520/2004

R og D voru ákærðir fyrir fíkniefnabrot framin í ágóðaskyni á árinu 2002, með því að R hafi staðið fyrir innflutningi frá Þýskalandi á alls 27 kg af kannabis, flutt hingað til lands í 10 ferðum af flugfarþegum um Keflavíkurflugvöll, þeirra á meðal af F alls 7 kg í jafnmörgum ferðum, og af farþega í skipi um Seyðisfjarðarhöfn í einni ferð, en í samráði við R hafi D í sjö skipti tekið við alls 23 kg af þessum innfluttu fíkniefnum, sem síðan hafi verið seld. Talið var sannað að þjóðverjinn S hafi skipulagt innflutning fíkniefnanna, útvegað þau á árinu 2002, og þau verið flutt hingað til lands af nánar tilgreindum einstaklingum og ákærðu R og D  lagt þar á ráðin. Hafi R átt stærri hlut í innflutningi fíkniefnanna með samskiptum sínum við S. Hafi D tekið við fíkniefnum í 6 skipti og R staðið fyrir innflutningi á þeim ef frá er talið eitt tilvik þar sem aðeins var fyrir að fara framburði þjóðverjans K hjá lögreglu og fyrir dómi í Þýskalandi. Með því að ekki naut framburðar við aðalmeðferð málsins eða nægra annarra sönnunargagna sem studdu þennan framburð K þóttu ekki efni til sakfellingar. Refsing D var ákveðin fangelsi í þrjú ár, en R fangelsi í fjögur og hálft ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf prófessor.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 7. desember 2004 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst staðfestingar héraðsdóms um sakfellingu ákærðu en þyngingar á refsingum.

Ákærði D-kk-nf B-x-x M-x-x krefst þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en refsing verði ella milduð.

Ákærði R-kk-nf B-x-x M-x-x krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð.

I.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi er mál þetta höfðað með ákæru ríkissaksóknara 30. mars 2004 á hendur þeim og þýskum manni, C-x-x F-x-x, fyrir fíkniefnabrot framin í ágóðaskyni á árinu 2002. Þar er ákærða R-kk-þgf B-x-x M-x-x gefið að sök að hafa staðið fyrir innflutningi frá Þýskalandi á alls 27 kg af kannabis, flutt hingað til lands í tíu ferðum af flugfarþegum um Keflavíkurflugvöll, þeirra á meðal af C-x-x F-x-x alls 7 kg í jafnmörgum ferðum, og af farþega með skipi um Seyðisfjarðarhöfn í einni ferð, en í samráði við ákærða R-kk-þf B-x-x hafi ákærði D-kk-nf B-x-x M-x-x í sjö skipti tekið við alls 23 kg af þessum innfluttu fíkniefnum, sem síðan hafi verið seld. Fíkniefnin og ferðirnar eru sundurliðuð í ákæru í 11 töluliðum.

Málið var þingfest 19. apríl 2004 og mættu ákærðu þar ásamt skipuðum verjendum sínum. F-x-x kvaðst þá ekki neita sakargiftum og vísaði til framburðar síns hjá lögreglu mánuði fyrr. Ákærðu D-kk-nf B-kk-nf og R-kk-nf B-kk-nf neituðu báðir sök í málinu. Því var frestað til 30. sama mánaðar. Í þinghaldi þann dag kvaðst F-x-x alfarið vilja játa sakargiftir í málinu og fór fram á að með þátt hans yrði farið samkvæmt 125. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Það var gert með heimild í 24. gr. laganna og þáttur hans var skilinn frá máli bræðranna, en aðalmeðferð í því hafði verið ákveðin 24. júní 2004. Gerði ákæruvaldið kröfu til þess að skýrsla yrði tekin af F-x-x áður en aðalmeðferð hins málsins færi fram, þar sem hann myndi væntanlega fá reynslulausn áður en til hennar kæmi og miklar líkur væru á að hann færi þegar úr landi, en miklu varði fyrir ákæruvaldið að skýrsla yrði tekin af honum fyrir dómi. Héraðsdómur féllst á kröfu sækjanda með vísan til 2. mgr. 129. gr. laga nr. 19/1991 og var ákveðið að skýrsla yrði tekin af F-x-x 5. maí 2004. Samdægurs, 30. apríl, var kveðinn upp dómur í máli hans. Þar kom fram að hann hefði með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 25. júní 2003 verið dæmdur í fangelsi fyrir brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot þau sem hann nú væri sakfelldur fyrir hafi verið framin fyrir uppsögu þess dóms. Var refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi 6 mánuði. Við uppkvaðningu lýsti dómfelldi því yfir að hann yndi dómi.

Dómfelldi kom fyrir dóm sem vitni í máli bræðranna 5. maí 2004 og gaf þar skýrslu sína, sem rakin er í héraðsdómi. Eins og þar er einnig rakið leitaðist ákæruvaldið við að fá þrjú þýsk vitni fyrir dóminn til viðbótar, en tókst aðeins að fá eitt þeirra, W-x-x W-x-x, til þess að gefa skýrslu í síma við aðalmeðferð. Þessir þrír þjóðverjar hlutu allir refsidóma í heimalandi sínu fyrir að hafa staðið að innflutningi fíkniefna hingað til lands, W-x-x W-x-x 6. nóvember 2003, R-x-x S-x-x 11. nóvember 2003 og H-x-x K-x-x 22. janúar 2004.

Með dóminum í Þýskalandi 6. nóvember 2003 var W-x-x sakfelld fyrir brot þau sem greinir í ákæruliðum 3, 5 og 10 í máli þessu, að hafa flutt um Keflavíkurflugvöll 3 kg 5. apríl 2002, önnur 3 kg 26. sama mánaðar og 1 kg 19. september sama árs, og afhent ákærða D-kk-þgf B-x-x efnin í tveimur fyrri ferðunum en ákærða R-kk-þgf B-x-x í þeirri þriðju. Hún var auk þess sakfelld fyrir fleiri brot tengd fíkniefnum. Í dómnum segir að málavextirnir byggist á trúverðugri játningu ákærðu og ekkert bendi til þess að hún hafi tekið sökina á sig að óréttu. Þvert á móti sé framburður hennar í samræmi við niðurstöður lögreglurannsóknar, sérstaklega niðurstöður símahlerana. Við refsiákvörðun var metið ákærðu í hag að hún hafði með skýlausri játningu sinni aðstoðað verulega við að upplýsa brotin, þar á meðal brot R-kk-ef S-x-x. Hún hlaut fangelsi 2 ár.

R-x-x S-x-x var með dóminum í Þýskalandi 11. nóvember 2003 sakfelldur fyrir brot þau sem greinir í öllum ákæruliðum máls þessa, auk fleiri brota. Segir í forsendum dómsins að hann hafi haft frá fyrri tímum sambönd við viðtakendur á Íslandi, bræðurna ákærðu í máli þessu, en ákærða R-kk-þgf B-kk-þgf hafi hann kynnst í fangelsi á Íslandi. Þeir hafi setið þar báðir vegna brota á ávana- og fíkniefnalögum og í gegnum ákærða R-kk-þf B-x-x hafi S-x-x fengið upplýsingar um fíkniefnamarkaðinn á Íslandi. Segir og að hann hafi ætlað að fara til Íslands til þess að athuga sölumöguleika þar og taka upp persónulegt samband við Maitsland-bræðurna sem viðtakendur væntanlegra hasssendinga, en við komuna til landsins hafi honum verið vísað frá. Hafi hann þá ákveðið að fá burðardýr til flutninganna. Í forsendum dómsins eru ákærðu nefndir sem viðtakendur fíkniefnisins, oftast sem Maitsland-bræðurnir, en ákærði D-kk-nf B-x-x einn er nefndur viðtakandi í ferð W-x-x 5. apríl og ákærði R-kk-nf B-x-x viðtakandi í ferð hennar 19. september. Í niðurstöðu dómsins kemur fram, að S-x-x hafi viðurkennt framkomna málavexti, sem hann hafi útskýrt í smáatriðum á trúverðugan og mótsagnalausan hátt og vegna framkomu hans við aðalmeðferð málsins þyki ekki ástæða til að vefengja framburð hans, sem auk þess sé í samræmi við frekari niðurstöður rannsóknarinnar. Refsing hans var ákveðin fangelsi 6 ár.

Í dóminum yfir H-x-x K-x-x 5. ágúst 2003 í Herfurðu á Saxlandi var hann sakfelldur í tveimur ákæruliðum fyrir að hafa sótt peninga til Íslands, þar sem hann í fyrra skiptið hitti „ ...báða tengla S-kk-ef, tvíburabræðurna „D-kk-þf“ og „R-kk-þf“. Þeir komu að minnsta kosti tvisvar sinnum til ákærða á hótelið og færðu honum verulegt peningamagn í íslenskum gjaldeyri, í plastpokum. Ákærði sem skv. orðum S-kk-ef hefði átt að fá peningana í evrum skipti svo upphæðinni í evrur í nokkrum bönkum borgarinnar.“ Í öðrum ákærulið var hann sakfelldur fyrir brot það sem greinir í ákærulið 7 í máli þessu, flutninginn á 13 kg af fíkninefnum fyrir S-x-x 20. júní, sem hann hafi afhent „ ...mönnunum tveimur, þeim „D-kk-þgf“ og „R-kk-þgf“.“ Hann hafi fengið aftur frá þeim verulegar peningaupphæðir, í smáskömmtum og í mismunandi gjaldeyri, sem hann hafi skipt yfir í evrur, og verið sem áður vitandi vits að þeir voru afrakstur úr fíkniefnaviðskiptum. Í niðurstöðu dómsins segir að málavextir byggist á játningu K-x-x sem sé í heild sinni trúverðug en einnig á skjölum, sem lesin hafi verið í heyranda hljóði. Hann hlaut í refsingu fangelsi 2 ár og 9 mánuði. Hann áfrýjaði dómnum til landsréttar í Bielefeld, sem kvað upp dóm 22. janúar 2004 og vék til hliðar til bráðabirgða síðari ákæruliðnum um að hafa sótt fé til Íslands, og breytti refsingunni í 2 ár og 6 mánuði.

II.

Í forsendum héraðsdóms er vísað til fjölmargra símahlerana lögreglu á seinni hluta árs 2002. Þær þykja heildstætt veita vísbendingar um að ákærðu hafi tengst sölu og dreifingu fíkniefna.

C-x-x F-x-x var handtekinn kl. 16.52 við komuna til Keflavíkur 7. nóvember 2002, þegar fíkniefnaleitarhundur í tollsal sýndi honum mikinn áhuga. Hann reyndist hafa efni utan á sér í beltisstað, en sagðist vera blaðamaður að rannsaka sakamál sem tengdi anga sína víða og liður í þeirri rannsókn sinni væri að koma hingað til lands með það sem hann væri með innanklæða. Lögreglan tók hann til yfirheyrslu og þá skýrði hann svo frá: „Ég kom hingað til lands með þau fíkniefni er haldlögð voru af lögreglunni við komu mína að beiðni manns í Þýskalandi er heitir R-x-x S-x-x. Ég átti að taka rútuna frá Keflavík til Reykjavíkur, þegar til Reykjavíkur væri komið átti ég að fara á Hótel Frón. Ég var búinn að panta herbergi á því hóteli áður en ég kom hingað til lands. Frá hótelinu átti ég að hringja í R-x-x S-x-x og tjá honum frá því að ég væri kominn á hótelið. Í framhaldi af því átti ég að hringja í D-kk-þf, ... og hann myndi síðan koma á hótelið og sækja fíkniefnin.“

