47/2007

Í úrskurði óbyggðanefndar 10. desember 2004 um Fljótshverfi í Skaftárhreppi var komist að þeirri niðurstöðu að mörk þjóðlendu og eignarlanda jarðanna Núpsstaðar, Rauðabergs, Kálfafells, Blómsturvalla og Núpa yrðu dregin eftir jaðri Vatnajökuls, eins og hann var 1. júlí 1998 við gildistöku laga nr. 58/1998. Áfrýjandinn, íslenska ríkið, krafðist ógildingar á úrskurði óbyggðanefndar og að nánar tilgreind mörk þjóðlendu og eignarlanda yrðu viðurkennd. Í málinu lágu fyrir ýmsar heimildir um merki jarðanna og allt frá elstu heimildunum var vissum merkjum þeirra ótvírætt lýst til jökuls. Þar sem jarðirnar lágu saman í röð við jaðar jökulsins á landsvæði þar sem líkt var farið um að því er varðar notkun, gróðurfar, landslag og aðra staðhætti þótti engin haldbær ástæða til að ætla að þetta land hafi aðeins að hluta orðið háð beinum eignarrétti. Var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að lönd á framangreindu svæði væru eignarland.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. janúar 2007. Hann krefst þess að úrskurður óbyggðanefndar 10. desember 2004 í máli nr. 9/2003, Fljótshverfi í Skaftárhreppi, verði felldur úr gildi að því er varðar mörk þjóðlendu og eignarlanda jarðanna Núpsstaðar, Rauðabergs I, Rauðabergs II, Kálfafells Ia, Kálfafells Ib, Kálfafells II, Blómsturvalla og Núpa og verði viðurkennt að þau séu sem hér segir: Dregin verði lína eftir mörkum sveitarfélagsins Hornafjarðar og Skaftárhrepps frá sjó að Skeiðarárjökli og meðfram honum að punkti á Eystrafjalli, þaðan verði brúnum þess fylgt að Núpsárfossi og línan síðan dregin í gilkjaftinn, þar sem Hvítárgljúfur skiptist, gljúfrinu verði svo fylgt upp á brún Bjarnarins í 984 m hæð, þaðan verði dregin bein lína í punkt í 731 m hæð í Miðfelli og áfram að þeim stað, þar sem hún skeri landamerki Núpa að vestanverðu. Verði þjóðlenda norðan og austan þessarar línu frá þeim stað sem hún komi að Skeiðarárjökli úr suðri. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem þeim hefur verið veitt.

Eftir uppsögu hins áfrýjaða dóms seldi S-kk-nf B-kk-nf, sem átti aðild að málinu í héraði, Byggðabóli ehf. eignarhlut sinn í jörðinni Kálfafelli I. Hefur málsaðild fyrir Hæstarétti verið breytt því til samræmis.

I.

Óbyggðanefnd, sem starfar samkvæmt ákvæðum laga nr. 58/1998 um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta, gaf út tilkynningu 12. október 2000 um að hún hefði ákveðið að taka til meðferðar svæði, sem afmarkað var að vestan af Þjórsá og að austan af merkjum jarðarinnar Núpsstaðar í Skaftárhreppi gegnt Skaftafelli í sveitarfélaginu Hornafirði. Að sunnan náði svæðið til hafs, en að norðan að línu, sem samvinnunefnd um svæðisskipulag miðhálendis Íslands mun hafa notað við vinnu sína. Að fram komnum kröfum áfrýjanda um þjóðlendur á þessu svæði og kröfum þeirra, sem töldu þar til eignarréttinda, ákvað óbyggðanefnd í janúar 2003 að fjalla um það í níu málum. Eitt þeirra, sem varð nr. 9/2003, tók til Fljótshverfis í Skaftárhreppi. Svæðið, sem þar kom til úrlausnar, náði af ástæðum, sem ekki er þörf á að greina hér nánar frá, að austan til línu, sem eigandi Núpsstaðar taldi eiga að ráða merkjum þeirrar jarðar og Skaftafells frá sjó norður til Skeiðarárjökuls. Að vestan réðust mörk svæðisins af vesturmerkjum jarðanna Dalshöfða og Seljalands, að sunnanverðu gagnvart jörðunum Brattlandi og Þverá ásamt svokallaðri Hrunatorfu, en að norðanverðu gagnvart Síðumannaafrétti. Að sunnan náði þetta svæði til hafs, en að norðan að nánar tilgreindum línum um Vatnajökul.

