126/2013

G krafði T hf. um vátryggingabætur úr húftryggingu bifreiðar hans sem varð fyrir algeru tjóni í umferðaróhappi. Laut ágreiningur aðila að því hvort G hefði brotið gegn skilmálum tryggingarinnar og þannig fyrirgert sér rétti til bóta. Með vísan til fyrirliggjandi skýrslu í sakamáli um ætlaðan ökuhraða G er óhappið varð og því mikla tjóni sem hlaust af árekstrinum var því slegið föstu að bifreið G hefði verið ekið allt of hratt miðað við aðstæður og andsætt 1. mgr. og a., b., c., d. og h. lið 2. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Hefði G því sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með akstrinum og brotið gegn skilmálum vátryggingarinnar. Var T hf. því sýknað af kröfu G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. febrúar 2013. Hann krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða sér 1.300.000 krónur, en til vara skaðabætur að álitum, í báðum tilvikum með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. júlí 2009 til 1. júní 2012, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Aðfaranótt 26. júlí 2008 barst lögreglu tilkynning um árekstur sem orðið hafði er bifreið áfrýjanda IN 012, sem var á hægri akrein á leið austur Hringbraut, var ekið utan í leigubifreiðina PX 952, sem var ekið inn á Hringbraut frá Furumel. Bifreið áfrýjanda stöðvaðist um 70 metra frá þeim stað þar sem árekstur varð, eftir að hafa hafnað á steinsteyptum vegg við kjallaratröppur fjölbýlishúss við Hringbraut og brotið hann niður. Bifreiðinni MV 204 hafði verið ekið samhliða bifreið áfrýjanda á vinstri akrein frá gatnamótum Hofsvallagötu og Hringbrautar. Við árekstur bifreiðar áfrýjanda og leigubifreiðarinnar kastaðist bifreiðin MV 204 fyrst á ljósastaur og síðan á gangbrautarvita sem brotnaði við það. Bifreið áfrýjanda skemmdist verulega. Á vettvangi kvaðst áfrýjandi hafa ekið á 70 kílómetra hraða á klukkustund, en breytti þeim framburði sínum tvívegis hjá lögreglu og kvaðst þá hafa ekið á minni hraða. Í frumskýrslu lögreglu segir að yfirborð vegar hafi verið blautt og rigning hafi verið.

Ákæra á hendur áfrýjanda var gefin út 2. febrúar 2010 þar sem honum var gefið að sök að hafa ekið bifreið sinni umrætt sinn ,,í hættulegu ástandi ... með að minnsta kosti 86 km hraða á klst., of hratt miðað við aðstæður og almenn hraðatakmörk, við gatnamót að gangbraut í þéttbýli ... þar sem hámarkshraði var 50 km...“ Með dómi í því máli 5. október 2010 var áfrýjandi sakfelldur fyrir of hraðan akstur og vanbúnað bifreiðarinnar, en dóminum þótti sannað að áfrýjandi hefði umrætt sinn ekið með fyrrgreindum hraða.

Við meðferð sakamálsins aflaði lögreglan á höfuðborgarsvæðinu bíltæknirannsóknar á ástandi bifreiðar áfrýjanda. Niðurstaða rannsóknarinnar, sem dagsett er 7. september 2008, var að ökutækið hefði verið í stórhættulegu ástandi vegna ástands hjólbarða, hemla, hjólabúnaðar og gírkasa. Þá var fenginn útreikningur Verkfræðistofnunar Háskóla Íslands á ökuhraða bifreiðar áfrýjanda umrætt sinn. Var það niðurstaða M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef prófessors, sem gerði skýrslu 25. október 2008, um útreikning þennan, að líklegasti hraði bifreiðarinnar hafi verið 99 kílómetrar á klukkustund, mögulegur lágmarkshraði 86 kílómetrar en hámarkshraði 113 kílómetrar. M-kk-nf kom fyrir héraðsdóm við aðalmeðferð málsins og skýrði niðurstöður sínar. Þar sagði hann alveg öruggt að hraði bifreiðar áfrýjanda hafi ekki verið lægri en sá sem hann hafi reiknað vegna þess að hann tæki alltaf öll vafaatriði til lækkunar. Í niðurstöðum rannsóknar hans kemur fram að í útreikningum sé ekki reiknað með hraðabreytingu vegna loftmótstöðu og því sé raunverulegur hraði meiri en útreiknaður hraði.

