439/2010

S krafðist þess að N ehf. greiddi sér laun vegna vinnu sem S hafði innt af hendi fyrir N ehf. sem flugmaður og framkvæmdastjóri félagsins frá því í október 2006 til september 2008 auk útlagðs kostnaðar. S byggði launakröfu sína að hluta á drögum að starfssamningi sem hafði verið lagður fyrir stjórn N ehf. í febrúar 2008 og að samkomulag hefði verið um að uppgjör á kröfunni færi fram þegar N ehf. fengi flugrekstrarleyfi. Hæstiréttur taldi ósannað að samningur hefði verið gerður við S um störf í þágu N ehf. á þessu tímabili og vísaði til þess að í umræddum samningsdrögum hefði ekki verið kveðið á um að greitt yrði fyrir fyrri störf S í þágu félagsins. Þá lá fyrir að á tilteknum fundi í stjórn N, þegar S var formaður stjórnar, hefði ársreikningur félagsins fyrir rekstrarárið 2007 verið afgreiddur til framlagningar á aðalfundi og hann síðan samþykktur þar. Óumdeilt væri að í ársreikningnum hefðu hvorki verið færð til gjalda laun S, fremur en til framkvæmdastjóra eða annarra stjórnarmanna, né til skuldar krafa hans um vangoldin laun. Af þessum sökum var talið að S hefði ekki tekist að sanna, gegn andmælum N ehf., að hann hefði fyrir ársbyrjun 2008 leyst af hendi störf í þágu félagsins sem ætlunin hefði verið að hann fengi greidd laun fyrir. Jafnframt var talið að S ætti ekki tilkall til greiðslu frekari launa vegna starfa í þágu N ehf. á árinu 2008 enda lágu hvorki fyrir viðhlítandi gögn um störf S í þágu N ehf. né um tekjur N ehf. á því ári. Loks var talið að ekki hefði tekist lögfull sönnun um þær greiðslur sem S hélt  fram að hann hefði innt af hendi fyrir hönd N ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. júlí 2010. Hann krefst að stefnda verði gert að greiða sér 22.435.384 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 1. nóvember 2006 til 15. september 2008, en af 22.435.384 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum þremur innborgunum á samtals 1.450.000 krónum. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Samkvæmt gögnum málsins stofnuðu Á-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf Þ. S-kk-nf 20. janúar 2006 ásamt einum öðrum manni Þórsgötu 6 ehf. og var hlutafé í félaginu samtals 600.000 krónur, en í tilkynningu um stofnun þess var aðalstarfsemi sögð vera húsbyggingar og önnur mannvirkjagerð. Nafni félagsins var breytt 15. maí 2006 í Norðurflug ehf., en fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra var tilkynnt 16. júní sama ár að áfrýjandi væri framkvæmdastjóri félagsins ásamt S-kk-þgf. Fyrir héraðsdómi lýstu Á-kk-nf og S-kk-nf því báðir í vitnaskýrslum að þegar áfrýjandi kom að félaginu hafi verið uppi ráðagerðir um að það keypti þyrlu til frístundaafnota fyrir þá þrjá, einkum í tengslum við veiði. Félagið fékk 21. júní 2006 afsal fyrir flugskýli við Reykjavíkurflugvöll, en samkvæmt skýrslum Á-kk-ef og S-kk-ef mun það um líkt leyti hafa eignast þyrlu.

