289/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem ákæruvaldinu var á grundvelli 2. málsliðar 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála meinað að leiða fyrir dóminn sem vitni lögreglumann sem komið hafði að gerð skýrslu um starfsemi tiltekinna samtaka á Íslandi. Hæstiréttur vísaði til þess að lögreglumaðurinn hafði komið að rannsókn málsins og heimilaði að lagðar yrðu fyrir hann spurningar um skýrsluna, að því marki sem efnið lyti að sakargiftum á hendur ákærðu í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. apríl 2012 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 25. apríl 2012, þar sem sóknaraðila var meinað að leggja spurningar fyrir vitnið A lögreglumann um efni skýrslu sem ber yfirskriftina „Starfsemi [...] á Íslandi“ og lögð hefur verið fram í málinu. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og honum heimilað að leggja spurningar fyrir vitnið um efni skýrslunnar.

Varnaraðilarnir Y, Æ og Ö krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar, hver fyrir sitt leyti.

Varnaraðilarnir X, Z og Þ hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt fyrri málslið 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 er það meginregla að hverjum manni er skylt að koma fyrir dóm og svara spurningum sem beint er til hans um málsatvik. Vitnaskylda í sakamáli er því bundin við að maður geti borið um málsatvik sem hann hefur skynjað af eigin raun. Frá þessari meginreglu er í síðari málslið sömu lagagreinar gerð undantekning þegar um er að ræða þann sem veitt hefur ákæruvaldi eða lögreglu sérfræðilega aðstoð eða ráðgjöf, annað hvort við rannsókn máls eða ákvörðun um málsókn áður en mál er höfðað.

Eins og gerð er grein fyrir í hinum kærða úrskurði komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu í dómi sínum 23. apríl 2012 í máli nr. 271/2012 að tveir af höfundum framangreindrar skýrslu yrðu ekki leiddir sem vitni í máli þessu vegna þess að þeir hafi ekki veitt lögreglu sérfræðilega aðstoð eða ráðgjöf í skilningi síðari málsliðar 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008. Öðru máli gegnir um vitnið A er hefur samkvæmt gögnum málsins komið að rannsókn þess sem lögreglumaður.

Í ákæru er varnaraðilum meðal annars gefið að sök að hafa brotið gegn 175. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með þátttöku í skipulagðri brotastarfsemi á vegum samtaka sem falli undir 2. mgr. lagagreinarinnar, sbr. 5. gr. laga nr. 149/2009. Í lögum nr. 88/2008 eru almennt ekki settar skorður við því að spurningum sé beint til vitna, sem leidd eru fyrir dóm, í því skyni að upplýsa mál nema þær séu tilgangslausar til sönnunar, sbr. 3. mgr. 110. gr. laganna. Að teknu tilliti til þessa er fallist á með sóknaraðila að heimilt sé að spyrja umrætt vitni um efni skýrslunnar að því marki sem efnið lýtur að sakargiftum í máli þessu.

Dómsorð:

Heimilt er að leggja spurningar fyrir vitnið A um efni skýrslu, sem ber yfirskriftina „Starfsemi [...] á Íslandi“, að því marki sem efnið lýtur að sakargiftum á hendur ákærðu í málinu.