61/2002

S var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot og fyrir að hafa tvisvar haft uppi rangar sakargiftir á hendur nafngreindum manni. Jafnframt var hann sakfelldur fyrir húsbrot. Auk þessa var S gefið að sök að hafa skilið eftir logandi kerti á borði þegar hann yfirgaf húsið og hafa þannig kveikt í því. Með vísan til 1. mgr. 117. gr. laga nr. 19/1991 kom ekki til álita að dæma S samkvæmt þeirri verknaðarlýsingu sem ákæruvald hafði lagt til grundvallar fyrir Hæstarétti og fólst í því að hann hefði af ásetningi borið eld að húsinu. Með hliðsjón af framburði S var talið að hann hefði sýnt stórfellt gáleysi og unnið til refsingar fyrir eignaspjöll samkvæmt 3. mgr. 257. gr. laga nr. 19/1940. S var gerð refsing í einu lagi fyrir öll brotin og þótti refsing hans að gættu ákvæði 77. gr. laga nr. 19/1940 hæfilega ákveðin fangelsi í eitt ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Málinu var skotið til Hæstaréttar af hálfu ákæruvaldsins 25. janúar 2002, sem krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt 1. og 2. lið I. kafla og II. kafla ákæru 19. apríl 2001 og samkvæmt báðum köflum ákæru 26. sama mánaðar og að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms.

I.

Í I. kafla ákæru 19. apríl 2001 var ákærða gefið að sök að hafa í þrjú skipti brotið gegn umferðarlögum nr. 50/1987 með áorðnum breytingum, eins og nánar er lýst í héraðsdómi. Var hann sakfelldur fyrir tvö fyrsttöldu tilvikin, en sýknaður af því þriðja. Með dóminum var hann einnig sakfelldur fyrir brot samkvæmt II. kafla sömu ákæru fyrir að hafa tvisvar haft uppi rangar sakargiftir á hendur nafngreindum manni og brotið með því 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Aðilar una sakarmati héraðsdóms um öll atriði þessarar ákæru og er það ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti.

II.

Samkvæmt I. kafla ákæru 26. apríl 2001 var ákærði sakaður um húsbrot með því að hafa brotið glugga í íbúðarhúsinu á Hvalnesi í Lóni aðfaranótt 12. janúar 2001, ruðst þar inn og síðan farið um húsið. Ákærði hefur gengist við þessari háttsemi og með héraðsdómi var hann sakfelldur fyrir hana og brot hans réttilega talið varða við 231. gr. almennra hegningarlaga. Í II. kafla sömu ákæru var ákærða gefið að sök að hafa sömu nótt valdið stórfelldum eignaspjöllum með því að kveikja í húsinu, svo að það brann til kaldra kola. Viðurkennir ákærði að hafa farið um húsið með logandi kerti, sem hann hafi síðan stillt upp á borði ofan í bráðið vax. Hafi hann gleymt að slökkva á því þegar hann yfirgaf húsið og mótmælir ákærði að hafa ætlað að valda tjóni. Var hann í héraðsdómi sýknaður af sakargiftum samkvæmt þessum kafla ákærunnar.

