240/2012

Húsfélag fjöleignarhússins að Rjúpnasölum 10 í Reykjavík höfðaði mál gegn vátryggingarfélaginu V hf. til heimtu bóta úr starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra, sem annaðist byggingu fjöleignarhússins, vegna galla á því. Í málinu var ráðið til lykta ágreiningi aðila um framreikning vátryggingafjárhæðarinnar, sem að öðru leyti var óumdeild, og upphafstíma dráttarvaxta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. apríl 2012. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Samkvæmt gögnum málsins stóð JB byggingarfélag ehf. á árunum 2003 og 2004 að smíði fjöleignarhúss að Rjúpnasölum 10 í Kópavogi, en í húsinu, sem er á tíu hæðum, munu vera 38 íbúðir. Byggingarstjóri við verkið var B-kk-nf M. B-kk-nf og hafði byggingarfélagið tekið starfsábyrgðartryggingu fyrir hann hjá áfrýjanda allt frá árinu 1998. Eftir skilmálum um þessa vátryggingu náði hún til skaðabótaskyldu, sem falla kynni á vátryggingartaka sem byggingarstjóra vegna almenns fjártjóns þriðja manns sem rakið yrði til þess að ekki hafi verið byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir, sbr. 3. mgr. 51. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, enda hafi vátryggingartakinn staðfest ábyrgð sína á hlutaðeigandi mannvirki fyrir byggingarfulltrúa og tjónið félli undir hana að lögum. Um vátryggingarfjárhæð sagði í skilmálunum að ábyrgð áfrýjanda vegna hvers einstaks tjónsatviks væri takmörkuð við 5.000.000 krónur og gæti heildargreiðsla hans vegna allra tjónsatvika innan hvers tólf mánaða vátryggingartímabils ekki orðið hærri en þreföld sú fjárhæð. Til viðbótar henni gæti þó komið kostnaður, sem vátryggingartakinn kynni að stofna til vegna ákvörðunar um skaðabótaskyldu eða bótafjárhæð, og vextir, sem hann yrði dæmdur til að greiða. Vátryggingarfjárhæðin átti að taka breytingum í samræmi við byggingarvísitölu frá grunntölunni 229,8 stig „1. janúar ár hvert í hlutfalli við breytingar á þeirri vísitölu.“ Um tímatakmörk voru svofelld ákvæði í skilmálunum: „Komi afleiðingar atvika, sem tjón hefur hlotist af og gerst hafa á vátryggingartímanum, ekki í ljós fyrr en vátryggingin er fallin úr gildi, greiðir félagið samt sem áður bætur sbr. 91. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga. Bætur greiðast þó ekki, ef afleiðingar koma í ljós 5 árum eftir lokaúttekt á mannvirki því, sem vátryggingartaki annaðist byggingarstjórn á og ábyrgð hans tekur til, sbr. 53. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998. Félagið greiðir ekki bætur fyrir tjón vegna atvika, sem verða áður en vátryggingartíminn hefst, enda þótt tjónið komi ekki í ljós fyrr en á vátryggingartímanum.“ Loks er þess að geta að samkvæmt skilmálunum áttu kröfur, sem féllu undir vátrygginguna, að fyrnast á tveimur árum frá lokum þess almanaksárs þegar kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.

Í málinu er óumdeilt að framangreind starfsábyrgðartrygging hafi verið í gildi á þeim tíma, sem húsið að Rjúpnasölum 10 var reist, en síðast mun hún hafa verið endurnýjuð fyrir vátryggingartímabilið frá 1. janúar 2005 til 1. janúar 2006. Samkvæmt framlagðri staðfestingu áfrýjanda á þeirri endurnýjun var vátryggingarfjárhæðin á því tímabili 6.612.000 krónur af hverju tjóni, en eigin áhætta 196.000 krónur. Áfrýjandi tilkynnti umhverfisráðuneytinu 4. janúar 2006 að vátryggingin hafi fallið úr gildi 1. sama mánaðar, en kveðið var á um skyldu til slíkrar tilkynningar í 5. mgr. 33. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998. Fram er komið í málinu að bú JB byggingarfélags ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta á árinu 2010 og er óumdeilt að lokaúttekt hafi aldrei farið fram á húsinu að Rjúpnasölum 10.

