453/2000

GJ ók bifreið á hrút í eigu GE með þeim afleiðingum að bifreiðin skemmdist og hrúturinn drapst. GJ og H, eigandi bifreiðarinnar, kröfðu GE og vátryggingafélagið V, sem GE hafði keypt ábyrgðartryggingu hjá, um bætur vegna fjártjóns sem þau hefðu orðið fyrir. Kröfum GJ á hendur GE og V var vísað frá dómi, enda var ekki talið að skýrt hefði verið af hvaða sökum hann gæti átt aðild að málinu. Vegna aðstæðna á slysstað leiddi af vegalögum að lausaganga búfjár var þar bönnuð. GE var eigi að síður sýknaður af kröfum H þar sem ekki þótti hafa verið færðar fyrir því sönnur að hann hefði sýnt af sér gáleysi. Málinu hafði áður verið vísað til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem hafði komist að þeirri niðurstöðu að bæta ætti tjón á bifreiðinni  úr ábyrgðartryggingu GE. Kvaðst V hafa sent nefndinni bréf og tilkynnt að félagið myndi ekki una niðurstöðu hennar. Sagðist V jafnframt hafa sent H afrit þess bréfs. Gegn mótmælum H þótti það hins vegar ekki sannað og var því talið að V hefði orðið bundið af niðurstöðu nefndarinnar. Kröfu hennar á hendur V var hins vegar vísað frá dómi vegna vanreifunar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 14. desember 2000 að fengnu áfrýjunarleyfi. Þau krefjast þess að stefndu verði í sameiningu dæmdir til að greiða sér 283.253 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 9. desember 1999 til greiðsludags. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og greinir í héraðsdómi á málið rætur að rekja til þess að áfrýjendur voru á ferð í fólksbifreið af gerðinni Toyota laust eftir kl. 22 að kvöldi 25. ágúst 1995 sem leið lá austur þjóðveg nr. 1 í Vestur-Eyjafjallahreppi. Áfrýjandinn G-kk-nf ók bifreiðinni, sem bar skráningarnúmerið G 5802. Skammt vestan við býlið Efstu-Grund varð á vegi þeirra svartur hrútur í eigu stefnda G-kk-ef, sem rekur bú að Ysta-Skála II í áðurnefndum hreppi. Áfrýjendur lýsa nánari atvikum svo að hrúturinn hafi skyndilega stokkið inn á veginn frá hægri. Ökumaðurinn hafi hemlað, en ekki komist hjá því að aka á hrútinn, sem hafi kastast við það upp á vélarhlíf bifreiðarinnar og síðan fram af henni. Bifreiðin hafi að endingu farið til hálfs yfir hrútinn, sem drapst. Hafi bifreiðin orðið fyrir talsverðum skemmdum af þessu og ekki verið ökufær. Áfrýjendur kveðast sjálf hafa unnið að viðgerð hennar, en jafnframt orðið að greiða fyrir vinnu annarra í því sambandi og kaupa varahluti. Kostnaður þeirra af þessu sé sú fjárhæð, sem þau krefji stefndu um í málinu.

Fyrir liggur í málinu að þegar umferðarslys þetta varð hafði stefndi G-kk-nf ábyrgðartryggingu hjá hinu stefnda vátryggingafélagi. Er óumdeilt að með henni sé hann meðal annars vátryggður gegn skaðabótaábyrgð, sem kunni að falla á hann vegna tjóns af völdum dýra úr bústofni hans. Af gögnum málsins verður ráðið að áfrýjendur hafi árangurslaust leitast við að fá fyrrgreint tjón sitt bætt úr ábyrgðartryggingunni. Hafi ágreiningi um þetta verið skotið til tjónanefndar vátryggingafélaganna og síðan úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem ákvað í úrskurði 8. október 1999 að bæta ætti tjón á bifreiðinni úr ábyrgðartryggingunni. Með vísan til 6. mgr. 5. gr. samþykkta fyrir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, sem voru birtar í B-deild Stjórnartíðinda sem fylgiskjal með auglýsingu nr. 336/1996, tilkynnti stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. nefndinni með bréfi 14. október 1999 að hann mundi ekki una við niðurstöðu hennar. Framlagt ljósrit af bréfinu ber með sér að senda hafi átt afrit þess til áfrýjenda.

