424/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni L  um að dómkvaddir yrðu tveir menn til að leggja mat á á nánar tiltekin atriði í tengslum við lögreglurannsókn sem beindist að X, Y og Z vegna ætlaðra kynferðisbrota gegn drengnum A. Laut beiðni L að því að dómkvaddir yrðu matsmenn til að meta í fyrsta lagi þroska og líðan A, í öðru lagi tengsl hans við móður sína og X og í þriðja lagi hvort fyrir hendi væru aðstæður, sem væru til þess fallnar að rýra sönnunargildi framburðar drengsins. Hæstiréttur taldi efni til að verða við beiðni L, þar með talið hvort uppi væru sérstakar aðstæður, sem gætu verið fallnar til að rýra sönnunargildi framburðar A, enda væri ekki með sérfræðilegu áliti um það efni lagt í hendur dómkvaddra manna það sönnunarmat, sem dómari færi með að lögum. Var því lagt fyrir héraðsdóm að dómkveðja sérfróða menn til að leggja mat á þau atriði sem greindi í matsbeiðni L.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. júní 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 13. júní 2014, þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um að dómkvaddir yrðu tveir menn til að leggja mat á nánar tiltekin atriði í tengslum við lögreglurannsókn, sem beint er að varnaraðilum. Kæruheimild er í o. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að dómkvaddir verði tveir matsmenn til þessa verks.

Varnaraðilarnir Y og Z krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Varnaraðilinn X hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði hóf lögregla um vorið 2013 rannsókn á ætluðum brotum varnaraðila gagnvart drengnum A. Tilefni rannsóknarinnar var að móðir drengsins skýrði starfsmanni barnaverndarnefndar frá því að hann hefði lýst grófum kynferðisbrotum sem hann hefði orðið fyrir af hálfu varnaraðilans X, en hann mun vera fyrrverandi sambúðarmaður móður drengsins, sem þá var sex ára. Síðar lagði móðirin fram kæru á hendur varnaraðilunum X og Y vegna ætlaðra kynferðisbrota þeirra gagnvart drengnum. Í skýrslutöku hjá lögreglu kvað móðirin drenginn hafa lýst því að varnaraðilinn Z hefði einnig brotið gegn honum, svo og að brot X gegn honum hefðu staðið yfir í um tveggja ára hríð. Í kjölfarið voru teknar þrjár skýrslur af drengnum fyrir dómi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila höfðu þessar skýrslutökur „ekki gengið vel“, en þó liggi fyrir framburður drengsins um ætluð kynferðisbrot gegn honum.

Sóknaraðili telur brýna þörf á að dómkvaddir verði matsmenn á grundvelli 128. gr. laga nr. 88/2008 til að meta í fyrsta lagi þroska og líðan drengsins, í öðru lagi tengsl hans við móður sína og varnaraðilann X og í þriðja lagi hvort fyrir hendi séu aðstæður, sem séu til þess fallnar að rýra sönnunargildi framburðar drengsins. Sé matsgerðarinnar þörf svo að unnt verði að ákveða hvort sækja skuli sakborninga til sakar, sbr. 145. gr. sömu laga.

Samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt eða ákvörðun viðurlaga við afbroti, þar á meðal hvaða sönnunargildi vitnisburður hafi. Þá er í 2. mgr. 127. gr. sömu laga kveðið á um að dómari leggi sjálfur mat á atriði, sem krefjast almennrar þekkingar og menntunar eða lagaþekkingar, en verði ekki farið svo að geti hann kvatt einn eða tvo matsmenn til að framkvæma mat eftir skriflegri beiðni aðila, sbr. 1. mgr. 128. gr. laganna.

Af framangreindu leiðir að dómari leggur mat á framburð vitna fyrir dómi. Það girðir þó ekki fyrir að aflað verði matsgerðar dómkvaddra manna um atriði, sem kunna að skipta máli við slíkt mat dómara, ef þörf er við það mat annarrar þekkingar en þeirrar sem talist geti almenn eða á sviði laga. Í máli þessu reynir á sönnunargildi framburðar sjö ára drengs fyrir dómi um ætluð kynferðisbrot gegn honum, sem kunna að hafa verið framin þegar hann var fjögurra til sex ára gamall, og er einn sakborninga sem fyrr segir maður, sem á þeim tíma var drengnum nákominn. Að nokkru hefur hann lýst atvikum sjálfur fyrir dómi, en eins og málið liggur fyrir af hendi sóknaraðila hefur hann einnig stuðst við það, sem móðir drengsins hefur lýst um efni samtala þeirra. Þá verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að ásakanir á hendur varnaraðilum hafi komið fram í framhaldi af sambandsslitum móður drengsins og varnaraðilans X. Þegar þetta er virt í heild verður að líta svo á að efni séu til að verða við beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu tveggja manna til að leggja mat á þau atriði, sem í matsbeiðni greinir, þar með talið hvort uppi séu sérstakar aðstæður, sem gætu verið fallnar til að rýra sönnunargildi framburðar drengsins, enda væri ekki með sérfræðilegu áliti um það efni lagt í hendur dómkvaddra manna það sönnunarmat, sem dómari fer með að lögum.

Dómsorð:

Lagt er fyrir héraðsdóm að dómkveðja tvo sérfróða menn til að leggja mat á þau atriði, sem greinir í matsbeiðni sóknaraðila, lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, frá 23. apríl 2014.