94/2009

Í málinu krafði HP, S og G um skaðabætur að fjárhæð 940.708 krónur og afhendingar á munum sem S og G hefðu fjarlægt af heimili hennar er hún var erlendis. Var þar um að ræða muni sem hún kvaðst hafa átt, muni sem foreldrar hennar hefðu átt en framselt henni heimild að, og muni sem hún hafi átt í sameign með H, fyrrverandi sambýlismanni sínum og syni S og G, en H lést af slysförum árið 2000. Í síðastgreindum tilvikum krafðist hún helmings af ætluðu andvirði munanna. Fallist var á það með HP að S og G hefðu brotið rétt á henni með því að brjóta upp lás á íbúðinni og fara inn í hana. Hins vegar var talið ósannað að S og G hefðu tekið í sínar vörslur muni þá sem hluti skaðabótakröfu HP tók til, auk muna sem HP krafðist afhendingar á. Þá var jafnframt talið að hjólbarðar og nánar tilgreind húsgögn og rafmagnstæki hefðu verið greidd af H og því í eigu dánarbús hans. Hins vegar viðurkenndu S og G að hafa tekið í misgripum rúmföt sem voru í eigu HP og voru þau dæmd til að greiða henni 12.400 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 27. febrúar 2009. Hún krefst þess að stefndu verði óskipt dæmd til að greiða sér 940.708 krónur auk vaxta samkvæmt 7. gr. vaxtalaga nr. 25/1987 frá 2. ágúst 2000 til 1. júlí 2001, en frá þeim degi samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til 22. maí 2007 auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún þess jafnframt að stefndu verði gert að afhenda sér kertastjaka, sykurstauk, stálskál, gullarmband, rauða möppu með persónulegum gögnum áfrýjanda og eldhúsborð úr gleri. Loks krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Krafa áfrýjanda um vexti fyrir tímabilið fram að 1. júlí 2001 er gerð með vísan til 7. gr. vaxtalaga nr. 25/1987 án þess að vaxtahæð sé tilgreind. Heimild 14. gr. laganna til þess að hafa þennan hátt á kröfugerð um vexti náði ekki til vaxta samkvæmt 7. gr. þeirra. Verður því kröfu áfrýjanda um vexti fram að 1. júlí 2001, en þann dag tóku lög nr. 38/2001 gildi, vísað frá héraðsdómi.

I

Krafa áfrýjanda um að stefndu greiði henni 940.708 krónur auk vaxta er á því byggð á þau beri skaðabótaábyrgð gagnvart henni vegna tapaðs verðmætis muna sem stefndu hafi fjarlægt af heimili hennar að Heiðarholti 4 í Keflavík sumarið 2000 er hún var stödd erlendis. Er þar um að ræða muni sem hún kveðst hafa átt ein, muni sem foreldrar hennar hafi átt, en þeir hafi framselt henni heimild að, og muni sem hún hafi átt í sameign með fyrrverandi sambúðarmanni sínum, H-kk-þgf S-kk-þgf heitnum, syni stefndu. Í síðastnefnda tilvikinu krefst hún helmings af ætluðu andvirði munanna. Stefndu, sem voru einu erfingjar H-kk-ef, krefjast sýknu af kröfunni af ástæðum sem greinir í hinum áfrýjaða dómi en hafa ekki sérstaklega gert tölulegan ágreining um útreikning áfrýjanda á fjárhæð kröfunnar. Vísast til héraðsdóms um nánari lýsingu á atvikum sem að þessu lúta og málsástæðum aðila.

Í málflutningi sínum hefur áfrýjandi lagt áherslu á að stefndu hafi verið óheimilt að fara inn í íbúðina að Heiðarholti í fjarveru sinni og án sinnar vitundar og fjarlægja þaðan innanstokksmuni sem þau hafi talið að tilheyrðu syni þeirra. Stefndu hafa meðal annars réttlætt þessa gjörð með því að þau hafi sem einkaerfingjar H-kk-ef heitins átt íbúðina á móti áfrýjanda og innbúshluti sem í henni hafi verið. Fyrst eftir andlát H-kk-ef hafi verið fullt samkomulag um að þau hefðu sinn eigin lykil að íbúðinni og þar með óheftan aðgang að henni. Áfrýjandi hafi síðan skipt um lás til að hindra aðgang þeirra eftir að ágreiningur hafi verið kominn upp milli aðila. Telja þau að áfrýjandi hafi ekki búið á staðnum sumarið 2000 þar sem hún hafi sótt vinnu í Reykjavík og dvalið þar á heimili foreldra sinna. Hafi hún ekki flutt lögheimili sitt í íbúðina fyrr en eftir að stefndu fóru þar inn og fjarlægðu umrædda innbúsmuni. Fallist verður á með áfrýjanda að stefndu hafi brotið rétt á henni með því að fara inn í íbúðina að Heiðaholti með því að brjóta upp lás á íbúðinni enda verður íbúðin talin hafa verið í umráðum áfrýjanda á þessum tíma. Á hinn bóginn verður ekki fallist á með áfrýjanda að þetta hafi sjálfkrafa þau áhrif að stefndu verði að sanna að þau hafi ekki tekið ýmsa smáhluti sem áfrýjandi heldur fram að þau hafi tekið en þau kannast ekki við.

Í héraði var hafnað vörnum stefndu sem á því byggðust, að endanlegt uppgjör hefði farið fram milli aðila í tengslum við skiptingu á söluverði íbúðarinnar að Heiðarholti 4 og að kröfur áfrýjanda væru fallnar niður fyrir sakir tómlætis hennar við að halda þeim fram. Er fallist á þessar niðurstöður.

