660/2014

S og H voru sakfelld fyrir fjárdrátt samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa dregið sér samtals 70.003.000 krónur af fjármunum H ehf. og ráðstafað í eigin þágu, annars vegar til greiðslu á persónulegri skuld S og hins vegar til kaupa á einbýlishúsi. Var ekki fallist á að um hafi verið að ræða lán til S og H frá H ehf. auk þess sem þau hafi með ráðstöfun fjárins til sín valdið kröfuhöfum félagsins fjártjóni. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að þau höfðu ekki sætt refsingu áður og að um allháa fjárhæð var að ræða. Var refsing S og H, hvors um sig, ákveðin fangelsi í 12 mánuði en að virtum drætti á meðferð málsins var fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið til tveggja ára.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 10. júlí 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

Ákærðu krefjast þess aðallega að þau verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að refsing þeirra verði milduð og hún bundin skilorði. Þá krefjast þau þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

I

Sakargiftum á hendur ákærðu og atvikum, þeim tengdum, er lýst á greinargóðan hátt í hinum áfrýjaða dómi. Er krafa ákærðu um sýknu einkum á því reist að þær ráðstafanir, sem ákært er fyrir, hafi ekki verið gerðar í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Eins og ráðið verður af dómi Hæstaréttar 18. febrúar 2010 í máli nr. 127/2009, sem vísað er til af hálfu ákærðu, keypti Eignarhaldsfélagið Sævarhöfði ehf. með samningi 30. maí 2007 af H-D húsinu ehf. og Klingenberg og Cochran ehf. alla hluti í tveimur einkahlutafélögum, H.D. Íslandi og Hux. Samkvæmt samningnum skyldi H-D húsið ehf. fá sem endurgjald fyrir hluti sína hlutabréf í Eignarhaldsfélaginu Sævarhöfða ehf., samtals að nafnverði 52.244.823 krónur. Áður en hlutabréfin höfðu verið afhent seldi H-D húsið ehf. hluta bréfanna, að nafnverði 20.000.000 krónur, IceCapital ehf. með samningi 28. ágúst 2007. Af umsömdu kaupverði, að fjárhæð 70.000.000 krónur, var 20.423.000 krónum ráðstafað til greiðslu á skuld ákærða S-kk-ef L-kk-ef K-kk-ef við IceCapital ehf., en mismuninum, 49.577.000 krónum, til kaupa ákærðu á einbýlishúsi að Haukanesi 16, Garðabæ. Síðargreinda greiðslan var innt af hendi 20. september 2007. Með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á þá niðurstöðu hans að sú skýring ákærðu á ráðstöfun fjárins til sín, að um hafi verið að ræða lán til þeirra frá H-D húsinu ehf., fái ekki staðist. Einnig fer ekki milli mála samkvæmt gögnum málsins að með því að ráðstafa fénu með þessum hætti hafi ákærðu valdið kröfuhöfum félagsins fjártjóni þar sem bú þess var síðar tekið til gjaldþrotaskipta án þess að séð verði að nokkuð hafi greiðst upp í kröfur þeirra við skiptin.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms ber að staðfesta niðurstöðu hans um sakfellingu ákærðu fyrir brot gegn 247. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 243. gr. þeirra, og var brotið fullframið 20. september 2007. Af þeim sökum hefur enga þýðingu fyrir úrlausn þessa máls þótt Eignarhaldsfélagið Sævarhöfði ehf. hafi síðar lýst yfir riftun á kaupsamningnum frá 30. maí 2007 og kröfu þess félags um staðfestingu á riftuninni hafi verið hafnað með fyrrgreindum dómi Hæstaréttar, jafnframt því sem þrotabúi H-D hússins ehf. voru dæmdar bætur úr hendi félagsins vegna vanefnda þess á samningnum.

II

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi var bú H-D hússins ehf. tekið til gjaldþrotaskipta 11. september 2009 og kærði skiptastjóri þrotabúsins háttsemi ákærðu til ríkislögreglustjóra með bréfi 29. ágúst 2011. Það bréf var framsent til sérstaks saksóknara 1. september sama ár. Þar sem tæp fjögur ár voru liðin frá hinu ætlaða broti var ærið tilefni til að taka málið þá þegar til rannsóknar. Það var hins vegar ekki gert, heldur verður ráðið af gögnum málsins að ekkert hafi verið aðhafst í því fyrr en 11. janúar 2013 þegar farið var fram á við skiptastjórann að hann afhenti saksóknara bókhald félagsins. Að lokinni rannsókn var ákæra síðan gefin út 14. janúar 2014 og héraðsdómur kveðinn upp 1. júlí sama ár. Dómsgerðir bárust Hæstarétti fyrst 18. júní 2015 eða tæpum fimm mánuðum eftir að þær voru afgreiddar frá héraðsdómi til embættis ríkissaksóknara.

Að því virtu að ákærðu hefur ekki áður verið refsað og að um var að ræða allháa fjárhæð, sem þau drógu sér, er refsing þeirra, hvors um sig, hæfilega ákveðin 12 mánaða fangelsi. Framangreindur dráttur, sem varð á meðferð málsins og ákærðu verður ekki kennt um, hefur ekki verið skýrður. Þar sem sú málsmeðferð er í andstöðu við ákvæði 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, verður refsing þeirra bundin skilorði eins og í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og fram kemur í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að fullnustu refsingar ákærðu, S-kk-ef L-kk-ef K-kk-ef og H-kvk-ef N-kvk-ef J-kvk-ef, skal frestað og hún niður falla að liðnum 2 árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærðu almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærðu greiði, hvort fyrir sig, málsvarnarlaun verjenda sinna fyrir Hæstarétti, hæstaréttarlögmannanna M-kk-ef G-kk-ef og B-kk-ef J-kk-ef, 620.000 krónur til hvors um sig, en annan áfrýjunarkostnað, 48.922 krónur, skulu ákærðu greiða óskipt.