575/2007

S krafðist þess að sýslumanni yrði gert að leggja lögbann við því að P seldi eða hefði milligöngu um sölu á áskrift að sjónvarpsstöðinni Sky til manna búsettra á Íslandi til notkunar hér á landi. Í beiðni S er greint frá því að hann gæti réttinda rétthafa myndefnis hér á landi og hafi ýmis hagsmunamál þeirra með höndum. Einn meðlima S sé 365 miðlar ehf. og komi S fram fyrir hönd félagsins í þessu máli. Í dómi Hæstaréttar sagði að samkvæmt 3. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sé heimilt að félög eða samtök manna reki í eigin nafni mál til viðurkenningar á tilteknum réttindum félagsmanna sinna eða lausnar undan tilteknum skyldum þeirra, enda samrýmist það tilgangi félagsins eða samtakanna. Með kröfu um lögbannsgerð væri hvorki leitað viðurkenningar á rétti né lausn undan skyldu. Þegar af þeirri ástæðu gæti S ekki sótt stoð til þessa lagaákvæðis fyrir aðild sinni. Var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfu S því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 29. október 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 17. október 2007, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins í Keflavík 10. ágúst 2007 um að hafna að leggja lögbann við nánar tilgreindri háttsemi varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 35. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, eins og þeim var breytt með 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að sýslumanninum í Keflavík verði gert að leggja lögbann við því að varnaraðili selji eða hafi milligöngu um sölu á áskrift að sjónvarpsstöðinni British Sky Broadcasting (Sky) til manna búsettra á Íslandi til notkunar hér á landi. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Í beiðni sóknaraðila 30. júlí 2007 til sýslumannsins í Keflavík um lögbannsgerðina, sem málið varðar, var greint frá því að hann gæti réttinda rétthafa myndefnis á Íslandi og hafi ýmis hagsmunamál þeirra með höndum. Félagsmenn í sóknaraðila hafi rétt til dreifingar á yfirgnæfandi hluta kvikmynda, sjónvarpsefnis og tölvuleikja, sem hér séu á markaði. Sagði þar jafnframt að „einn meðlima SMÁÍS er 365 miðlar ehf. og kemur SMÁÍS fram f.h. félagsins í þessu máli“, en eins og greinir í hinum kærða úrskurði telur sóknaraðili háttsemi varnaraðila, sem leitað er lögbanns við, brjóta gegn lögvörðum réttindum þessa félags.

Í 3. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem hér á við samkvæmt 1. mgr. 35. gr. laga nr. 31/1990, sbr. 1. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989, er heimilað að félag eða samtök manna reki í eigin nafni mál til viðurkenningar á tilteknum réttindum félagsmanna sinna eða lausnar undan tilteknum skyldum þeirra, enda samrýmist það tilgangi félagsins eða samtakanna að gæta þeirra hagsmuna, sem dómkrafa tekur til. Með kröfu um lögbannsgerð er hvorki leitað viðurkenningar á rétti né lausnar undan skyldu, heldur ráðstöfunar til að stöðva byrjaða eða yfirvofandi athöfn þess, sem kröfunni er beint að. Þegar af þeirri ástæðu að sóknaraðili getur samkvæmt þessu ekki sótt stoð til þessa lagaákvæðis fyrir aðild sinni að kröfu um lögbann í þágu tiltekins félagsmanns síns verður að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar, enda hefur sóknaraðili ekki vísað til annarrar haldbærrar heimildar í þeim efnum.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, SMÁÍS-Samtök myndrétthafa á Íslandi, greiði varnaraðila, P-kk-þgf P-kk-þgf, 150.000 krónur í kærumálskostnað.