21/2015

Vísað var frá héraðsdómi ákæru á hendur S um að hafa stundað sölu á ótilgreindum fíkniefnum í einhverjum mæli áður en hann var handtekinn og að hafa hagnast af þeim viðskiptum um tiltekna fjárhæð, þar sem ákæran uppfyllti að þessu leyti áskilnað c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og 1. mgr. 180. gr. sömu laga. Sömuleiðis var vísað frá héraðsdómi kröfu um upptöku fjárhæðarinnar. S var sakfelldur fyrir brot gegn lögum nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni fyrir vörslu ávana- og fíkniefna í sölu- og dreifingarskyni, nánar tiltekið 43 g af amfetamíni, fjögurra taflna af MDMA og 0,80 g af tóbaksblönduðu kannabisefni. S var einnig sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og var háttsemin talin varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga. Var ákvörðun refsingar S frestað skilorðsbundið vegna óhóflegs dráttar á meðferð málsins, en S var sviptur ökurétti í þrjú ár og áðurgreind ávana- og fíkniefni gerð upptæk.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 30. desember 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd og staðfest niðurstaða héraðsdóms um sviptingu ökuréttar og upptöku fíkniefna og 1.625.000 króna í peningum.

Ákærði krefst sýknu af þeirri háttsemi, sem lýst er í I. kafla ákæru 24. apríl 2013, og kröfu ákæruvalds um upptöku á reiðufé.

I

Sakargiftum á hendur ákærða samkvæmt ákærum 13. desember 2011 og 24. apríl 2013 er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Í I. kafla þeirrar síðarnefndu er ákærða gefið að sök að hafa „haft í vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni 43 gr af amfetamíni, 4 stykki af E-töflum (ecstasy) og 0,80 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni og fyrir að hafa stundað sölu á fíkniefnum í einhverju mæli áður en hann var handtekinn og hafa hagnast af þeim viðskiptum um 1.625.000 krónur.“ Varði þessi háttsemi við 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni og 2. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 223/2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni.

Samkvæmt c. lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal meðal annars greina í ákæru svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla, ef því er að skipta. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hafa þessi fyrirmæli verið skýrð þannig að lýsing á þeirri háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru verði að vera svo greinargóð og skýr að hann geti ráðið af henni einni hvaða háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa gerst brotlegur við. Mega ekki vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að ákærða verði torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum. Að þessu leyti verður ákæra að vera svo skýr að dómara sé kleift af henni einni að gera sér grein fyrir hvað ákærði er sakaður um og hvernig sú háttsemi verði talin refsiverð. Samkvæmt þessu verður ákæra að leggja viðhlítandi grundvöll að saksókn svo dómur verði lagður á mál í samræmi við ákæru, enda verður ákærði ekki sakfelldur fyrir aðra hegðun en þar greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

Eins og áður greinir er ákærði samkvæmt umræddum ákærukafla sakaður um að hafa haft í vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni nánar tiltekið magn af þremur tegundum ávana- og fíkniefna, auk þess „að hafa stundað sölu á fíkniefnum í einhverju mæli ... og hafa hagnast af þeim viðskiptum um 1.625.000 krónur.“ Í síðastgreindum hluta ákærunnar kemur ekki fram hvaða fíkniefni það voru sem ákærða er gefið að sök að hafa selt í einhverjum mæli þannig að ekki verður ráðið með vissu hvort þau séu meðal þeirra efna sem talin eru upp í 6. gr. laga nr. 65/1974. Samkvæmt framansögðu er þessi lýsing á háttsemi ákærða ekki nægilega skýr svo að unnt sé að gera sér grein fyrir því af lestri ákærunnar hvort háttsemin sé refsiverð. Af þeim sökum verður ekki hjá því komist að vísa þessum hluta hennar frá héraðsdómi.

