434/2003

H var stýrimaður á fjölveiðiskipinu G í eigu F. Þegar skipið fórst við strendur Noregs var H hins vegar staddur í reglubundnu fríi á Íslandi. Taldi F að þar sem H hefði ekki verið staddur erlendis þegar skipið fórst teldist ráðningarsamningi hans ekki slitið erlendis eins og áskilið var í þágildandi 3. mgr. 26. gr. laga nr. 35/1985. Fékk H því ekki greidd laun eftir skipsskaðann. Talið var að skiprúmssamningi H og F hafi verið slitið við það að skipið sökk við strendur Noregs og að eðlileg skýring 3. mgr. 26. gr. laga nr. 35/1985 væri að samningnum hafi verið slitið erlendis gagnvart þeim skipverjum sem ráðnir hafi verið á skipið, þar á meðal H. Var því fallist á að H ætti rétt á greiðslu kauptryggingar í tvo mánuði en kröfu hans um að miða skyldi við meðallaun hans á tilteknu tímabili fyrir skipsskaðann var hafnað. Sjá einnig dóm í máli nr. 435/2003.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. nóvember 2003 og krefst þess að gagnáfrýjandi greiði sér 2.812.357 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. júní 2003 til greiðsludags og málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 6. janúar 2004 og krefst sýknu af kröfu aðaláfrýjanda, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur um annað en málskostnað. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Málavextir eru raktir í héraðsdómi og eru þeir ágreiningslausir.

Aðilar deila í fyrsta lagi um það, hvort aðaláfrýjandi, sem var stýrimaður á fjölveiðiskipinu Guðrúnu Gísladóttur KE 15 en í fríi heima á Íslandi þegar skipið sökk við Leksnes í Noregi í lok veiðiferðar 19. júní 2002, eigi rétt til launa samkvæmt 26. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Verði svo talið, deila aðilar í öðru lagi um hver laun hans skuli vera.

Í 1. mgr. 26. gr. sjómannalaga er um það fjallað að skiprúmssamningi sé slitið af óviðráðanlegum ástæðum, svo sem ef skip ferst eða verður fyrir sjótjóni og dæmt óbætandi. Í 3. mgr. sömu greinar segir að verði skiprúmssamningi slitið erlendis af þessum ástæðum eigi skipverji rétt til launa á meðan hann er atvinnulaus af þessum sökum, þó ekki lengur en í tvo mánuði ef hann er stýrimaður.

Á skipinu var svokallað skiptimannakerfi og milli aðila ráðningarsamningur þess efnis að aðaláfrýjandi væri stýrimaður á skipinu í tveimur veiðiferðum en í fríi þá þriðju. Hann var því ráðinn skipverji í skilningi 5. gr. og 6. gr. sjómannalaga og einnig í skilningi 3. mgr. 26. gr. laganna. Málsaðila greinir á hvort ráðningarsamningnum hafi verið slitið erlendis eins og þar greinir. Heldur gagnáfrýjandi því fram að skipverjinn þurfi að vera þar staddur á grundvelli ráðningarsamningsins til þess að njóta réttarins.

Skiprúmssamningi aðila var slitið við það að skipið sökk. Það gerðist við strönd Noregs. Eðlileg skýring 3. mgr. 26. gr. sjómannalaga er að samningnum hafi verið slitið erlendis gagnvart þeim skipverjum sem ráðnir voru, þar á meðal aðaláfrýjanda. Ber að þessu athuguðu en annars með vísan til forsendna héraðsdóms að staðfesta hann.

Rétt er að hvor aðila beri sinn málskostnað fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.