352/2012

M krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að ákvörðun stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins (L) um að hafna umsókn hennar um aðild að A-deild lífeyrissjóðsins væri ólögmæt og að L yrði gert að viðurkenna rétt hennar til aðildar. Hæstiréttur féllst ekki á það með M að ákvæði í samþykktum L, sem takmarkaði aðild að A-deild hans við þá sem ekki ættu kost á að vera í stéttarfélagi, ætti sér ekki viðhlítandi lagastoð eða færi í bága við ákvæði 4. mgr. 3. gr. laga nr. 1/1997. Var það ekki talið ómálefnalegt af hálfu L að takmarka aðildina með þessum hætti. Þá var fallist á það með héraðsdómi að M ætti ekki rétt til aðildar að A-deild L á grundvelli 5. mgr. 3. gr. laga nr. 1/1997 sem og að ákvæði stjórnsýslulaga giltu ekki um ákvarðanir stjórnar L. Var L sýknað af kröfu M.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. maí 2012. Hún krefst þess að viðurkennt verði með dómi að ákvörðun stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins frá 24. september 2008, sem áréttuð var á stjórnarfundi sjóðsins 3. nóvember 2010, um að hafna umsókn áfrýjanda um aðild hennar að A-deild lífeyrissjóðsins sé ólögmæt og að stefnda verði gert að viðurkenna aðild áfrýjanda að sjóðnum frá og með 3. desember 2008. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi hóf áfrýjandi störf hjá Landsvirkjun á árinu 2006. Í nóvember 2008 fór hún þess á leit við vinnuveitanda sinn að lífeyrissjóðsiðgjöld yrðu greidd til stefnda í A-deild sjóðsins. Landsvirkjun varð við þeim óskum en með bréfi stefnda 16. desember 2008 voru iðgjöldin endurgreidd þar sem áfrýjandi ætti ekki aðild að sjóðnum. Bréfaskipti Landsvirkjunar og stefnda í kjölfarið eru rakin í héraðsdómi en þeim lauk með bréfi stefnda 19. nóvember 2010 þar sem Landsvirkjun var tilkynnt um þá ákvörðun stjórnar sjóðsins 3. sama mánaðar að árétta fyrri afstöðu um að hafna aðild áfrýjanda að sjóðnum.

Í 3. gr. laga nr. 1/1997 um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins er mælt fyrir um aðild að A-deild sjóðsins. Samkvæmt 4. mgr. þeirrar greinar er stjórn sjóðsins heimilt að veita öðrum en þeim sem eiga skylduaðild að sjóðnum eða eiga rétt til aðildar að honum heimild til að gerast aðilar, enda beri þeim ekki að greiða í annan lífeyrissjóð og fyrir liggi samþykki viðkomandi launagreiðanda fyrir aðildinni og þeim skuldbindingum sem henni fylgja. Jafnframt segir að nánar skuli kveðið á um aðild að A-deild sjóðsins í samþykktum hans. Í skýringum við þetta ákvæði í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi til laganna segir að ákvæðið tilgreini ekki frekari takmarkanir en þær sem leiði af skylduaðild að öðrum sjóði en stjórn sjóðsins eigi að setja ákvæði í samþykktir sínar um hvernig þessu heimildarákvæði verði beitt.

Í 15. gr. samþykkta fyrir Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins eru ákvæði um aðild að A-deild sjóðsins. Í h-lið 2. mgr. þeirrar greinar er að finna ákvæði um aðild að sjóðnum að fengnu samþykki stjórnar en þar segir að stjórn sjóðsins geti í sérstökum tilvikum veitt þeim aðild að A-deild sem eigi þess ekki kost að vera í stéttarfélagi eða séu vegna eðlis starfs síns utan stéttarfélaga. Skuli heimild þessari einkum beitt í þeim tilvikum þegar launagreiðandi tryggir verulegan hluta starfsmanna sinna hjá sjóðnum. Eins og greinir í héraðsdómi var þetta ákvæði sett í samþykktirnar með breytingu á þeim sem gerð var árið 2005.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið er gert ráð fyrir því í 4. mgr. 3. gr. laga nr. 1/1997 að stjórn lífeyrissjóðsins setji nánari reglur um aðild að A-deild sjóðsins sem skulu vera í samþykktum hans. Á það verður ekki fallist með áfrýjanda að fyrrgreint ákvæði í samþykktum fyrir sjóðinn eigi sér ekki viðhlítandi lagastoð eða fari í bága við 4. mgr. 3. gr. laganna með því að takmarka þá heimild sem þar er að finna. Í þeim efnum verður ekki talið að það hafi verið ómálefnalegt af stefnda að binda aðild að sjóðnum við þá sem ættu ekki kost á að vera í stéttarfélagi. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.