78/2001

"Á grundvelli rtg.-myndar þessarar, auk frásagnar sjúkl. af óþægindum hægra megin í höfði og reglubundnum "migrene"-köstum, var honum samstundis vísað til sérfræðings í rótfyllingum til meðferðar eða framhaldstilvísunar til háls- nef- og eyrnalæknis, þar sem tilvik þetta er á mörkum þessara sviða læknisfræðinnar. Sjúkl. hefur ekki komið á stofu undirritaðs síðan, en bað um gögn símleiðis 27. ágúst 1998."

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. mars 2001 og krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 1.613.473 krónur með vöxtum af nánar tilgreindum fjárhæðum samkvæmt 7. gr. vaxtalaga nr. 25/1987 frá 1. maí 1992 til 17. apríl 2000, en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla sömu laga frá þeim degi til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð matsgerð H-kk-ef F-kk-ef tannlæknis og S-kk-ef B-kk-ef læknis, sérfræðings í heila- og taugasjúkdómum, sem voru dómkvaddir sem matsmenn 11. maí 2001 að beiðni áfrýjanda. Var fyrir þá lagt að leggja mat á það, hvort stefnda hefðu orðið á mistök við rótfyllingaraðgerð á tönn áfrýjanda 9. apríl 1991, hverjar hafi verið orsakir sýkingar við tannrót áfrýjanda eftir aðgerðina og hvort um orsakasamband hafi verið að ræða milli hennar og höfuðverkja áfrýjanda.

Hinir dómkvöddu matsmenn svöruðu fyrstu spurningunni neitandi. Aðgerð stefnda á umræddri tönn áfrýjanda hafi verið gerð á réttum forsendum, undirbúningur verið eðlilegur og aðgerðin sjálf gerð með hefðbundnum og viðurkenndum hætti. Þótt til yfirfyllingar eigi ekki að koma geti hún orðið „í erfiðum tilvikum eða þá af slysni sem er annað en mistök.“ Hjá ungum einstaklingum séu rótargangar ekki lokaðir og því meiri hætta á yfirfyllingu en ella.

Í matsgerð segir og, að tannlæknar fylgi þeirri meginreglu að taka röntgenmyndir eftir rótfyllingu, komi fram sérstakar kvartanir, er tengjast viðkomandi tönn, en ella ekki. Slík vinnubrögð verði að teljast eðlileg. Í tilviki áfrýjanda hafi aldrei komið fram kvartanir við stefnda, er gæfu honum tilefni til myndatöku af rótfyllingunni.

Sem svar við spurningu um orsakir sýkingar við tannrót áfrýjanda segja matsmenn, að þrátt fyrir ábendingar, tilgátur og fullyrðingar í gögnum málsins um að sýkingarvefur hafi verið fjarlægður frá gómlægri rót umræddrar tannar, sé þetta ekki staðfest. Skuggi, sem komið hafi fram á röntgenmynd við rótina fyrir aðgerðina, bendi hins vegar til beineyðingar. Eftir aðgerðina sé þessi skuggi horfinn og líti rótarendinn eðlilega út. Aldrei hafi verið merki um sýkingu í kinnbeinsholu (sinus maxillaris) að því er metið verði. Réttasta svarið við ofangreindri spurningu þyki þeim því vera, að yfirfyllingin hafi valdið beineyðingu, sem hafi síðan vökvast af slímhimnu á þessum stað. Myndast hafi þannig hæggerð krónísk sýking fremur vægra sýkla, en þá verði til svonefnd „granuloma“, sem sé afmarkaður, staðbundinn örvefsmyndaður og oft að hluta til örvefshulstraður bólguhnútur. Þetta sé að líkindum sá vefur, er þrýsti að taugarótum og fjarlægður hafi verið við aðgerð á hinni gómlægu tannrót.

Varðandi orsakasamband milli rótfyllingaraðgerðarinnar og höfuðverkja áfrýjanda segja matsmenn, að þeir séu sammála um að það sé fyrir hendi. Hið tímanlega samhengi sé ekki umdeilt og komi ekki fram að áfrýjandi hafi fyrir tannrótarfyllinguna 1991 eða eftir lagfæringu 1998 þjáðst af svipuðum höfuðverk. Telja matsmenn að um hafi verið að ræða ertingu á taugaenda með afleiddum verk. Um sé að ræða taugaverk, en ekki hefðbundið mígreni. Taugaertingin geti verið tilkomin vegna viðvarandi sýkingar, en hún geti einnig stafað af örvefsmyndun, jafnvel eftir upphaflega sýkingu eða vegna lítilla hnúta á taugaendum eftir röskun þeirra. Slík röskun sé óhjákvæmileg við aðgerðir af þessu tagi sem og við flestar aðrar aðgerðir. Skýringar séu á afleiddum verk, þannig að hann komi fram annars staðar en þar sem hann eigi upptök sín. Sá eiginleiki hafi einnig í för með sér að verkurinn framkallist ekki augljóslega við álag á taugaendana. Vegna þessa hafi áfrýjandi aldrei kvartað við stefnda um verk í tönninni eða tannrótinni, hvorki stöðugan eða við beitingu tannanna eins og við tyggingu.