Fram er komið að síðari hluta árs 2006 hafi áfrýjandi leitað til forráðamanna Sunds ehf. og kynnt þeim hugmyndir um að auka umsvif stefnda með þátttöku þess félags. Í þeim efnum hafi áfrýjandi meðal annars ráðgert að stefndi fengi flugrekstrarleyfi, keypti nýja þyrlu og myndi sinna margvíslegum flugrekstri. Á þessum grunni voru á hluthafafundi 3. janúar 2007 gerðar nýjar samþykktir fyrir stefnda, þar sem kveðið var á um að tilgangur félagsins væri meðal annars flugrekstur. Um leið var hlutafé hækkað í 1.200.000 krónur með því að Sund ehf. lagði fram nýtt hlutafé að fjárhæð 600.000 krónur og var jafnframt kjörin ný stjórn, þar sem áfrýjandi varð formaður, en hann og S-kk-nf virðast þá hafa látið af starfi framkvæmdastjóra, sem P-kk-nf Þ-kk-nf M-kk-nf tók við. Aftur voru gerðar nýjar samþykktir fyrir stefnda 15. mars 2007, þar sem meðal annars kom fram að hlutafé í félaginu væri 121.200.000 krónur, en fyrirtækjaskrá var tilkynnt 11. október 2007 um þessa hækkun hlutafjár, svo og að hlutafjáraukningin hefði verið greidd að fullu 27. ágúst sama ár. Þegar þarna var komið hafði stefndi fengið 23. mars 2007 flugrekstrarleyfi fyrir svokallað verkflug með loftförum í atvinnuskyni.

Fyrir liggur að áfrýjandi boðaði 4. febrúar 2008 til stjórnarfundar 8. sama mánaðar, þar sem átti meðal annars að fjalla um „ógreidd laun S-kk-ef“ og starfssamning fyrir hann. Á þessum fundi mun áfrýjandi hafa lagt fram drög að starfssamningi milli sín og stefnda, þar sem sagði í 1. grein að hann „sem verið hefur starfandi stjórnarformaður félagsins frá 1. október 2006, er ráðinn framkvæmdastjóri þess.“ Þá var í 5. grein ráðgert að grunnlaun áfrýjanda yrðu 765.000 krónur á mánuði, en þau myndu hækka í 895.000 krónur þegar nánar tilgreint flugrekstrarleyfi handa stefnda fengist frá Flugmálastjórn Íslands. Samkvæmt fundargerð frá stjórnarfundinum 8. febrúar 2008 var báðum þessum dagskrárefnum frestað til næsta stjórnarfundar, en tekið fram um liðinn, sem varðaði ógreidd laun, að um þau hafi engin gögn legið fyrir á fundinum. Næsti stjórnarfundur mun hafa verið haldinn 9. maí 2008, en af fundargerð frá honum verður ekki ráðið að þessi málefni hafi verið þar til umfjöllunar. Samkvæmt tilkynningu til fyrirtækjaskrár 16. júlí 2008 var kosin ný stjórn í stefnda á aðalfundi 15. maí sama ár og átti áfrýjandi þar sæti sem varamaður. Nýja stjórnin hélt fund síðastgreindan dag og var meðal annars tekið fram í fundargerð að þar væri mættur „framkvæmdastjóri félagsins S-kk-nf L. K-kk-nf.“ Af gögnum málsins verður ekki ráðið að tilkynnt hafi verið til fyrirtækjaskrár að áfrýjandi gegndi þessu starfi og virðist P-kk-nf Þ-kk-nf M-kk-nf eftir sem áður hafa verið skráður þar sem framkvæmdastjóri stefnda.

Stefndi sótti 18. júní 2008 um flugrekstrarleyfi fyrir bæði verkflug og flutningaflug, en samkvæmt umsókninni réði hann yfir þremur þyrlum, þar af einni, sem nota ætti fyrir farþegaflug. Leyfi flugmálastjórnar liggur ekki fyrir í málinu, en óumdeilt virðist vera að það hafi verið veitt á grundvelli þessarar umsóknar sumarið 2008 og stefndi lagt upp frá því stund á flugrekstur með farþega. Þegar þar var komið sögu virðist ekkert frekar hafa verið fjallað um óskir áfrýjanda um uppgjör ógreiddra launa og gerð starfssamnings og ritaði hann af því tilefni bréf til stefnda 15. ágúst 2008, þar sem því var lýst að hann hygðist láta af störfum 15. september sama ár ef ekki yrði frá þessu gengið. Af því varð ekki og mun áfrýjandi hafa hætt störfum síðastnefndan dag, en mál þetta höfðaði hann 27. ágúst 2009 til heimtu ógreiddra launa fyrir tímabilið frá 1. október 2006 til 15. september 2008, auk útlagðs kostnaðar vegna viðgerða á flugskýli stefnda.

