561/2014

Með kaupsamningi 15. mars 2007 keypti F ehf. af Skipulagssjóði Reykjavíkurborgar nánar tilgreindar húseignir við Hverfisgötu og Laugaveg í Reykjavík. Markmið F ehf. með kaupunum var að reisa nýjar byggingar á svonefndum Hljómalindarreit en samkvæmt samningnum var miðað við að nýtingarhlutfall reitsins yrði 3,5. Síðar kom í ljós að R væri ekki reiðubúinn til að samþykkja svo hátt nýtingarhlutfall á reitnum. Með kaupsamningi í nóvember 2011 keypti L ehf. af F ehf. nánar greindar eignir félagsins á byggingarreitnum auk þess sem kaupandi tók yfir „öll réttindi og allar skyldur seljanda“ samkvæmt kaupsamningnum frá 2007. Í mars 2012 framseldi F ehf. H ehf. skaðabótakröfur sínar á hendur R vegna vanefnda á þeim samningi. Á grundvelli framsalsins höfðaði H ehf. mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu R á þeim grundvelli að F ehf. hefði ekki fengið að byggja miðað við nýtingarhlutfallið 3,5. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að H ehf. væri ekki handhafi bótaréttarins og vísaði málinu frá dómi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að yrði talið að F ehf. hefði ekki haft heimild til að framselja H ehf. kröfuna vegna samningsins, sem félagið hafði áður gert við L ehf., væri um að ræða aðildarskort sem leiddi til sýknu, en ekki frávísunar málsins, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. ágúst 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 1. ágúst 2014 þar sem vísað var frá dómi máli sóknaraðila á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði gerðu Festar ehf. og Skipulagssjóður Reykjavíkurborgar kaupsamning 15. mars 2007 þar sem einkahlutafélagið keypti af sjóðnum nánar greindar húseignir við Hverfisgötu og Laugaveg í Reykjavík ásamt hlutdeild í lóð og lóðarréttindum sem fylgdu tilteknu bakhúsi við Laugaveg. Markmið Festa ehf. með kaupunum var að reisa nýjar byggingar á svonefndum Hljómalindarreit, sem afmarkast af Hverfisgötu, Klapparstíg, Laugavegi og Smiðjustíg, eftir að húsin sem þar stóðu hefðu verið rifin. Umsamið kaupverð var 400.000.000 krónur. Í samningnum var tekið fram að verðið væri „miðað við að á framangreindum lóðum sem og þeim lóðum sem kaupandi mun taka til uppbyggingar í heild verði nýtingarhlutfall 3,5.“ Í samskiptum Festa ehf. og varnaraðila í kjölfar kaupsamningsins kom í ljós að varnaraðili væri ekki reiðubúinn til að samþykkja svo hátt nýtingarhlutfall á umræddum byggingarreit.

Með kaupsamningi 28. nóvember 2011 keyptu Laugavegsreitir ehf. af Festum ehf. nánar greindar eignir félagsins á byggingarreitnum. Í samningnum sagði meðal annars að kaupandi yfirtæki „öll réttindi og allar skyldur seljanda“ samkvæmt áðurnefndum samningi 15. mars 2007. Hinn 18. janúar 2012 gerðu Laugavegsreitir ehf. og varnaraðili síðan með sér samkomulag um endurskoðun á skipulagi og uppbyggingaráformum á byggingarreitnum. Í samkomulaginu var tekið fram að forsenda fyrir gerð þess væri að varnaraðili félli frá eftirstöðvum kaupverðs samkvæmt samningnum frá 2007, að fjárhæð 300.000.000 krónur, enda féllu Laugavegsreitir ehf. á móti frá kröfu um að heimilt nýtingarhlutfall á reitnum yrði 3,5.

Hinn 23. mars 2012 framseldu Festar ehf. sóknaraðila, sem þá hét HGS ráðgjöf ehf., skaðabótakröfur sínar á hendur varnaraðila vegna vanefnda hans á kaupsamningnum 15. mars 2007. Á grundvelli framsalsins höfðaði sóknaraðili svo mál þetta á hendur varnaraðila þar sem þess var krafist að viðurkennd yrði skaðabótaskylda hans gagnvart sóknaraðila vegna þess að Festar ehf. hafi ekki fengið að byggja miðað við nýtingarhlutfallið 3,5 eins og um hafi verið samið í kaupsamningnum frá 2007.

Krafa varnaraðila um að málinu verði vísað frá dómi er reist á því að sóknaraðila skorti lögvarða hagsmuni fyrir því að fá dóm um viðurkenningarkröfu sína. Meðal annars er nánar á því byggt að þau réttindi, sem málatilbúnaður sóknaraðila grundvallist á, hafi aldrei tilheyrt honum.

Samkvæmt framansögðu og að virtum gögnum málsins greinir aðila ekki á um hvort varnaraðili sé bótaskyldur vegna þess að hann var ekki reiðubúinn til að fallast á að nýtingarhlutfall á umræddum byggingarreit yrði jafn hátt og um var samið í kaupsamningnum 15. mars 2007 milli Festa ehf. og Skipulagssjóðs Reykjavíkurborgar, heldur hvort félagið hafi verið bært til að framselja sóknaraðila bótakröfuna á hendur varnaraðila. Ef talið yrði að Festar ehf. hefðu ekki haft heimild til að framselja sóknaraðila kröfuna vegna samningsins, sem félagið hafði áður gert við Laugavegsreiti ehf., væri um að ræða aðildarskort sem leiddi til sýknu, en ekki frávísunar málsins, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af þeirri ástæðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Reykjavíkurborg, greiði sóknaraðila, Hamarr ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.