245/2000

H keypti fasteignina Strandgötu 30 á árinu 1988 ásamt lóðarleiguréttindum og seldi hana aftur sama ár til K. Lóðin sem fylgdi eigninni við sölu til K átti samkvæmt kaupsamningi að vera aðeins brot af stærð lóðarinnar samkvæmt lóðarleigusamningi. Það láðist að þinglýsa kaupsamningnum og ekki varð af gerð nýs lóðarleigusamning. Í kjölfarið reis ágreiningur um það hvort veðréttindi í fasteigninni væru bundin við lýsingu á söluandlaginu samkvæmt kaupsamingi eða hvort þau næðu jafnframt til lóðaspildunnar, sem fylgdi eigninni við sölu til H fyrr á árinu. H hafði þegar úthlutað hluta af umræddri lóðaspildu undir nýbyggingar og í því skyni að forða eigninni frá nauðungarsölu vegna greiðsluörðugleika K var Þ, sem var fjármálastjóri H, falið að vinna að lausn málsins af hálfu H. Samningar náðust við MH, sem keypti eignina og nýr lóðarleigusamingur var gefinn út og undirritaður haustið 1995. Einn liður í fjármögnum MH á fasteigininni var útgáfa 4 skuldabréfa með 2. veðrétti í eigninni. Þessi skuldabréf áritaði Þ fjármálastjóri H um einfalda ábyrgð H. S keypti tvö af þessum skuldabréfum og þegar þau fengust ekki greidd var lögmanni falið að innheimta þau hjá H eftir að fasteignin hafði verið seld á nauðungarsölu og ekkert fengist greitt upp í bréfin. Byggði S kröfu sína á undirritun Þ um einfalda ábyrgð H. H taldi að ekki hefði verið gætt ákvæða 5. mgr. 86. gr. þágildandi sveitarstjórnarlaga nr. 8/1986 um ábyrgðarveitingar sveitarstjórna þegar Þ áritaði skuldabréfin. Héraðsdómur taldi að meta yrði áritun Þ í ljósi aðdraganda hennar. Í ljós væri leitt að áritunin hefði verið forsenda þess að greiðsla fékkst fyrir bréfin og að því virtu gæti gildi skuldbindingar af hálfu H ekki verið bundið við það að gætt hafi verið ákvæða 5. mgr. 89. gr. þágildandi sveitarstjórnarlaga. Var því fallist á einfalda ábyrgð H fyrir greiðslu á skuldabréfunum. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóminn með þeirri athugasemd að áritunin fæli ekki í sér venjulega ábyrgð fyrir þriðja aðila. Sýnt hefði verið fram á að áritun Þ og öll framganga hans í málinu var í þágu H og með hagsmuni hans í huga. Slík ábyrgð geti eðli málsins samkvæmt ekki fallið undir umrætt ákvæði sveitarstjórnarlaga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 21. júní 2000. Hann krefst sýknu af kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 20. júlí 2000. Hann krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms en til vara, að gagnstefndi verði dæmdur til að greiða sér 4.722.176 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 11. apríl 1996 til greiðsludags. Samkvæmt greinargerð krefst hann í báðum tilvikum málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnstefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Málavöxtum er lýst í héraðsdómi. Eins og þar kemur fram er deilt um það, hvort áritun gagnstefnda fyrir hönd aðaláfrýjanda á skuldabréf í eigu gagnáfrýjanda um einfalda ábyrgð bæjarsjóðs feli í sér ábyrgðarveitingu til þriðja aðila í skilningi 5. mgr. 89. gr. þágildandi sveitarstjórnarlaga nr. 8/1986.

Framangreind áritun felur ekki í sér venjulega ábyrgð fyrir þriðja aðila. Sýnt hefur verið fram á, að áritun gagnstefnda og öll framganga hans í málinu var í þágu aðaláfrýjanda og með hagsmuni hans í huga. Slík ábyrgð getur eðli máls samkvæmt ekki fallið undir 5. mgr. 89. gr. laga nr. 8/1986. Með vísan til forsendna héraðsdóms ber að staðfesta hann.

Fallist er á það með héraðsdómi, að engin rök séu til þess, að gagnstefndi þurfi sjálfur að bera kostnað af málsókn gagnáfrýjanda. Þegar litið er til þess, að afstaða aðaláfrýjanda olli því, að gagnstefndi var dreginn inn í málið, þykir rétt að taka tillit til þess kostnaðar, sem gagnáfrýjandi verður fyrir, við ákvörðun málskostnaðar til hans. Þar sem málinu var ekki gagnáfrýjað á hendur aðaláfrýjanda verður ekki hróflað við málskostnaðarákvæði héraðsdóms. Við þessar aðstæður verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða g-kk-þgf 1.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti, og gagnáfrýjandi til að greiða gagnstefnda 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Aðaláfrýjandi, Hafnarfjarðarbær, greiði gagnáfrýjanda, Sameinaða lífeyrissjóðnum, 1.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi greiði gagnstefnda, Þ-kk-þgf S-kk-þgf, 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.