Fyrir Hæstarétti hefur ákæruvaldið krafist þess að ákærði verði sakfelldur fyrir að hafa af ásetningi kveikt í húsinu og valdið með því stórfelldum eignaspjöllum. Þótt ákærði neiti sök telur ákæruvaldið nægar sannanir fram komnar til að taka beri þá kröfu til greina. Er þar einkum vísað til þess að af hálfu tæknideildar lögreglunnar í Reykjavík hafi verið gerð ítarleg rannsókn í rústum íbúðarhússins á Hvalnesi og sé niðurstaða hennar sú að brunann megi rekja til íkveikju af mannavöldum. Þar sé því lýst að í forstofu, skammt innan við útidyr, hafi gólfflísar á um 1,5 fermetra svæði verið brotnar og svonefndir brunaferlar sjáanlegir á yfirborði þeirra. Þegar flísunum var lyft upp hafi mátt sjá slíka ferla í steypu undir þeim. Gólfflísar nær veggjum forstofunnar hafi hins vegar verið heilar, sams konar brunaferlar ekki sjáanlegir þar og eðlilegur litur á steypu og lími undir þeim. Megi því ætla að á miðju forstofugólfinu hafi verið mikill hiti og meiri en annars staðar á gólfinu. Sé niðurstaða rannsóknarmanna sú að eldurinn hafi komið upp í forstofu hússins. Samkvæmt lýsingu eigenda þess hafi engir munir verið í forstofunni, sem skýrt geti að upptök eldsins hafi orðið á þessum stað. Mikill eldsmatur hafi hins vegar verið í herbergjum beggja vegna forstofunnar og einnig í stofunni inn af henni. Sé líklegt að munir hafi verið færðir á forstofugólfið og eldur lagður að. Þessa lýsingu í skýrslunni hafi annar þeirra manna, sem hana gerðu, staðfest fyrir dómi og meðal annars sagt að flísarnar á miðju forstofugólfinu hafi verið mjög mikið brotnar og augljóslega orðið fyrir mikilli hitageislun. Bendir ákæruvaldið á að eldurinn hafi samkvæmt þessu kviknað annars staðar en þar, sem ákærði kveðst hafa skilið kerti eftir á borði. Er jafnframt bent á að engum öðrum en ákærða sé til að dreifa, sem hafi verið á ferð í húsinu umrædda nótt, en þar hafi menn ekki haft fasta búsetu. Þá telur ákæruvaldið að eftir að ákærði velti bifreið sinni um nóttina um 10 kílómetrum vestan við Hvalnes hafi hann augljóslega reynt að dyljast í útihúsum á bænum Reyðará, en þangað gekk hann eftir bílveltuna. Hafi jafnframt fundist brunalykt af fötum ákærða þegar lögreglumenn handtóku hann næsta dag auk þess sem tveir bensínbrúsar hafi reynst vera í bifreiðinni og ákærði ekki getað gefið fullnægjandi skýringar á þeim. Loks vísar ákæruvald til þess að ákærði hafi bæði fyrir og eftir atvikið 12. janúar 2001 unnið mikil spjöll á mannvirkjum og lausafé á Hvalnesi og þá í félagi við aðra menn. Samkvæmt öllu því, sem að framan er rakið, og með það í huga að ákærði hafi áður hlotið dóma fyrir brennu og eignaspjöll með því að leggja eld að mannvirkjum, telur ákæruvaldið fram komna lögfulla sönnun fyrir því að hann hafi af ásetningi kveikt í íbúðarhúsinu á Hvalnesi og með því unnið til refsingar samkvæmt 1. mgr. sbr. 2. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga.

Af hálfu ákærða er því mótmælt að málið verði dæmt á þeim grundvelli, sem ákæruvaldið hefur krafist fyrir Hæstarétti. Bendir hann á að í ákæru sé þeirri háttsemi hans, sem krafist sé refsingar fyrir, lýst svo að hann hafi kveikt í húsinu með því að skilja eftir logandi kerti á lágu tréborði í hurðarlausu rými við forstofu aðalinngangs í húsið þegar hann yfirgaf það, en kertið hafi hann fest í vaxi, sem hann hellti á horn borðsins. Þessi verknaðarlýsing í ákæru sé í samræmi við það, sem hann hafi sjálfur viðurkennt, og frá þessu geti ákæruvald ekki vikið nú. Um kröfur ákæruvaldsins að öðru leyti vísar hann til þess, sem fram sé komið fyrir héraðsdómi, þar á meðal um brunalykt af fötum og bensínbrúsa í bílnum, sem hann telur sig hafa gefið skýringar á.

Í ákæru er hin refsiverða háttsemi ákærða talin felast í því að skilja eftir logandi kerti á borði þegar hann yfirgaf húsið og hafa þannig kveikt í því. Samkvæmt 1. mgr. 117. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála verður ákærður maður ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en þá, sem í ákæru greinir. Kemur því ekki til álita að dæma ákærða samkvæmt þeirri verknaðarlýsingu, sem ákæruvald hefur lagt til grundvallar fyrir Hæstarétti og telur sig hafa sannað, og felst í því að hann hafi af ásetningi borið eld að húsinu. Hins vegar hefur ákærði viðurkennt að hafa brotið rúðu í mannlausu húsinu, rótað fatnaði úr hirslum fram á gólf þar sem hann hafði kveikt á kerti sem hann festi með vaxi á borði. Með þessari háttsemi sýndi hann stórfellt gáleysi og hefur unnið til refsingar samkvæmt 3. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga. Hefur vörn málsins verið hagað með hliðsjón af því ákvæði jafnt og þeim, sem vísað er til í ákæru. Verður ákærða gerð refsing í einu lagi fyrir öll brotin, sem hann er sakfelldur fyrir í málinu, og þykir refsing hans að gættu ákvæði 77. gr. almennra hegningarlaga hæfilega ákveðin fangelsi í eitt ár. Skal ákærði jafnframt greiða allan sakarkostnað í héraði og áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í eitt ár.

Ákærði greiði allan sakarkostnað í héraði og áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 400.000 krónur.