657/2009

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um heimild til að leita nauðasamnings til greiðsluaðlögunar. Talið var að sú staða væri fyrir hendi sem greindi í 5. tl. 1. mgr. 38. gr. laga nr. 21/1991 að ástæða væri til að draga verulega í efa að skuldari myndi efna nauðasamning og skilyrði ekki uppfyllt til að fallast mætti á beiðni A. Þá var talið að 2. tl. 63. gr. d. laganna um að skuldari hafi tekið fjárhagslega áhættu sem hafi ekki verið í samræmi við fjárhagsstöðu hans á þeim tíma sem til fjárhagsskuldbindingarinnar var stofnað ætti við í tilviki A þegar litið væri til tekna hans og áætlaðrar greiðslubyrði. Að þessu virtu yrði að hafna beiðni A.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. nóvember 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. október 2009, þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um að honum yrði veitt heimild til að leita nauðasamnings til greiðsluaðlögunar. Kæruheimild er í 2. mgr. 63. gr. d., sbr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. með áorðnum breytingum. Sóknaraðili krefst þess að fallist verði á beiðni hans um heimild til að leita nauðasamnings til greiðsluaðlögunar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

I

Sóknaraðili óskaði 24. júlí 2009 eftir heimild Héraðsdóms Reykjaness til að gera nauðasamning til greiðsluaðlögunar við lánardrottna sína samkvæmt X. kafla laga nr. 21/1991, sbr. lög nr. 24/2009. Dómstóllinn sendi Héraðsdómi Reykjavíkur beiðnina til meðferðar 22. september 2009. Í hinum kærða úrskurði er í helstu atriðum greint frá eignum og skuldum sóknaraðila, svo og tekjum og aðstæðum að öðru leyti. Í greiðsluáætlun, sem fylgdi beiðni sóknaraðila til héraðsdóms, greinir svo frá að heildarskuldir hans nemi rúmum 117 milljón krónum, en þar af séu eftirstöðvar lána rúmlega 98 milljón krónur og skuldir í vanskilum rúmlega 19 milljón krónur. Fasteign sóknaraðila er tilgreind að verðmæti rúmlega 34 milljón krónur og skuldir umfram eignir því um 83 milljón krónur. Hvað varðar tekjur sóknaraðila greinir í sömu áætlun að þær séu 295.874 krónur á mánuði, en þar af séu bætur frá almannatryggingum, vaxtabætur og barnabætur samtals 225.874 krónur og „aðrar tekjur“ 70.000 krónur. Þar mun vera vísað til tekna af atvinnurekstri sóknaraðila í einkahlutafélagi hans við [...]. Mánaðarleg útgjöld, þar á meðal til framfærslu, að frátöldum lið vegna húsnæðis telur sóknaraðili nema 158.289 krónum, en að viðbættum 110.000 krónum vegna þess liðar séu þau 259.589 krónur. Tillaga hans er sú að hann greiði 36.285 krónur á mánuði upp í skuldir sínar næstu þrjú árin og verði sú fjárhæð bundin við launavísitölu. Að auki greiðist áðurnefndar 110.000 krónur á mánuði upp í fasteignaveðskuldir.

Sóknaraðili kveður yfir 90% skuldanna hvíla með veði á fasteign hans, en hann hafi keypt hana á árinu 2006. Þær séu að miklu leyti bundnar við gengi erlendra gjaldmiðla, en íslenska krónan hafi eftir það lækkað mjög gagnvart þeim og skuldirnar hækkað að sama skapi. Í málinu liggur einnig fyrir að sams konar skuld hvílir á sóknaraðila vegna kaupa hans á bifreið á árinu 2006.

