347/2016

A höfðaði mál á hendur Í og krafðist bóta vegna missis framfæranda, greiðslu útfararkostnaðar og miskabóta í kjölfar andláts B, eiginmanns síns, sem lést eftir að hafa verið til meðferðar á Landspítalanum. Byggði A á því að starfsmenn sjúkrahússins hefðu sýnt af sér stórfellt gáleysi við greiningu og meðferð á undirliggjandi blóðsegasjúkdómi B, sem leitt hefði til andláts hans, en B hlaut svokallaðan skyndidauða eftir að hafa verið útskrifaður af sjúkrahúsinu í kjölfar skurðaðgerðar. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, sýknaði Í með þeim rökum að þótt læknismeðferð B hefði ekki verið með öllu aðfinnslulaus yrði ekki talið að dánarorsök hans yrði rakin til læknismeðferðarinnar og því væru skilyrði skaðabótaréttarins um orsakatengsl ekki uppfyllt. Fyrir Hæstarétti aflaði A matsgerðar þar sem óskað var mats á því hvort mistök hefðu verið gerð við greiningu og meðferð sjúkdóms B og hvort rekja mætti andlát hans til þeirra mistaka. Aflaði Í jafnframt yfirmats á sömu atriðum. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til þess að undirmatsgerðin væri afdráttarlaus um að læknar á Landspítalanum hefðu gert afdrifarík mistök við greiningu og meðferð sjúkdóms B. Þannig hefði sjúkdómur hans hvorki verið greindur tímanlega né meðhöndlaður með réttum hætti, auk þess sem sjúkdómsástand hans hefði verið vanmetið áður en hann var útskrifaður af sjúkrahúsinu. Fengju þessar niðurstöður undirmatsgerðarinnar jafnframt stoð í yfirmatsgerðinni, sem væri hins vegar því marki brennd að matsmenn tækju þar að sér það hlutverk dómstóla að leggja mat á sök lækna sjúkrahússins. Taldi Hæstiréttur ljóst að leggja yrði til grundvallar að þau mistök sem hefðu verið gerð við greiningu og meðferð sjúkdóms B og ítarlega væri lýst í undirmatsgerðinni, væri að rekja til stórfellds gáleysis starfsmanna sjúkrahússins og með því að báðum matsgerðunum bæri saman um að líkleg orsök andláts B væri að rekja til hinnar röngu greiningar og meðhöndlunar sjúkdómsins, var fallist á að Í bæri skaðabótaábyrgð á tjóni A.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. maí 2016. Hún krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 29.032.944 krónur með 4,5% ársvöxtum af 17.032.944 krónum og vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 12.000.000 krónum frá 13. október 2011 til 12. janúar 2015, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga af þeim fjárhæðum samanlögðum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að fjárhæð kröfu áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður falli niður.

I

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi leitaði B, eiginmaður áfrýjanda, á bráðadeild Landspítala 28. september 2011 vegna kviðverkja og ógleði sem hann hafði haft frá kvöldinu áður. Var hann í kjölfarið lagður inn á meltingar- og nýrnadeild sjúkrahússins. Tekin var tölvusneiðmynd af kviði hans sama dag og aftur 30. sama mánaðar. Samkvæmt myndgreiningu lækna á sjúkrahúsinu sáust þar bólgubreytingar í mjógirni og aðlægum fituvef og frír vökvi í kvið auk þess sem síðari myndin sýndi þenslu á mjógirni en samfallinn ristil, sem talið var að benti til garnastíflu í mjógirni. Eftir að skurðlæknar höfðu skoðað B var hann 1. október fluttur á skurðdeild sjúkrahússins þar sem hann gekkst undir kviðsjárspeglun. Við hana kom í ljós dökkleit görn og var þá tekin ákvörðun um að framkvæma á honum opna aðgerð þar sem smágirnisbútur með drepi var fjarlægður.

