503/2012

K, forveri erlenda bankans BH, veitti erlendu félagi, B, lán. Til tryggingar greiðslu lánsins tókst V hf. með sérstakri ábyrgðaryfirlýsingu á hendur ábyrgð að fjárhæð 450.000.000 krónur sem gefin var út til handa K. Tilteknum hlutum í V hf. var síðar ráðstafað til Á ehf., G ehf. og E ehf. Sameiginlega höfðuðu félögin fjögur, mál á hendur BH og kröfðust þess að ábyrgð þeirra samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingunni hefði verið fallin niður þegar BH gekk að eignum þeirra á grundvelli ábyrgðarinnar. Talið var að íslenskir dómstólar ættu lögsögu í málinu á grundvelli ákvæðis í lánssamningi BH og B. Af gögnum málsins varð ekki ráðið að ábyrgðinni hefði verið markaður ákveðinn gildistími, annar en sá að hún skyldi gilda þar til öllum skuldbindingum samkvæmt lánssamningnum væri lokið. Samkvæmt efni samningsins bar að endurgreiða lánsfjárhæðina ári eftir gerð hans, en það gekk ekki eftir heldur var lánið endurnýjað á gjalddaga þess. Málsaðila greindi á um með hvaða hætti það hefði verið gert og hvaða áhrif það hefði haft á ábyrgðarkröfuna. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var talið upplýst að tilgangur viðskiptanna hefði verið sá að takmarka áhættu V hf. af eignarhaldi á hlutum í BG hf., með því að selja hlutina B. Áhætta af eignarhaldinu færðist við það til B, gegn því að V hf. ábyrgðist lán K til B. Við aðalmeðferð málsins í héraði höfðu V hf. o.fl. uppi þá málsástæðu að lánssamningurinn hefði verið framlengdur án þess að aflað hefði verið samþykkis ábyrgðaraðila og því hefði ábyrgðin fallið niður. Sú málsástæða kom ekki til álita gegn mótmælum BH. Í málinu var talið upplýst að ráðgert hefði verið af hálfu V hf. að veita ábyrgðina til þriggja ára og var veiting greiðslufrests á gjalddaga lánssamningsins ekki talin hagga við gildi ábyrgðarinnar. Þá var vísað til þess að þótt greiðslugeta V hf. o.fl. hefði verið háð því að hlutir B í BG hf. yrðu seldir, sem svo var ekki gert, gæti það ekki leitt til brottfalls ábyrgðarinnar á gjalddaga lánssamningsins, enda hefðu fyrirsvarsmenn V hf. o.fl. haft ákvörðunarvald um slík málefni sem eigendur meirihluta í B. Þá voru önnur atriði ekki talin hafa orðið þess valdandi að ábyrgðin hefði fallið niður áður en BH gekk að eignum V hf. o.fl. á grundvelli hennar. G ehf. og Á ehf. héldu því einnig fram í málinu að BH hefði skort heimild til að ráðstafa fjármunum af reikningum félaganna til B. Talið var að slíkur ágreiningur lyti ekki að lánssamningi BH og B heldur þeim skilmálum sem giltu um lögskipti félaganna tveggja við BH. Samkvæmt samningum BH um reikningsviðskipti við félögin áttu íslenskir dómstólar ekki lögsögu um þetta atriði. BH var því sýknað af kröfum V hf. o.fl.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 16. maí 2012. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 26. júní 2012 og var áfrýjað öðru sinni 19. júlí sama ár. Þeir krefjast að viðurkennt verði að fallin hafi verið niður ábyrgð þeirra að fjárhæð 450.000.000 krónur samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingu dagsettri í desember 2004 og útgefinni af áfrýjandanum Eignarhaldsfélaginu Vori hf. til tryggingar greiðslu á láni Kaupthing Bank Luxembourg S.A. til Bague S.A. 30. desember 2004 að fjárhæð 1.400.000.000 krónur, þegar stefndi gekk að eignum áfrýjenda á grundvelli ábyrgðarinnar á tímabilinu 16. júní 2009 til 6. júlí sama ár. Einnig gera þrír áfrýjenda, hver fyrir sitt leyti, eftirfarandi kröfur á hendur stefnda: Áfrýjandinn Eignarhaldsfélagið Vor hf. krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 100.559.156 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 5.939.483 krónum frá 10. júní 2009 til 22. sama mánaðar, en af fyrstgreindri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Áfrýjandinn ÁP fjármál ehf. krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 173.547.556 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 167.171.204 krónum frá 22. júní 2009 til 2. júlí sama ár, en af fyrstgreindri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Áfrýjandinn GSP fjármál ehf. krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 175.893.288 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 81.799.911 krónum frá 16. júní 2009 til 22. sama mánaðar, en af 106.897.556 krónum frá þeim degi til 30. júní 2009, en af fyrstgreindri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefjast áfrýjendur málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjendum verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjendur, Eignarhaldsfélagið Vor hf., ÁP fjármál ehf., GSP fjármál ehf. og EP fjármál ehf., greiði stefnda, Banque de Havilland S.A., óskipt 1.500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.