461/2007

Aðilar áttu í viðskiptum í nokkur ár um geymslu og sjóflutning á fiskafurðum Á ehf., síðar I ehf. Ágreiningur reis milli þeirra um skuld samkvæmt reikningi að fjárhæð 1.657.588 krónur. Skipafélagið A ehf. taldi reikninginn vera vegna leigu á fimm gámum sem félagið kvað stefnda hafa haft hjá sér á starfsstöð sinni. Stefndi mótmælti því enda hefði hann ekki tekið heila gáma á leigu hjá A ehf. heldur komið með afurðir sínar á starfsstöð A ehf. og geymt á brettum í gámum í eigu skipafélagsins. Hann hefði hins vegar aldrei tekið heila gáma á leigu heldur aðeins borið að greiða fyrir geymslu bretta. Í dómi Hæstaréttar var talið að umræddur reikningur og sérstakt yfirlit sem lagt var fram í héraði til útskýringar á reikningnum væri ekki í samræmi við kröfugerð A ehf. í málinu og þótti málatilbúnaður félagsins stangast á við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Vegna þessarar vanreifunar var fallist á kröfu I ehf. um að vísa málinu frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 21. júní 2007. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 8. ágúst sama ár og var héraðsdómi áfrýjað öðru sinni 5. september 2007. Áfrýjandi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi og honum dæmdur málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann sýknu af kröfu stefnda auk málskostnaðar fyrir Hæstarétti en að því frágengnu lækkunar á kröfu stefnda og að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti en til vara að héraðsdómur verði staðfestur á þann hátt að áfrýjanda verði gert að greiða stefnda 1.307.375 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum frá 30. september 2005 til greiðsludags auk þess sem hann krefst staðfestingar á ákvæði héraðsdóms um málskostnað. Að því frágegnu krefst stefndi staðfestingar héraðsdóms að frádreginni greiðslu áfrýjanda á 1.418.846 krónum 4. september 2007. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi mun hafa skipt um nafn og heitir nú Ice-W ehf. í stað Á.B. ehf.

I

Aðilar áttu í viðskiptum í nokkur ár um geymslu og sjóflutning á fiskafurðum áfrýjanda. Stefndi heldur því fram fyrir Hæstarétti að áfrýjandi hafi leigt af sér frystigáma og haft á starfstöð sinni í Grindavík. Áfrýjandi kveðst á hinn bóginn ekki hafa leigt af stefnda heila gáma, heldur komið með afurðir sínar á starfstöð stefnda í Kópavogi og geymt þær á brettum í gámum stefnda þar. Hann hafi aldrei tekið heila gáma á leigu hjá stefnda heldur greitt fyrir geymslu bretta en vera kunni að hann skuldi stefnda fjárhæð fyrir þá geymslu sem sé önnur og lægri en stefndi krefst.

Í héraði krafðist stefndi þess upphaflega að áfrýjandi yrði dæmdur til að greiða sér skuld samkvæmt níu reikningum, samtals 3.035.442 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Áfrýjandi viðurkenndi réttmæti hluta af þessari fjárkröfu er varðaði flutning á afurðum en andmælti eins og áður segir kröfu um greiðslu fyrir leigu á frystigámum. Hann krafðist frávísunar málsins í héraði á þeim grunni að krafa stefnda væri svo vanreifuð að vörn yrði áfátt og að ekki væri unnt að leggja dóm á málið. Þeirri kröfu hans var hrundið með úrskurði héraðsdóms 15. janúar 2007 og málið tekið til efnismeðferðar. Í þinghaldi 5. febrúar 2007 féll stefndi frá kröfu samkvæmt tveimur af þessum reikningum. Þá lækkaði hann fjárhæð reiknings frá 6. júní 2005 vegna leigu á frystigámum úr 1.657.588 í 1.230.504 krónur. Eftir það nam höfuðstóll kröfu hans 2.537.879 krónum, sem er sá höfuðstóll er áfrýjandi var í héraði dæmdur til að greiða stefnda. Málavöxtum og málsástæðum aðila er nánar lýst í héraðsdómi.

II

Stefndi reisir kröfu sína um frávísun málsins frá Hæstarétti á því að áfrýjun þess sé ósamrýmanleg greiðslu áfrýjanda 4. september 2007 á hluta skuldarinnar samkvæmt dómsorði héraðsdóms.

