32/2004

X var borinn sökum um að hafa brotið gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með nánar tilgreindri háttsemi gagnvart Y, fæddri 1979. Samkvæmt ákæru var um að ræða eitt brot framið 1985 eða 1986 og eitt brot framið 1988 eða 1989. Að auki var X ákærður fyrir að hafa margsinnis á árunum 1985 til 1989 fengið stúlkuna til tiltekinna kynferðisathafna með sér. Á þeim tíma sem um ræðir hefðu ætluð brot X getað varðað allt að 12 ára fangelsi og um fyrningu þeirra gilti því 15 ára fyrningarfrestur. Eins og 1. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga hljóðaði á þeim tíma byrjaði fyrningarfrestur að líða á þeim degi sem refsiverðum verknaði lauk. Talið var að breyting sem gerð var á umræddu ákvæði með lögum nr. 63/1998 gæti ekki breytt upphafi fyrningarfrests sem byrjaður var að líða við gildistöku þeirra. Fyrning taldist ekki hafa verið rofin fyrr en með skýrslutöku yfir ákærða 7. maí 2003 og þar sem ekki þótti sannað að ætluð brot ákærða hefðu verið framin eftir 7. maí 1988 var talið að sakir þær sem X var borinn í málinu væru fyrndar. Var hann því sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu af hálfu ákæruvalds til Hæstaréttar 7. janúar 2004. Hann krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og honum ákveðin refsing.

Ákærði krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur, en til vara að sér verði gerð vægasta refsing, sem lög heimila, og verði hún skilorðsbundin.

Svo sem fram kemur í héraðsdómi höfðaði ríkissaksóknari mál þetta með ákæru 22. september 2003, þar sem ákærða var gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og þeim var breytt með 10. gr. laga nr. 40/1992 og 4. gr. laga nr. 40/2003, með nánar tiltekinni háttsemi gagnvart nafngreindri stúlku, fæddri í maí 1979. Í ákæru var í þessu sambandi greint frá einu tilviki, sem hafi gerst á árinu 1985 eða 1986, öðru tilviki á árinu 1988 eða 1989, en að öðru leyti var ákærði sakaður um að hafa „margsinnis“ á árunum 1985 til 1989 fengið stúlkuna til tiltekinna kynferðisathafna með sér. Áttu atburðir þessir í öllum tilvikum nema einu að hafa gerst á heimili ákærða.

Háttsemi sú, sem ákærða er gefin að sök, hefði á umræddum tíma varðað við 202. gr., sbr. 1. mgr. 200. gr. almennra hegningarlaga. Refsing samkvæmt síðarnefnda ákvæðinu gat numið fangelsi allt að 12 árum, en við broti gegn því fyrrnefnda skyldi beita vægari hegningu að tiltölu. Verður að líta svo á að um fyrningu slíkra brota hafi þá gilt ákvæði 4. töluliðar 1. mgr. 81. gr. laganna, sbr. 5. gr. laga nr. 20/1981, og sök þannig fyrnst á 15 árum. Samkvæmt 1. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga, eins og þau hljóðuðu þá, sbr. 6. gr. laga nr. 20/1981, hófst fyrningarfrestur á þeim degi, sem refsiverðum verknaði eða refsiverðu athafnaleysi lauk. Breytingu, sem gerð var á þessu ákvæði með 2. gr. laga nr. 63/1998 og leiddi til síðara upphafsmarks fyrningarfrests á kynferðisbrotum gegn börnum yngri en 14 ára, verður ekki beitt í tilvikum, þar sem fresturinn var byrjaður að líða fyrir gildistöku þeirra laga, sbr. meginreglu 2. gr. og 2. gr. a. almennra hegningarlaga. Stúlkan, sem hér átti í hlut, kom fyrir lögreglu 27. september 2002 og gaf skýrslu, þar sem hún bar fyrrgreindar sakir á ákærða. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að frekari aðgerðir við rannsókn hafi byrjað 11. desember 2002, þegar móðir stúlkunnar gaf skýrslu fyrir lögreglu. Skýrsla var á hinn bóginn fyrst tekin af ákærða vegna þessa 7. maí 2003. Ekki hefur verið borið við í málinu að rannsóknarhagsmunir eða atvik, sem varðað geta ákærða, hafi staðið því í vegi að hann yrði kvaddur fyrir lögreglu til skýrslugjafar í beinu framhaldi af því að kæra kom fram. Er því ekki unnt að líta svo á að fyrningarfrestur gagnvart ákærða hafi verið rofinn fyrr en á síðastgreindum degi, sbr. 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum. Verður þannig fallist á með héraðsdómi að ætluð brot ákærða, sem framin kunna að hafa verið fyrir 7. maí 1988, séu fyrnd.

Við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi var stúlkan, sem ákærði er sakaður um að hafa brotið gegn, ekki afdráttarlaus um að eitthvert þeirra ætluðu brota, sem ákæra tekur til, hafi verið framið eftir að hún náði 9 ára aldri í maí 1988. Samkvæmt því og með vísan til meginreglu 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála verður að fallast á þá niðurstöðu fjölskipaðs héraðsdóms að sakir, sem ákærði er borinn, séu fyrndar. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, X, fyrir Hæstarétti, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 250.000 krónur.