II.

Eins og fram kemur í héraðsdómi reisir áfrýjandi kröfur sínar um bætur á því, að stefnda hafi orðið á saknæm mistök við rótfyllingaraðgerðina 9. apríl 1991. Hafi þessi mistök valdið sýkingu við tannrætur, sem hafi leitt til höfuðverkja áfrýjanda í mörg ár og sé beint orsakasamband milli rótfyllingaraðgerðarinnar og þjáninga áfrýjanda.

Fyrir héraðsdómi lá matsgerð G-kk-ef A-kk-ef Z-kk-ef tannlæknis 25. maí 1999, en hann var dómkvaddur að beiðni áfrýjanda til að meta tímabundna örorku hennar í tilefni umræddrar rótfyllingar, svo og að semja lýsingu á þjáningum og óþægindum, sem gæti orðið grundvöllur miskabótakröfu. Í matsgerðinni kemur fram, að rótfyllingarefni það, sem stefndi notaði, hafi lengi verið notað og þoli vefir líkamans það vel. Taldi matsmaðurinn ekki líklegt að það sem slíkt hefði valdið þeim óþægindum, sem áfrýjandi upplifði. Hins vegar væri þekkt, þegar rót er yfirfyllt á þann hátt, sem hér gerðist, að rótfylling sé þá óþétt við rótarenda og því aukin hætta á sýkingu við slíkar rætur. Þegar tennur hafi sýkingu við rótarenda verði tönn yfirleitt aum viðkomu, en þó séu mörg dæmi þess að slíkar sýkingar séu nær alveg einkennalausar. Með tilliti til frásagnar áfrýjanda um hvenær verkirnir hófust og með hvaða hætti þeim lauk, séu miklar líkur til þess að umrædd rótfylling komi þar við sögu, þó að einkennin hafi á flestan hátt verið óvenjuleg.

Í niðurstöðu héraðsdóms, sem skipaður var tveimur sérfróðum meðdómendum, er ítarlega fjallað um umrædda rótfyllingaraðgerð. Segir þar meðal annars, að mikil nákvæmnisvinna sé að staðsetja rótfyllingarefni þannig að það nái að enda rótargangs, en þó ekki út fyrir hann. Algengt sé við slíkar aðgerðir að rótfyllingarefni ýtist út úr rótarenda, en sjaldgæft að það nái svo langt út, eins og í þessu tilviki. Nákvæmni við ísetningu rótfyllingarefnis sé þó ekki talin hafa svo mikla þýðingu við aðgerð af þessu tagi, að talið verði að um mistök af hálfu stefnda hafi verið að ræða. Er það álit héraðsdóms, að stefnda hafi ekki orðið á mistök við undirbúning aðgerðarinnar, framkvæmd eða eftirmeðferð. Jafnvel þótt hann hefði orðið var við yfirfyllingu hefði ekki verið ástæða til sérstakra aðgerða þar sem áfrýjandi hafði engin einkenni frá umræddri tönn og leitaði ekki til stefnda vegna þess. Gögn málsins, röntgenmyndir og mat tannlækna, sem framkvæmdu skurðaðgerðir, bæru ekki með sér að rótfyllingin hefði verið óþétt við rótarenda, en það væri skoðun dómsins að við slíkar aðstæður væri jafnvel hættara við sýkingu en þegar efnið gengi út úr rótarenda.

Áður eru raktar helstu niðurstöður matsmanna, sem dómkvaddir voru eftir uppsögu héraðsdóms. Það var ótvíræð niðurstaða þeirra, þótt þeir teldu orsakasamband milli aðgerðarinnar og höfuðverkja áfrýjanda, að stefnda hefðu ekki orðið á mistök við umrædda aðgerð og er það í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms.

Að framansögðu virtu verður ekki talið fram komið, að stefndi hafi sýnt af sér saknæm mistök við rótfyllingaraðgerðina, þannig að bótaskylda verði á hann lögð vegna þeirra höfuðverkja áfrýjanda, sem kröfur hennar eru raktar til. Verður héraðsdómur því staðfestur.

Rétt þykir eftir atvikum að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.