314/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu V hf. um að vísað yrði frá dómi eða hafnað nánar tilgreindum kröfum þrotabús J ehf. Með því að litið var svo á að úrskurður héraðsdóms hefði í raun kveðið á um frávísun málsins brast heimild til kæru. Málinu var því vísað frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 27. apríl 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. apríl 2014, þar sem „kröfu sóknaraðila ... um að framangreindum kröfum varnaraðila ... verði vísað frá dómi eða hafnað af þeim ástæðum sem að framan eru greindar, er hafnað.“ Um kæruheimild vísar sóknaraðili til 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Hann krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfum varnaraðila hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur, en að því frágengnu að málinu verði vísað frá héraðsdómi. Í öllum tilvikum krefst hann kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins var sóknaraðili, sem áður bar heitið VBS Fjárfestingarbanki hf., tekinn til slita 9. apríl 2010 eftir ákvæðum XII. kafla laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Við slitin lýsti varnaraðili, sem tekinn hafði verið til gjaldþrotaskipta 17. mars 2010, kröfu á hendur sóknaraðila, sem í hinum kærða úrskurði er ranglega nefndur „slitabú“, vegna ráðstafana, sem tengdust kaupum sóknaraðila á kauprétti að hlutafé í Stórási ehf. af JB Byggingafélagi ehf., sem samningur var gerður um 18. júlí 2008. Höfuðstóll þessarar kröfu varnaraðila nam 570.000.000 krónum, en dráttarvextir af þeirri fjárhæð frá samningsdegi til 9. apríl 2010 voru sagðir vera 233.704.435 krónur og krafan þannig samtals 803.704.435 krónur. Samkvæmt kröfulýsingunni var krafan reist á því að eftir kaupsamningnum hafi 570.000.000 krónur af umsömdu kaupverði, sem nam samtals 670.000.000 krónum, verið greiddar með því að sóknaraðili hafi látið þá fjárhæð ganga inn á skuld JB Byggingafélags ehf. samkvæmt lánssamningi þeirra frá 1. nóvember 2007. Í kröfulýsingunni kvaðst varnaraðili telja þessa ráðstöfun riftanlega samkvæmt 2. mgr. 134. gr. „sem og“ 141. gr. laga nr. 21/1991 og krefðist hann greiðslu fyrrnefndrar fjárhæðar á þeim grunni. Slitastjórn sóknaraðila hafnaði að viðurkenna kröfuna vegna vanreifunar hennar og vísaði í þeim efnum til 117. gr. laga nr. 21/1991 og d., e. og f. liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þessu mótmælti varnaraðili, en með því að ekki tókst að jafna ágreining um viðurkenningu kröfunnar var honum beint til héraðsdóms, þar sem mál þetta var þingfest af því tilefni 29. maí 2013.

Fyrir héraðsdómi krafðist varnaraðili þess að fyrrgreind krafa sín yrði viðurkennd við slit sóknaraðila með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili krafðist þess á hinn bóginn að kröfunni yrði hafnað og byggði hann annars vegar á því að kröfugerð varnaraðila væri ábótavant og málið vanreifað af hans hendi og hins vegar að ekki væri hér fullnægt skilyrðum til riftunar eftir reglum laga nr. 21/1991. Þegar málið var tekið fyrir í þinghaldi 13. desember 2013 var fært til bókar að ákveðið hafi verið að það yrði „fyrst flutt munnlega um formhlið þess og aðrir ágreiningsþættir þess látnir bíða á meðan endanleg úrlausn er fengin um það atriði.“ Við málflutning, sem fór fram þessu til samræmis 24. febrúar 2014, var bókað að sóknaraðili krefðist „þess nú aðallega að málinu verði vísað frá dómi“, en til vara að kröfum varnaraðila yrði „hafnað á þeim grundvelli sem rakinn er í greinargerð og varða formhlið málsins.“

Í hinum kærða úrskurði var framangreindum dómkröfum sóknaraðila hafnað, en svo sem úrskurðurinn ber með sér var komist að þeirri niðurstöðu með nánar tilgreindum rökum að hvorki væri málið vanreifað af hendi varnaraðila né teldist það galli á kröfugerð hans að ekki hafi verið krafist riftunar á tiltekinni ráðstöfun samhliða kröfu um greiðslu peninga. Efnislega fól úrskurðurinn þannig í sér að hafnað var kröfu, sem sóknaraðili hafði uppi við málflutning í héraði um að málinu yrði vísað frá dómi, þótt sagt hafi verið í úrskurðarorði að hafnað væri kröfu sóknaraðila um að „kröfum varnaraðila“ yrði „vísað frá dómi eða hafnað af þeim ástæðum sem að framan eru greindar“. Þetta val héraðsdóms á orðfæri getur engu breytt um það að úrskurðurinn getur ekki efni sínu samkvæmt sætt kæru vegna gagnályktunar frá j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. málslið 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991. Máli þessu verður því vísað frá Hæstarétti.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir, en við ákvörðun hans er litið til þess að samhliða þessu máli hafa verið rekin fyrir Hæstarétti þrjú önnur samkynja mál.

Það athugast að frá þingfestingu máls þessa í héraði var gengið út frá því að aðild að því væri háttað þannig að þrotabú JB Byggingafélags ehf. væri sóknaraðili og VBS eignasafn hf. varnaraðili, sbr. 3. mgr. 171. gr. laga nr. 21/1991. Í hinum kærða úrskurði hefur héraðsdómari á hinn bóginn kosið að nefna VBS eignasafn hf. sóknaraðila „í þessum þætti málsins“ og þrotabú JB Byggingafélags ehf. varnaraðila. Þessi háttur á sér enga stoð í lögum og horfir hann síst til glöggvunar við úrlausn málsins.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.

Sóknaraðili, VBS eignasafn hf., greiði varnaraðila, þrotabúi JB Byggingafélags ehf., 200.000 krónur í kærumálskostnað.