525/2004

H var ákærður fyrir fjárdrátt með því að hafa í starfi sínu sem fasteignasali í sex skipti dregið sér fjármuni, sem hann tók við hjá viðskiptavinum sínum vegna sölu á fasteignum, sem hann annaðist. Þá var hann enn fremur ákærður fyrir skjalafals. Fallið var frá ákæru fyrir einn ákærulið undir rekstri málsins í héraði. Þá var hann sýknaður af tveimur liðum í ákæru en sakfelldur fyrir brot samkvæmt öðrum ákæruliðum. Áfrýjun málsins varðaði einungis einn lið ákærunnar, sem H var sýknaður af í héraði, enda hafði H ekki áfrýjað dómnum fyrir sitt leyti. Þar var honum gefið að sök að hafa dregið sér andvirði húsbréfa, sem hann hafði tekið að sér að innleysa í tengslum við sölu á tiltekinni fasteign. Talið var að með umræddum ráðstöfunum hefði H slegið eign sinni á húsbréfin og ráðstafað þeim í eigin þágu en með því hefði hann gerst sekur um fjárdrátt. Var refsing ákærða fyrir þau fjögur brot, sem hann var sakfelldur fyrir, talin hæfileg 12 mánaða fangelsi en ekki þótti efni til að skilorðsbinda refsinguna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 17. desember 2004 og krefst sakfellingar ákærða samkvæmt 5. lið í ákæru og staðfestingar á sakfellingu samkvæmt liðum 1 til 3 í ákæru jafnframt því að hann krefst þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst þess aðallega, að málinu verði vísað frá Hæstarétti en til vara að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

I.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi er ákærði sakaður um fjárdrátt og skjalafals í starfi sínu sem löggiltur fasteignasali með því að hafa á tímabilinu frá mars 2001 til desember 2002 í 6 skipti dregið sér samtals 19.008.919 krónur af fjármunum, sem hann tók við hjá viðskiptavinum vegna sölu á fasteignum, sem ákærði annaðist og falsað jafnframt skjöl í því skyni að leyna fjárdrættinum. Undir meðferð málsins féll ákæruvaldið frá 6. lið ákærunnar og héraðsdómari sýknaði ákærða af sakargiftum samkvæmt 4. lið ákæru, og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Áfrýjun málsins varðar því ákæruliði 1 til 3 og ákærulið 5, sem kveða á um fjárdrátt að fjárhæð 11.950.292 krónur, auk skjalafals að því er varðar ákærulið 3.

Ákærði krefst aðallega frávísunar málsins frá Hæstarétti. Telur hann áfrýjun málsins eins og hún birtist í áfrýjunarstefnu skorta lagaheimild, þar sem vísað sé til 148. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála án frekari tilgreiningar. Óheimilt sé að áfrýja til endurskoðunar ákærulið 5, þar sem niðurstaða um sýknu ákærða af þeim lið sé byggð á mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi, sbr. 4. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991. Þá sé einnig óheimilt að áfrýja einstökum ákæruefnum og vísar ákærði um það til 147. gr., sbr. 153. gr. laga nr. 19/1991. Til vara krefst ákærði þess, að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins, það er ákæruliðum 1, 2, 3 og 5. Með áfrýjunarstefnunni hafi ákæruvaldið opnað allt málið til endurskoðunar, og því séu ákæruliðir 1 til 3, sem ákærði var sakfelldur fyrir í héraði, einnig til endurskoðunar fyrir Hæstarétti.

Í áfrýjunarstefnu kemur skýrt fram í hvaða tilgangi málinu er áfrýjað. Áfrýjunarstefnan fullnægir skilyrðum 147. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 7. gr. laga nr. 37/1994. Eins og að framan er lýst áfrýjaði ríkissaksóknari málinu samkvæmt heimild í 148. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 8. gr. laga nr. 37/1994, til sakfellingar samkvæmt 5. ákærulið og staðfestingar á sakfellingu samkvæmt ákæruliðum 1 til 3, svo og til refsiþyngingar. Ákærði áfrýjaði ekki héraðsdómi fyrir sitt leyti, eins og honum var heimilt samkvæmt 1. mgr. 149. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 9. gr. laga nr. 37/1994. Kemur sýknukrafa hans ekki til álita fyrir Hæstarétti nema að því marki, sem efni kunna að vera til samkvæmt 2. mgr. 159. gr. laganna, sbr. 19. gr. laga nr. 37/1994. Þar sem ekki reynir á það ákvæði hér snýst málið einungis um 5. ákærulið svo og ákvörðun viðurlaga.

