247/2007

M krafðist þess að fá dóttur sína afhenta sér með beinni aðfarargerð, en hún var ásamt móður sinni á Íslandi. Talið var að M hefði markað málinu farveg samkvæmt III. kafla laga nr. 160/1995 sem fjallar um viðurkenningu og fullnustu á grundvelli Evrópusamnings um viðurkenningu og fullnustu ákvarðana varðandi forsjá barna og endurheimt forsjár barna. M reisti staðhæfingu sína um að K hefði flutt stúlkuna hingað til lands með ólögmætum hætti á fyrirliggjandi dómi héraðsdómstóls í París frá 8. janúar 2007. Um útivistardóm var að ræða og hafði K áfrýjað honum til æðri dómstóls. Vísað var til þess að samkvæmt 9. gr. laga nr. 160/1995 mætti með úrskurði fresta viðurkenningu eða fullnustu ákvörðunar um forsjá, búsetu eða umgengnisrétt, ef ákvörðuninni hefur verið skotið til æðra dómstóls og að ákvæðið tæki til fullnustu ákvörðunar af þessu tagi, sem reist væri á III. kafla laga nr. 160/1995 og fyrrnefndum Evrópusamningi. Í ljósi atvika var hafnað kröfu M um afhendingu stúlkunnar, en æðri dómstóll í Frakklandi hafði ekki enn komist að niðurstöðu í tilefni af áfrýjun K á framangreindum dómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 26. apríl 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 8. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 13. apríl 2007, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að hann fengi nafngreinda dóttur aðila afhenta sér með beinni aðfarargerð, hafi sóknaraðili ekki áður fært hana til Frakklands. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara að beiðni varnaraðila um afhendingu stúlkunnar verði hafnað. Þá krefst hún málskostnaðar án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt fyrir réttinum.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Ekki er fallist á að málatilbúnaður varnaraðila sé svo óljós að vísa beri málinu frá héraðsdómi. Er aðalkröfu sóknaraðila því hafnað. Þegar hins vegar er litið á málatilbúnaðinn í heild verður ekki annað séð en að varnaraðili hafi markað honum leið samkvæmt III. kafla laga nr. 160/1995, en kaflinn fjallar um viðurkenningu og fullnustu á grundvelli Evrópusamningsins um viðurkenningu og fullnustu ákvarðana varðandi forsjá barna og endurheimt forsjár barna, sem gerður var í Lúxemborg 20. maí 1980.

Í málinu liggur fyrir í enskri þýðingu dómur héraðsdómstóls í París 8. janúar 2007 í máli, sem var höfðað af varnaraðila eftir að sóknaraðili fór frá Frakklandi með stúlkuna. Er staðhæfing varnaraðila um að sóknaraðili hafi flutt stúlkuna hingað til lands með ólögmætum hætti samkvæmt 11. gr. laga nr. 160/1995 reist á þessum dómi. Þar sem byggt er á dóminum hefði verið réttara að vísa til 6. gr. laganna. Í dóminum er fallist á að forsjá stúlkunnar sé sameiginlega í höndum aðila, en að hún skuli búa hjá varnaraðila og njóta umgengni við sóknaraðila, sem skuli hagað með nánar tilteknum hætti komi aðilar sér ekki saman um annað. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði er um útivistardóm að ræða og hefur sóknaraðili áfrýjað honum til æðri dómstóls. Ber sóknaraðili meðal annars fyrir sig að varnaraðili hafi vitað hvar hún væri niðurkomin og því hafi birting stefnunnar í franska málinu ekki verið í samræmi við lög.

Samkvæmt 9. gr. laga nr. 160/1995 má með úrskurði fresta viðurkenningu eða fullnustu ákvörðunar um forsjá, búsetu eða umgengnisrétt, ef ákvörðuninni hefur verið skotið til æðri dómstóls eða stjórnvalds í upphafsríkinu samkvæmt almennum áfrýjunar- eða málskotsreglum. Þetta ákvæði tekur til fullnustu ákvörðunar af þessu tagi, sem reist er á III. kafla laga nr. 160/1995 og framangreindum Evrópusamningi. Í ljósi atvika þykir rétt að fella hinn kærða úrskurð úr gildi um annað en málskostnað og gjafsóknarkostnað og hafna kröfu varnaraðila um afhendingu stúlkunnar, en æðri dómstóll í Frakklandi hefur ekki enn komist að niðurstöðu í tilefni af áfrýjun sóknaraðila á framangreindum dómi.

Rétt er að hvor aðila beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Hæstarétti.

Um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Hæstarétti fer samkvæmt því sem í dómsorði segir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi um annað en málskostnað og gjafsóknarkostnað og hafnað kröfu varnaraðila, M, um afhendingu stúlkunnar, A, með beinni aðfarargerð.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, K, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 250.000 krónur.