Í greinargerð skurðlæknis sem framkvæmdi aðgerðina kom fram að við hana hafi vaknað grunur um blóðsega í bláæðum á litlu svæði í smáæðum mjógirnis. Kviðarholið hafi að öðru leyti verið eðlilegt og ekkert kallað á tafarlausa blóðþynningarmeðferð en í kjölfar aðgerðarinnar hafi B verið settur á fyrirbyggjandi skammta af blóðþynningarlyfi þar til ráðgjöf blóðmeinalækna lægi fyrir um meðferð. Mun skurðlæknirinn hafa gefið fyrirmæli um að send yrði beiðni um slíka ráðgjöf, sem hafi verið gert, auk þess sem rætt hafi verið símleiðis við blóðmeinalækni. Samkvæmt gögnum málsins var sá læknir þó ekki beðinn um ráðleggingar um blóðþynningarmeðferð á B, heldur einungis um svonefnda uppvinnslu. Kom ekki í ljós fyrr en við útskrift B af sjúkrahúsinu 7. október að ekki hefði verið leitað ráðgjafar um meðferð eins og skurðlæknirinn hafði óskað eftir. Að höfðu samráði við blóðmeinafræðing þann dag var ákveðið að auka skammt blóðþynningarlyfsins og B kennt að sprauta sig með því lyfi.

Að kvöldi útskriftardagsins hné B niður á heimili sínu og mun áfrýjandi þegar hafa reynt endurlífgun sem sjúkraflutningamenn tóku við eftir að þeir komu á vettvang skömmu síðar. Mun endurlífgunin hafa tekið um 20 til 30 mínútur, en vegna blóðþurrðar varð B fyrir miklum skemmdum á heila. Hann lést [...], en samkvæmt krufningarskýrslu var dánarorsök talin hafa verið útbreitt hjartadrep með hjartabilun.

II

Áfrýjandi reisir kröfu sína á hendur stefnda á því að starfsmönnum Landspítala hafi orðið á mistök við greiningu og meðferð sjúkdóms B sem hafi leitt til andláts hans. Beindi hún kvörtun til landlæknis vegna þessa 4. janúar 2013, sbr. 2. mgr. 12. gr. laga nr. 41/2007 um landlækni og lýðheilsu, en með bréfi 6. janúar 2015 kynnti hann áfrýjanda þá niðurstöðu sína að eðlilega hafi verið staðið að greiningu á sjúkdómi B og læknismeðferð. Áfrýjandi höfðaði mál þetta 12. desember 2014, en með hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp með sérfróðum meðdómsmönnum 5. febrúar 2016, var stefndi sýknaður af kröfu áfrýjanda.

Héraðsdómi var sem fyrr segir áfrýjað til Hæstaréttar 4. maí 2016 og var málið munnlega flutt 27. febrúar 2017. Með ákvörðun réttarins 28. sama mánaðar var áfrýjanda með vísan til 104. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála gefinn kostur á að afla matsgerðar tveggja dómkvaddra manna annars vegar um hvort mistök hafi verið gerð við sjúkdómsgreiningu B og meðferð sem honum var veitt á Landspítala frá því að hann leitaði þangað 28. september 2011 þar til hann var útskrifaður 7. október sama ár og hafi svo verið í hverju þau mistök hefðu verið fólgin. Hins vegar hverjar ætla megi að hafi verið orsakir andláts B [...], svo og hvort og þá hvernig og með hversu miklum líkindum mætti rekja þær til tiltekinna mistaka við sjúkdómsgreiningu eða meðferð.

Áfrýjandi leitaði eftir matsgerð í samræmi við ofangreint og voru dómkvaddir í því skyni P, sérfræðingur í hjartalækningum, og Q, sérfræðingur í lyflækningum og lífefnafræði. Þeir luku matsgerð 25. júní 2017. Stefndi fékk í framhaldi af því dómkvadda sem yfirmatsmenn R, sérfræðing í æðaskurðlækningum, S, sérfræðing í almennum lyflækningum og hjartalækningum, og T, sérfræðing í myndgreiningu, og luku þeir matsgerð í desember 2017.

III

1

Í matsgerð þeirri sem áfrýjandi aflaði var komist að þeirri niðurstöðu að mistök hafi í fjórum meginatriðum verið gerð við sjúkdómsgreiningu og meðferð B á Landspítala. Í fyrsta lagi hafi röntgenlæknar, sem greindu sneiðmyndir af kviði B frá 28. og 30. september 2011, ekki tekið eftir blóðsega í efri þarmabláæð, en staðbundin þykknun á smágirnisvegg og bólguíferð í garnahengi hefði átt að leiða til nákvæmrar skoðunar á æðakerfinu og hafi blóðseginn verið auðgreinanlegur á báðum sneiðmyndunum. Rétt myndgreining hefði leitt til tímanlegrar blóðþynningarmeðferðar sem hefði unnið gegn frekari segamyndun og hefði þá hugsanlega ekki verið þörf á skurðaðgerð sem B gekkst undir 1. október 2011.

