335/2014

Náin kynni tókust með X og A haustið 2012 og hófu þau fljótt að stunda kynlíf þar sem valdi var beitt með samþykki beggja. Fólst valdbeitingin meðal annars í því að X flengdi A í aðdraganda samfara, hélt höndum hennar fyrir aftan bak og yfirbugaði hana en hún streittist á móti meðan á samförum stóð. A kærði X í nóvember og desember 2012 fyrir nauðgun í þrjú tilgreind skipti meðan kynni þeirra vörðu frá hausti og fram í miðjan desember það ár. A skýrði meðal annars svo frá fyrir dómi að sér hafi þótt vænt um að standa undir væntingum X hvað varðaði flengingar og að það hafi verið ákveðin áskorun fyrir X að yfirbuga hana í kynlífi þeirra. Þá bar þeim X og A saman um að þau hefðu, eftir að hún kærði hann í tvígang, átt í kynferðislegum samskiptum þá um haustið og fram í miðjan desember, og einnig frá því í janúar eða febrúar og fram í júlí 2013. X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og sakfelldur í héraði samkvæmt öllum þremur ákæruliðum að því frátöldu að hann var sýknaður af þeim þætti þriðja ákæruliðar að hafa neytt A til munnmaka. Í Hæstarétti var X sýknaður af sakargiftum samkvæmt 1. ákærulið en þar var honum gefið að sök að hafa á heimili A þvingað hana til samfara. Ágreiningslaust var að samfarir höfðu átt sér stað en um það deilt hvort þær hafi verið með þeim hætti sem tíðkast hafði í samskiptum X og A. Í dómi Hæstaréttar var til þess vitnað að lögum samkvæmt yrði ekki refsað fyrir nauðgun nema gerandinn hefði haft ásetning til slíks á verknaðarstundu. Í ljósi samskipta X og A, eins og þeim var nánar lýst í dómi Hæstaréttar, þótti verða að miða við að X hefði haft réttmæta ástæðu til að ætla að brotaþoli væri samþykk samförum við hann umrætt sinn. Með skírskotun til forsendna héraðsdóms var X á hinn bóginn sakfellur samkvæmt 2. ákærulið fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, en þar var honum gefið að sök að hafa í iðnaðarhúsnæði sem hann hafði yfir að ráða, þar sem A var gestkomandi, stungið fingri í endaþarm A og leggöng gegn vilja hennar. X var í Hæstarétti sýknaður af sakargiftum samkvæmt 3. lið ákæru en þar var honum í fyrsta lagi gefið að sök að hafa á heimili sínu stungið fingri í endaþarm A. Við skýrslutöku hjá lögreglu og fyrir dómi neitaði X eindregið þeim sakargiftum. Þar sem sú afstaða hans hafði ekki skýrlega verið borin undir A fyrir dómi þótti gegn eindreginni neitun X ekki komin fram viðhlítandi sönnun fyrir sekt hans að þessu leyti. Í öðru lagi var X í 3. ákærulið gefið að sök að hafa umrætt sinn neytt A til munnmaka. Héraðsdómur taldi það mikinn vafa leika á að munnmökin hafi verið að A nauðugri að X var sýknaður af þeim sakargiftum og var sá þáttur í úrlausn héraðsdóms ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti. Í þriðja lagi var X gefið að sök að hafa í greint skipti haft samfarir við A aftan frá gegn vilja hennar ásamt því að reyna að hafa við hana samfarir í endaþarm. X var sýknaður af þeim sakargiftum og til þess vitnað að þegar fyrrgreindum munnmökum lauk fóru þau X og A út fyrir hús til að reykja en sneru síðan aftur til herbergis X og héldu kynmök þeirra þar áfram. Að þeim loknum hringdi A, með samþykki X, til lögreglu og óskaði aðstoðar við að komast heim til sín þar sem sér væri haldið nauðugri á heimili X. Að loknu símtalinu fóru X og A út fyrir húsið og stóðu þar bæði þegar lögreglu bar að garði. Lögregluþjónn sem ók A heim bar fyrir dómi að ekkert óvenjulegt hafi verið að sjá í framgöngu þeirra X og A, þau hafi bæði verið róleg og yfirveguð og hún ekki minnst á það meðan á akstrinum stóð að sér hafi verið nauðgað heldur einungis sagt að sér hafi verið meinuð brottför úr húsinu. Kvaðst lögreglumaðurinn oft á fjörtíu ára starfsferli sínum hafa komið á vettvang þar sem því hafi verið haldið fram að nauðgun hefði átt sér stað og hafi aðstæður umrætt skipti verið með öllu ólíkar þeim. Þegar til alls þessa var litið þótti einnig sá vafi leika á að samfarirnar hafi verið að A nauðugri að X var sýknaður af þessum sakargiftum. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X var sakfelldur fyrir alvarlegt brot gegn friðhelgi líkama A og að háttsemi X gagnvart A hefði verið niðurlægjandi, en jafnframt til aldurs X og þess að hann hefði ekki áður sætt refsingu, auk þess þess sem hliðsjón var höfð af öllum atvikum málsins. Var X dæmdur í 12 mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir brot samkvæmt 2. ákærulið og dæmdur til að greiða A 500.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 7. maí 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing verði milduð. Hann krefst þess aðallega að vísað verði frá héraðsdómi einkaréttarkröfu, til vara sýknu af henni en að því frágengnu lækkunar hennar.

A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 2.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. október 2012 til 17. nóvember 2013 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún staðfestingar héraðsdóms um einkaréttarkröfu.

I

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði fundinn sekur um brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 samkvæmt öllum ákæruliðum að því frátöldu að hann var sýknaður af þeim þætti í 3. ákærulið að hafa neytt brotaþola til munnmaka aðfaranótt laugardagsins 15. desember 2012. Af kröfugerð ákæruvaldsins leiðir að það unir niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu og er sá þáttur í úrlausn héraðsdóms því ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi tókust náin kynni með ákærða og brotaþola í ágúst eða september 2012 og ber þeim saman um að fljótt hafi þau byrjað að hafa samfarir þar sem ákærði beitti brotaþola valdi með samþykki beggja. Fólst sú valdbeiting einkum í flengingum ákærða og því að hann yfirbugaði brotaþola líkamlega og hafði síðan við hana samfarir. Ákærði byggir á því að samfarir hans og brotaþola, þær sem ákæran tekur til, hafi ekki verið knúnar fram með ólögmætri nauðung af hans hálfu heldur hafi þær verið á sömu nótum og aðrar kynlífsathafnir þeirra á þeim tíma er samskipti þeirra stóðu. Brotaþoli hafi í öndverðu hvatt hann til valdbeitingar og hann smám saman orðið öruggari sjálfur við þá iðju. Samskiptasaga þeirra sýni að hún hafi haft tögl og hagldir í sambandinu og haft stöðugan áhuga á frekari samskiptum og kynlífi með ákærða, einnig eftir ætluð kynferðisbrot. Brotaþoli lýsti samskiptum sínum við ákærða á annan veg. Fyrir dómi sagði hún þau oft hafa barist og slegist á góðum nótum og ef sér hafi fundist hann ganga of langt hafi hún beðið hann að hætta og hann ávallt gert það. Þau hafi byrjað með því að kyssast og hún yfirleitt klætt sig úr fötunum sjálf. Hún kvaðst ekki hafa upplifað það svo að um einhvers konar nauðgunarleiki hefði verið að ræða og um leið og hann hefði gert eitthvað sem henni hafi fundist vont hafi hún sagt honum að hætta og hann orðið við því. Hafi þá ýmist verið að þau héldu iðju sinni áfram eða ekki.

