660/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli R á hendur L hf. var vísað frá dómi, með vísan til þess að ágreiningsmál milli R og LÍ hf. um sama efni hefði verið þingfest áður en mál þetta var höfðað. Málsatvik voru þau að L hf. og móðurfélag hans, bankinn LÍ hf., gerðu í október 2003 með sér samning um útvistun verkefna L hf. til bankans, þar sem L hf. fól bankanum það lögboðna hlutverk sitt að sjá um sölu og innlausn hlutdeildarskírteina í þeim sjóðum sem L hf. rak. Í júnímánuði 2008 gerðu R og LÍ hf. með sér samning um eignastýringu. Við uppgjör á hluta verðbréfaeignar R í sjóðum LÍ hf. fékk R greiddan hluta inneignar sinnar úr L hf. Við slit LÍ hf. lýsti R kröfu sem nam mismuni þeirrar greiðslu og markaðsverði verðbréfaeignar hans á tilteknum degi og var ágreiningi þar um beint til héraðsdóms lögum samkvæmt. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að í hinu eldra ágreiningsmáli, sem rekið væri eftir ákvæðum laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., væri LÍ hf. til varnar. Á hinn bóginn væri L hf., sjálfstæð lögpersóna, stefndi í því máli sem hér væri til meðferðar. Í máli R gegn LÍ hf. væri gerð krafa um hlutdeild í eignum þrotabús bankans eftir því sem þær kæmu til uppgjörs á lýstum kröfum í búið. Þar sem hvorki væri um að ræða sömu aðila né kröfur í málunum tveimur, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, væri niðurstaða í máli R gegn LÍ hf. ekki bindandi fyrir aðila þessa máls samkvæmt 2. mgr. 116. gr. sömu laga, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru sem barst Héraðsdómi Reykjavíkur 2. desember 2011 og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 8. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. nóvember 2011, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað var frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að lagt verði fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Varnaraðili og móðurfélag hans, Landsbanki Íslands hf., gerðu 23. október 2003 með sér samning um útvistun verkefna varnaraðila til bankans, en varnaraðili er rekstrarfélag verðbréfasjóða sem starfar á grundvelli laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002 og laga nr. 128/2011 um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fjárfestasjóði, sbr. áður lög nr. 30/2003 um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði. Með samningnum fól varnaraðili Landsbanka Íslands hf. það lögboðna hlutverk sitt að sjá um sölu og innlausn hlutdeildarskírteina í þeim sjóðum sem varnaraðili rak. Samkvæmt 2. mgr. 18. gr. beggja síðarnefndu laganna hefur það engin áhrif á ábyrgð rekstrarfélags gagnvart eigendum hlutdeildarskírteina þótt slíkt félag feli öðru fyrirtæki hluta af verkefnum sínum samkvæmt 17. gr. sömu laga.

Sóknaraðili og Landsbanki Íslands hf. gerðu 3. júní 2008 með sér samning um eignastýringu og 3. október sama ár nam verðbréfainneign hins fyrrnefnda í sjóðum hins síðarnefnda 4.242.908.286 krónum, annars vegar Markaðsbréfum Landsbankans ISK að markaðsvirði 311.431.955 krónur og hins vegar Peningabréfum Landsbankans ISK að markaðsvirði 3.931.476.331 króna. Við uppgjör á Peningabréfum Landsbankans ISK fékk sóknaraðili greiddan hluta inneignar sinnar úr sjóðnum, 2.702.960.234 krónur, og nam sú fjárhæð 68,8% af markaðsvirði bréfanna miðað við skráð gengi þeirra 3. október 2008. Samkvæmt því nam mismunur á þeirri fjárhæð sem sóknaraðili fékk greidda og eignar hans miðað við gengi bréfanna fyrrgreindan dag 1.228.516.007 krónum.

II

Sóknaraðili lýsti 30. október 2009 kröfu að fjárhæð 1.228.516.007 krónur á hendur Landsbanka Íslands hf. auk vaxta eftir innköllun slitastjórnar bankans. Kröfu sóknaraðila var hafnað með bréfi 16. febrúar 2010. Ekki tókst að jafna ágreining aðila og var honum beint til Héraðsdóms Reykjavíkur 6. apríl 2010 í samræmi við 2. mgr. 120. gr., sbr. 171. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 4. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Í því máli er af hálfu sóknaraðila aðallega krafist að krafan verði samþykkt sem sértökukrafa, sbr. 109. gr. laga nr. 21/1991, til vara að hún verði samþykkt sem forgangskrafa í samræmi við 1. og 2. mgr. 112. gr. sömu laga og að því frágengnu að krafan verði samþykkt sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laganna. Málið hlaut málsnúmerið X-48/2010 og er því ólokið.

III

Í 4. mgr. 102. gr. laga 161/2002 er kveðið á um að ákvæði XVIII. kafla og 5. þáttar laga nr. 21/1991 gildi um meðferð krafna á hendur fjármálafyrirtæki við slit þess. Er ágreiningsmálum vegna slita fjármálafyrirtækja þannig markaður ákveðinn farvegur, meðal annars 120. gr. og 171. gr. laga nr. 21/1991. Af þeim sökum var sóknaraðila ekki fært að höfða mál gegn varnaraðila og Landsbanka Íslands hf. til óskiptrar ábyrgðar í einu máli.

Í 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 segir að þegar mál hefur verið þingfest verði dóms ekki krafist um þær kröfur sem gerðar eru í því í öðru máli. Ef dóms er krafist þannig um kröfu í öðru máli skal vísa henni frá dómi.

Í fyrrgreindu ágreiningsmáli, sem rekið er eftir ákvæðum laga nr. 21/1991, er Landsbanki Íslands hf. til varnar. Á hinn bóginn er varnaraðili, Landsvaki hf., sem er sjálfstæð lögpersóna, stefndi í máli því sem hér er til meðferðar. Í máli sóknaraðila gegn Landsbanka Íslands hf. er gerð krafa um hlutdeild í eignum þrotabúsins eftir því sem þær koma til uppgjörs á lýstum kröfum í búið. Þar sem hvorki er um að ræða sömu aðila né kröfur í málunum í skilningi 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 er niðurstaða í máli sóknaraðila gegn Landsbanka Íslands hf. ekki bindandi fyrir aðila þessa máls samkvæmt 2. mgr. 116. gr. sömu laga, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991. Verður málinu því ekki vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að ágreiningsmálið milli sóknaraðila og Landsbanka Íslands hf. hafi verið þingfest áður en mál þetta var höfðað. Þá verður heldur ekki fallist á að aðrar ástæður, sem varnaraðili ber fyrir sig, leiði til þess að málinu verði vísað frá héraðsdómi.

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Landsvaki hf., greiði sóknaraðila, Reykjavíkurborg, 250.000 krónur í kærumálskostnað.