232/2015

Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var viðurkennd krafa L hf. við slit V hf. að fjárhæð 9.463.942.613 krónur. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með dómi réttarins í máli nr. 720/2012 hefði verið komist að þeirri niðurstöðu að með afsali í nóvember 2009 á öllum hlutum V hf. í nánar tilgreindu einkahlutafélagi til L hf., hefði V hf. greitt L hf. skuld að fjárhæð 6.973.077.574 krónur, en það væri sama fjárhæð og tilgreind væri í nánar tilgreindu samkomulagi aðila frá ágúst 2009 sem heildarskuld V hf. við L hf. Yrði því fallist á með V hf. að krafan, sem L hf. gæti komið að við slit V hf. í kjölfar framangreinds hæstaréttardóms, næmi þeirri fjárhæð sem hann fékk greidda með þeirri ráðstöfun sem rift var með dóminum. Gæti L hf. því ekki á grundvelli 143. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. komið að annarri kröfu en sem næmi þeirri skuld. Var niðurstaðan því sú að viðurkennd var krafa L hf. við slit V hf. að fjárhæð 6.973.077.574 krónur með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. mars 2015, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. mars 2015, þar sem krafa varnaraðila að fjárhæð 9.463.942.613 krónur var viðurkennd við slit sóknaraðila í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að framangreindri kröfu varnaraðila verði hafnað og að krafa hans verði viðurkennd við slitin í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laganna að fjárhæð 6.973.077.574 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði tók sóknaraðili með samningi 25. október 2004 að láni 800.000.000 krónur hjá varnaraðila og 500.000.000 krónur með samningi 14. september 2005. Þá gerðu aðilarnir 18. apríl 2007 samning um lánalínu að fjárhæð 5.500.000.000 krónur, sem sóknaraðili gat dregið á í íslenskum krónum og erlendum gjaldmiðlum sem hann hafði átt viðskipti með, og nýtti hann sér það. Síðarnefni samningurinn var framlengdur 29. september 2008 og þá mælt fyrir um að skuldina skyldi greiða 10. október sama ár. Að lokum tók sóknaraðili 29. september 2008 peningamarkaðslán að fjárhæð 1.000.000.000 krónur hjá varnaraðila, sem greiða átti 29. október sama ár ásamt vöxtum að fjárhæð 17.500.000 krónur.

Sóknaraðili lýsti yfir skuldajöfnuði 13. október 2008, miðað við stöðu 8. sama mánaðar, vegna skuldabréfs sem hann átti á hendur varnaraðila. Sóknaraðili endurgreiddi ekki peningamarkaðslánið frá 29. september 2008 á gjalddaga þess 29. október sama ár. Þá stóð hann ekki skil á greiðslu vaxta 16. mars 2009 af láninu frá 14. september 2005 og var það gjaldfellt sama dag. Af sömu ástæðu var lánið frá 25. október 2004 gjaldfellt 14. apríl 2009. Af gögnum málsins verður ráðið að aðilar hafi gengið frá skuldajöfnuði 8. apríl 2009 og var fjárhæð skuldar varnaraðila færð sem innborgun á skuld sóknaraðila samkvæmt framangreindum samningi um lánalínu 18. apríl 2007.

Aðilarnir gerðu 11. ágúst 2009 með sér samkomulag um uppgjör allra skulda sóknaraðila við varnaraðila. Þar kom fram að uppgjörið væri miðað við skuldastöðu 30. júní 2009 og að heildarskuld sóknaraðila hafi þá numið samtals 6.973.077.574 krónum. Með samkomulaginu skuldbatt varnaraðili sig til að kaupa og sóknaraðili að selja allt hlutafé í nafngreindu einkahlutafélagi og skyldi kaupverð hlutafjárins greiðast með niðurfellingu útistandandi skulda sóknaraðila við varnaraðila, samtals að fjárhæð 6.973.077.574 krónur. Eftir nánar tilteknar ráðstafanir var öllum hlutum í Vingþóri ehf., að fjárhæð 4.345.273.656 krónur, afsalað 13. nóvember 2009 til varnaraðila og taldist sóknaraðili við svo búið hafa gert upp framangreindar skuldir.

Með heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 4. gr. laga nr. 44/2009, skipaði Fjármálaeftirlitið 3. mars 2010 sóknaraðila bráðabirgðastjórn, en í framhaldi af því var hann tekinn til slita 9. apríl sama ár og honum skipuð slitastjórn samkvæmt 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 44/2009.

Í máli sóknaraðila gegn varnaraðila, sem þingfest var 11. maí 2011, krafðist hinn fyrrnefndi þess að staðfest yrði riftun á greiðslu skuldar hans við varnaraðila að fjárhæð 4.345.273.656 krónur, sem fram fór eins og áður greinir 13. nóvember 2009 með afsali allra hluta sóknaraðila í Vingþóri ehf. til varnaraðila. Þá krafðist sóknaraðili þess að viðurkennd yrði krafa sín að sömu fjárhæð við slit varnaraðila, sem nyti forgangs samkvæmt 110. gr. laga nr. 21/1991 og bæri nánar tilgreinda vexti. Með úrskurði héraðsdóms 7. nóvember 2012 var fallist á kröfu sóknaraðila um riftun á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 með því að hann taldist hafa greitt varnaraðila skuld að fjárhæð 4.345.273.656 krónur með óvenjulegum greiðslueyri. Þá var fallist á kröfu varnaraðila um að honum væri heimilt að skila sóknaraðila öllu hlutafé í Vingþóri ehf. Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar, þar sem dómur gekk 18. desember 2012 í máli nr. 720/2012 og fallist var á framangreinda niðurstöðu héraðsdóms. Í dóminum kom meðal annars fram að með afsalinu 13. nóvember 2009 hafi sóknaraðili greitt varnaraðila skuld að fjárhæð 6.973.077.574 krónur og að aðilar hafi metið verðmæti þeirra eigna, sem gengu til greiðslu skuldarinnar, samtals 4.345.273.656 krónur, en það hafi verið samtala verðmætis eignanna, sem afsalað var, auk stofnfjár einkahlutafélagsins.

Óumdeilt er að varnaraðili stóð skil á greiðslu samkvæmt dóminum. Í framhaldi af því lýsti varnaraðili 7. janúar 2013 kröfu af þessu tilefni við slit sóknaraðila að höfuðstól 9.793.497.493 krónur vegna framangreindra lána. Í afstöðubréfi sóknaraðila 5. apríl 2013 var kröfunni hafnað, en hún samþykkt að fjárhæð 4.345.273.656 krónur með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Ekki tókst að jafna ágreining aðila og beindi sóknaraðili honum til héraðsdóms 25. október 2013, þar sem mál þetta var þingfest af því tilefni 31. janúar 2014.

II

Fallist er á með héraðsdómi að málið sé ekki vanreifað af hálfu varnaraðila þannig að leiði til réttindamissis hans.

Samkvæmt síðari málslið 143. gr. laga nr. 21/1991 er þeim, sem hefur verið gert að sæta riftun á ráðstöfun þrotamanns og greiða þrotabúi fé eða standa skil á verðmæti, heimilt að koma að upphaflegri fjárkröfu sinni á hendur búinu og skal hann þá njóta jafnrar stöðu við aðra lánardrottna sem eiga jafnréttháar kröfur. Á þessum grunni var varnaraðila heimilt að koma að við slit sóknaraðila þeirri kröfu, sem greidd var með ráðstöfuninni og rift var með áðurnefndum dómi Hæstaréttar 18. desember 2012, án tillits til kröfulýsingarfrests, sbr. 6. tölulið 118. gr. laga nr. 21/1991.

Með fyrrgreindum dómi Hæstaréttar var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að með afsalinu 13. nóvember 2009 á öllum hlutum sóknaraðila í Vingþóri ehf. til varnaraðila hafi sóknaraðili greitt varnaraðila skuld að fjárhæð 6.973.077.574 krónur, en það er sú sama fjárhæð og tilgreind var í samkomulagi aðila 11. ágúst 2009 sem heildarskuld sóknaraðila við varnaraðila. Verður því fallist á með sóknaraðila að krafan, sem varnaraðili getur komi að við slit sóknaraðila í kjölfar framangreinds hæstaréttardóms, nemi þeirri fjárhæð sem hann fékk greidda með þeirri ráðstöfun sem rift var með dóminum. Getur varnaraðili því ekki á grundvelli 143. gr. laga nr. 21/1991 komið að annarri kröfu en sem nemur skuldinni eins og hún var þegar hún var greidd með hinni riftanlegu ráðstöfun. Verður því niðurstaða málsins sú að viðurkennd sé krafa varnaraðila við slit sóknaraðila að fjárhæð 6.973.077.574 krónur með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Við slit sóknaraðila, VBS eignasafns hf., er viðurkennd krafa varnaraðila, LBI hf., að fjárhæð 6.973.077.574 krónur með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.