80/2004

Deila málsaðila var sprottin af landskiptum á svonefndum Þveráraurum, sem lokið var árið 1995. Var ekki á það fallist með þeim Ó og S, að landskipti á spildunni hafi farið fram með landskiptagerðum árin 1931 og 1950. Varð krafa þeirra um ógildingu landskiptagjörðarinnar frá 1995 því ekki á þeim ástæðum reist. Þá var ekki heldur fallist á þau rök að ógilda bæri landskiptin sökum annmarka á meðferð málsins fyrir landskiptamönnum. Af hálfu Ó og S var því einnig haldið fram að þeir hafi unnið eignarhefð hvor á sinni spildu á Þveráraurum. Ekki lá skýrt fyrir hvenær spildurnar höfðu hvor um sig verið girtar og hvernig afnotum þeirra hafði nánar verið háttað á þeim tíma, sem síðar var liðinn. Var málið því svo vanreifað að þessu leyti að dómur varð ekki á það lagður. Samkvæmt því varð ekki komist hjá að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 20. febrúar 2004. Þeir krefjast þess að ógilt verði landskiptagjörð 30. október 1995, er varðar skipti lands á Þveráraurum úr Teigstorfu í Fljótshlíð. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjendur áfrýjuðu héraðsdómi fyrir sitt leyti 21. apríl 2004. Þeir krefjast staðfestingar héraðsdóms um annað en málskostnað og að þeim verði dæmdur málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Deila málsaðila er sprottin af landskiptum á svonefndum Þveráraurum, sem lokið var 30. október 1995. Reisa aðaláfrýjendur kröfu sína einkum á því að skilyrði hafi ekki verið fyrir hendi til að taka landið til skipta þar eð því hafi þegar verið skipt í fyrri landskiptum 5. júní 1931 og 4. nóvember 1950. Þá sé meðferð málsins fyrir landskiptamönnum haldin margs kyns annmörkum, sem einnig eigi að leiða til þeirrar niðurstöðu að landskiptin 1995 verði ógilt. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hafnað kröfu aðaláfrýjenda, sem á þessum ástæðum er reist.

Aðaláfrýjendur reisa kröfu sína loks á því að þeir hafi unnið eignarhefð hvor á sinni spildu á Þveráraurum. Að því er Bollakot varðar er haldið fram að þegar eftir landskiptin 1950 hafi spilda á aurunum, sem liggur þvert yfir þá í framhaldi af landi jarðarinnar sunnan auranna, verið afgirt og umráðum hennar hagað svo eftir það að fullkominn eignarréttur hafi skapast. Að því er Smáratún varðar segir í stefnu til héraðsdóms að land „norðan miðlínu Þverár“ tilheyri jörðinni fyrir hefð. Gagnáfrýjendur telja á hinn bóginn að skilyrði 1. gr. og 2. gr. laga um hefð nr. 46/1905 séu ekki uppfyllt svo aðaláfrýjendur hafi mátt vinna hefð á spildunum. Halda þeir jafnframt fram að sameigandi fái ekki hefð að hluta sameignar.

Ekki liggur skýrt fyrir hvenær spildurnar hafi hvor um sig verið girtar og hvernig afnotum þeirra hafi nánar verið háttað á þeim tíma, sem síðan er liðinn. Er málið því svo vanreifað að þessu leyti að dómur verður ekki á það lagður. Verður samkvæmt því ekki komist hjá að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Rétt er að aðilarnir ber hver sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Málinu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.