Þegar atvik þau urðu að morgni föstudagsins 26. október 2012 á heimili brotaþola sem 1. ákæruliður snýr að hafði hún slitið sambandi þeirra degi fyrr. Þau tóku upp samband skömmu eftir þann atburð en aftur sleit brotaþoli sambandinu einhverju áður en þau atvik urðu aðfaranótt mánudagsins 3. desember 2012 í iðnaðarhúsnæði því sem ákærði hafði yfir að ráða og 2. ákæruliður snýr að. Atvik þau er 3. ákæruliður lýtur að urðu á heimili ákærða aðfaranótt laugardagsins 15. desember 2012 og kærði brotaþoli þau síðla sama dag. Var þá tekin skýrsla af brotaþola hjá lögreglu og er efni hennar rakið í hinum áfrýjaða dómi.

Fyrir héraðsdómi kvað ákærði það rétt sem fram kom í spjalli hans á rafrænum samskiptamiðli við nafngreinda vinkonu í apríl 2013 að hann og brotaþoli hefðu aftur byrjað að hittast í laumi, líklega í febrúar 2013, og þá stundað kynlíf. Þau hafi hist oftar en talið verði á fingrum beggja handa, yfirleitt í íbúð sem hún hafði til umráða eða í bifreið hennar úti í [...]. Barnsfaðir hennar hafi eitt sinn staðið þau að verki og tekið því illa. Síðast hafi þau hist í júlí 2013 en þá hafi hún komið til hans, hann gefið henni áfengi, þau horft á sjónvarp og loks haft kynmök. Í samskiptum þeirra á árinu 2013 hafi hann fengið að flengja brotaþola en þau farið eitthvað hægar í sakirnar en áður.

Brotaþoli kvaðst hafa séð til ákærða á jólum 2012 og líklega mánuði síðar hafi hann gert vart við sig á samskiptamiðli, þau hist upp úr þessu „alveg nokkrum sinnum“ á árinu 2013 og haft kynmök. Aðspurð um hvort þau hafi hist í júlí 2013 sagði hún það vel geta verið, hún myndi ekki dagsetningar, en í sumarbyrjun hafi hún loks lokað á samskiptin þótt verið geti að þau hafi hist í júlí. Nánar aðspurð um tímasetningar kvað hún þau ákærða hafa hist í febrúar, mars og í júlí 2013 og jafnvel í janúar líka en það myndi hún ekki alveg. Sagði hún það hafa verið „örugglega í febrúar. Við erum ekkert að hittast til að sofa saman, við erum að hittast til að tala saman og svo svona þróaðist það eitthvað aðeins út í að við ætluðum að vera saman.“ Um samskipti þeirra eftir áramótin sagði brotaþoli meðal annars að „ég náttúrulega bara dauðskammaðist mín ... það er náttúrulega rosalega asnalegt að hafa orðið fyrir nauðgun og hafa síðan bara samband við nauðgarann og vilja vera með honum, ég skil það rosalega vel honum fannst þetta bara, ég skammaðist mín ofboðslega mikið og það er það sem ég er að vinna svona helst í í dag. Vinna úr skömminni ... Að hafa talað við hann aftur.“

II

Ákærði kvaðst fyrir dómi halda að það hafi verið í september 2012 að þau brotaþoli sænguðu fyrst saman. Aðdragandanum lýsti hann þannig að „við fórum upp í ... rúm til hennar og afklæddumst þar og ... síðan átti þetta svona upphaflega í rauninni að vera bara kúr, en það fór út í meira og í rauninni voru þetta bara, hún var að biðja um að vera bara að reyna stjórna sér á meðan þessu kynlífinu stóð“. Kvað hann þetta hafa verið fyrstu reynslu sína af svona kynlífi. Hann sagði brotaþola hafa verið að hitta barnsföður sinn út af börnum þeirra á þessum sama tíma en „við samt þróuðumst eitthvað mjög mikið svona út í eitthvað líka samband bara með tímanum og einmitt með því að tala t.d. um kynlíf, hvernig kynlíf við stunduðum og við svona vorum eiginlega bara næstum því byrjuð opinberlega saman.“

Ákærði var um það spurður fyrir dómi hvort rétt væri að hann og brotaþoli hefðu margoft verið búin að hafa samfarir með þeim hætti að valdi væri beitt, áður en þau atvik urðu 26. október 2012, sem greinir frá í 1. ákærulið. Kvað hann svo verið hafa og valdbeitinguna annars vegar hafa falist í því að hann flengdi brotaþola og hins vegar að þau léku nauðgunarhlutverkaleik eða „rape role playing“. Í athöfnum þeirra hafi hann verið nauðgarinn og hún sú sem nauðgað var. Ekkert öryggisorð hafi verið notað og eftir að athöfnin var byrjuð hafi það nokkurn veginn verið þannig að engu skipti hvað hún sagði eða gerði, þá hafi ekki verið aftur snúið, og hafi þau verið sammála um að þetta væru reglurnar. Inntur eftir því hvernig hann hafi vitað hvort brotaþoli vildi hefja kynlífsathafnir hverju sinni svaraði ákærði því til að „það var í rauninni bara mitt ... ég átti oftast ... upphafið af því að byrja ... með því að fara og flengja hana ... þetta var bara það sem ég hérna fékk að venjast í okkar kynlífi ... Og þetta var bara það sem við ... höfðum alveg talað saman áður sko, bara langt áður, áður en, bara um hvað við fíluðum og hvað við höfðum prófað og hvað við höfðum gert og eitthvað svoleiðis og síðan varð þetta bara að venju bara, varð að vana að stunda bara svona kynlíf.“ Ákærði var inntur eftir því hvort hann hafi upplifað það þannig í hvert skipti sem hann og brotaþoli höfðu samfarir að hann væri að taka þá áhættu að nauðga henni. Því svaraði hann þannig að „fyrst leið mér þannig en síðan var þetta bara þannig og þá var ... ég ekki, ekkert hræddur við að þetta mundi enda á að vera einhver nauðgun.“