Stefndi fékk mann dómkvaddan 9. apríl 2010 til að leggja mat á ýmsa galla, sem hann taldi hafa komið fram á húsinu. Í matsgerð 7. júlí sama ár var komist að þeirri niðurstöðu að nánar tilteknir gallar væru á þaki yfir hluta hússins og næmi kostnaður af viðgerð þeirra 11.850.000 krónum. Þá hafi einnig komið fram annmarkar á gluggum og svalahurðum, sem hafi að auki valdið rakaskemmdum innan dyra, og væri viðgerðarkostnaður vegna þessa alls 16.605.000 krónur. Þess var getið í matsgerðinni að fjárhæðir þessar tækju mið af verðlagi á matsdegi. Stefndi, sem kveðst á fyrri stigum hafa krafist þess að byggingarfélagið bætti úr göllum, sendi áfrýjanda matsgerðina 3. ágúst 2010 og óskaði eftir afstöðu hans til bótaskyldu samkvæmt fyrrnefndri starfsábyrgðartryggingu. Í svari áfrýjanda við þessu erindi 24. september sama ár kom fram að hann teldi bótaskyldu vera fyrir hendi „vegna galla á þaki að því marki sem það fyllir hámarksvátryggingarfjárhæð kr. 6.612.000“ og byði hann greiðslu á þeirri fjárhæð auk þóknunar lögmanns, 437.413 krónur, eða samtals 7.049.413 krónum. Samkvæmt ódagsettu svarbréfi stefnda taldi hann að vátryggingarfjárhæðin ætti að breytast í samræmi við byggingarvísitölu fram til ársins 2010, en ekki aðeins til 2005, svo sem áfrýjandi hafi miðað boð sitt við, auk þess sem greiða ætti dráttarvexti af bótum frá 7. ágúst 2010, kostnað af matsgerð og hærri fjárhæð vegna þóknunar lögmanns en boðin hafi verið. Þá áskildi stefndi sér rétt til að krefjast uppgjörs á tjóni sínu á þeim grundvelli að um væri að ræða tvö tjónsatvik í skilningi áðurgreinds ákvæðis vátryggingarskilmálanna, annars vegar vegna galla á þaki og hins vegar á gluggum og svalahurðum. Áfrýjandi varð ekki við þessum kröfum stefnda að öðru leyti en því að kostnaði af öflun matsgerðar, 746.349 krónum, var bætt við fjárhæðina, sem hann hafði áður boðið fram, og greiddi hann þannig stefnda samtals 7.795.762 krónur í bætur, sem sá síðarnefndi tók við með fyrirvara 22. október 2010.

Stefndi höfðaði mál þetta 2. febrúar 2011 og krafðist þess að áfrýjanda yrði aðallega gert að greiða sér 21.805.918 krónur en til vara 10.902.959 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum frá 3. september 2010 til greiðsludags en að frádreginni innborgun að fjárhæð 7.795.762 krónur. Samkvæmt héraðsdómsstefnu taldi stefndi að vátryggingarfjárhæðin ætti að réttu lagi að teljast 10.902.959 krónur með því að hún tæki mið af breytingum á byggingarvísitölu fram til ársins 2010. Í aðalkröfu lagði stefndi til grundvallar að tjónsatvik hafi verið tvö og næmi hún því tvöfaldri vátryggingarfjárhæðinni, en í varakröfu að atvikið hafi aðeins verið eitt. Undir rekstri málsins í héraði féll stefndi frá aðalkröfu sinni að gengnum dómi Hæstaréttar 20. október 2011 í máli nr. 3/2011 og stóð að því gerðu eftir ágreiningur um framreikning vátryggingarfjárhæðar, svo og um upphafstíma dráttarvaxta.

