226/2003

Með kaupsamningi 31. júlí 2001 keypti Á fiskibátinn R af Ú. Fyrir kaupin voru veiðar á keilu, löngu og skötusel frjálsar öllum, sem höfðu almennt veiðileyfi samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/1990 og sættu veiðar á þessum fisktegundum ekki takmörkunum á leyfilegum heildarafla. Með reglugerð sem gefin var út tveimur vikum eftir kaupin varð breyting á þessu og skyldi aflahlutdeild á fyrrgreindum fisktegundum úthlutað í samræmi við veiðireynslu skips. Ú taldi að sér bæru umdeildar veiðiheimildir en Á hafnaði því og veitti ekki atbeina sinn til að þær yrðu fluttar af fiskibátnum R yfir á nýtt skip Ú. Með vísan til fyrri dóma Hæstaréttar í sambærilegum málum var fallist á að Ú hafi átt rétt á að fá í sinn hlut aflamark og aflahlutdeild þá sem ágreiningurinn snérist um. Þar sem Á hafði komið í veg fyrir að Ú gæti nýtt sér þessi réttindi átti Ú rétt á skaðabótum úr hendi Á og voru kröfur félagsins teknar til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. júní 2003. Hann krefst þess aðallega, að gagnáfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér skaðabætur að fjárhæð 2.666.154 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.301.100 krónum frá 1. september 2001 til 1. september 2002 en af 2.666.154 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst aðaláfrýjandi þess, að ákvæði kaupsamnings aðila 31. júlí 2001 um kaupverð skipsins Rúnu II RE-250, skipaskrárnúmer 2150, verði með dómi vikið til hliðar og kaupverðið hækkað um 2.666.154 krónur og gagnáfrýjanda gert að greiða sér þá fjárhæð með sömu vöxtum og í aðalkröfu. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Héraðsdómi var gagnáfrýjað 10. júlí 2003. Endanlegar dómkröfur gagnáfrýjanda eru þær aðallega, að hann verði sýknaður af kröfu aðaláfrýjanda og sér dæmdur málskostnaður úr hendi hans í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst gagnáfrýjandi staðfestingar héraðsdóms um annað en dráttarvexti, sem verði dæmdir frá 25. ágúst 2002, og verði aðaláfrýjandi jafnframt dæmdur til að greiða sér málskostnað fyrir Hæstarétti. Til þrautavara krefst gagnáfrýjandi þess, að hann verði dæmdur til að greiða aðaláfrýjanda 2.555.014 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laga nr. 38/2001 af 365.090 krónum frá 25. ágúst 2002 til 1. september sama ár, af 665.114 krónum frá þeim degi til uppsögudags þessa dóms en af 2.555.014 krónum frá þeim degi til greiðsludags auk 250.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Bátum og búnaði ehf. og J-kk-þgf Ó-kk-þgf Þ-kk-þgf hdl. hefur verið stefnt til réttargæslu í málinu.

Ekki er ágreiningur um málavexti, sem raktir eru í héraðsdómi. Eins og þar greinir seldi aðaláfrýjandi gagnáfrýjanda fiskibátinn Rúnu II RE 250, skipaskrárnúmer 2150, með kaupsamningi 31. júlí 2001 á grundvelli tilboðs frá honum 19. sama mánaðar, en afsal fyrir bátnum var gefið út 3. ágúst 2001. Kaupverð var 30.000.000 krónur. Í öllum framangreindum skjölum var tekið fram, að báturinn seldist án aflahlutdeildar og aflamarks og að réttur hans samkvæmt ákvæði XXV til bráðabirgða í lögum nr. 38/1990 um stjórn fiskveiða með áorðnum breytingum „til úthlutunar úr 3000 lesta potti“ fylgdi ekki með í kaupunum og flytji seljandi þann rétt yfir á annan bát. Í héraði urðu málsaðilar ásáttir um leggja til grundvallar matsgerð B-kk-ef J-kk-ef 3. júlí 2002 úr öðru dómsmáli, enda væri þar fjallað um sams konar hagsmuni og í þessu máli.

Fyrir kaupin voru veiðar á keilu, löngu og skötusel frjálsar öllum, sem höfðu almennt veiðileyfi samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/1990, og sættu veiðar á þessum fisktegundum ekki takmörkunum á leyfilegum heildarafla, sbr. 1. mgr. 7. gr. sömu laga. Á þessu var gerð breyting með reglugerð nr. 631/2001 um veiðar í atvinnuskyni fiskveiðiárið 2001/2002, sem gefin var út 16. ágúst 2001 eða rúmum tveimur vikum eftir gerð kaupsamnings. Samkvæmt henni var heildarafli þessara fisktegunda takmarkaður frá og með nýju fiskveiðiári 1. september 2001 og skyldi fiskiskipum, sem aflareynslu höfðu af veiðum á keilu, löngu og skötusel á tímabilinu 1. júní 1998 til 31. maí 2001, úthlutað aflahlutdeild á grundvelli veiðireynslu sinnar á áðurgreindu tímabili í þeim tegundum. Ekkert var kveðið á um það í kaupsamningi aðilanna, hvorum þessi réttur skyldi tilheyra.

Með dómi Hæstaréttar 27. nóvember 2003 í máli nr. 217/2003 var leyst úr sams konar ágreiningsefni og hér er til meðferðar. Með vísun til röksemda þess dóms verður fallist á, að aðaláfrýjandi hafi átt rétt á að fá í sinn hlut aflamark og aflahlutdeild, sem ágreiningur málsaðila snýst um. Gagnáfrýjandi hefur komið í veg fyrir, að aðaláfrýjandi gæti nýtt sér umrædd réttindi. Honum er því skylt að svara aðaláfrýjanda skaðabótum vegna tjóns, sem hann hefur orðið fyrir af þeim sökum og mál þetta varðar.

Samkvæmt þessu verður aðalkrafa aðaláfrýjanda tekin til greina en þó þannig, að dráttarvextir verða reiknaðir af kröfufjárhæðinni frá 1. desember 2001, er mánuður var liðinn frá fyrsta kröfubréfi hans til gagnáfrýjanda, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001. Verður gagnáfrýjandi jafnframt dæmdur til að greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn í einu lagi, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Árni Jónsson ehf., greiði aðaláfrýjanda, Útgerðarfélaginu Rún sf., 2.666.154 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. desember 2001 til greiðsludags.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.