57/2006

Aðilar deildu um hvort framleiðsla og sala 3X á tiltekinni vél til hraðfrystihússins G bryti gegn einkaleyfi sem S hafði verið veitt. S krafðist þess að 3X yrði bannað að framleiða, bjóða til sölu, setja á markað og nota flokkunarvélar, sem væru eins og eða sambærilegar við þá vél sem S hefði sett upp hjá G. Þá krafðist hann staðfestingar á lögbanni sem lagt hafði verið við því að 3X aðhefðist það sem fyrrgreind krafa laut að. Hann krafðist þess jafnframt að 3X yrði dæmdur til að greiða sér skaðabætur eða endurgjald. Með vísan til fyrirliggjandi matsgerðar var ekki talið að sú tæknilega aðferð, sem beitt var með vél þeirri sem 3X hafði smíðað til að mata rækju inn í aðra hluta búnaðarins, væri sú sama eða jafngildi þeirrar sem fælist í einkaleyfi S. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var hafnað kröfum S sem reistar voru á því að 3X hefði brotið gegn einkaleyfi hans. Kröfu S um staðfestingu á lögbanni var vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti þar sem lögbannið hafði fallið niður samkvæmt 2. mgr. 39. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 1. desember 2005. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 18. janúar 2006 og var héraðsdómi áfrýjað öðru sinni 27. sama mánaðar. Áfrýjandi krefst þess í fyrsta lagi að stefnda verði „bannað að framleiða, bjóða til sölu, setja á markað og nota flokkunarvélar, sem eru eins og eða sambærilegar við þá vél sem stefndi hefur selt og sett upp hjá Hraðfrystihúsinu Gunnvöru hf. í Súðavík.“ Í annan stað krefst hann að staðfest verði lögbann, sem sýslumaðurinn á Ísafirði lagði 21. janúar 2005 við því að stefndi aðhefðist það, sem fyrsti liður kröfugerðar lýtur að. Þá krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 10.000.000 krónur, en til vara aðra lægri fjárhæð. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Svo sem rakið er í héraðsdómi var S-x-x M-kk-þgf veitt einkaleyfi nr. 1774 þann 28. júní 2001. Ágreiningslaust er að áfrýjandi tók síðar við réttindum samkvæmt því. Í einkaleyfinu er uppfinning sögð vera „búnaður til flokkunar, einkum á viðkvæmum efnum s.s. fiski.“ Nánar segir síðan meðal annars að í honum sé innmötunarbúnaður, hryggbönd, leiðarar til flutnings og flokkunar efnisins, flokkunarhólf, drifbúnaður og stillibúnaður. Þetta sé sérstakt að því leyti að innmötunarbúnaðurinn, sem „samanstendur af einu eða fleiri samtengdum og stillanlegum þrepum ... sem efnið er flutt eftir, er þannig útbúinn að hraða efnisins er stýrt og það rétt af með til þess gerðum búnaði sem geta verið stýrispjöld ... eða stýrispjöld og snúningspinnar ... og raða og stýra efninu í kjörstöðu inn á hryggböndin.“

Með bréfi 20. apríl 2002 voru borin fram andmæli við útgáfu einkaleyfisins. Einkaleyfastofa kvað upp úrskurð af því tilefni 27. apríl 2004, þar sem niðurstaðan varð sú að einkaleyfið skyldi standa óbreytt. Í forsendum úrskurðarins sagði meðal annars að ljóst væri að einungis hafi verið veitt einkaleyfi fyrir innmötunarbúnaðinum, sem samanstandi af einu eða fleiri stillanlegum þrepum sem hvert um sig sé útbúið ýmist stýrispjöldum eða stýrispjöldum og snúningspinnum. Aðrir þættir búnaðarins hafi birst áður og teljist því að mati Einkaleyfastofu ekki nýir, en alþekkt sé að einkaleyfi byggi á áður fram komnum uppfinningum með nýrri útfærslu. Þessari niðurstöðu var skotið til áfrýjunarnefndar hugverkaréttinda á sviði iðnaðar, sem staðfesti hana með úrskurði 24. júní 2005. Í forsendum hans sagði meðal annars að uppfinning sú, sem einkaleyfi áfrýjanda nr. 1774 var veitt fyrir, taki einungis til innmötunarbúnaðar, sem notaður sé í tengslum við hryggbönd, en veiti honum hvorki einkaleyfi til að nota hryggböndin ein sér eða í tengslum við annan innmötunarbúnað né útiloki aðra frá því.

