212/2003

Í málinu krafðist G leigu samkvæmt fjármögnunarleigusamningi og hafði héraðsdómur fallist á kröfur hans. Um var að ræða leigu á svokallaðri skæralyftu en armar lyftunnar brotnuðu þegar hún var í notkun á árinu 1999. Taldi K að lyftan hefði verið haldin leyndum galla og því hefði honum verði heimilt að rifta samningnum. K lagði fyrir Hæstarétt skýrslu vinnueftirlitsins og úttekt iðntæknistofnunar frá árinu 1999 um  ástæður bilunarinnar. K aflaði ekki matsgerðar dómkvaddra manna um orsakir tjónsins á lyftunni. Var talið að K hafi ekki getað gefið haldbærar skýringar á því hvers vegna framangreind gögn höfðu ekki verið lögð fram við meðferð málsins í héraði, sem þó hefði verið mjög brýnt þar sem málið hafi þar verið til meðferðar fyrir tveimur sérfróðum meðdómendum auk embættisdómara. Héraðsdómur hafi talið ósannað að gallar hafi verið á burðarvirki lyftunnar þegar K hafi fengið hana afhenta haustið 1998 og gögn þau sem hann hafi lagt fyrir Hæstarétt voru ekki talin breyta þeirri niðurstöðu. Héraðsdómur var því staðfestur með vísan til forsendna hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 30. maí 2003. Hann krefst þess að hann verði sýknaður af kröfu stefnda og sér dæmdur málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og greiðslu málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi höfðaði mál þetta í héraði til heimtu leigu samkvæmt fjármögnunarleigusamningi aðila 29. október 1998 um Sky King lyftu. Aðila greinir ekki á um skuldina sjálfa en haustið 1999 brotnuðu tveir af örmum lyftunnar. Heldur áfrýjandi því fram að það hafi orðið fyrir leyndan galla, sem á henni hafi verið við afhendingu til hans. Fram er komið að lyftan varð fyrir óhappi 1997 og mun undirvagn hennar hafa laskast. Hafði verið gert við hana og hún skoðuð af Vinnueftirliti ríkisins eftir þá viðgerð og áður en hún var afhent áfrýjanda. Lyftan varð ónothæf eftir óhappið 1999 og þar til gert var við hana árið 2000 og telur áfrýjandi því að honum hafi verið heimil riftun samningsins. Viðgerð fór fram á vegum stefnda hjá Bíla- og Vagnaþjónustunni ehf. eftir að hann hafði árangurslaust skorað á áfrýjanda að láta gera við hana samkvæmt ákvæðum samningsins. Stefndi hefur ekki gert áfrýjanda reikning fyrir viðgerðinni en mótmælir því að óhappið 1999 hafi gerst fyrir leyndan galla, sem á henni hafi verið við afhendingu.

Áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt tvö ný gögn. Er þar í fyrsta lagi um að ræða skýrslu Vinnueftirlits ríkisins 16. september 1999 um skoðun á lyftunni eftir að lyftiarmarnir brotnuðu. Þar er til þess vitnað að óháður aðili þurfi að gefa vottorð um styrkleika lyftiarma og að þykktarmæling þurfi að fara fram. Í öðru lagi er lögð fram úttekt Iðntæknistofnunar á lyftunni 25. nóvember sama ár, en áfrýjandi hafði óskað eftir tjónagreiningu sem útskýrði ástæður brotsins.

Í úttektinni segir að áfrýjandi hafi átt lyftuna í eitt ár, en smíðaár hennar sé hins vegar 1984. Þar er það haft eftir áfrýjanda að lyftan hafi verið í notkun í einn mánuð hjá honum. Áður en hann hafi eignast lyftuna hefði verið gert við undirvagn hennar. Niðurstaða stofnunarinnar var sú að næstefstu bitar burðarvirkis lyftunnar hafi brotnað og fylgja myndir af brotsárunum. Segir stofnunin að þau séu á milli tjakkafestinga á bitunum og liðar sem gangi í gegnum þá miðja. Við brotsárin séu einnig ferningslaga stýfur, sem soðnar séu við bitana. Þær séu beggja vegna annars brotsins en öðru megin við hitt. Tekið er fram að ekki hafi sést skemmdir á handriði lyftunnar sem bent hafi til þess að hún hefði lent á fyrirstöðu þegar lyft var. Hins vegar hafi verið tekið eftir niðursveigju á burðarbitum.

Í ályktun stofnunarinnar segir síðan að brotin hafi verið skoðuð um mánuði eftir óhappið og hafi ryð verið komið í brotsárin sem hindrað hafi nákvæma skoðun á þeim. Einnig hafi verið erfitt að komast að þeim. Við fyrstu skoðun beri brotsárin merki um yfirálagsbrot en til að ákvarða nákvæmlega um eðli brotanna sé nauðsynlegt að skera brotsvæðin úr bitunum og setja í nákvæma skoðun þar sem ryð verði hreinsað af brotsárunum og þau skoðuð undir stækkun. Síðan er frá því greint að við skoðun hafi lyftan verið sett í gang og látin lyfta. Við þá aðgerð hafi verið tekið eftir því að efra tjakkasettið hafi dregist úr um 15 cm á meðan það neðra hafi ekkert hreyfst. Full ástæða sé til að kanna nánar hvort tjakkarnir hafi verið ósamstíga við notkun, því að mikil spenna geti myndast í lyftibitunum ef þeir vinni ekki saman. Einnig sé ástæða til að kanna hvort liðir hafi verið í lagi vegna þess að lyftan hafi verið búin að standa lengi og stirðleiki í liðum geti valdið auknu álagi á lyftubitana. Stýfurnar sem voru á báðum hliðum við annað brotið og annarri við hitt hafi verið soðnar þvert yfir lyftibitann, en slíkt valdi spennuhækkun í þeim og auki líkur á sprungumyndun. Ekki liggur fyrir frekari skoðun á óhappinu eða tildrögum þess.

Áfrýjandi hefur ekki aflað matsgerðar dómkvaddra manna um orsakir tjónsins á lyftunni. Hann hefur engar haldbærar skýringar gefið á því hvers vegna framangreind gögn voru ekki lögð fyrir héraðsdóm um leið og greinargerð af hans hálfu, sbr. 95. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og í allra síðasta lagi fyrir aðalflutning málsins, sbr. 5. mgr. 102. gr. sömu laga. Var það þó mjög brýnt þar sem í héraði var málið til meðferðar fyrir tveimur sérfróðum meðdómendum ásamt embættisdómara. Héraðsdómur hefur metið það svo að ósannað sé að gallar hafi verið á burðarvirki lyftunnar þegar áfrýjandi fékk hana haustið 1998, eins og haldið er fram af hans hálfu. Gögn þau sem hann hefur fært fram fyrir Hæstarétti breyta ekki þeirri niðurstöðu. Með framangreindum athugasemdum og að öðru leyti með skírskotun til forsenda héraðsdóms ber að staðfesta hann.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Körfubílaþjónustan ehf., greiði stefnda, Glitni hf., 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.