Í framhaldi af frásögn F-x-x hófst lögreglan handa við að kanna Hótel Frón og koma þar fyrir hlustunarbúnaði. Segir í skýrslu lögreglunnar að F-x-x hafi hringt kl. 19:38:47 í síma S-kk-ef í Þýskalandi og kl. 20:49:41 í síma ákærða D-kk-ef B-kk-ef og sagt honum að hann gæti komið til að ná í efnið og hann skyldi hafa peninga með sér. Í framhaldi af því hafi ákærði R-kk-nf B-kk-nf komið og heimsótt F-x-x á herbergi hans og hafi ákærði R-kk-nf B-kk-nf verið tekinn höndum kl. 21.13 og F-x-x verið færður til vistunar í fangageymslu.

Fyrir liggur endurrit símahlerunar 7. nóvember 2002 kl. 19:39:17 í númeri í Þýskalandi, þar sem lögreglan ætlar að ræði saman þeir C-x-x F-x-x og R-x-x S-x-x. F-x-x kvartar þar yfir ferðalaginu og „þeir labbi þarna um með hund“ og síminn hafi ekki virkað þegar hann ætlaði að hringja í viðmælandann. Hann fari svo á hótelið og þvoi aðeins svitalyktina af sér og svo hringi hann í „hann - þennan“. Þá segir S-x-x: „Ég er búinn að hringja í hann. Hann bíður óþreyjufullur ...“ Svo er talað um peningagreiðslu, og litlu síðar segir S-x-x: „ ... þetta er toppvara sem þú kemur með“. Sama dag var sími ákærða R-kk-ef B-kk-ef hleraður og í endurriti sem tímasett er kl. 20:50:57 ætlar lögreglan að ákærðu tali saman. Þar hringir ákærði D-kk-nf B-kk-nf í bróður sinn og spyr hvort hann geti kíkt á hann í snatri, það sé svolítið áríðandi og hann verði að tala við hann. Ákærði R-kk-nf B-kk-nf féllst á að koma til hans. Einnig liggur fyrir endurrit af hlerun á samtali F-x-x í herbergi hans 7. nóvember 2002 við þann sem lögreglan ætlar ákærða R-kk-þf B-kk-þf. Samtalið fór fram á ensku og fjallar um viðskipti með fíkniefni. F-x-x ávarpar þar viðmælanda sinn sem D-kk-nf, en er leiðréttur af viðmælandanum, sem segir R-kk-nf á móti og F-x-x biðst þá afsökunar á mistökunum. Ákærðu eru eineggja tvíburar og nauðalíkir í útliti.

III.

Í héraðsdómi eru efnisatriði framangreindra dóma í Þýskalandi yfir W-x-x, K-x-x og S-x-x rakin ýtarlega. Þar er og rakinn framburður ákærðu og vitnanna F-x-x og W-x-x, sem gáfu skýrslur fyrir héraðsdómi. Skýrsla vitnisins W-x-x var gefin í gegnum síma samkvæmt 3. mgr. 49. gr. laga nr. 19/1991 og lýtur því ekki mati samkvæmt 3. mgr. 48. gr. laganna.

Við mat á sök ákærðu verður litið til dóms Hæstaréttar 23. október 2003, þar sem ákærði R-kk-nf B-kk-nf var sakfelldur fyrir að hafa að kvöldi 7. nóvember 2002 veitt viðtöku fíkniefnum frá Friehe. Er á því byggt að ákærði hafi þá staðið í fíkniefnaviðskiptum við S-x-x, sem hafi verið í föstum skorðum. Fram er komið að ákærði R-kk-nf B-x-x og S-x-x þekktust og afplánuðu saman refsingu í fangelsi hér á landi fyrir fíkniefnabrot síðari árshelming 2001.