Áfrýjandi reisir kröfur sínar á því, að með því að framleiða og selja Hraðfrystihúsinu Gunnvöru hf. í Súðavík vél þá eða „rækjuflokkara“, sem vísað er til í dómkröfum, hafi stefndi brotið gegn áðurnefndu einkaleyfi. Áfrýjandi fékk lagt lögbann 21. janúar 2005 við því að stefndi framleiði, bjóði til sölu, setji á markað og noti flokkunarvélar, sem eru eins eða sambærilegar þeirri sem stefndi hafi selt og sett upp hjá Hraðfrystihúsinu Gunnvöru hf. Áfrýjandi gerir hins vegar engar kröfur á hendur síðastnefndu félagi. Stefndi mótmælir kröfum áfrýjanda og kveður þann innmötunarbúnað, sem sé á hans vél, vera ólíkan þeim, sem lýst sé í einkaleyfi áfrýjanda. Málsástæður aðilanna eru nánar raktar í hinum áfrýjaða dómi.

II.

Undir rekstri málsins í héraði óskaði áfrýjandi eftir því að maður yrði dómkvaddur til að meta „hvort og þá að hve miklu leyti við útfærslu þeirrar vélar sem matsþoli hefur selt Hraðfrystihúsinu Gunnvöru hf. ... séu til staðar tilteknir tæknilegir þættir eða jafngildi þeirra, með vísan til skilgreiningar í einkaleyfiskröfum í íslensku einkaleyfi nr. 1774.“ Var tekið fram að með hinu umbeðna mati hygðist áfrýjandi sanna að útfærsla „rækjuflokkara“ stefnda væri brot á áðurnefndu einkaleyfi. Í beiðninni var síðan tekið fram að meta skyldi hvort „skilgreiningar“, sem greindi í fjórtán stafliðum, næðu „skv. orðanna hljóðan yfir einstaka tækilega þætti flokkunarvélar þeirrar sem matsþoli hefur selt og sett upp hjá Hraðfrystihúsinu Gunnvöru hf.“ Ef ein eða fleiri þessara skilgreininga næði ekki yfir „einstaka tæknilega þætti“ væri óskað svars við því hvort jafngildi þeirra væri til staðar, en með því væri átt við hvort virkni væri í aðalatriðum hin sama, hvort þetta gerðist í aðalatriðum með sama hætti og hvort það væri í aðalatriðum til að ná sama markmiði.

Matsgerð M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors í vélaverkfræði er dagsett 16. júní 2005, en niðurstöður hennar eru teknar upp orðréttar í héraðsdómi. Svör við liðum l, m og n skipta hér máli, en í þeim er nákvæmlega lýst innmötunarbúnaði í flokkunarvélinni, sem stefndi smíðaði, og hann borinn saman við slíkan búnað í vél samkvæmt einkaleyfi áfrýjanda. Varð niðurstaða matsmannsins sú að í liðum m og n væri „virkni, sem skilgreiningar ná yfir í samræmi við flokkunarvélina, en markmið og aðferð er frábrugðið að einhverju leyti. Skilgreiningar ... og l eiga ekki við um flokkunarvélina.“

Sú tæknilega aðferð, sem beitt er með vélinni sem stefndi smíðaði til að mata rækju inn í aðra hluta búnaðarins, er samkvæmt þessu hvorki sú sama né jafngildi þeirrar, sem felst í einkaleyfi áfrýjanda. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hafnað kröfum áfrýjanda, sem eru reistar á því að stefndi hafi brotið gegn einkaleyfi hans.

Samkvæmt 2. mgr. 39. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. stendur lögbann í þrjár vikur frá dómsuppsögu í héraði þótt þar hafi verið synjað um staðfestingu gerðarinnar. Að loknum þeim fresti fellur lögbann niður nema gerðarbeiðandi fái áður gefna út stefnu til æðra dóms til að fá héraðsdómi hrundið. Áfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi innan þriggja vikna frá uppsögu hans og hélt lögbanni þar með í gildi. Málið var hins vegar ekki þingfest fyrir Hæstarétti og féll þannig niður. Héraðsdómi var áfrýjað í annað sinn, en þá voru löngu liðnar þrjár vikur frá uppkvaðningu héraðsdóms. Í 3. mgr. 39. gr. laga nr. 31/1990 er mælt fyrir um hvernig fari ef staðfestingarmál er ekki þingfest í héraði, en þar er heimilað að halda lögbanni í gildi með því að fá réttarstefnu í staðfestingarmáli gefna út á nýjan leik innan einnar viku frá því að gerðarbeiðanda urðu málalok kunn. Samsvarandi regla er ekki sett um það þegar mál til staðfestingar á lögbanni er ekki þingfest fyrir Hæstarétti. Lögbannið, sem áfrýjandi fékk lagt á 21. janúar 2005, féll samkvæmt þessu niður 18. janúar 2006 og verður kröfu hans um staðfestingu þess því vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem er ákveðinn í einu lagi eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Kröfu áfrýjanda, Style ehf., um staðfestingu lögbanns, sem hann fékk lagt á 21. janúar 2005, er vísað frá Hæstarétti.

Stefndi, 3X- Stál ehf., er sýkn af öðrum kröfum áfrýjanda.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 2.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.