Ágreiningslaust er að bifreiðin IN 012 var tryggð húftryggingu hjá stefnda þann dag sem árekstur varð. Í málinu krefst áfrýjandi greiðslu úr húftryggingu þessari.

II

Í 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga kemur fram að félagið losni úr ábyrgð í heild eða að hluta, ef vátryggður í öðrum vátryggingum en ábyrgðartryggingum, veldur vátryggingaratburði með háttsemi sem telja verður stórkostlegt gáleysi. Við mat á ábyrgð félagsins skuli líta til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð bar að, hvort vátryggður var undir áhrifum áfengis eða fíkniefna og atvika að öðru leyti. Í grein 11.2 í vátryggingarskilmálum húftryggingar stefndu segir að valdi vátryggður tjóni af ásetningi beri félagið enga ábyrgð á tjóninu og hafi hann valdið tjóninu af stórkostlegu gáleysi sé félagið laust úr ábyrgð í heild eða að hluta. Skilmálarnir eru þessu leyti samhljóða 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004.

Hámarkshraði á þeim stað sem fyrrgreindur árekstur varð er 50 kílómetrar á klukkustund, sbr. 1. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laganna skal ökuhraði jafnan miðaður við aðstæður með sérstöku tilliti til öryggis annarra. Þá skal ökumaður miða hraðann við gerð og ástand vegar, ástand ökutækis og hleðslu, svo og umferðaraðstæður að öðru leyti. Sérstök aðgæsluskylda hvílir á ökumanni að aka nægilega hægt við aðstæður í þéttbýli, við vegamót og í beygjum, þegar útsýn er takmörkuð vegna birtu eða veðurs, áður en komið er að gangbraut og þegar vegur er blautur eða háll, sbr. a., b., c., d. og h. liði 2. mgr. sömu lagagreinar. Fram er komið að þar sem áreksturinn varð eru gatnamót og gangbraut í næsta nágrenni við þau. Bifreið áfrýjanda var ekið í þéttbýli á fjölfarinni umferðargötu, á blautum vegi um nótt og í rigningu. Við áreksturinn hafnaði hún á kjallaratröppum fjölbýlishúss sem brotnuðu við það.

Eins og áður greinir var af hálfu Verkfræðistofnunar Háskóla Íslands gerður útreikningur á ætluðum ökuhraða bifreiðar áfrýjanda er árekstur varð. Áfrýjandi hefur mótmælt sönnunargildi skýrslunnar, sem gerð var að tilhlutan lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu vegna rannsóknar sakamáls sem höfðað var á hendur áfrýjanda eins og fyrr er rakið. Niðurstaða skýrslunnar um ætlaðan ökuhraða áfrýjanda var lögð til grundvallar í fyrrgreindu sakamáli og er ekkert fram komið í málinu sem hnekkir niðurstöðum hennar. Í ljósi þess og með hliðsjón af því mikla tjóni sem hlaust af árekstrinum og lýst hefur verið, verður því slegið föstu að bifreiðinni IN 012 hafi verið ekið allt of hratt miðað við aðstæður og andstætt tilvitnuðum ákvæðum umferðarlaga. Með akstrinum sýndi áfrýjandi af sér stórkostlegt gáleysi og hefur því fyrirgert rétti sínum til bóta úr húftryggingu stefnda. Þegar af þeirri ástæðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur og áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, G-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf. 350.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.