252/2009

A, E, H, og S ásamt fjórum öðrum mönnum lokuðu veginum að Hellisheiðarvirkjun við mótmælaaðgerðir. Voru þau ákærð fyrir að hafa ekki hlýtt fyrirmælum lögreglu um að opna veginn aftur fyrir umferð og hverfa af vettvangi. Var háttsemin talin varða við 19. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og ákvæði í lögreglusamþykkt fyrir Árnessýslu. Með vísan til forsendna héraðsdóms staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hans um sakfellingu ákærðu. Var talið að lögfull sönnun væri fram komin, þrátt fyrir neitun ákærðu, að þeim hafi verið gefin skýr fyrirmæli um að víkja af veginum og láta af aðgerðum að því marki sem þau gengu á rétt annarra til að fara um veginn. Töldust aðgerðir lögreglu því nauðsynlegar í umrætt sinn. Var A, E, H og S gert að greiða hvert um sig 50.000 krónur í sekt til ríkissjóðs auk sakarkostnaðar. Þá var J ákærður fyrir húsbrot með því að hafa við áðurgreindar mótmælaaðgerðir klifrað í heimildarleysi upp í byggingarkrana við virkjunina og hafst þar við í skamma stund. Var brot hans talið varða við 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ágreiningslaust var að J fór ekki inn í stýrihús kranans. Ekki var fallist á með ákæruvaldinu að sú háttsemi að „klifra upp í“ kranann félli undir verknaðarlýsingu ákvæðisins. Þá tóku heldur engin ákvæði í lögreglusamþykkt fyrir Árnessýslu til þessarar háttsemi J. Var hann samkvæmt þessu sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 29. september 2008, að fengnu áfrýjunarleyfi, í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst staðfestingar á sakfellingu ákærðu en þyngingar á refsingu.

Ákærði J-x-x T-x-x S-x-x krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara að hann verði sýknaður.

Ákærðu A-kk-nf E-kk-nf, E-kvk-nf H-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og S-kvk-nf Á-kvk-nf krefjast sýknu.

Mál þetta var höfðað gegn ákærðu og fjórum öðrum mönnum með ákæru lögreglustjórans á Selfossi 2. janúar 2008. Í héraði voru öll ákærðu sakfelld. Fjórir dómfelldu una dómi en ákærðu neita sök. Í I. kafla ákæru er ákærðu A-kk-þgf E-kk-þgf, E-kvk-þgf H-kvk-þgf, H-kk-þgf H-kk-þgf og S-kvk-þgf Á-kvk-þgf gefið að sök að hafa 26. júlí 2007 „við mótmælaaðgerðir á vegi að Hellisheiðarvirkjun, Sveitarfélaginu Ölfusi, þar sem ákærðu lokuðu umræddum vegi við aðgerðir sínar, ekki hlýtt fyrirmælum lögreglu um að opna veginn aftur fyrir umferð og hverfa frá vettvangi.“ Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærðu samkvæmt þessum kafla og varða brot þeirra við 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 og 11. gr., sbr. 1. mgr. 90. gr. lögreglusamþykktar fyrir Árnessýslu nr. 134/1939, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um lögreglusamþykktir nr. 36/1988, en samkvæmt 8. gr þeirra laga var hún enn í gildi er brot ákærðu voru framin, sbr. nú 2. mgr. 6. gr. reglugerðar um lögreglusamþykktir nr. 1127/2007.

Í II. kafla ákæru er ákærði J-x-x T-x-x S-x-x sakaður um að hafa við áðurgreindar mótmælaaðgerðir klifrað í heimildarleysi upp í byggingarkrana við Hellisheiðarvirkjun og hafst þar við í skamma stund. Er brot hans talið varða við 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði reisir kröfu sína um frávísun frá héraðsdómi í fyrsta lagi á því að ósannað sé að Orkuveita Reykjavíkur eða Ístak hf., sem lagt hafi fram kröfu um refsingu á hendur ákærða í málinu, séu eigendur kranans. Ekkert er fram komið í málinu um annað en að umræddur byggingarkrani hafi verið í eigu eða réttmætum umráðum kærenda. Þá reisir ákærði kröfu sína um frávísun í annan stað á því að lögpersóna geti ekki lagt fram kröfu um opinbera ákæru samkvæmt 2. tölulið a. 242. gr. laganna, enda sé þar gert ráð fyrir að brot gegn 231. gr. sæti opinberri ákæru eftir kröfu þess „manns“, sem misgert var við. Þeir sem lagt hafi fram kæru í málinu á hendur ákærða séu lögpersónur en ekki menn og skilyrði ákvæðisins því ekki uppfyllt. Samkvæmt 231. gr. almennra hegningarlaga er refsivert að ryðjast inn í hús eða niður í skip annars „manns“, eða honum annan óheimilan stað. Lagagreinin er meðal þeirra ákvæða XXV. kafla laganna sem vernda friðhelgi einkalífs. Samkvæmt eðli máls og langri dómvenju njóta bæði einstaklingar og lögpersónur verndar eftir þessu ákvæði. Í samræmi við það er ekki fallist á með ákærða að skilja beri 2. tölulið a. 242. gr. laganna svo að eftir hljóðan þess verði ekki gerð krafa af hálfu lögpersóna um opinbera ákæru. Verður kröfu hans um að vísa málinu frá héraðsdómi því hafnað.

Óumdeilt er að ákærði klifraði í heimildarleysi upp í byggingarkrana við Hellisheiðarvirkjun eins og nánar er rakið í héraðsdómi. Hann kom sjálfviljugur niður eftir skamma stund. Er ágreiningslaust að ákærði fór ekki inn í stýrishús kranans. Honum er sem fyrr segir gefið að sök brot gegn 231. gr. almennra hegningarlaga. Ekki er fallist á með ákæruvaldinu að sú háttsemi að „klifra upp í“ kranann falli undir verknaðarlýsingu ákvæðisins. Í áðurnefndri lögreglusamþykkt fyrir Árnessýslu nr. 134/1939 eru heldur engin refsiákvæði sem taka til þessarar háttsemi ákærða. Verður hann samkvæmt þessu sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Með vísan til forsendna héraðsdóms um refsingu ákærðu og hliðsjón af 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga verður hún staðfest.

Ákærðu A-kk-nf, E-kvk-nf, H-kk-nf og S-kvk-nf verða dæmd til að greiða óskipt 4/5 sakarkostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda þeirra, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, en 1/5 greiðast úr ríkissjóði, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði J-x-x T-x-x S-x-x er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærðu A-kk-ef E-kk-ef, E-kvk-ef H-kvk-ef, H-kk-ef H-kk-ef og S-kvk-ef Á-kvk-ef.

Ákærðu A-kk-nf, E-kvk-nf, H-kk-nf og S-kvk-nf greiði óskipt 4/5 sakarkostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, sem samtals er 793.832 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda þeirra, R-kk-ef A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 747.000 krónur, en 1/5 sakarkostnaðar greiðist úr ríkissjóði.