252/2012

K krafðist þess fyrir dómi að henni yrði falin forsjá barna hennar og M og að M yrði gert að greiða henni meðlag til framfærslu barnanna. Fyrir héraðsdómi var rekið mál milli sömu aðila þar sem K krafðist lögskilnaðar en til vara skilnaðar að borði og sæng frá M. Talið var að ekki yrði kveðið á um forsjá barna K og M og meðlagsgreiðslur í þessu máli þar sem það kæmi í hlut dómara í skilnaðarmáli aðila að leysa úr ágreiningi um forsjá, sbr. 34. gr. laga nr. 76/2003. Því máli var ólokið og var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. apríl 2012 sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. mars 2012, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og „að fallist verði á frestbeiðni sóknaraðila þar til dómur fellur í hjónaskilnaðarmáli aðila“. Þá krefst hún kærumálskostnaðar úr hendi varnaraðila án tillits til gjafsóknar sem sóknaraðila hefur verið veitt.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Aðilar málsins gengu í hjúskap 26. júní 1999. Þau eignuðust börnin A [...], B [...] og C [...]. Þau slitu samvistum í októbermánuði 2010.

Sóknaraðili sótti um leyfi til skilaðar að borði og sæng á grundvelli 34. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Málið var tekið fyrir hjá sýslumanninum í Reykjavík 23. nóvember 2010. Var þá bókað að varnaraðili samþykkti kröfu sóknaraðila um skilnað á „ofangreindum grundvelli.“ Sóknaraðili krafðist forsjár barnanna en varnaraðili hafnaði þeirri kröfu og lá því fyrir að ekki var samkomulag um forsjána. Þá var bókað að hvorugt hjónanna tæki afstöðu til lífeyris og unnið væri að gerð fjárskiptasamnings.

Sóknaraðili höfðaði mál þetta 27. apríl 2011 og hafði uppi kröfur um forsjá barnanna þriggja, meðlagsgreiðslu varnaraðila og málskostnað. Sóknaraðili krafðist þess með beiðni sem barst Héraðsdómi Reykjavíkur 9. nóvember 2011 að opinber skipti færu fram til fjárslita milli aðila. Þeirri kröfu var hafnað með úrskurði 18. sama mánaðar þar sem gögn málsins sýndu að hvorugur aðili ætti eignir umfram skuldir.

Hjónaskilnaðarmál aðila var aftur tekið fyrir hjá sýslumanni 29. nóvember 2011. Sóknaraðili mætti en varnaraðili ekki og var þá bókað: „óskað er eftir því að sýslumaður veitti leyfi til skilnaðar sbr. 2. mgr. 41. gr. hjúskaparlaga.“ Þá var einnig bókað að ágreiningur væri um forsjá og meðlagsgreiðslur, en sóknaraðili legði fram stefnu í máli því sem hér er til umfjöllunar. Þá var bókað um framangreindan úrskuð Héraðsdóms Reykjavíkur 18 nóvember 2011. Loks var bókað að málinu væri „frestað til fyrirtöku með hinum aðilanum og verður honum send boðun til viðtals.“ Í bréfi sýslumannsins í Reykjavík til sóknaraðila 23. janúar 2012 kom fram að ekki hafi tekist að boða varnaraðila til fyrirtöku skilnaðarmáls aðila þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir. Með vísan til 33. gr., 34. gr. og 41. gr. hjúskaparlaga gæti sýslumaður ekki veitt leyfi til skilnaðar að borði og sæng og væri málinu „því hér með vísað frá embætti sýslumannsins í Reykjavík.“ Með stefnu 12. desember 2011 höfðaði sóknaraðili mál á hendur varnaraðila og gerði þá aðalkröfu að sér yrði veittur lögskilnaður frá varnaraðila, en til vara skilnaður að borði og sæng. Þá krafðist hún málskostnaðar.

Þann 21. desember 2011 gerðu aðilar dómsátt um hluta krafna sóknaraðila í máli því sem hér er til umfjöllunar um að sóknaraðili færi með forsjá barnanna þriggja, meðlagsgreiðslur varnaraðila með þeim og umgengnisrétt hans. Samkomulag aðila tók þó hvorki til þess hvenær meðlagsgreiðslur skyldu hefjast né til málskostnaðar. Þann 15. mars 2012 hófst aðalmeðferð í héraði með aðilaskýrslu sóknaraðila. Að því búnu óskaði sóknaraðili eftir að málinu yrði frestað þar til dómur hefði gengið í hjónaskilnaðarmáli aðila, en varnaraðili krafðist frávísunar málsins og málskostnaðar. Héraðsdómari kvað upp hinn kærða úrskurð 20. mars 2012.

Eins og að framan er rakið voru aðilar í hjúskap er mál þetta var höfðað. Er nú rekið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur mál þar sem sóknaraðili krefst aðallega lögskilnaðar en til vara skilnaðar að borði og sæng frá varnaraðila. Er því máli ólokið. Að því gættu verður hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna sinna.

Sóknaraðili verður dæmd til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, K, greiði varnaraðila, M, 200.000 krónur í kærumálskostnað.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun lögmanns hennar 200.000 krónur.