121/2012

X var auk umferðarlagabrota ákærður fyrir tvær líkamsárásir samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, sem beindust að A, fyrrum sambýliskonu hans og barnsmóður. Taldi héraðsdómur sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök og dæmdi hann til 12 mánaða fangelsisrefsingar með vísan til 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga, auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt og gert að greiða A miskabætur. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að ekki yrði litið til framburðar tveggja barna A um átök milli X og A á heimili þeirra í tengslum við fyrsta ákærulið þar sem ekki hefðu verið teknar skýrslur af börnunum fyrir dómi. Þótt framhjá framburði þeirra yrði horft taldi Hæstiréttur að málsatvik væru hins vegar nægilega vel upplýst til þess að dómur yrði lagður á málið og yrði héraðsdómur ekki ómerktur af þessum sökum. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 8. febrúar 2012 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákæru 28. júní 2011 og 2. lið ákæru 16. ágúst sama ár. Til vara krefst hann þess að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð. Þá krefst ákærði þess aðallega að einkaréttarkröfu A verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfunni, en að því frágengnu að hún verði lækkuð.

Brotaþoli, A, hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Krafa ákærða um ómerkingu héraðsdóms er meðal annars reist á því að í forsendum hans fyrir sakfellingu ákærða samkvæmt I. kafla ákæru 28. júní 2011 sé byggt á framburði tveggja barna brotaþola hjá lögreglu án þess að þau hafi komið fyrir dóm. Þá sé þar jafnframt vísað til framburðar vitnis, sem ekki hafi verið á staðnum þegar brot ákærða hafi átt að eiga sér stað, og hafi sá framburður því ekkert sönnunargildi. Loks telur ákærði að leiða eigi til ómerkingar hins áfrýjaða dóms að héraðsdómari hafi neitað að aflétta trúnaðarskyldu af Á-kvk-þgf I-kvk-þgf sálfræðingi þegar hún hafi ætlað að greina frá atriðum sem vörðuðu sakarefnið, en framburður hennar hafi getað ráðið úrslitum um niðurstöðu málsins.

Eins og fram kemur í gögnum málsins gáfu börn brotaþola, B, átta ára, og C, tólf ára, skýrslu hjá lögreglu þar sem þau skýrðu meðal annars frá átökum milli ákærða og brotaþola á heimili þeirra 29. júní 2010. Hvorki ákærði né verjandi hans voru viðstaddir þá skýrslugjöf. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Við úrlausn um sekt eða sýknu ákærða er þó heimilt, eins og fram kemur í 3. mgr. sömu greinar, að líta til skýrslu, sem vitni hefur gefið hjá lögreglu eða öðrum stjórnvöldum meðan málið var til rannsóknar, enda sé þess ekki kostur að leiða vitnið fyrir dóm. Þar sem unnt hefði verið að taka skýrslu af börnunum tveimur fyrir dómi, annaðhvort á rannsóknarstigi á grundvelli c. liðar 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 2. mgr. 111. gr. þeirra, eða við aðalmeðferð málsins í héraði, á umrætt undantekningarákvæði ekki við. Af þeirri ástæðu verður ekki litið til framburðar barnanna við úrlausn málsins. Þótt framhjá honum sé horft eru málsatvik hins vegar nægilega vel upplýst til þess að dómur verði lagður á málið. Verður héraðsdómur því ekki ómerktur af þessum sökum.

Vitnið D gaf skýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins í héraði og getur sú skýrsla því haft sönnunargildi samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008, enda þótt vitnið hafi ekki verið statt á heimili ákærða og brotaþola umrætt sinn. Samkvæmt 109. gr. og 126. gr. laganna metur dómari hvert er sönnunargildi vitnisburðar við úrlausn máls, þar á meðal metur hann það eftir 2. mgr. 109. gr. hvert gildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það.

Í b. lið 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008 er meðal annars svo fyrir mælt að vitni sé óheimilt, án leyfis þess sem í hlut á, að svara spurningum um einkahagi manns sem vitninu hefur verið trúað fyrir í starfi sem sálfræðingur. Eftir 3. mgr. sömu greinar getur dómari þó ákveðið að vitnið skuli svara spurningum um tiltekin atriði, enda telji hann að vitnisburður geti ráðið úrslitum um niðurstöðu máls og ríkari hagsmunir séu af því að spurningunum sé svarað en trúnaði haldið. Fallist verður á með héraðsdómara að ekki hafi verið skilyrði til þess samkvæmt síðastgreindu ákvæði að Á-kvk-nf I-kvk-nf skýrði frá því, er fram hafi komið í trúnaðarsamtölum hennar sem sálfræðings við ákærða og brotaþola, án þess að samþykki þeirra beggja lægi fyrir. Hefði sá vitnisburður ekki getað ráðið úrslitum um niðurstöðu málsins miðað við þau sönnunargögn önnur sem fyrir liggja og sönnunargildi hafa samkvæmt því sem að framan greinir.

Með skírskotun til alls þessa er kröfu ákærða um ómerkingu héraðsdóms hafnað.

II

Málsatvikum er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi og þar er gerð ítarleg grein fyrir skýrslum ákærða og vitna fyrir dómi.

Samkvæmt I. kafla ákæru 28. júní 2011 er ákærða gefið að sök að hafa 29. júní 2010 ráðist á A, fyrst með hrindingum þannig að hún féll fram fyrir sig og á magann og í framhaldi slegið hana nokkur högg með flötum lófa í andlitið, en hún hafi þá verið gengin rúmar 27 vikur með sitt þriðja barn. Þetta hafi leitt til þess að brotaþoli hafi hlotið mar á vinstri kinn og hægra kinnbeini, mar og bólgu á hægra herðablaði, hægri olnboga og hægra hné og legvatn farið að leka. Í héraðsdómi var ákærði sakfelldur fyrir brot á 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa gerst sekur um þá háttsemi sem að framan greinir, að öðru leyti en því að talið var ósannað að hann hafi slegið brotaþola oftar en einu sinni í andlitið. Var þessi niðurstaða byggð á framburði brotaþola, sem héraðsdómari áleit trúverðugan og studdist við framburð annarra vitna fyrir dómi, þar á meðal um áverka á brotaþola og sennilegar orsakir þeirra. Framburður ákærða var hins vegar metinn um margt ótrúverðugur. Í ljósi þessa og þegar virt eru þau sönnunargögn, sem færð voru fram við meðferð málsins fyrir héraðsdómi, er fram komin nægileg sönnun fyrir sekt ákærða samkvæmt umræddu ákæruefni, sbr. 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008.

Sakarferill ákærða er rakinn í hinum áfrýjaða dómi, að öðru leyti en því að áður en dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 24. september 2001 gekk hafði ákærði tvisvar á árunum 1997 og 1998 hlotið refsingu og verið sviptur ökurétti vegna ölvunaraksturs.

Með þessum athugasemdum, en annars með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Ákærði verður dæmdur til að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðast að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 478.846 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, G-kk-ef B. Ó-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur.