581/2015

S var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veitt A eitt hnefahögg í andlit með þeim afleiðingum að A hlaut fjölda brota í andlitsbeinum. Við ákvörðun refsingar S var meðal annars litið til þess að með brotinu rauf S skilorð samkvæmt eldri dómi og var sá dómur tekinn upp með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga og S gerð refsing í einu lagi fyrir brotin, sbr. 77. gr. sömu laga. Þá var jafnframt tekið tillit til þess dráttar sem varð á rannsókn málsins og S varð ekki um kennt. Var refsing S ákveðin 7 mánaða fangelsi auk þess sem honum var gert að greiða A 800.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 29. júní 2015 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms og að málinu verði vísað heim í hérað til munnlegrar sönnunarfærslu á ný. Til vara krefst hann sýknu af kröfum ákæruvaldsins, en að því frágengnu refsimildunar. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hún verði lækkuð.

Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 8.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. febrúar 2013 til 30. september sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína verði staðfest. Loks krefst hann þess að ákærða verði gert að greiða sér útlagðan kostnað vegna lögreglurannsóknar að fjárhæð 257.275 krónur.

I

Ákærði reisir ómerkingarkröfu sína á ákvæðum 204. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Um rökstuðning fyrir kröfunni vísar hann til þess að rannsókn málsins hafi verið „skrykkjótt og takmörkuð“ og henni ábótavant í ýmsum atriðum. Einnig er þess getið að málið hafi verið fellt niður af hálfu lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og verður að skilja málatilbúnað ákærða á þann veg að það eigi að leiða til ómerkingar hins áfrýjaða dóms.

Samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 204. gr. laga nr. 88/2008 getur Hæstiréttur ómerkt héraðsdóm ef verulegir gallar hafa verið á meðferð máls í héraði og vísað því frá héraðsdómi ef undirbúningi undir málsókn hefur verið áfátt í meginatriðum.

Hinn 10. mars 2014 felldi ríkissaksóknari úr gildi ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 10. janúar sama ár um að fella málið niður og mælti fyrir um frekari rannsókn þess. Að þeirri rannsókn lokinni felldi lögreglustjórinn málið niður á ný með ákvörðun 16. desember 2014. Brotaþoli kærði 5. janúar 2015 þá ákvörðun til ríkissaksóknara, sem felldi hana úr gildi 16. febrúar sama ár, þar sem hann taldi málið líklegt til sakfellis, sbr. 145. gr. laga nr. 88/2008. Höfðaði hann síðan málið með ákæru 27. mars 2015.

Engir þeir gallar voru á meðferð málsins í héraði, sem leitt geti til ómerkingar hins áfrýjaða dóms og verður ómerkingarkröfu ákærða hafnað. Vegna kröfugerðar ákærða má og nefna að engir slíkir gallar voru á undirbúningi málshöfðunar að leiði til frávísunar málsins frá héraðsdómi.

II

Í málinu er ákærða gefin að sök líkamsárás með því að hafa að kvöldi 21. febrúar 2013, á veitingastaðnum [...] við Laugaveg í Reykjavík, slegið A ítrekað í andlitið með þeim afleiðingum að A tvíbrotnaði á kinnbeinaboga vinstra megin og brot var í augntóftargólfi og hliðlægum vegg vinstra megin í augntóft og í kinnbeini vinstra megin. Er þetta talið varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi fóru ákærði og brotaþoli umrætt sinn tveir saman inn á snyrtingu staðarins eða í rými þar fyrir framan. Ákærði, sem starfaði sem dyravörður á staðnum, lýsti atvikum þannig fyrir dómi að hann hafi verið kallaður til vinnu vegna óláta í brotaþola. Er þangað var komið hafi hann beðið brotaþola að yfirgefa staðinn, en brotaþoli beðið sig um að koma með sér á salerni staðarins til samræðna. Er þangað hafi verið komið hafi brotaþoli kýlt í spegil og ráðist á sig. Ákærði hafi vikið sér undan en tekið brotaþola hengingartaki og svæft hann. Hafi hálstakið einungis staðið yfir í „einhverjar sekúndur“ og ákærði og tveir menn, sem hafi verið með brotaþola inni á veitingastaðnum, komið brotaþola fyrir á stól. Ákærði hafi loks aðstoðað brotaþola við að finna yfirhöfn sína og síðan gengið með honum út af staðnum. Ákærði kvað brotaþola hafa verið með áverka í andliti áður en atvik gerðust. Brotaþoli hefur hins vegar lýst því að ákærði hafi beðið hann um að tala við sig á salerni veitingastaðarins. Hafi þeir rætt lítillega saman og ákærði síðan fyrirvaralaust veitt sér högg í andlitið með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Taldi ákærði að höggin hafi ekki verið fleiri en eitt.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi bar vitnið B fyrir dómi að hún hafi ekki orðið vitni að atvikum með öðrum hætti en þeim að ákærði og brotaþoli, sem hafi verið í annarlegu ástandi, hafi farið bak við vegg á veitingastaðnum, en hún hafi snúið baki í þá átt og verið að tala við C, starfsmann á staðnum, er hún hafi „heyrt högg“ koma þaðan sem ákærði og brotaþoli voru staddir og „A alveg vel krambúleraður eftir þetta og ranglar út ... og ég elti hann út og hringi á sjúkrabíl.“ Þá kom fram hjá vitninu að er brotaþoli kom á staðinn hafi hann verið með „einhverja ... plástra“ á augabrúnunum eftir „læknaheimsókn eða eitthvað“, en þó ekki með skakkan kjálka eins og verið hafi er hann yfirgaf staðinn. Þá bar fyrrgreind C einnig um að hafa „heyrt“ að til átaka kom milli ákærða og brotaþola. Hún bar á hinn bóginn að ákærði hafi verið „allur skrambúleraður“ og „bólginn og blár“ er hann kom inn á veitingastaðinn og hafi ástand hans verið óbreytt er hann yfirgaf staðinn. Þá er því lýst í héraðsdómi að lögreglumennirnir D og E, er komu að ákærða við veitingastaðinn umrætt kvöld, kváðu brotaþola greinilega hafa verið með áverka og kom fram hjá hinum fyrrnefnda að hún hafi talið áverkana nýlega „en við vissum náttúrulega að það var greinilega eitthvað gamalt líka.“

