39/2013

A og J kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þeirra um að sýslumanninum á Hvolsvelli yrði gert að afmá úr þinglýsingabók veðskuldabréf útgefið af Í sem hvíldi á 1. veðrétti jarðarinnar Á og leiðrétta þinglýsingabók samtímis með því að færa umrætt veðskuldabréf á fasteignina Á lóð sem skilin hafði verið út úr jörðinni með stofnskjali. Talið var að tilgreining veðskuldabréfsins á veðröð bæri með sér að ráðgert hefði verið að tryggja skuldina með veði í jörðinni Á. Þá hefði nafn fasteignarinnar Á lóð ekki komið fram í lýsingu veðandlags í veðskuldabréfinu og af þeim sökum gat veðréttur Í ekki tekið til þeirrar fasteignar. Á hinn bóginn var nafn jarðarinnar Á með réttu landnúmeri tekið fram í bréfinu og var því hafið yfir vafa að skjalið tæki til hennar. Hefði því ekkert tilefni verið fyrir þinglýsingastjóra til að vísa skjalinu frá þinglýsingu hvað jörðina Á varðaði og var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 27. desember 2012 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. janúar 2013. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 14. desember 2012, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að þinglýsingastjóranum á Hvolsvelli verði gert að afmá úr þinglýsingabók embættisins veðskuldabréf útgefið af Íbúðalánasjóði, upphaflega að fjárhæð 14.900.000 krónur, þinglýsingarnúmer 431/A-285/2005, sem hvílir nú á 1. veðrétti á jörðinni Áskoti og leiðrétti þinglýsingabók samtímis því að færa umrætt veðskuldabréf á fasteignina Áskot lóð. Kæruheimild er í 5. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Sóknaraðilar krefjast þess að framangreind krafa þeirra verði tekin til greina. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn Lífeyrissjóður verslunarmanna krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Varnaraðilarnir Íbúðalánasjóður, Festa lífeyrissjóður, Íslandsbanki hf. og Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar, hver fyrir sitt leyti og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn sýslumaðurinn á Hvolsvelli hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Ágreiningur málsaðila lýtur að því hvort veðskuldabréfi að nafnverði 14.900.000 krónur, útgefnu af sóknaraðilum 2. mars 2005 til varnaraðilans Íbúðalánasjóðs, hafi verið réttilega þinglýst eftir að það var sama dag móttekið til þinglýsingar hjá varnaraðilanum sýslumanninum á Hvolsvelli. Bréfinu var þinglýst á jörðina Áskot, en sóknaraðilar telja að það hafi orðið fyrir mistök því með réttu hefði átt að þinglýsa því á fasteignina Áskot lóð, sem var skilin út úr jörðinni og stofnskjal um þá fasteign móttekið til þinglýsingar 28. febrúar 2005. Atvikum málsins er ítarlega lýst í hinum kærða úrskurði og í niðurstöðukafla hans eru rakin þau ákvæði þinglýsingalaga, sem reynir á í málinu, eins og þau voru þegar atvik málsins urðu. Þá er gerð grein fyrir þeirri lýsingu veðandlags í veðskuldabréfinu sem ágreiningur málsaðila snýst um.

Þáverandi Íslandsbanki hf. átti 2. veðrétt í Áskoti á grundvelli tryggingabréfs, útgefnu 12. desember 2003, næst á eftir 1. veðrétti Landsbanka Íslands hf. Fyrrnefndi bankinn gaf út veðleyfi 1. mars 2005 þar sem lýst var 2. veðrétti hans „í eigninni Áskot, öll jörðin ... fastanúmer 165263, Ásahreppi.“ Síðan sagði að hann veitti varnaraðilanum Íbúðalánasjóði heimild til að „veðsetja ofangreinda eign“ þannig að veðréttur þess fyrrnefnda „víki sem því nemur.“ Veðleyfið náði efni sínu samkvæmt aðeins til þess að veðsetja jörðina Áskot með landnúmeri 165263 en ekki Áskot lóð, en stofnskjal fyrir þá fasteign hafði verið móttekið til þinglýsingar degi fyrr og lóðin fengið sjálfstætt landnúmer og fastanúmer.

Veðskuldabréf Íbúðalánasjóðs ber með sér að ráðgert hefur verið að tryggja skuldina með 2. veðrétti og uppfærslurétti í jörðinni Áskoti óskiptri. Þannig var ekki gert ráð fyrir að veðtrygging yrði með 3. veðrétti í Áskoti lóð, sem þó hefði orðið að vera vegna 2. veðréttar Íslandsbanka hf. í lóðinni ætti veðréttur Íbúðalánasjóðs einnig að taka til þeirrar fasteignar. Í lýsingu veðandlags í veðskuldabréfinu kom heldur ekki fram nafn fasteignarinnar Áskots lóðar en af þeim sökum, sem að framan greinir, gat veðréttur Íbúðalánasjóðs ekki tekið til þeirrar fasteignar. Í bréfinu var á hinn bóginn tekið fram nafn fasteignarinnar Áskots með réttu landnúmeri, sem mun þá einnig hafa verið fastanúmer jarðarinnar. Er hafið yfir vafa að þannig hafi með ótvíræðum hætti komið fram að skjalið tæki til þeirrar fasteignar. Ekkert tilefni var því fyrir þinglýsingastjóra að vísa skjalinu frá þinglýsingu hvað þessa eign varðaði þegar það var móttekið, sbr. 2. mgr. 6. gr. þinglýsingalaga. Með þessum athugasemdum verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Sóknaraðilar verða dæmdir til að greiða varnaraðilum kærumálskostnað eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, J-kk-nf S-kk-nf Þ-kk-nf og A-kvk-nf R-kvk-nf A-kvk-nf, greiði óskipt varnaraðilunum Íbúðalánasjóði, Festu lífeyrissjóði, Íslandsbanka hf. og Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins hverjum fyrir sig 75.000 krónur í kærumálskostnað.