514/2014

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A, sem þá var 14 ára, og brotið gegn B, sem einnig var 14 ára, með því að hafa strokið kynfæri hans og nuddað kynfærum sínum og líkama upp við líkama hans. Þá var hann sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa veitt B, C, D og E aðgang að fíkniefnum og sifskaparbrot fyrir að hafa stuðlað að því að B, C og E komu sér undan valdi og umsjá foreldra sinna og dvöldu á heimili hans, sbr. 193. gr. almennra hegningarlaga. Ennfremur var X sakfelldur fyrir að hafa haft í vörslum sínum barnaklám. Loks voru bæði X og Y sakfelldir fyrir að hafa áreitt C kynferðislega er hún var sofandi á þáverandi heimili X. Var brotið framið með þeim hætti að Y fletti niður um hana brjóstahaldara og bol og X tók myndir af athæfinu á farsíma sinn. Við ákvörðun refsingar var í héraðsdómi litið til þess að X hafði játað fimm ákæruliði af sjö, auk þess sem ákæra hafði ekki verið gefin út fyrir en rúmum þremur árum eftir að atvik áttu sér stað. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár og níu mánuði og hún skilorðsbundin að öllu leyti. Þá var refsing ákærða Y ákveðin skilorðsbundið fangelsi í tvo mánuði. Í dómi Hæstaréttar var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu staðfest, en í ljósi alvarleika brota X, svo og þess hvaða refsing væri lögð við þeim, var refsing hans ákveðin óskilorðsbundið fangelsi í þrjú ár og sex mánuði. Þá var refsing Y ákveðin fjögurra mánaða fangelsi skilorðsbundið til tveggja ára.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 12. júní 2014. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd.

Ákærði B-kk-nf M-kk-nf I-kk-nf krefst þess að hann verði sýknaður af ákæruliðum 3 og 5 í I. kafla ákæru og dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa vegna annarra ákæruliða.

Ákærði D-kk-nf P-kk-nf J-kk-nf krefst staðfestingar héraðsdóms.

A krefst þess að ákærði B-kk-nf M-kk-nf verði dæmdur til að greiða sér 700.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

B krefst þess að ákærði B-kk-nf M-kk-nf verði dæmdur til að greiða sér 1.800.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

C krefst þess að ákærðu verði dæmdir til að greiða sér sameiginlega 1.800.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærðu.

Sakarferill ákærðu er rakinn í hinum áfrýjaða dómi. Verður refsing ákærða B-kk-ef M-kk-ef ákveðin að teknu tilliti til 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Er fallist á með héraðsdómi að hann eigi sér ekki aðrar málsbætur en að hafa játað brot sín að stærstum hluta. Við ákvörðun refsingar þessa ákærða verður einnig að líta til þess að brot hans eru mörg og sérlega alvarleg. Þannig hafði ákærði, sem þá var 23 og 24 ára, samræði við 14 ára stúlku í lok maí 2010 og 6. júní sama ár veitti hann tveimur stúlkum, 13 og 14 ára að aldri, aðgang að fíkniefnum. Þá beindist sifskaparbrot hans í byrjun september 2010 að þremur börnum á aldrinum 13 til 15 ára, er hann veitti jafnframt aðgang að fíkniefnum og skammtaði sjálfur ofan í smjörsýru, sem er stórhættulegt efni. Hafði hann greint sinn önnur kynferðismök en samræði við eitt þeirra, 14 ára dreng. Auk þess að hafa 13. október 2010 haft í vörslu sinni myndir er sýna börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt framdi ákærði 25. september það ár kynferðisbrot með þeim hætti að taka ljósmyndir af 13 ára stúlku sem var bjargarlaus eftir neyslu efna er ákærði hafði veitt henni, en meðákærði D-kk-nf P-kk-nf fletti niður um hana brjóstahaldara og bol. Við ákvörðun refsingar ber að líta til þess að síðastgreint brot frömdu ákærðu í félagi, sbr. 2 mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga.

Eins og rakið er í héraðsdómi laut rannsókn lögreglu að brotum ákærða B-kk-ef M-kk-ef sem framin voru í maí, júní og september 2010. Lauk rannsókn hjá lögreglu í nóvember 2011, en ríkissaksóknara bárust ekki fyrr en í október 2012 málsgögn til ákvörðunar um frekari rannsókn eða saksókn, sbr. 57. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá var það fyrst í júlí 2013 að ríkissaksóknari óskaði eftir að kannað yrði til þrautar hvort unnt væri að framkvæma mannerfðafræðilega rannsókn á sýnum vegna gruns um að C hefði verið nauðgað á þeim tíma sem um ræðir í 7. lið II. kafla ákæru. Í október 2013 fékk ríkissaksóknari upplýsingar um að slík sýni væru ekki fyrir hendi og var ákæra gefin út í desember það ár.

Samkvæmt framansögðu varð veruleg töf við meðferð málsins bæði hjá lögreglu og ákæruvaldi. Verður töf þessi hvorki rakin til ákærðu né hefur hún verið réttlætt á annan hátt. Er málsmeðferðin í andstöðu við ákvæði 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008, 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Sökum þess hversu brot ákærða B-kk-ef M-kk-ef voru alvarleg og með vísan til þess hvaða refsing er lögð við þeim er óhjákvæmilegt að þyngja refsingu ákærða frá því sem ákveðið var í héraði, auk þess sem ekki er tækt að skilorðsbinda hana. Þegar litið er til þess óhæfilega dráttar, sem orðið hefur á meðferð máls þessa og gerð hefur verið grein fyrir, verður þessum ákærða gert að sæta fangelsi í þrjú ár og sex mánuði.

Refsing ákærða D-kk-ef P-kk-ef verður ákveðin fangelsi í fjóra mánuði og skal hún bundin skilorði eins og í dómsorði greinir.

Háttsemi ákærðu gegn þeim brotaþolum, sem hafa uppi einkaréttarkröfur í málinu, var eins og áður segir ófyrirleitin og til þess fallin að valda þeim miklum miska. Að því virtu og að teknu tilliti til framkominna gagna um afleiðingar þessarar háttsemi verður ákærði B-kk-nf M-kk-nf dæmdur til að greiða brotaþolanum B 1.500.000 krónur og brotaþolanum A 700.000 krónur, líkt og hún hefur krafist. Þá verður ákærðu báðum sameignlega gert að greiða brotaþolanum C 800.000 krónur. Skulu fjárhæðir þessar bera vexti eins og ákveðnir voru í hinum áfrýjaða dómi.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda þeirra og þóknun skipaðra réttargæslumanna brotaþola, ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, B-kk-nf M-kk-nf I-kk-nf, sæti fangelsi í þrjú ár og sex mánuði.

Ákærði, D-kk-nf P-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í fjóra mánuði, en fresta skal fullnustu refsingar hans og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði B-kk-nf M-kk-nf greiði B 1.500.000 krónur og A 700.000 krónur, með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærðu greiði óskipt C 800.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði B-kk-nf M-kk-nf greiði 5/6 hluta áfrýjunarkostnaðar málsins en ákærði D-kk-nf P-kk-nf 1/6 hluta hans, en kostnaðurinn er samtals 1.087.814 krónur að meðtöldum málsvarnarlaunum skipaðs verjanda þeirra, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur, þóknun réttargæslumanns brotaþolanna A og C, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 310.000 krónur og réttargæslumanns brotaþolans B, Þ-kvk-ef B-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.000 krónur.