Nánar spurður um atvikið 26. október 2012 og hvort hann hafi áttað sig á því eftir á hvernig brotaþola leið og hvort hún hafi viljað kynlíf með þessum hætti, svaraði ákærði að „það er svo, það sást ... að henni leið illa ... Þá fór ég og hlúði að henni.“ Ákærði var þá um það spurður hvort þau brotaþoli hefðu gert slíka hluti miklu oftar. Því svaraði hann þannig: „Já, já við gerðum þetta margoft ... ég er bara að segja þetta hafi verið vaninn ... en það var bara í þetta tiltekna skipti sem ... henni leið svona illa, illa eftir á annars leið henni aldrei svona illa eftir á.“ Spurður um hvort hann hafi vitað fyrir fram umrætt skipti hvort brotaþoli vildi eiga við hann kynmök svaraði ákærði því til að hann hefði bara túlkað þetta eins og venjulega og haft frumkvæðið. „Já. Það var bara líka oftast þannig ... þessi tilteknu skipti sem við vorum ein heima, sem var ekki oft ... annars var þetta meira bara svona sem við bæði svona byrjuðum bara en vorum ekkert að hafa hátt sko.“ Í framhaldinu var ákærði um það spurður hvort hann hefði, eftir að kynlífsathöfn var hafin að hans frumkvæði, stoppað ef brotaþoli hefði sagt nei og að hún hefði ekki áhuga. Því svaraði ákærði á þann veg að það myndi hann hafa gert ef öryggisorð hefði verið notað og brotaþoli komið því til skila. Ákærði var um það spurður hvort honum hafi eftir atvikið 26. október fundist ástæða til að breyta um háttu, hætta nauðgunarleikjunum og ganga betur úr skugga um hvort brotaþoli vildi ganga til slíkra athafna. Því svaraði ákærði neitandi og sagði ekkert hafa orðið úr því enda hafi þau farið „aftur í sama horf.“

Aðspurður lýsti ákærði kynlífi þeirra almennt þannig að „það var ... mjög svona ... gróft BDSM kynlíf, þar sem ... ég átti í rauninni bara að stjórna henni á meðan við sváfum saman og þó hún hafi verið að streitast á móti á meðan ... t.d. held að henni höndunum fyrir aftan bak á meðan ... ég veit ekki af hverju en hún vildi vera að reyna að streitast á móti eða þykjast vera að streitast á móti á meðan og síðan eftir á þegar við vorum bara bæði búin þá var það bara allt í góðu.“ Flengingar kvað hann vera frá sér komnar en „hitt var ekkert tengt mér sko, það var bara það sem ég lærði frá henni í rauninni, en flengingarnar ... það svona kom ég eða fannst mér aðallega betra.“ Hann kvað þau stundum hafa borið áverka eftir kynlíf þeirra, hún til dæmis verið með mar á úlnliðum og rispur á rassinum, og hann með far á öxlum eftir klip og klór og reyndar hefði hún stundum bitið hann. Um það hvort þeirra hefði stjórnað sambandinu sagði ákærði að „hún stjórnaði sko sambandinu en ekki kynlífinu, það var meira svona eða þú veist, við vorum bæði samþykk með kynlífið, en ... ég var hræddur bara á hverjum degi liggur við að hún væri ... Að hætta með mér bara.“

Ákærði var um það spurður hvort þau brotaþoli hefðu rætt eitthvað hvernig þau útfærðu valdbeitingu í kynlífi sínu, svo sem hvað ætti að gera ef hann gengi of langt. Hann svaraði því til að hann hafi reynt að koma því á þar sem hann hafi sjálfur verið mjög óöruggur „fyrst með að vera að stunda svona kynlíf eins og hún vildi gera ... ég þurfti alltaf bara að hætta sjálfur, af því að mér fannst þetta eitthvað svona, eða þú veist ég get ekki sagt óeðlilegt en ég meina ... svona skrýtið, af því að allir greinilega fíla það sem þeir fíla“. Aðspurður um hvort þau brotaþoli hafi notað öryggisorð í kynferðislegum samskiptum sínum á árinu 2013 kvaðst hann ekki minnast þess. Það „voru ennþá flengingar en við fórum hægar í rape role playing þarna að það var ekkert mikið úr honum. En ... þetta var, þetta var ekki sami leikur og við vorum að stunda áður.“

III

Brotaþoli var fyrir dómi spurð um það atvik er hún og ákærði sænguðu fyrst saman og hvort þeim hafi báðum verið ljóst að átök og slagsmál ættu að vera hluti af kynlífi þeirra. Hún svaraði því til að „fyrsta skiptið sem við sváfum saman þá vorum við bæði drukkin og vorum heima hjá mér og já vorum bara eitthvað að kýta og bara ýta við hvort öðru aðeins og já og þú veist að það þróaðist út í það að við sváfum saman það kvöld“.

Um samband sitt við ákærða og aðdragandann að atvikinu 26. október 2012 sagði brotaþoli að „ég lýk sambandi við X og ... geri hann svolítið reiðan með því að sofa hjá barnsföður mínum og segja honum síðan frá því um nóttina“. Um samband sitt við ákærða í aðdraganda atviksins 3. desember sama ár sagði brotaþoli að „þar var ég búin að slíta þessu, þessum sjéns þú veist sem við vorum að prufa aftur“. Við skýrslutöku hjá lögreglu 8. desember 2012 lýsti brotaþoli sambandi sínu við ákærða á þann veg að þau hefðu kynnst í ágúst það ár og var bókað eftir henni að „þau hafi byrjað sem vinir en svo hafi það þróast í samband á milli þeirra þannig að þau gistu oft hvort hjá öðru.“

Brotaþoli var um það spurð fyrir dómi hvernig kynlífi hennar og ákærða hefði verið háttað fyrir atvikið 26. október 2012 sem 1. ákæruliður lýtur að. Hún kvað samskipti þeirra hafa verið á „góðu nótunum alltaf með beggja samþykki og alltaf ef mér fannst hann ganga of langt þá bað ég hann um að hætta og það var aldrei neitt vandamál, hann hætti alltaf en þarna hætti hann ekki þegar ég bað hann um að hætta.“ Brotaþoli var spurð hvort það hafi alltaf verið svo fyrir umrætt tímamark, þegar hún og ákærði voru í slagsmálum og harkalegu kynlífi, að legið hafi fyrir að þau væru bæði sátt. Því svaraði hún þannig: „Já já, já já, þetta byrjaði alveg með því að við værum ... að kyssast og þú veist alveg bara bæði til í leikinn“. Hún kvað aðspurð það aldrei hafa gerst að kynlíf þeirra byrjaði algjörlega „spontant“ án forleiks og kossa, hún hefði yfirleitt klætt sig sjálf „úr fötunum og hann úr sínum sko, nei aldrei neitt þannig að hann myndi bara ... rífa mig niður ... Það var eitt annað skipti sem að gerðist svona svipað og það var þegar mér fannst hann svolítið missa sig sko, það var alveg mánuði fyrr eða eitthvað og þá sagði ég við hann í algjöru djóki bara eitthvað, já þú ert bara að rebound og vorum með svolítið ... svartan húmor ... þá svona sá ég ... fyrst svona pínu þessa hlið hjá honum og þú veist hann, þú veist var svona extra harður ... en ég hélt samt að það væri bara svona eitthvað einstakt dæmi og ... gerði lítið úr því“.

