27/2010

mgr. 226. gr., 231. gr. og 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa ruðst inn á heimili A til að stela verðmætum, ráðist þar á hann þegar hann kom óvænt heim, bundið hann og krafið um upplýsingar um hvar tiltekin verðmæti væri að finna, tekið þar úr, skartgripi o.fl. og skilið A svo eftir á gólfi í fjötrum, en við þetta hafi A hlotið skrámur, mar og önnur eymsli. Þá var AK sakaður um hlutdeild í broti gegn 244. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa skipulagt innbrot og þjófnað á heimili A fyrrgreint sinn, gefið V og samverkamanni fyrirmæli og leiðbeiningar, tekið síðan við þýfi, sem hafi verið afrakstur ránsins og komið því í hendur óþekkts manns. Fallist var á að ásetningur V hefði upphaflega ekki staðið til annars en að brjótast inn í íbúðarhús A og fremja þar þjófnað. A hefði á hinn bóginn komið að V stuttu eftir að hann hafði brotið sér leið inn í húsið og áður en nokkru hafði þar verið stolið, en þá hefði V veist að A. Sannað þótti að V hefði slegið A hnefahögg í andlitið, þvingað hann til að liggja á gólfi, fjötrað hann síðan með límbandi á höndum og fótum og skilið hann loks eftir þannig einan í húsinu. Meðan á þessu stóð lét samverkamaður V greipar sópa og viðurkenndu þeir að hafa haft á brott með sér umtalsverð verðmæti. Var talið að háttsemi V varðaði við 252. gr. almennra hegningarlaga, sem tæmdi hér sök gagnvart 2. mgr. 226. gr. og 231. gr. sömu laga. Þá var talið sannað að AK hefði skipulagt innbrot í húsakynni A, þjófnað á tilteknum verðmætum þar og tekið við þeim úr höndum V og samverkamanni, en með því gerðist AK sekur um brot gegn 244. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar varð að gæta að því að brot V og AK tóku til verulegra verðmæta og var þar um að ræða samverknað fjögurra manna að undangengnum rækilegum undirbúningi, sem AK hafði öðrum fremur á hendi og laut meðal annars að því hvers konar muni ætti að taka við fyrirhugaðan þjófnað. Hvorugur þótti eiga sér neinar málsbætur. V var einnig ákveðin refsing vegna fjögurra annarra brota, sem hann hafði verið sakfelldur fyrir. Þótti refsing V hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár, en refsing AK fangelsi í tvö og hálft ár. Þá voru A dæmdar 800.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 30. desember 2009 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur um sakfellingu ákærðu að öðru leyti en því að brot ákærða V-kk-ef M-kk-ef A-kk-ef samkvæmt 1. lið ákæru ríkissaksóknara 13. júlí 2009 verði talið varða við 2. mgr. 226. gr. og 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, auk 252. gr. laganna sem sakfellt var fyrir í héraðsdómi. Þá er þess krafist að refsing beggja ákærðu verði þyngd.

Ákærði A-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð.

Ákærði V-kk-nf M-kk-nf A-kk-nf krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af háttsemi, sem varði við 252. gr. almennra hegningarlaga samkvæmt áðurgreindum lið í ákæru 13. júlí 2009, en án tillits til þess krefst hann að refsing verði milduð og komi til frádráttar henni gæsluvarðhaldsvist hans í 104 daga. Þá krefst hann að fjárhæð einkaréttarkröfu, sem A var dæmd í héraði, verði lækkuð.