Fyrir óbyggðanefnd krafðist áfrýjandi þess að mörk þjóðlendu og eignarlanda yrðu dregin á sama hátt og áður greinir að austan gegnum land jarðanna Núpsstaðar, sem stefndi H-kk-nf J-kk-nf er eigandi að, Rauðabergs I og II, sem tilheyra stefndu S-kk-þgf B-kk-þgf og J-kk-þgf B-kk-þgf, Kálfafells Ia, Ib og II, sem eru í eigu stefndu R-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef, Byggðabóls ehf., B-kk-ef H-kk-ef og L-kk-ef H-kk-ef, Blómsturvalla, eignar stefnda S-kk-ef Þ-kk-ef, og Núpa, sem tilheyra stefnda Þ-kk-þgf H-kk-þgf. Frá vesturmörkum síðastnefndu jarðarinnar dró áfrýjandi áfram nánar tilgreinda línu, sem hann krafðist að réði mörkum þjóðlendu og eignarlanda gegnum land jarðarinnar Dalshöfða uns komið var að jaðri svæðisins, sem mál nr. 9/2003 tók til. Eigendur jarðanna, sem hér um ræðir, kröfðust þess allir að mörk þjóðlendu yrðu látin fylgja jaðri jökuls gagnvart löndum þeirra.

Í úrskurði óbyggðanefndar 10. desember 2004 var komist að þeirri niðurstöðu að mörk þjóðlendu og eignarlanda á framangreindu svæði yrðu dregin eftir jaðri Vatnajökuls, eins og hann var 1. júlí 1998 við gildistöku laga nr. 58/1998. Útdráttur úr úrskurðinum var birtur í Lögbirtingablaði 15. mars 2005. Áfrýjandi höfðaði mál þetta 13. september sama ár til að fá niðurstöðu úrskurðarins hnekkt, en þó ekki að því er varðar mörk þjóðlendu og eignarlands jarðarinnar Dalshöfða.

II.

Í Sturlubók Landnámu greinir frá því að B-kk-nf, sonur H-kk-ef hersis úr Sogni, hafi numið „fyrst Bárðardal norðr, en síðan fór hann suðr um Vánarskarð Bárðargọtu ok nam Fljótshverfi allt ok bjó at Gnúpum; þá var hann kallaðr Gnúpa-Bárðr.“ B-kk-nf bjó samkvæmt þessu að Núpum, en um jörðina, sem nú ber það heiti, munu annars vera litlar eða engar heimildir frá því fyrir 17. öld. Um Kálfafell, næstu jörð austan hennar, er elsta heimild talin vera í kirknaskrá P-kk-ef b-kk-ef J-kk-ef frá því um 1200, en Blómsturvellir munu hafa byggst sem hjáleiga í landi Kálfafells um miðja 18. öld. Rauðabergs mun fyrst vera getið í máldaga Þykkvabæjarklausturs frá 1340, en Núpsstaðar í áðurnefndri kirknaskrá frá því um 1200.

Að norðanverðu nær Fljótshverfi frá Hverfisfljóti í vestri að Skeiðarárjökli í austri. Fyrrnefndar jarðir stefndu liggja nyrst í Fljótshverfi ásamt Dalshöfða fyrir vestan þær. Auk Hverfisfljóts falla tvö vötn frá Vatnajökli suður um þetta svæði vestanvert, annars vegar Brunná á mörkum Dalshöfða og Núpa og hins vegar Djúpá á merkjum Kálfafellsjarða og Rauðabergsjarða, en að austanverðu í landi Núpsstaðar eru Núpsá og Súla. Þá er að geta tveggja annarra vatnsfalla, sem eiga upptök nærri 8 km sunnan jökuls og afmarka að hluta jörðina Blómsturvelli, Brúarár á merkjum gagnvart Núpum og Laxár gagnvart Kálfafellsjörðum. Auk þeirra rennur Krossá frá Króksfjalli, um 12 km frá jökli, á sunnanverðum merkjum Rauðabergsjarða og Núpsstaðar.