Í öðru lagi hafi mistök verið gerð þegar læknar á skurðdeild hafi ekki hafið rétta blóðþynningarmeðferð við bláæðasega í garnahengi þegar sjúkdómurinn var greindur í skurðaðgerðinni 1. október 2011, en læknar hafi ekki gert sér grein fyrir því fyrr en við útskrift B 7. sama mánaðar að sú meðferð væri þá ekki enn hafin. Þessar tafir mætti meðal annars rekja til þess að ekki hafi verið farið eftir fyrirmælum skurðlæknis um að fá ráðgjöf blóðmeinalæknis um meðferð B. Vinnu sé hagað þannig á Landspítala að nýr sérfræðingur sjái dag hvern um skurðdeild og kalli svo tíð umskipti á öflugar og formfastar starfsaðferðir sem tryggi að allar upplýsingar um sjúklinga berist sérfræðingum deildarinnar dag frá degi og fyrirmælum sé rétt fylgt eftir. Bendi þau mistök að ekki hafi verið farið á réttan hátt að fyrirmælum skurðlæknis um öflun ráðgjafar til þess að deildin hafi ekki viðunandi starfsreglur um þessi efni eða að læknar hafi ekki farið eftir þeim. Að auki hafi sérfræðingur í blóðsjúkdómum eingöngu veitt ráðleggingar í síma í stað þess að skoða sjúklinginn og gefa skriflegt álit, en sjúkdómur B sem hafi greinst í skurðaðgerðinni væri sjaldgæfur og mjög alvarlegur og væri mikilvægt að meðferð hans byrjaði sem fyrst. Vegna alls þessa hafi rétt blóðþynningarmeðferð ekki hafist fyrr en B hafði verið lagður aftur inn á Landspítala 7. október 2011 og hafi þá verið um seinan að grípa til hennar vegna óbætanlegra heilaskemmda sem hann hafði orðið fyrir.

Í þriðja lagi hafi verið gerð mistök með því að læknar á skurðdeild hafi ekki veitt rétta stuðningsmeðferð við bláæðasega í garnahengi en í slíkri meðferð sé ráðlagt að gefa sýklalyf varla skemur en tíu daga, sérstaklega ef bólga hefur myndast í lífhimnu eins og hafi verið hjá B. Sé þetta gert sökum þess að sýklar eigi greiða leið inn í þarmavegg þegar drep myndist í slímhúð vegna súrefnisþurrðar. Þó bólga geti myndast án sýkingar þyki rétt að gera ráð fyrir að hún kunni að vera fyrir hendi enda sé blóðeitrun algengasta dánarorsökin hjá sjúklingum með súrefnisþurrð í smágirni. Einnig þurfi að hvíla görnina til að bregðast við sjúkdómnum því matur auki súrefnisþörf hennar og geti því gert súrefnisþurrð verri. B hafi komið á sjúkrahúsið með hita og greinst með hvít blóðkorn og bólguprótein á háu stigi. Þessi bólgueinkenni hafi minnkað við sýklalyfjagjöf sem hann hafi fengið fyrir skurðaðgerðina og bendi það til að sýking í görninni eða aðliggjandi garnahengi hafi verið hluti af sjúkdómi hans. Eftir skurðaðgerðina hafi B á hinn bóginn fengið meðferð líkt og mein hans hefði verið fjarlægt, sýklalyfjagjöf hafi verið hætt daginn eftir og honum gefin næring um munn eins fljótt og unnt var. Þá hafi ályktun skurðlæknis um að bláæðaseginn væri staðbundinn verið órökrétt, því aðstæður hafi gefið tilefni til að álykta þvert á móti að hann væri útbreiddur. Segi í efri smágirnisbláæð valdi oft bólgu og drepi aðeins á hluta smágirnis en staðbundið drep og bólga í görninni og aðliggjandi garnahengi séu ekki áreiðanleg merki um staðbundinn sega. Þá sé segi í smærri bláæðum garnarinnar síst hættuminni en segi í efri þarmabláæð, enda sé súrefnisþurrð í smágirni einmitt sérstaklega erfitt vandamál þegar segi loki smærri bláæðum. Ákvarðanir skurðlækna um meðferð B beri með sér að þeir hafi ekki lagt rétt mat á sjúkdóminn og vanmetið alvarleika veikindanna. Rannsóknir hafi sýnt að alvarleg smágirnissúrefnisþurrð, eins og komið hafi í ljós við skurðaðgerðina á B, auki dánartíðni af völdum þessa sjúkdóms. Þá hefðu læknar á skurðdeild átt að fá nýtt mat röntgenlækna á sneiðmyndum eftir að bláæðasegi hafi fundist í garnahengi við skurðaðgerðina. Hefði það verið gert séu allar líkur á að þá þegar hefði verið byrjað á fullri blóðþynningu.

