336/2006

Í málinu var deilt um hvort L ehf. hefði, á gildistíma samnings við S hf. frá 1. maí 2004, verið bundið trúnaðarskyldum við S hf. sem gerðu félaginu óheimilt að taka að sér störf fyrir fjölmiðil sem tilheyrði fyrirtækjasamsteypu N hf., en S hf. var í samkeppni á markaði við fjölmiðla sem tilheyrðu henni. L ehf. taldi að félagið hefði ekki brotið gegnum slíkum skyldum með gerð þjónustusamnings við F ehf. 25 ágúst 2004, en það félag tilheyrði nefndri fyrirtækjasamsteypu og gefur út nafngreint dagblað. L ehf. krafðist í málinu greiðslna samkvæmt samningnum við S hf. út gildistíma hans, þ.e. til 31. desember 2004, en S hf. hafði lýst yfir riftun á samningnum vegna trúnaðarbrests með bréfi 30. september 2004. Talið var að S hf. hefði ekki þurft að una því, eins og á stóð um viðskipti málsaðila, að L ehf. tæki að sér verkefni tengd auglýsingaöflun fyrir F ehf. þar sem slíkt gat skapað hættu á að samkeppnisaðilinn fengi aðgang að trúnaðarupplýsingum um rekstur S hf. Var fallist á með S hf. að með samningi L ehf. við F ehf. hefði L ehf. brotið gegn trúnaðarskyldu sinni við S hf. þótt ósannað væri að L ehf. hefði misnotað trúnaðarupplýsingar sem félagið hafði aðgang að. Af þessum ástæðum var talið að S hf. hefði verið heimilt að binda fyrirvaralaust enda á samning aðilanna. S hf. var hins vegar dæmt til að inna af hendi til L ehf. greiðslur samkvæmt nefndum samningi fram að riftunardegi, að frádreginni viðskiptaskuld, í samræmi við yfirlýsingar sem fólust í bréfi lögmanns S hf. til lögmanns L ehf. 20. janúar 2005.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. júní 2006. Hann krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 10.126.952 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 919.680 krónum frá 1. september 2004 til 1. október sama ár, af 2.712.480 krónum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, af 5.002.159 krónum frá þeim degi til 1. desember sama ár, af 7.523.284 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2005, en af 10.126.952 krónum frá þeim degi til greiðsludags, að frádregnum 1.235.370 krónum miðað við 1. september 2004. Hann krefst þess til vara að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 5.002.159 krónur með sömu dráttarvöxtum og í aðalkröfu til 1. desember 2004, en af 5.002.159 krónum frá þeim degi til greiðsludags og einnig að frádregnum 1.235.370 krónum miðað við 1. september 2004. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

S-kk-nf A-kk-nf hafði starfað sem verktaki hjá stefnda við störf tengd öflun auglýsinga í nokkur ár, lengst af sem auglýsingastjóri, þegar aðilar gerðu samninginn 1. maí 2004. Hafði hann þá ýmist starfað í eigin nafni eða í nafni lögaðila á hans vegum. Munu reikningar vegna starfa hans í þágu stefnda hafa verið skrifaðir í nafni áfrýjanda um nokkurt skeið áður en samningurinn var gerður. S-kk-nf skrifaði undir samninginn fyrir hönd áfrýjanda og átti síðan í bréfaskiptum við stefnda í byrjun september 2004, þegar ágreiningur reis með aðilum. Verður fallist á með stefnda að honum hafi verið rétt að líta svo á að S-kk-nf kæmi fram fyrir hönd áfrýjanda með fullu umboði í samskiptum þeirra vegna samningsins 1. maí 2004 sem í hönd fóru.

Meginágreiningur aðila lýtur að því hvort áfrýjandi hafi, á gildistíma samningsins 1. maí 2004, verið bundinn trúnaðarskyldum við stefnda sem gerðu honum óheimilt að taka að sér störf fyrir fjölmiðil, sem tilheyrði fyrirtækjasamsteypu Norðurljósa hf., en óumdeilt er í málinu að stefndi var í samkeppni á markaði við fjölmiðla sem tilheyrðu henni. Áfrýjandi telur að hann hafi ekki brotið gegn slíkum skyldum er hann gerði þjónustusamning við Frétt ehf. 25. ágúst 2004, en það er félag sem tilheyrði nefndri fyrirtækjasamsteypu og gefur úr Fréttablaðið. Með þeim samningi hafi hann tekið að sér sölustýringu á flokkuðum auglýsingum hjá Frétt ehf. og séu það annars konar störf en þau, sem hann hafi unnið í þágu stefnda samkvæmt samningnum 1. maí 2004.

Þann 5. september 2004 sendi S-kk-nf A-kk-nf tölvubréf til M-kk-ef R-kk-ef forstjóra Íslenska sjónvarpsfélagsins hf., og fylgdu því drög að breytingum á samningi aðila. Ekki lét hann þess þá getið að áfrýjandi hefði þegar gert fyrrnefndan samning við Frétt ehf. Í svarbréfi M-kk-ef daginn eftir segir svo: „Ertu sem sagt að fara að vinna á öðrum fjölmiðli? Heyrist það á þér. Eins og þú manst væntanlega þá hef ég orð þín fyrir því að þú ætlaðir ekki þá leið. Ef svo er þurfum við að tala saman enda mun ég þá ekki telja mig bundinn af samkomulaginu.“ Frekari bréfaskipti fylgdu í kjölfarið þennan dag. Í bréfi S-kk-ef A-kk-ef að kvöldi sama dags segir meðal annars: „Breytingarnar sem við höfum verið að ræða tryggja einmitt það að ég hafi ekki aðgang að innanhúsgögnum SkjásEins heldur vinni með gögn sem allir hafa aðgang að sem kaupa fjölmiðlagögn Samstarfshóps um fjölmiðlakannanir. Textarnir sem ég skrifa út frá þeim hafa alltaf komið úr mínu eigin höfði. Það var jú tilgangur breytinganna að spara Skjánum pening og losa mig formlega undan þjónustu sem þið eruð hvort sem er ekki að nýta og trúnaður minn við ykkur vegna gildandi samnings getur valdið mér trafala í að fá áhugaverð verkefni. Ég tel mig t.d. ekki geta unnið fyrir aðra ljósvakamiðla meðan okkar samningur er í gildi né heldur eftir þær breytingar sem við erum eiginlega ásáttir um. Og ég tel mig heldur ekki geta unnið við fjölmiðlagreiningar yfirleitt hver sem miðlategundin er fyrir eða eftir breytingar samnings um það erum við sammála. Að ég geti ekki unnið sem blaðberi eða smáauglýsingasali hjá Dagblaðinu er fáránlegt og stenst aldrei ef við lendum í alvöru deilum um þennan samning okkar.“

Af bréfinu er ljóst að áfrýjandi viðurkennir að í samningi aðila felist trúnaðarskylda við stefnda sem geri áfrýjanda óheimilt að vinna fyrir aðila sem stundi rekstur í samkeppni við stefnda. Frétt ehf., sem áfrýjandi gerði samning við 25. ágúst 2004, var í eigu þess aðila sem stefndi var helst í samkeppni við. Hann þurfti ekki að una því, eins og á stóð um viðskipti málsaðila, að áfrýjandi tæki að sér verkefni tengd auglýsingaöflun fyrir þennan aðila, þar sem slíkt gat skapað hættu á að samkeppnisaðilinn fengi aðgang að trúnaðarupplýsingum um rekstur hans. Samningurinn var til tiltekins tíma og þær trúnaðarupplýsingar sem áfrýjandi bjó yfir tengjast eðli málsins samkvæmt hagsmunum til skamms tíma. Verður fallist á með stefnda að með samningi áfrýjanda við Frétt ehf. hafi áfrýjandi brotið gegn trúnaðarskyldu sinni við stefnda, þótt ósannað sé að áfrýjandi hafi misnotað trúnaðarupplýsingar, sem hann hafði aðgang að. Af þessum ástæðum verður talið að stefnda hafi verið heimilt að binda fyrirvaralaust enda á samning aðilanna.

II.

Áfrýjandi hefur byggt á því til vara, að stefndi hafi viðurkennt skyldu sína til að greiða áfrýjanda samkvæmt samningnum til þess tíma er honum var sagt upp. Þáverandi lögmaður stefnda sendi S-kk-þgf A-kk-þgf fyrir hönd áfrýjanda bréf 30. september 2004 sem bar yfirskriftina „Yfirlýsing um riftun“. Í því tilkynnti stefndi að hann rifti samningnum þegar í stað. Segir í lok bréfsins að ekki verði um frekari greiðslur að ræða samkvæmt samningnum „en gert mun verða upp við yður til dagsins í dag að telja.“ Þrátt fyrir þetta hefur stefndi krafist sýknu af kröfu áfrýjanda um greiðslu samkvæmt samningnum fyrir september 2004. Gefur hann þá skýringu, að sér hafi á þessum tíma ekki verið kunnugt um samninginn sem áfrýjandi gerði við Frétt ehf. 25. ágúst 2004, en samkvæmt honum hafi áfrýjandi hafið störf í þágu Fréttar 1. september 2004. Í bréfi lögmanns stefnda 20. janúar 2005 til lögmanns áfrýjanda segir meðal annars svo: „Umbj. minn, Íslenska sjónvarpsfélagið hf., hefur farið yfir stöðu umbj. þíns hjá félaginu og sett upp uppgjör í samræmi við það.“ Í bréfinu er síðan tekið fram að uppgjörið miðist við að greitt sé fyrir ágúst- og septembermánuði 2004, en frá dragist tilgreind skuld S-kk-ef A-kk-ef við stefnda. Síðan segir: „Það skal tekið fram að S-kk-nf braut samning aðila strax í byrjun september s.l. með því að ráða sig til samkeppnisaðila og hefur því í raun ekki unnið nein störf í þágu umbj. míns í september 2004. Umbj. minn hefur samt sem áður ákveðið að miða uppgjörið við greiðslu fram að riftunardegi. Samkvæmt því mun uppgjör til umbj. þíns nema kr. 997.416,-, með þeim fyrirvara þó að enn eiga eftir að koma fram reikningar vegna úttekta S-kk-ef A-kk-ef í nafni umbj. míns sem munu dragast frá upphæðinni. Meðfylgjandi er uppgjör vegna þjónustusamnings fyrir ágúst og september 2004, ásamt uppgjörsblaði þar sem tekið er tillit til skuldar umbj. þíns við umbj. minn. Uppgjörið verður greitt til umbj. þíns gegn framvísun reikninga í samræmi við uppgjörið, sem og reikninga vegna úttekta S-kk-ef A-kk-ef í nafni félagsins.“ Bréfi þessu fylgdi svo yfirlit um ætlaða inneign áfrýjanda vegna þessara tveggja mánaða sem var talin nema 220.013 og 1.361.379 krónum eða samtals 1.581.392 krónum, en ekki hefðu borist reikningar vegna þessara fjárhæða. Síðan er á yfirlitinu gert ráð fyrir að frá þessari fjárhæð dragist skuld S-kk-ef A-kk-ef á viðskiptareikningi, sem stefndi taldi nema 583.976 krónum. Þannig næmi skuld stefnda við áfrýjanda 997.416 krónum. Af hálfu stefnda er ekki vefengt að lögmaðurinn hafi haft umboð til að skuldbinda hann með þeim hætti sem bréfið greinir. Stefndi hefur haldið því fram að bréfið 20. janúar 2005 hafi haft að geyma tilboð til áfrýjanda um að ljúka skiptum aðila á þann hátt sem bréfið greinir. Áfrýjandi hafi ekki samþykkt það og þess vegna sé stefndi ekki bundinn af tilboðinu.

Svo sem fram kemur í bréfinu felur það í sér tilkynningu til áfrýjanda um að stefndi hafi ákveðið að gera lögskipti aðila upp með þeim hætti sem þar greinir. Í bréfinu er tekið fram að stefnda sé ljóst að áfrýjandi „braut samning aðila strax í byrjun september“. Ákvörðun stefnda er því tekin að gefinni þeirri forsendu. Í bréfinu kemur ekki fram neinn fyrirvari um að ákvörðun stefnda verði því aðeins gild að áfrýjandi samþykki hana. Sá eini fyrirvari er gerður að frá fjárhæðinni sem stefndi hyggist greiða eigi að dragast „reikningar vegna úttekta S-kk-ef A-kk-ef“, sem ekki séu enn fram komnir. Stefndi er samkvæmt þessu skuldbundinn í samræmi við þær yfirlýsingar sem felast í þessu bréfi. Í héraðsdómi kemur fram að stefndi hafi sagt viðskiptaskuld áfrýjanda hafa hækkað um 89.145 krónur eftir að bréfið 20. janúar 2005 var ritað, þar sem einn reikningur vegna úttektar S-kk-ef fyrir riftun samningsins hafi ekki verið sendur fyrr en um átta mánuðum eftir að riftunarbréf hafði verið sent. Áfrýjandi hefur ekki mótmælt þessu sérstaklega og verður þessi fjárhæð því dregin frá skuldinni sem stefndi viðurkenndi í bréfinu 20. janúar 2005. Samkvæmt þessu verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 908.271 krónu. Í kröfugerð áfrýjanda um dráttarvexti er miðað við að upphafsdagur þeirra vegna september 2004 sé 1. október 2004. Stefndi hefur mótmælt upphafstíma dráttarvaxta í kröfugerð áfrýjanda meðal annars á þeirri forsendu að hann hafi ekki framvísað reikningi, þrátt fyrir að hafa fengið tilmæli um það í bréfinu 20. janúar 2005. Með vísan til þess verða dráttarvextir dæmdir frá þingfestingu málsins í héraði 26. maí 2005.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður málskostnaður felldur niður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Stefndi, Síminn hf., greiði áfrýjanda, Lifandi ljósum ehf., 908.271 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. maí 2005 til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.