115/2007

G kærði úrskurð héraðsdóms, þar sem staðfest var ákvörðun sýslumanns um að nauðungarsala á nánar tilgreindu sumarhúsi í eigu V skyldi ekki fara fram. Byggðist nauðungarsölubeiðni G á tryggingarbréfum, sem S hafði gefið út til tryggingar á skuld samkvæmt tveimur handhafaskuldabréfum frá 1988, en S var þá eigandi sumarhússins. Ekki var fallist á þá röksemd V að endurgjaldskrafa ábyrgðarmanna skuldarinnar hefði verið fyrnd þegar G átti að hafa fengið hana framselda til sín. V reisti kröfu sína ennfremur á því að umrædd tryggingarbréf gætu ekki staðið til tryggingar á kröfu samkvæmt héraðsdómi í máli G gegn S, auk þess sem V vísaði til þess að G hefði í sama máli fallið frá kröfu á hendur V um viðurkenningu á veðrétti í sumarhúsinu til tryggingar skuldinni. Ekki var á þetta fallist í dómi Hæstaréttar og vísað til þess að með umræddum héraðsdómi hefði grundvöllur að kröfu G á hendur aðalskuldara í engu breyst. Þá var ekki talið að G hefði gefið eftir veðréttindi í sumarhúsinu með því að falla frá kröfu þar að lútandi á hendur V. Ekki var heldur fallist á að með greiðslu, sem vísað var til í áritun á afrit tryggingarbréfanna, hefði skuld aðalskuldara verið greidd upp. Þeirri málsástæðu V, að tryggingarbréfin stæðu ekki lengur til tryggingar á skuldinni vegna þess að hún hefði verið að fullu greidd, var því hafnað. Þar sem ekki yrði annað séð en að skilyrði 2. tölul. 1. mgr. og 3. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991 fyrir því að krefjast mætti nauðungarsölu á sumarhúsinu væru uppfyllt var umrædd ákvörðun sýslumanns felld úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 21. febrúar 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 1. mars sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 16. febrúar 2007, þar sem staðfest var ákvörðun sýslumannsins á Selfossi 20. október 2006 um að nauðungarsala á sumarhúsi að Stakkavík í sveitarfélaginu Ölfusi skyldi ekki fara fram. Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og umrædd ákvörðun sýslumannsins verði felld úr gildi. Þá krefst hann aðallega málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar en til vara að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður falli niður.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði gaf faðir sóknaraðila, S-kk-nf K-kk-nf, út tvö skuldabréf til handhafa 15. mars 1988, sem hvort um sig var að fjárhæð 350.000 krónur og með gjalddaga 15. mars 1996. Samhliða útgáfu skuldabréfanna gaf S-kk-nf út tvö tryggingarbréf þar sem hann veðsetti handhafa skuldabréfanna sumarhús sitt að Stakkavík í Selvogshreppi, er stendur í landi sem er í eigu varnaraðila, til tryggingar greiðslu bréfanna. Tryggingarbréfunum var þinglýst 17. mars 1988 með athugasemd um að framsal lóðarréttinda væri óheimilt.

Fyrir liggur að S-kk-nf seldi ofangreind skuldabréf til nafngreinds fjármálafyrirtækis. Við sölu bréfanna tók G-kk-nf H-kk-nf á sig sjálfskuldarábyrgð á greiðslu skuldarinnar gagnvart umræddu fyrirtæki ásamt tveimur öðrum mönnum. Gögn málsins bera með sér að G-kk-nf og annar hinna ábyrgðarmannanna hafi leyst til sín skuldina og fengið bréfin afhent en óljóst er hvenær það mun hafa verið. Þá liggur fyrir að bú S-kk-ef var tekið til gjaldþrotaskipta um líkt leyti og að skiptastjóri þrotabúsins seldi varnaraðila umrætt sumarhús 5. maí 2000. Í hinum kærða úrskurði eru rakin bréfaskipti milli G-kk-ef og skiptastjóra þrotabúsins í apríl og maí 2000 um endurgreiðslukröfu vegna innlausnar ábyrgðarmannanna á bréfunum. Þar er ennfremur vísað orðrétt í texta, sem G-kk-nf ritaði á afrit áðurnefndra tryggingarbréfa, þar sem segir að hann hafi framselt þau til sóknaraðila og að sú skuld, sem bréfin tryggðu, væri að fullu greidd.

Með stefnu útgefinni 20. janúar 2006 höfðaði sóknaraðili mál gegn föður sínum, S-kk-þgf, og varnaraðila þar sem þess var krafist að S-kk-nf greiddi honum 700.000 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum auk viðurkenningar á því að krafan væri tryggð með 1. veðrétti í áðurnefndu sumarhúsi að Stakkavík á grundvelli umræddra tryggingarbréfa. Var krafan á hendur S-kk-þgf reist á skuldabréfunum frá 15. mars 1988. Í þinghaldi 11. júlí 2006 féll sóknaraðili frá kröfu á hendur varnaraðila og sátt tókst á milli þeirra um málskostnað. S-kk-nf, faðir sóknaraðila, hafði áður sótt þing í málinu og samþykkt kröfu hans. Var dómur lagður á málið í samræmi við 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og S-kk-nf dæmdur til að greiða sóknaraðila 700.000 krónur ásamt vöxtum og málskostnaði. Sóknaraðili krafðist síðan nauðungarsölu á sumarhúsinu 4. september 2006 með vísan til þess að veðréttur samkvæmt áðurnefndum tryggingarbréfum tryggði greiðslu framangreindrar skuldar. Með vísan til mótmæla varnaraðila stöðvaði sýslumaður frekari aðgerðir við nauðungarsöluna 20. október 2006. Lýtur ágreiningur aðila að því hvort umrædd nauðungarsala eigi að fara fram.