II.

Mál þetta er sem áður greinir höfðað til heimtu bóta fyrir tjón, sem varð á bifreiðinni G 5802 í umferðarslysinu 25. ágúst 1995. Í lögregluskýrslu, sem var gerð samdægurs vegna slyssins, var eigandi bifreiðarinnar sagður vera áfrýjandinn H-kvk-nf. Það sama er staðhæft í héraðsdómsstefnu. Í málatilbúnaði áfrýjenda er engin viðhlítandi skýring á því af hvaða sökum áfrýjandinn G-kk-nf geti átt aðild að máli um bótakröfu á þessum grunni. Er málið að þessu leyti svo vanreifað að óhjákvæmilegt er að vísa því sjálfkrafa frá héraðsdómi að því er þennan áfrýjanda varðar.

III.

Í aðilaskýrslu stefnda G-kk-ef fyrir héraðsdómi kom meðal annars fram að Ysti-Skáli II sé norðan við þjóðveginn, þar sem umferðarslysið varð. Tveimur dögum fyrir slysið hafi hann verið að setja sauðfé upp á bifreið í fjárrétt sunnan þjóðvegarins, um þremur kílómetrum frá umræddu býli hans. Að því gerðu hafi átt að taka hrútinn, sem áður er getið, en hann sloppið frá stefnda og stokkið yfir réttarvegginn. Þaðan hafi hrúturinn haldið til vesturs inn á afgirt tún, sem heyri til annarrar jarðar. Kvaðst stefndi hafa ákveðið, svo sem alsiða væri, að láta hrútinn óáreittan á túninu fremur en að ráðast þangað „með hunda og læti“ og flæma þannig burt annað fé. Hafi hann ráðgert að bóndinn á þeirri jörð mundi á síðari stigum smala af túninu, reka hrútinn aftur í réttina og gera stefnda aðvart um það.

Óumdeilt er að vegurinn, þar sem umferðarslysið varð, hafi verið girtur af báðum megin. Samkvæmt 56. gr. vegalaga nr. 45/1994 var lausaganga búfjár því bönnuð á vegsvæðinu. Af því verður á hinn bóginn ekki leitt að stefndi G-kk-nf geti án sakar borið ábyrgð á tjóni áfrýjandans H-kvk-ef. Í áðurnefndri lögregluskýrslu frá 25. ágúst 1995 var þess getið að girðingin við vegarstæðið hafi verið „heilleg að sjá.“ Fyrir dómi svaraði stefndi G-kk-nf spurningu um girðinguna utan um túnið, þar sem hann skildi við hrútinn, á þann veg að „hún var í lagi örugglega, ekki veit ég annað.“ Í málinu liggja engar frekari upplýsingar fyrir um ástand þessara girðinga á þeim tíma, sem hér um ræðir, hlið á vegum eða staðhætti að öðru leyti. Áfrýjendur hafa ekki sýnt fram á að meta megi stefnda G-kk-þgf af öðrum ástæðum til gáleysis að hafa skilið við hrútinn á þeim stað, sem raun varð á, og gæta ekki frekar að honum fram að slysinu. Samkvæmt þessu verður að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um sýknu stefnda G-kk-ef af kröfu áfrýjandans H-kvk-ef.

IV.

Vegna framangreindrar niðurstöðu um kröfu áfrýjandans H-kvk-ef á hendur stefnda G-kk-þgf þarf ekki að taka afstöðu til röksemda áfrýjandans fyrir kröfu hennar á hendur stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf., sem lúta að ákvæði 1. mgr. 95. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga.

