54/2008

Í málinu deildu aðilar um það hvort skattyfirvöldum hefði verið heimilt að ákvarða H tekjuviðbót á gjaldárinu 2000, vegna tekjuársins 1999, að fjárhæð 20.049.947 krónur vegna ávinnings er H hlaut af því að skipta á hlutabréfum í hlutafélaginu Í fyrir jafnháan hlut í hlutafélaginu N. Talið var að um hefði verið að ræða skattskyldar tekjur sprottnar af vinnusamningi H, sbr. 1. tl. A liðar 7. gr. laga nr. 75/1981, nú laga nr. 90/2003. Í málinu lá fyrir skýrsla um verðmæti F hf. og dótturfélags þess sem runnu saman við N hf. á árinu 1999 og höfðu skattyfirvöld stuðst við þær upplýsingar vegna mats á verðmæti hlutabréfa í N hf. Ekkert í málinu benti til þess að tekjuviðbótin hefði verið ofákvörðuð samkvæmt viðmiðun skattyfirvalda en af verðmætaskýrslunni væri ljóst að H hefði haft umtalsverðan fjárhagslegan ávinning af skiptunum. Þar sem H hafði ekki gert grein fyrir tekjunum í skattframtali árið 2000, sbr. 2. mgr. 60. gr. laga nr. 75/1981, væri skattyfirvöldum rétt að beita 25% álagi á vantalinn skattstofn H, sbr. 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Þá var jafnframt staðfest niðurstaða héraðsdóms um 2,5% álag samkvæmt 1. mgr. 121. gr. laga nr. 75/1981, sbr. 1. mgr. 122. gr. laga nr. 90/2003.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 31. janúar 2008 og krefst þess að úrskurður yfirskattanefndar í máli nr. 148/2006, uppkveðinn 31. maí 2006, verði felldur úr gildi að hluta og breytt þannig að tekjuviðbót á tekjuárinu 1999 að fjárhæð 20.049.947 krónur vegna skipta á hlutabréfum í Íslenska útvarpsfélaginu hf. að nafnverði 4.568.000 krónur fyrir hlutabréf í Norðurljósum hf. að nafnverði 20.528.526 krónur falli niður og jafnframt að 2,5% álag að fjárhæð 559.870 krónur tekjuárin 1999, 2000 og 2001 falli niður. Hann krefst þess einnig að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um niðurfellingu 25% álags á tekjuviðbót á tekjuárinu 1999. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 8. apríl 2008 og krefst aðallega sýknu af öllum kröfum aðaláfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, til vara staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en lækkunar stefnukrafna ella og niðurfellingar málskostnaðar á báðum dómstigum.

I

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi deila málsaðilar um lögmæti þeirrar ákvörðunar skattyfirvalda að færa aðaláfrýjanda til tekna í skattframtali 2000 sem starfstengdar tekjur 20.049.947 krónur vegna ávinnings er hlotist hafi af því að skipta í árslok 1999 á 1,23% hlut í Íslenska útvarpsfélaginu hf. fyrir jafnstóran hlut, 1,23%, í Norðurljósum samskiptafélagi hf.

Aðaláfrýjandi kveður deiluna einkum standa um tvennt, annars vegar hvort sala Kaupthing Luxembourg S.A. í gegnum Saxi Holding S.A. á hlutabréfum í Íslenska útvarpsfélaginu hf. að nafnverði 4.568.000 krónur til Norðurljósa hf. gegn greiðslu frá því félagi í formi hlutafjár að nafnverði 20.528.526 krónur hafi byggst á ráðningarkjörum aðaláfrýjanda og sé endurgjald fyrir vinnu hans fyrir Norðurljós hf., og hins vegar hvort sú niðurstaða skattyfirvalda að verðmæti tilgreinds hlutafjár í síðarnefnda félaginu hafi verið 20.049.947 krónum hærra en verðmæti hlutafjár í hinu fyrrgreinda og teljist skattskyldar tekjur í skilningi 1. töluliðar A liðar 7. gr. laga nr. 75/1981 um tekjuskatt og eignarskatt, sbr. núgildandi lög nr. 90/2003 um tekjuskatt.

Gagnáfrýjandi vísar í ákvörðun ríkisskattstjóra í úrskurði hans 8. nóvember 2004. Sú tekjufærsla hafi verið staðfest í úrskurði yfirskattanefndar 31. maí 2006 í máli nr. 148/2006 á sama grundvelli svo og að óyggjandi væri að sú tekjuviðbót hafi ekki verið ofákvörðuð samkvæmt því verði. Í hinum áfrýjaða dómi hafi hins vegar verið fallist á þá kröfu aðaláfrýjanda að 25% álag á tekjuviðbót á árinu 1999 félli niður og hafi héraðsdómi verið gagnáfrýjað til þess að fá þessari niðurstöðu breytt.

