757/2014

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli þrotabús DF ehf. gegn D var vísað frá dómi þar sem málshöfðunarfrestur samkvæmt 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. var liðinn er málið var höfðað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. nóvember 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 5. nóvember 2014 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Ennfremur krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Þar sem varnaraðili hefur ekki kært úrskurðinn fyrir sitt leyti kemur krafa hans um málskostnað í héraði ekki til álita hér fyrir dómi.

I

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði var bú Dentalíu & Fides ehf. tekið til gjaldþrotaskipta 13. febrúar 2012. Var frestdagur við skiptin 9. sama mánaðar, en kröfulýsingarfrestur rann út 17. apríl sama ár. Varnaraðili sem hafði verið eini stjórnarmaður félagsins og jafnframt framkvæmdastjóri þess gaf skýrslu hjá skiptastjóra 21. febrúar 2012. Á fyrsta skiptafundi í þrotabúinu 15. maí sama ár kom fram af hálfu eins af kröfuhöfum í búið að hann teldi ástæðu „til að skoða bókhald þrotamanns sérstaklega“. Var upplýst að kröfuhafinn væri reiðubúinn „að greiða kostnað af þeirri vinnu“ og legði til að nafngreindur endurskoðandi yrði fenginn til verksins.

Í hinum kærða úrskurði er gerð grein fyrir samskiptum skiptastjóra við endurskoðandann. Að beiðni þess fyrrnefnda lauk sá síðarnefndi könnun á bókhaldi einkahlutafélagsins með skýrslu 23. janúar 2013 og er efni hennar lýst í úrskurðinum. Því til skýringar hversu langan tíma könnunin tók hefur sóknaraðili meðal annars vísað til þess að bókhaldsgögn félagsins hafi verið vistuð „í gamalli tölvu með úreltu stýrikerfi og bókhaldskerfi sem hafði ekki verið notað um árabil“, auk þess sem fullnægjandi gögn hafi ekki borist frá varnaraðila. Þó liggur fyrir að 21. júní 2012 prentaði endurskoðandinn út lista yfir hreyfingar á bankareikningum félagsins árið 2010 og er sá listi meðal gagna málsins.

Sóknaraðili höfðaði 15. júlí 2013 mál á hendur varnaraðila til riftunar á greiðslum að fjárhæð 6.580.834 krónur sem inntar voru af hendi af reikningi félagsins á reikning varnaraðila 11. febrúar 2010. Því máli var vísað frá héraðsdómi 11. september 2013. Mál þetta var síðan höfðað 15. október sama ár þar sem krafist var riftunar á sömu ráðstöfunum og í fyrra málinu.

Varnaraðili krafðist þess að málinu yrði vísað frá héraðsdómi sökum þess að það hefði ekki verið höfðað innan þess frests sem fyrir er mælt í 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Var fallist á þá kröfu í hinum kærða úrskurði.

II

Í 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 er kveðið á um að þurfi að höfða dómsmál til að koma fram riftun skuli það gert áður en sex mánuðir eru liðnir frá því skiptastjóri átti þess kost að gera riftunarkröfuna. Frestur þessi byrji þó aldrei að líða fyrr en við lok kröfulýsingarfrests.

Samkvæmt 1. mgr. 77. gr. sömu laga annast skiptastjóri þrotabús öll störf sem lúta að meðferð búsins, en honum er heimilt á kostnað þess að leita sér aðstoðar eða þjónustu til að leysa af hendi einstök verk á sína ábyrgð. Jafnframt hvílir sú skylda á skiptastjóra eftir 3. mgr. 87. gr. laganna að gera ráðstafanir þegar eftir skipun sína til að tryggja að hann fái í hendur bókhaldsgögn félags sem tekið hefur verið til gjaldþrotaskipta. Samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laganna er stjórnarmanni og framkvæmdastjóra félags skylt að verða við kvaðningu skiptastjóra um að mæta á fund hans og veita honum upplýsingar og láta honum í té gögn sem hann krefst vegna gjaldþrotaskiptanna. Þá er í 1. mgr. 82. gr. laganna meðal annars kveðið á um að viðskiptabönkum og sparisjóðum sé skylt að veita skiptastjóra þær upplýsingar og láta honum í té þau gögn um málefni þrotabús sem hann krefst.

Eins og að framan greinir krefst sóknaraðili riftunar á greiðslum sem allar áttu sér stað 11. febrúar 2010 af bankareikningi Dentalíu & Fides ehf. á bankareikning varnaraðila. Við úrlausn um það hvenær skiptastjóri sóknaraðila hafi átt þess kost að gera riftunarkröfuna í skilningi 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 verður ekki framhjá því litið að 21. júní 2012 lá fyrir útprentaður listi yfir hreyfingar á bankareikningum félagsins árið 2010, þar á meðal frá sparisjóði þess þar sem umræddar greiðslur komu fram. Þótt listinn bæri ekki með sér að um hafi verið að ræða greiðslur til varnaraðila eða millifærslur á bankareikning hans var skiptastjóra í lófa lagið þá þegar að afla sjálfur eða láta afla á sína ábyrgð upplýsinga frá sparisjóði félagsins á grundvelli 1. mgr. 82. gr. laga nr. 21/1991 um hvert þær hafi runnið. Þá verður heldur ekki ráðið af gögnum málsins að skiptastjóri hafi samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laganna innt varnaraðila eftir því á fyrri hluta árs 2012, til dæmis við skýrslutöku af honum 21. febrúar það ár, hvort félagið hafi innt af hendi greiðslur til hans á árinu 2010 eða síðar.

Með skírskotun til þessa var sá sex mánaða málshöfðunarfrestur, sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991, löngu liðinn 15. júlí 2013 þegar sóknaraðili höfðaði upphaflega mál á hendur varnaraðila til riftunar á fyrrgreindum ráðstöfunum. Samkvæmt því verður staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að vísa máli þessu frá héraðsdómi.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, þrotabú Dentalíu & Fides ehf., greiði varnaraðila, D-kk-þgf G. H-kk-þgf, 350.000 krónur í kærumálskostnað.