224/2013

Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms þar sem barnaverndarnefnd var heimilað að vista dóttur A utan heimilis hennar í 12 mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 27. mars 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 3. apríl sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 18. mars 2013, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að dætur sóknaraðila, B og C, verði vistaðar utan heimilis sóknaraðila í tólf mánuði frá 18 mars 2013. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi hvað varðar vistun C utan heimilis, en til vara að vistun barnsins verði markaður skemmri tími. Þá krefst hún kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði, en kæra þessi tekur einvörðungu til yngri dóttur sóknaraðila, C.

Af gögnum málsins verður ráðið að ein meginástæða afskipta varnaraðila af málefnum dætra sóknaraðila hafi verið grunur um að sóknaraðili glímdi við geðræn veikindi og að þau veikindi hefðu áhrif á getu hennar til að annast dætur sínar. Í áætlun varnaraðila 7. júní 2012 um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga, sem sóknaraðili ritaði undir kom fram að við könnun máls hefði ítrekað verið reynt að fá sóknaraðila til að þiggja meðferð vegna geðrænna erfiðleika án teljandi árangurs. Markmið þeirrar áætlunar var að styðja sóknaraðila í uppeldishlutverkinu, meðal annars með því að veita henni stuðning inn á heimilið og fá hana til að sækja slíka meðferð. Í einhliða meðferðaráætlun varnaraðila 26. október 2012 var ítrekað að sóknaraðili þyrfti að fá greiningu og meðferð vegna geðrænna erfiðleika. Þar var jafnframt gert ráð fyrir fjárhagslegum og félagslegum stuðningi af hálfu varnaraðila. Einnig að sóknaraðili samþykkti að gangast undir foreldrahæfnismat, en hún hefur ekki verið reiðubúin til þess fyrr en nýlega. Auk fyrrgreindra úrræða varnaraðila kvað hann upp úrskurð 13. desember 2012 á grundvelli b. liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga, um vistun dætra sóknaraðila í tvo mánuði utan heimilis. Þrátt fyrir þetta verður af gögnum málsins ráðið að sóknaraðili hafi ekki gengist undir greiningu vegna hugsanlegra geðrænna veikinda og einungis að litlu leyti verið til samvinnu við varnaraðila um þau úrræði sem hann hefur lagt til. Meðal gagna málsins er skýrsla starfsmanns varnaraðila 13. apríl 2012, sem gerð var vegna símtals við yfirlækni heilsugæslunnar í Kópavogi. Í skýrslunni kemur fram að yfirlæknirinn hafi greint frá áhyggjum af velferð dætra sóknaraðila vegna ástands hennar. Þá liggja fyrir tölvuskeyti tilsjónarmanns sóknaraðila til varnaraðila, þar sem greint er orðrétt frá símskilaboðum sóknaraðila til tilsjónarmannsins, sem og bréf skólastjóra 24. apríl 2012 við skóla sem dóttir sóknaraðila sækir, þar sem óskað er eftir því að heimilisaðstæður hennar verði kannaðar. Renna gögn þessi stoðum undir mat varnaraðila á þörf sóknaraðila fyrir læknisaðstoð vegna hugsanlegra geðrænna veikinda hennar.

Að öllu framangreindu virtu er ástæða til að óttast að velferð og hagsmunum dóttur sóknaraðila sé stefnt í hættu í hennar umsjá, að óbreyttu ástandi sóknaraðila. Varnaraðili hefur þegar reynt vægari úrræði til aðstoðar sóknaraðila en krafist er í máli þessu. Því verður niðurstaða hins kærða úrskurðar um vistun dóttur sóknaraðila utan heimilis staðfest á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Rétt er að kærumálskostnaður falli niður, en um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Hæstarétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur að því er varðar vistun C utan heimilis.

Kærumálskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 130.000 krónur.