449/2007

H krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu S og V vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi 1995. Árið 2005 var af hálfu H leitað álits tveggja dómkvaddra matsmanna á örorku og miska hennar, sem rekja mætti til slyssins. Þar kom fram að heilsufar H hafi orðið stöðugt 1. janúar 1999. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að eins og atvikum var háttað væru ekki efni til annars en að líta svo á að H hefði átt að vera kunnugt um kröfu sína á árinu 1999 og getað hafist handa við að leita fullnustu hennar þá. Yrði því að miða við að fyrningartími kröfu H eftir ákvæði 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hefði byrjað að líða 31. desember 1999. Var fyrningarfrestur því liðinn þegar málið var höfðað. Voru S og V sýknuð af kröfu B.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 24. ágúst 2007. Hún krefst að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefndu vegna líkamstjóns, sem hún varð fyrir sem ökumaður bifreiðarinnar X 1215 í umferðarslysi 31. ágúst 1995. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum, sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt, lést Á-kk-nf G-kk-nf P-kk-nf, sem stefnt var í héraði ásamt Vátryggingafélagi Íslands hf., 23. desember 2006. Einkaerfingi hans, S-kvk-nf R-kvk-nf P-kvk-nf, lauk einkaskiptum á dánarbúinu 10. janúar 2007 og hefur hún tekið við aðild að málinu.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi var áfrýjandi ökumaður bifreiðarinnar X 1215, sem lenti 31. ágúst 1995 í árekstri við bifreiðina ZM 287 í eigu Á-kk-ef G-kk-ef P-kk-ef. Óumdeilt er að Á-kk-nf, sem var ökumaður síðarnefndu bifreiðarinnar, hafi átt sök á slysinu og beri stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. bótaskyldu vegna tjóns, sem af því hlaust. Áfrýjandi hlaut nokkra áverka í slysinu og fékk greiddar frá félaginu samtals 8.573 krónur vegna lækniskostnaðar 21. og 28. nóvember 1995. Þá fékk hún þar jafnframt greiddar 45.000 krónur í þjáningabætur 13. febrúar 1997 og 4.970 krónur vegna læknis- og ferðakostnaðar 29. september sama ár. Á árinu 1996 eða 1997 mun hún hafa farið að finna fyrir ofsakvíða, einkum í tengslum við ferðir í bifreiðum, og frá 1998 tók að gæta verkja í baki, herðum og mjaðmagrind, en þessi mein taldi hún mega rekja til umferðarslyssins 1995. Á árinu 2003 hófst lögmaður hennar handa við að afla frekari gagna um þetta, en að ósk hans innti vátryggingafélagið af hendi í þrennu lagi í október og nóvember 2004 samtals 40.608 krónur til endurgreiðslu útlagðs kostnaðar vegna læknisvottorða og skattframtala. Að fengnum þessum gögnum urðu sammæli með áfrýjanda og félaginu í febrúar 2005 um að leita mats tveggja nafngreindra lækna á örorku hennar og miska, sem rekja mætti til slyssins. Af hendi félagsins var sérstaklega tekið fram við undirritun beiðni um þetta mat að óskað væri eftir rökstuddu áliti á því hvenær fyrst hafi verið tímabært að meta afleiðingar slyssins, auk þess sem það áskildi sér rétt til að bera fyrir sig ákvæði 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í örorkumati 22. júní 2005 var komist að þeirri niðurstöðu að áfrýjandi hafi átt við þjáningar að etja í þrjá mánuði eftir slysið án þess að hafa verið rúmliggjandi, varanleg örorka hennar af völdum þess væri 40%, varanlegur miski 25% og heilsufar hennar hafi orðið stöðugt eftir slysið 1. september 1997. Með bréfi 28. júlí 2005 krafði áfrýjandi vátryggingafélagið um skaðabætur á grundvelli þessa mats að fjárhæð samtals 6.154.776 krónur auk innheimtukostnaðar. Félagið hafnaði þeirri kröfu 3. ágúst sama ár á þeim grundvelli að hún væri fallin niður fyrir fyrningu samkvæmt 99. gr. umferðarlaga. Áfrýjandi höfðaði í framhaldi af því mál þetta 31. ágúst 2005. Undir rekstri þess fyrir héraðsdómi fékk hún dómkvadda menn 6. apríl 2006 til að leggja mat á hvenær heilsufar hennar hafi orðið stöðugt vegna afleiðinga slyssins. Í matsgerð hinna dómkvöddu manna 24. október sama ár var komist að þeirri niðurstöðu að það hafi verið 1. janúar 1999.

Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga fyrnast allar bótakröfur samkvæmt ákvæðum XIII. kafla laganna, bæði á hendur þeim, sem ábyrgð ber, og vátryggingafélagi, á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, þó aldrei síðar en tíu árum frá tjónsatburði. Eins og greinir að framan töldu dómkvaddir matsmenn heilsufar áfrýjanda hafa orðið stöðugt eftir slysið 1. janúar 1999, en áfrýjandi leitaði ekki jafnframt sérstaklega mats á því hvenær tímabært hefði verið að meta afleiðingar slyssins. Í því ljósi og eins og atvikum er hér annars háttað eru ekki efni til annars en að líta svo á að áfrýjanda hafi átt að vera kunnugt um kröfu sína á því ári og getað hafist handa við að leita fullnustu hennar, en í því sambandi er þess að gæta að á því tímabili mun áfrýjandi hafa látið af atvinnuþátttöku og örorka hennar jafnframt metin 75% hjá Tryggingastofnun ríkisins. Verður því við það að miða að fyrningartími kröfunnar eftir ákvæði 99. gr. umferðarlaga hafi byrjað að líða 31. desember 1999. Þegar málið var höfðað voru meira en fjögur ár liðin frá þeim degi.

Áðurnefndar greiðslur stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. vegna lækniskostnaðar áfrýjanda og á þjáningabótum til hennar á árunum 1995 og 1997 voru inntar af hendi áður en fyrningartími kröfunnar hófst og geta þær því engin áhrif haft í þessum efnum. Samkvæmt greinargerðum stefndu í héraði og fyrir Hæstarétti endurgreiddi félagið áfrýjanda í október og nóvember 2004 útlagðan kostnað af læknisvottorðum og skattframtölum sem lið í undirbúningi að öflun örorkumats, sem það hafi síðan fyrir sitt leyti beðið um með fyrirvara um fyrningu kröfunnar. Með því örorkumati var meðal annars leitað svara við atriðum, sem ráðið gátu niðurstöðu um hvenær fyrningartími skaðabótakröfu áfrýjanda gæti hafa byrjað að líða, en að því gættu geta þessar endurgreiðslur ekki talist hafa falið í sér viðurkenningu kröfunnar þannig að fyrning hennar hafi verið rofin samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Því hefur ekki verið borið við að önnur atvik geti hafa leitt til fyrningarslita. Verður niðurstaða héraðsdóms því staðfest, þar með talin ákvæði hans um málskostnað og gjafsóknarkostnað áfrýjanda.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda hér fyrir dómi fer samkvæmt því, sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, H-kvk-ef J-kvk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 400.000 krónur.