II.

Með vísan til framangreinds verður staðfest ákvæði héraðsdóms um sakfellingu ákærða að því er varðar ákæruliði 1 til 3.

Eins og nánar er lýst í héraðsdómi fjallar ákæruliður 5 um vanskil ákærða á að standa skil á andvirði húsbréfa, að fjárhæð 2.953.487 krónur, sem ákærði hafði tekið að sér að innleysa fyrir G vegna sölu á íbúð hans. G, sem var níræður að aldri, er kaupsamningur var gerður 3. september 2002, skrifaði sama dag undir umboð, sem ákærði útbjó, þess efnis, að hann veitti ákærða “fullt, ótakmarkað og óafturkræft” umboð til að móttaka og framselja húsbréfin og náði umboðið til þess að móttaka andvirði seldra bréfa. Ákærði framseldi stóran hluta húsbréfanna, að andvirði um 2.000.000 krónur, til nafngreindrar konu 11. september 2002 án þess að það væri í tengslum við sölu á íbúð G. Ákærði seldi það sem eftir var af bréfunum sama dag og var andvirði þeirra, 865.765 krónur, greitt inn á bankareikning ákærða. Samkvæmt bankayfirlitunum er ljóst, að ákærði notaði bankareikninginn til að greiða ýmsa neyslu hans sjálfs.

Samkvæmt framangreindu umboði átti ákærði að sjá um að eignaskiptasamningur yrði gerður og átti að greiða útlagðan kostnað vegna þess af andvirði seldra bréfa ásamt kostnaði ákærða vegna þess. Uppgjör átti síðan að fara fram við afsal eftir að eignaskiptasamningi hefði verið þinglýst. Fram er komið, að eignaskiptasamningurinn var ekki gerður fyrr en í lok ágúst 2004 og heldur ákærði því fram, að ekki hafi verið gengið eftir uppgjöri við hann. Tvö vitni báru fyrir dómi, að ítrekað hefði verið leitað eftir uppgjöri við ákærða. Ákærði bar fyrir dómi, að hann hefði húsbréfin í sínum vörslum, þrátt fyrir að hann hefði ráðstafað þeim tveimur árum áður. Fyrir málflutning í Hæstarétti var af hálfu ákærða lögð fram yfirlýsing frá dóttur G 10. október 2005, þar sem fram kom, að G hefði andast 16. maí 2005 og væri ákærði að fullu búinn að gera upp við hana, en hún væri einkaerfingi hans, og yrðu engir eftirmálar vegna þess dráttar, sem á því varð.

Eins og að framan greinir tók ákærði að sér að varðveita húsbréfin fyrir G heitinn og sjá um gerð eignaskiptasamnings, greiða kostnað við hann og skila síðan eftirstöðvunum. Ákærði framseldi hluta húsbréfanna og seldi afganginn 11. september 2002, átta dögum eftir undirritun umboðsins. Eignaskiptasamningur var ekki gerður fyrr en í lok ágúst 2004. Telja verður að með framangreindum ráðstöfunum hafi ákærði slegið eign sinni á húsbréfin og ráðstafað þeim í eigin þágu og hafi með því gerst sekur um fjárdrátt samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

III.

Í máli þessu er ákærði sakfelldur fyrir fjögur brot, sem framin voru í mars og apríl 2001 og maí og september 2002. Með brotunum gerðist hann sekur um fjárdrátt, að fjárhæð 11.950.292 krónur, auk skjalafalsbrota. Ákærði hefur nú endurgreitt þá fjármuni nema 2.685.291 krónu. Ákærði hefur ekki áður gerst brotlegur við almenn hegningarlög. Við ákvörðun refsingar ákærða verður það virt honum til refsiþyngingar, að brot hans voru stórfelld og framin í skjóli stöðu hans sem löggiltur fasteignasali, en viðskiptamenn hans áttu að geta treyst honum. Þegar allt framangreint er virt er refsing hans ákveðin fangelsi í 12 mánuði, og eru ekki efni til að skilorðsbinda refsinguna.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað í héraði og áfrýjunarkostnað samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara yfir sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun, eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf M-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og áfrýjunarkostnað, 785.402 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, S-kvk-ef R-kvk-ef J-kvk-ef héraðsdómslögmanns, 311.250 krónur, og skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, R-kk-ef A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur.