408/2009

D krafðist þess að H, formanni skilanefndar SPRON, yrði gert að svara því fyrir dómi, hver hefði verið seljandi stofnfjárbréfa í SPRON sem D hafði keypt 24. júlí 2007, en fyrir dómi neitaði H að svara þeirri spurningu og bar fyrir sig þagnarskylduákvæði 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002. Vísað var til þess að samkvæmt 2. mgr. 62. gr. laga nr. 161/2002 hefði SPRON borið að færa skrá um stofnfjáreigendur og skyldu þeir allir eiga aðgang að henni. Með því að stofnfjáreigendum væri að lögum tryggður aðgangur að skrá, sem með samanburði frá einum tíma til annars gæti leitt í ljós hverjir hefðu átt viðskipti með stofnfjárbréf sín á milli, gætu upplýsingar til kaupanda stofnfjárbréfa um það eitt, hver seljandi þeirra hefði verið, ekki varðað viðskipta- eða einkamálefni seljandans þannig að stjórnarmönnum eða starfsmönnum sparisjóðs væri óheimilt að veita þær vegna ákvæðis 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002. Var krafa D um skyldu H til að svara spurningunni því tekin til greina. Á hinn bóginn var kröfu D um skyldu H til að afhenda honum hluta af lista sem lagður hafði verið fram á stjórnarfundi og hafði að geyma umræddar upplýsingar, vísað frá Hæstarétti, þar sem ekki hafði verið leitað úrskurðar héraðsdóms um hana.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. júlí 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 17. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. júlí 2009, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði við vitnaleiðslu gert að svara nánar tilgreindri spurningu. Kæruheimild er í b. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að lagt verði fyrir varnaraðila að afhenda sér „lista yfir viðskipti á stofnfjármarkaði SPRON á tímabilinu 17. júlí til og með 23. júlí 2007, sem samþykkt voru á stjórnarfundi SPRON þann 24. júlí 2007, að gættu ákvæði 1. mgr. 69. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 þannig að upplýsingar um aðra en sóknaraðila og viðsemjanda hans verði afmáðar úr skjalinu.“ Til vara krefst sóknaraðili að varnaraðila verði gert að svara spurningu, sem sóknaraðili beindi til hans á dómþingi 18. júní 2009, um hver væri „framseljandi stofnfjárbréfa sem samþykkt var á fundi stjórnar SPRON, dags. 24. júlí 2007, að framselja til sóknaraðila.“ Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst aðallega „frávísunar á kröfu sóknaraðila“, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Í báðum tilvikum krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

I

Samkvæmt gögnum málsins keypti sóknaraðili hjá SPRON Verðbréfum hf. stofnfjárbréf í Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis 24. júlí 2007 fyrir 55.543.371 krónu, en nafnverð bréfanna var 4.890.062 krónur. Á kvittun SPRON Verðbréfa hf. fyrir kaupunum var þess ekki getið hver væri seljandi stofnfjárbréfanna, en tekið var fram að framsal stofnfjárhluta væri háð samþykki stjórnar sparisjóðsins og myndu kaupin falla niður ef hún hafnaði að veita það. Samkvæmt fundargerð frá fundi stjórnar sparisjóðsins, sem haldinn var sama dag og kaupin voru gerð, var þar lagður fram „listi yfir viðskipti á stofnfjármarkaði á tímabilinu 17. júlí til og með 23. júlí 2007“ og var fært í fundargerðina að „þessi viðskipti voru samþykkt.“ Ekki var getið þar nánar um hver viðskiptin hafi verið, en í bréfi til stjórnarinnar, sem virðist hafa fylgt áðurnefndum lista, kom fram að þau hafi alls tekið til 225.714.312 stofnfjárhluta.

Sóknaraðili kveður starfsmenn sparisjóðsins hafa haft milligöngu um þessi kaup, en hann hafi ekki fengið að vita hver væri seljandi stofnfjárbréfanna þótt hann hafi leitað eftir því. Eftir kaupin hafi verðmæti stofnfjárbréfanna og hlutabréfa, sem síðar komu í þeirra stað, lækkað verulega og hafi sóknaraðili selt þau með verulegu tapi í nóvember 2007. Fram hafi komið opinberlega eftir þetta að stjórnarmenn í sparisjóðnum hafi selt verulegan hluta stofnfjárbréfa sinna dagana eftir 17. júlí 2007, en þá hafi verið ákveðið á stjórnarfundi að breyta honum í hlutafélag. Í tengslum við þá ákvörðun hafi stjórnarmenn haft undir höndum upplýsingar um verðmæti sparisjóðsins, sem aðrir hafi ekki haft aðgang að.

Fyrir liggur í málinu að Fjármálaeftirlitið hafi ákveðið 21. mars 2009 að víkja stjórn Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis frá störfum og setja í hennar stað skilanefnd yfir félagið, en varnaraðili er formaður hennar. Í bréfi til skilanefndarinnar 27. sama mánaðar lýsti sóknaraðili fyrrgreindum kaupum sínum á stofnfjárbréfum og kvaðst hafa ríka ástæðu til að ætla að seljandi þeirra hafi verið stjórnarmaður í sparisjóðnum. Hefði sóknaraðili í hyggju að „leita réttar síns vegna þess tjóns sem hann varð fyrir við kaup umræddra stofnfjárbréfa“, en til þess skorti hann upplýsingar um hver hafi verið seljandi þeirra, sem hann óskaði eftir að skilanefndin léti honum í té. Skilanefndin tilkynnti sóknaraðila 27. apríl 2009 að hún yrði ekki við þessari ósk nema staðfest yrði að henni bæri skylda til þess.