Af framangreindum símhlerunum og tímasetningum þeirra, svo og hlerun samtals á herbergi F-x-x á gistiheimilinu Fróni, áður en ákærði R-kk-nf B-kk-nf var þar handtekinn að kvöldi 7. nóvember 2002, er ljóst að F-x-x hefur hringt í S-x-x í Þýskalandi eftir komuna til landsins þann dag, og síðan í ákærða D-kk-þf, sem hringdi í bróður sinn og fékk hann til að fara til fundar við F-x-x í sinn stað.

Gögn málsins bera með sér að ferðir þær sem greindar eru í ákæruliðum voru farnar af þeim sem þar segir. Vegna þess sem að framan er rakið og þegar litið er til framburðar vitnanna F-x-x og W-x-x fyrir héraðsdómi, sem studdur er framburði fyrir dómi í Þýskalandi í framangreindum málum, sem metinn er samkvæmt 46. gr. laga nr. 19/1991, svo og lögregluskýrslum, er fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að gögn málsins sýni að S-x-x hafi skipulagt innflutning fíkniefnanna, útvegað þau á árinu 2002, og þau hafi verið flutt hingað til lands af tilgreindum einstaklingum og ákærðu báðir hafi lagt þar á ráðin. Gögn þessi sýna einnig að ákærði R-kk-nf B-kk-nf hafi átt stærri hlut í innflutningi efnanna með samskiptum sínum við S-x-x, en ákærðu hafi tekið við fíkniefnunum, ákærði D-kk-nf B-kk-nf meðan ákærði R-kk-nf B-kk-nf sat í fangelsi til 18. maí 2002, en annar hvor þeirra eftir það. Er því sannað að ákærði D-kk-nf B-kk-nf hafi í samráði við ákærða R-kk-þf B-kk-þf gerst sekur um að taka við fíkniefnum þeim er greinir í liðum 1 - 6 í ákæru og að ákærði R-kk-nf B-kk-nf hafi staðið fyrir innflutningi á efnunum sem greinir í liðum 1 - 6 og 8 - 11. Eru brotin réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Hins vegar er einungis fyrir að fara framburði H-kk-ef K-x-x hjá lögreglu og fyrir dómi í Þýskalandi, sem studdur er af sambærilegum framburði S-x-x, um lið 7 í ákæru, sem varðar flutning K-x-x á 13 kg af fíkniefnum um Seyðisfjarðarhöfn sem hann segir báða ákærðu hafa tekið við í Reykjavík. Þessi vitni komu ekki fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og ákærðu höfðu ekki færi á að spyrja þau eða láta spyrja, sbr. 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 og d-lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur túlkað ákvæði d-liðar 3. mgr. 6. gr. sáttmálans svo, að heimilt sé að líta til vitnaskýrslna sem þessara til stuðnings öðrum sönnunargögnum. Þar sem ekki nýtur framburðar við aðalmeðferð málsins eða nægra annarra sönnunargagna sem styðja þennan framburð þykja ekki efni til sakfellingar ákærðu samkvæmt þessum lið ákærunnar og verða þeir sýknaðir af honum.

Með vísan til þessarar niðurstöðu svo og þess er í héraðsdómi greinir um ákvörðun refsingar ákærðu er refsing ákærða D-kk-ef B-x-x hæfilega ákveðin fangelsi 3 ár og ákærða R-kk-ef B-x-x fangelsi 4 ár og sex mánuði. Til frádráttar refsingu komi gæsluvarðhaldsvist eins og í héraðsdómi greinir.

Ákærðu greiði allan kostnað af áfrýjun málsins, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði D-kk-nf B-x-x M-x-x sæti fangelsi 3 ár. Til frádráttar refsingu komi gæsluvarðhaldsvist hans í 22 daga.

Ákærði R-kk-nf B-x-x M-x-x sæti fangelsi 4 ár og sex mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað og málsvarnarlaun skulu óröskuð.

Ákærði D-kk-nf B-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, J-kk-ef E-kk-ef héraðsdómslögmanns, 300.000 krónur, og ákærði R-kk-nf B-x-x málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, Ó-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 300.000 krónur. Annan áfrýjunarkostnað málsins greiði ákærðu óskipt.