Hinn 30. ágúst 2007, eftir að hafa tekið út fyrri áfrýjunarstefnu sína, en án þess að hafa þingfest málið fyrir Hæstarétti, sendi áfrýjandi stefnda bréf þar sem hann lýsti því að hann hygðist greiða þann hluta dæmdrar fjárhæðar er varðaði flutninga stefnda í þágu áfrýjanda. Hins vegar samþykkti hann ekki kröfu stefnda um leigu á frystigámum og myndi hann áfrýja á ný vegna hennar. Óskaði hann eftir að stefndi sendi sér „uppgjör á þeim hluta sem á að greiða“ ásamt staðfestingu á því að skrifað yrði upp á nýja áfrýjunarstefnu. Stefndi svaraði bréfi áfrýjanda sama dag með umbeðinni sundurliðun á þeim hluta skuldarinnar er áfrýjandi vildi greiða og lét þess getið að hann myndi árita nýja áfrýjunarstefnu um birtingu. Í sundurliðun stefnda var tekin með dæmdur málskostnaður í héraði og vextir af honum. Áfrýjandi sendi stefnda orðsendingu um hæl og kvaðst hafa gleymt að taka fram að hann vildi einnig leita endurskoðunar á málskostnaðinum. Í kjölfarið greiddi hann samkvæmt sundurliðun stefnda en án málskostnaðarins. Stefndi kveðst hafa ráðstafað greiðslunni inn á elsta ógreidda reikning í viðskiptum aðila en það er sá reikningur sem áfrýjandi vill ekki samþykkja. Samkvæmt þessu eru gögn málsins andstæð fullyrðingum stefnda um greiðslu áfrýjanda á ótilteknum hluta dómskuldar. Þau bera þvert á móti með sér að um hafi verið að ræða greiðslu á tilgreindum hluta skuldarinnar með fyrirvara um áfrýjun vegna þess sem eftir stóð. Var greiðslan því ekki til þess fallin að vekja þá trú hjá stefnda að áfrýjandi sætti sig við afgreiðslu héraðsdóms á úrlausn um dómkröfu hans og hygðist ekki áfrýja dóminum. Því verður ekki fallist á kröfu stefnda um frávísun málsins frá Hæstarétti.

III

Samkvæmt framanrituðu er hin umþrætta skuld reist á reikningi 6. júní 2005, upphaflega að fjárhæð 1.657.588 krónur. Eftir dóm héraðsdóms gaf skýrslu E-kk-nf H-kk-nf K-kk-nf sem af hálfu stefnda annaðist viðskipti við áfrýjanda um notkun vörubretta á starfstöð stefnda í Kópavogi. Lýsing hans á viðskiptunum var í samræmi við fullyrðingar áfrýjanda. Hann staðfesti jafnframt áritun sína á reikninga stefnda um geymslu á afurðum áfrýjanda, þess efnis að áfrýjandi skyldi greiða fyrir geymslu á brettum samkvæmt tilgreindri gjaldskrá. Þá eru í gögnum málsins gögn um bréfaskipti milli fyrirsvarmanns áfrýjanda og starfsmanns stefnda er tók við starfi E-kk-ef þar sem sá síðarnefndi lýsir yfir að stefndi sé að hreinsa upp önnur mál, eins og komist er að orði, en skorti upplýsingar um þessi viðskipti.

Í stefnu til héraðsdóms lýsir stefndi málsatvikum og málsástæðum svo að skuld áfrýjanda sé „vegna þjónustu stefnanda til handa stefnda á tímabilinu júní 2005 til mars 2006 skv. framlögðum reikningum“, alls níu talsins. Í þinghaldi 5. febrúar 2007 lækkaði stefndi eins og áður segir framangreindan reikning 6. júní 2005 í 1.230.504 krónur. Reikningurinn ber ekki með sér þá skuld sem stefndi kveður nú að til staðar sé og fylgdu honum ekki gögn til skýringar. Ekki er getið um það tímabil sem leiga á að hafa staðið yfir. Þá stendur meðal annars undir dálki er nefnist „magn“ tölurnar 1,00 og 26,00, en undir dálki er nefnist „ein. verð“ tölurnar 1.630.288 og 1.050. Stefnda reyndist ekki unnt að útskýra þessar tölur sérstaklega í samhengi við dómkröfu. Á reikningnum er einnig að finna aðrar upplýsingar sem stefndi taldi sig skýra frekar með sérstöku yfirliti sem lagt var fram í héraði. Á því yfirliti á meðal annars að koma fram hvenær áfrýjandi hafi haft tilgreinda gáma á leigu, alls fimm talsins. Þær dagsetningar sem nefndar eru á yfirlitinu eru aðrar en greinir í stefnu í héraði og er það að auki óskýrt um það tímabil er stefndi miðar við.

Samkvæmt framanrituðu er kröfugerð stefnda í ósamræmi við fyrirliggjandi gögn og málavexti eins og hann lýsir þeim. Er málatilbúnaður hans því í andstöðu við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Vegna þessarar vanreifunar er fallist á aðalkröfu áfrýjanda um frávísun málsins frá héraðsdómi.

Eftir atvikum máls og þessum úrslitum verður stefndi, með vísan til 2. mgr. 130. gr. og 166. gr. laga nr. 91/1991, dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi, Atlantsskip-Evrópa ehf., greiði áfrýjanda, Ice-W ehf., samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.