539/2013

L höfðaði mál á hendur Í hf. til greiðslu vangoldinna launa og orlofs. Gögn málsins báru með sér að frá 31. mars 2007 til ársloka 2008 hafði L fyrst og fremst unnið almenn verkamannastörf í þágu Í hf. og fengið greidd laun sem slíkur. Var L þegar af þeirri ástæðu ekki talinn hafa átt rétt til launa sem iðnaðarmaður með sveinspróf það tímabil og kröfu hans til viðbótarlauna því hafnað. Þá var talið að hafi L átt rétt til hærri launa frá janúar 2006 til 31. mars 2007 væri ljóst að krafa hans til viðbótarlauna það tímabil væri fyrnd samkvæmt 2. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, en um fyrningu krafna L á hendur Í hf. sem stofnuðust fyrir 1. janúar 2008 færi eftir þeim lögum, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Var kröfunni því hafnað. Á hinn bóginn var fallist á kröfu L um hækkun orlofs vegna hluta þess tíma er hann vann hjá Í hf. og var sú krafa talin ófyrnd.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. ágúst 2013. Hann krefst þess aðallega að stefndi greiði sér 3.058.590 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. janúar 2009 til greiðsludags en til vara lægri fjárhæðar. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Með hinum áfrýjaða dómi var kröfu áfrýjanda um vangoldna yfirvinnu vísað frá héraðsdómi án kröfu með vísan til e. liðar 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Áfrýjandi kærði ekki til Hæstaréttar ákvæði héraðsdóms um frávísun málsins að hluta. Ekki er á færi réttarins að taka efnislega afstöðu til kröfu sem vísað hefur verið frá héraðsdómi og kemur þessi krafa því ekki til úrlausnar fyrir Hæstarétti.

Krafa áfrýjanda á hendur stefnda fyrir Hæstarétti er tvíþætt. Hann krefst í fyrsta lagi vangoldinna launa fyrir tímabilið 1. janúar 2006 til ársloka 2008. Er krafan á því reist að áfrýjanda hafi umrætt tímabilið borið réttur til launa samkvæmt launaflokki iðnaðarmanna með sveinspróf en ekki samkvæmt launaflokki þeirra sem vinna almenn verkamannastörf eins og honum var greitt. Þessu andmælir stefndi en ekki er tölulegur ágreiningur um útreikning kröfunnar. Í öðru lagi telur áfrýjanda sig eiga rétt til greiðslu vangoldins orlofs úr hendi stefnda. Samkvæmt kjarasamningi hafi hann átt rétt til 11,11% orlofs en einungis fengið 10,17% greitt. Varnir stefnda eru á því reistar að hann hafi að fullu efnt skyldur sínar gagnvart áfrýjanda samkvæmt ráðningarsamningi aðila og þeim kjarasamningum er um starfskjör áfrýjanda giltu á hverjum tíma og eigi hann því engar frekar kröfur á hendur sér á þeim grundvelli. Verði ekki á það fallist er á því byggt af hálfu stefnda að allar kröfur áfrýjanda í málinu séu fyrndar. Málsástæður aðila og lagarök eru nánar rakin í hinum áfrýjaða dómi.

Krafa áfrýjanda til greiðslu vangoldinna launa spannar eins og áður greinir tímabilið 1. janúar 2006 til 31. desember 2008. Af gögnum málsins er eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi ljóst að á tímabilinu 31. mars 2007 til ársloka 2008 vann áfrýjandi fyrst og fremst almenn verkamannastörf í þágu stefnda. Er þegar af þeirri ástæðu fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að launagreiðslur til áfrýjanda hafi ekki brotið í bága við þá kjarasamninga er um rétt hans til launa giltu á því tímabili. Verður stefndi því sýknaður kröfu áfrýjanda til viðbótarlauna fyrir þetta tímabil.

Málsaðila greinir á um hvort áfrýjandi hafi frá 1. janúar 2006 til 31. mars 2007 átt rétt til launa sem iðnaðarmaður með sveinspróf í samræmi við kjarasamninga Eflingar og Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins sem þá giltu. Samkvæmt 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda fer um fyrningu krafna áfrýjanda á hendur stefnda sem stofnuðust fyrir 1. janúar 2008 eftir ákvæðum laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Ágreiningslaust er að áfrýjandi hóf störf hjá stefnda 19. maí 2005 á grundvelli ráðningarsamnings aðila frá 31. mars sama ár, hann fékk laun sín greidd hálfsmánaðarlega, lét af störfum 31. desember 2008 og höfðaði mál þetta með birtingu stefnu 4. september 2012. Hafi áfrýjandi átt rétt til hærri launa umrætt tímabil er ljóst að krafa hans til viðbótarlauna er fyrnd, sbr. 2. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905, en upphafstíma fyrningarfrests ber í þessu tilviki samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 5. gr. þeirra laga að miða við gjalddaga hverrar launagreiðslu. Ber því einnig að sýkna stefnda af þessari kröfu áfrýjanda.

Samkvæmt kjarasamningum þeim er giltu um starfskjör áfrýjanda fram til 1. febrúar 2008 skyldu orlofslaun vera 10,17% af öllu kaupi, hvort sem var fyrir dagvinnu eða yfirvinnu. Starfsmaður sem unnið hafði tíu ár í sömu starfsgrein að loknu sveinsprófi átti rétt á 11,11% orlofslaunum og starfsmaður sem unnið hafði fimm ár í sama fyrirtæki átti rétt á 11,59% orlofslaunum. Þar sem áfrýjandi hafði hvorki sveinspróf né hafði hann starfað fimm ár hjá stefnda átti hann ekki rétt til hærra orlofs en 10,17% af launum fyrr en frá og með 1. febrúar 2008 og til loka þess árs samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og VM, félags vélstjóra og málmtæknimanna, sem ágreiningslaust er að þá gilti um starfskjör hans. Samkvæmt þeim kjarasamningi átti áfrýjandi, sem unnið hafði tíu ár í sömu starfsgrein, rétt á orlofslaunum sem námu 11,59% af launum. Áfrýjandi krefur stefnda um 11,11% í orlof á þessu tímabili en fjárhæð þess nemur samtals 358.469 krónum. Að teknu tilliti til þess sem áfrýjandi fékk greitt í orlof og nemur 328.140 krónum krefst hann mismunarins sem er 30.329 krónur. Þar af eru greiðslur vegna orlofsársins sem lauk 30. apríl 2008, sbr. 2. mgr. 3. gr. laga nr. 30/1987 um orlof, fyrndar, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007. Sá hluti orlofsins sem tilheyrir næsta orlofsári féll í gjalddaga á árinu 2009 og er því sá hluti kröfunnar ófyrndur, en hann nemur samtals 22.394 krónum. Verður stefnda gert að greiða áfrýjanda þá fjárhæð með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2009 til greiðsludags.

Stefndi hefur ekki áfrýjað héraðsdómi fyrir sitt leyti og kemur krafa hans um málskostnað í héraði því ekki til álita fyrir Hæstarétti. Staðfest er ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda í héraði.

Eftir framangreindum málsúrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 400.000 krónur í málskostnað sameiginlega á báðum dómstigum og rennur hann í ríkissjóð. Um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fyrir Hæstarétti fer samkvæmt því sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Ístak hf., greiði áfrýjanda, L-x-x W-x-x, 22.394 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. maí 2009 til greiðsludags.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda í héraði skulu óröskuð.

Stefndi greiði 400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 600.000 krónur.