I

Eins og greinir í héraðsdómi var mál þetta höfðað með þremur ákærum. Þá fyrstu gaf lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu út 12. maí 2009 á hendur ákærða V-kk-þgf M-kk-þgf ásamt S-kk-þgf F-kk-þgf H-kk-þgf fyrir að hafa brotið gegn 244. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa 13. október 2008 brotist inn í nánar tiltekna verslun í Kópavogi og stolið þaðan tveimur fartölvum, svo og á hendur þeim fyrrnefnda einum fyrir að hafa brotið gegn 2. gr., sbr. 5. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni og reglugerðum, settum samkvæmt þeim lögum, með því að hafa 14. sama mánaðar haft í vörslum sínum 0,44 g af amfetamíni. Aðra ákæru gaf sami lögreglustjóri út 13. júlí 2009 á hendur ákærða V-kk-þgf M-kk-þgf fyrir að hafa brotið gegn 244. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa 31. maí 2009 annars vegar ruðst og hins vegar brotist inn í tvö tiltekin íbúðarhús í Hafnarfirði og stolið þar fartölvu, blikkljósi, bílavarahlutum og ýmsum skjölum. Þriðja ákæran var einnig gefin út 13. júlí 2009, en af ríkissaksóknara. Hún beindist að báðum ákærðu ásamt J-kk-þgf K-kk-þgf J-kk-þgf og M-x-x K-x-x M-x-x. Í henni voru ákærði V-kk-nf M-kk-nf og M-kk-nf bornir sökum um brot gegn 2. mgr. 226. gr., 231. gr. og 252. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa 25. maí 2009 ruðst inn á heimili fyrrnefnds A að [...] á [...] til að stela verðmætum, ráðist þar á hann þegar hann kom óvænt heim, bundið hann og krafið um upplýsingar um hvar tiltekin verðmæti væri að finna, tekið þar úr, skartgripi og fleira að andvirði samtals um 2.095.000 krónur og skilið hann svo eftir á gólfi í fjötrum, en við þetta hafi hann hlotið skrámur, mar og eymsli svo sem nánar var tilgreint í ákærunni. Í annan stað var ákærði A-kk-nf K-kk-nf sakaður um hlutdeild í broti gegn 244. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa skipulagt innbrot og þjófnað á heimili A fyrrgreint sinn, gefið ákærða V-kk-þgf M-kk-þgf og M-x-x fyrirmæli og leiðbeiningar, tekið síðan við þýfi, sem hafi verið afrakstur ránsins, og komið því í hendur óþekkts manns. Loks var J-kk-þgf K-kk-þgf gefin að sök hlutdeild í broti gegn 244. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa ekið ákærða V-kk-þgf M-kk-þgf og M-kk-þgf að heimili A með vitneskju um áform þeirra, beðið eftir þeim og ekið með þá brott eftir að þeir komu í bifreiðina með þýfi.

Þáttur S-kk-ef F-kk-ef H-kk-ef samkvæmt ákæru 12. maí 2009 var skilinn frá málinu að öðru leyti og var honum gerð refsing með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 26. maí 2009, sem ekki var skotið til Hæstaréttar. Ákærði V-kk-nf M-kk-nf játaði fyrir dómi sakir samkvæmt fyrrnefndum ákærum lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu frá 12. maí og 13. júlí 2009 og var hann með hinum áfrýjaða dómi sakfelldur fyrir þargreind brot. Að því er varðar 1. lið ákæru ríkissaksóknara 13. júlí 2009 neitaði ákærði V-kk-nf M-kk-nf að hafa slegið A, eins og honum var gefið að sök, og bar því einnig við að upphafleg ætlun sín hafi verið að brjótast inn í íbúðarhús A og stela, en ekki að fremja rán. M-x-x neitaði því að hafa átt hlut að því að hafa bundið A eða að hafa lagt á hann hendur. Að öðru leyti lýstu þeir báðir þennan lið ákærunnar réttan. Ákærði A-kk-nf K-kk-nf neitaði allri sök samkvæmt 2. lið sömu ákæru. Þá kvaðst J-kk-nf K-kk-nf ekki hafa vitað um áform ákærða V-kk-ef M-kk-ef og M-kk-ef um þjófnað og taldi því 3. lið ákærunnar rangan. Í hinum áfrýjaða dómi voru ákærði V-kk-nf M-kk-nf og M-x-x sakfelldir fyrir þá háttsemi, sem þeim var gefin að sök í 1. lið ákærunnar, en hún þótti þó aðeins varða við 252. gr. almennra hegningarlaga. Þá voru ákærði A-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf K-kk-nf sakfelldir fyrir brot, sem þeir voru bornir sökum um í 2. og 3. lið ákærunnar. M-kk-nf og J-kk-nf K-kk-nf undu báðir við niðurstöðu héraðsdóms og svo var einnig af hálfu ákæruvaldsins að því er þá varðar.

II

Niðurstaða héraðsdóms um sakir ákærða V-kk-ef M-kk-ef samkvæmt ákærum lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu frá 12. maí og 13. júlí 2009 eru ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti og koma þær því ekki til frekari athugunar hér nema varðandi ákvörðun refsingar ákærða.

