623/2017

L hf. krafðist greiðslu skuldar á grundvelli fjölmyntaláns sem J tók hjá bankanum og óumdeilt var að hefði verið tengt gengi erlendra gjaldmiðla með ólögmætum hætti. Þá krafðist L hf. jafnframt að honum yrði heimilt að gera fjárnám hjá E og L ehf. fyrir eignarhluta þeirra í tilteknum fasteignum sem settar voru að veði til tryggingar endurgreiðslu lánsins. J, E og L ehf. reistu sýknukröfu sína á því að lánið hefði verið að fullu greitt upp með tiltekinni greiðslu J til L hf. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að J bæri að greiða L hf. hina umkröfðu fjárhæð að frádreginni þeirri greiðslu sem J hafði innt af hendi. Var hvorki talið að óskráðar reglur um réttaráhrif brostinna forsendna né 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga gætu leitt til þeirrar niðurstöðu að sýkna bæri J af fjárkröfunni. Þá yrði krafan ekki lækkuð með vísan til réttarreglna um viðtökudrátt eða tómlæti eða á þeim grundvelli að J hefði gert L hf. lögmætt greiðslutilboð sem sá síðarnefndi hefði hafnað. Loks var L hf. heimilað að gera fjárnám í fasteignum E og L ehf. fyrir fjárkröfu þeirri sem um ræddi í málinu, en fyrir Hæstarétti afmarkaði L hf. kröfur sínar nánar hvað þetta varðaði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf dómstjóri.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 29. september 2017. Þau krefjast aðallega sýknu af kröfum gagnáfrýjanda en til vara að kröfur hans verði lækkaðar. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 13. desember 2017. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um annað en málskostnað í héraði, sem hann krefst, og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Aðaláfrýjandinn J-kk-nf Þ-kk-nf tók 23. ágúst 2007 fjölmyntalán hjá Landsbanka Íslands hf., forvera gagnáfrýjanda, í þeim tilgangi og með þeim kjörum og veðtryggingum sem nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Lánið var í japönskum jenum og svissneskum frönkum að jafnvirði 11.000.000 krónur og skyldi greiðast að fullu með einni greiðslu afborgunar og vaxta við lok lánstímans 1. september 2008. Lánið fór í vanskil á umsömdum gjalddaga og nam fjárhæð þess þá 16.409.136 krónum.

Í hinum áfrýjaða dómi eru rakin samskipti aðaláfrýjandans J-kk-ef Þ-kk-ef og gagnáfrýjanda allar götur frá því er framangreint lán fór í vanskil og þar til sá síðarnefndi höfðaði mál þetta til endurgreiðslu lánsfjárhæðarinnar og viðurkenningar á rétti sínum til að gera fjárnám í þeim fasteignum, sem settar höfðu verið að veði til tryggingar láninu, en fyrir þeim er nánari grein gerð í héraðsdómi. Framangreind samskipti lutu aðallega að því hvort og með hvaða hætti koma mætti láni aðaláfrýjandans J-kk-ef Þ-kk-ef í skil án þess að til málshöfðunar kæmi en samskipti þessi leiddu ekki til niðurstöðu svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi.

Ágreiningslaust er með aðilum að lán það sem aðaláfrýjandinn J-kk-nf Þ-kk-nf tók umrætt sinn féll í flokk þeirra sem með dómum Hæstaréttar 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 töldust vera lán í íslenskum krónum tengd gengi erlendra gjaldmiðla með ólögmætum hætti. Í samræmi við ákvæði laga nr. 151/2010, um breytingu á lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, var lán hans ásamt lánum annarra lánþega hjá stefnda, sem líkt stóð á um, endurreiknað miðað við 1. apríl 2011. Námu eftirstöðvar lánsins 31.327.830 krónum fyrir endurútreikning en 17.020.778 krónum eftir hann. Gagnáfrýjandi beinir fjárkröfu í málinu að aðaláfrýjandanum J-kk-þgf Þ-kk-þgf sem skuldara umrædds láns en kröfum um viðurkenningu á heimild til fjárnáms beinir hann að eigendum þeirra eigna sem settar voru að veði til tryggingar endurgreiðslu lánsins.

II

Aðaláfrýjendur krefjast eins og áður getur aðallega sýknu af kröfum gagnáfrýjanda en til vara lækkunar. Sýknukrafan er studd þeim rökum að áðurgreint lán sem gagnáfrýjandi veitti aðaláfrýjandanum J-kk-þgf Þ-kk-þgf hafi að fullu verið gert upp með greiðslu hans til gagnáfrýjanda 2. janúar 2015 að fjárhæð 12.000.000 krónur.

Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest að hvorki óskráðar réttarreglur um réttaráhrif brostinna forsendna né regla 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga geti leitt til þeirrar niðurstöðu að aðaláfrýjandinn J-kk-nf Þ-kk-nf verði sýknaður af endurgreiðslukröfu gagnáfrýjanda. Þá er og með skírskotun til forsendna staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hvorki réttarreglur um viðtökudrátt né tómlæti geti leitt til þess að lækka beri fjárkröfu gagnáfrýjanda á hendur aðaláfrýjandanum J-kk-þgf Þ-kk-þgf. Þá er einnig með skírskotun til forsendna staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að krafa gagnáfrýjanda á hendur aðaláfrýjandanum J-kk-þgf Þ-kk-þgf verði ekki lækkuð á þeim grundvelli að hann hafi gert gagnáfrýjanda lögmætt greiðslutilboð í tölvupósti 21. júní 2010 sem sá síðarnefndi hafi hafnað.

Af framangreindu leiðir að staðfest er niðurstaða héraðsdóms um skyldu aðaláfrýjandans J-kk-ef Þ-kk-ef til að greiða gagnáfrýjanda 17.095.244 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði og að frádreginni þeirri innborgun sem þar greinir.

Við munnlegan flutnings málsins fyrir Hæstarétti afmarkaði gagnáfrýjandi nánar kröfur sínar um heimild til að gera fjárnám inn í veðrétt sinn í fasteignunum að Burknavöllum 8 í Hafnarfirði með fastanúmerinu 227-0316 og Lambhaga í Rangárþingi ytra með fastanúmerinu 219-5492. Lýsti gagnáfrýjandi því yfir að með þeim kröfum leitaði hann viðurkenningar á rétti til að gera fjárnám í umræddum eignum á grundvelli tryggingarbréfanna 20. júní 2005 nr. 0111-63-217201 og 27. ágúst 2007 nr. 0106-63-052144 einungis fyrir fjárkröfu sinni samkvæmt lánssamningi þeim sem um ræðir í málinu. Að gættri þessari yfirlýsingu um takmörkun á umfangi krafnanna og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um heimild gagnáfrýjanda til að gera fjárnám í umræddum eignum fyrir fjárkröfu þeirri sem um ræðir í þessu máli.

Málskostnaðarákvæði hins áfrýjaða dóms skal vera óraskað.

Eftir atvikum er rétt að hver aðili beri sinn kostnað af rekstri máls þessa fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.