455/2017

H og Þ gerðu munnlegan samning við B ehf. um að félagið smíðaði fyrir þau smáhýsi undir 15 fermetrum að stærð sem ekki þurfti byggingarleyfi fyrir. Var húsið ætlað sem gestahús á sumarbústaðarlóð H og Þ. H og Þ töldu að frágangi smáhýsisins hefði verið ábótavant og að þjónustan sem B ehf. veitti hefði þannig verið gölluð þar sem hún fullnægði ekki kröfum 4. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Kröfðust þau aðallega staðfestingar á riftun þeirra á samningnum, en til vara afsláttar af reikningi B ehf. vegna smíðinnar eða þess að reikningurinn yrði lækkaður. B ehf. krafði H og Þ á hinn bóginn um greiðslu samkvæmt reikningi sínum. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að H og Þ hefðu vitað eða mátt vita að starfsmaður B ehf., sem annaðist smíðina, hefði ekki verið menntaður húsasmiður. Að teknu tilliti til þess og að því gættu að samningur þeirra á milli gekk út á smíði smáhýsis sem samkvæmt byggingarreglugerð hefði verið undanþegið byggingarleyfi gætu H og Þ ekki gert sömu kröfur varðandi gæði og eiginleika hússins og gerðar væru til byggingar heilsárshúss. Féllst Hæstiréttur á með héraðsdómi að smáhýsið hefði ekki verið gallað í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000 og væru því hvorki skilyrði til að fallast á kröfu H og Þ um staðfestingu riftunar né kröfu þeirra um afslátt. Þar sem ekki hefði verið samið um fast verð fyrir smíði hússins var jafnframt staðfest niðurstaða héraðsdóms um skyldu H og Þ til greiðslu reiknings B ehf. fyrir verkið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf F-kk-nf landsréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 11. júlí 2017. Þau krefjast þess aðallega að staðfest verði riftun 22. janúar 2016 á samningi aðila um smíði á gestahúsi og stefnda gert að endurgreiða þeim 970.000 krónur sem þau hafi þegar greitt á grundvelli samningsins. Til vara krefjast þau afsláttar að fjárhæð 2.104.580 krónur af reikningi sem stefndi gaf út 2. ágúst 2015 og „dóms um skyldu stefnda til að endurgreiða þeim það sem þau hafa ofgreitt með tilliti til dæmds afsláttar.“ Að því frágengnu krefjast þau lækkunar á framangreindum reikningi stefnda. Að því er varðar gagnsök sem höfð var uppi í héraði krefjast áfrýjendur sýknu af kröfu stefnda. Í öllum tilvikum krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Atvikum málsins er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar er nánar rakið sömdu aðilar munnlega um að stefndi smíðaði fyrir áfrýjendur smáhýsi undir 15 fermetrum að stærð sem ekki þyrfti byggingarleyfi fyrir. Af gögnum málsins verður ráðið að svo hafi samist um með aðilum að G-kk-nf B-kk-nf D-kk-nf, starfsmaður stefnda og kunningi áfrýjenda, byggði húsið á sumarbústaðarlóð sinni í Borgarfirði, þar skyldi það afhent áfrýjendum, þau annast flutning þess þaðan á sumarbústaðarlóð sína í Dalabyggð og sjá sjálf um uppsetningu þess á lóðinni og endanlegan frágang. Lagði stefndi til vinnu við smíðina og efni að hluta. Samkvæmt þessu giltu lög nr. 42/2000 um þjónustukaup um samning aðila, sbr. 1. gr. laganna.

Samkvæmt 4. gr. fyrrgreindra laga skal útseld þjónusta sem veitt er í atvinnuskyni ávallt vera byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti sem tíðkast hverju sinni. Í lögskýringargögnum kemur fram að með þessu sé ekki átt við að óheimilt sé að gera samning um að verk sé unnið þar sem gerðar eru minni gæða- og/eða verðkröfur. Það hvað sé fagþekking miðist við aðstæður hverju sinni en hafi mikla almenna þýðingu við mat á því hvernig til hafi tekist við framkvæmd verks og hvort seld þjónusta sé gölluð eða ekki. Fallist er á með héraðsdómi að áfrýjendur hafi vitað eða mátt vita að sá starfsmaður stefnda, sem annaðist smíðina, væri ekki menntaður húsasmiður og að hann hafi ekki villt á sér heimildir í þeim efnum. Að teknu tilliti til þessa og að því gættu að samningur aðila gekk út á smíði smáhýsis, sem samkvæmt þágildandi grein 2.3.5 í byggingarreglugerð nr. 112/2012 var undanþegið byggingarleyfi, gátu áfrýjendur ekki gert sömu kröfur varðandi gæði og eiginleika smáhýsisins og gerðar eru til byggingar heilsárshúss, en á því eru dómkröfur þeirra reistar. Með þessum athugasemdum verður með vísan til forsendna staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að smáhýsi það sem stefndi smíðaði fyrir áfrýjendur hafi ekki verið gallað í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000. Eru hvorki skilyrði samkvæmt 14. grein sömu laga til að fallast á aðalkröfu áfrýjenda um staðfestingu riftunar né varakröfu þeirra um afslátt samkvæmt 13. gr. laganna. Af fyrirliggjandi gögnum er ljóst að ekki var samið um fast verð fyrir smíði hússins og verður niðurstaða héraðsdóms, um skyldu áfrýjenda til greiðslu reiknings stefnda 2. ágúst 2015, staðfest með vísan til forsendna hans.

Áfrýjendur greiði óskipt stefnda málskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi á báðum dómstigum eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjendur, H-kk-nf G-kk-nf og Þ-kvk-nf M. Ó-kvk-nf, greiði óskipt stefnda, Borg 13 ehf., samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.