355/2005

S krafði LV um bætur fyrir tjón, sem hann taldi sig hafa orðið fyrir þegar verðtryggingarhlutfall lífeyrisréttinda hans var lækkað úr 90% í 80%. Byggði hann annars vegar á því að ekki hefði verið staðið rétt að lækkuninni og hins vegar á því að með henni væri honum mismunað gagnvart öðrum sjóðfélögum. Í héraðsdómi var talið að heimilt hefði verið að greiða atkvæði um breytingar, sem fólu í sér niðurlagningu sérstaks uppbótarsjóðs og lækkun verðtryggingarhlutfallsins, á tveimur aukaaðalfundum auk þess sem ekki var fallist á að þær væru í ósamræmi við nánar tilgreinda dóma Hæstaréttar frá 2000. Þá var talið að S hefði ekki hnekkt málefnalegum rökum tryggingafræðings fyrir lækkun verðtryggingarhlutfallsins eða útreikningum hans, sem gáfu til kynna að lífeyrisgreiðslur til S væru hærri en samþykktir LV tryggja þeim, sem væru að greiða iðgjöld í sjóðinn. Varð það niðurstaða héraðsdóms að S hefði ekki verið mismunað með ólögmætum hætti af LV eða að réttindi hans hefðu verið skert þannig að færi í bága við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Hæstaréttar var talið að fyrri liður kröfu S ætti ekki rót sína að rekja til breytinga á samþykkt LV heldur til skýrslu tryggingafræðings LV, þar sem tillaga var gerð um lækkun verðtryggingarhlutfallsins. Á aðalfundi sjóðsins mun fundarstjóri hafa ákveðið að bera tillöguna ekki upp þar sem skylt væri að verða við henni samkvæmt samþykkt sjóðsins. Var því fyrst hreyft fyrir Hæstarétti að tryggingafræðingurinn hefði ekki verið bær til að lækka verðtryggingahlutfallið og komst sú málsástæða því ekki að fyrir réttinum. Þegar af þeirri ástæðu var ekki fallist á fyrri hluta kröfugerðar S. Að öðru leyti var niðurstaða héraðsdóms staðfest með vísan til forsendna hans og LV sýknaður af kröfum S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 10. ágúst 2005 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst þess að stefndi greiði sér 162.684 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. febrúar 2003 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi greiddi iðgjöld til stefnda frá 1959-2001 eða í 43 ár. Hann hóf töku lífeyris í apríl 2002, þegar hann var 69 ára. Hann telur sig hafa orðið fyrir tjóni vegna breytinga sem gerðar voru á samþykktum stefnda á aukaaðalfundum hans 3. júlí 2000 og 19. september sama ár. Heldur áfrýjandi því fram að breytingarnar hafi ekki verið gerðar á lögformlegan hátt í samræmi við samþykktirnar og í annan stað mismuni þær áfrýjanda gagnvart öðrum sjóðfélögum með ólögmætum hætti. Hefur hann fengið J-kk-þf E-kk-þf Þ-kk-þf tryggingafræðing til að reikna út ætlað tjón sitt fram til febrúar 2003. Áfrýjandi sundurliðar stefnukröfuna svo, að 128.569 krónur séu vegna lækkunar á hlutfalli verðtryggingar réttinda hans í útreikningi lífeyris úr 90% í 80% í júlí 2000 og 34.115 krónur á grundvelli vanreiknaðra réttinda vegna iðgjalda greiddra á tímabilinu 1991-2001. Samtals nemi þetta stefnufjárhæðinni 162.684 krónum. Í stefnu í héraði hélt áfrýjandi því fram að yrði fallist á kröfu hans, sem byggð væri á þessum útreikningum tryggingafræðingsins, myndi það í fyrsta lagi fela í sér að iðgjöld hans greidd 1990 og fyrr myndu veita lífeyrisrétt, sem væri 90% af fullverðtryggðum rétti áfrýjanda, og í öðru lagi að iðgjöld greidd 1991 og síðar veittu 100% verðtryggð réttindi, eins og samþykktirnar kveði á um.