Fyrir dómi var brotaþoli um það spurð hvort það hafi verið þáttur í kynlífi hennar og ákærða að fara í nauðgunarleiki og svaraði hún: „Nei mér fannst það ekki, það er ekki mín upplifun“. Hvort hún hafi viljað láta halda sér eða þvinga sig í samförum svaraði brotaþoli því til að „við svona vorum, börðumst svolítið eða vorum svona að fíflast sko en það var alltaf meðan við bæði vorum bara í góðu skapi og bara bæði þú veist viljug sko. Þannig að það var þú veist alveg oft þannig að hann náði kannski niður höndunum mínum eða eitthvað en um leið og mér fannst hann gera eitthvað sko, ég fékk aldrei marblett eða neitt sko, og um leið og mér fannst hann gera eitthvað þú veist svona þannig að þetta var kannski orðið pínu vont þá bara sagði ég hættu og þá bara hætti hann, þá kannski byrjuðum við aftur eða ekki“.

Brotaþoli var jafnframt spurð hvort það hafi verið ákveðin áskorun fyrir ákærða að ráða við hana og svaraði hún því játandi og þegar hún var spurð hvort hún hefði átt í sambærilegum kynlífsathöfnum með einhverjum öðrum sagði brotaþoli: „Já, já þú veist þetta var ekkert þú veist já þetta var ekkert svona alvarlegt, það meiddi sig enginn sem sagt en ég man líka eftir því að X, hann mistúlkaði alltaf rosalega og sagði einhvern tímann við mig bara „já þannig að gæti aldrei neinn nauðgað þér“ ég svona „eee jú af því að ég vil ekkert alltaf stunda kynlíf eða við hvern sem er eða hvar sem er“ þú veist og hann var svona „já auðvitað“ þú veist fattaði hann.“ Brotaþoli var í framhaldinu spurð, hvort hún og ákærði hafi einhvern tímann byrjað kynlíf í þessum ham en síðan hætt af því að hún hefði gefið það til kynna að hún vildi þetta ekki, og svaraði hún því játandi.

Brotaþoli kvaðst í rauninni hafa reynt að gera lítið úr atvikinu 26. október 2012 en um þetta sagði hún: „Ég ... reyndi ... bara að gera lítið úr því hjá mér ... eftir að hann fór út þá bara svona reyndi ég þú veist að gleyma þessu bara, en það náttúrulega tókst voðalega illa ... fékk svona mikið af ranghugmyndum sem síðan varð ekkert úr þannig að þá svona einhvern veginn ákvað ég að þetta væri kannski bara hausinn í mér, þú veist ég væri bara að gera svona mikið úr einhverju sem að hafði kannski bara verið eins og hann var búinn að vera að sannfæra mig um að það væri bara eitthvað einstakt og þetta væri alls ekki hann að gera eitthvað svona hluti.“

Brotaþoli var um það spurð hvort hún hafi farið til ákærða að kvöldi þess dags er atvikið samkvæmt 1. ákærulið átti sér stað. Hún játti því og sagði að „um kvöldið þá var ég drukkin og kannski ekkert rosalega góð dómgreind og fór yfir til hans ... mig langaði ekkert mikið til ... að mæta mömmu minni eða að hún myndi kannski komast að því að það væri eitthvað að ... mig langaði svo til þess að gleyma þessu ... það hefði bara verið einstakt tilvik og síðan gætum við bara gleymt þessu eða eitthvað, en ég ætlaði samt aldrei að tala við hann aftur en þetta kvöld samt einhvern veginn ákvað ég að gera það.“ Spurð hvernig samskipti þeirra hefðu þróast í framhaldinu sagði brotaþoli meðal annars að „ég var svona hrædd og síðan svona þegar gerðist ekki neitt þá svona hugsaði ég bara okey þetta er allt bara í hausnum á mér, hann er ekkert að fara að gera neitt, það er ekki, þú veist hann er ekki hættulegur og svo byrjaði ég bara að sakna hans, þannig að ég ... hafði aftur samband við hann og sagði bara við hann, ég saknaði hans og mig langaði til að láta á þetta reyna aftur“.

Er brotaþoli var um það spurð hvort hún og ákærði hefðu einhvern tímann rætt um það að nota í kynlífi sínu öryggisorð svaraði hún: „Við þurftum þess aldrei, það var alltaf nóg að segja bara hættu og hann hætti ... þetta fór aldrei út í það að hann myndi ekki hætta og þú veist, hann hætti alltaf bara ef ég bað hann um að hætta.“ Innt eftir því hvort belti hefði verið notað í kynlífi þeirra fyrir atvikið 26. október svaraði brotaþoli því játandi, „ég leyfði honum einhvern tímann ... Hann ... hafði ... mjög mikið svona fetish fyrir því að flengja og ég sem sagt lét það bara mjög gjarnan eftir honum og fannst í rauninni bara gaman að geta staðið undir“ því.

Brotaþoli svaraði því neitandi að hún og ákærði hefðu verið í nauðgunarhlutverkaleik, ekkert slíkt hefði verið í þeirra kynlífi. Spurð um það hvort ákærði hafi haldið henni svaraði hún „jú, við vorum oft að slást hann náttúrulega náði að halda mér eitthvað en þú veist það var alltaf ... nóg að ég segði bara hættu ef hann gekk of langt. Það var ... enginn hlutverkaleikur sko, við vorum bara að slást og fíflast og bæði bara mjög sátt.“ Er brotaþoli var spurð hvort það hafi verið þáttur í kynlífi þeirra að slást og fíflast sagði hún: „Já eiginlega.“ Hún kvað þau hafa átt í kynferðislegum samskiptum eftir atvikið 26. október 2012 en þau hafi byrjað saman aftur eftir það, „ég ákvað að það væri bara einstakt tilvik“. Er hún var spurð hvort svipaðar athafnir hefðu átt sér stað þar sem þau voru að slást og kljást í kynlífinu svaraði brotaþoli því til að sér hefði fundist ákærði „að sumu leyti verða aðeins grófari eftir það, sem að gerði mér kannski svolítið órótt sem að kannski varð til þess líka þú veist að ég gat aldrei náð þessu trausti aftur og endaði sambandið.“

Spurð hvort flengingar í samskiptum hennar og ákærða hefðu verið að hans undirlagi eða með vilja beggja var svar brotaþola svofellt: „Já ... þegar ég leyfði honum þetta þá var þetta ... alveg það sem ég leyfði hinum ... þetta var alveg allt í góðu“. Brotaþoli var einnig um það spurð, hvort hún hafi fengið eitthvað út úr því að vera undirgefin eða hefði haft tilhneigingar í þá átt og hvort hún hefði átt frumkvæði að slíku. Hún svaraði því til að sér hafi fundist „gaman að leyfa honum að gera það sem honum fyndist ... Nei ekki frumkvæði eða þannig.“ Spurð hvort hún hefði einhvern tímann veitt ákærða bitför á handlegg kvað hún já við og sagði að það gæti hafa verið eftir atvikið 26. október 2012 og „pottþétt“ fyrir atvikið 3. desember sama ár. Þá var brotaþoli spurð við hvaða kringumstæður það hefði verið og svaraði hún: „Ég bara hef ekki hugmynd um það, bara man það ekki ... En það hefur örugglega verið ... í einhverju svona þú veist“. Er hún var spurð hvort hugsanlegt væri að það hefði gerst í kynlífi þeirra svaraði brotaþoli: „Já það gæti vel verið.“

