því tilviki sem mál þetta fjallar um. Það gerðist hins vegar í lok samningstíma samnings aðila um fjármögnun á Komatsu beltagröfu, sem varnaraðili hefur lagt fram gögn um. Á reikningi vegna 59. af 60 gjalddögum þess samnings 15. júlí 2008 er texti samhljóða þeim er að ofan getur. Á reikningi vegna lokagjalddaga samningsins 14. september 2008 er svohljóðandi texti: „Uppgjör samnings og útgáfa afsals miðast við að leigugreiðsla og aðrar greiðslur séu í skilum“. Þar er fjárhæð til greiðslu vegna uppgjörs samnings tilgreind 342.225 krónur og heildarfjárhæð reiknings að meðtöldu greiðslugjaldi og virðisaukaskatti 426.693 krónur. Þá er meðal gagna málsins tilkynning um eigendaskipti að umræddri vinnuvél undirrituð af samningsaðilum þar sem dagsetning kaupsamnings er sögð 15. september 2008 og Kraftvélaleigan ehf. tilgreind sem kaupandi. Loks er í málinu afsal fyrir þessari vél dagsett 18. september 2008 þar sem Glitnir Fjármögnun afsalar Kraftvélaleigunni ehf. vélinni og kaupverð er tilgreint 426.693 krónur eða sama fjárhæð og fram kom á reikningi vegna síðasta gjalddaga samnings þeirra. Þá hefur varnaraðili lagt fram „tilboð í fjármögnun“ dagsett 18. október 2007. Þar kemur fram að í tilefni af fyrirspurn Kraftvélaleigunnar ehf. geri Glitnir Fjármögnun tilboð í fjármögnun á leigutækjum fyrir allt að 300.000.000 krónur. Þar er samningsform tilgreint fjármögnunarleiga, getið er fjögurra gjaldmiðla sem myndi í nánar tilgreindum hlutföllum myntkörfu samnings, vextir tilteknir af hverjum þessara gjaldmiðla og meðalvextir myntkörfunnar, en af þeim sé „álag á libor 1,90%“. Þá er tekið fram að leigugreiðslur feli í sér vexti og afborgun höfuðstóls og að vaxtahluti leigugreiðslna breytist miðað við „breytingar sem verða á liborvöxtum á erlendum mörkuðum.“ Þá er kveðið á um að kaupverð í lok samningstíma sé 2% af samningsverði og greiðist með lokareikningi. Þetta tilboð var gert tveimur mánuðum eftir að sá samningur sem mál þetta varðar var undirritaður. Texti þess sýnist þó í fullu samræmi við fyrirliggjandi gögn um þá skilmála og samningsframkvæmd sem gilti í raun um fyrri samninga aðila og varpar því nokkru ljósi á eðli þeirra. Verður að líta svo á að með framangreindum gögnum hafi varnaraðili fært sönnur á að þrátt fyrir texta 13. greinar b. í samningi aðila 16. ágúst 2007 hafi verið um það samið að Kraftvélaleigan ehf. eignaðist umrædda vinnuvél gegn fyrirfram ákveðinni greiðslu í lok samningstíma.

Þegar framangreind atriði eru virt í heild verður að telja að þótt umræddur samningur 16. ágúst 2007 sé nefndur fjármögnunarleigusamningur sé það heiti nafnið tómt. Verður að líta svo á að í raun hafi Glitnir banki hf. veitt Kraftvélaleigunni ehf. lán til kaupa á vinnuvél, sem bankinn kaus að klæða í búning leigusamnings. Verður því lagt til grundvallar að hér hafi verið um að ræða lánssamning í skilningi VI. kafla laga nr. 38/2001. Sóknaraðili hefur fyrir Hæstarétti fallið frá þeim málsástæðum að umræddur samningur hafi falið í sér skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum en ekki íslenskum krónum, að heimilt hafi verið á grundvelli 2. gr. laga nr. 38/2001 að víkja frá ákvæðum VI. kafla laganna og að 40. gr. laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið leiði til þess að skýra beri ákvæði laga nr. 38/2001 svo að samningur um verðtryggingu miðað við gengi erlendra gjaldmiðla teljist heimill. Með vísan til framanritaðs og dóma Hæstaréttar 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 verður staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að ákvæði um gengistryggingu í samningnum 16. ágúst 2007 hafi verið í andstöðu við fyrirmæli laga nr. 38/2001 og skuldbindi því ekki varnaraðila.

Sóknaraðili kveðst miða varakröfu sína við umsamdar greiðslur í íslenskum krónum og vexti sem á hverjum tíma séu jafnháir vöxtum sem Seðlabanki Íslands ákveður með hliðsjón af lægstu vöxtum á nýjum almennum óverðtryggðum útlánum hjá lánastofnunum og birtir eru samkvæmt 10. gr. laga nr. 38/2001. Kveður hann varakröfu sína í fyrsta lagi nema samtölu þess sem hann telur vangreitt miðað við þær forsendur á einstökum gjalddögum samningsins frá 15. september 2007 til og með 15. desember 2009 að viðbættum virðisaukaskatti. Eru greiðslur vegna allra gjalddaga samningsins til þess tíma endurreiknaðar, án tillits til þess hvort Kraftvélaleigan ehf. stóð skil á umkröfðum greiðslum á einstökum gjalddögum. Við þessa samtölu kveðst sóknaraðili bæta eftirstöðvum samningsins eins og þær voru 15. desember 2009 og vöxtum af þeim til 13. janúar 2010, en draga síðan frá matsverð vinnuvélarinnar miðað við útflutningsverð hennar. Varnaraðili kveður kröfu sína um staðfestingu hins kærða úrskurðar miða við sömu forsendur að öllu öðru leyti en því að hann reikni ekki virðisaukaskatt á þá hækkun sem af útreikningunum leiði á greiðslum vegna einstakra gjalddaga frá 15. september 2007 til 15. desember 2009. Aðila greinir því ekki á um að endurreikna skuli greiðslur vegna einstakra gjalddaga óháð því hvort staðið var í skilum með þær á sínum tíma. Kemur það atriði því ekki til umfjöllunar hér fyrir dómi. Aðilar lýstu því yfir við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti að munur á varakröfu sóknaraðila og kröfu varnaraðila um staðfestingu hins kærða úrskurðar fælist eingöngu í áðurgreindum virðisaukaskatti. Að framan er komist að þeirri niðurstöðu að umræddur samningur hafi verið um lán en ekki leigu. Greiðslur samkvæmt honum bera því ekki virðisaukaskatt og verður niðurstaða hins kærða úrskurðar um kröfu sóknaraðila staðfest á grundvelli þess og framangreindra málflutningsyfirlýsinga.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Íslandsbanki hf., greiði varnaraðila, þrotabúi AB 258 ehf., 600.000 krónur í kærumálskostnað.