Í fjórða lagi hafi læknar á skurðdeild ekki metið ástand B á réttan hátt áður en hann var útskrifaður af sjúkrahúsinu 7. október 2011. Sneiðmynd sem hafi verið tekin af kviðarholi B eftir að hann var lagður aftur inn á sjúkrahúsið að kvöldi þess dags hafi sýnt bláæðasega í efri þarmabláæð, bólgu í garnahengi og víkkað smágirni með vökvaborðum sem hafi verið merki um garnastíflu. Það hafi verið alvarleg mistök að engin sneiðmynd hafi verið tekin af kviðarholi eftir skurðaðgerðina eða að minnsta kosti áður en B var útskrifaður af sjúkrahúsinu, en slík sneiðmynd hefði sýnt að hann væri of veikur til að fara þaðan. Þá hafi rannsókn á blóði úr B 4. október 2011 sýnt lækkun á fjölkorna hvítum blóðkornum sem stundum séu til staðar við alvarlega blóðeitrun. Vegna þessa hafi verið gerð mistök með því að endurtaka ekki blóðrannsókn fyrir útskrift til að ganga úr skugga um hvort breyting hafi orðið á þessu. Blóðrannsókn sem gerð var eftir endurkomu B á sjúkrahúsið hafi sýnt mjög mikla lækkun á fjölkorna hvítum blóðkornum sem bendi til að þetta ástand hafi farið versnandi. Þá hafi verið ámælisvert að hjartsláttarhraði og blóðþrýstingur hafi ekki verið mældur dagana áður en B var útskrifaður af sjúkrahúsinu.

2

Í yfirmatsgerðinni sem stefndi aflaði kemur fram að eftir á megi slá því föstu að segi í bláæð sjáist greinilega á sneiðmyndum sem teknar voru af B á Landspítala 28. og 30. september 2011, svo og á þriðju myndinni sem hafi verið tekin eftir að hann var lagður aftur inn á sjúkrahúsið 7. október sama ár. Hefði þetta verið greint á fyrstu eða annarri myndinni hefði það að öllum líkindum haft áhrif á meðferð B og getað stuðlað að betri útkomu. Eðlilegt sé að æðar þessar séu skoðaðar þegar um sé að ræða bráðakviðverki eða kviðverki af óljósum uppruna og hafi því verið gerð mistök hér, en með tilliti til hve sjaldgæfur þessi sjúkdómur sé geti þetta gerst án þess að vanræksla eða gáleysi komi til.

Þá er í yfirmatsgerð lýst því áliti að ákvörðun skurðlæknis um að framkvæma skurðaðgerð á B 1. október 2011 hafi verið rétt miðað við þá sjúkdómsmynd sem fyrir lá. Skurðlæknirinn hafi talið segann í bláæðum garnahengis sem sást við aðgerðina vera staðbundinn, en þetta hefði mátt túlka sem vísbendingu um útbreiddari og alvarlegri segasjúkdóm. Hefði því verið rökrétt að óska eftir endurskoðun á tölvusneiðmyndunum eftir aðgerðina. Verði sú ákvörðun að gera það ekki að teljast frávik frá eðlilegum og góðum vinnubrögðum, en ekki sé þó unnt að segja að um hafi verið að ræða alvarleg mistök eða gáleysi.