Brotaþoli var spurð um kynferðisleg samskipti sín við ákærða á árinu 2013 og hvort hann hafi í þeim samskiptum gengið lengra en hún vildi. Svar hennar var svohljóðandi: „Já það var eitt skipti þegar við vorum í íbúðinni þá ... hélt hann áfram og ... vildi að ég segði okey þú veist ef ég mundi gefast upp eða eitthvað en ég notaði frekar hættu, og ég sagði bara hættu.“ Hann hafi ekki virt það alveg en „þá ... var ég að hitta hann ... við vorum að hittast og þá að sama skapi var ég svona þú veist kannski já gaf honum það kannski bara meira, já okey þú veist.“ Hún sagðist hafa beðið hann „bara um að hætta, það er rosalega erfitt þegar einhver heldur þér niðri og er að ráðast á þig að segja eitthvað sérstakt orð það bara einhvern veginn kemur ekki út úr ... munninum á þér. Eða ég held, jú það getur vel verið að ég hafi sagt það síðan á endanum, náð að segja það á endanum ... en ég var bara að segja hættu og biðja hann um að hætta og reyna að flýja frá honum.“ Hún kvaðst ekki hafa verið farin að treysta ákærða á þessum tíma en samt hitt hann í einrúmi. Hún hafi hugsað „meira að segja ... það væri þá kannski bara ágætt ef hann myndi ... drepa mig ... hausinn á mér var rosalega ruglaður á þessum tíma ... og mér fannst ég bara eiga þetta skilið í rauninni, það var bara einhvern veginn, ég veit ekki hvernig ég get útskýrt það frekar því að auðvitað skammast ég mín ... ofboðslega mikið fyrir þetta og ég veit ekki ... hvernig ég get afsakað ... að hafa ... haldið áfram samskiptum við hann“.

IV

Fjórum dögum eftir atvik þau er 2. ákæruliður lýtur að, föstudaginn 7. desember 2012, hringdi barnsfaðir brotaþola til lögreglu og óskaði eftir tíma til að leggja fram kæru vegna kynferðisbrots. Fram kom í símtalinu að gerandinn væri þekktur og vinur brotaþola. Var henni boðið að mæta til skýrslutöku daginn eftir sem hún og gerði og er efni skýrslunnar rakið í hinum áfrýjaða dómi.

Spurð um það fyrir dómi hvort barnsfaðirinn hafi einhvern tímann rætt um það að annað hvort myndi brotaþoli kæra atvikið eða hann berja ákærða svaraði brotaþoli því neitandi. Hún sagði að barnsfaðirinn „ýtti mér aldrei út í að kæra en hann sagðist styðja það ... þegar ég sagði honum að ég ætlaði að kæra og ég var búinn að segja við alla ... sem ... fréttu þetta einhvern veginn að ég ætlaði ekki að kæra og svo bara eftir ... annað skiptið þá bara svona varð ég að gera það, hann var búinn að ganga svo langt að ég bara varð að kæra ... þetta var búið að brjóta mig svo geðveikt mikið niður.“ Um það spurð af hverju barnsfaðirinn en ekki hún sjálf hafi hringt til að kæra svaraði brotaþoli því til „að ég þorði því ekki, þannig að ég spurði hvort hann eða mamma gætu hringt og mamma var í svolítið mikilli geðshræringu yfir þessu líka“ þannig að hann hafi tekið það að sér.

Brotaþoli kvað það vel geta verið að hún hafi eftir atvikið 26. október 2012 rætt það við ákærða að hún ætlaði að kæra hann. „Já það getur vel verið að ég hafi einhvern tímann nefnt það sko, að ég hafi verið á báðum áttum ... ég vissi alveg að þetta væri nauðgun ... En hélt að þetta væri bara svona eitt tilvik þarna ... ég náttúrulega þekkti X og vildi ekkert vera að kæra hann, mig langaði ekkert til þess að hann færi í fangelsi ... Ég var bara komin á það að ég ætlaði ekki að kæra hann ... við vorum bara orðnir vinir þá og ég var ... bara ... að reyna að gleyma hinu.“

Er brotaþoli var spurð hvort barnsfaðir hennar hefði eftir atvikið 26. október 2012 hvatt hana til að kæra svaraði hún: „Nei í rauninni ekki ... ég ákvað þetta sjálf að kæra, en ég sagði samt alveg við alla að mig langaði ekki að kæra ... margir voru bara af hverju kærirðu þetta ekki.“ Spurð hvort hún hafi rætt atburðinn 26. október 2012 við barnsföður sinn áður en atvikið varð 3. desember sama ár sagði brotaþoli að sig minnti ekki, heldur hafi hún „bara sagt honum þetta eftir 3. sko. En hann las reyndar eitthvað ... facebook samtal á milli mín og X þar sem X segir ... að að ég þurfi eitthvað að reyna að hafa lágt um það að hann hafi nauðgað mér eða eitthvað eða hann var eitthvað hræddur um að einhver mundi frétta að hann hafi nauðgað mér.“ Brotaþoli var spurð hvort hún kannaðist við umræðu um að ákærði hefði legið undir hótunum um að verða barinn vegna atviksins 26. október og svaraði hún þá: „Ég alla veganna man ekki eftir einhverjum, hafi haft samband við hann yfir því, það voru alveg margir sem sögðu við mig bara, þú veist ef þú ætlar ekki neitt að kæra hann þá bara verðurðu að lemja hann eða eitthvað en þú veist það getur vel verið að ég hafi sagt X það, en eins og ég segi þetta voru bara fyrstu viðbrögð, þau ... sem að fréttu þetta langaði bara til þess að gera eitthvað við hann en ... hann var samt aldrei í neinni hættu, því að það var enginn að fara að gera neitt. Og hann vissi það og ég sagði honum það margoft“.

V

Í 1. ákærulið er ákærða gefið að sök að hafa með ofbeldi og ólögmætri nauðung að morgni föstudagsins 26. október 2012 á heimili brotaþola þröngvað henni til samræðis með því að ýta henni niður á hnén, halda höndum hennar fyrir aftan bak og hafa við hana samfarir aftan frá. Atvikum á heimili brotaþola umrætt sinn er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Samkvæmt því sem þar kemur fram hófst rás atburða með því að ákærði flengdi brotaþola með belti því sem hann hafði tekið með sér en tók síðan um úlnlið hennar, ýtti henni niður á rúm og hafði við hana samfarir. Um þetta er ekki deilt heldur hitt hvort samfarirnar hafi verið knúnar fram með því að beita ofbeldi, hótunum eða annars konar ólögmætri nauðung, eins og áskilið er í 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eða hvort samfarirnar hafi verið á sömu nótum og aðrar kynlífsathafnir ákærða og brotaþola fram að því.

