629/2006

V hf. keypti hrogn af S ehf. fyrir milligöngu H ehf. meðal annars á árinu 2001. P ehf. fékk greiðslukröfuna framselda frá S ehf. og krafði V hf. um andvirði hrognanna. Krafan byggði á viðskiptareikningi V hf. í bókhaldi S ehf. en á hann höfðu verið færðar breytingar á viðskiptunum sem V hf. hafði gert með svonefndum afreikningum í mars 2001 er V hf. flutti þá af H ehf á S ehf. Með því að gera þessa tilfærslu taldist V hf. hafa samþykkt skyldu sína til að gera viðskiptin beint upp við S ehf. og að ekki hefði verið sýnt fram á að þetta samþykki hefði verið bundið skilyrðum. Taldist V hf. því hafa skuldað S ehf. fjárhæðina sem viðskiptareikningurinn hljóðaði um, eftir að fyrrgreind breyting var gerð á skráningu viðskiptanna. Inn á viðskiptareikninginn hafði verið bókuð nánar tilgreind innborgun 1. mars 2001, sem studdist við kvittun um greiðslu inn á bankareikning S ehf., en þá greiðslu hafði S ehf. fært til baka síðar með leiðréttingarfærslu. Í málinu naut ekki gagna um að sú fjárhæð hefði verið greidd út við leiðréttingarfærsluna. Hafði P ehf., sem leiddi rétt sinn frá S ehf., ekki sýnt fram á réttmæti þeirrar færslu og var skuld sú sem P ehf. krafði V hf. um því lækkuð sem þeirri fjárhæð nam. Var varakrafa P ehf. í málinu tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. desember 2006. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að sér verði ekki gert að greiða stefnda hærri fjárhæð en 701.119 krónur og málskostnaður látinn niður falla.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í máli þessu krefur stefndi áfrýjanda um andvirði hrogna sem áfrýjandi keypti af Sæhamri ehf. á árinu 2001 fyrir milligöngu Hlíðardals ehf. Stefndi fékk kröfu Sæhamars ehf. framselda og er ekki ágreiningur um aðild hans að málinu.

Stefndi byggði kröfu sína í héraði á viðskiptareikningi áfrýjanda í bókhaldi Sæhamars ehf. á árunum 2001 og 2002. Á þann viðskiptareikning höfðu verið færðar þær breytingar á viðskiptunum sem áfrýjandi hafði gert með svonefndum afreikningum í mars 2001 er hann flutti þá af Hlíðardal ehf. á Sæhamar ehf. Með því að gera þessa tilfærslu telst áfrýjandi hafa samþykkt skyldu sína til að gera viðskiptin beint upp við Sæhamar ehf. Áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að þetta samþykki hafi verið bundið skilyrði, sem ekki hafi gengið eftir, og að honum hafi þess vegna verið heimilt án samþykkis Sæhamars ehf. að gera millifærslu af viðskiptareikningi Sæhamars ehf. í mars 2002 í því skyni að fella niður bókaða skuld sína við hann. Leiðir þetta til þess að áfrýjandi telst hafa skuldað Sæhamri ehf. fjárhæðina sem viðskiptareikningurinn hljóðaði um, eftir að fyrrgreind breyting var gerð á skráningu viðskiptanna.

Á viðskiptareikning áfrýjanda hjá Sæhamri ehf. er 1. mars 2001 bókuð innborgun 1.400.000 krónur. Í málinu liggur fyrir kvittun sem sýnir þessa greiðslu inn á bankareikning Sæhamars ehf. Hinn 30. apríl 2001 færði Sæhamar ehf. greiðsluna til baka með leiðréttingarfærslu. Studdist hún við fylgiskjal í bókhaldi hans, sem sérstaklega var útbúið í þessu skyni, og varð skuld áfrýjanda við færsluna hærri sem þessari fjárhæð nam. Í málinu nýtur ekki gagna um að stefndi hafi greitt fjárhæðina út þegar færslan var gerð og hann hefur ekki gefið sérstakar skýringar á tilefni hennar. Hefur hann því ekki sýnt fram á réttmæti færslunnar og verður skuld sú sem hann krefur áfrýjanda um í málinu lækkuð sem þessari fjárhæð nemur.

Samkvæmt framansögðu verður varakrafa áfrýjanda tekin til greina og dráttarvextir dæmdir frá 28. febrúar 2003 en þá var mánuður liðinn frá dagsetningu innheimtubréfs stefnda, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda upp í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðst í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Mál þetta var þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur 3. mars 2005. Áfrýjandi fékk þá frest til 14. apríl 2005 til að leggja fram greinargerð sbr. 2. mgr. 99. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Síðan var málinu frestað á reglulegu dómþingi héraðsdómsins átta sinnum í sama skyni, þar til greinargerðin var loks lögð fram 15. desember 2005. Þessi málsmeðferð er í andstöðu við meginreglu réttarfars um hraða meðferð máls og er aðfinnsluverð.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Vignir G. Jónsson hf., greiði stefnda, Pétursey ehf., 701.119 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. febrúar 2003 til greiðsludags og samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.