420/2001

X var saksóttur fyrir kynferðisbrot gegn dóttur sinni, A, fæddri 1983. Ekki var fallist á frávísun málsins né ómerkingu en kröfur um frávísun og ómerkingu voru reistar á því að ekki hefði verið aflað vottorðs um andlegan þroska og heilbrigði A. Byggði dómurinn á því að skv. 46. gr. laga um meðferð opinberra mála mæti dómari hverju sinni hvert sönnunargildi skýrslur ákærða og vitna skyldu hafa. Ekki væru efni til þess að leita eftir áliti annarra sérfræðinga til stuðnings við það mat, nema sérstakar ástæður kæmu til. Ekki hefði verið bent á neitt sem gæfi tilefni til þess að A gengist undir slíka rannsókn. Var vitnisburður A, varðandi þá atburði er greindi í fyrstu tveimur töluliðum ákæru, talinn trúverðugur og vísað til þess að sá vitnisburður væri styrktur af skýrslum vitna um frásagnir A af athöfnum X gagnvart sér. Var fallist á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X af greindum ákæruliðum. Framburður A um þá atburði sem ákært var fyrir í þriðja tölulið ákæru þótti að vísu ljós en þótti ekki njóta sama stuðnings í málsgögnum og skýrsla hennar um atvik samkvæmt öðrum ákæruliðum. Niðurstaða héraðsdóms um sýknu af þeim ákærulið var staðfest. Var X dæmdur til 18 mánaða fangelsisvistar. Þá var miskabótakrafa A, sem talin hafði verið fyrnd í héraðsdómi, tekin til greina með vísan til 26. gr. skaðabótalaga og 16. gr. laga um fyrningu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 29. október 2001. Ákæruvaldið krefst sakfellingar á ákæruliðum 1, 2 og 3, þyngingar refsingar og að dómfelldi verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 2.000.000 krónur til stúlkunnar A. Í kröfugerðinni felst að fallist er á úrlausn héraðsdóms um sýknu af 4. ákærulið og að bótakröfu B, sem sýknað var af í héraði, er ekki haldið til laga fyrir Hæstarétti.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim til dómsmeðferðar að nýju. Til þrautavara krefst hann sýknu en ella að refsiákvörðun verði milduð og bótakrafa lækkuð.

Ákærði reisir kröfur sínar um frávísun málsins og ómerkingu á því að í bréfi ríkissaksóknara 1. desember 2000 til lögreglustjórans í Reykjavík hafi verið óskað eftir því að aflað yrði vottorðs um andlegan þroska og heilbrigði brotaþola. Sú beiðni hafi síðar verið afturkölluð og rannsókn því ekki farið fram. Í héraðsdómi er því lýst að brotaþoli hafi komið fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og ekkert í gögnum þess eða fari stúlkunnar gefi að mati dómsins tilefni til þess að hún gangist undir framangreinda rannsókn.

Samkvæmt 46. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála metur dómari hverju sinni hvert sönnunargildi skýrslur ákærða og vitna skuli hafa. Eru ekki efni til þess að leita eftir áliti annarra sérfræðinga til stuðnings við það mat, nema sérstakar ástæður komi til. Ákærði hefur við meðferð málsins í Hæstarétti ekki bent á atriði sem breyta eigi greindu áliti héraðsdóms.

Í héraðsdómi er því lýst að vitnisburður brotaþola varðandi atburði þá sem ákæruliðir 1 og 2 fjalla um sé trúverðugur. Fyrir Hæstarétti hefur ekkert komið fram því til styrktar að það mat kunni að vera rangt svo að einhverju nemi. Vitnisburður stúlkunnar fær styrk af skýrslum vitna um frásagnir hennar af athöfnum ákærða gagnvart sér. Hafa skýrslur hennar frá því er hún skýrði fyrst frá brotum ákærða verið í fullu samræmi við það sem fram kom hjá lögreglu og fyrir dómi. Ber að fallast á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða af greindum ákæruliðum. Eru brot ákærða réttilega færð til refsiákvæða í héraðsdómi og hafa athugasemdir ekki verið gerðar við þá heimfærslu.

Framburður brotaþola um þá atburði, sem ákært er fyrir í 3. tölulið ákæru þykir að vísu ljós, en hefur ekki sama stuðning í málsgögnum og skýrsla hennar um atvik samkvæmt öðrum ákæruliðum. Verður að fallast á niðurstöðu héraðsdóms um sýknu af þessum ákærulið. Þá þykir einnig mega fallast á refsiákvörðun dómsins með skírskotun til þeirra forsendna sem þar greinir.

Samkvæmt 16. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda skal fyrning kröfu samkæmt ákvæðum laganna ekki vera því til fyrirstöðu að sakamaður sé jafnframt sakfellingu dæmdur til greiðslu skaðabóta. Skiptir því ekki máli hvort krafa brotaþola um bætur fyrir þann miska, sem henni hefur verið gerður, kynni að vera fyrnd við aðrar aðstæður. Ber á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, áður 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að dæma ákærða til að greiða brotaþola 700.000 krónur í miskabætur með vöxtum, svo sem í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um sakfellingu og refsingu ákærða, svo og sakarkostnað.

Ákærði, X, greiði A 700.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 13. maí 2000 til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin laun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, S-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns bótakrefjanda fyrir Hæstarétti, J-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 50.000 krónur.