856/2015

R og F voru sakfelldir fyrir tilraun til fjársvika með því að hafa í félagi útbúið og skilað til V rangri tilkynningu vegna tjóns á bifreið í eigu R í því skyni að svíkja út bætur úr ábyrgðartryggingu bifreiðar í eigu F. Þá var R sakfelldur fyrir fjársvik með því að hafa framvísað rangri tjónstilkynningu til VT vegna bifreiðar, sem hann hafði til umráða, í þeim tilgangi að fá sama tjón bætt og hann var þá þegar að fá bætt hjá V. Var refsing R og F, hvors um sig, ákveðin fangelsi í 10 mánuði en að virtum óheyrilegum drætti á öllum stigum meðferðar málsins var refsing beggja skilorðsbundin að öllu leyti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 22. desember 2015 og 5. janúar 2016 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

Ákærði R-kk-nf krefst aðallega sýknu en til vara að refsing hans verði milduð.

Ákærði F-kk-nf krefst aðallega sýknu, til vara að refsing verði látin niður falla, en að því frágengnu að hún verði milduð.

Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi er ákærðu báðum í I. kafla ákæru gefin að sök tilraun til fjársvika með því að hafa í félagi útbúið og skilað til Vátryggingafélags Íslands hf. 20. nóvember 2008 rangri tilkynningu vegna tjóns á bifreiðinni RT 316 í eigu ákærða R-kk-ef í því skyni að svíkja út bætur úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar XX 794 í eigu ákærða F-kk-ef. Í II. kafla ákærunnar er ákærða R-kk-þgf gefið að sök að hafa blekkt starfsfólk Varðar trygginga hf. til að greiða fyrir viðgerð á bifreiðinni ND 432 á grundvelli rangrar tjónstilkynningar þótt hann hafi áður skilað inn tjónstilkynningu til Vátryggingafélags Íslands hf. og fengið greiðslu frá því. Málsatvikum er nægjanlega lýst í héraðsdómi.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærðu samkvæmt I. kafla ákærunnar.

Á það verður ekki fallist með ákærða R-kk-þgf að í II. kafla ákærunnar sé ekki lýst fullfrömdu tjónsbroti, þótt þar sé ekki tilgreint að Vörður tryggingar hf. hafi viðurkennt greiðsluskyldu úr vátryggingu 20. febrúar 2008. Er þess þá að gæta að fram kemur í ákærunni að félagið hafi á grundvelli tjónstilkynningar ákærða greitt 722.038 krónur fyrir viðgerð á bifreiðinni. Verður ákærði því ekki aðeins sakfelldur fyrir tilraun. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsenda héraðsdóms verður staðfest sakfelling ákærða eftir þessum kafla ákærunnar.

Sakaferli ákærða R-kk-ef er lýst í hinum áfrýjaða dómi en hann var 23 ára þegar hann framdi brotin. Eftir að hann framdi þessi brot hefur hann tvívegis hlotið fangelsisdóm. Í fyrra sinnið 22. september 2009 fyrir brot gegn umferðarlögum og 146. og 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og í það síðara 5. janúar 2011 fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni og umferðarlögum. Með fyrri dóminum var refsing hans ákveðin 30 daga fangelsi skilorðsbundið í þrjú ár en þeim síðari fangelsi í sex mánuði. Refsingu ákærða ber að tiltaka eftir reglum 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði F-kk-nf var tvítugur þegar hann framdi brot sitt. Til viðbótar við þann sakaferil sem rakinn er í héraðsdómi hlaut hann dóm 20. október 2014 fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing hans ákveðin sex mánaða fangelsi skilorðsbundið í þrjú ár. Refsing hans verður ákveðin eftir 78. gr. almennra hegningarlaga.

Við ákvörðun refsingar ákærðu er þess að gæta að Vátryggingafélag Íslands hf. kærði brot ákærðu samkvæmt I. kafla ákærunnar 20. janúar 2011 eða ríflega tveimur árum eftir að það var framið. Verður ekki fallist á það með héraðsdómi að ákærði R-kk-nf beri að einhverju leyti ábyrgð á þeim drætti með því að bera greiðsluskyldu tryggingafélagsins undir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum. Að því er varðar II. kafla ákærunnar kærði Vörður tryggingar hf. brot ákærða R-kk-ef 13. júlí 2012 eða ríflega fjórum árum eftir að það var framið. Ákæran var síðan gefin út 29. október 2013 en þá voru liðin tæp þrjú ár frá eldri kæru en ríflega ár frá þeirri yngri. Enn frekari dráttur varð síðan vegna þess að héraðsdómur 14. maí 2014 var ómerktur með dómi Hæstaréttar 13. maí 2015 í máli nr. 384/2014. Loks leið meira en hálft ár frá því ríkissaksóknara bárust dómsgerðir frá héraðsdómi þar til málsgögn voru afhent Hæstarétti. Á þessum óheyrilega drætti á öllum stigum málsmeðferðar bera ákærðu enga ábyrgð og fer hann í bága við 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Refsing ákærða R-kk-ef verður ákveðin fangelsi í 10 mánuði.

Samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga ber að taka upp þá skilorðsbundnu refsingu sem ákærði F-kk-nf hlaut með fyrrgreindum dómi 20. október 2014 og dæma refsingu fyrir bæði brotin í einu lagi. Að því gættu verður refsing hans ákveðin fangelsi í 10 mánuði.

Vegna fyrrgreinds dráttar á málinu er rétt að refsing beggja ákærðu verði að öllu leyti skilorðsbundin á þann veg sem í dómsorði greinir.

Staðfest verður sú niðurstaða héraðsdóms að ákærðu hvor um sig greiði málsvarnarlaun verjenda sinna í héraði.

Ákærðu skulu greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og segir í dómsorði. bifreiðinniygginga hf. til að greiða fyrir viðgerð 2008 að staðfesta beri niðurstöðu h Þ-kk-nf D-kk-nf verið einir

Dómsorð:

Ákærði, R-kk-nf S-x-x, sæti fangelsi í tíu mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði, F-kk-nf F-kk-nf, sæti fangelsi í tíu mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákvæði héraðsdóms um að hvor ákærðu greiði málsvarnarlaun verjanda síns í héraði eru staðfest.

Ákærði R-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 620.000 krónur. Ákærði F-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, J-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur. Annan áfrýjunarkostnað málsins, 50.352 krónur, greiði ákærðu óskipt.