Samkvæmt 18. gr. almennra hegningarlaga er verknaður sem refsing er lögð við samkvæmt þeim lögum ekki saknæmur nema hann sé unnin af ásetningi eða gáleysi. Fyrir gáleysisbrot skal því aðeins refsa að sérstök heimild sé til þess í lögunum en slík heimild er ekki í 194. gr. almennra hegningarlaga. Í almennum athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 61/2007 og breyttu XXII. kafla almennra hegningarlaga segir að ásetningur verði að ná til allra efnisþátta verknaða eins og þeim sé lýst í refsiákvæðum. Í því felist að hann verði að taka bæði til verknaðaraðferðar og kynmakanna. Ásetningur þurfi einnig að ná til þess að nota hinar ólögmætu verknaðaraðferðir til þess að ná fram kynmökunum. Þá verði ásetningur að taka til þvingunarinnar þegar brotið sé gegn 194. gr. en í því felist að þetta sé gert gegn vilja brotaþola þannig að samþykki þolandans sé ekki fyrir hendi. Loks þurfi ásetningur að ná til orsakasambandsins á milli verknaðaraðferða sem leiða til þvingunar og kynmaka. Þá segir í athugsemdunum að þegar „ákærði neitar sök getur verið mjög erfitt að sanna huglæga afstöðu hans til verknaðarins. Verða dómstólar þá að meta hvað ákærði hafi hlotið að gera sér grein fyrir og tvinnast þá oft saman sakarmat og sönnunarmat. Mat ákærða á aðstæðum er lagt til grundvallar þannig að ekki er unnt að refsa honum fyrir nauðgun ef hann hafði réttmæta ástæðu til að ætla að þolandi væri samþykkur kynmökunum. Ástæða þess er sú að þá er ekki fyrir hendi ásetningur til að þvinga þolanda til kynmaka.“

Fyrir dómi skýrði ákærði svo frá að hann hefði tekið með sér beltið umrætt sinn til að koma brotaþola á óvart „en allt hitt það orsakaðist bara eins og áður fyrr ... hjá okkur.“ Hann kvaðst hafa komið inn í herbergi brotaþola og „það er bara svona pínu talað saman ... í rauninni ekkert mikilvægt og ... við bara förum svona beint í það já. Eða svona ég fer beint í það, eins og var venjulega vaninn og mér fannst hún ekkert taka því öðru vísi heldur en venjulega, enda var ég ekki vanur neinu öðru en því sem hún fílaði og var búin að lýsa fyrir mér og við vorum búin að stunda áður ... ég byrjaði á því að flengja hana pínu með beltinu, en hætti því fljótlega eða svona það var ekkert mikið að ganga ... því að hún bara streittist á móti því, eins og var venjan og þetta var bara svona, þetta fór bara beint út í að vera alveg eins og við vorum búin að gera alltaf áður og ég bara þarna tek í hendurnar á henni og set hana á rúmið ... tek í báðar hendurnar hennar, hérna um úlnliðinn og þú veist ýti henni niður“. Sagði ákærði að hendur brotaþola hefðu verið fyrir aftan bak og „síðan þá tek ég hana úr buxunum og já set, hef samfarir við hana þar bara.“ Er ákærði var spurður hvort brotaþoli hefði sagt eða gert eitthvað svaraði hann því neitandi og kvað þetta hafa „bara verið eins og venjulega.“

Við mat á því hvort ákærði hafi við þær aðstæður sem hér var lýst haft réttmæta ástæðu til að ætla að brotaþoli væri samþykk samförunum, er þess fyrst að geta að þeim ber báðum saman um að fljótlega eftir að kynni tókust með þeim í ágúst eða september 2012 hafi þau byrjað að stunda kynmök, þar sem ákærði beitti brotaþola valdi með samþykki beggja. Af því sem áður er rakið er ljóst að valdbeiting var samkvæmt frásögn beggja ríkur þáttur í kynferðislegum samskiptum þeirra. Ákærði lýsti því svo að hann hafi haft hneigðir til að flengja brotaþola en langanir hennar lotið að því að hann yfirbugaði hana líkamlega og héldi henni fastri á höndum en hún streittist á móti meðan á samförum stæði og um nauðgunarleik hafi verið að ræða. Brotaþoli kvaðst ekki hafa upplifað kynferðislegt háttarlag þeirra sem slíkan leik en oft hafi það þó verið þannig að ákærði hafi náð að halda höndum hennar meðan á samförum stóð og í því hafi falist ákveðin áskorun fyrir ákærða að ráða við hana. Slagsmál hafi því verið þáttur í kynlífi þeirra. Brotaþoli kannaðist við langanir ákærða til að flengja hana, hún kvaðst gjarnan hafa látið það eftir honum og fannst að eigin sögn gaman að geta staðið undir löngunum hans í þeim efnum. Ákærði kvað brotaþola fyrsta rekkjunaut sinn þar sem valdi hafi verið beitt í kynlífi en hún kvaðst hafa samrekkt með öðrum þar sem sambærilegar kynlífsathafnir hafi verið iðkaðar.

Í öðru lagi skiptir máli hvernig ákærði og brotaþoli lýstu aðdraganda þess að valdi var beitt hverju sinni í kynmökum þeirra. Ákærði kvað samskiptin hafa þróast á þann veg að hann hafi yfirleitt átt upptökin, svo sem með flengingum. Eftir það hafi engu skipt hvað hún segði eða gerði því ekki hafi verið aftur snúið. Þetta hafi verið þær reglur sem þau hefðu sett sér en þó hafi það verið svo að kæmi brotaþoli því skýrlega til skila að hún vildi ekki hefja leikinn eða halda honum áfram hafi hann virt það. Brotaþoli kvað aðdragandann yfirleitt hafa verið þann að þau hafi byrjað á því að kyssast og klæða sig sjálf úr fötunum en síðan farið að slást, fíflast og kýtast en allt hafi það þó verið í góðu og bæði sátt. Hún kvað það hafa gerst í samskiptum þeirra að ákærði hafi byrjað að beita valdi en hún gefið honum til kynna að hún vildi ekki halda áfram og hann þá virt það.

Í þriðja lagi kom fram hjá bæði ákærða og brotaþola fyrir dómi að þau hafi gjarnan rætt um kynlíf sitt og langanir í þeim efnum og fylgt þeim löngunum eftir. Eitthvað hafi verið rætt um að nota öryggisorð en ekkert orðið úr því. Brotaþoli sagði þau ekki hafa þurft að nota öryggisorð því henni hafi alltaf nægt að segja ákærða að hætta og það hafi hann virt. Ákærði kvað þau bæði hafa borið áverka eftir kynlíf sitt og hafi hún til dæmis verið með mar á handleggjum og rispur á rassi eftir hann, en hún hafi veitt honum áverka með því að klípa hann og bíta. Frásögn brotaþola um það, hvort áverkar hefðu hlotist af í kynlífi þeirra, var á hinn bóginn ekki á einn veg en þó kannaðist hún við að hafa bitið ákærða við kynmök.

