835/2017

B Ltd. gerði samning um einkabankaþjónustu við bankann G hf. árið 2007. Á grundvelli samningsins var stofnaður vörslureikningur hjá bankanum auk þess sem fleiri bankareikningar voru stofnaðir í tengslum við þann reikning. B Ltd. sagði samningnum upp í ágúst 2008 og voru allar innstæður félagsins í kjölfarið millifærðar til annars banka, að undanskilinni innstæðu í norskum krónum á nánar tilgreindum reikningi. Var sú innstæða ekki greidd til B Ltd. fyrr en á árinu 2016, en félagið hélt því fram að það hefði fyrst fengið upplýsingar um innstæðuna á árinu 2015. Höfðaði B Ltd. í kjölfarið mál á hendur Í hf., sem tekið hafði við tilteknum réttindum og skyldum G hf. samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins í október 2008. Krafðist B Ltd. aðallega viðurkenningar á skyldu Í hf. til að greiða sér dráttarvexti af umræddri innstæðu, en til vara viðurkenningar á bótaskyldu Í hf. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til nefndrar ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins og benti á að samkvæmt henni hefði Í hf. tekið yfir umrædda innstæðu B Ltd. 15. október 2008. Frá sama tímamarki hefði Í hf. tekið við réttindum og skyldum samkvæmt samningum um vörslu og eignastýringu við viðskiptavini G hf., en B Ltd. hefði sagt upp samningi sínum við bankann 4. ágúst 2008. Hefði því engin samningsskuldbinding félagins á hendur G hf. flust yfir til Í hf. samhliða yfirfærslu innstæðunnar. Staðfesti Hæstiréttur því niðurstöðu héraðsdóms um sýknu Í hf. af aðalkröfu B Ltd. Þá vísaði Hæstiréttur varakröfu B Ltd. frá héraðsdómi á þeim grundvelli að félagið hefði ekki sýnt fram á að það hefði orðið fyrir tjóni í skilningi 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 þannig að það hefði lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfunni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf landsréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. desember 2017. Hann krefst þess aðallega að „viðurkennd verði með dómi skylda stefnda til þess að greiða áfrýjanda dráttarvexti, samkvæmt 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af innstæðu á bankareikningi áfrýjanda nr. 580-38-553217 hjá stefnda þann 15. október 2008, að frádregnum þegar greiddum innlánsvöxtum, frá þeim degi til greiðsludags“. Til vara krefst áfrýjandi þess að „viðurkennd verði með dómi bótaskylda stefnda vegna tjóns áfrýjanda af því að honum var ekki unnt að leysa til sín innstæðuna á bankareikningi hans hjá stefnda nr. 580-38-553217, þar sem stefndi upplýsti áfrýjanda ekki um tilvist, fjárhæð eða uppruna innstæðu reikningsins, frá 15. október 2008 til 28. desember 2015“. Í báðum tilvikum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi tók yfir innstæðu áfrýjanda á bankareikningi þeim sem aðalkrafa hans lýtur að 15. október 2008, klukkan 9 samkvæmt 7. tölulið, sbr. 5. tölulið ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins 14. október 2008. Frá sama tímamarki tók stefndi við réttindum og skyldum samkvæmt samningum um vörslu og eignastýringu við viðskiptavini Glitnis banka hf. á Íslandi en áfrýjandi hafði sagt upp slíkum samningi við bankann 4. ágúst 2008. Engin samningsskuldbinding áfrýjanda á hendur Glitni banka hf. fluttist því yfir til stefnda samhliða yfirfærslu innstæðu í norskum krónum á umræddum reikningi. Þegar af þessari ástæðu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að stefndi skuli vera sýkn af aðalkröfu áfrýjanda í málinu.

Samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er heimilt að leita dóms um viðurkenningu á skaðabótaskyldu. Gildir það án tillits til þess hvort unnt væri að leita dóms sem mætti fullnægja með aðför. Þessi heimild er þó háð því að sá sem höfðar mál hafi lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfu sinni.

Í héraðsdómsstefnu kemur fram að varakrafa áfrýjanda sé á því reist að hann hafi orðið fyrir tjóni við það að geta ekki hagnýtt sér þá fjármuni sem hann átti á bankareikningi nr. 580-38-553217 eftir að innstæðan fluttist til stefnda 15. október 2008. Í greinargerð áfrýjanda til Hæstaréttar segir að tjón þetta sé augljóst og þarfnist hvorki frekari rökstuðnings né sé unnt að veita hann. Er þar jafnframt vísað til þess sem felist í „hinni algerlega óumdeildu hagfræðifullyrðingu um tímavirði peninga“, það er að „peningur í nútíð sé meira virði en sama fjárhæð í framtíðinni vegna ávöxtunarmöguleika sinna“. Þá segir að ekki sé unnt að rökstyðja nákvæmlega hvert tjón áfrýjanda hafi verið þar sem ekki sé unnt að fullyrða um hvernig hann hefði varið fjármununum ef stefndi hefði millifært þá til hans á fyrra tímamarki.

Áfrýjandi hefur ekki lagt fram gögn til stuðnings því að hann hafi orðið fyrir fjártjóni við það að hafa ekki leyst til sín innstæðu á framangreindum bankareikningi á þeim tíma sem um ræðir. Jafnframt liggur fyrir að hann naut ávöxtunar innstæðunnar á reikningnum hjá stefnda. Samkvæmt framangreindu hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir tjóni í skilningi 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 þannig að hann hafi lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr varakröfu sinni fyrir dómi. Verður kröfunni því sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi.

Það athugast að við meðferð málsins lagði áfrýjandi fram fjölmörg skjöl á enskri tungu án þess að þeim fylgdi þýðing á íslensku. Var þetta ekki í samræmi við fyrirmæli 1. mgr. og 3. mgr. 10. gr. laga nr. 91/1991. Er það aðfinnsluvert.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Íslandsbanki hf., er sýkn af aðalkröfu áfrýjanda, Bedula Ltd.

Varakröfu áfrýjanda er vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi greiði stefnda 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Hæstarétti.