608/2015

X var ákærður fyrir nytjastuld og eignaspjöll með því að hafa farið heimildarlaust inn í bifreið og látið hana renna niður götu en á leiðinni rakst hún utan í ljósastaur og endaði upp á umferðareyju með þeim afleiðingum meðal annars að bifreiðin rispaðist og beyglaðist. Þá var honum gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa á sama tíma ekið bifreiðinni án ökuréttinda og undir áhrifum áfengis. Ágreiningslaust var í málinu að X gangsetti ekki bifreiðina. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki lægi fyrir í málinu hvort bifreiðin hefði getað runnið af stað án atbeina ákærða vegna þess eins að hann settist inn í hana. Því væri ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að X hefði gerst sekur um nytjastuld og framangreind umferðarlagabrot. Var hann því sýknaður af þeim sakargiftum. Þá var ekki talið að uppfyllt væri það skilyrði 4. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 að sá sem misgert var við hefði krafist þess að höfðað yrði mál til refsingar fyrir eignaspjöll enda væri ágreiningslaust að sá sem kærði átti ekki bifreiðina. Var þeim þætti ákærunnar sem byggði á 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga því vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma M-kk-nf S-kk-nf hæstaréttardómari og H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 8. september 2015 að fengnu áfrýjunarleyfi í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að refsing hans verði milduð.

I

Ákærða er gefinn að sök nytjastuldur og eignaspjöll með því að hafa að morgni 7. júlí 2013 ,,farið inn í bifreiðina [...], þar sem hún stóð við [...], [...] ... tekið bifreiðina heimildarlaust og látið hana renna niður [...] að [...]. Á leið sinni niður [...] rakst bifreiðin utan í ljósastaur og endaði loks upp á umferðareyju. Voru afleiðingarnar af háttsemi ákærða þær að bifreiðin rispaðist og beyglaðist nokkuð á hægri hlið ... auk þess sem ákærði braut handföng í stýri fyrir stefnuljós og rúðuþurrkur.“ Er þessi háttsemi talin varða við 1. mgr. 257. gr. og 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá er ákærða gefið að sök umferðarlagabrot, með því að hafa á sama tíma ekið bifreiðinni án þess að hafa til þess réttindi og undir áhrifum áfengis. Er sú háttsemi talin varða við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

II

Ákærði neitaði sök. Af framburði hans fyrir dómi varð ráðið að hann mundi ekkert eftir þeim atburðum sem ákært er fyrir.

Samkvæmt skýrslu lögreglu 7. júlí 2013 barst tilkynning um ölvaðan ökumann sem fest hafði bifreið á umferðareyju. Var ákærði handtekinn og sagði í skýrslu lögreglu að hann hafi verið sjáanlega mikið ölvaður og frásögn hans misvísandi um hvort hann hafi ekið bifreiðinni.

Ákærði var ekki með kveikjuláslykla að bifreiðinni og fundust þeir ekki á vettvangi. Sá sem hafði tilkynnt um atvikið, A, kom á vettvang og kvað ákærða hafa verið ökumann bifreiðarinnar. Í lögregluskýrslu var þess getið að bifreiðin hefði verið fjarlægð af vettvangi og hún flutt á lögreglustöð.

Fyrrgreint vitni, A, bar fyrir dómi að frá húsi sínu hafi hann séð mann, sem var mjög ölvaður, komast naumlega inn í bifreið sem staðsett var fyrir utan húsið. Vitnið hafi brugðið sér frá, en síðan séð bifreiðina renna niður [...] og niður á [...], þar sem hún hafi numið staðar. Maðurinn hefði ,,dottið“ út úr bifreiðinni þegar hún staðnæmdist. Hann kvaðst ekki hafa séð hvað maðurinn gerði inni í bifreiðinni, en hún hafi ekki verið gangsett.

Umráðamaður bifreiðarinnar, B, kvaðst hafa lánað frænku sinni lykla að bifreiðinni og varð af framburði hans ráðið að það hafi verið þessa nótt. Hún hafi gleymt að læsa henni. Bifreiðin hafi verið staðsett í brekku. Hann setti fram refsikröfu á hendur ákærða í símtali lögreglu við hann 3. september 2013 fyrir ,,nytjastuldinn og fyrir að valda tjóni á bifreiðinni“.

Þeir lögreglumenn sem höfðu afskipti af ákærða á vettvangi báru fyrir dómi að engin rannsókn hafi verið gerð á því hvort bifreiðin hefði getað runnið af stað af sjálfsdáðum og minntust þess ekki hvort ákoma hafi verið á þeim ljósastaur sem ætlað er að bifreiðin hafi rekist í á leið sinni niður götuna.

III

Ákærði reisir málsvörn sína á því að ákæruvaldinu hafi ekki tekist sönnun um að rakið verði til háttsemi hans að bifreið sú sem tilgreind er í ákæru hafi runnið af stað og að hann hafi þannig valdið tjóni á henni. Þá sé ásetningur hans til háttsemi þeirrar er í ákæru greinir ósannaður.

Með vætti A er sannað að ákærði fór inn í umrædda bifreið og í kjölfar þess rann bifreiðin niður brekku uns hún staðnæmdist, en ágreiningslaust er að ákærði gangsetti ekki bifreiðina. Af vitnisburði þeirra lögreglumanna sem komu fyrir héraðsdóm varð ráðið að þegar lögregla kom á vettvang hafi ekki verið gengið úr skugga um hvort bifreiðin var í gír og handbremsu og hvort stýri hennar hafi verið læst. Þá gat A ekki upplýst fyrir dómi hvað ákærði aðhafðist í bifreiðinni og ekki varð af framburði hans ráðið hvort ákærði sat í ökumannssæti hennar. Frænka umráðamanns bifreiðarinnar gaf ekki skýrslu hjá lögreglu eða fyrir dómi og liggur því ekkert fyrir hvort bifreiðin var í gír og handbremsu, þegar hún skildi við hana. Þá liggur ekki fyrir hversu langur tími leið frá því að hún skildi við bifreiðina þar til ákærði settist inn í hana. Að framangreindu virtu liggur ekki fyrir í málinu hvort bifreiðin hafi getað runnið af stað án atbeina ákærða vegna þess eins að hann settist inn í hana. Því er ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi gerst sekur um nytjastuld og að hafa ekið bifreiðinni umrætt sinn í skilningi umferðarlaga, undir áhrifum áfengis og án ökuréttinda, eins og ákært er fyrir. Ákærði er því sýknaður af sakargiftum um það.

Í málinu er ekki uppfyllt það skilyrði 4. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga, að sá sem sem misgert var við hafi krafist þess að höfðað yrði mál til refsingar fyrir eignaspjöll enda er ágreiningslaust að kærandinn, B, átti ekki bifreiðina. Verður því að vísa þeim þætti ákærunnar sem byggir á 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga frá héraðsdómi.

Eftir þessum málsúrslitum verður allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða í héraði eins og þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi, svo og verjanda hans fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti svo sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi að því er varðar sakargiftir á hendur ákærða, X, um brot gegn 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að öðru leyti er ákærði sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði, eins og þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi, og málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, G-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 620.000 krónur.