Bæjarstæði á jörðum stefndu eru nærri jaðri fjalllendis í Fljótshverfi. Í skýrslu náttúrufræðings, sem gerð var að tilhlutan óbyggðanefndar, er þessu svæði lýst þannig að undirlendi mæti fjalllendi víðast í 40 til 50 m hæð, en austast í um 100 m. Í landi Rauðabergsjarða og Núpsstaðar rísi fjalllendi mjög bratt upp í 300 til 700 m, en vestar séu skilin almennt ekki jafn skörp. Að meðaltali séu um 23 til 24 km frá sjó að rótum þessa fjalllendis, sem sé um 640 km2 að flatarmáli. Minnsta fjarlægð frá suðurbrún þess að jökli sé um 15 km í landi Núpa og Blómsturvalla, en mest nærri 30 km í landi Núpsstaðar. Landið sé mjög sundurskorið af dölum og gljúfrum, en á milli þeirra séu ýmsir fjallshryggir, þar á meðal Björninn, sem nái 987 m hæð. Norðausturhluti þessa fjalllendis sé jafnhæstur, um 700 til 1000 m yfir sjávarmáli, og séu þar hæstu fjöllin Hágöngur, 1120 m, og Grænafjall, 1058 m. Fjalllendið í Fljótshverfi sé að hluta í gróðurfarslegu hlíðabelti, en að mestu í fjallbelti og hæsti hlutinn ofan hæðarmarka samfellds gróðurs. Talið sé að við landnám hafi landið milli Hverfisfljóts og Djúpár verið þakið samfelldum gróðri allt norður að núverandi brún Síðujökuls. Eins hafi verið á norðausturhluta svæðisins í vesturhlíðum Eystrafjalls og víðáttum frá Grænalóni vestur að Beinadal. Skógur og kjarr hafi vaxið víða um allt svæðið upp í 400 til 500 m hæð, en ofan við það verið víðir, lyng, hálfgrös og mosi fyrir utan bröttustu hlíðar og hæstu fell. Megi ætla að við landnám hafi samfelldur gróður verið á um helmingi fjalllendisins. Breyting hafi orðið á þessu, en víða sé mikil gróska og sem fyrr mest í suður og suðvestur hluta landsins. Ofan 500 til 600 m hæðar sé þó víðast gróðursnautt. Fjalllendið í Fljótshverfi sé nú talið vera um 70% auðnir og lítt gróin fjöll.

Í skýrslu jarðfræðings, sem gerð var fyrir óbyggðanefnd, er lýst jöklum á Síðu og í Fljótshverfi og breytingum á þeim frá landnámi. Þar kemur meðal annars fram að Síðujökull, fyrir norðan Dalshöfða, Núpa og Kálfafellsjarðir, og Skeiðarárjökull, fyrir austan Núpsstað, hafi eins og flestir aðrir jöklar hér á landi verið miklu minni við landnám en nú er, sá síðarnefndi jafnvel um 10 km styttri til suðurs. Jöklarnir hafi gengið fram samfellt frá því um 1600 til loka 19. aldar, þegar þeir hafi orðið stærstir. Staða þeirra nú sé á hinn bóginn svipuð þeirri, sem var við upphaf þess tímabils.

Elstu heimildir um not af fjalllendinu, sem hér um ræðir, munu vera frá því um miðja 19. öld, þegar lýst var í gerðabók yfirjarðamatsnefndar og sóknarlýsingu að í Fljótshverfi væru engin afréttarlönd önnur en heiðar eða fjalllendi, sem tilheyri einstökum jörðum og sé nýtt þaðan. Þó er í máldögum frá 14. og 16. öld og vísitasíum og jarðabók frá 17., 18. og 19. öld getið um ítaksréttindi Kálfafellskirkju og jarðarinnar Svínafells í Öræfum í landi, sem eigandi Núpsstaðar kallar nú til réttinda yfir. Fjallskil á svæðinu munu hafa verið í höndum eigenda hverrar jarðar, en þó þannig að fé hafi gengið frá Rauðabergsjörðum inn á fjalllendi jarðarinnar Núpsstaðar og eigendur þeirra smalað það saman.

