462/2013

Barnaverndarnefnd A krafðist þess að K yrði svipt forsjá dóttur sinnar. Með vísan til álits sérfræðinga og annarra gagna málsins var talið of áhættusamt og óvarlegt að fela K ábyrgð á uppeldi og velferð dóttur sinnar þar sem mikil hætta þótti vera á því að þeim stöðugleika sem barnið byggi við yrði raskað. Þótti sýnt að K gæti ekki farið með forsjá dóttur sinnar og sinnt forsjárskyldum sínum gagnvart henni. Brýna nauðsyn þótti bera til þess að skapa barninu til frambúðar það öryggi og þá umönnun sem það þyrfti á að halda og ætti rétt á lögum samkvæmt, sbr. 1. og 2. mgr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Með hagsmuni barnsins að leiðarljósi taldi héraðsdómur að skilyrði a- og d-liða 29. gr. laganna væru uppfyllt til að svipta K forsjá stúlkunnar, enda væri ljóst að önnur lagaúrræði hefðu verið reynd án árangurs. Hæstiréttur staðfesti þessa niðurstöðu. Í dómi hans var tekið fram að samkvæmt 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga skyldi í barnaverndarstarfi beita þeim ráðstöfunum sem ætla mætti að barni væru fyrir bestu og skyldu hagsmunir barna ávallt hafðir í fyrirrúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda. Þá var vísað til þess að í 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. 2. gr. laga nr. 19/2013, væri kveðið á um að það sem barni væri fyrir bestu skyldi ávallt hafa forgang þegar félagsmálastofnanir á vegum hins opinbera og dómstólar gerðu ráðstafanir er vörðuðu börn.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 8. júlí 2013. Hún krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 skal í barnaverndarstarfi beita þeim ráðstöfunum sem ætla má að barni séu fyrir bestu og skulu hagsmunir barna ávallt hafðir í fyrirrúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda. Jafnframt er í 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sem lögtekinn var með 2. gr. laga nr. 19/2013, kveðið á um að það sem barni er fyrir bestu skuli ávallt hafa forgang þegar félagsmálastofnanir á vegum hins opinbera og dómstólar gera ráðstafanir sem varða börn.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lagður úrskurður stefnda 15. október 2012 um umgengni dóttur áfrýjanda, B, við hana. Samkvæmt úrskurðarorði skal umgengni barnsins við móður sína, áfrýjanda, vera aðra hverja helgi frá klukkan 19 á föstudegi til klukkan 16 á sunnudegi. Skal umgengnin fara fram á heimili G, móður áfrýjanda og ömmu barnsins. Úrskurðurinn er að þessu leyti í samræmi við samning áfrýjanda og stefnda um umgengnina frá 27. apríl sama ár. Við málflutning hér fyrir dómi kom fram að þessi tilhögun á umgengni hafi reynst vel, auk þess sem upplýst var að B hitti áfrýjanda mun oftar en aðra hverja helgi. Af gögnum málsins verður ráðið að tengsl milli mæðgnanna séu mjög náin og sterk. Haldi áfrýjandi sig frá vímuefnum er það barninu fyrir bestu að sú umgengni, sem ákveðin hefur verið, verði áfram í sama horfi.

Að virtu því sem að framan greinir, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður. Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður. Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda hér fyrir dómi greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar 500.000 krónur.