502/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var ákvörðun sýslumanns um að nauðungarsala tiltekinnar bifreiðar væri lögmæt. Hæstiréttur taldi að uppfyllt hefðu verið skilyrði 2. töluliðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu og staðfesti því úrskurð héraðsdóms. Fundið var að því að sá héraðsdómari sem leysti úr málinu hefði ekki farið með það á undirbúningsstigi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 12. júlí 2012, sem barst héraðsdómi sama dag, og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. júní 2012, þar sem staðfest var sú ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík 24. ágúst 2011 að nauðungarsala tiltekinnar bifreiðar væri lögmæt. Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess aðallega „að úrskurður verði ómerktur og að málinu verði vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar“, en til vara að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Einnig krefst hann þess „að verða sýknaður af öllum dómkröfum [varnaraðila], þar með talið vegna dæmds málskostnaðar í héraði.“ Þá krefst hann „ómaksþóknunar“.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili leitaði úrlausnar héraðsdóms með heimild í XIII. kafla laga nr. 90/1991 um þá ákvörðun sýslumanns að nauðungarsala bifreiðar í eigu sóknaraðila skyldi ná fram að ganga. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði gaf Galtagil ehf. þann 9. desember 2005 út skuldabréf að fjárhæð 3.637.770 krónur til varnaraðila, en af gögnum málsins verður ráðið að um lán til bifreiðakaupa hafi verið að ræða. Samkvæmt skuldabréfinu var skuldin tryggð með veði í bifreið þeirri sem varnaraðili krefst að verði seld nauðungarsölu. Skuldabréfið var afhent til þinglýsingar 16. desember 2005 og því þinglýst 18. júlí 2006. Í skilmálum þess kemur fram að nauðungarsala megi fara fram á hinni veðsettu eign, það er bifreið þeirri sem nú er í eigu sóknaraðila, til fullnustu skulda samkvæmt veðskuldabréfinu, án undangengins dóms, sáttar eða fjárnáms, skv. 2. töluliðar 1. mgr. 6. gr. laga um nr. 90/1991. Prókúruhafi Galtagils ehf. undirritaði bréfið fyrir þess hönd, en í fyrirtækjaskrá kemur fram að tilgangur félagsins hafi meðal annars verið „kaup og sala bifreiða“. Í ljósi þessa og umfangs viðskiptanna verður að hafna þeirri málsástæðu sóknaraðila að ekki hafi stofnast til kröfu samkvæmt skuldabréfinu vegna umboðsskorts. Þá undirritaði H-kvk-nf S-kvk-nf, sem var skráður eigandi hinnar veðsettu bifreiðar 16. desember 2005, skuldabréfið um samþykki sitt sem veðþoli. Í ljósi alls þessa eru uppfyllt skilyrði 2. töluliðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991 og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Í þingbók héraðsdóms vegna meðferðar málsins kemur fram að það var þingfest 21. október 2011 af tilteknum héraðsdómara. Sá dómari tók málið fyrir þrettán sinnum eftir það fram að aðalmeðferð, en við þessar fyrirtökur voru lögð fram ýmis skjöl sem og kvaddur til matsmaður sem skilaði matsgerð um tiltekinn þátt málsins að beiðni sóknaraðila. Af þingbók málsins verður ráðið að annar héraðsdómari hafi haldið dómþing er aðalmeðferð fór fram og að sá dómari hafi síðan kveðið upp hinn kærða úrskurð.

Í 1. mgr. 47. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er lögfest sú regla að öflun sönnunargagna skuli að jafnaði fara fram fyrir þeim dómara sem með mál fer. Í ákvæðinu eru tvær undantekningar frá þessari meginreglu, en þær koma hér ekki til álita. Í ljósi þessa verður að ætlast til þess að dómari sem leysir úr máli fari með það á undirbúningsstigi fyrir aðalmeðferð. Eins og að framan er rakið var þessi háttur ekki hafður á við meðferð máls þessa í héraði. Þá var hvorki bókað í þingbók hvaða ástæður lágu að baki því að annar dómari tók við málinu við aðalmeðferð þess né að fyrirsvarsmanni sóknaraðila, sem er ólöglærður, hafi verið gefinn kostur á andmælum. Var meðferð málsins aðfinnsluverð að þessu leyti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, EON ehf., greiði varnaraðila, Tryggingamiðstöðinni hf., 200.000 krónur í kærumálskostnað.