Í yfirmatsgerðinni kemur einnig fram að telja verði að óeðlilegur dráttur hafi orðið á fullri blóðþynningu í framhaldi af aðgerðinni 1. október 2011 og því hafi verið vikið frá góðum vinnubrögðum, en ekki sé þó hægt að segja að um alvarlega vanrækslu hafi verið að ræða miðað við þá greiningu sem unnið hafi verið eftir. Á hinn bóginn hafi afleiðingarnar orðið afdrifaríkar vegna útbreidds bláæðasega sem síðar hafi komið í ljós.

Um það álitaefni hvort læknar á skurðdeild hafi veitt rétta stuðningsmeðferð við sjúkdómi B eftir aðgerðina kemur fram í yfirmatsgerð að miðað við að gengið hafi verið út frá því að hann hafi verið með garnastíflu sem búið hafi verið að fjarlægja með aðgerðinni og að bláæðaseginn sem þá sást hafi verið talinn staðbundinn hafi ekki verið óeðlilegt að hætta sýklalyfjagjöf, fjarlægja magasondu og þvaglegg, láta sjúklinginn byrja að nærast og hvetja hann til að hreyfa sig. Ýmislegt bendi til að B hafi verið frekar slappur við útskrift og súrefnismettun í lægra lagi en læknir sem útskrifaði hann hafi talið þetta geta skýrst af nýlegri aðgerð. Erfitt sé að meta hvort ástandið hafi verið óeðlilegt því engar blóðrannsóknir lágu fyrir eftir 4. október 2011. Þá hafi lífsmörk ekki verið skráð 6. eða 7. sama mánaðar sem verði að teljast frávik frá góðu verklagi. Að öðru leyti hafi verið staðið eðlilega að útskrift.

3

Niðurstaða undirmatsgerðar er afdráttarlaus um að læknar á Landspítala hafi gert afdrifarík mistök í greiningu og meðferð sjúkdóms B á tímabilinu 28. september til 7. október 2011 svo sem lýst er að framan í einstökum atriðum. Matsgerð þessari, sem er ítarlega rökstudd, hefur ekki verið hnekkt heldur fær niðurstaða hennar þvert á móti stuðning í yfirmatsgerð. Yfirmatsgerð er á hinn bóginn því marki brennd að þar hefur ekki verið látið við það sitja að taka afstöðu til þess hvort mistök hafi verið gerð og eftir atvikum hversu alvarleg þau hafi verið, heldur er þar jafnframt lýst áliti á því hvort mistökin verði rakin til vanrækslu eða gáleysis lækna á sjúkrahúsinu og talið að svo hafi ekki verið. Matsmenn hafa ekki það hlutverk að taka á þennan hátt í hendur sínar sakarmat sem á undir dómstóla og geta ályktanir í yfirmatsgerð sem að þessu lúta ekkert vægi haft. Að þessu öllu virtu verður að leggja til grundvallar að mistök, sem gerð voru á Landspítala við greiningu og meðferð sjúkdóms B og ítarlega er lýst í undirmatsgerð, verði rakin til stórfellds gáleysis starfsmanna sjúkrahússins.

IV

Áfrýjandi byggir á því að framangreind mistök hafi leitt til andláts B.

Í fyrrnefndri matsgerð sem hún aflaði var komist að þeirri niðurstöðu að telja megi nánast fullvíst að B hafi fengið bráða hjartsláttaróreglu heima hjá sér nokkrum klukkustundum eftir útskrift af Landspítala og hafi hún valdið svonefndum skyndidauða. Endurlífgun hafi tekið langan tíma með þeim afleiðingum að B hafi fengið miklar skemmdir á heila, en vegna þeirra hafi læknismeðferð verið hætt [...] og hann andast þann dag. Um orsakir þessarar hjartsláttaróreglu yrðu ekki dregnar ályktanir af skýrslu um krufningu á B, því þar hafi verið látið við það sitja að slá föstu að dánarorsök hans hafi verið útbreitt hjartadrep, sem verði rakið til skyndidauða [...], í stað þess að kanna hvort sá skyndidauði gæti hafa stafað af sjúkdómi B sem var áður til meðferðar á sjúkrahúsinu eða meðferðinni sem slíkri. Af rannsóknum sem gerðar hafi verið á B á Landspítala eftir að hann var lagður þar aftur inn sé útilokað að hann hafi fengið skyndilegan blóðtappa í lunga eða hjartsláttaróreglan hafi komið til vegna kransæðastíflu. Megi þannig leiða að því líkum að hjartsláttaróreglan hafi stafað af „undirliggjandi sjúkdómi: garnastíflu, garnafitudrepi, garnahengisbólgu.“ Að auki hafi B mjög líklega verið með blóðeitrun, sem sé algengasta dánarorsök sjúklinga með bláæðasega í garnahengi, en til þess bendi mjög lág fjölkorna hvít blóðkorn hjá honum eftir að hann var lagður aftur inn á sjúkrahúsið [...]. Sé nánast útilokað að skyndidauði B þann dag hafi verið alls ótengdur undirliggjandi ástandi kviðarhols hans og tilviljun ein að hann hafi verið með bláæðasega í garnahengi. Var það því niðurstaða matsmanna að B hafi látist af völdum fylgikvilla bláæðasega í garnahengi.