II

Meðal málskjala eru ljósrit skattframtala sóknaraðila 2006 til 2009 vegna tekjuáranna 2005 til 2008. Öll þessi ár naut hann tekna frá Tryggingastofnun ríkisins vegna örorku. Aðrar tekjur eru ekki tilgreindar fyrir árin 2005 og 2008, en árið 2006 hafði hann 970.000 krónur í tekjur af áðurnefndri atvinnustarfsemi sinni og 1.320.000 krónur árið 2007. Í beiðni um nauðasamning til greiðsluaðlögunar tekur sóknaraðili fram að hann hafi nú „mjög takmarkaðar tekjur, þar sem lítið er um framkvæmdir hjá fólki og fyrirtækjum um þessar mundir.“ Áður er fram komið að samkvæmt skattframtali sóknaraðila 2009 hafði hann engar atvinnutekjur á árinu 2008.

Í 1. mgr. 38. gr. laga nr. 21/1991 segir að synja skuli um heimild til að leita nauðasamnings ef eitthvert þeirra atriða eigi við, sem síðan eru talin upp í fimm töluliðum. Samkvæmt 5. tölulið ákvæðisins skal synja um heimildina ef ástæða er til að draga verulega í efa að skuldari muni efna nauðasamning. Ef litið er til þess að sóknaraðili hafði engar tekjur af atvinnustarfsemi á árinu 2008 og hverjar horfur eru samkvæmt lýsingu hans sjálfs eru ekki efni til að vænta þess að liðurinn „aðrar tekjur“ í áætlun sóknaraðila fái staðist og tekjur séu því ofáætlaðar um 70.000 krónur á mánuði. Jafnvel þótt litið yrði til þessara tekna að virtu öllu tímabilinu frá 2005 til 2008 nema þær að meðaltali einungis um 33.000 krónum á mánuði. Sú staða er því fyrir hendi sem greinir í umræddu ákvæði laga nr. 21/1991 og skilyrði ekki uppfyllt til að fallast megi á beiðni sóknaraðila.

Í kæru til Hæstaréttar kemur fram að þegar sóknaraðili keypti fasteign sína á árinu 2006 hafi hann gert ráð fyrir að greiðslubyrði vegna fasteignalána yrði um það bil 240.000 krónur á mánuði. Með því að taka stutt lán „var sá möguleiki fyrir hendi .... að lengja í lánum og lækka mánaðarlega greiðslubyrði ... verulega eða í rúmar 100 þús. krónur á mánuði.“ Ekkert liggur fyrir um að sú hafi orðið raunin eða að þetta hafi yfir höfuð verið unnt. Samkvæmt skattframtölum sóknaraðila voru tekjur hans á árinu 2006 samtals 2.532.963 krónur og 2.343.304 krónur árið 2007. Fyrrnefnda árið voru mánaðartekjur hans því 211.080 krónur og ívið lægri hið síðarnefnda. Mánaðarlegar afborganir af fasteignalánum sóknaraðila árið 2006 hefðu þannig numið hærri fjárhæð en tekjur á mánuði voru og átti þá enn eftir að taka tillit til framfærslukostnaðar.

Í 63. gr. d. laga nr. 21/1991 segir að auk þeirra ástæðna, sem samkvæmt 1. mgr. 38. gr. skuli leiða til þess að dómari synji um heimild til að leita nauðasamnings, geti hann hafnað beiðni um heimild til að leita greiðsluaðlögunar ef eitthvert þeirra atriða eigi við, sem síðan greinir í sex töluliðum. Samkvæmt 2. tölulið á það meðal annars við hafi skuldari tekið fjárhagslega áhættu sem ekki var í samræmi við fjárhagsstöðu hans á þeim tíma sem til fjárhagsskuldbindingarinnar var stofnað. Hafið er yfir vafa að þetta á við í tilviki sóknaraðila þegar litið er til þess sem áður greindi um mánaðarlegar tekjur hans árið 2006 og áætlaðrar greiðslubyrði vegna fasteignalána á sama tíma. Þegar þetta er virt ásamt því sem áður greindi um að ástæða sé til að draga verulega í efa að sóknaraðili muni efna nauðasamning verður beiðni hans hafnað. Samkvæmt því verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.