II.

Í málinu eru ekki bornar brigður á að sóknaraðili sé handhafi þeirra skuldabréfa, sem S-kk-nf K-kk-nf gaf út 15. mars 1988 með gjalddaga 15. mars 1996. Varnaraðili reisir kröfu sína um að nauðungarsalan eigi ekki að fara fram meðal annars á því að endurgjaldskrafa ábyrgðarmanna á hendur S-kk-þgf hafi verið fyrnd þegar hún á að hafa verið framseld sóknaraðila, sbr. 4. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Samkvæmt umræddu ákvæði fyrnast endurgjaldskröfur ábyrgðarmanna eða samskuldara út af greiðslu skuldar á 4 árum. Krafan er þó „jafnan dómtæk eins lengi og innleysta krafan mundi verið hafa“, eins og segir í niðurlagi ákvæðisins. Kröfur samkvæmt skuldabréfi fyrnast á 10 árum, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 14/1905. Áður er getið hvenær krafan varð gjaldkræf. Með hliðsjón af þessu verður ekki fallist á með varnaraðila að endurgjaldskrafan hafi verið fyrnd á því tímamarki er sóknaraðili á að hafa fengið hana framselda til sín.

Krafa varnaraðila styðst ennfremur við að áðurnefnd tryggingarbréf geti ekki staðið til tryggingar kröfu samkvæmt framangreindum dómi, enda sé í bréfunum mælt fyrir um að sumarhúsið sé veðsett til tryggingar greiðslu á skuld samkvæmt skuldabréfunum. Þá hafi sóknaraðili tapað ætluðum rétti sínum samkvæmt tryggingarbréfunum með því að falla frá viðurkenningarkröfu á hendur varnaraðila í áðurnefndu dómsmáli. Að framan er því lýst með hvaða hætti leyst var úr máli því sem sóknaraðili höfðaði gegn S-kk-þgf föður sínum og varnaraðila. Ekki verður fallist á að með dómi í málinu hafi orðið til ný krafa sóknaraðila á hendur S-kk-þgf heldur fólst í honum staðfesting á því að S-kk-þgf bæri að greiða sóknaraðila hina umkröfðu fjárhæð með vöxtum. Eins og að framan greinir leystu tveir af þremur ábyrgðarmönnum til sín þá skuld sem skuldabréfin kváðu á um. Eignuðust þeir með því endurgjaldskröfu á hendur aðalskuldara og gengu inn í öll þau réttindi sem áttu að fylgja skuldabréfunum, þar á meðal veðréttindi í sumarhúsinu. Hafi sóknaraðili fengið þessa kröfu framselda til sín, eins og hann heldur fram, færðust þessi réttindi til hans. Breytir niðurstaða í framangreindu dómsmáli engu um þennan grundvöll að kröfu sóknaraðila. Þá verður ekki fallist á að sóknaraðili hafi gefið eftir veðréttindi í sumarhúsinu með því að falla í dómsmálinu frá kröfu þar að lútandi á hendur varnaraðila.

Varnaraðili reisir kröfu sína einnig á því að samkvæmt áritun á afrit af tryggingarbréfunum sé sú skuld, sem bréfunum hafi verið ætlað að tryggja, að fullu greidd. Því standi tryggingarbréfin ekki lengur til tryggingar á skuld samkvæmt skuldabréfunum. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði gaf G-kk-nf H-kk-nf skýrslu fyrir dómi. Aðspurður kvaðst hann hafa framselt umrædda kröfu til sóknaraðila og að áritunin sé „eiginlega kvittun til hans“, þar sem fram komi að G-kk-nf framselji bréfin til hans og að „hann sé búinn að borga mér það sem að okkur fór á milli.“ Með hliðsjón af þessu og þegar litið er til orðalags áritunarinnar í heild verður ekki talið að með þeirri greiðslu hafi skuld aðalskuldara samkvæmt skuldabréfunum verið greidd upp. Er því ekki unnt að fallast á þá málsástæðu varnaraðila að tryggingarbréfin standi ekki lengur til tryggingar á skuld samkvæmt skuldabréfunum þar sem skuldin sé þegar greidd.

Ekki verður séð að það haggi veðréttindum í sumarhúsinu þótt það kunni ekki að teljast til fasteigna, öndvert við það sem talið er í umræddum tryggingarbréfum, enda er hið veðsetta verðmæti að öðru leyti nægilega afmarkað í þeim. Þar sem ekki verður annað séð en að uppfyllt séu skilyrði 2. töluliðar 1. mgr. og 3. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991 fyrir því að krefjast megi nauðungarsölu á sumarhúsinu ber að fallast á kröfu sóknaraðila á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Varnaraðili greiði sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem verður ákveðinn í einu lagi, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvörðun sýslumannsins á Selfossi 20. október 2006 um að nauðungarsala skuli ekki fara fram á sumarhúsi Veiðifélagsins Stakkavíkur, Stakkavík í Selvogi, er felld úr gildi.

Varnaraðili, Veiðifélagið Stakkavík, greiði sóknaraðila, G-kk-þgf S-kk-þgf, samtals 300.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.