58/2004

Á grundvelli samþykkts verktilboðs tók undirverktakinn B að sér að annast tiltekinn hluta verks fyrir yfirverktakann K. Síðar reis ágreiningur um hvernig túlka bæri efni samnings þeirra og hvort B bæri endurgjald fyrir aukaverk eða aukið umfangs verks, svo sem hann hélt fram. K taldi B hafa unnið verkið í samræmi við fyrrgreint tilboð sitt og þegar fengið greitt að fullu. Með því að tilboðið var samið af B var óskýrleiki í því túlkaður B í óhag. Var kröfu B hafnað að hluta, hluta hennar vísað frá héraðsdómi og einungis lítill hluti hennar tekinn til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. febrúar 2004. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda, en til vara að þær verði lækkaðar. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi tók áfrýjandi að sér 10. ágúst 2001 sem verktaki fyrir Landsvirkjun að reisa viðbyggingu og sjá um breytingar á Hrauneyjarfossstöð. Stefndi annaðist sem undirverktaki áfrýjanda hluta verksins er laut að kjarnaborun og sögun samkvæmt nánar tilgreindum verkþáttum. Var það gert á grundvelli skriflegs verktilboðs stefnda 25. júlí 2001. Ekki var gerður skriflegur verksamningur, en báðir aðilar hafa vísað til framangreinds tilboðs um lögskipti sín. Er enda óumdeilt að áfrýjandi samþykkti tilboðið þannig að stefndi skyldi vinna tilgreinda 9 verkþætti af þeim 19, sem tilboðið upphaflega laut að. Komst því á bindandi verksamningur milli aðila um þessa tilteknu 9 verkþætti með þeim hætti sem í tilboðinu greinir. Umsamið endurgjald fyrir þá verkþætti var 2.538.000 krónur. Óumdeilt er hvaða verk stefndi vann og að áfrýjandi og starfsmenn hans hafi verið á verkstað meðan verkið var unnið. Hins vegar lýtur deila málsaðila að því hvernig túlka beri efni samnings þeirra og hvort stefnda beri endurgjald fyrir aukaverk, eða aukið umfang verks. Stefndi kveðst hafa unnið aukaverk að beiðni áfrýjanda, sem bæði hafi annast verkstjórn og aðstoðað stefnda við verkið. Þá verður að skilja málatilbúnað stefnda þannig að hann krefjist ekki einungis greiðslu fyrir sérstök aukaverk heldur einnig greiðslu fyrir aukið umfang umsaminna verkþátta vegna atriða er varða áfrýjanda. Áfrýjandi telur á hinn bóginn stefnda hafa unnið verkið í samræmi við tilboð sitt. Aukaverk hafi ekki komið til og hafi hann veitt stefnda endurgjaldslausa aðstoð við suma þætti verksins. Til vara byggir áfrýjandi á því að verulegur hluti af þeim kostnaði sem stefndi telji til aukakostnaðar eigi að falla undir samningsgreiðslu hans, sem þegar hafi verið innt af hendi.

II.

Fyrir hinn 1. af þeim 9 liðum sem að framan er getið, ásamt viðbótarverki sem þeim lið tengdist, gerði stefndi sérstakan reikning sem áfrýjandi hefur greitt að fullu. Er ekki ágreiningur um þann þátt. Samkvæmt 6 af þeim 8 liðum sem þá standa eftir skyldi stefndi saga þrenn göt í veggi vegna dyragata fyrir lyftu, tvö göt í gólf og eitt loftræstigat. Var þykkt veggja og gólfa, sem saga átti í gegnum, mismikil og tiltekin í millimetrum. Þá voru tveir liðir um sérstaka borun vegna vírasögunar. Nánar um vinnutilhögun sagði í tilboðinu að verkið ætti að vinna í dagvinnu. Átti áfrýjandi að sjá um undirbúning og undirslátt, verkpalla, fæði og uppihald og að fjarlægja múrbrot. Auk þess skyldi áfrýjandi tryggja stefnda aðgang að vatni og rafmagni á verkstað, jafnframt því sem hann skyldi annast svokallaðar merkingar, en stefndi skyldi útvega vatnsslöngur og framlengingasnúrur fyrir rafmagn. Þá sagði í tilboðinu að innifalið í verði væri „vélar, tæki, mannalaun, akstur, tryggingar ásamt öllum opinberum gjöldum.“ Var tilboð stefnda „miðað við staðgreiðslu og inná greiðslur eftir framvindu verks.”