II

Eins og rakið var að framan var áfrýjandi samkvæmt tilkynningum til fyrirtækjaskrár framkvæmdastjóri stefnda frá miðju ári 2006 til 3. janúar 2007, en stjórnarformaður félagsins frá þeim tíma til 15. maí 2008, þegar hann gerðist varamaður í stjórn. Eftir það liggur ekkert fyrir í málinu um stöðu áfrýjanda hjá stefnda annað en að annars vegar var hann í fundargerð frá stjórnarfundi síðastgreindan dag nefndur framkvæmdastjóri félagsins og hins vegar í umsókn um flugrekstrarleyfi, sem hann undirritaði 18. júní 2008 af hálfu stefnda, var hann sagður vera allt í senn framkvæmdastjóri, prókúruhafi og stjórnarformaður, en fyrir engu þessu var þó stoð samkvæmt því, sem tilkynnt var til fyrirtækjaskrár. Þó er óumdeilt að áfrýjandi sinnti þyrluflugi í þágu stefnda sumarið 2008 og fékk greiddar í tengslum við það 1.000.000 krónur af þeirri fjárhæð, sem hann telur til innborgana á dómkröfu sína samkvæmt áðursögðu.

Í aðilaskýrslu áfrýjanda fyrir héraðsdómi lýsti hann því að drög sín að starfssamningi, sem lögð voru fram á stjórnarfundi stefnda 8. febrúar 2008, hafi aldrei verið samþykkt. Hann kvaðst á hinn bóginn hafa rætt um laun fyrir störf sín við stjórn stefnda allt frá þeim tíma, sem Sund ehf. gerðist hluthafi í félaginu, en gera hafi átt upp við hann „þegar flugrekstrarleyfi væri í höfn og það væri hægt að fljúga með farþega ... þannig að það biðu sem sagt allir eftir þessu flugrekstrarleyfi.“ Ósannað er að samningur hafi nokkru sinni verið gerður við áfrýjanda um störf í þágu stefnda á þessu tímabili. Að því verður að gæta að í drögunum að starfssamningi, sem áfrýjandi lagði fyrir stjórn stefnda í febrúar 2008, var orðum hagað þannig að hann væri með samningnum ráðinn í starf framkvæmdastjóra og fengi fyrir það tiltekin mánaðarlaun, en í engu var þar ráðgert að greitt yrði fyrir störf á fyrri tíma. Þá liggur fyrir að á fundi í stjórn stefnda 9. maí 2008, þegar áfrýjandi var enn formaður hennar, var ársreikningur félagsins fyrir rekstrarárið 2007 afgreiddur til framlagningar á aðalfundi, sem samþykkti hann 15. sama mánaðar „með atkvæðum allra hluthafa.“ Ársreikningur þessi liggur ekki fyrir í málinu, en óumdeilt er að þar hafi hvorki verið færð til gjalda laun til áfrýjanda fremur en til framkvæmdastjóra eða annarra stjórnarmanna né til skuldar krafa áfrýjanda um vangoldin laun. Að þessu virtu er ósannað gegn andmælum stefnda að áfrýjandi hafi fyrir ársbyrjun 2008 leyst af hendi störf í þágu stefnda, sem ætlunin hafi verið að greiða áfrýjanda laun fyrir.

Í málinu liggja ekki fyrir viðhlítandi gögn um störf áfrýjanda fyrir stefnda á árinu 2008, hvorki að því er varðar umfang þeirra, viðfangsefni né hvenær þau voru leyst af hendi. Þá liggja heldur ekki fyrir gögn um tekjur stefnda á árinu 2008, en eins og áður var getið mun stefndi ekki hafa fengið flugrekstrarleyfi til farþegaflugs fyrr en um mitt það ár. Í þessu ljósi og gegn mótmælum stefnda er ósannað að áfrýjandi eigi tilkall til greiðslu frekari launa en hann hefur þegar fengið í hendur.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður að hafna kröfu áfrýjanda um endurgreiðslu útlagðs kostnaðar.

Samkvæmt framansögðu verður niðurstaða héraðsdóms staðfest, en áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, S-kk-nf L-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnda, Norðurflugi ehf., 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.