161/2014

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu F við slit S hf. var skipað í réttindaröð samkvæmt 2. tölul. 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kröfunni hafði F lýst á grundvelli eftirlitsgjalds fyrir árið 2012, sem F lagði á S hf. samkvæmt heimild í 9. mgr. 5. gr. laga nr. 99/1999 um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, en um var að ræða fastagjald óháð álagningarstofnum samkvæmt 1. mgr. sömu greinar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að í 9. mgr. 5. gr. laga nr. 99/1999 væru greind öll þau meginatriði sem þyrfti til þess að lagaákvæðið væri fullgild heimild til skattlagningar samkvæmt 40. gr. og 77. gr. stjórnarskrárinnar og var hvorki F né öðrum stjórnvöldum falin ákvörðun um skattheimtuna. Bæri því enga lagalega nauðsyn til þess að samræmi væri milli gjaldsins og kostnaðar við eftirlit F með S hf., eins og þörf hefði verið á ef um þjónustugjald hefði verið að ræða, sbr. einnig dóm réttarins 3. nóvember 2011 í máli nr. 705/2010. Þá var vísað til þess að ekki lægi annað fyrir en að gætt hefði verið jafnræðis við álagningu gjaldsins.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. febrúar 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. mars sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. febrúar 2014, þar sem viðurkennd var krafa varnaraðila við slit sóknaraðila að fjárhæð 34.995.368 krónur og henni skipað í réttindaröð samkvæmt 2. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði að viðurkenna kröfu varnaraðila. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Í málinu deila aðilar um hvort viðurkennd verði við slit sóknaraðila, sem fara eftir ákvæðum XII. kafla laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki með síðari breytingum, krafa um eftirlitsgjald fyrir árið 2012, sem varnaraðili lagði á sóknaraðila samkvæmt bréfi 10. janúar 2012. Það var gert á grundvelli þágildandi 9. mgr. 5. gr. laga nr. 99/1999 um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, sbr. 1. gr. laga nr. 182/2011. Eftirlitsgjaldið nam 35.000.000 krónum og ítrekaði varnaraðili með bréfi 10. október 2012 kröfu um greiðslu þess ásamt dráttarvöxtum en að frádreginni innborgun að fjárhæð 4.632 krónur, sem hann taldi hafa verið innta af hendi. Slitastjórn sóknaraðila hafnaði þessari kröfu 22. janúar 2013 og var sú afstaða áréttuð á kröfuhafafundi 20. febrúar sama ár, en ágreiningi um viðurkenningu kröfunnar var beint til héraðsdóms 15. apríl 2013 og mál þetta þingfest af því tilefni 29. maí sama ár.

Samkvæmt 9. mgr. 5. gr. laga nr. 99/1999, eins og hún hljóðaði áður en henni var breytt með 1. gr. laga nr. 132/2012, bar fjármálafyrirtækjum, sem stýrt var af slitastjórn eftir lögum nr. 161/2002, að greiða til varnaraðila eftirlitsgjald, sem nefnt var fastagjald, óháð álagningarstofnum samkvæmt 1. mgr. 5. gr. fyrstnefndu laganna og án tillits til þess hvort hlutaðeigandi fyrirtæki hefði starfsleyfi eða takmarkað starfsleyfi eða slíkt leyfi hefði verið afturkallað. Gjaldið skyldi miðast við starfsleyfið, sem fyrirtækið hafði áður en það fór undir yfirráð slitastjórnar, en hafi það notið starfsleyfis sem viðskiptabanki, sem óumdeilt er að hafi átt við um sóknaraðila, var fjárhæð gjaldsins ákveðin 35.000.000 krónur á ári. Í lagaákvæðinu, sem hér um ræðir, var tilgreint hverjir væru gjaldskyldir samkvæmt því, við hvað gjaldið skyldi miðast og hver fjárhæð þess væri. Í lögum voru því greind öll þau meginatriði, sem þurfti til þess að ákvæðið væri fullgild heimild til skattlagningar samkvæmt 40. gr. og 77. gr. stjórnarskrárinnar og var hvorki varnaraðila né öðrum stjórnvöldum falin ákvörðun um skattheimtuna. Bar því enga lagalega nauðsyn til þess að samræmi væri milli gjaldsins og kostnaðar við eftirlit varnaraðila með sóknaraðila, eins og þörf hefði verið á ef um þjónustugjald hefði verið að ræða, sbr. einnig dóm Hæstaréttar 3. nóvember 2011 í máli nr. 705/2010. Ekki liggur annað fyrir en að gjaldið hafi verið lagt jafnt á öll fjármálafyrirtæki, sem á þessum tíma lutu forræði slitastjórnar og höfðu áður haft starfsleyfi sem viðskiptabankar, og var þannig gætt jafnræðis, sbr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Að þessu gættu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, SPB hf., greiði varnaraðila, Fjármálaeftirlitinu, 350.000 krónur í kærumálskostnað.