Af gögnum málsins má ráða að greiðslur stefnda til áfrýjanda hafa farið eftir útreikningum sem reistir eru á athugun B-kk-ef G-kk-ef tryggingafræðings á stöðu sjóðsins 31. desember 1999. Athugun þessi fór fram samkvæmt ákvæði 1. mgr. 24. gr. laga 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Tryggingafræðingurinn hefur hlotið viðurkenningu til slíks starfs, sbr. 2. mgr. sömu greinar laganna og hefur stefndi valið hann til starfa fyrir sig samkvæmt 25. gr. þeirra. Hefur hann starfað fyrir stefnda um langa hríð og útreikningum á réttindum sjóðfélaga verið hagað eftir athugunum hans og tillögugerð. Við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi kom í ljós að J-kk-nf E-kk-nf Þ-kk-nf hafði séð réttindaskrá stefnda en ekki útreikninga hans.

Í samþykktum stefnda, sem í gildi voru þegar fyrrgreind athugun B-kk-ef fór fram, var svohljóðandi bráðabirgðaákvæði í grein 19.2: „Varasjóði, sem eftir stendur, þegar úthlutað hefur verið þeim hluta hagnaðar af starfsemi sjóðsins, sem til hefur orðið vegna ávöxtunar umfram reiknigrundvöll til og með 31. des. 1990, skal verja til að hækka lífeyrisréttindi þeirra sjóðfélaga, sem lægst réttindi hafa miðað við fulla verðtryggingu iðgjalda þeirra frá upphafi, og greiða í sjóðinn skv. samþykktum þessum. Með varasjóði þessum skal haldið tilteknu hlutfalli af fullri verðtryggingu lífeyrisréttar. Hlutfall þetta verður 80% frá og með 1. jan. 1991 og endurskoðast til hækkunar eða lækkunar skv. úttekt tryggingarfræðings.” Á aðalfundi stefnda 22. maí 2000 var tekin fyrir skýrsla B-kk-ef G-kk-ef frá 15. maí 2000 um framangreinda athugun. Í bókun fundarins er getið skýrslu hans og tillagna, þar á meðal um að uppbætur, sem samkvæmt tillögu hans frá 1996 höfðu verið hækkaðar svo miða mætti við 90% af verðtryggðu iðgjaldi í stað 80%, yrðu á ný færðar niður í 80% þar sem ekki væru lengur forsendur fyrir því að miða við hærra hlutfallið. Fundarstjóri vitnaði til framangreindrar greinar 19.2 í samþykktum stefnda og ákvað að þar sem þessi tillaga B-kk-ef væri byggð á þeirri grein væri samkvæmt orðalagi hennar skylt að verða við henni og var hún því ekki borin upp. Af fundargerðinni verður ekki séð að mótmælum hafi verið hreyft við ákvörðun fundarstjóra. Af málatilbúnaði áfrýjanda verður ekki annað ráðið en að fyrri liður kröfu hans eigi rót sína að rekja til þessarar breytingar og því ekki til breytinga þeirra sem gerðar voru á samþykktum stefnda á tveimur aukaaðalfundum á árinu 2000. Þeirri málsástæðu að B-kk-nf G-kk-nf hafi með ólögmætum hætti breytt verðtryggingarhlutfallinu úr 90% í 80% andstætt samþykktum sjóðsins var ekki hreyft í héraði og kemst hún ekki að fyrir Hæstarétti. Þegar af þessari ástæðu verður fyrri hluti kröfugerðar áfrýjanda ekki tekinn til greina.

Með framangreindum athugasemdum en annars með vísun til forsendna héraðsdóms hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að hann eigi frekari kröfu á hendur stefnda. Verður því niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.