Stefndi gerði áfrýjanda heildarreikning vegna verksins 20. mars 2002 fyrir aðra verkþætti en þann sem þegar hafði verið uppgerður samkvæmt framansögðu. Fylgdi honum yfirlit dagsett 20. nóvember 2001 þar sem áfrýjandi tilgreindi þau verk sem hann taldi að unnin hefðu verið samkvæmt „tilboði“, samtals að fjárhæð 2.596.770 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Reikningnum fylgdi jafnframt hliðstætt yfirlit dagsett 30. október sama ár, en þá um „aukaverk“ að fjárhæð samtals 1.983.817 krónur, einnig að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Eins og fram kemur í héraðsdómi mun áfrýjandi hafa, áður en málið var höfðað, greitt stefnda, vegna annarra verkþátta en þess sem þegar var uppgerður, samtals 2.421.075 krónur, eða 121.075 krónur 28. september 2001, 500.000 krónur 19. október sama ár, 600.000 krónur 26. sama mánaðar og 1.200.000 krónur 23. nóvember sama ár. Að gengnum héraðsdómi greiddi áfrýjandi 3. júní 2004 stefnda 203.763 krónur, sem hann sundurliðaði í höfuðstól 175.695 krónur og vexti 28.068 krónur. Hefur áfrýjandi þar með greitt stefnda að fullu þann hluta höfuðstóls kröfu hans er lýtur að því, sem stefndi taldi til tilboðs, í fyrrgreindu yfirliti 20. nóvember 2001.

III.

Svo sem að framan greinir er krafa stefnda vegna „aukaverka“ um 80% af upphaflegu tilboði hans í umrædda verkþætti. Stefndi hefur lagt fyrir Hæstarétt vinnuskýrslur starfsmanna sinna til frekari skýringar á aukaverkum. Eru þær skýrslur ekki áritaðar af áfrýjanda. Í gögnum málsins liggur ekkert skriflegt fyrir um að stefndi hafi verið beðinn um að vinna tiltekin aukaverk eða hann tilkynnt áfrýjanda að aukaverk væru nauðsynleg. Þá gerði stefndi áfrýjanda ekki fyrr en að loknu heildarverkinu sérstakan reikning vegna verka þeirra er hann taldi að meta bæri aukaverk.

Tilboð stefnda kvað á um að stefndi skyldi gera „göt“ í veggi og gólf, jafnframt því sem tiltekið var sérstaklega að áfrýjandi skyldi fjarlægja „múrbrot“. Stendur stærsti hluti deilu málsaðila um túlkun á þessum ákvæðum tilboðsins. Stefndi hefur haldið því fram að í þessum orðum felist einungis skylda hans til að saga gegnum veggi og gólf án þess að þurfa fjarlægja stykki sem hann hafði með því losað úr viðkomandi vegg. Reisir hann kröfu sína á því að það hafi hann hins vegar gert. Sé sú vinna aukaverk þar sem hún hafi ekki falist í þeim verkþáttum sem tilboðið kvað á um. Áfrýjandi byggir hins vegar á því að með því að semja um að gera göt í veggi hafi stefndi ekki einungis tekist á hendur að saga í þá, heldur einnig að fjarlægja úr veggjunum þau stykki sem við það losnuðu. Eins og rakið hefur verið byggist samningur aðila á skriflegu tilboði sem stefndi samdi. Ber því að túlka óskýrleika í tilboðinu honum í óhag. Þá ber að líta til þess að hér er um að ræða mikla viðbót varðandi þennan þátt miðað við upphaflega fjárhæð tilboðsins. Ósannað er að stefndi hafi gert áfrýjanda ljóst að hann teldi þetta verk ekki innifalið í upphaflega tilboðinu. Í ljósi alls framanritaðs ber að telja það hafa verið í verkahring stefnda samkvæmt tilboðinu að fjarlægja umrædd stykki úr veggjunum, án þess að til kæmi sérstök greiðsla fyrir það. Verður því ekki fallist á kröfu hans um aukagreiðslur af þessum sökum.