Málsástæður og lagarök aðila eru nánar rakin í hinum áfrýjaða dómi.

II

Ágreiningslaust er að það hafi verið á grundvelli ráðningarkjara sem aðaláfrýjandi naut sem framkvæmdastjóri Íslenska útvarpsfélagsins hf. að hann eignaðist hlutabréf í félaginu að nafnverði 4.568.000 krónur. Þessum hlutabréfum skipti hann fyrir hlutabréf í Norðurljósum hf. í árslok 1999. Staðhæfingar aðaláfrýjanda um að þessi skipti hafi verið ótengd ráðningarkjörum hans eru ekki studdar haldbærum rökum. Vegna þessa og með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á að nefnd skipti á hlut aðaláfrýjanda í Íslenska útvarpsfélaginu hf. fyrir jafn háan hlut í Norðurljósum hf. hafi verið liður í þeim starfskjörum sem hann hafi notið sem forstjóri þess síðarnefnda. Þau skipti hafi veitt honum rétt á hlut í þessu félagi að nafnverði 20.528.526 krónur fyrir hlut í fyrrgreinda félaginu að nafnverði 4.568.000 krónur og um hafi verið að ræða skattskyldar tekjur sprottnar af vinnusamningi aðaláfrýjanda.

Í héraðsdómi er ítarlega rakið á hvern hátt skattyfirvöld mátu verðmæti hlutabréfanna í skiptunum samkvæmt eigin fé félaganna og gangverði bréfanna. Þar kemur fram að samkvæmt verðmatsskýrslu Kaupþings hf. frá júní 1999 hafi verið lagt mat á virði Fjölmiðlunar hf. og dótturfélaga þess, sem runnu saman við móðurfélagið Norðurljós hf. Af þessari skýrslu má ljóst vera að aðaláfrýjandi hafði umtalsverðan fjárhagslegan ávinning af nefndum skiptum á hlutabréfum og bendir ekkert til að hin umdeilda tekjuviðbót hafi verið ofákvörðuð samkvæmt viðmiðun skattyfirvalda, sbr. 96. gr. laga nr. 75/1981. Vegna þessa og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á niðurstöðu hans um verðmæti hlutabréfanna og að með skiptum á hlutabréfum sínum í Íslenska útvarpsfélaginu hf. fyrir hlutabréf í Norðurljósum hf. hafi aðaláfrýjandi aukið virði hlutabréfaeignar sinnar um 20.049.947 krónur.

Fallast verður á með gagnáfrýjanda að aðaláfrýjanda hafi sem forstjóra félaganna verið ljóst að í skiptaréttinum fólust verðmæti. Hann gerði ekki grein fyrir stofnun réttar til umræddra skipta á hlutabréfum á árinu 1999 í skattframtali 2000. Ákvæði 1. töluliðar A liðar 7. gr. laga nr. 75/1981, nú laga nr. 90/2003, var skýrt um það að til skattskyldra launatekna teldist endurgjald fyrir hver konar vinnu, starf eða þjónustu, sem innt væri af hendi fyrir annan aðila, þar með talið fríðindi og hlunnindi og hvorki skipti máli hver tæki við greiðslu né í hvaða gjaldmiðli goldið væri. Samkvæmt 2. mgr. 60. gr. sömu laga bar að telja tekjurnar til tekna á því ári þegar krafa til þeirra stofnaðist. Því var rétt að beita 25% álagi á vantalinn skattstofn, sbr. 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 og engin skilyrði 3. mgr. sömu greinar uppfyllt til þess að það væri fellt niður. Verður gagnáfrýjandi því sýknaður af þessari kröfu aðaláfrýjanda.

Með vísan til forsendna héraðsdóms um 2,5% álag samkvæmt 1. mgr. 121. gr. laga nr. 75/1981, sbr. nú 1. mgr. 122. gr. laga nr. 90/2003, verður niðurstaða hans staðfest. Samkvæmt þessu verður gagnáfrýjandi sýknaður af öllum kröfum aðaláfrýjanda.

Aðaláfrýjanda verður gert að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðst í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, íslenska ríkið, skal vera sýkn af kröfum aðaláfrýjanda, H-kk-ef J-kk-ef.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.