376/2010

Þ ehf. keypti aflahlutdeild og aflamark vegna fiskveiðiársins 2006/2007 af K ehf., þ. á m. 25% aflahlutdeild í Skagafjarðarrækju, í mars 2007. Eftir kaupin leitaði Þ ehf. lánafyrirgreiðslu hjá viðskiptabanka og hlaut hann vilyrði fyrir greiðslu að undanskildu kaupverði aflahlutdeildar í Skagafjarðarrækju. K ehf. höfðaði mál þetta gegn Þ ehf. og krafði hann um  greiðslu kaupverðs vegna aflahlutdeildar í Skagafjarðarrækju, gegn afhendingu hennar. Hæstiréttur féllst ekki á með Þ ehf. að krafa K ehf. væri fallin niður fyrir tómlæti hans. Þá taldi rétturinn ósannað að Þ ehf. hefði gert K ehf. ljóst við kaupin að þau væru háð fyrirvara um fjármögnun. Þá hefði Þ ehf. ekki leitast við að sanna að kaupverð aflahlutdeildarinnar hefði vikið svo frá gangverði að ósanngjarnt gæti talist. Var krafa K ehf. því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. júní 2010. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að höfuðstóll hennar beri fyrst dráttarvexti frá dómsuppsögu og málskostnaður falli niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms en þó þannig að áfrýjanda verði gert að greiða sér 42.258.944 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 73.442.470 krónum frá 1. maí 2007 til 31. ágúst sama ár, af 67.840.130 krónum frá 1. september sama ár til 31. ágúst 2008, af 61.356.160 krónum frá 1. september sama ár til 31. ágúst 2009, af 51.677.584 krónum frá 1. september sama ár til 31. ágúst 2010, en af 42.258.944 krónum frá 1. september 2010 til greiðsludags, gegn afhendingu 25% aflahlutdeildar í Skagafjarðarrækju. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Fyrirsvarsmaður stefnda samþykkti sölutilboð stefnda 5. mars 2007 um kaup á aflahlutdeild og aflamarki vegna fiskveiðiársins 2006/2007 sem stefndi hafði í umsýslusölu fyrir ónafngreindan seljanda, sem síðar reyndist vera Skarfaklettur ehf. Um var að ræða nánar tiltekna aflahlutdeild í þorski og skötusel ásamt aflamarki í þorski, en að auki 25% aflahlutdeild í svonefndri Skagafjarðarrækju. Kaupverðið var 215.976.576 krónur, sem greiðast áttu á tiltekinn bankareikning stefnda „þegar færsla er tilbúin til flutnings til Fiskistofu.“

Áfrýjandi kveðst eftir samþykki tilboðsins hafa leitað lánafyrirgreiðslu vegna kaupanna hjá viðskiptabanka, en erindi hans hafi verið hafnað að því leyti sem það varðaði kaupverð aflahlutdeildar í Skagafjarðarrækju. Í framhaldi af því virðist áfrýjandi hafa greitt til stefnda 19. og 23. mars 2007 kaupverð annarra veiðiheimilda en þeirra, sem tengdust Skagafjarðarrækju, en það nam 84.884.940 krónum. Aðrar veiðiheimildir, sem samningurinn frá 5. mars 2007 tók til, hafa verið framseldar áfrýjanda og eru kaupin á þeim ekki til umfjöllunar í málinu. Stefndi leitar á hinn bóginn dóms um skyldu áfrýjanda til að inna af hendi kaupverð aflahlutdeildar í Skagafjarðarrækju að teknu tilliti til afsláttar sem áfrýjanda var boðinn af því verði áður en mál þetta var höfðað, en að auki hefur stefndi lækkað kröfu sína sem svarar verðmæti aflamarks, sem hann kveður hafa verið úthlutað árlega í skjóli þeirrar aflahlutdeildar, nú síðast á yfirstandandi fiskveiðiári eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms.

II

Áfrýjandi reisir sýknukröfu sína á því að stefndi hafi sýnt af sér tómlæti við að halda fram kröfu sinni.

Upplýst er að málsaðilar og fyrirsvarsmaður Skarfakletts ehf. héldu fund 25. maí 2007 til þess að reyna að leysa ágreining þeirra. Á fundinum kom fram að fyrirsvarsmaður Skarfakletts ehf. vildi ekki gefa áfrýjanda afslátt og að krafist yrði efnda á samningnum samkvæmt efni hans. Skarfaklettur ehf. höfðaði mál með stefnu 27. júní 2007 til efnda á framangreindum kaupsamningi á hendur áfrýjanda. Með dómi Hæstaréttar frá 5. mars 2009 í máli nr. 392/2008 var áfrýjandi sýknaður vegna aðildarskorts þar sem stefndi hefði komið fram sem umsýslumaður við sölu veiðiheimildanna. Höfðaði þá stefndi mál þetta með stefnu 16. mars 2009. Samkvæmt framansögðu var áfrýjandi grandsamur um það eftir fundinn 25. maí 2007 að efnda yrði krafist samkvæmt samningi aðila 5. mars 2007 og var því fylgt eftir með málsókn. Stefndi höfðaði síðan mál á hendur áfrýjanda án tafa eftir að fyrir lá með dómi Hæstaréttar að hann væri einn bær um að halda kröfunni til laga. Að þessu athuguðu verður ekki fallist á með áfrýjanda að krafa stefnda sé fallin niður fyrir tómlæti hans.

Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi fallið frá málsástæðu sem hann hélt fram í héraði á grundvelli 3. mgr. 52. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Ósannað er að áfrýjandi hafi gert stefnda ljóst við samþykki tilboðsins að það væri háð fyrirvara um fjármögnun kaupanna. Þá hefur áfrýjandi ekki leitast við að sanna að kaupverð aflahlutdeildarinnar í Skagafjarðarrækju hafi vikið svo frá gangverði að ósanngjarnt gæti talist. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður niðurstaða hans staðfest svo sem í dómsorði greinir.

Eftir þessum úrslitum málsins verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Þórsberg ehf., greiði stefnda, Kvóta- og skipasölunni ehf., 42.258.944 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 73.442.470 krónum frá 1. maí 2007 til 31. ágúst sama ár, af 67.840.130 krónum frá 1. september sama ár til 31. ágúst 2008, af 61.356.160 krónum frá 1. september sama ár til 31. ágúst 2009, af 51.677.584 krónum frá 1. september sama ár til 31. ágúst 2010, en af 42.258.944 krónum frá 1. september 2010 til greiðsludags, gegn afhendingu 25% aflahlutdeildar í Skagafjarðarrækju.

Málskostnaðarákvörðun héraðsdóms skal vera óröskuð.

Áfrýjandi greiði stefnda 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.