Í yfirmatsgerðinni sem stefndi aflaði samkvæmt áðursögðu var talið að bráð hjartsláttaróregla hafi valdið því að hjartsláttur B hafi stöðvast [...] og hann hætt að anda, en þetta hafi leitt af sér heilaskaða sem dró hann til dauða. Megi færa fyrir því „nokkuð sterk rök ... að höfuðástæður þess“ hafi verið tengdar blóðsega í garnahengi.

Samkvæmt því sem nú hefur verið rakið ber báðum matsgerðum saman um að líkleg orsök skyndidauða B [...] verði rakin til sjúkdómsins sem olli í byrjun innlögn hans á Landspítala 28. september sama ár og fyrir mistök var ekki réttilega greindur þar í tíma og rétt meðferð veitt við. Hvílir á stefnda að hnekkja því að andlát B verði rakið til þessara orsaka en það hefur honum ekki tekist. Ber stefndi því skaðabótaábyrgð á tjóni áfrýjanda.

V

Áfrýjandi krefur stefnda um miskabætur að fjárhæð 12.000.000 krónur á grundvelli 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Samkvæmt því ákvæði má gera þeim sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur dauða annars manns að greiða maka þess látna miskabætur. Með því að hér að framan var komist að þeirri niðurstöðu að starfsmenn Landspítala sem stefndi ber vinnuveitendaábyrgð á hafi af stórfelldu gáleysi gert mistök sem leiddu til andláts B verður stefnda gert að greiða áfrýjanda miskabætur og eru þær ákveðnar 2.000.000 krónur.

Þá krefur áfrýjandi stefnda um greiðslu útfararkostnaðar að fjárhæð 2.000.000 krónur á grundvelli 1. mgr. 12. gr. skaðabótalaga. Áfrýjandi hefur einungis lagt fram reikning vegna útfararkostnaðar að fjárhæð 693.219 krónur en ekki stutt þennan lið í kröfu sinni að öðru leyti með haldbærum gögnum. Verður stefnda því gert að greiða áfrýjanda fjárhæð þessa reiknings.

Áfrýjandi krefst jafnframt bóta vegna missis framfæranda á grundvelli 1. mgr. 12. gr., sbr. 13. gr. skaðabótalaga, en óumdeilt er að fjárhæð þessa kröfuliðar, 15.032.944 krónur, sé reiknuð í samræmi við síðastnefnda lagagrein. Ljóst er að við andlát B minnkuðu tekjur heimilis hans og áfrýjanda, en bætur sem þessar eru eftir 13. gr. skaðabótalaga reiknaðar sem 30% af þeim bótum sem sá látni myndi hafa átt tilkall til vegna algerrar örorku. Í því ljósi er ekki hald í þeirri röksemd stefnda að áfrýjanda beri að sýna fram á að hún hafi í raun verið á framfæri B. Þessi kröfuliður verður því tekinn að fullu til greina.

Samkvæmt framansögðu verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 17.726.163 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir úrslitum málsins verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði áfrýjanda, A, 17.726.163 krónur með 4,5% ársvöxtum af 15.726.163 krónum og vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.000.000 krónum frá 13. október 2011 til 12. janúar 2015 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga af 17.726.163 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 7.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.