II

Samkvæmt 1. mgr. 68. gr., sbr. 1. mgr. 69. gr., laga nr. 88/2008 er lögreglu heimilt án dómsúrskurðar að leggja hald á muni ef ætla má að þeir eða upplýsingar sem þeir hafa að geyma hafi sönnunargildi í sakamáli eða að þeir kunni að verða gerðir upptækir. Þótt það sé meginreglan eftir 75. gr. sömu laga að úrskurð dómara þurfi til húsleitar er óþarft að leita eftir sérstökum dómsúrskurði til að leggja hald á muni við slíka leit, sbr. dóm Hæstaréttar 30. september 1999 í máli nr. 389/1999 sem birtur er í dómasafni það ár, bls. 3294. Við leit í íbúð ákærða 2. september 2011 á grundvelli úrskurðar héraðsdóms 1. sama mánaðar var lögreglu því heimilt að leggja hald á þá muni sem gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest sú niðurstaða að sakfella ákærða fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í I. kafla ákæru 24. apríl 2013 og ekki hefur verið vísað frá dómi.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður ákærði jafnframt sakfelldur fyrir umferðarlagabrot samkvæmt ákæru 13. desember 2011 og III. kafla ákæru 24. apríl 2013.

III

Þau brot, sem ákærði hefur gerst sekur um, voru framin í september og nóvember 2011. Mál á grundvelli fyrri ákærunnar var þingfest 24. febrúar 2012 þar sem ákærði neitaði sök, en því var síðan frestað vegna þess að ákærandi kvað annað mál er snerti ákærða vera „í vinnslu.“ Rúmt ár leið síðan þar til síðari ákæran var gefin út og var mál á grundvelli hennar sameinað fyrra málinu 31. maí 2013. Héraðsdómur var þó ekki kveðinn upp fyrr en 26. nóvember 2014. Vegna þessa óhóflega dráttar á meðferð málsins, sem hvorki verður réttlættur né ákærða kennt um, verður ákvörðun um refsingu hans frestað skilorðsbundið eins og nánar greinir í dómsorði.

Staðfest verður ákvörðun héraðsdóms um ökuréttarsviptingu ákærða. Jafnframt verður staðfest sú niðurstaða að gera upptæk áðurgreind fíkniefni, sem fundust við húsleit hjá ákærða 2. september 2011, sbr. 5. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974. Sökum þess að þeim hluta ákærunnar á hendur honum, að hann hafi stundað sölu á ótilgreindum fíkniefnum og hagnast á þeim viðskiptum um 1.625.000 krónur, hefur verið vísað frá héraðsdómi verður kröfu um upptöku á þeirri fjárhæð í peningum sömuleiðis vísað frá héraðsdómi.

Ákvæði héraðsdóms um fjárhæð sakarkostnaðar verður staðfest. Vegna málsúrslita og dráttar á meðferð málsins verður ákærða gert að greiða helming þess kostnaðar, að frádregnum reikningi vegna viðgerðar á íbúð hans, eins og nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt 1. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 verður allur áfrýjunarkostnaður málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, svo og ferða- og gistikostnaður hans, svo sem fram kemur í dómsorði.

Dómsorð:

Þeim hluta I. kafla ákæru 24. apríl 2013, þar sem ákærða, S-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf, er gefið að sök að hafa stundað sölu á fíkniefnum í einhverjum mæli áður en hann var handtekinn 2. september 2011 og hagnast á þeim viðskiptum um 1.625.000 krónur, er vísað frá héraðsdómi.

Ákvörðun refsingar ákærða er frestað og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Staðfest eru ákvæði héraðsdóms um ökuréttarsviptingu ákærða og upptöku ávana- og fíkniefna. Vísað er frá héraðsdómi kröfu um upptöku á 1.625.000 krónum í peningum.

Ákærði greiði 477.115 krónur af sakarkostnaði í héraði, en sá kostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, G-kk-ef M. A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 620.000 krónur, og ferða- og gistikostnaður hans.