320/2000

Þann 4. desember 1995 var D veitt heimild til að leita nauðasamnings. Samningur náðist við kröfuhafa og var hann staðfestur með úrskurði héraðsdóms 27. mars 1996. Í kjölfarið reis ágreiningur milli D og Í um það hvort ógreiddur virðisaukaskattur vegna uppgjörstímabilsins september-október 1995, með gjalddaga 5. desember sama ár, félli undir nauðasamninginn. Þrátt fyrir ágreininginn afréð D að greiða kröfu Í með fyrirvara um að greiðsluskylda væri ekki fyrir hendi. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að krafan hefði verið fallin til strax að uppgjörstímabilinu loknu þann 1. nóvember 1995 og D hefði því verið óheimilt að greiða kröfuna eftir að úrskurður um heimild til nauðasamningsumleitunar lá fyrir. Var fallist á endurkröfurétt hans gagnvart Í. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóminn.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. ágúst 2000 og krefst aðallega sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, til vara að kröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar og málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti látinn niður falla, en til þrautavara að málskostnaður falli niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu 17. október 2000. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að gerðum þeim breytingum að aðaláfrýjandi greiði dráttarvexti frá 23. mars 1998 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Virðisaukaskattskrafa sú sem hér um ræðir féll til á uppgjörstímabilinu frá 1. september til 31. október 1995. Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt bar gjaldanda að greiða skattkröfuna ótilkvaddur eftir lok þessa tímabils, og eigi síðar en 5. desember 1995 samkvæmt 2. mgr. 24. gr., en það var gjalddagi hennar samkvæmt 6. gr. reglugerðar nr. 529/1989 um framtal og skil á virðisaukaskatti.

Gagnáfrýjanda var veitt heimild til að leita nauðasamnings með úrskurði 4. desember 1995. Enda þótt skattkrafan hafi verið fallin til þegar í lok tímabilsins, eða 1. nóvember 1995, var gjaldanda skattsins óheimilt að greiða hana eftir að úrskurður um heimild til nauðasamningsumleitana lá fyrir, sbr. 1. mgr. 19. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Því var í dómi Hæstaréttar 25. mars 1999 í máli ákæruvaldsins gegn forsvarsmanni gagnáfrýjanda ekki talið að hann hefði gerst brotlegur með því að inna skattinn ekki af hendi 5. desember 1995. Í því máli var tekist á um það hvenær virðisaukaskattkrafan hafi stofnast. Taldi ákæruvaldið að það hefði ekki verið fyrr en á gjalddaga 5. desember og því hafi krafan ekki fallið undir nauðasamninginn. Á þetta hafði héraðsdómur fallist. Hæstiréttur taldi á hinn bóginn gjalddagann ekki skera úr um stofnun kröfunnar, hún hafi fallið til á uppgjörstímabilinu samkvæmt 24. gr. laganna.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um að virðisaukaskattskrafan hafi verið fallin til í lok uppgjörstímabils 1. nóvember 1995. Krafan var því orðin til þegar heimild var veitt til að leita nauðasamnings með úrskurði 4. desember sama árs. Verður héraðsdómur því staðfestur um annað en málskostnað, sem ákveðst eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Aðaláfrýjandi, íslenska ríkið, greiði gagnáfrýjanda, Deiglunni-Ámunni ehf., 400.000 krónur samtals í héraði og fyrir Hæstarétti.