Í fjórða lagi er til þess að líta að samkvæmt frásögn ákærða og brotaþola er ljóst að á þeim tíma er atvik málsins urðu hafi þau verið í einhvers konar sambandi sem þó virðist hafa verið fremur laust í reipum. Ákærði kvað þau „eiginlega bara næstum hafa verið byrjuð opinberlega saman“ og hún kvað þau hafa verið á „sjéns“ þar sem þau hafi byrjað sem vinir en svo hafi það þróast í samband á milli þeirra þannig að þau hafi gist oft hvort hjá öðru. Hvert svo sem eðli sambands þeirra var þá virðist það ekki hafa ráðið úrslitum um hvort þau höfðu kynmök hverju sinni. Þannig voru þau til dæmis ekki viss um hvort þau voru í sambandi þegar brotaþoli veitti ákærða fyrrgreinda bitáverka.

Í fimmta lagi kom fram hjá brotaþola að eftir atvikið 26. október 2012 hafi hún tekið upp kynferðislegt samband við ákærða á nýjan leik, þótt hún hafi fyrir það atvik upplifað svipaða hegðun hjá honum og hún hafi kynnst af hans hálfu umrætt sinn. Þá skýrði brotaþoli svo frá að eftir þetta atvik hafi ákærði að sumu leyti færst í aukana við valdbeitingu sína. Það stóð því þó ekki í vegi að brotaþoli ætti í svipuðum kynferðislegum samskiptum við ákærða og áður höfðu tíðkast þeirra í milli allt fram á mitt ár 2013, þótt með einhverjum hléum væri.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Við mat á því hvort saknæmisskilyrði 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga sé fullnægt verður ákærði því að njóta þess vafa sem er í málinu um þá huglægu afstöðu sem bjó að baki verknaði hans. Þegar til alls þess er litið sem hér var rakið um samskipti ákærða og brotaþola verður við það að miða að ákærði hafi haft réttmæta ástæðu til að ætla að brotaþoli væri samþykk samförum við hann umrætt sinn. Samkvæmt því hefur ákæruvaldið ekki axlað þá sönnunarbyrði, sem á því hvílir eftir 108. gr. laga nr. 88/2008, að sýna fram á ásetning ákærða til nauðgunar greint skipti og þar með saknæmi verknaðar hans. Er því ekki fallist á með ákæruvaldinu að ákærði hafi umrætt sinn gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga og verður hann því sýknaður af sakargiftum samkvæmt 1. lið ákæru.

VI

Í 2. ákærulið er ákærða gefið að sök að hafa aðfaranótt mánudagsins 3. desember 2012 í tilgreindu iðnaðarhúsnæði á [...] haft önnur kynferðismök við brotaþola en þá hafi hann rifið í hár hennar, dregið hana niður í sófa þar sem hann hélt henni, tekið um höfuð hennar, snúið henni á magann og stungið fingrum í leggöng hennar og endaþarm. Af atlögunni hafi brotaþoli hlotið marbletti á báða úlnliði og á innanverðan hægri upphandlegg, eymsli aftan á hálsi og eymsli í hársverði. Atvikum í iðnaðarhúsnæðinu umrætt sinn er lýst í héraðsdómi. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða samkvæmt þessum lið ákæru.

VII

Í 3. ákærulið er ákærða gefið að sök að hafa með ofbeldi og ólögmætri nauðung aðfaranótt laugardagsins 15. desember 2012 á heimili sínu þröngvað brotaþola til samræðis og annarra kynferðismaka með því að hafa stungið fingri í endaþarm hennar. Við skýrslutöku hjá lögreglu og fyrir dómi kannaðist ákærði við að hafa árangurslaust reynt að hafa samfarir við brotaþola í endaþarm en hann neitaði því á hinn bóginn eindregið að hafa stungið fingri í endaþarm hennar. Neitun ákærða var ekki skýrlega borin undir brotaþola við meðferð málsins fyrir dómi en samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Gegn eindreginni neitun ákærða verður ekki slegið föstu að atvik hafi að þessu leyti verið með þeim hætti sem greinir í ákæru. Verður því ekki talið að færðar hafi verið viðhlítandi sönnur á að ákærði hafi gerst sekur um það brot sem honum er gefið að sök í þessum þætti 3. ákæruliðar.

Í annan stað var ákærða gefið að sök í þessum lið ákæru að hafa tekið í höfuð brotaþola og ýtt því að getnaðarlimi sínum og neytt hana til að hafa við sig munnmök. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af þessum þætti sakargifta í 3. ákærulið og er hann sem fyrr segir ekki til endurskoðunar hér fyrir dómi. Til grundvallar þeirri niðurstöðu héraðsdóms lá sú afstaða að sá vafi þætti leika á að munnmökin hafi verið að brotaþola nauðugri að sýkna bæri ákærða.

Í þriðja lagi er ákærða samkvæmt þessum ákærulið gefið að sök að hafa ýtt brotaþola á magann í rúmið, sett olnboga í bak hennar og haft við hana samfarir aftan frá, ásamt því að reyna að hafa við hana samfarir í endaþarm, allt að henni nauðugri. Eins og nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi hófust kynmök ákærða og brotaþola á heimili ákærða umrætt sinn með því að hún hafði við hann munnmök svo sem áður er rakið. Að þeim afstöðnum fóru brotaþoli og ákærði út fyrir hús til að reykja. Ber brotaþoli því við að þar sem hún hafi gleymt veski sínu hafi hún ekki getað notað þetta tækifæri til að yfirgefa ákærða. Þegar aftur var komið til herbergis ákærða hafi hann náð að taka buxur brotaþola niður, komið henni á magann, haldið henni niðri og haft við hana samfarir um leggöng aftan frá. Að þeim afstöðnum hafi ákærði samþykkt að hún hringdi og bæði lögreglu um að koma til að vera viss um að komast út. Síðan hafi hún gengið út úr húsinu ásamt ákærða og þau bæði staðið þar utan dyra þegar lögreglan kom.

Fyrir dómi lýsti ákærði rás atburða þannig að hann hafi „tekið brotaþola yfir“ eins og hann komst að orði og borið sig að eins og hann væri að fara að flengja hana „en ég flengdi hana ekkert af því að ég vissi það, þú veist mátti í rauninni ekkert flengja hana ... útaf bara hljóðinu það heyrist svo mikið milli herbergja hjá mömmu og pabba“. Í framhaldinu lýsti hann munnmökunum og sagði að „ég held pínu áfram og hérna síðan stundum við okkar harkalega kynlíf, hérna læt hana fara á hérna magann og hérna tek í hendurnar á henni og svona er að hafa samfarir við hana þá eins og venjulega og það entist ekkert mjög lengi, þá svona meira bara út af því hvað heyrðist hátt í okkur ... heyrði síðan í símanum mínum ... og síðan spurði hún mig hvort hún mætti fá að hringja í lögregluna ... og hún hringdi í lögregluna og þar erum við á palli bara svona, svona tröppur niður stigann hjá mér við útidyrahurðina og stöndum við þar bara og erum að reykja saman og ... lögreglan kemur síðan á svæðið.“ Spurður um hvort brotaþoli hafi í samförunum streist á móti eða öskrað á hann að hætta svaraði ákærði því til að það hafi ekkert verið „skiljanlegt alla veganna.“ Í framhaldinu var ákærði spurður um hvort hann liti svo á að í öll þau þrjú skipti, sem hann væri ákærður fyrir kynferðisbrot gegn brotaþola, hafi kynmökin verið með samþykki hennar. Kvað hann já við og sagðist aðspurður þvertaka fyrir að hafa brotið gegn brotaþola.

