356/2007

TM krafðist þess að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík 4. maí 2007 og lagt fyrir hann að leggja lögbann við því að Ó starfaði eða sinnti öðrum verkefnum fyrir V á tilteknu tímabili. Með ráðningarsamningi TM og Ó 19. desember 2006 samþykkti Ó að takast ekki á hendur starf eða verkefni, í sex mánuði eftir að hann léti af störfum af eigin frumkvæði, á sama sviði og starf það sem hann sinnti hjá TM, þannig að í bága færi við samkeppnishagsmuni félagsins. Ó lét af starfi sínu hjá TM 12. mars 2007 og hóf störf hjá V skömmu síðar. Sinnti hann þar sams konar störfum og hann hafði haft með höndum hjá TM. Hæstiréttur taldi samkvæmt þessu og með því að fullnægt var að öðru leyti skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 bæri að fella úr gildi ákvörðun sýslumanns og honum gert að leggja lögbann við því að Ó starfaði hjá V til og með 12. september 2007.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 29. júní 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 28. júní 2007, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík 4. maí sama ár um að synja sóknaraðila um lögbann við nánar tilteknum athöfnum varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 35. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför með áorðnum breytingum. Sóknaraðili krefst þess að lagt verði fyrir sýslumann gegn tryggingu, sem hann meti nægilega, að leggja lögbann við því að fram til 7. október 2007 starfi varnaraðili hjá Verði-Íslandstryggingu hf., komi fram fyrir það félag, kynni það eða sinni öðrum verkefnum fyrir það, hvort sem er gegn launum eða án þeirra, hafi samband við viðskiptamenn sóknaraðila eða veiti þeim þjónustu á sviði vátryggingamála, hvort sem er gegn gjaldi eða án þess. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar um annað en málskostnað, sem hann krefst ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdómara fyrir sitt leyti. Krafa hans um málskostnað í héraði kemur því ekki frekar til álita fyrir Hæstarétti.

I.

Samkvæmt gögnum málsins gerðu aðilar þess verksamning 22. september 2006, þar sem varnaraðili tók að sér sem verktaki að selja fyrir sóknaraðila vátryggingar gegn nánar tilgreindri þóknun, sem yrði annars vegar föst mánaðarleg greiðsla og tæki hins vegar mið af iðgjöldum fyrir nýjar tryggingar, sem varnaraðili myndi afla fyrir sóknaraðila, og breytingar á eldri vátryggingum, sem leiddu til hækkunar iðgjalda. Í verksamningnum voru meðal annars ákvæði um tegundir vátrygginga, sem varnaraðili ætti að leitast við að selja, verklag í störfum hans, starfsaðstöðu, uppgjör þóknunar og uppsögn samningsins, sem hvorum aðila var heimil með þriggja mánaða fyrirvara að loknum reynslutíma, sem standa átti til 25. desember 2006. Jafnframt voru þar fyrirmæli um aðgang varnaraðila að upplýsingum hjá sóknaraðila og þagnarskyldu hans og trúnað, svo og um bann við því að varnaraðili starfaði við sölu vátrygginga eða sem tryggingaráðgjafi fyrir annað vátryggingafélag í þrjá mánuði eftir að hafa látið af störfum fyrir sóknaraðila, en þó því aðeins að varnaraðili segði upp samningi þeirra.

Áður en fyrrnefndur reynslutími samkvæmt verksamningi aðilanna var á enda gerðu þeir samning 19. desember 2006 um ráðningu varnaraðila til starfa hjá sóknaraðila sem söluráðgjafi frá 1. janúar 2007 að telja, en starfinu var þar lýst með því að það fælist í sölu á vátryggingum sóknaraðila „hvort sem um er að ræða nýtryggingar eða breytingar á vátryggingum, sem leiða til hækkunar á iðgjaldi.“ Í ráðningarsamningnum voru meðal annars fyrirmæli um starfsvið varnaraðila, launakjör og hlunnindi, en um uppsögn samningsins var svofellt ákvæði: „Fyrstu þrír mánuðir í starfi eru reynslutími fyrir báða aðila. Á því tímabili er gagnkvæmur uppsagnarfrestur ein vika. Á næstu þremur mánuðum í starfi er gagnkvæmur uppsagnarfrestur einn mánuður. Eftir sex mánuði í starfi telst starfsmaðurinn fastráðinn og gagnkvæmur uppsagnarfrestur er þrír mánuðir. Uppsögn skal vera skrifleg og miðast við mánaðamót.“ Þá var einnig í samningnum svokallað ákvæði um samkeppni, sem hljóðaði þannig: „Starfsmanni er óheimilt næstu sex mánuði eftir að hann lætur af störfum hjá TM að takast á hendur starf sem starfsmaður, verktaki eða ráðgjafi hjá öðrum eða í eigin þágu, enda sé starfið eða verkefnið á sama sviði og starf það sem hann hefur sinnt hjá TM þannig að í bága fari við samkeppnishagsmuni félagsins vegna þeirrar sérstöku þekkingar og vitneskju sem starfsmaðurinn hefur fengið hjá TM og telst ekki til aðgengilegrar og almennrar þekkingar á viðkomandi sviði. Í samningsákvæði þessu um samkeppni merkir það að láta af störfum og starfslok það tímamark er starfsmaðurinn hættir að fá greidd laun frá félaginu án tillits til þess að hann hafi hætt að gegna skyldustörfum fyrr. Ákvæði þetta um samkeppni er því aðeins bindandi fyrir starfsmann að hann segi sjálfur upp störfum. Samkvæmt samningalögum telst ákvæðið ekki gilda ef starfsmanni er sagt upp störfum án sakar nema til komi sérstakur starfslokasamningur er inniheldur ákvæði um samkeppni eða starfsmaður hættir vegna vanefnda TM á samningi aðila.“