Samkvæmt 5. mgr. 5. gr. áðurnefndra samþykkta fyrir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, sbr. auglýsingu nr. 336/1996, eru úrskurðir nefndarinnar ekki bindandi fyrir neytendur, sem geta ávallt borið mál undir dómstóla þótt þau hafi verið lögð fyrir hana. Í 6. mgr. sömu greinar er á hinn bóginn mælt svo fyrir að úrskurður sé bindandi fyrir hlutaðeigandi vátryggingafélag nema það „tilkynni neytandanum og nefndinni sannanlega innan tveggja vikna frá því að það fékk úrskurð í hendur, að það muni ekki hlíta honum.“

Áfrýjandinn H-kvk-nf hefur eindregið mótmælt því að hafa fengið það afrit af áðurnefndu bréfi stefnda vátryggingafélagsins frá 14. október 1999, sem það kveðst hafa sent henni. Hafi henni fyrst orðið kunnugt um afstöðu félagsins til niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum um bótakröfuna með svarbréfi félagsins 12. nóvember 1999 við bréfi lögmanns hennar 9. sama mánaðar, þar sem óskað var eftir greiðslu til samræmis við úrskurð nefndarinnar. Félagið hefur haldið fram í málinu að umrætt afrit bréfs hafi verið sent áfrýjandanum í almennum pósti samhliða því að frumritið var sent úrskurðarnefndinni. Sá háttur á sendingu afrits bréfsins var ekki í samræmi við ótvírætt ákvæði fyrrnefndrar 6. mgr. 5. gr. samþykkta fyrir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, en sérreglan í þessu ákvæði um að vátryggingafélag sendi tilkynningu sína sannanlega gengur framar almennri reglu 1. mgr. 33. gr. laga nr. 20/1954, sem hið stefnda félag hefur vísað til í málatilbúnaði sínum. Með því að ósannað er að áfrýjandanum hafi borist afrit bréfsins varð félagið bundið af niðurstöðu nefndarinnar samkvæmt tilvitnuðu ákvæði samþykkta fyrir hana.

Samkvæmt málatilbúnaði áfrýjandans H-kvk-ef er fjárhæð kröfu hennar fundin þannig að varahlutir hafi verið keyptir til að gera við bifreiðina G 5802 fyrir samtals 111.295 krónur, auk þess sem unnið hafi verið við réttingar á bifreiðinni fyrir 77.000 krónur og málningu hennar fyrir 61.119 krónur, en á tvo síðastnefndu liðina leggist virðisaukaskattur, alls 33.839 krónur, þannig að í heild verði krafan 283.253 krónur. Um kaupverð varahluta hefur áfrýjandinn lagt fram lista dagsettan 14. október 1999, þar sem hlutirnir eru taldir upp í sextán liðum og verð greint við hvern þeirra. Lista þennan kveðst áfrýjandinn hafa fengið frá innflytjanda bifreiða af gerðinni Toyota. Um aðra áðurnefnda kröfuliði hefur áfrýjandinn lagt fram yfirlit, þar sem kostnaði af málningu er skipt milli klefagjalds og vinnu við vélarhlíf, tvö frambretti og framstykki, en kostnaður af réttingum rakinn til vinnu í 35 klukkustundir, sem hver kosti 2.200 krónur. Ekki hafa verið lagðir fram reikningar um einstaka liði eða önnur gögn um þá en hér hefur verið getið.

Hið stefnda vátryggingafélag hefur mótmælt öllum liðum í kröfu áfrýjandans H-kvk-ef sem ósönnuðum. Eins og áfrýjandinn hefur rökstutt einstaka liði samkvæmt framansögðu er kröfugerð hennar að þessu gættu svo vanreifuð að ófært er að leggja efnisdóm á málið að þessu leyti. Verður kröfu áfrýjandans á hendur félaginu því sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi.

Rétt er að allir aðilarnir beri hver sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Kröfu áfrýjanda, G-kk-ef D-x-x J-x-x, á hendur stefndu, G-kk-þgf S. E-kk-þgf og Vátryggingafélagi Íslands hf., er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi G-kk-nf er sýkn af kröfu áfrýjanda, H-kvk-ef E-kvk-ef.

Kröfu áfrýjanda H-kvk-ef á hendur stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf. er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.