Eins og nánar er rakið í héraðsdómi óku lögreglumenn brotaþola heim 15. desember 2012 eftir þau atvik sem 3. ákæruliður lýtur að. Því lýsti brotaþoli þannig fyrir dómi að þá hafi barnsfaðir hennar verið „fyrir utan heima og hann var búinn að vera að senda mér sms af því þú veist ég átti náttúrulega að vera löngu komin heim og búin að láta hann vita á leiðinni heim að ég væri að koma heim.“ Innt eftir því hvort þau hafi verið tekin saman aftur þarna kvað brotaþoli svo ekki hafa verið en þau hafi samt alveg verið „að tala saman“. Spurð hvort barnsfaðirinn hafi verið farinn að gista hjá henni sagði brotaþoli að hann „gerði það eiginlega bara fljótlega eftir ... fyrsta tilvikið ... Við eigum tvö börn saman ... við hjálpumst að svæfa og allt þetta“. Brotaþoli kvað barnsföður sinn hafa verið fyrir utan húsið þegar lögregla kom heim með hana og „hann einmitt kemur með þessa spurningu, sem mig vantaði svo að geta svarað, bara segir, hann sagði bara ... nauðgaði hann þér aftur og ég sagði bara já, þá gat ég loksins sagt það, en þá var ... löggan farin ... þannig að ... ég fór þá bara strax daginn eftir á sjúkrahúsið“.

Annar þeirra lögreglumanna er ók brotaþola heim umrætt sinn gaf skýrslu fyrir dómi. Hann sagði að „við fréttum svo af því að hún hafi kært þarna síðar um daginn ... við erum þarna raunar um morgun, eldsnemma. Og já hún var mjög róleg ... og þáði það að við skutluðum henni heim, sem er raunar bara næsta gata við hliðina og þá segir hún frá því að hann hafi sem sagt beitt sig ofbeldi, rifið í hárið á sér og er að meina sér útgöngu og öskrar á sig þangað til að pabbi hans kom.“ Þetta hafi verið lýsingin sem brotaþoli gaf á vettvangi, hún hafi ekkert minnst á kynferðislegt ofbeldi og verið mjög róleg og yfirveguð. Sama hafi verið um ákærða að segja. Hann hafi verið mjög eðlilegur að sjá, ekkert flóttalegur eða einkennilegur og ekkert í kringumstæðum bent til þess að eitthvað torkennilegt hefði verið í samskiptum þeirra. Nánar svaraði lögreglumaðurinn því til að „það sem við vorum að ræða um eftir á þegar við vissum að, að hún hafði kært, kært fyrir þennan ... alvarlega atburð að aðkoman var ... þvílíkt róleg ... og bara eðlileg ... Sem sagt við fáum tilkynningu um að, að hún sé hindruð í því en þau eru svo bæði úti þegar við komum ... svo gaf hún þessa skýringu sem sagt á leiðinni heim til hennar.“ Aðspurður kvaðst hann hafa byrjað störf í lögreglunni 1973 og hafi þetta ekki verið í fyrsta skiptið sem hann hafi farið í útkall þar sem kynferðisbrot eigi að hafa átt sér stað. Er hann var að því spurður hvort hann gæti lagt mat á þennan atburð í þeim samanburði sagði lögreglumaðurinn að „það er bara eins og svart og hvítt. Yfirleitt er það þá, ef við tölum um kvenfólk sem hefur orðið fyrir því, þá eru þær náttúrulega mjög miður sín hvort sem þær hringja í okkur ... eða kemur á stöðina eða hvernig sem það er. Þær náttúrulega bera þess öll merki, hágrátandi og annað en þarna var það ekki ... bara alls ekki“.

Eins og áður greinir komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að sá vafi léki á að munnmök brotaþola við ákærða umrætt sinn hafi verið að henni nauðugri að sýkna bæri ákærða af þeim sakargiftum. Að munnmökunum afstöðnum fóru ákærði og brotaþoli út fyrir hús til að reykja en sneru síðan aftur til herbergis ákærða og er ágreiningslaust að þá héldu kynmök þeirra áfram. Þegar þetta er virt ásamt framburði lögreglumanns þess er kom á vettvang umrætt sinn og ók brotaþola heim þykir einnig sá vafi leika á að samfarir þeirra greint skipti hafi verið að henni nauðugri að sýkna ber ákærða einnig af þeim þætti í 3. ákærulið að hafa neytt brotaþola til samfaranna.

VIII

Verknaður sá sem ákærði er sakfelldur fyrir samkvæmt 2. lið ákæru fól í sér alvarlegt brot gegn friðhelgi líkama brotaþola og var háttsemi hans gagnvart henni niðurlægjandi. Eins og sambandi ákærða og brotaþola var háttað er fallist á með héraðsdómi að ákvæði 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga eigi ekki við þegar refsing ákærða er ákveðin. Með hliðsjón af því verður refsing hans ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Ákærði var tvítugur að aldri er hann framdi brotið og hefur ekki áður sætt refsingu. Að því gættu en þó einkanlega með hliðsjón af öllum atvikum máls þessa þykir mega ákveða að fullnustu refsingar ákærða skuli fresta og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Með broti því sem ákærði er sakfelldur fyrir hefur hann bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Brot hans var til þess fallið að valda brotaþola vanlíðan og hlaut hún nokkrar ákomur af. Með hliðsjón af því en að öðru leyti að teknu tilliti til samskipta ákærða og brotaþola eins og þeim hefur áður verið lýst eru miskabætur ákveðnar 500.000 krónur sem bera vexti eins og í dómsorði greinir.

Í ljósi úrslita málsins og með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærði dæmdur til að greiða þriðjung sakarkostnaðar eins og hann var ákveðinn í héraði og þriðjung áfrýjunarkostnaðar, þar með talið af málsvarnarlaunum verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola sem ákveðin verða með virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 12 mánuði en fresta skal fullnustu refsingar og hún falla niður að liðnum 3 árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 3. desember 2012 til 17. nóvember 2013 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði þriðjung sakarkostnaðar eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi.

Ákærði greiði þriðjung áfrýjunarkostnaðar málsins sem samtals er 1.781.789 krónur, þar með talið af málsvarnarlaunum verjanda síns, S-kvk-ef R-kvk-ef J-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 1.506.000 krónum, og af þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónum.

Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.