21/2009

Í málinu krafði B hf., S ehf. um greiðslu reikninga vegna vöruúttekta S ehf. hjá hinu fyrrnefnda félagi á árinu 2006. Af skýrslum starfsmanna B hf. fyrir héraðsdómi mátti ráða að B. hf. hefði ekki samþykkt að S ehf. fengi að eiga hefðbundin reikningsviðskipti við félagið en hefði þess í stað heimilað S ehf. að taka út vörur sem síðan voru skuldfærðar á svonefndan biðreikning. Þegar S ehf. hefði ekki greitt skuld sína vegna vöruúttektanna hafði heimild hans vegna úttektanna verið felld niður og reikningar vegna þeirra prentaðir út og dagsettir 28. febrúar 2007. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki hefði legið fyrir samningur milli aðila um vöruúttektir S ehf. og lánsviðskipti félaganna en S ehf. neitaði því að slíkur samningur hefði verið gerður. Hélt S ehf. því fram að vörur sem það hefði tekið út hjá B hf. hefðu verið staðgreiddar. Vísað var til þess að samkvæmt skýrslum tveggja starfsmanna B hf. fyrir dómi, hefðu ekki verið til neinar kvittanir fyrir vöruúttektunum. Hefði B hf. ekki fært fram haldbærar sannanir fyrir því að S ehf. eða einhver á hans vegum hefði tekið út þær vörur sem um ræddi. Þá hefði B hf. jafnframt ekki upplýst um það hvenær einstakar úttektir hefðu átt sér stað. Var talið að það hefði staðið B hf. næst að tryggja sér sönnun fyrir grundvelli kröfunnar, en slíkar ráðstafanir hefðu átt að vera B hf. léttbærar. Var S ehf. því sýknað af kröfu B hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 19. nóvember 2008, en ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 7. janúar 2009. Með heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála áfrýjaði hann héraðsdómi öðru sinni 16. janúar 2009. Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Við flutning málsins fyrir Hæstarétti upplýsti áfrýjandi að nafni hans hefði verið breytt í Seldalur ehf.

Eins og fram kemur í héraðsdómi segir stefndi kröfu sína stafa af úttektum áfrýjanda á vörum til nota í pípulagningastarfsemi sem hann stundar. Í skýrslum starfsmanna stefnda fyrir héraðsdómi kom fram að ekki hefði verið samþykkt að áfrýjandi fengi að eiga hefðbundin reikningsviðskipti við stefnda en þess í stað hafi honum verið heimilað að taka út vörur og hann verið skuldfærður vegna þeirra á svonefndan biðreikning. Viðskiptin hafi staðið frá árinu 2005 til hausts 2006 er stefndi hafi bundið enda á þau vegna vanskila áfrýjanda. Áfrýjandi hafi framan af greitt inn á skuld sína vegna vöruúttektanna og jafnframt hafi hann lækkað skuldina með því að skila vörum, sem hefðu verið teknar út, en ekki notaðar. Áfrýjandi hafi notið afsláttarkjara.

Starfsmenn stefnda báru fyrir dómi að um hefði verið að ræða óvenjulega viðskiptahætti. Þegar áfrýjandi hafi ekki greitt skuld sína vegna vöruúttektanna, þótt hann væri ítrekað um það krafinn, hafi heimild hans til vöruúttekta verið felld niður og 28. febrúar 2007 hafi verið prentaðir út reikningar vegna úttekta hans. Sé það skýringin á því að allir reikningarnir séu dagsettir sama dag. Einn reikningur 24. apríl 2007 sé vegna skila á vörum þann dag og komi fjárhæð hans til frádráttar. Vanskilin taki til vöruúttekta, sem fram hafi farið frá því um mitt sumar til hausts 2006. Er samanlögð reikningsfjárhæðin, 2.383.513 krónur, við það miðuð að felldur hafi verið niður afsláttur, sem áfrýjandi hefði átt rétt á, ef hann hefði staðið í skilum.

Áfrýjandi hefur neitað að hafa átt þau viðskipti við stefnda, sem krafan í málinu er reist á. Hann heldur því fram að reikningar þeir sem liggi kröfunni til grundvallar tilheyri honum ekki. Hann kveðst hafa átt viðskipti við stefnda með vörur til pípulagningastarfsemi, en þær hafi verið staðgreiddar af hans hálfu.

Ekki liggur fyrir í málinu samningur milli aðila um vöruúttektir og lánsviðskipti þau, sem um ræðir, og áfrýjandi andmælir því að slíkur samningur hafi verið gerður. Leggja verður til grundvallar, eins og fram kemur í skýrslum tveggja starfsmanna stefnda fyrir dómi, að ekki séu til neinar kvittanir áfrýjanda eða annarra fyrir þeim vöruúttektum, sem krafa stefnda er reist á. Stefndi hefur ekki fært fram haldbærar sannanir fyrir því að áfrýjandi eða einhver á hans vegum hafi tekið út þær vörur sem um ræðir. Stefndi hefur heldur ekki upplýst hvenær einstakar úttektir, sem krafa hans í málinu tekur til, hafi átt sér stað. Það stóð stefnda nær að tryggja sér sönnun fyrir því að áfrýjandi hafi tekið út þær vörur, sem um ræðir í málinu. Ráðstafanir til að tryggja slíka sönnun hefðu átt að vera stefnda léttbærar.

Gegn eindregnum andmælum áfrýjanda verður talið að ekki hafi verið færð fram fullnægjandi sönnun fyrir grundvelli kröfu stefnda. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfunni.

Það athugast að stefndi beindi ekki áskorun til áfrýjanda um að fyrirsvarsmaður hans kæmi fyrir dóm til að gefa aðilaskýrslu og dómari kvaddi fyrirsvarsmanninn ekki til skýrslugjafar. Getur því sú staðreynd að fyrirsvarsmaðurinn gaf ekki aðilaskýrslu ekki talist vanræksla sem skýrð verði á þann hátt sem er stefnda hagfelldastur samkvæmt 2. mgr. 50. gr., sbr. 4. mgr. 48. gr. , laga nr. 91/1991.

Stefndi verður dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Seldalur ehf., er sýkn af kröfu stefnda, Byko hf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.