II

Stefndu voru í héraði sýknuð af kröfu áfrýjanda að öðru leyti en því að þau voru dæmd til að greiða henni 12.400 krónur vegna rúmfata sem þau viðurkenndu að hafa tekið úr íbúðinni en sannað þótti að áfrýjandi hefði keypt eftir andlát H-kk-ef. Talið var ósannað að stefndu hefðu tekið úr íbúðinni nokkra muni sem krafa áfrýjanda tekur til. Er þar um að ræða „grilláhöld, sex bjórglös og sex staup af gerðinni Ritzenhoff frá Casa, fjögur plastglös, sex viskustykki, sex bolla og hnífapör“. Hið sama á við um muni sem áfrýjandi kveðst hafa átt persónulega. Þykir mega staðfesta niðurstöðu dómsins að því er varðar kröfuliði áfrýjanda vegna þessara hluta.

Í öðrum tilvikum byggist niðurstaða dómsins á mati sönnunargagna í málinu um fjárframlög áfrýjanda og H-kk-ef heitins til kaupa á íbúðinni að Heiðarholti og til kaupa á innbúshlutum sem voru í íbúðinni og stefndu viðurkenndu að hafa fjarlægt þaðan. Við málflutning fyrir Hæstarétti hafa stefndu fallist á að áfrýjandi hafi með nýjum skjölum sýnt fram á að innlegg að fjárhæð 254.151,47 krónur 15. mars 1999 inn á reikning H-kk-ef hafi verið frá áfrýjanda komið. Jafnframt hafa þau fallist á að áfrýjandi hafi með nýju skjali sýnt fram á að 450.000 krónur sem H-kk-nf afhenti fasteignasala 30. apríl 1999 vegna kaupa á íbúðinni sé ekki að rekja til reiðufjár sem hann hafi fengið við tékkaskipti 15. apríl 1999 svo sem þau héldu fram í héraði og lýst er í hinum áfrýjaða dómi. Þrátt fyrir þetta mótmæla þau því að fé til þessarar greiðslu hafi komið frá áfrýjanda og telja óljóst hvaðan það hafi komið. Í héraðsdómi var talið að allar líkur stæðu til þess „að greiðsla á eftirstöðvum útborgunar í íbúðina hafi stafað frá H-kk-þgf heitnum.“ Komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að ósannað væri að áfrýjandi hefði greitt hluta af útborgun í íbúðinni. Að teknu tilliti til framangreinds málflutnings stefndu fyrir Hæstarétti en með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms um aðra þætti sem þetta varða, verður talið að H-kk-nf heitinn teljist hafa lagt fram sýnu meira fé en áfrýjandi til greiðslu á útborguninni, þó að ekki verði fullyrt hverju þar hafi munað milli þeirra. Andvirði íbúðarinnar við sölu haustið 2000 var hins vegar skipt jafnt milli þeirra, svo sem grein er fyrir gerð í héraðsdómi. Þykir mega hafa hliðsjón af þessu, svo sem gert er í héraðsdóminum, þegar dæmt er um kröfu áfrýjanda um skaðabætur vegna húsmuna sem stefndu fjarlægðu úr íbúðinni að Heiðarholti.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður úrlausn dómsins um kaup húsmuna í versluninni Casa, Raftækjaverslun Íslands hf., versluninni Einar Farestveit & Co. hf. og versluninni Exó staðfest. Þá verður á sama hátt staðfest úrlausn dómsins um tvo hjólbarða og Ilos gólflampa.

III

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi er ósannað að stefndu hafi undir höndum kertastjaka, sykurstauk, stálskál, gullarmband og möppu með persónulegum gögnum áfrýjanda, sem áfrýjandi krefst afhendingar á. Við flutning málsins benti áfrýjandi á 77. gr., sbr. 73. gr., laga nr. 90/1989 um aðför og taldi að í þessum ákvæðum fælist heimild fyrir kröfugerð um afhendingu muna þó að ekki væri sýnt fram á að þeir væru í vörslum þess sem krafa beinist að. Á þetta verður ekki fallist. Verður kröfu áfrýjanda um að stefndu afhendi henni framangreinda muni vísað frá héraðsdómi.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að hafna kröfu áfrýjanda um að stefndu afhendi henni eldhúsborð úr gleri sem þau hafa viðurkennt að hafa tekið úr íbúðinni.

Kröfu áfrýjanda um miskabætur var í héraðsdómi vísað frá dómi. Sú úrlausn er ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti og stendur því óröskuð.

Að því slepptu sem að framan greinir um frávísun á kröfum áfrýjanda frá héraðsdómi verður fallist á kröfu stefndu um staðfestingu hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en um málskostnað. Talið verður að stefndu hafi með því að fara inn í íbúðina að Heiðarholti án samráðs við áfrýjanda og fjarlægja þaðan innbúsmuni, átt þátt í því að til þess ágreinings kom sem leiddi til þeirrar málssóknar áfrýjanda sem hér er til lykta leidd. Við ákvörðun málskostnaðar úr hendi áfrýjanda verður höfð hliðsjón af þessu og ákveðst hann í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Kröfu áfrýjanda, H-kvk-ef P-kvk-ef H-kvk-ef, um vexti fram að 1. júlí 2001 er vísað frá héraðsdómi

Kröfu áfrýjanda, um afhendingu á kertastjaka, sykurstauk, stálskál, gullarmbandi og möppu með persónulegum gögnum áfrýjanda er vísað frá héraðsdómi.

Að öðru leyti er hinn áfrýjaði dómur óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjandi greiði stefndu, G-kvk-þgf A-kvk-þgf og S-kk-þgf Þ-kk-þgf, samtals 1.400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.