401/2006

E krafðist þess að eignarréttur hans að sumarhúsalóð úr jörðinni Efsta-Dal 1, yrði staðfestur. Reisti hann kröfu sína aðallega á því að hann hefði fengið umrædda lóð til eignar sem endurgjald fyrir vinnu, sem hann innti af hendi í þágu þáverandi bónda á jörðinni á árunum 1964-66. Til vara að hann hefði eignast lóðina fyrir hefð. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að enda þótt líkindi væru fyrir því að E hefði fengið lóðina til eignar væri ekki talið að hann hefði fært að því nægar sannanir. Hins vegar lægi fyrir í málinu að umrædd lóð hefði verið girt skömmu eftir að E fékk umráð hennar og hefði hann því haft afnot hennar í fullan hefðartíma. Ekki var talið að K og S hefði tekist sönnun um að lóðin hefði verið seld á leigu og stóð því ákvæði 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð, því ekki í vegi að hefð hefði unnist. Var því fallist á kröfu E og eignarréttur hans að umræddri lóð staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 25. júlí 2006. Þau krefjast þess að hafnað verði kröfu gagnáfrýjanda um að staðfestur verði eignarréttur hans að sumarhúsalóð úr jörðinni Efsta-Dal 1, Bláskógabyggð, með landsnúmeri 167736. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 2. október 2006. Hann krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um annað en málskostnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I.

Gagnáfrýjandi krefst þess að staðfestur verði eignarréttur sinn að 4.644 m² lóð úr landi Efsta-Dals 1, Bláskógabyggð. Kröfu sína reisir hann aðallega á því að hann hafi á árunum 1964 til 1966 unnið að endurbótum á íbúðarhúsi á bænum að beiðni V-kk-ef I-kk-ef bónda og samið um það við V-kk-þf að hann fengi umrædda lóð til eignar sem endurgjald fyrir þá vinnu. V-kk-nf lést í ágúst 1999 og er aðaláfrýjandinn K-kvk-nf ekkja hans en aðaláfrýjandinn S-kk-nf sonur hans. Óumdeilt er að gagnáfrýjandi vann á þessum tíma að endurbótum á íbúðarhúsinu. Einnig er óumdeilt að hann fékk umráð umræddrar lóðar sem endurgjald fyrir þá vinnu sína og að V-kk-nf heitinn girti lóðina. Aðaláfrýjendur halda því hins vegar fram að enda þótt ráðagerðir hafi í fyrstu verið um annað hafi á endanum verið samið um að lóðin yrði leigulóð og að endurgjald fyrir vinnu gagnáfrýjanda skyldi samsvara leigugjaldi fyrir hana í 25 ár. Ekki er ágreiningur um að gagnáfrýjandi hefur aldrei verið krafinn um leigugjald fyrir lóðina. Á húsbyggingarskýrslu, sem var fylgiskjal með skattframtali gagnáfrýjanda 1967, er tekið fram að hann hafi 1966 keypt lóð úr landi Efsta-Dals af V-kk-þgf I-kk-þgf fyrir 10.000 krónur. Þá liggur fyrir að F-kk-nf S-kk-nf húsasmíðameistari vann á svipuðum tíma að viðhaldi á íbúðarhúsinu í Efsta-Dal 1. Bar hann fyrir héraðsdómi að hann hafi samið við V-kk-þf heitinn um að fá lóð undir sumarbústað sem endurgjald fyrir þá vinnu, en var ekki gengið formlega frá afsali fyrir þeirri lóð fyrr en 1985. Enda þó að líkindi séu á grundvelli framanritaðs fyrir því að gagnáfrýjandi hafi fengið lóðina til eignar 1966 verður ekki talið að hann hafi fært að því nægar sönnur.

II.

Til vara reisir gagnáfrýjandi kröfu sína á því að hann hafi eignast lóðina fyrir hefð. Eins og að framan er rakið er ekki ágreiningur um að V-kk-nf heitinn girti umrædda lóð skömmu eftir að gagnáfrýjandi fékk umráð hennar og hefur hann því haft umráð yfir lóðinni fullan hefðartíma og þau umráð hafa útilokað aðra frá afnotum hennar Aðaláfrýjendur halda því fram að samið hafi verið um að gagnáfrýjandi fengi lóðina á leigu. Því til stuðnings vísa þau til skýrslna þriggja vitna fyrir héraðsdómi. Ekkert þeirra var vitni að samningsgerð um lóðina og öll byggðu þau það álit sitt að um leiguland væri að ræða á almennum ummælum V-kk-ef heitins í þá átt. Verður ekki talið að með þessum skýrslum hafi aðaláfrýjendum tekist sönnun um að lóðin hafi verið seld á leigu. Ekki verður sú sönnun heldur reist á skráningu lóðarinnar í fasteignamat 1967, enda með öllu óupplýst hvað lá til grundvallar þeirri skráningu. Að auki er í ljós leitt að sams konar skráning sama dag á lóð þeirri sem kom í hlut F-kk-ef S-kk-ef var röng. Þar sem aðaláfrýjendum hefur þannig ekki tekist að leiða að því líkur að gagnáfrýjandi hafi fengið lóðina á leigu eða með öðrum hætti skuldbundið sig beint eða óbeint til að skila henni aftur stendur 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð því ekki í vegi að hefð geti unnist. Samkvæmt framansögðu verður niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Aðaláfrýjendur verða dæmd til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Aðaláfrýjendur, K-kvk-nf S-kvk-nf og S-kk-nf V-kk-nf, greiði gagnáfrýjanda, E-kk-þgf G-kk-þgf, sameiginlega 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.