II

Vátryggingarsamningurinn, sem um ræðir í málinu, var gerður í tíð laga nr. 20/1954 og féll úr gildi 1. janúar 2006, sama dag og lög nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga leystu þau af hólmi. Áfrýjandi hefur ekki borið fyrir sig að tjónþola hafi brostið heimild samkvæmt lögum nr. 20/1954 til að krefjast bóta í skjóli ábyrgðartryggingar beint úr hendi vátryggingafélags, sbr. á hinn bóginn 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004, og kemur aðild að málinu því ekki frekar til athugunar.

Samkvæmt áðurnefndum vátryggingarskilmálum tók áfrýjandi á sig ábyrgð allt að tiltekinni fjárhæð á skaðabótum, sem kynnu að falla á hlutaðeigandi byggingarstjóra vegna almenns fjártjóns þriðja manns af því að mannvirki hafi ekki verið byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög eða reglugerðir. Óumdeilt er að tjón stefnda stafi af slíkri missmíð á húsinu að Rjúpnasölum 10, sem mun eins og áður segir hafa verið byggt á árunum 2003 og 2004, en byggingarfélagið, sem að því stóð, mun hafa afhent íbúðir í húsinu til kaupenda á síðarnefnda árinu. Krafa um skaðabætur vegna ágalla af þessum orsökum, sem áfrýjandi tók ábyrgð á með vátryggingarsamningnum, var því orðin til ekki síðar en í upphafi árs 2005, en ekkert liggur fyrir um að saknæm vanræksla byggingarstjórans hafi spannað yfir tímabil eftir það. Miða verður greiðsluskyldu áfrýjanda við fjárhæð vátryggingarinnar, sem þá var í gildi samkvæmt skilmálum um hana, enda var þar ekki kveðið á um annað tímamark til útreiknings á fjárhæðinni, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 12. desember 2002 í máli nr. 244/2002 og 17. nóvember 2011 í máli nr. 123/2011. Eins og málið liggur fyrir orkar ekki tvímælis að fjárhæð skaðabótakröfu stefnda, ef metin væri til verðlags í ársbyrjun 2005, væri hærri en nemur þessari vátryggingarfjárhæð. Áfrýjandi greiddi því stefnda fjárhæðina, sem honum bar samkvæmt vátryggingarsamningnum, 22. október 2010 að því er höfuðstól kröfunnar varðar. Í málinu er ekki deilt um að áfrýjandi hafi jafnframt staðið stefnda réttilega skil á kostnaði af ákvörðun skaðabótakröfunnar og innheimtu. Um vexti af kröfunni verður að leggja til grundvallar að áfrýjandi hafi með matsgerðinni, sem stefndi sendi honum 3. ágúst 2010, fengið í hendur nauðsynlegar upplýsingar til að leggja mat á vátryggingaratburðinn og ákveða fjárhæð bóta, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 20/1954, og féll því krafa stefnda í gjalddaga 14 dögum eftir það. Samkvæmt 3. mgr. sama lagaákvæðis átti stefndi rétt til dráttarvaxta af kröfu sinni frá þeim gjalddaga, en þeirra hefur hann þó ekki krafist fyrr en frá 3. september 2010. Áfrýjandi verður samkvæmt þessu dæmdur til að greiða dráttarvexti af höfuðstól kröfu stefnda eins og í dómsorði greinir, en af gögnum málsins verður ekki ráðið að stefndi hafi krafist greiðslu á öðrum liðum kröfu sinnar svo tímanlega að vextir verði dæmdir af þeim.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði stefnda, Rjúpnasölum 10, húsfélagi, dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 6.612.000 krónum frá 3. september til 22. október 2010.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.