5/2015

Þrotabú I ehf. krafðist riftunar á kaupsamningi SU ehf., sem síðar fékk varð I ehf., og S ehf. um kaup þess síðarnefnda á eignarhlut í F ehf. Samkvæmt samningnum átti að greiða kaupverðið við undirritun hans með skuldabréfi sagt var að væri í viðauka með samningnum en reyndist ekki fylgja. Í héraði hélt þrotabú I ehf. því fram að engin greiðsla hefði komið fyrir eignarhlutinn og því hefði verið um gjafagerning að ræða. Í héraði var fallist á kröfu þrotabúsins á þeim grundvelli að umrætt skuldabréf væri ekki fyrir hendi. Fyrir Hæstarétti lagði S ehf. fram afrit af skuldabréfi útgefnu af félaginu FS ehf. til SU ehf. að sömu fjárhæð og andvirði eignarhlutarins í fyrrnefndum kaupsamningi ásamt greiðsluáskorun búsins til skuldara bréfsins. Í dómi Hæstaréttar kom fram að hefði búið orðið við áskorun S ehf. í héraði um leggja fram umrætt skuldabréf, hefði það gefið S ehf. tilefni til sönnunarfærslu um hvernig eignarhaldi skuldara skuldabréfsins hefði verið háttað þegar það var gefið út. Yrði sönnunarbyrðin fyrir því að skuldabréfið væri málamyndagerningur lögð á búið en hana hefði það ekki axlað. Samkvæmt því var ekki talið að komist hefði á endanlegur samningur um kaup S ehf. á eignarhlutnum heldur hefði honum verið ráðstafað til annars félags. Var S ehf. því sýknað vegna aðildarskorts.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. janúar 2015. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti með álagi.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi gerðu Sund ehf., sem síðar fékk nafnið IceCapital ehf. og áfrýjandi, sem þá hét Skýli 37 ehf., með sér kaupsamning 17. september 2008 þar sem síðarnefnda félagið keypti 68,93% eignarhluta í Fasteignafélaginu Sævarhöfða ehf. Kaupverðið var tilgreint 49.232.956 krónur og átti að greiða við undirritun samningsins með skuldabréfi sem sagt var sýnt í viðauka II með samningnum. Lokasíða samningsins var með þeirri fyrirsögn en að öðru leyti var síðan auð. Af hálfu seljanda undirrituðu samninginn J-kk-nf K-kk-nf, stjórnarformaður IceCapital ehf., og P-kk-nf Þ-kk-nf M-kk-nf, framkvæmdastjóri félagins, en sá fyrrnefndi ritaði einnig undir samninginn fyrir hönd áfrýjanda.

Stefndi reisti málatilbúnað sinn í héraði á því að ekkert endurgjald hefði komið fyrir hlutaféð í þessum kaupum og því hefði falist gjöf í ráðstöfuninni sem væri riftanleg eftir 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eða í öllu falli hefði hún verið ótilhlýðileg í skilningi 141. gr. laganna. Áfrýjandi byggði hins vegar á því að samningur um kaupin hefði aldrei komið til framkvæmda og því hefði skuldabréf samkvæmt honum ekki verið gefið út. Aftur á móti hefði hlutnum verið ráðstafað til félagsins FS Holding ehf. Til stuðnings þessu vísaði áfrýjandi til ársreikninga þess félags 2009 og 2010 þar sem hluturinn var tilgreindur eign þess. Með hinum áfrýjaða dómi var talið að ráðstöfunin hefði falið í sér gjafagerning og voru kröfur stefnda teknar til greina.