Varnaraðili sendi skriflega tilkynningu til sóknaraðila 12. mars 2007 um að hann segði upp starfi sínu frá þeim degi að telja og mun hann hafa látið af því samdægurs. Með bréfi 15. sama mánaðar beindi sóknaraðili því til varnaraðila að uppsagnarfrestur hans samkvæmt ráðningarsamningi væri ein vika miðað við mánaðamót og bæri hann því starfsskyldur gagnvart sóknaraðila til 7. apríl 2007 ef ekki yrði samið á annan hátt um starfslok. Sóknaraðili hefði ekki notið starfa hans frá því að uppsögnin 12. mars 2007 barst og myndu launagreiðslur því falla niður frá þeim tíma. Þá var í bréfinu sérstaklega vísað til fyrrgreinds samkeppnisákvæðis í ráðningarsamningnum og minnt á að varnaraðila væri samkvæmt því óheimilt að taka upp störf hjá öðrum eða í eigin þágu á sama sviði og hann starfaði við hjá sóknaraðila, sem áskildi sér allan rétt ef það yrði ekki virt. Fyrir liggur að varnaraðili hóf störf hjá Verði-Íslandstryggingu hf. sem tryggingaráðgjafi 20. mars 2007.

Með beiðni til sýslumannsins í Reykjavík 16. apríl 2007 leitaði sóknaraðili lögbanns við því að varnaraðili gegndi störfum fram til 7. október sama ár hjá áðurnefndum nýjum vinnuveitanda. Í nánari atriðum var kröfugerð sóknaraðila fyrir sýslumanni á sama veg og dómkrafa hans fyrir Hæstarétti. Sýslumaður hafnaði kröfu sóknaraðila með ákvörðun 4. maí 2007 og leitast hann við að fá henni hnekkt í máli þessu.

II.

Í ráðningarsamningi aðilanna frá 19. desember 2006 var sem áður segir kveðið á um sérstakan reynslutíma á þremur fyrstu mánuðum ráðningarinnar, þar sem gagnkvæmur uppsagnarfrestur skyldi vera ein vika miðað við mánaðamót, en á þremur næstu mánuðum átti uppsagnarfrestur af hálfu beggja að vera einn mánuður og loks þrír mánuðir að þeim tíma liðnum eftir að varnaraðili teldist orðinn fastráðinn til starfa. Í fyrrgreindu samkeppnisákvæði í samningnum, þar sem varnaraðili skuldbatt sig til að hefja ekki í sex mánuði samsvarandi störf hjá öðrum eða í eigin þágu í framhaldi af uppsögn hans sjálfs á ráðningarsambandinu, var enginn greinarmunur gerður á því hvort slík uppsögn kæmi til á reynslutímanum í upphafi ráðningar, tímabilinu sem þá tæki við með lengri gagnkvæmum uppsagnarfresti eða eftir það, þegar fastráðning teldist komin á. Ekki verður fundin nein stoð í ráðningarsamningnum fyrir því að víkja með túlkun frá skýru ákvæði hans um þetta efni, sem þjónar lögmætum tilgangi þótt það setji vissulega um tíma skorður við frelsi varnaraðila til að hefja störf hjá öðrum en sóknaraðila. Varnaraðili hefur ekki borið fyrir sig að ákvæði 1. mgr. 37. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga með síðari breytingum geti haft hér áhrif á gildi þessarar skuldbindingar hans. Þegar þetta er virt ásamt því að óumdeilt er í málinu að varnaraðili hafi 20. mars 2007 tekið til starfa hjá Verði-Íslandstryggingu hf. sem tryggingaráðgjafi og hefur ekki andmælt að hann sinni þar hliðstæðum verkefnum og hann hafði með höndum hjá sóknaraðila verður að fallast á með þeim síðastnefnda að varnaraðila séu þau störf óheimil eftir ákvæðum ráðningarsamnings þeirra í sex mánuði frá 12. mars 2007, en eftir málatilbúnaði aðilanna hætti hann þann dag að taka laun úr hendi sóknaraðila. Samkvæmt þessu og með því að fullnægt er að öðru leyti skilyrðum 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 fyrir lögbanni við þeirri athöfn varnaraðila að gegna hjá núverandi vinnuveitanda sínum hliðstæðum störfum og hann hafði áður með höndum hjá sóknaraðila verður dómkrafa þess síðastnefnda tekin til greina á þann hátt, sem í dómsorði greinir, en í þeim efnum er tekið mið af orðalagi starfslýsingar og samkeppnisákvæðis í ráðningarsamningi aðilanna.

Eftir þessum úrslitum málsins verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn er í einu lagi svo sem nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík 4. maí 2007 um að hafna beiðni sóknaraðila, Tryggingamiðstöðvarinnar hf., um lögbann er felld úr gildi. Ber sýslumanni gegn tryggingu, sem hann metur nægilega, að leggja lögbann samkvæmt kröfu sóknaraðila við því að varnaraðili, Ó-kk-nf S-kk-nf, starfi til og með 12. september 2007 sem launþegi eða verktaki í þjónustu Varðar-Íslandstryggingar hf. við sölu á vátryggingum, hvort sem um er að ræða nýtryggingar eða breytingar á vátryggingum, sem leiða til hækkunar á iðgjaldi.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 350.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.