104/2008

Í málinu krafðist P skaðabóta úr hendi Í á þeim grundvelli að á honum hefði verið brotinn réttur þegar Hæstiréttur sýknaði L af kröfu hans í öðru dómsmáli. Vísaði hann til þess að mannréttindadómstóll Evrópu hefði komist að þeirri niðurstöðu í dómi að einn af þeim þremur dómurum sem mynduðu meirihluta dómenda hefði verið vanhæfur til setu í dóminum. Þá hafi Hæstiréttur synjað beiðni um endurupptöku. Í héraðsdómi var fallist á frávísunarkröfu Í og talið að efnisdómur í málinu fæli óhjákvæmilega  í sér að dómari tæki afstöðu til þess dóms sem fyrir lægi, en slíkt væri ekki heimilt að lögum. Í dómi Hæstaréttar var talið að ákvæði 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála stæðu málssókn P ekki í vegi, enda hefði Í ekki verið aðili að hinu fyrra máli. Þá var og tilgreint að málsástæður aðila, sem snerti formlegt gildi fyrrgreinds dóms Hæstaréttar, komi til úrlausnar þegar tekin verði efnisleg afstaða til kröfu P. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. febrúar 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. janúar 2008, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Í máli þessu krefst sóknaraðili skaðabóta úr hendi varnaraðila á þeim grundvelli að brotinn hafi verið á honum réttur er Hæstiréttur lauk 25. apríl 1997 dómi á mál hans gegn Landsbanka Íslands en dómurinn er birtur í dómasafni Hæstaréttar það ár á blaðsíðu 1323. Urðu úrslit málsins þau að þrír af fimm dómurum mynduðu meirihluta og sýknuðu bankann af kröfu sóknaraðila en tveir dómarar skiluðu sératkvæði og vildu taka kröfu hans til greina. Vísar hann til þess að mannréttindadómstóll Evrópu hafi í dómi 10. apríl 2003 komist að þeirri niðurstöðu að einn hinna þriggja dómara sem mynduðu meirihluta í Hæstarétti hafi verið vanhæfur til setu í dóminum vegna fjárhagslegra tengsla við Landsbanka Íslands. Sóknaraðili kveðst hafa leitað eftir endurupptöku málsins á grundvelli XXVII. kafla laga nr. 91/1991 en verið synjað. Er frekari málsatvikum og málsástæðum sóknaraðila lýst í hinum kærða úrskurði.

Varnaraðili krafðist aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi og var fallist á þá kröfu með hinum kærða úrskurði. Byggir varnaraðili á því að fyrrgreindur hæstaréttardómur sé endanlegur. Telur hann að í kröfu sóknaraðila felist krafa um að dómurinn verði endurskoðaður. Engin heimild sé til þess í lögum. Í hinum kærða úrskurði er gerð grein fyrir tilvísun varnaraðila til lagaákvæða hvað þetta varðar.

Samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 er dómur bindandi um úrslit sakarefnis milli aðila og þeirra, sem að lögum koma í þeirra stað, um þær kröfur sem eru dæmdar þar að efni til. Samkvæmt 2. mgr. verður slík krafa ekki borin undir sama eða hliðsettan dómstól framar en í lögunum segir. Skal vísa nýju máli um slíka kröfu frá dómi. Í máli þessu stefnir sóknaraðili íslenska ríkinu sem ekki átti aðild að hinu fyrra máli. Ákvæði 116. gr. laga nr. 91/1991 standa málssókn hans ekki í vegi. Málsástæður aðila sem snerta formlegt gildi fyrrgreinds dóms Hæstaréttar í máli sóknaraðila gegn Landsbanka Íslands koma til úrlausnar þegar tekin verður efnisleg afstaða til kröfu hans. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, íslenska ríkið, greiði sóknaraðila, P-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf, 150.000 krónur í kærumálskostnað.