330/2014

X var sakfelldur í héraði meðal annars fyrir líkamsárás og brot á barnaverndarlögum með því að hafa rifið í úlpu A og hent honum út af heimili sínu með þeim afleiðingum að hann féll í jörðina og hlaut sár á hné. Í dómi Hæstaréttar kom fram að framburður A væri misvísandi um það hvort hann hefði fallið á hnéð þegar X fleygði honum út úr íbúðinni eða síðar þegar hann hefði verið að hlaupa í burtu frá X. Þrátt fyrir þetta misræmi hefði A ekki verið kallaður á ný fyrir dóm við meðferð málsins og í hinum áfrýjaða dómi hefði ekki verið vikið að þessu misræmi. Þá hefði ekki verið tekin viðhlítandi afstaða til framburðar A að öðru leyti. Var því talið að niðurstaða héraðsdóms hefði ekki verið studd fullnægjandi rökum eins og áskilið væri í f. lið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var dómur héraðsdóms því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 30. apríl 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og upptöku á hafnaboltakylfu, en refsing hans þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins að undanskildum 3. lið ákæru þar sem hann krefst refsimildunar. Að því frágengnu krefst hann þess að refsing verði milduð og hún bundin skilorði. Þá krefst hann aðallega að einkaréttarkröfum verði vísað frá dómi en til vara að þær verði lækkaðar.

Samkvæmt ákæru er ákærði í fimm ákæruliðum sakaður um líkamsárás, brot á barnaverndarlögum, hylmingu og vopnalagabrot og var hann með hinum áfrýjaða dómi sakfelldur fyrir þá háttsemi sem í ákæru greinir. Í 2. lið ákæru er ákærði sakaður um líkamsárás og brot á barnaverndarlögum með því að hafa, sunnudaginn 9. september 2012, á þáverandi heimili sínu, rifið í bakhluta á úlpu sem A, tólf ára stjúpsonur hans klæddist, og hent honum út af heimilinu með þeim afleiðingum að drengurinn féll í jörðina og rann eftir götunni. Í kjölfarið hafi ákærði hellt yfir hann rigningarvatni úr mjólkurbrúsa og sparkað í kvið hans. Með þessari háttsemi sinni hafi ákærði misþyrmt drengnum bæði andlega og líkamlega þannig að heilsu hans hafi verið hætta búin. Hafi afleiðingar háttseminnar verið þær að A hafi hlotið eymsli við þreifingu á mjúkvefjum undir kjálka, hægra og vinstra megin, og við þreifingu hægra megin neðarlega í kvið, hruflsár og tognun á hægra hné og hruflsár á litla fingri vinstri handar.

Hinn 9. september 2012 kom brotaþoli A á lögreglustöð ásamt föður sínum D til að tilkynna um að ákærði hefði ráðist á sig og hent sér út af heimilinu. Kom fram hjá honum að ákærði hefði kýlt sig í magann, sparkað í rassinn á sér og hellt einhverjum vökva yfir sig. Í lögregluskýrslu kemur fram að drengurinn hafi verið útgrátinn, með skrámu á litla fingri vinstri handar og sár á hægra hné, sem hann hafi sagst hafa fengið er hann datt þegar ákærði henti honum út.

Tekin var skýrsla fyrir dómi af A í Barnahúsi 14. maí 2013. Þar lýsti brotaþoli atburðarásinni þannig að ákærði hefði fleygt honum út, „ ... ég var kominn á ganginn að klæða mig í skóna þá fleygir hann mér bara út. Ég var með svona sirka svona stórt sár yfir hnéskelinni ... og svo var hellt yfir mig vatni ísköldu vatni sem var í einhverri stórri krukku fyrir utan ...“ Brotaþoli var beðinn um að lýsa því nánar þegar honum var fleygt út og þá kvað hann ákærða hafa tekið í peysuna „ ... svona á bakinu reif hettuna og eitthvað rennilásinn datt af, henti mér út og ég fékk svona stórt sár það gerði svona stórt sár á mér.“ Þegar hann var spurður um hvernig það hafi atvikast að hann fékk sár kvaðst hann hafa runnið eftir götunni þegar honum var fleygt út. Nánar spurður um hvers vegna hann hafi dottið þegar honum hafi verið fleygt út og hann runnið eftir götunni sagðist hann hafa verið að reyna að hlaupa. Síðar í skýrslunni kvaðst brotaþoli hafa dottið á hnéð „þegar ég var að hlaupa“ og spurður að því hvers vegna hann hafi verið að hlaupa kvaðst hann hafa verið að hlaupa í burtu svo að ákærði myndi ekki gera meira. Þegar hann var spurður um hvenær það hafi gerst í röðinni að hann hafi meitt sig í hnénu sagði hann að það hafi verið þegar ákærði henti honum út.

Framangreindur framburður brotaþola er misvísandi um það hvort hann hafi fallið á hnéð þegar ákærði fleygði honum út úr íbúðinni eða síðar þegar hann hafi verið að hlaupa í burtu frá ákærða. Þrátt fyrir þetta misræmi var brotaþoli ekki kallaður á ný fyrir dóm við meðferð málsins og í hinum áfrýjaða dómi er ekki vikið að þessu misræmi heldur tekið fram að brotaþoli hafi lýst atvikum eins í Barnahúsi og hjá lögreglu. Þá er ekki tekin viðhlítandi afstaða til framburðar brotaþola að öðru leyti. Er niðurstaða héraðsdóms þannig ekki studd fullnægjandi rökum eins og áskilið er í f. lið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Verður því ekki hjá því komist með vísan til 1. mgr. 204. gr. og 3. mgr. 208. gr. laganna að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til þess að aðalmeðferð geti farið fram á ný og dómur verði aftur á það felldur.

Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms í málinu. Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun verjanda ákærða sem ákveðin er með virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur.