36/2014

Í hf. höfðaði mál gegn J, H og M til innheimtu kröfu sem var til komin vegna yfirdráttar á tékkareikningi tiltekins einkahlutafélags. J, H og M höfðu gengist undir óskipta skuldaábyrgð vegna yfirdráttarins, auka vaxta, dráttarvaxta og kostnaðar. Með yfirlýsingu J, H og M, sem útbúin hafði verið af hálfu Í hf., höfðu J, H og M samþykkt að gera upp skuldina á þann hátt að hver þeirra bæri óskipta ábyrgð á tilteknum hluta hennar. Þá hafði J greitt hluta kröfunnar og Í hf. fallið frá málsókn á hendur honum. Í stefnu var hvorki gerð grein fyrir umræddri yfirlýsingu né að J hefði fyrir sitt leyti uppfyllt skilyrði hennar með greiðslu til Í hf. Af þeim sökum lá ekki fyrir hvernig þeirri fjárhæð var ráðstafað inn á kröfuna og hvaða áhrif það hafði á skuld H og M á grundvelli ábyrgðar þeirra. Voru því svo verulegir annmarkar á málatilbúnaði Í hf. að vísa varð málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 16. janúar 2014. Þeir krefjast sýknu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi höfðaði mál þetta 15. og 16. mars 2012 á hendur áfrýjendum og J-kk-þgf H-kk-þgf, sem var skráður framkvæmdastjóri einkahlutafélagsins Krossgatna og prókúruhafi á nánar tilgreindum tékkareikningi þess. Nam stefnukrafan 8.743.595 krónum auk þess sem dráttarvaxta var krafist frá 2. mars 2012 til greiðsludags. Krafðist stefndi þess að áfrýjendur og J-kk-nf greiddu sér óskipt fyrrgreinda fjárhæð. Með bréfi til áfrýjandans H-kk-ef 13. ágúst 2009 hóf stefndi löginnheimtu á skuld vegna yfirdráttar á reikningnum, sem þá nam 12.221.599 krónum, en áfrýjendur og J-kk-nf höfðu með yfirlýsingu 17. mars 2008 gengist undir 10.000.000 króna óskipta skuldaábyrgð vegna yfirdráttarins auk vaxta, dráttarvaxta og kostnaðar. Afrit bréfsins var sent fyrrnefndum J-kk-þgf og áfrýjandanum M-kk-þgf A-kk-þgf. Í framhaldi af þessu leituðu áfrýjendur og J-kk-nf til stefnda í þeim tilgangi að fá breytt óskiptri ábyrgð sinni á umræddum reikningi yfir í skipta ábyrgð. Með yfirlýsingu áfrýjenda og J-kk-ef 3. nóvember 2009, sem útbúin var af hálfu stefnda, samþykktu þeir að gera upp yfirdráttarskuldina á þann hátt að áfrýjendur myndu hvor um sig greiða 3.072.064 krónur og J-kk-nf það sem upp á vantaði, 6.394.907 krónur. Sagði í yfirlýsingunni að þegar hver þeirra um sig hefði gengið frá sínum hluta skuldarinnar, hvort sem það gerðist með greiðslu í reiðufé eða með samningi um skuldbreytingu gegn tryggingum, sem stefndi mæti fullnægjandi, skyldi hinn sami vera laus undan sjálfskuldarábyrgðinni. Fram er komið í málinu að 27. október 2011 greiddi J-kk-nf H-kk-nf stefnda 7.912.339 krónur og féll hinn síðarnefndi frá málsókn á hendur honum í þinghaldi 13. mars 2013. Á hinn bóginn efndi hvorugur áfrýjenda greiðsluskyldu sína samkvæmt umræddri yfirlýsingu.

Þegar tékkareikningnum var lokað 29. febrúar 2012 nam skuld á honum 8.743.595 krónum. Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 14. október 2008 var öllum eignum Glitnis banka hf., þar á meðal kröfuréttindum, ráðstafað til Nýja Glitnis banka hf. samkvæmt heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. Fékk sá banki síðar heiti stefnda.

Samkvæmt e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að greina í stefnu svo glöggt sem verða má málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst. Eins og áður segir höfðaði stefndi mál þetta á hendur áfrýjendum og J-kk-þgf H-kk-þgf og krafðist þess að þeir greiddu sér óskipt 8.743.595 krónur. Í stefnu er ekkert vikið að fyrrgreindri yfirlýsingu 3. nóvember 2009 um að óskiptri ábyrgð þessara einstaklinga sem sjálfsskuldarábyrgðarmanna á tékkareikningi Krossgatna ehf. væri breytt í skipta ábyrgð og að með greiðslu tiltekinnar fjárhæðar skyldi hver þeirra um sig vera laus undan ábyrgðinni. Þá var þar að engu getið að einn þeirra, J-kk-nf H-kk-nf, uppfyllti skilyrði yfirlýsingarinnar fyrir sitt leyti 27. október 2011 með greiðslu 7.912.339 króna. Af þeim sökum liggur ekki fyrir hvernig þeirri fjárhæð var ráðstafað inn á kröfuna og hvaða áhrif það hafði á skuld áfrýjenda á grundvelli ábyrgðar þeirra. Úr þessu var ekki bætt undir rekstri málsins. Eru þetta svo verulegir annmarkar á málatilbúnaði stefnda að vísa verður málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Eftir 2. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjendum málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi, Íslandsbanki hf., greiði áfrýjendum, H-kk-þgf H-kk-þgf og M-kk-þgf A-kk-þgf H-kk-þgf, hvorum um sig samtals 400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.