Þá er fram komið að stefndi þurfti að saga vikurvegg dagana 5. og 6. september 2001 til að komast að vegg, sem saga átti í samkvæmt verksamningi aðila. Verður ekki séð að samið hafi verið um endurgjald fyrir þetta verk, enda er það ekki hluti af öðrum verkþáttum. Óumdeilt er að stefndi vann verkið með vitund áfrýjanda. Krafa stefnda vegna þessa er í framangreindu yfirliti tilgreind 116.274 krónur. Er ekkert fram komið annað en að krafa þessi sé í eðlilegu samræmi við vinnu vegna þessa liðar og er því á hann fallist.

Af því sem fram er komið í málinu verður ráðið að önnur umþrætt verk voru unnin samhliða þeim verkum sem tilgreind eru í tilboði stefnda og tengjast þau öll vinnu samkvæmt verkliðum í samningi aðila. Kröfur stefnda vegna þeirra verður því að líta á sem kröfur vegna aukins umfangs umsaminna verka vegna atvika er varða stefnda.

Fyrir liggur að við sögun í vegg fyrir lyftudyr var gert ráð fyrir að stefndi gæti athafnað sig frá vinnslusal stöðvarhúss virkjunarinnar. Í stað þess þurfti hann, að ósk áfrýjanda, að saga hinum megin frá, eða úr lyftugöngum, þar sem svigrúm til athafna var mun minna. Verður ráðið að þess vegna hafi stefndi þurft að gera sérstakar ráðstafanir, meðal annars vegna vatnsvarna. Er kröfugerð stefnda, sem að þessu lýtur, nægilega studd gögnum málsins þannig að fallist á þennan kröfulið hans með samtals 209.799 krónum.

Eins og að framan er rakið var tilboð stefnda miðað við tilgreinda þykkt veggja mælda í millimetrum. Er óumdeilt er að sumir veggir og gólf, sem sagað var í, reyndust þykkari en í tilboðinu gat, en aðrir þynnri. Í framangreindum yfirlitum um tilboð og aukaverk eru liðir vegna þessa og virðast sumir þeirra vera tilteknir á báðum yfirlitum. Þá er sundurliðun stefnda í greinargerð fyrir Hæstarétti um þennan þátt óglögg og ekki í fullu samræmi við framlögð gögn. Verður því þessum hluta kröfu stefnda vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

Samkvæmt því sem að framan er rakið greiddi áfrýjandi 3. júní 2004 stefnda 28.068 krónur umfram það sem á vantaði til fullrar greiðslu höfuðstóls þess hluta kröfu stefnda sem hann taldi til tilboðs. Kemur sú greiðsla til lækkunar dæmdri fjárhæð. Samkvæmt öllu framanrituðu verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda 298.005 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 501.768 krónum frá 11. júní 2002 til 3. júní 2004, en af 298.005 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Í ljósi þessarar niðurstöðu er rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Vísað er frá héraðsdómi þeim hluta kröfu stefnda, Bortækni verktaka ehf., á hendur áfrýjanda, K-kk-þgf J-kk-þgf, sem reistur er á því að veggir í stöðvarhúsi Hrauneyjafossvirkjunar, sem stefndi sagaði í, hafi reynst þykkari en gert var ráð fyrir í verksamningi aðila.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 298.005 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 501.768 krónum frá 11. júní 2002 til 3. júní 2004, en af 298.005 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.