III.

Á því svæði í Fljótshverfi, sem áfrýjandi krefst að dæmt verði þjóðlenda, á jörðin Núpar merki að vestan að Dalshöfða. Samkvæmt gögnum málsins er elsta heimildin um þau í landamerkjabréfi síðarnefndu jarðarinnar frá 11. júní 1886, þar sem þau voru sögð ráðast af Brunná, þaðan sem hún „kemur úr jökli“. Í landamerkjabréfum fyrir Núpa 22. maí 1889 og 11. júlí 1923 sagði að merkin réðust af Brunná frá nánar tilteknu kennileiti „norður úr.“

Um merki Núpa að austan gagnvart landi núverandi Kálfafellsjarða og Blómsturvalla mun elsta heimild finnast í vísitasíubók B-kk-ef b-kk-ef S-kk-ef 16. september 1641, þar sem sagði meðal annars að „Nichulas Kýrkia ad Kalfafelle ... á Heima Land allt til Vmmerkia epter Hefdar Halldi.... Ad vtan rædur Bruará hid efra á Fioll vpp“. Þessum merkjum var lýst á sama veg í vísitasíum 20. september 1677 og 11. maí 1695. Í úttekt klaustrajarða vegna Núpa frá 1847 var merkjunum lýst að sunnan frá tilteknu kennileiti „að Brúará, sem úr því ræður norður úr“ og í vísitasíu 2. ágúst 1848 sagði að merkin lægju um „Brúará hid efra á fjöll upp“. Í landamerkjabréfi Núpa 22. maí 1889 var merkjum jarðarinnar að austan og til norðurs lýst með þeim orðum einum að Brúará réði að tilteknu kennileiti sunnar í landinu, sem ekki skiptir hér máli. Í landamerkjabréfi fyrir sömu jörð 11. júlí 1923 sagði að merkin að norðaustan væru „úr vörðu, sem er milli Kálfafells og Núpafjallsenda norður í skerjum og fram í Brúarárbotna. Þaðan ræður Brúará“. Loks er þess að geta að í landamerkjabréfi Kálfafells 1. júlí 1922 kom fram að merki þeirrar jarðar til vesturs væru frá Laxárbotnum „til norðurs í vörðu í svokölluðum Fjallsenda, þaðan bein lína í sömu stefnu alt til jökuls.“

Um merki núverandi Kálfafellsjarða og Blómsturvalla í austri móts við Rauðabergsjarðir mun fyrsta heimildin, sem nú er þekkt, vera skráð í áðurnefndri vísitasíubók 16. september 1641, þar sem sagði að þau væru „ad austann j Diupá allt hid efra á Fioll vpp“, og var samsvarandi lýsingu að finna í vísitasíunum 1677 og 1695. Í úttekt klaustrajarða vegna Rauðabergs frá 1847 sagði að vesturmörk þeirrar jarðar réðust af „Djúpá solángt fram sem Rauðabergshraunið nær.“ Í færslu um vísitasíu að Kálfafelli 2. ágúst 1848 sagði að merkin lægju um „Djúpá frá jöklum ofan“. Landamerkjabréf jarðanna Rauðabergs 7. maí 1891 og Kálfafells 1. júlí 1922 voru samhljóða um að mörkin milli þeirra væru um „Djúpá frá jökli“.