F, sérfræðingur í heimilislækningum, skoðaði brotaþola á bráðadeild Landspítalans sama kvöld og atvik gerðust og ritaði vottorð „með upplýsingum um tildrög og afleiðingar meintrar líkamsárásar.“ Þar segir að brotaþoli hafi verið „við meðvitund“ er hún tók á móti honum, en hann hafi virst vera undir áhrifum áfengis og jafnvel fíkniefna. Hafi virst sem hann hafi „fengið þungt högg í andlit“. Hafi hann „augljóslega orðið fyrir áverkum á andliti og þar sem grunur var um andlitsbeinabrot var tekin sneiðmynd af andlitsbeinum og höfði“. Hafi hún leitt í ljós fjölda brota á andlitsbeinum, en brotaþoli hafi verið með innkýlt vinstra kinnbein. Þá var tilgreint að við skoðun á augum hafi sést „þunnir svokallaðir Steri-strip - plástrar rétt undir augabrúnum eftir nýlega aðgerð“, en brotaþoli hafi verið til meðferðar á bráðamóttöku fimm dögum áður. Læknirinn staðfesti vottorðið fyrir héraðsdómi. Kvað hún brotaþola hafa við fyrri komu á bráðamóttöku fimm dögum áður einnig verið með áverka á andliti eftir að ráðist hafi verið á hann með hafnaboltakylfu. Læknir, sem hafi skoðað brotaþola við þá komu á slysadeild, hafi ekki metið áverkana þess eðlis að líkur hafi verið á broti, en teknar hafi verið myndir af brotaþola í það skiptið. Vitnið tók fram að við síðari komuna á slysadeild hafi brotaþoli verið með „smá umbúðir þarna á augabrúninni.“ Kvaðst hún ekki geta fullyrt um tildrög áverka brotaþola, en þeir hafi verið þess eðlis að nauðsyn hafi verið á aðgerð.

III

Eins og að framan greinir fær lýsing brotaþola um að ákærði hafi umrætt sinn veitt sér hnefahögg í andlit stuðning í framburði tveggja vitna um að mikið hafi gengið á milli ákærða og brotaþola umrætt sinn. Enda þótt vitnum beri ekki saman um sýnilega áverka á andliti ákærða er hann kom á veitingastaðinn er fram komið að þegar hann fór þaðan þurfti hann brýnnar læknismeðferðar við vegna alvarlegra áverka í andliti. Að þessu sérstaklega gættu verður ekki vefengt sönnunarmat héraðsdóms um að brotaþoli hafi orðið fyrir líkamsárás af völdum ákærða greint sinn og að um hnefahögg hafi verið að ræða. Á hinn bóginn verður hvorki ráðið af framburði brotaþola né vitna eða öðrum gögnum málsins að ákærði hafi veitt brotaþola fleiri en eitt hnefahögg, eins og miðað er við í ákæru. Um afleiðingar líkamsárásarinnar að öðru leyti verður einnig að líta til þess að brotaþoli hafði nokkrum dögum fyrir atvikið orðið fyrir líkamsárás og verður að miða við að hann hafi fyrir þá árás sem um ræðir í þessu máli verið með einhverja áverka í andliti.

Með þessum athugasemdum verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði hafi gerst sekur um líkamsárás umrætt sinn með því að veita brotaþola eitt högg í andlit og að afleiðingar hennar hafi orðið slíkar að háttsemi ákærða verði heimfærð undir 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

IV

Samkvæmt sakavottorði ákærða var hann 4. júní 1998 dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið varðhald fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Hinn 8. desember 1999 var ákærði dæmdur í níu mánaða fangelsi fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Þá hlaut hann 21. nóvember 2000 sex mánaða fangelsisdóm fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og með dómi 18. desember 2002 var honum gert að sæta fangelsi í 18 mánuði fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Að lokum var hann 22. janúar 2013 dæmdur í 90 daga fangelsi, skilorðsbundið í tvö ár, fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

Samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga verður síðastnefndur dómur tekinn upp og dæmdur með máli þessu og refsing tiltekin eftir 77. gr. sömu laga. Þá verður litið til þess að ákærða hefur fimm sinnum áður verið gerð refsing vegna líkamsárásar. Á hinn bóginn verður tekið tillit til þess dráttar sem varð á rannsókn málsins og ákærða verður ekki um kennt. Að framangreindu virtu verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í sjö mánuði.

Niðurstaða héraðsdóms um einkaréttarkröfu brotaþola verður staðfest, þó þannig að hin tildæmda fjárhæð beri dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá því mánuður var liðinn frá birtingu hennar fyrir ákærða 30. september 2013, en ekki 24. maí 2015, eins og miðað er við í héraðsdómi. Þá verður ákærða samkvæmt 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 gert að greiða brotaþola 100.000 krónur í málskostnað við að halda kröfu sinni fram fyrir Hæstarétti.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf A-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf, sæti fangelsi í sjö mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði A 800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. febrúar 2013 til 30. október sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags og 100.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 557.261 krónu, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, S-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur.