151/2004

Hlutafélagi um rekstur málflutningsstofu var slitið árið 1996 og sameignarfélag um rekstur stofunnar endurvakið. Við slit hlutafélagsins voru sameignarfélaginu seldar hreinar bókfærðar eignir þess og var kaupverðið greitt með skuldabréfum. Jafnframt var rekstrarlán, sem hlutafélagið veitti sameignarfélaginu, að hluta til endurgreitt með skuldabréfum. Við úthlutun eigna hlutafélagsins komu öll þessi skuldabréf í hlut hluthafanna, hinna sömu og voru félagsmenn í sameignarfélaginu. Deilt var um hvort gjaldfærð vaxtagjöld á rekstrarreikningi sameignarfélagsins vegna vaxta af skuldabréfunum væru frádráttarbær frá tekjum þess. Var fallist á það álit yfirskattanefndar, að þar sem tilgangur umræddra ráðstafana hafi í raun verið sá einn að færa rekstur málflutningsstofunnar aftur í það félagsform, sem hann var áður, og jafnframt að fjármagn það sem gekk til sameignarfélagsins í formi lánsfjár hafi falist í eigin fé þessa rekstrar, verði að virða ætlaðar lánveitingar sem framlagt fé í skilningi skattalaga, en vextir af því séu ekki frádráttarbærir.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. apríl 2004. Hann krefst þess að úrskurður yfirskattanefndar nr. 499 frá 30. desember 2002 um lækkun á gjaldfærðum vaxtagjöldum að fjárhæð 2.658.168 krónur í rekstrarreikningi árið 1997 og 1.926.375 krónur í þeim reikningi 1998 verði felldur úr gildi og að viðurkennt verði að ríkisskattstjóra sé skylt að endurákvarða skatta eins og framangreind vaxtagjöld séu frádráttarbær frá tekjum. Hann krefst einnig niðurfellingar álags á tekjuskattsstofn gjaldáranna 1998 og 1999 samkvæmt þágildandi 2. mgr. 106. gr. laga nr. 75/1981 um tekjuskatt og eignarskatt, sbr. nú 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Við munnlegan flutning málsins í Hæstarétti kom fram að aðilaskipti hafa orðið á sóknarhlið þess. Hefur AM Praxis ehf. tekið við málinu af AM Praxis sf., en félagið var rekið sem sameignarfélag þegar atvik málsins urðu.

Málsatvik eru rakin í héraðsdómi. Svo sem þar kemur fram stofnuðu feðgarnir H-kk-nf J-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf sameignarfélagið Almennu málflutningsstofuna árið 1986. Árið 1992 ákváðu þeir að taka upp samstarf við lögmennina B-kk-þf J-kk-þf og R-kk-þf K-kk-þf um rekstur lögmannsstofu undir heitinu Almenna málflutningsstofan hf. Því félagi var hins vegar slitið 1996 og lét B-kk-nf þá af störfum. Hinir ákváðu að endurvekja sameignarfélagið og reka lögmannsstofuna áfram í því formi sem sjálfstæðan skattaðila og gerðist R-kk-nf félagsmaður ásamt feðgunum. Við slit hlutafélagsins var ákveðið að selja sameignarfélaginu hreinar bókfærðar eignir þess og var kaupverðið greitt með sex skuldabréfum til fimm ára á venjulegum bankakjörum sem sameignarfélagið gaf út til hlutafélagsins. Jafnframt veitti hlutafélagið sameignarfélaginu rekstrarlán á tímabilinu 10. september til 30. nóvember 1996, í upphafi starfsemi þess. Endurgreiddi sameignarfélagið þá skuld að hluta 1. nóvember 1997, en gaf út þrjú skuldabréf til fimm ára fyrir eftirstöðvunum. Við úthlutun eigna hlutafélagsins komu öll þessi skuldabréf í hlut hluthafanna, hinna sömu og voru félagsmenn í sameignarfélaginu. Í reikningum þess hafa vextir af skuldabréfunum verið gjaldfærðir.

Ágreiningur málsins lýtur að því, hvort þessi gjaldfærðu vaxtagjöld á rekstrarreikningi sameignarfélagsins séu frádráttarbær frá tekjum þess samkvæmt 1. tl. 31. gr. laga nr. 75/1981 eða hvort um sé að ræða vexti af framlögðu fé sem séu ekki frádráttarbærir samkvæmt 3. tl. 52. gr. sömu laga og 2. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 483/1994 um frádrátt frá tekjum af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi.

Í úrskurði yfirskattanefndar nr. 499/2002 segir um þennan ágreining, að þegar atvik málsins séu virt í heild og sérstaklega haft í huga, sem sé óumdeilt, að í raun hafi tilgangur umræddra ráðstafana verið sá einn að færa rekstur málflutningsstofunnar aftur í það félagsform, sem hann var áður, og jafnframt að fjármagn það sem gekk til sameignarfélagsins í formi lánsfjár fólst í eigin fé þessa rekstrar, verði að virða ætlaðar lánveitingar sem framlagt fé í skilningi 3. tl. 52. gr. laga nr. 75/1981. Fallast verður á þetta álit yfirskattanefndar. Með vísun til þessa og að öðru leyti til forsendna héraðsdóms ber að staðfesta hann.

Samkvæmt þessari niðurstöðu er rétt að áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, AM Praxis ehf., greiði stefnda, íslenska ríkinu, 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.