364/2004

Háseti á fiskiskipi, K, slasaðist þegar bára skall á skipinu með þeim afleiðingum að það lagðist skyndilega á stjórnborða og tveir stórir steinar, sem komið höfðu upp með trolli þess, runnu eða ultu af stað yfir skutrennu og lentu á K og öðrum háseta. Hafði K verið falið að vinna á svæði nálægt grjótinu og undirbúa að koma því útbyrðis. Talið var að bæði K og útgerð skipsins, B hf., bæru sök á slysinu. Hafi verkstjórn við þessar hættulegar aðstæður ekki verið markviss. Þá hafi stýrimaður vegna ástands kallkerfis ekki getað varað hásetana við yfirvofandi hættu á að grjótið færi á hreyfingu. Var því talið að B hf. bæri 2/3 hluta sakar, en K 1/3.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 31. ágúst 2004 og krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda, en til vara að hún verði lækkuð. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að hann falli niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 11. október 2004. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjandi greiði sér 27.510.105 krónur með nánar tilgreindum vöxtum frá 21. nóvember 1999 til greiðsludags en til vara, að héraðsdómur verði staðfestur. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Vátryggingafélagi Íslands hf. hefur verið stefnt til réttargæslu í gagnsök.

Eftir uppsögu héraðsdóms var nafni aðaláfrýjanda breytt úr Útgerðarfélagi Akureyringa hf. í Brim hf.

Í málinu er deilt um rétt gagnáfrýjanda til skaðabóta vegna líkamstjóns, sem hann hlaut af slysi 21. nóvember 1999 við vinnu á fiskiskipinu Hólmadrangi ST 70. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, hefur metið aðstæður svo, að lokið hafi verið að hífa trollið þegar bára skall á skipinu með þeim afleiðingum að það lagðist skyndilega á stjórnborða og tveir stórir steinar, sem komið höfðu upp með trollinu, runnu eða ultu af stað yfir skutrennuna og lentu á gagnáfrýjanda og öðrum háseta. Eru ekki efni til að breyta þessari niðurstöðu héraðsdóms og verður hún því lögð til grundvallar. Eins og rakið er í héraðsdómi var 1. stýrimaður einn í brúnni. Hann bar fyrir héraðsdómi að hann hafi leitast við að hafa þannig stjórn á skipinu að það hreyfðist sem allra minnst „þannig að steinninn færi ekki af stað“. Hann kvaðst hafa séð er steinninn hafi kastast úr bakborða yfir á stjórnborða og lent á gagnáfrýjanda. Hann hafi ekki getað kallað í skipverjana eða látið þá vita að steinninn væri kominn af stað, en þeir hafi ekki fylgst með grjótinu þegar þetta gerðist. Þá voru gagnáfrýjandi og hinn hásetinn sem slasaðist að ná í stroffu til að setja á steinana og koma þeim í hafið aftur úr rennunni.

Fram er komið að nokkuð hafi verið um að steinar kæmu í trollið. Gagnáfrýjandi hefur borið að hann hafi lent í því áður og honum hafi verið ljóst að þá þyrfti að fara varlega þar sem hætta væri á ferðum þar til grjótinu hefði verið komið útbyrðis. Fallast verður á með aðaláfrýjanda að þegar þetta gerist verði að koma grjótinu fyrir borð sem ekki verði gert á annan hátt, þegar um svo stórt grjót sé að ræða, en að setja menn í að koma á það böndum og hífa útbyrðis. Því fylgi alltaf hætta vegna veltings skips en úr henni megi draga með því að vera ekki í línu við grjótið þvert yfir skip. Verður því ekki felld sök á aðaláfrýjanda á þeim forsendum að hann hafi falið gagnáfrýjanda að vinna á svæði nálægt grjótinu og undirbúa að koma því útbyrðis.

Að þessu athuguðu en með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti verður fallist á þá niðurstöðu hans að báðir aðilar beri sök á að slys gagnáfrýjanda varð. Þegar litið er til verklags þess sem 1. stýrimaður lýsti, verður að fallast á með gagnáfrýjanda að verkstjórn við þessar hættulegu aðstæður hafi ekki verið markviss. Þegar einnig er til þess litið að vegna ástands kallkerfisins hafi stýrimaðurinn ekki getað varað hásetana við yfirvofandi hættu á að grjótið færi á hreyfingu, verður við sakarskiptingu héraðsdóms unað. Einnig verður með vísan til forsendna héraðsdóms fallist á niðurstöðu hans um fjártjón gagnáfrýjanda að því leyti, sem deilt er um það fyrir Hæstarétti. Verður héraðsdómur því staðfestur.

Rétt er að aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Aðaláfrýjandi, Brim hf., greiði gagnáfrýjanda, K-kk-þgf H-kk-þgf, 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.