368/2006

L krafðist ógildingar á aðfarargerð S, en með henni var gefið út afsal til F frá D fyrir jörðinni SS. Með úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi þar sem ekki var talið að L hefði hagsmuni af aðfarargerðinni í skilningi 1. mgr. 92. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að F hefði ekki hnekkt því að ákvæði afsalsins, sem hún fékk útgefið með aðfarargerðinni, um afhendingardag jarðarinnar geti skipt máli við úrlausn ágreinings aðila um tilkall til greiðslu arðs af veiðirétti í ánni H sem fylgdi jörðinni SS á þeim tíma sem dómsmál hafði verið rekið um kaup jarðarinnar. Var því fallist á með L að hann hefði þá hagsmuni af gildi aðfarargerðarinnar að þessu leyti að honum yrði ekki meinað að leita dómsúrlausnar um það efni. Samkvæmt því var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 26. júní 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. júlí sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 15. júní 2006, þar sem vísað var frá dómi máli sóknaraðila á hendur varnaraðila til ógildingar á aðfarargerð sýslumannsins í Búðardal 14. febrúar 2006, en með henni var gefið út afsal til varnaraðila frá Dalabyggð fyrir jörðinni Stóra-Skógi í því sveitarfélagi. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði gerði sóknaraðili samning við Dalabyggð 16. ágúst 2004 um kaup á jörðinni Stóra-Skógi, en samkvæmt honum skyldi eignin afhent sóknaraðila 20. sama mánaðar. Varnaraðili átti samningsbundinn forkaupsrétt að jörðinni, sem seljandinn bauð henni að neyta 19. sama mánaðar. Það boð þáði varnaraðili með bréfi 7. september 2004, þar sem því var þó lýst yfir að hún teldi sér ekki skylt að hlíta nánar tilteknum ákvæðum kaupsamningsins. Sveitarstjórn Dalabyggðar ályktaði á fundi 21. september 2004 að sveitarfélagið væri óbundið af forkaupsrétti varnaraðila með því að hún hefði ekki innt af hendi kaupverð samkvæmt samningnum og gaf út afsal til sóknaraðila fyrir jörðinni 22. sama mánaðar. Varnaraðili höfðaði mál af þessu tilefni fyrir Héraðsdómi Vesturlands, sem með dómi 13. apríl 2005 viðurkenndi forkaupsrétt hennar að jörðinni á grundvelli kaupsamningsins frá 16. ágúst 2004 og dæmdi Dalabyggð til að gefa henni út afsal gegn greiðslu kaupverðs að fjárhæð 56.000.000 krónur. Var sóknaraðila jafnframt gert að þola að afsal til hans fyrir jörðinni yrði afmáð úr fasteignabók. Með dómi Hæstaréttar 15. desember 2005 í máli nr. 214/2005 var þessi niðurstaða héraðsdóms staðfest. Að gengnum þeim dómi bauð Dalabyggð varnaraðila afsal fyrir jörðinni, sem undirritað var af hálfu sveitarfélagsins 3. febrúar 2006. Varnaraðili taldi afsal þetta óviðunandi, þar sem engin ákvæði væru þar um afhendingardag eignarinnar, og leitaði því aðfarargerðar til að fá gefið út afsal fyrir jörðinni í samræmi við fyrrnefndan dóm. Sýslumaður tók beiðni varnaraðila um aðfarargerð fyrir 14. febrúar 2006 og féllst þar gegn andmælum gerðarþolans Dalabyggðar á kröfu varnaraðila um útgáfu afsals, sem hún hafði lagt fyrir sýslumann og undirritað var af honum 15. sama mánaðar. Í afsalinu sagði meðal annars að afhendingardagur eignarinnar væri 20. ágúst 2004 og miðist uppgjör vegna skatta og skyldna milli seljanda og kaupanda við þann dag, en kaupandi hirði arð af henni frá þeim tíma. Sóknaraðili, sem ekki vildi una við síðastgreind ákvæði afsalsins, leitaði 7. apríl 2006 úrlausnar Héraðsdóms Vesturlands um þessa aðfarargerð og krafðist þess aðallega að hún yrði felld úr gildi, en til vara að felld yrðu úr afsalinu orðin: „Afhendingardagur eignarinnar er 20. ágúst 2004“ og þess í stað sagt: „Eignin hefur verið afhent kaupanda“. Mál þetta var þingfest af þessu tilefni 25. apríl 2006.

Samkvæmt 1. mgr. 92. gr. laga nr. 90/1989 er aðilum að aðfarargerð, svo og þriðja manni sem hagsmuni hefur af henni, heimilað að leita í máli eftir ákvæðum 15. kafla laganna úrlausnar héraðsdómara um gildi hennar. Sóknaraðili hefur í málatilbúnaði sínum vísað til þess að hann hafi verulega hagsmuni af því að fá áðurgreindri aðfarargerð hnekkt eða breytt ákvæðum afsalsins, sem gefið var út með henni, um afhendingardag jarðarinnar Stóra-Skógar til varnaraðila. Ágreiningur sé uppi milli sóknaraðila og varnaraðila um hvoru þeirra beri að fá greiddan arð af veiðirétti í Haukadalsá, sem fylgi jörðinni, á þeim tíma, sem dómsmál var rekið um kaup jarðarinnar, en í því sambandi ber sóknaraðili því við að varnaraðili hafi í raun ekki fengið hana afhenta fyrr en 15. febrúar 2006. Dómsmál sé nú rekið milli sóknaraðila og Landeigendafélags Haukadalsár af þessum sökum. Varnaraðili hefur ekki hnekkt því að ákvæði afsalsins, sem hún fékk útgefið með aðfarargerðinni, um afhendingardag jarðarinnar geti skipt máli við úrlausn ágreinings um tilkall til þessara arðgreiðslna. Verður því að fallast á með sóknaraðila að hann hafi þá hagsmuni af gildi aðfarargerðarinnar að þessu leyti að honum verði ekki meinað að leita dómsúrlausnar um það efni. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Varnaraðili verður dæmd til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, F-kvk-nf B-kvk-nf, greiði sóknaraðila, Lífsvali ehf., 100.000 krónur í kærumálskostnað.