103/2008

X var gefinn að sök ölvunarakstur, með því að hafa stjórnað og reynt að stjórna bifreið undir áhrifum áfengis, hafi hann sest undir stýri bifreiðar og reynt að gangsetja hana og látið hana renna afturábak nokkra metra. X neitaði sök og hafði þar nokkurn stuðning í vætti J. J taldi að X hefði ekki reynt að setja bifreiðina í gang, enda væri það ekki auðvelt og jafnframt sagðist hann hafa tekið kveikjuláslykilinn í sínar vörslur. Vitnið S, lögreglumaður, bar jafnframt að kveikjuláslykillinn hefði ekki verið í bifreiðinni en vírar hefðu hangið niður úr kveikjulásnum. Þá kom fram í framburði vitnisins H að hann hefði fengið greinda bifreið til viðgerðar fyrir þetta atvik og hefði gangsetningarbúnaður bifreiðarinnar verið bilaður. Vitni G, sem tilkynnt hafði ölvunarakstur X, breytti framburði sínum fyrir dómi og kvaðst ekki hafa séð það sem hann áður bar. Í héraðsdómi var talið að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að sanna sök ákærða og var hann sýknaður af kröfum ákæruvaldsins. Í Hæstarétti krafðist ákæruvaldið að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað. Ákæruvaldið studdi kröfu sína um ómerkingu þeim rökum að eftir að dómur hefði gengið hefði vitnið G verið dæmdur fyrir að gefa ranga skýrslu fyrir héraðsómi í þessu máli, sbr. 1. mgr. 142. gr. almennra hegningarlaga. Talið var að ekki væru efni til að ætla að niðurstaða málsins yrði á annan veg ef héraðsdómur yrði ómerktur og skýrsla tekin á ný af vitninu G, þótt hann bæri á sama veg og hann gerði upphaflega fyrir lögreglu við rannsókn málsins. Var niðurstað héraðsdóms því staðfest og X sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf prófessor.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 30. janúar 2008 og krefst að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms.

Ákæruvaldið styður kröfu sína um ómerkingu hins áfrýjaða dóms þeim rökum, að eftir að hann gekk, hafi vitnið G verið dæmdur fyrir að gefa ranga skýrslu fyrir héraðsdómi í máli því sem hér er til meðferðar, sbr. 1. mgr. 142. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hann hafi játað brotið. Telur ákæruvaldið að niðurstaða héraðsdóms hefði orðið önnur, ef greint vitni hefði sagt rétt frá. Vitnið hafi orðið fyrir þrýstingi af hálfu ákærða sem leitt hafi til hins ranga framburðar. Byggir ákæruvaldið á því að 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála eigi hér við. Samkvæmt því ákvæði getur Hæstiréttur fellt úr gildi héraðsdóm og meðferð máls í héraði séu líkur fyrir að niðurstaða héraðsdómara um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi kunni að vera röng svo að einhverju skipti um úrslit máls.

Greint vitni sagði upphaflega við yfirheyrslu hjá lögreglu að hann hefði séð ákærða í umrætt sinn „setjast undir stýri ... og gera sig líklegan að gangsetja bifreiðina“, að hann hefði fylgst með er ákærði „hafi látið bifreiðina renna aftur á bak ... eins að hann væri að reyna að gangsetja bifreiðina“, en hann hafi síðan „sofnað undir stýri hennar.“ Fyrir dóminum bar vitnið hins vegar að hann hefði ekki séð ákærða fara inn í bifreiðina og hefði fyrst veitt honum athygli þar stuttu áður en lögregla kom á staðinn, sem hafi verið tveimur til þremur tímum eftir að hann tilkynnti um atvikið. Skýrði hann framburð sinn hjá lögreglu með því að hann hefði verið ákærða reiður í umrætt sinn. Þegar hann var yfirheyrður síðar hjá lögreglu vegna gruns um rangan framburð, bar hann að upphafleg skýrsla sín hjá lögreglu hefði verið rétt.

Ákærða er gefinn að sök ölvunarakstur, með því að hafa „stjórnað og reynt að stjórna bifreiðinni Y-XXXX, undir áhrifum áfengis ... er ákærði settist undir stýri bifreiðarinnar og reyndi að gangsetja hana og lét hana renna afturábak nokkra metra“. Ákærði neitar sök og hefur þar nokkurn stuðning í vætti J, sem kvaðst hafa farið með ákærða út í bifreiðina, þar sem hann hefði síðan sofnað. Taldi hann ákærða ekki hafa reynt að setja bifreiðina í gang, enda væri það ekki auðvelt. Hann kvaðst hafa tekið kveikjuláslykilinn í sínar vörslur. Vitnið S, lögreglumaður, bar að kveikjuláslykill hefði ekki verið í bifreiðinni og hefðu vírar hangið niður úr kveikjulásnum. Hann kvaðst ekki geta sagt til um hvort reynt hefði verið að tengja víra til að gangsetja bifreiðina í þetta skipti, en engin ummerki önnur hafi verið um það. Kvað hann bifreiðina hafa verið sjálfskipta og stýrið hefði verið læst, en kvaðst ekki muna staðsetningu gírstangarinnar. Vitnið H, sem kvaðst hafa fengið greinda bifreið til viðgerðar, bar að gagnsetningarbúnaður hennar hefði verið bilaður fyrir þetta atvik, hún hefði verið sjálfskipt og því væri ekki hægt að láta hana renna í gang. Samkvæmt ofangreindu er ósannað að bifreiðin hafi verið gangsett.

Í hinum áfrýjaða dómi kemur fram það mat héraðsdómara, að því fari fjarri að ákæruvaldinu hafi tekist að sanna sök ákærða gegn neitun hans svo að ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum. Ekki eru efni til að ætla að niðurstaða málsins yrði á annan veg ef héraðsdómur yrði ómerktur og vitnaskýrsla tekin á ný af G, þótt hann bæri þá á sama veg og hann gerði upphaflega fyrir lögreglu við rannsókn málsins. Verður því að staðfesta hinn áfrýjaða dóm.

Allur kostnaður af meðferð málsins fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 249.000 krónur.