453/2002

K hf. höfðaði mál á hendur J til heimtu skuldar samkvæmt víxli útgefnum 6. júlí 2001 að fjárhæð 700.000 krónur. Greiðandi víxilsins var tilgreindur H. Var víxillinn gefinn út og framseldur af J, ábektur af P og samþykktur af H. Var víxilskjal þetta afhent til tryggingar á úttektum H af kreditkortareikningi sínum hjá K hf. Samþykktu J, H og P samhliða yfirlýsingu þar sem K hf. var veitt heimild til að breyta vanskilaskuld sem kynni að verða á kreditkortareikningi H í víxilskuld með því að útfylla víxilskjalið og gera það þannig að fullgildum víxli.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. október 2002. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur og sér dæmdur málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Mál þetta höfðaði stefndi til heimtu skuldar samkvæmt víxli útgefnum 6. júlí 2001 að fjárhæð 700.000 krónur. Gjalddagi er ekki tilgreindur á víxlinum. Greiðslustaður hans er hjá Kreditkorti hf. Reykjavík og á framhlið hans er rituð athugasemdin „án afsagnar“. Greiðandi víxilsins er tilgreindur H-kk-nf S-kk-nf. Víxillinn er gefinn út og framseldur af áfrýjanda, ábektur af P-kk-þgf K-kk-þgf K-kk-þgf og samþykktur af H-kk-þgf S-kk-þgf.

Ekki er ágreiningur um að víxilskjal þetta var gert til tryggingar á úttektum H-kk-ef S-kk-ef, föður áfrýjanda, af kreditkortareikningi hjá stefnda. Fest við víxileyðublaðið var „yfirlýsing/umboð“ sem nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Kemur þar meðal annars fram að víxilskjalið sé ódagsett bæði varðandi gjalddaga og útgáfudag. Þá er óútfylltur reitur í texta yfirlýsingarinnar, sem ætlaður er fyrir fjárhæð víxilskjalsins. Með þessari yfirlýsingu var stefnda veitt heimild til að breyta vanskilaskuld, sem kynni að verða á kreditkortareikningi H-kk-ef, í víxilskuld með því útfylla víxilskjalið og gera það þannig að fullgildum víxli. Samþykkti áfrýjandi þessa yfirlýsingu með undirskrift sinni sem útgefandi víxilskjalsins og á sama hátt samþykkti H-kk-nf S-kk-nf yfirlýsinguna sem samþykkjandi og P-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf sem ábekingur. Yfirlýsingin er ódagsett.

Ágreiningur er um hvenær víxilskjalið var útfyllt og framangreind yfirlýsing gefin. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi taldi áfrýjandi að það hafi verið 1984 og kvaðst hafa það eftir starfsmönnum stefnda. Þá taldi hann að fjárhæð hafi ekki verið tilgreind á víxilskjalinu þegar hann ritaði á það sem útgefandi. Fyrir Hæstarétt hefur stefndi lagt fram afhendingarseðil vegna kreditkorts frá stefnda, sem H-kk-nf S-kk-nf kvittaði fyrir móttöku á 11. desember 1995. Kemur fram í texta seðilsins að hann sé vegna þess að opnað sé fyrir viðskipti á ný með kortinu og að móttekinn hafi verið tryggingarvíxill að fjárhæð 700.000 krónur þar sem P-kk-nf K-kk-nf K-kk-nf sé útgefandi og áfrýjandi ábekingur. Telur stefndi þetta sýna að víxilskjalið og yfirlýsingin séu árituð í árslok 1995 og að fjárhæðin 700.000 krónur hafi þá verið færð inn á víxilskjalið, en mistök valdi því að nöfn áfrýjanda og P-kk-ef sem útgefanda og ábekings víxilsins hafi víxlast.

H-kk-nf S-kk-nf lést 4. ágúst 2000 og var dánarbú hans tekið til opinberra skipta 4. maí 2001. Stefndi kveður víxilskjalið hafa verið útfyllt og það þannig gert að formgildum víxli, sem sýndur hafi verið til greiðslu 22. ágúst 2001.

Stefndi höfðaði mál þetta með stefnu 20. desember 2001. Er það rekið samkvæmt XVII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II.

Af hálfu áfrýjanda er því haldið fram að skjal það, sem er grundvöllur málsóknar stefnda og að framan er lýst, sé ekki formgildur víxill þar sem það hafi ekki verið gefið út fyrr en ellefu mánuðum eftir andlát þess sem á því sé tilgreindur greiðandi og hafi áritað skjalið sem samþykkjandi. Samkvæmt 3. tl. 1. gr. víxillaga nr. 93/1933 skal greina á víxli nafn þess, er greiða skal. Var þeirri formkröfu fullnægt með því að tilgreina H-kk-þf S-kk-þf sem greiðanda á víxlinum og hefur það engin áhrif á formgildi hans að H-kk-nf var látinn fyrir þann tíma, sem skráður var útgáfudagur á víxlinum, sbr. 7. gr víxillaga, enda er það ekki skilyrði fyrir formgildi víxils að hann sé samþykktur. Andlát samþykkjandans H-kk-ef fyrir skráðan útgáfudag hefur engin áhrif á skuldbindingu annarra víxilskuldara samkvæmt áður tilvitnaðri 7. gr. víxillaga.

Þá heldur áfrýjandi því fram að þar sem bú H-kk-ef S-kk-ef, sem undirritað hafi framangreinda yfirlýsingu/umboð sem samþykkjandi, hafi verið tekið til opinberra skipta 4. maí 2001 hafi heimild sú sem í því hafi falist til formgildingar víxilsins verið fallin niður í heild sinni samkvæmt 2. mgr. 21. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga þegar víxillinn var gefinn út 6. júlí 2001, rúmum tveimur mánuðum seinna. Líta verður sjálfstætt á gildi fyrrgreindrar yfirlýsingar varðandi hvern þeirra þriggja manna, sem með henni veittu umboð til formgildingar víxilsins. Leiðir það að skuldbindingargildi hennar falli niður gagnvart einum þeirra ekki til þess að hinir verði óbundnir. Er það í samræmi við þá meginreglu í víxilrétti að skuldbinding eins víxilskuldara er óháð því að aðrir reynist óbundnir, sbr. áður tilvitnaða 7. gr. víxillaga. Verður því ekki fallist á að taka dánarbús H-kk-ef til opinberra skipta hafi áhrif á þá heimild sem áfrýjandi hafði gefið stefnda til formgildingar víxilsins.

Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti hélt áfrýjandi því fram að þar sem forprentuð hafi verið á víxileyðublaðinu útgáfudagsetningin „19...“ hafi heimild áfrýjanda til að formgilda víxilinn með því að rita hann að fullu, sbr. 10. gr. víxillaga, takmarkast við að víxillinn væri útgefinn fyrir lok ársins 1999. Það hafi ekki verið gert heldur hafi útgáfudagurinn 6. júlí 2001 verið færður inn á víxilskjalið eins og að framan er rakið. Með því hafi áfrýjandi breytt víxlinum og sé sú breyting ekki skuldbindandi fyrir áfrýjanda samkvæmt 69. gr. víxillaga. Verður að fallast á það með stefnda að þessi málsástæða sé allt of seint fram komin og kemur hún því ekki til frekari skoðunar. Aðrar málsástæður sem áfrýjandi byggir á komast samkvæmt 118. gr. laga nr. 91/1991 ekki að í málinu, sem eins og fyrr segir er rekið samkvæmt XVII. kafla laganna. Samkvæmt þessu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Áfrýjandi skal greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, J-kk-nf T-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnda, Kreditkorti hf., 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.