Merkjum núverandi Rauðabergsjarða til austurs gagnvart Núpsstað virðist fyrst hafa verið lýst í tveimur vitnisburðum frá 14. júlí 1616, sem munu vera varðveittir í afskrift í vísitasíubók Þ-kk-ef biskups Þ-kk-ef 16. janúar 1683. Í öðrum þeirra lýsti F-kk-nf G-kk-nf, sonur fyrrum ábúanda Núpsstaðar, því að „hiellt minn elskannlege fader landeign Nupsstadar vtj Krossä“. Í hinum sagði S-kk-nf A-kk-nf að hann hafi aldrei heyrt tvímæli leika á að Núpsstaður ætti „ecki allt ad Krossä þar sem hun kiemur framm vr gliufrinu nidur vnder fiallinu. Enn vppa allt ad henne og so siondeiling riett vr Krossär Bothnum og nordur vnder Jokul“. Í vísitasíu að Núpsstað 26. september 1657, annarri ódagsettri frá 1677 og þeirri þriðju 30. september 1706 sagði ekki annað um vesturmerki þeirrar jarðar en að þau væru „hallden j Krossá ad utan“, svo sem það var orðað í þeirri fyrstnefndu. Í úttekt klaustrajarða vegna Rauðabergs frá 1847 var greint frá því að merkin væru í „Krossá á fjallbrúninni en að ödru leiti þar óviss“. Loks er þess að geta að landamerkjabréf voru gerð fyrir bæði Núpsstað og Rauðaberg 7. maí 1891 og voru þau samhljóða um að merki milli jarðanna væru í Krossá, en „frá vestustu upptökum hennar beina línu í Álptadalsbrýr og úr því beint norður í jökul“.

Merkjum Núpsstaðar til austurs virðist fyrst hafa verið lýst í áðurnefndum vísitasíum frá 1657, 1677 og 1706, en í þeim sagði aðeins „ad austan deila Jöklar“, svo sem það var ritað í þeirri elstu. Í fyrrnefndu landamerkjabréfi fyrir jörðina 7. maí 1891 var þessum merkjum lýst þannig að Súlutindar skyldu bera hvor í annan séð frá sjó og væru þau „bein lína að norðan og að stórstraumsfjörumáli.“

IV.

Í framangreindum landamerkjabréfum fyrir jörðum stefndu, sem ýmist voru gerð á meðan landamerkjalög nr. 5/1882 voru í gildi eða eftir að lög nr. 41/1919 um landamerki o.fl. höfðu leyst þau af hólmi, verður því fundin stoð að merki allra jarðanna voru talin ná norður til Vatnajökuls, ef frá eru talin merki jarðarinnar Blómsturvalla, sem eftir þessum heimildum er umlukin að norðri af Núpum og Kálfafellsjörðum en þó með norðurmerki á því svæði, sem áfrýjandi krefst að talin verði þjóðlenda. Þannig er því lýst í landamerkjabréfi Dalshöfða 11. júní 1886 að merki jarðarinnar í austri gagnvart Núpum séu í Brunná, þaðan sem hún komi úr jökli, og verður það sama að teljast fólgið í orðalagi landamerkjabréfa Núpa 22. maí 1889 og 11. júlí 1923. Í landamerkjabréfi Kálfafells 1. júlí 1922 segir að merki þeirrar jarðar gagnvart Núpum taki stefnu frá Laxárbotnum um vörðu í Fjallsenda allt til jökuls. Í sama landamerkjabréfi og einnig í landamerkjabréfi Rauðabergs 7. maí 1891 kemur fram að merkin milli þeirra séu í Djúpá frá jökli. Loks segir í síðastnefndu landamerkjabréfi og landamerkjabréfi Núpsstaðar frá sama degi að merki þeirra jarða séu í Krossá, en frá upptökum hennar í beinni línu um Álftadalsbrýr norður í jökul. Landamerkjabréfin, sem hér er vísað til, voru öll þinglesin og færð í landamerkjabók og hafa því sönnunargildi um merki eignarlands stefndu. Eins og ítrekað hefur verið í fyrri dómum Hæstaréttar í málum um mörk eignarlanda og þjóðlendna verður á hinn bóginn að líta til þess að ekki var á valdi þeirra, sem stóðu að þessum landamerkjabréfum, að auka með þeim við land sitt eða annan rétt umfram það, sem áður var. Þessi landamerkjabréf geta því ekki ein út af fyrir sig nægt gegn andmælum áfrýjanda til að sanna beinan eignarrétt stefndu að einstökum þeim landsvæðum, sem um ræðir í málinu, heldur verða önnur atriði að koma til, sem stutt geta sömu niðurstöðu.

