636/2011

E ehf. og L ehf. áttu í viðskiptum frá október 2009 til júní 2010. Bú L ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 9. júlí 2010. Í málinu var krafist riftunar á tilteknum greiðslum L ehf. til E ehf. sem fram höfðu farið eftir frestdag sem talinn var vera 4. nóvember 2009, en þá hafði héraðsdómara fyrst borist beiðni um gjaldþrotaskipti á búi L ehf. Riftunar var krafist óháð því að E ehf. lét L ehf. í té vörur sem ágreiningslaust var að félagið nýtti sér í rekstri sínum. Við lok viðskipta aðila var skuld L ehf. mun hærri en á frestdegi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 29. nóvember 2011. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Lyst ehf. rak veitingastaðinn McDonalds sem fékk heitið Metro á árinu 2009. Viðskipti Lystar ehf. og áfrýjanda hófust með vörupöntun hins fyrrnefnda 21. október 2009 og stóðu þau samfellt til 4. júní 2010 er síðasta pöntunin átti sér stað. Greiðslukjörum var þannig háttað að greiðslufrestur var 15 til 45 dagar frá útgáfu reiknings. Á tímabilinu frá 5. nóvember 2009 til 29. desember sama ár greiddi Lyst ehf. áfrýjanda samtals 2.813.311 krónur með tveimur greiðslum og nam skuld félagsins við hann þá 2.632.009 krónum. Eftir 29. desember 2009 var greiðslum þannig háttað að greiddar voru á árinu 2010 inn á skuldina 500.000 krónur 18. febrúar, 300.000 krónur 19. febrúar, 400.000 krónur 22. febrúar, 500.000 krónur 8. mars, 500.000 krónur 15. mars, 800.000 krónur 7. apríl, 400.000 krónur 9. apríl, 500.000 krónur 12. apríl, 100.000 krónur 14. apríl, 500.000 krónur 16. apríl, 500.000 krónur 19. apríl, 500.000 krónur 23. apríl, 500.000 krónur 26. apríl, 500.000 krónur 4. maí, 500.000 krónur 7. maí, 600.000 krónur 10. maí, 500.000 krónur 14. maí, 500.000 krónur 20. maí, 500.000 krónur 25. maí, 500.000 krónur 31. maí og 500.000 krónur 4. júní. Skuld Lystar ehf. við áfrýjanda 4. nóvember 2009 nam 637.764 krónum, en 4. júní 2010 var hún orðin 4.618.594 krónur.

II

Krafa um gjaldþrotaskipti á búi Lystar ehf. barst héraðsdómi 4. nóvember 2009, en hún var afturkölluð 9. febrúar 2010. Beiðni um gjaldþrotaskipti barst héraðsdómi að nýju 5. mars 2010, en sú beiðni var afturkölluð 4. maí sama ár. Þriðja beiðnin um gjaldþrotaskipti á búi félagsins barst síðan héraðsdómi 1. júní 2010 og var búið tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 9. júlí sama ár.

Samkvæmt 4. mgr. 2. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. telst frestdagur sá dagur sem héraðsdómara barst krafa um gjaldþrotaskipti, þótt krafan hafi verið afturkölluð eða henni verið hafnað, ef honum berst ný krafa um gjaldþrotaskipti innan mánaðar frá því það gerðist. Með hliðsjón af 2. og 3. mgr. sömu lagagreinar eru ekki efni til að skýra umrætt ákvæði á annan veg en þann að frestdag beri að miða við hvenær héraðsdómi barst fyrst krafa um gjaldþrotaskipti, þótt krafan sé afturkölluð, að því gættu að ný krafa hafi borist innan mánaðar frá því afturköllun átti sér stað. Með því að þetta síðastgreinda lagaskilyrði var uppfyllt í báðum tilvikum þegar héraðsdómi barst krafa um gjaldþrotaskipti á búi Lystar ehf. telst frestdagur er slík krafa barst héraðsdómi í fyrsta skipti.

Það er markmið riftunarreglna XX. kafla laga nr. 21/1991 að tryggja jafnræði kröfuhafa þrotamanns þannig að enginn þeirra hagnist á ráðstöfunum hans í aðdraganda gjaldþrots umfram aðra kröfuhafa. Á frestdegi, 4. nóvember 2009, nam skuld Lystar ehf. við áfrýjanda samkvæmt áðursögðu 637.764 krónum, en við lok viðskipta aðila 4. júní 2010 var hún orðin 4.618.594 krónur. Samkvæmt því hækkaði skuld Lystar ehf. við áfrýjanda um 3.980.830 krónur frá frestdegi til 4. júní 2010. Kröfugerð stefnda á hendur áfrýjanda, sem einkum var reist á 1. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991, var þannig úr garði gerð í stefnu í héraði að krafist var riftunar á 18 greiðslum félagsins til áfrýjanda eftir frestdag á tímabilinu frá 29. desember 2009 til og með 4. júní 2010, óháð því að hinn síðarnefndi lét Lyst ehf. í té vörur sem ágreiningslaust er að félagið nýtti sér í rekstri sínum.

Að þessu virtu hefur stefndi ekki sýnt fram á að áfrýjandi hafi haft hag af hinum umþrættu greiðslum þannig unnt sé að rifta þeim á grundvelli 1. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991 eða annarra ákvæða laganna sem hann vísar til. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfum stefnda í máli þessu og stefndi dæmdur til að greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Ekran ehf., er sýkn af kröfum stefnda, þrotabús Lystar ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.