Með beiðni 18. maí 2009 fór sóknaraðili þess á leit við Héraðsdóm Reykjavíkur með vísan til XII. kafla laga nr. 91/1991 að varnaraðili yrði kvaddur fyrir dóm og skyldaður til að afhenda skjal til að upplýsa hver hafi verið seljandi stofnfjárbréfa í Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis, sem sóknaraðili keypti 24. júlí 2007, eða tjá sig um efni slíks skjals. Af þessu tilefni kom varnaraðili fyrir dóm 18. júní 2009 og afhenti þar útdrátt úr áðurnefndri fundargerð stjórnar sparisjóðsins frá 24. júlí 2007, sem lá þegar fyrir meðal gagna málsins. Í skýrslu, sem tekin var af varnaraðila í þinghaldinu, kom meðal annars fram að hann hefði aðgang að lista yfir viðskipti með stofnfjárhluti, sem samþykkt hafi verið á stjórnarfundi í sparisjóðnum síðastgreindan dag, og kæmu þar fram upplýsingar um hver hafi selt sóknaraðila stofnfjárbréfin. Hann kvaðst á hinn bóginn vísa til þess að hann bæri þagnarskyldu um þessar upplýsingar samkvæmt 58. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Að þessu fram komnu var fært í þingbók að lögmaður sóknaraðila legði fyrir varnaraðila spurningu um „hver sé framseljandi stofnfjárbréfa sem umbjóðandi hans fékk framseld skv. ákvörðun stjórnar 24. júlí 2007. H-kk-nf J-kk-nf hdl. neitar að svara með vísan til 58. gr. laga nr. 161/2002. Krafan er tekin til úrskurðar.“ Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila hafnað.

II

Samkvæmt því, sem að framan greinir, verður að líta svo á að úrskurður héraðsdóms snúi að því einu hvort varnaraðila beri sem vitni að svara spurningu, sem sóknaraðili lagði fyrir hann í þinghaldi 18. júní 2009 um hver hafi verið seljandi stofnfjárbréfa í Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis, sem sóknaraðili keypti 24. júlí 2007. Aðalkrafa sóknaraðila fyrir Hæstarétti lýtur sem áður segir að því að varnaraðila verði gert að afhenda honum hluta af lista, sem mun hafa verið lagður fram á stjórnarfundi í sparisjóðnum 24. júlí 2007, þar sem upplýsingar um þetta efni komi fram. Með því að ekki var leitað úrskurðar um þessa kröfu fyrir héraðsdómi verður henni ekki komið að fyrir Hæstarétti og ber af þeim sökum að vísa henni héðan frá dómi. Að öðru leyti eru ekki annmarkar á málatilbúnaði sóknaraðila, sem valdið gætu því að málinu verði vísað í heild frá Hæstarétti eða héraðsdómi.

Í 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002 er mælt svo fyrir að stjórnarmenn fjármálafyrirtækis, framkvæmdastjórar, endurskoðendur, starfsmenn og hverjir þeir, sem taka að sér verk í þágu þess, séu bundnir þagnarskyldu um allt það, sem þeir fá vitneskju um við framkvæmd starfa sinna varðandi viðskipta- eða einkamálefni viðskiptamanna fyrirtækisins, nema skylt sé að veita upplýsingar samkvæmt lögum. Um þá þagnarskyldu, sem ákvæði þetta leggur á varnaraðila sem formann skilanefndar Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis, verður að líta til þess að sóknaraðili krefur hann ekki um upplýsingar, sem hann hefur aðgang að vegna starfsemi sparisjóðsins við miðlun verðbréfa í eigu annars manns, heldur um upplýsingar úr gögnum, sem lögð voru fyrir stjórnarfund í sparisjóðnum. Samkvæmt 2. mgr. 62. gr. laga nr. 161/2002 bar Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis á þeim tíma, sem sóknaraðili keypti stofnfjárbréf í honum, að færa skrá um stofnfjáreigendur og skyldu þeir allir eiga aðgang að henni. Augljóst er að samanburður á slíkri skrá frá einum tíma til annars getur í einstaka tilvikum sýnt hverjir hafi átt viðskipti sín á milli um stofnfjárbréf í sparisjóði. Með því að stofnfjáreigendum er að lögum tryggður aðgangur að skrá, sem leitt getur þetta í ljós, geta upplýsingar til kaupanda stofnfjárbréfa um það eitt, hver seljandi þeirra hafi verið, ekki varðað viðskipta- eða einkamálefni seljandans þannig að stjórnarmönnum eða starfsmönnum sparisjóðs sé óheimilt að veita þær vegna ákvæðis 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002. Þegar af þessum sökum verður varakrafa sóknaraðila tekin til greina á þann hátt, sem í dómsorði segir.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Vísað er frá Hæstarétti kröfu sóknaraðila, D-kk-ef H-kk-ef H-kk-ef, um að varnaraðila, H-kk-þgf J-kk-þgf, verði gert að afhenda sér lista yfir viðskipti á stofnfjármarkaði Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis, sem samþykkt voru á stjórnarfundi sparisjóðsins 24. júlí 2007.

Varnaraðila er skylt að svara fyrir dómi spurningu sóknaraðila um hver hafi verið seljandi stofnfjárbréfa í Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis, sem sóknaraðili keypti 24. júlí 2007.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 150.000 krónur í kærumálskostnað.

if !supportEmptyParas endif