266/2003

Ó og B, félagsmönnum í stéttarfélaginu S, var sagt upp störfum hjá K. Í gildandi kjarasamningi var ákvæði um forgangsrétt félagsmanna í S til starfa samkvæmt kjarasamningnum. Félagsdómur hafði í framhaldi af þessu fallist á með S að K hafi með fyrrgreindum uppsögnum brotið gegn forgangsréttarákvæðinu. Að fenginni þeirri niðurstöðu kröfðust Ó og B skaða- og miskabóta vegna ólögmætrar uppsagnar. Með því að dómar Félagsdóms eru endanlegir og verður ekki áfrýjað var áðurgreind niðurstaða Félagsdóms lögð til grundvallar dómsúrlausn. Var K dæmdur til greiðslu skaðabóta, en sýknaður af kröfu um miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 8. júlí 2003. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér skaða- og miskabætur að fjárhæð 2.016.113 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. júlí 2002 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og greinir í héraðsdómi sagði stefndi áfrýjanda og B-kk-þgf B-kk-þgf, sem báðir voru félagsmenn í Bifreiðastjórafélaginu Sleipni, upp störfum með bréfi 26. september 2001. Var ástæða uppsagnanna sögð vera samdráttur hjá fyrirtækinu í tengslum við minnkandi umsvif í flugrekstri. Á þeim tíma sem uppsagnirnar tóku gildi var í gildi kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Bifreiðarstjórafélagsins Sleipnis 5. júlí 2001. Í grein 5.1. í samningnum var ákvæði um forgangsrétt félagsmanna í síðastgreindu stéttarfélagi til starfa samkvæmt kjarasamningnum og er ákvæðið tekið orðrétt upp í hinum áfrýjaða dómi. Stéttarfélagið höfðaði mál fyrir Félagsdómi á hendur Samtökum atvinnulífsins fyrir hönd Samtaka ferðaþjónustunnar vegna stefnda í máli þessu og gerði þær dómkröfur að viðurkennt yrði að stefndi hafi brotið kjarasamning aðila með því að segja áðurnefndum mönnum upp störfum og hafa á sama tíma í störfum fólksflutningabifreiðastjóra sem voru félagsmenn í öðru nafngreindu stéttarfélagi. Með dómi Félagsdóms 28. maí 2002 í máli nr. 2/2002 var fallist á með Bifreiðastjórafélaginu Sleipni að stefndi hafi með uppsögnunum brotið gegn forgangsréttarákvæðinu, eins og nánar er lýst í héraðsdómi. Í máli þessu, sem höfðað var með stefnu 26. ágúst 2002 fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, krefst áfrýjandi skaða- og miskabóta vegna ólögmætrar uppsagnar. Ekki er tölulegur ágreiningur í málinu um skaðabótakröfuna.

Stefndi reisir sýknukröfu sína á því að uppsögn áfrýjanda hafi hvorki farið í bága við lög né kjarasamning. Telur stefndi að ákvæði kjarasamninga um forgangsrétt viðkomandi stéttarfélags til starfa nái ekki til uppsagna starfsmanna. Skuldbindingar sem slík forgangsréttarákvæði feli í sér fyrir vinnuveitendur verði að túlka þröngt með tilliti til félagafrelsisákvæða 74. gr. stjórnarskrárinnar með áorðnum breytingum, 11. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 og 5. gr. Félagsmálasáttmála Evrópu.

Félagsdómur hefur, sem fyrr segir, dæmt að með því að segja áfrýjanda upp starfi hafi stefndi brotið forgangsréttarákvæðið kjarasamningsins 5. júlí 2001. Í forsendum fyrir niðurstöðu sinni taldi dómurinn að samningsákvæðið hafi hvorki verið í andstöðu við framangreind ákvæði 74. gr. stjórnarskrárinnar né áðurnefnda sáttmála. Samkvæmt 67. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur eru dómar Félagsdóms endanlegir og verður ekki áfrýjað. Verður að leggja niðurstöðu Félagsdóms um að uppsögnin hafi verið brot á áðurnefndu forgangsréttarákvæði kjarasamningsins og þar með ólögmæt til grundvallar úrlausn í máli þessu, sbr. meginreglur 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Fallist er á með áfrýjanda að hann eigi rétt til bóta vegna hinnar ólögmætu uppsagnar. Ekkert er komið fram í málinu sem valdið getur því að áfrýjandi hafi glatað þeim bótarétti sínum, svo sem vegna tómlætis, fyrningar kröfunnar eða annarra atriða. Í málinu gerir stefnandi kröfu um að sér verði greiddar 516.113 krónur í skaðabætur vegna uppsagnarinnar. Eru þær miðaðar við þriggja mánaða laun ásamt orlofi að viðbættum 6% vegna tapaðra lífeyrisrétttinda að frádregnum tekjum, sem hann naut á tímabilinu. Er óumdeilt að bætur verði þannig ákveðnar og nemi þessari fjárhæð. Verður krafan samkvæmt framansögðu tekin til greina með vöxtum, eins og í dómsorði greinir.

Fallist er á með héraðsdómara að ekki séu lagaskilyrði til að verða við kröfu áfrýjanda um greiðslu miskabóta.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn í einu lagi eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Kynnisferðir sf., greiði áfrýjanda, Ó-kk-þgf S-kk-þgf, 516.113 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. júlí 2002 til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 350.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.