Í málinu liggja ekki fyrir eldri heimildir en áðurnefnt landamerkjabréf Dalshöfða frá 1886 um að merki þeirrar jarðar og Núpa nái allt til upptaka Brunnár í Síðujökli. Um austurmerki Núpa gagnvart Kálfafellsjörðum og Blómsturvöllum er því heldur ekki lýst berum orðum í eldri heimildum en landamerkjabréfi Kálfafells frá 1922 að þau nái til jökuls, en í heimildum allt aftur til ársins 1641 er rætt um að merkin ráðist af Brúará „hid efra á Fioll vpp“. Í því sambandi er þess að gæta að þótt upptök Brúarár séu talin vera um 8 km frá núverandi suðurjaðri Síðujökuls, verður engu slegið föstu eins og málið liggur fyrir um hvort hugsanlegt sé að þau hafi á miðri 17. öld og síðar verið það nærri jökulbrún að ekki hafi þótt ástæða til að lýsa frekar merkjum þar á milli. Samkvæmt landamerkjabréfum Kálfafells og Rauðabergs frá 1891 og 1922 ræður Djúpá merkjum milli jarðanna allt norðan frá jökli og var það sama berum orðum tekið fram í áðurgreindri vísitasíu 1848. Ekki eru efni til annars en að líta svo á að sú merking felist einnig í sams konar heimildum frá 1641, 1677 og 1695, þar sem merkjunum var lýst í Djúpá „allt hid efra á Fioll vpp“. Um merki Rauðabergs og Núpsstaðar, sem lýst var samhljóða í landamerkjabréfum jarðanna frá 1891, verður fundin eldri heimild í fyrrgreindum vitnisburði 14. júlí 1616, sem lýsir þeim eftir tilteknum kennileitum allt norður til jökuls. Aðrar heimildir frá 17., 18. og 19. öld en hér var getið lýstu ýmist ekki merkjum þessara jarða norðan upptaka Krossár, sem eru minnst nærri 12 km frá jökli, eða kváðu merkin þar vera óviss. Það fær þó ekki haggað því að tilvist þessa vitnisburðar gefur til kynna að deila hafi staðið á árinu 1616 um hvar merki væru milli Rauðabergs og Núpsstaðar allt norður til jökuls, en ekki um það hvort merkin næðu svo langt. Loks er til þess að líta að í fyrrnefndum heimildum um merki Núpsstaðar til austurs frá 17. og 18. öld var rætt um að þar deili jöklar. Sú lýsing getur ekki einungis átt við suðvesturhorn Skeiðarárjökuls, svo sem felst í kröfu áfrýjanda um þjóðlendumörk, heldur hlýtur hún að varða vesturjaðar jökulsins á ótilteknu svæði til norðurs að landi Núpsstaðar.

Samkvæmt framansögðu liggja fyrir í málinu ýmsar heimildir frá árabilinu 1616 til 1848 um að merki jarðanna Núpa, Kálfafells, Rauðabergs og Núpsstaðar hafi náð til jökuls, ýmist á báða vegu til vesturs og austurs eða á annan hvorn veginn. Þótt ekki verði lagt að jöfnu gildi allra þessara heimilda eða ályktana, sem dregnar verða af þeim, er ljóst að allt frá elstu heimildunum hefur vissum merkjum þessara jarða ótvírætt verið lýst til jökuls. Jarðirnar liggja saman í röð við jaðar jökulsins á landsvæði, sem líkt er farið um að því er varðar notkun, gróðurfar, landslag og aðra staðhætti. Er því engin haldbær ástæða til að ætla að þetta land hafi aðeins að hluta orðið háð beinum eignarrétti, en í því sambandi verður einnig að líta til þess að sögulegar heimildir benda ekki til annars en að landið, sem nú fellur undir jarðir allra stefndu, hafi í öndverðu verið numið í einu lagi. Að þessu virtu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest á þann hátt, sem nánar greinir í dómsorði.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað stefndu fer samkvæmt því, sem í dómsorði segir.

Dómsorð:

Stefndu, H-kk-nf J-kk-nf, S-kk-nf B-kk-nf, J-kk-nf B-kk-nf, R-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, Byggðaból ehf., B-kk-nf H-kk-nf, L-kk-nf H-kk-nf, S-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf H-kk-nf, eru sýknir af kröfum áfrýjanda, íslenska ríkisins.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað stefndu skulu vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanna þeirra, samtals 500.000 krónur í hlut hvors.