Svo sem orðalagi er háttað í 1. lið ákæru ríkissaksóknara 13. júlí 2009 verður að fallast á með héraðsdómi að ásetningur ákærða V-kk-ef M-kk-ef og fyrrnefnds samverkamanns hans hafi upphaflega ekki staðið til annars en að brjótast inn í íbúðarhús A 25. maí 2009 og fremja þar þjófnað. Eins og nánar greinir í héraðsdómi kom A á hinn bóginn að ákærða V-kk-þgf M-kk-þgf stuttu eftir að hann hafði brotið sér leið inn í húsið og áður en nokkru hafði þar verið stolið, en þá veittist ákærði að A. Staðfesta ber niðurstöðu héraðsdóms um að sannað sé að ákærði hafi slegið A hnefahögg í andlitið, þvingað hann til að liggja á gólfi, fjötrað hann síðan með límbandi á höndum og fótum og skilið hann loks eftir þannig einan í húsinu. Meðan á þessu stóð lét samverkamaður ákærða greipar sópa og hafa þeir viðurkennt að hafa haft á brott með sér verðmæti eins og í ákæru greinir. Ofbeldi það, sem ákærði beitti A, var órjúfanlegur þáttur í auðgunarbrotinu, sem framið var á þennan hátt og fellur undir 252. gr. almennra hegningarlaga, enda eru engin efni til að fallast á þá málsvörn ákærða að líta eigi svo á að háttsemi hans varði aðeins annars vegar við 217. gr. og hins vegar 245. gr. sömu laga sökum þess að hann hafi ekki beitt A valdi í öðrum tilgangi en til að tefja fyrir að sá síðarnefndi gæti leitað aðstoðar lögreglu. Frelsissviptingin, sem ákærði beitti A, kom ekki til fyrr en auðgunarbrot hans var hafið og leið hún á skömmum tíma undir lok eftir að hann yfirgaf vettvang, þótt A hafi þá enn um sinn verið í fjötrum. Húsbrot ákærða var jafnframt þáttur í auðgunarbroti hans. Að þessu virtu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að háttsemi ákærða V-kk-ef M-kk-ef varði við 252. gr. almennra hegningarlaga, sem tæmi hér sök gagnvart 2. mgr. 226. gr. og 231. gr. sömu laga.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi lýsti M-x-x K-kk-nf M-x-x því við aðalmeðferð málsins í héraði að ákærði A-kk-nf K-kk-nf hafi fengið sig og ákærða V-kk-nf M-kk-nf til að fara inn á heimili A 25. maí 2009 og taka þaðan muni, sem ákærði A-kk-nf K-kk-nf hafi tilgreint nánar hverjir ættu að vera. Sá síðastnefndi hafi í helstu atriðum lagt á ráðin um hvernig standa ætti að verki og tekið síðan við þeim verðmætum, sem M-x-x og ákærði V-kk-nf M-kk-nf hafi tekið af heimili A. Fyrir dómi könnuðust hvorki ákærði V-kk-nf M-kk-nf né J-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf, sem ók ákærða og M-kk-þgf á vettvang og þaðan brott, við að ákærði A-kk-nf K-kk-nf hafi átt þennan hlut að máli. Á hinn bóginn verður að gæta að því að fyrir dómi var borin undir ákærða A-kk-þf K-kk-þf frásögn hans í lögregluskýrslu 29. maí 2009 um að hann tengdist ekki máli þessu á annan hátt en þann að hann hafi tekið „við þýfinu“, sem hafi verið taska full af skartgripum og armbandsúrum, og látið hana í hendur manns, sem hann vildi ekki segja hver væri. Ákærði var spurður hvort þetta væri rétt, sem hann hafi sagt hjá lögreglu, og svaraði hann því án orðalenginga játandi. Samkvæmt þessu hefur ákærði gengist við því, sem hér var getið, fyrir dómi, en ekki einvörðungu fyrir lögreglu, svo sem lagt var til grundvallar í héraðsdómi. Að því virtu og með stoð í skýrslu M-kk-ef fyrir dómi verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sannað sé að ákærði A-kk-nf K-kk-nf hafi skipulagt innbrot í húsakynni A, þjófnað á tilteknum verðmætum þar og tekið við þeim úr höndum M-kk-ef og ákærða V-kk-ef M-kk-ef, en með því gerðist ákærði A-kk-nf K-kk-nf sekur um brot gegn 244. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga.

III

Við ákvörðun refsingar beggja ákærðu verður að gæta að því að brot þeirra samkvæmt ákæru ríkissaksóknara 13. júlí 2009 tóku til verulegra verðmæta og var þar um að ræða samverknað fjögurra manna að undangengnum rækilegum undirbúningi, sem ákærði A-kk-nf K-kk-nf hafði öðrum fremur á hendi og laut meðal annars að því hvers konar muni ætti að taka við fyrirhugaðan þjófnað. Eins og ákæru er háttað í málinu verður að leggja til grundvallar að ákærðu hafi ekki reiknað með að nokkur myndi hittast þar fyrir, þótt fram sé komið að ákærði V-kk-nf M-kk-nf hafi haft meðferðis á vettvang límband, sem hann notaði síðan til fjötra þar húsráðanda. Þar veittist ákærði V-kk-nf M-kk-nf með ofbeldi að húsráðandanum á áttræðisaldri, sem ákærða gat ekki dulist að væri alls ófær um að veita mótspyrnu, og skildi hann eftir í fjötrum án þess að skeyta nokkru um hvernig honum myndi reiða af. Í þessum þætti málsins á hvorugur ákærða sér neinar málsbætur, en að því verður þó einnig að gæta að refsimörk þeirra ákvæða almennra hegningarlaga, sem háttsemi hvors þeirra varðar við, eru ekki þau sömu.

Ákærði A-kk-nf K-kk-nf, sem er fæddur 1989, hlaut á árunum 2004 til 2006 í fimm skipti dóma fyrir brot gegn almennum hegningarlögum, þar af fjórum sinnum fyrir auðgunarbrot, meðal annars rán. Hann var einnig á árunum 2006 og 2008 dæmdur tvívegis fyrir fíkniefnalagabrot. Áðurnefnd auðgunarbrot ákærða voru framin áður en hann varð fullra 18 ára og gætir því ekki ítrekunaráhrifa af þeim, sbr. 1. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga, en til sakaferils hans verður þó allt að einu litið við ákvörðun refsingar nú. Með brotinu, sem ákærði er hér sakfelldur fyrir, rauf hann reynslulausn, sem honum var veitt 26. október 2007 í tvö ár á 390 daga eftirstöðvum fyrri fangelsisdóma, og jafnframt skilorð, sem eins mánaðar fangelsi var bundið samkvæmt dómi á hendur honum 10. janúar 2008, en refsing verður nú ákveðin í einu lagi, sbr. 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Hún er hæfilega ákveðin fangelsi í tvö og hálft ár.

Ákærði V-kk-nf M-kk-nf, sem einnig er fæddur 1989, hefur ekki svo að kunnugt sé áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Honum er nú ákveðin refsing vegna fyrrnefndra fimm brota. Eins og getið er í héraðsdómi framdi ákærði tvö þeirra, sem fólust í þjófnaði úr íbúðarhúsnæði, tveimur dögum eftir að hann losnaði úr gæsluvarðhaldi vegna rannsóknar á ráninu, sem hann gerðist sekur um 25. maí 2009. Ákærða verður að öllu virtu gert að sæta fangelsi í þrjú ár, en til frádráttar þeirri refsingu skal koma gæsluvarðhald, sem hann hefur sætt og stóð samkvæmt því, sem óumdeilt var við málflutning fyrir Hæstarétti, í 104 daga.

Ákvæði héraðsdóms um bætur handa A og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði A-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf sæti fangelsi í 2 ár og 6 mánuði.

Ákærði V-kk-nf M-kk-nf A-kk-nf sæti fangelsi í 3 ár, en til frádráttar þeirri refsingu komi gæsluvarðhaldsvist hans í 104 daga.

Héraðsdómur skal að öðru leyti vera óraskaður.

Ákærðu greiði hvor fyrir sig málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, hæstaréttarlögmannanna J-kk-ef Á-kk-ef og K-kk-ef S-kk-ef, 376.500 krónur í hlut hvors. Annan áfrýjunarkostnað málsins, 37.013 krónur, greiði ákærðu óskipt.