409/2003

S hafði keypt slysatryggingu hjá V sem greiddi Þ, starfsmanni S, bætur fyrir varanlega örorku og kostnað vegna örorkumats og læknisvottorðs en neitaði að greiða lögfræðikostnað þar sem hann félli utan skilmála tryggingarinnar. Eftir að Þ hafði gert upp við lögmann sinn krafði hún S um endurgreiðslu á þeim útgjöldum. Deilt var um hvort túlka bæri kjarasamningsákvæði svo að síðastnefndur kostnaður félli þar undir. Á grundvelli orðalagsskýringar var á það fallist með Þ að kostnaður við lögfræðiaðstoð gæti fallið undir umrætt ákvæði. Var S dæmdur til greiðslu í samræmi við þá niðurstöðu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. október 2003. Hann krefst þess aðallega að verða sýknaður af kröfu stefndu, en til vara að krafa stefndu verði lækkuð. Þá krefst áfrýjandi þess að sér verði dæmdur málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefnda, sem er kennari við Valhúsaskóla á Seltjarnarnesi, varð fyrir slysi er hún féll í stiga í skólanum 17. mars 1999. Ágreiningslaust er að stefnda naut kjara samkvæmt kjarasamningi Launanefndar sveitarfélaga og Kennarasambands Íslands fyrir grunnskóla, en þeim tíma var í gildi milli þeirra þeirri samkomulag 27. október 1997 um að framlengja skyldi til 31. desember 2000, með tilteknum breytingum, þann kjarasamning, sem gilt hafði fyrir yfirfærslu grunnskóla frá ríki til sveitarfélaga. Í 7. kafla þess samnings, sem fjallaði um tryggingar, var ákvæði í grein 7.4 um slys á vinnustað. Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi hafði áfrýjandi keypt slysatryggingu fyrir starfsmenn Valhúsaskóla hjá Vátryggingafélagi Íslands hf., sem greiddi stefndu bætur fyrir varanlega örorku og kostnað vegna örorkumats og læknisvottorðs en neitaði að greiða lögfræðikostnað þar sem hann félli utan skilmála tryggingar þeirrar, sem áfrýjandi hafði keypt. Lögmaður stefndu gerði henni 27. febrúar 2002 reikning að fjárhæð 118.598 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti vegna lögfræðiaðstoðar við að krefja áfrýjanda og tryggingarfélagið um bætur. Greiddi stefnda reikninginn. Krefur hún áfrýjanda í máli þessu um endurgreiðslu á þeim útgjöldum.

Samkvæmt áðurnefndri grein 7.4 í kjarasamningnum skyldi „bæta ... starfsmanni þau útgjöld, sem starfsmaður kann að verða fyrir af völdum slyss á vinnustað og slysatryggingar almannatrygginga bæta ekki skv. 27. gr. laga nr. 117/1993 um almannatryggingar.“ Aðila greinir á um hvernig túlka beri framangreint ákvæði. Áfrýjandi heldur því fram að í vísun ákvæðisins til 27. gr. laga um almannatryggingar felist að þau „útgjöld“, sem bæta skuli starfsmanni takmarkist við þá greiðsluþætti, sem 27. gr. laganna tekur til. Í þeirri lagagrein sé í 1. tölulið 1. mgr. fjallað um tiltekna þætti sjúkrahjálpar, sem almannatryggingar skuli greiða að fullu svo sem læknishjálp, sjúkrahúsvist, lyf, umbúðir og gervilimi. Í 2. tölulið málsgreinarinnar sé fjallað um tiltekinn ferðakostnað, sem greiddur skuli úr almannatryggingum að hluta og í 3. tölulið hennar um kostnaðarþætti, sem heimilt sé að greiða úr almannatryggingum, svo sem hjúkrun í heimahúsum, styrk upp í kostnað vegna tiltekinna tannviðgerða og tiltekinn ferðakostnað. Sé tilvitnuðu ákvæði kjarasamningsins ætlað að vera til fyllingar þessari grein laga um almannatryggingar og samkvæmt því skuli einungis greiða launþega þann hluta þeirra kostnaðarþátta, sem þar eru tilgreindir, en ekki greiðist að fullu úr almannatryggingum. Hins vegar sé ákvæðinu ekki ætlað að bæta útgjöld, sem alls ekki séu tilgreind í 27. gr. laga um almannatryggingar. Þar sé lögfræðikostnaður ekki tilgreindur og falli hann því utan ákvæðisins. Telur áfrýjandi að þessi skilningur sé í samræmi við framkvæmd, sem ríkt hafi óslitið í þau 24 ár, sem ákvæðið hafi verið í kjarasamningum kennara. Þá sé þessi skilningur í samræmi við framkvæmd hliðstæðra ákvæða í kjarasamningum á almennum vinnumarkaði

Stefnda heldur því fram að í fyrri hluta margnefnds kjarasamningsákvæðis sé sett fram sú meginregla að bæta skuli starfsmanni þau útgjöld, sem hann verði fyrir af völdum slyss á vinnustað. Í tilvísun til 27. gr. laga um almannatryggingar í síðari hluta ákvæðisins felist ekkert annað en sú takmörkun á meginreglunni að ekki skuli tvíbætt þau útgjöld, sem launþegi fær greidd úr almannatryggingum samkvæmt þeirri lagagrein. Bendir hún á að engar umræður hafi orðið um þetta ákvæði þegar það kom fyrst inn í kjarasamninga kennara 1980 og verði þrengri skilningur en orðalag ákvæðisins bendi til því ekki byggður á tilurð þess. Þá mótmælir hún því að nokkuð liggi fyrir um að framkvæmd ákvæðisins hafi verið á þann hátt, sem áfrýjandi heldur fram.

Í margnefndu ákvæði 7.4 greinar kjarasamningsins er kveðið á um að bæta skuli þau „útgjöld“, sem starfsmaður kann að verða fyrir vegna slyss á vinnustað. Verður tilvísun ákvæðisins til 27. gr. laga um almannatryggingar ekki skilin svo að með henni sé verið að þrengja svo hið víða hugtak „útgjöld“ að takmarka beri bætur samkvæmt ákvæðinu við kostnað vegna sjúkrahjálpar eða sjúkrakostnaðar. Verður því ekki talið að orðalagsskýring á margnefndu ákvæði kjarasamningsins leiði til þess að víðtækari takmörkun verði leidd af tilvísun þess til 27. gr. laga um almannatryggingar, en að ekki skuli bæta starfsmanni þau útgjöld sem bætt eru samkvæmt nefndri lagagrein. Þar sem áfrýjanda hefur heldur ekki tekist að sýna fram á að langvarandi og óslitin framkvæmd byggi á öðrum skilningi verður fallist á að kostnaður við lögfræðiaðstoð geti fallið undir ákvæðið.

Þar sem einnig er fallist á með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að eðlilegt verði að teljast að stefnda hafi leitað sér aðstoðar lögmanns við bótauppgjörið og að reikningur lögmannsins sé ekki óhóflegur verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Seltjarnarneskaupstaður, greiði stefndu, Þ-kvk-þgf H-kvk-þgf M-kvk-þgf, 150.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.