466/2007

Á, F, HP og HK keyptu jörð af sveitarfélaginu B. Reis ágreiningur um landamerki jarðarinnar. Á, F, HP og HK kröfðust aðallega viðurkenningar á tilteknum merkjum hennar, en til vara afsláttar af kaupverði þar sem jörðin hafi verið minni en reiknað hafi verið með. Ekki var fallist á kröfu um viðurkenningu landamerkja. Þar sem jörðin reyndist um 19,4% minni en Á, F, HP og HK máttu ætla af gögnum sem lágu fyrir við kaupin var talið að um verulegan mun væri að ræða og var krafa um afslátt því tekin til greina. Ekki lá fyrir matsgerð um verðmætarýrnun vegna gallans og var því dæmdur afsláttur að álitum. Við ákvörðun afsláttar var ekki einungis tekið mið af flatarmáli jarðarinnar, heldur einnig mannvirkjum, ræktun og veiðihlunnindum sem fylgdu jörðinni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. september 2007. Hann krefst sýknu og að stefndu greiði honum óskipt málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með kaupsamningi 9. júlí 2003 keyptu stefndu jörðina Búrfell í Borgarfirði fyrir 14.500.000 krónur. Seljandi var Borgarfjarðarsveit. Ágreiningur reis vegna kaupanna og höfðuðu stefndu málið gegn viðsemjanda sínum og fleirum og kröfðust aðallega viðurkenningar á nánar tilteknum landamerkjum jarðarinnar, en til vara að áfrýjandi yrði dæmdur til að veita afslátt af kaupverðinu þar sem stærð jarðarinnar hafi verið minni en gengið var út frá við kaupin. Í hinum áfrýjaða dómi var aðalkröfunni hafnað en varakrafan tekin til greina með þeim hætti, sem þar greinir. Vegna sameiningar sveitarfélaga tók áfrýjandi við aðild málsins áður en héraðsdómur var upp kveðinn. Málavöxtum er nánar lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Í þinghaldi í málinu 30. maí 2006 var meðal annars fært í þingbók: „Með aðilum er ágreiningslaust að jörðin Búrfell ásamt þrætusvæðinu sé um 360 hektarar en þar af sé þrætusvæðið um 70 hektarar og óumdeilt land Búfells því um 290 hektarar.“ Að þessu virtu er jörðin sem næst 19,4% minni en stefndu máttu ætla af þeim gögnum, sem lágu fyrir við kaupin. Verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að þessi munur sé verulegur.

Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi meðal annars byggt á því að ekki verði einungis litið til stærðarfráviks á landi jarðarinnar, enda hafi mannvirki, veiðiréttindi og fleira verið selt stefndu auk lands. Þessi verðmæti hafi verið seld gallalaus, en verðið verið ákveðið í einu lagi og ósundurgreint fyrir allt hið selda. Beri að taka tillit til þessa, enda hafi stefndu ekki aflað matsgerðar til að greina mætti í sundur verðmæti einstakra þátta. Þau hafi ekki sannað að þessu virtu að hið selda hafi verið gallað þannig að skilyrði til að krefjast afsláttar séu fyrir hendi. Stefndu byggja á því að í landinu hafi falist langstærsti hlutinn af verðmæti hins selda og megi líta svo á að nánast allt kaupverðið hafi í raun verið greitt fyrir það. Þetta sé í samræmi við mjög mikla hækkun, sem almennt hafi orðið á verði lands á suðvesturhluta landsins síðustu árin. Annað, sem fylgdi í kaupunum, hafi verið lítils eða einskis virði og geti verðmæti þess engu breytt um þá niðurstöðu héraðsdóms að skilyrði fyrir afslætti séu fyrir hendi vegna galla á hinu selda.

Í forsendum héraðsdóms var tekin afstaða til þeirrar málsástæðu áfrýjanda, sem að framan greinir. Fyrir dóminn höfðu verið lögð gögn um fasteignamatsverð hins selda á árunum 2000 og 2006 og hvernig það matsverð skiptist milli einstakra þátta. Engin frekari gögn hafa verið lögð fyrir Hæstarétt um ætlað verðmæti þeirra eigna, sem áfrýjandi krefst að tekið verði sérstaklega mið af. Á það jafnt við um veiðihlunnindi sem annað og nýtur engra gagna í málinu um leigutekjur af veiði, ef þeim er að skipta, hlutdeild jarðarinnar í arðskrá veiðifélags eða annað. Var áfrýjanda þó í lófa lagið að styðja kröfu sína frekari gögnum en þeim, sem áður var getið. Að þessu virtu, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Borgarbyggð, greiði stefndu, Á-kvk-þgf S-kvk-þgf, F-kk-þgf S-kk-þgf, H-kk-þgf P-x-þgf og H-kvk-þgf K-kvk-þgf samtals 350.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.