240/2006

P slasaðist í umferðarslysi í nóvember 1998 og hlaut af því varanlega örorku og varanlegan miska. Ágreiningur aðila snerist annars vegar um hvort varanleg örorka P skyldi bætt samkvæmt þágildandi 5.  7. gr. skaðabótalaga eða á grundvelli 8. gr. sömu laga, svo sem V hafði gert. Í annan stað deildu þeir um rétt P til bóta fyrir annað fjártjón í skilningi 1. gr. skaðabótalaga, sem var að rekja til ferða hans milli Keflavíkur og Reykjavíkur vegna slyssins. Með vísan til þess að P hefði verið á vinnumarkaði með hléum í um 20 mánuði þegar slysið varð, þeirrar skoðunar sem fram kom í matsgerð og örorkumati um að miða yrði við að P muni stunda störf fyrir ófaglærða í framtíðinni, til heilsufars P og til árangurs hans í námi fyrir slys var fallist á með honum að leggja bæri til grundvallar að skólagöngu hans hefði verið lokið þegar slysið varð og hann búinn að marka sér starfsvettvang til framtíðar. Bar samkvæmt því að fara eftir 5.  7. gr. skaðabótalaga við uppgjör bóta og var talið rétt að miða við tekjureynslu P eftir að námi lauk við útreikning bóta. Kröfu P um bætur fyrir annað fjártjón var hafnað þar sem engin gögn höfðu verið lögð fram henni til stuðnings.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. maí 2006. Hann krefst þess aðallega að stefndu verði dæmdir til að greiða sér óskipt 6.811.132 krónur með 2% ársvöxtum af 12.265.532 krónum frá 28. nóvember 1998 til 12. janúar 2003, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá þeim degi til 9. maí 2003, af 9.647.132 krónum frá þeim degi til 23. september 2005, en af 6.811.132 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að stefndu verði dæmdir til að greiða sér óskipt 2.768.000 krónur með 2% ársvöxtum af 8.222.400 krónum frá 28. nóvember 1998 til 12. janúar 2003, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af sömu fjárhæð frá þeim degi til 9. maí 2003, af 5.604.000 krónum frá þeim degi til 23. september 2005, en af 2.768.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Að því frágengnu krefst hann þess að stefndu verði dæmdir til að greiða sér óskipt 1.741.649 krónur með 2% ársvöxtum af 7.166.596 krónum frá 28. nóvember 1998 til 12. janúar 2003, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af sömu fjárhæð frá þeim degi til 9. maí 2003, af 4.548.196 krónum frá þeim degi til 23. september 2005, en af 1.741.649 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem hann nýtur á báðum dómstigum.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

I.

Áfrýjandi slasaðist í umferðarslysi 28. nóvember 1998, eins og nánar greinir í héraðsdómi, og hlaut af því varanlega örorku og varanlegan miska. Var hvort tveggja þrívegis metið, í síðasta sinn 7. júlí 2005. Ekki er ágreiningur um að leggja niðurstöðu þess mats til grundvallar uppgjöri bóta, en samkvæmt því er varanlegur miski áfrýjanda metinn 50%, en varanleg örorka 40%. Hefur stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. greitt honum í samræmi við það og telur tjón hans vera þar með uppgert að fullu. Af hálfu áfrýjanda var tekið við bótum með fyrirvara.

Ágreiningur málsaðila snýst um tvennt. Annars vegar hvort varanleg örorka áfrýjanda skuli bætt samkvæmt þágildandi 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. lög nr. 42/1996, eða á grundvelli 8. gr. sömu laga, svo sem stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. gerði. Verði fallist á með áfrýjanda að fyrrnefndu lagaákvæðin eigi við er einnig deilt um viðmiðunarlaun. Í annan stað krefst áfrýjandi bóta fyrir annað fjártjón í skilningi 1. gr. skaðabótalaga, sem sé að rekja til fjölmargra ferða hans vegna slyssins frá Keflavík til Reykjavíkur til lækna, sálfræðings og endurhæfingar. Nemur sá liður 200.000 krónum í öllum kröfum áfrýjanda.

II.

Áfrýjandi var 17 ára og tæpra 6 mánaða gamall þegar hann lenti í slysinu. Hann hafði þá lokið grunnskólaprófi og verið á vinnumarkaði eftir það með hléum í um 20 mánuði. Í matsgerð 7. júlí 2005 kemur fram að ekki sé unnt að leggja til grundvallar að áfrýjandi muni leggja stund á bílasprautun, sem hann vann við þegar slysið varð, enda standi hugur hans ekki til þess. Verði nú að miða við að hann muni stunda einhver störf fyrir ófaglærða í framtíðinni. Sömu skoðun er lýst í áliti örorkunefndar 20. janúar 2004. Að þessu virtu, svo og heilsufari áfrýjanda og árangri hans í námi fyrir slysið, verður að fallast á með honum að leggja beri til grundvallar að skólagöngu hans hafi verið lokið þegar slysið varð og hann búinn að marka sér starfsvettvang til framtíðar. Aldur hans á slysdegi getur ekki án tillits til atvika að öðru leyti leitt til þess að fylgja beri reglu þágildandi 8. gr. skaðabótalaga við uppgjör bóta fyrir varanlega örorku. Ber samkvæmt því að fara eftir 5.-7. gr. laganna við uppgjör bótanna.

Áfrýjandi krefst þess aðallega að miðað verði við meðallaun iðnaðarmanna við útreikning bóta, til vara meðallaun verkamanna, en til þrautavara hans eigin tekjureynslu eftir að námi lauk. Stefndu krefjast þess að síðastnefnd viðmiðun verði lögð til grundvallar, en ella meðallaun verkamanna. Áfrýjandi starfaði stopult eftir námslok, en fram er komið að óregla setti þá mark á líf hans. Að öllu virtu er rétt að beita þeirri launaviðmiðun, sem felst í þrautavarakröfu áfrýjanda. Óbætt fjártjón hans fyrir varanlega örorku er samkvæmt því 1.541.649 krónur, sem honum verða dæmdar með vöxtum eins og krafist er, en ekki er tölulegur ágreiningur í málinu.

Áfrýjandi krefst í annan stað bóta fyrir fjártjón, sem felist í útlögðum kostnaði við ferðir milli Keflavíkur og Reykjavíkur. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður þessum lið kröfu hans hafnað.

Stefndu verða dæmdir til að greiða 400.000 krónur upp í málskostnað áfrýjanda á báðum dómstigum, sem renna í ríkissjóð. Ákvörðun gjafsóknarlauna í héraði verður staðfest. Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndu, B.G. Bílakringlan ehf. og Vátryggingafélag Íslands hf., greiði óskipt áfrýjanda, P-kk-þgf J-kk-þgf S-kk-þgf, 1.541.649 krónur með 2% ársvöxtum af 6.966.596 krónum frá 28. nóvember 1998 til 12. janúar 2003, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá þeim degi til 9. maí 2003, af 4.348.196 krónum frá þeim degi til 23. september 2005, en af 1.541.649 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndu greiði samtals 400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem renna í ríkissjóð.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarlaun skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, 350.000 krónur.