Fyrir Hæstarétt lagði áfrýjandi fram afrit af skuldabréfi að fjárhæð 49.232.956 krónur útgefnu 20. september 2008 af FS Holding ehf. til Sunds ehf., sem síðar fékk nafnið IceCapital ehf., eins og áður greinir. Bréfið bar REIBOR vexti með 2% álagi og var til fimm ára með einum gjalddaga höfuðstóls og vaxta 20. september 2013. Bréfið var undirritað af P-kk-þgf Þ-kk-þgf M-kk-þgf og vottað af nafngreindum manni. Jafnframt lagði áfrýjandi fram greiðsluáskorun stefnda 14. janúar 2015 til skuldara bréfsins. Viðbrögð stefnda við þessu voru að leggja fram tilkynningu 26. mars 2008 um stofnun einkahlutafélagsins FS59, sem síðar fékk nafnið FS Holding ehf. Þar kom fram að félagið var stofnað af CF fyrirtækjasölunni ehf., en það mun vera dótturfélag KPMG ehf. Einnig lagði stefndi fram tilkynningu 23. október 2008 um breyttar samþykktir, nýja stjórn og prókúruumboð frá hluthafafundi 17. sama mánaðar. Á þeim fundi var nafni félagsins breytt í FS Holding ehf. og fyrrgreindur P-kk-nf Þ-kk-nf M-kk-nf kjörinn annar tveggja stjórnarmanna, auk þess sem hann var ráðinn framkvæmdastjóri og honum veitt prókúruumboð. Fyrir Hæstarétti hélt stefndi því fram að skuldabréfið hefði verið útbúið síðar en dagsetning þess gefur til kynna, enda hefði félagið þá borið annað nafn og P-kk-nf ekki haft heimild til að undirrita löggerninga fyrir þess hönd á þeim tíma.

II

Í greingargerð áfrýjanda til héraðsdóms skoraði áfrýjandi á stefnda að leggja fram gögn um samninga IceCapital ehf. við FS Holding ehf. og afrit af skuldabréfi sem gefið hefði verið út vegna viðskipta með hlutinn í Fasteignafélaginu Sævarhöfða ehf. Stefndi lagði ekki fram afrit af því skuldabréfi sem áður er lýst og var á meðal gagna búsins heldur var málið rekið áfram á þeim grundvelli að ekkert slíkt bréf væri fyrir hendi. Eftir að héraðsdómur gekk hefur stefndi síðan krafist greiðslu úr hendi skuldara bréfsins, sem nú heitir Helvia ehf.

Ef stefndi hefði orðið við áskorun áfrýjanda í héraði og lagt fram skuldabréfið, eins og honum var í lófa lagið, hefði það gefið áfrýjanda tilefni til sönnunarfærslu um hvernig hagað var eignarhaldi skuldara bréfsins þegar það var gefið út, hvað sem leið því hvenær haldinn var hluthafafundur til að hlutast til um málefni þess. Er þess einnig að gæta að skuldabréfið var vottað af manni sem var framkvæmdastjóri og stjórnarmaður Helvía ehf., áður FS Holding ehf., þegar félaginu var send greiðsluáskorun stefnda 14. janúar 2015 vegna skuldabréfsins. Að þessu gættu verður sönnunarbyrðin fyrir því að skuldabréfið sé málamyndagerningur lögð á stefnda en hana hefur hann ekki axlað. Þá verður ekki vefengt að bréfið hafi verið gefið út vegna kaupa á hlut í fyrrgreindu félagi, enda er það sömu fjárhæðar og andvirði hans í kaupsamningnum við áfrýjanda 17. september 2008 og engin önnur skýring hefur verið gefin á útgáfu þess. Samkvæmt þessu verður ekki talið að komist hafi á endanlegur samningur um kaup áfrýjanda á hlutnum í Fasteignafélaginu Sævarhöfða ehf. heldur hafi hlutnum verið ráðstafað til annars félags. Samkvæmt því verður áfrýjandi sýknaður vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Eftir þessum úrslitum verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í dómsorði. Ekki eru efni til að dæma álag á málskostnað.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Sund ehf., er sýknaður af kröfum stefnda, þrotabús IceCapital ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.