149/2009

Í ársbyrjun 1992 keypti B verkstæðisskúr auk lóðarréttinda af S á Akureyrarflugvelli. Í nóvember 2005 fékk B sent bréf frá F þar sem lóðarréttindum hans var sagt upp og honum gert skylt innan viss tíma að flytja skúrinn af lóðinni. Þar var jafnframt tekið fram að húsnæðið hefði fram til þessa staðið án þess að lóðarleigusamningur hefði verið gerður. Í málinu byggði B á því að hann hefði unnið hefð á lóðinni, sem var í eigu Í en í umráðum F, samkvæmt 2. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 46/1905. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af yfirlýsingu fyrirsvarsmanna S og vætti þeirra fyrir dómi var þeim ljóst að skúrinn hefði aðeins haft stöðuleyfi til bráðabirgða og að skylt hefði verið að færa hann til á lóðinni eða fjarlægja hann með öllu, lóðarhafa að kostnaðarlausu, yrði þess krafist. Var þeim er B leiddi eignarhald sitt frá því kunnugt um það að Í ætti lóðina og að leyfi fyrir stöðu skúrsins væri bundið þeim fyrirvara að það kynni að þurfa að víkja. Gat B því ekki byggt á því að eignarhald forvera hans bættist við þann tíma er hann sjálfur hefði haft umráð eignarinnar. Voru skilyrði 2. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 46/1905 því ekki uppfyllt, svo og skilyrði 7. gr. sömu laga um afnotahefð. Var því fallist á kröfu S um að B væri skylt að fjarlægja skúrinn af lóð Í og færa því umráð lóðarinnar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 24. mars 2009. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi byggir kröfu sína á því að hann hafi unnið hefð á tiltekinni lóð við Eyjafjarðarbraut á athafnasvæði Akureyrarflugvallar, en samkvæmt afsali 1. janúar 1992 keypti hann verkstæðisskúr sem þar stendur af Svifflugfélagi Akureyrar. Byggir hann á því að framangreint hús hafi staðið athugasemdalaust á lóðinni í nær hálfa öld. Er málsatvikum nánar lýst í héraðsdómi. Þar kemur meðal annars fram að húsið var reist árið 1958 og þjónaði upphaflega sem flugafgreiðsla, en var síðar nýtt af Svifflugfélagi Akureyrar. Að beiðni félagsins var húsið flutt á þann stað þar sem það nú stendur með samþykki Flugmálastjórnar Íslands og bygginganefndar Akureyrarbæjar samkvæmt bréfi bæjarstjórnar 7. október 1981. Er tekið fram að bygginganefnd hafi fallist á erindið með þeim fyrirvara að staðsetning hússins væri til bráðabirgða. Með bréfi 3. maí 1991 til flugmálastjórnar sótti svifflugfélagið um leyfi til að stækka húsið til vesturs. Í svarbréfi flugmálastjórnar 31. júlí sama ár var fallist á beiðnina með þeim fyrirvara að ef framtíðarskipulag Akureyrarflugvallar, sem ekki lægi fyrir, krefjist tilfærslna eða breytinga á húsnæðinu, þá yrði slíkt framkvæmt á kostnað svifflugfélagsins. Húsið er ekki skráð á sérstæða lóð, en stendur á framangreindri lóð með landnúmeri 147548, ásamt ýmsum húsum sem tengjast munu rekstri flugvallarsvæðisins. Sú lóð er skráð og þinglesin eign stefnda en í umráðum flugmálayfirvalda. Samkvæmt yfirlýsingu þriggja nafngreindra fyrirsvarsmanna svifflugfélagsins og vætti tveggja þeirra fyrir dómi var þeim ljóst að „umræddur skúr hafði aðeins stöðuleyfi til bráðabirgða og var skylt að færa hann til á lóðinni eða fjarlægja hann með öllu lóðarhafa að kostnaðarlausu ef þess yrði krafist.“

Í 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð segir að skilyrði þess að eignarhald á fasteign skapist fyrir hefð sé 20 ára óslitið eignarhald. Hafi sá sem telur til eignar fengið hlutinn að veði, til geymslu, til láns eða á leigu geti umráð hans hins vegar ekki leitt til þess að hefð vinnist. Samkvæmt 3. gr. laganna má telja til hefðartíma óslitið eignarhald tveggja manna eða fleiri, ef eignarhaldið hefir löglega gengið frá manni til manns og fullnægir skilyrðum þeim sem sett eru í 2. gr. Samkvæmt framangreindu var þeim sem áfrýjandi leiðir eignarhald sitt frá kunnugt um það að stefndi ætti lóðina og að leyfi fyrir stöðu hússins á henni væri bundið þeim fyrirvara að það kynni að þurfa að víkja. Getur áfrýjandi því ekki byggt á því að eignarhald forvera hans bætist við þann tíma sem hann sjálfur hefur haft umráð eignarinnar. Þegar af þeirri ástæðu eru skilyrði 2. gr., sbr. 3. gr., laga nr. 46/1905 fyrir því að hann hafi unnið eignarhald á lóð þeirri sem húsið stendur á ekki uppfyllt. Með þessari athugasemd, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, B-kk-nf Ó-kk-nf, greiði stefnda, íslenska ríkinu 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

if !supportEmptyParas endif