504/2011

K og X voru ákærð fyrir meiriháttar brot gegn 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. K var auk þess ákærður fyrir meiri háttar brot gegn 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003, 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda í rekstri A ehf. og B ehf. Hæstiréttur taldi að ekki hefði verið sýnt fram á það að skattframtöl þau sem lágu til grundvallar ákæru fyrir brot gegn tekjuskattslögum, hefðu verið efnislega röng og því væri skilyrði 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 sem að því lyti ekki fullnægt. Þegar af þeirri ástæðu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu K og X af þeim ákæruliðum. Þá staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu K fyrir meiriháttar brot gegn lögum nr. 50/1988 og lögum nr. 45/1987, sbr. 1. mgr. 262 gr. almennra hegningarlaga

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 26. júlí 2011. Ákæruvaldið krefst þess að ákærðu verði sakfelld samkvæmt ákæru og dæmd til refsingar. Þá er þess krafist að refsing ákærða K-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef verði þyngd.

Ákærði K-kk-nf S-kk-nf krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að refsing hans verði milduð.

Ákærða X krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur, en til vara að ákvörðun refsingar, verði hún sakfelld, skuli frestað. Að því frágengnu krefst hún þess að refsing hennar verði skilorðsbundin.

I

Kröfu sína um frávísun málsins reisir ákærði K-kk-nf S-kk-nf á því að við rannsókn þess hafi ekki verið farið eftir fyrirmælum reglugerðar nr. 373/2001 um framkvæmd skatteftirlits og skattrannsókna. Ekki hafi verið rannsakað hvort saknæmisskilyrði 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um ásetning eða stórkostlegt hirðuleysi hafi verið fyrir hendi þótt slíkt sé skylt samkvæmt 17. gr. reglugerðarinnar. Ekki hafi heldur verið rannsakaður þáttur ætlaðs hlutdeildarmanns í þeirri refsiverðu háttsemi sem þessum ákærða sé gefin að sök svo sem mælt sé fyrir um í 4. mgr. 16. gr. reglugerðarinnar. Sakargiftir hafi í mörgum tilvikum aðeins lotið að álitaefnum um túlkun á tilteknum ákvæðum laga nr. 90/2003 sem sérfræðingar þeir, sem unnu skattframtöl fyrir þennan ákærða eða félög á vegum ákærðu, og skattyfirvöld hafi greint á um. Við þær aðstæður hafi verið skylt að leitast við að upplýsa málið nægilega samkvæmt 72. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sem þá giltu, sbr. nú 54. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og ákvæði áðurnefndrar reglugerðar. Það hafi samt verið látið undir höfuð leggjast. Telur þessi ákærði að svo miklir annmarkar hafi verið á rannsókn málsins að hún geti ekki verið grundvöllur ákæru og beri því að vísa málinu frá dómi.

Skattskil ákærða K-kk-ef S-kk-ef vegna gjaldársins 2006 og skattskil þriggja einkahlutafélaga, sem ákærðu tengdust eins og lýst er í ákæru, sættu rannsókn skattyfirvalda. Um þá rannsókn eru gögn í málinu. Þótt á kunni að hafa skort að huglæg afstaða ákærðu hafi verið rannsökuð sérstaklega, er leitt í ljós að þau hafi falið öðrum að annast skattskil einkahlutafélaganna þriggja og ákærði K-kk-nf S-kk-nf hafi einnig falið öðrum að telja fram til skatts fyrir sig þetta ár. Ákæruvaldið hefur metið rannsókn málsins fullnægjandi, sbr. 1. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 og á grundvelli hennar gefið út ákæru í málinu, sbr. 145. gr. laganna. Verður ekki fallist á að slíkir annmarkar séu á rannsókn málsins að þessu mati verði hnekkt þannig að frávísun varði. Í 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 er kveðið á um að dómur í sakamáli skuli reistur á sönnunargögnum, sem færð séu fram við meðferð þess fyrir dómi. Að því leyti, sem annmarkar kunna að vera á rannsókn þeirra atriða, sem að framan greinir, koma þeir til athugunar við mat á því hvort sakir, sem á þennan ákærða eru bornar, teljist sannaðar og þegar lagt er mat á hvort refsiskilyrði um huglæga afstöðu hans séu fyrir hendi. Samkvæmt þessu verður kröfu um frávísun málsins hafnað.

II

Í liðum A, B1, C og D í ákæru eru ákærðu gefin að sök skil á efnislega röngum skattframtölum fyrir gjaldárið 2006, sem nánar er gerð grein fyrir í ákærunni. Í öllum tilvikum er upplýst að skattframtölin voru samin af sérfræðingum, sem til þess voru fengnir og að skattskil einkahlutafélaganna þriggja voru reist á ársreikningum þeirra, sem sérfræðingarnir sömdu. Því er ekki haldið fram af hálfu ákæruvaldsins að tölulegar upplýsingar í skattframtölum einkahlutafélaganna og ákærða K-kk-ef S-kk-ef hafi verið rangar. Jafnframt liggur fyrir að endurákvörðun gjalda var reist á framtöldum upplýsingum. Í ákæru er talið að í skattframtölunum sé tekjuskattstofn og rekstrartekjur, sem skattskyldar séu samkvæmt B lið 7. gr. laga nr. 90/2003, vantaldar. Ákærðu hafa andmælt þessu. Ákæruvaldið hefur í ljósi framangreinds ekki sannað að skattframtöl þau, sem um ræðir, hafi verið efnislega röng og er skilyrði sem að því lýtur í 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 því ekki fullnægt. Verður þegar af þessari ástæðu fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu þeirra af þessum ákæruliðum.

Jafnframt er fallist á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða K-x-x S-kk-ef samkvæmt liðum B2 og B3 í ákæru. Verður niðurstaða dómsins um fangelsisrefsingu hans og um skilorðsbindingu hennar einnig staðfest. Vararefsing, greiði þessi ákærði ekki sektina innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, skal vera fangelsi í 150 daga.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur er staðfestur um sýknu ákærðu X.

Héraðsdómur er staðfestur um fangelsisrefsingu ákærða K-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef og skilorðsbindingu hennar, svo og um sektarrefsingu hans. Verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa skal hann sæta fangelsi í 150 daga.

Niðurstaða héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu fyrir Hæstarétti, H-kk-ef B. K-kk-ef hæstaréttarlögmanns og B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur til hvors þeirra um sig.