349/2002

J stefndi L til viðurkenningar á því að honum bæri að framreikna áunnin stig hans við útreikning örorkubóta vegna slyss sem hann varð fyrir sem sjómaður í Danmörku í september 1996 og að bótaréttur hans í sjóðnum skyldi ekki skerðast að því er framreikning varðaði vegna flutnings hans til Danmerkur á árinu 1995. Jafnframt krafist J að viðurkennt yrði að sjóðurinn hefðu vanefnt skyldu sína gagnvart honum við greiðslu á örorkubótum frá 29. september 1996. Tekið var fram að málið varðaði mikilvæga hagsmuni J og bæri í sér álitaefni um lífeyrisréttindi og réttarstöðu manna á EES-svæðinu sem hefðu ekki áður komið til kasta dómstóla. Með vísan til þess að lýsingu atvika málsins var verulega áfátt af hálfu J og torvelt á grundvelli hennar að meta málsástæður hans var talið að stefna málsins í héraði hefði ekki fullnægt ákvæði e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem úr þessu hafði ekki verið bætt undir rekstri málsins bar að vísa því sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 30. júlí 2002 og krefst þess að við útreikning örorkubóta, sem hann nýtur frá stefnda, skuli hann njóta framreiknings áunninna stiga samkvæmt grein 11.1. í reglugerð stefnda, sbr. grein 4.5. í „Samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða“. Jafnframt er þess krafist að viðurkennt verði að stefndi hafi vanefnt skyldur sínar gagnvart áfrýjanda til framreiknings áunninna stiga vegna örorkubóta frá 29. september 1996. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar hér fyrir dómi.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar sér til handa fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur lagt fram í Hæstarétti nýtt skjal, tekjuyfirlit frá skattstofunni í Hirtshals í Danmörku, en samkvæmt því námu skattskyldar tekjur áfrýjanda 65.701 danskri krónu á árinu 2001.

Áfrýjandi höfðaði mál þetta fyrir héraðsdómi gegn þremur lífeyrissjóðum sameiginlega til viðurkenningar á því að þeim bæri öllum að framreikna áunnin stig hans við útreikning örorkubóta vegna slyss, sem hann varð fyrir sem sjómaður í Danmörku í september 1996 og að bótaréttur hans í sjóðunum skyldi ekki skerðast að því er framreikning varðar vegna flutnings hans til Danmerkur á árinu 1995. Jafnframt var þess krafist að viðurkennt yrði að hinir stefndu sjóðir hafi vanefnt skyldu sína gagnvart áfrýjanda við greiðslu á örorkubótum frá 29. september 1996. Fyrir Hæstarétt hefur áfrýjandi aðeins stefnt einum þessara sjóða með vísan til ákvæða í samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða og niðurstöðu héraðsdóms.

Mál þetta varðar mikilvæga hagsmuni áfrýjanda og ber í sér álitaefni um lífeyrisréttindi og réttarstöðu manna á Evrópska efnahagssvæðinu, sem hafa ekki áður komið til kasta dómstóla. Í stefnu er þrátt fyrir þetta að mjög takmörkuðu leyti gerð grein fyrir atvikum málsins, málsástæðum áfrýjanda og réttarheimildum, sem máli skipta. Þannig kemur ekki nægilega fram, hvernig áfrýjandi hafði áunnið sér stig hjá hinum einstöku stefndu lífeyrissjóðum, þar á meðal stefnda hér fyrir dómi, og hvernig staða hans gagnvart hverjum og einum þeirra var með tilliti til réttar til framreiknings. Málsástæður áfrýjanda að því er þetta varðar urðu ekki skýrðar eingöngu með vísan til framlagðrar tölvuútskriftar. Þá var óljóst af málatilbúnaði hans hver tekjuskerðing hans var vegna orkutapsins, sbr. ákvæði í samþykktum stefnda þar að lútandi. Í stefnu var engin grein gerð fyrir því hvernig háttað var störfum áfrýjanda í Danmörku, hvers konar lífeyrissjóður það var, sem hann greiddi til og hve lengi eða hvaða réttinda hann hafði aflað sér. Framlögð gögn málsins gefa heldur ekki fullnægjandi mynd af þessum atriðum. Þá liggur ekkert fyrir um reglur umrædds sjóðs eða danskar réttarreglur, er hann starfaði eftir. Lýsingu atvika málsins var þannig verulega áfátt af hálfu áfrýjanda og torvelt á grundvelli hennar að meta málsástæður hans.

Að öllu þessu virtu verður að telja að stefna málsins í héraði hafi ekki fullnægt ákvæði e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Úr þessu hefur ekki verið bætt undir rekstri málsins og ber því að vísa því sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, J-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef, í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, samtals 600.000 krónur.