330/2001

S var gefið að sök að hafa í júlí 2000 ekið hópbifreið, sem var 2,49 m breið, með 30 farþega innanborðs, of hratt miðað við aðstæður og án nægjanlegrar aðgæslu, inn á einbreiða brú, sem er 2,60 m á breidd, yfir ána Hólsselskíl á Hólsfjöllum með þeim afleiðingum að bifreiðin fór út af brúnni og valt ofan í ána. Við þetta köstuðust farþegarnir til inni í bifreiðinni og urðu 11 þeirra fyrir líkamstjóni og einn lést af völdum áverka. Talið var að S hefði verið á um 43-54 km hraða þegar hann fór inn á brúna. Veður var gott og sást brúin og allar aðstæður langt að. Litið var til þess að vegurinn að brúnni var nýheflaður og laus í sér og hefði því þurft að gæta sérstakrar varúðar vegna þess. Þá kom fram í málinu að S hafði ekki mikla reynslu í akstri hópferðabifreiða þegar slysið varð og þekkti ekki veginn eða umrædda brú. Var litið svo á að þetta hefði kallað á aukna aðgæslu af hans hálfu. Í ljós var leitt að bifreiðin kom skökk inn á brúna og að hægri afturhjólbarðinn lenti á brúarstólpa þannig að hún kastaðist til og valt út af brúnni. Ljóst þótti að S hefði ekki haft fullt vald á bifreiðinni er hann kom að brúnni, og þótti sannað að hann hefði ekið of hratt og ógætilega miðað við aðstæður svo varðaði við umferðarlög. Þar sem mannsbani og líkamstjón hlaust af akstri ákærða var hann einnig talinn hafa unnið til refsingar samkvæmt 215. og 219. gr. almennra hegningarlaga. Var S dæmdur í 30 daga skilorðsbundið fangelsi og til sviptingar almenns ökuréttar í 6 mánuði. Áður hafði Sýslumaðurinn á Akranesi afturkallað aukin ökuréttindi S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 28. ágúst 2001. Hann krefst þess, að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og dæmdur til refsingar og sviptingar ökuréttar.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms.

I.

Ákærða er gefið að sök að hafa 16. júlí 2000 ekið hópbifreið, sem er 2,49 metra breið, með 30 farþega innanborðs, of hratt miðað við aðstæður og án nægjanlegrar aðgæslu, inn á einbreiða brú, sem er 2,60 metrar á breidd, á þjóðvegi 864 yfir ána Hólsselskíl á Hólsfjöllum með þeim afleiðingum, að bifreiðin fór út af brúnni og valt ofan í ána. Við þetta köstuðust farþegarnir til inni í bifreiðinni og urðu 11 þeirra fyrir líkamstjóni og einn lést af völdum áverka.

Þegar slysið varð, hafði ákærði verið á ferðalagi með 29 þýska ferðamenn og leiðsögumann í fimm daga. Nóttina fyrir slysið var gist í Neskaupstað. Þann 16. júlí var ákveðið að aka að Dettifossi og Ásbyrgi, og fór ákærði því af þjóðvegi 1 og ók að Dettifossi eftir þjóðvegi 864, sem er malarvegur. Frá þjóðvegi 1 að brúnni á Hólsselskíl eru um 7 km og var komið að brúnni um kl. 13.20. Veður var bjart, yfirborð vegar slétt, laust og þurrt og var vegur nýlega heflaður. Ákærði kom sunnan að brúnni eftir aflíðandi vinstri beygju. Að henni lokinni er umferðarmerki í hægri vegarkanti, sem varar við hættu og að vegur þrengist. Þá tekur við um 200 metra langur beinn og sléttur vegarkafli inn að brúnni. Samkvæmt lýsingu í frumskýrslu lögreglunnar á Húsavík er brúin staðsett nokkuð vestan við miðlínu vegarins, þannig að ökumaður, sem kemur að brúnni að sunnan, þarf heldur að færa sig til vesturs eða vinstri á veginum, áður en ekið er inn á brúna, en sá, sem kemur að norðan, er í nokkuð beinni stefnu á brúna, þegar ekið er inn á hana. Handriðum brúarinnar hallar út að ofan og sýnist hún því breiðari en hún er, en eins og að framan greinir er hún 2,6 metrar á breidd.

Samkvæmt niðurstöðu dómkvaddra matsmanna bendir ekkert til þess, að ástand bifreiðarinnar fyrir slysið hafi valdið því, heldur hafi skemmdir þær, sem á henni fundust, átt sér stað við snöggt og mikið högg.

Fallast má á það með héraðsdómi, að hægri afturhjólbarði hafi lent á brúarstöplinum, er ákærði ók inn á brúna, og að rútan hafi tekist á loft að aftan, afturhluti hennar kastast til við höggið og hún oltið til hægri út af brúnni með framangreindum afleiðingum.

II.

Ákærði hefur borið, að hann hafi ekki verið á miklum hraða, er hann fór inn á brúna, hann hafi verið búinn að hemla og verið kominn í þriðja gír, en bifreiðin er sex gíra. Fallist er á með héraðsdómi, að líklegt sé að hraði hennar hafi þá verið á bilinu 43-54 km/klst., og byggist það á upplýsingum þjónustudeildar Vegagerðarinnar, sem fór yfir skráningarblöð ökurita bifreiðarinnar, og vætti deildarstjóra Vegagerðarinnar.

Fram er komið í málinu, að ákærði hafði ekki mikla reynslu í akstri hópferðabifreiða. Hann fékk skírteini til aksturs slíkra bifreiða 11. apríl 2000 og hafði ekið umræddri bifreið í rúma tvo mánuði, áður en hin örlagaríka ferð hófst. Hann þekkti ekki aðstæður og hafði aldrei ekið stórri bifreið yfir Hólsselskíl og hafði raunar aðeins einu sinni áður áratugum fyrr farið þessa leið sem farþegi.

Fyrir liggur, að ákærði lenti í slysi, er hann var 10 ára gamall, með þeim afleiðingum að hann hlaut alvarlega sjónskerðingu og mikið skert sjónsvið á hægra auga. Ekki voru því skilyrði til að gefa út skírteini til aukinna ökuréttinda honum til handa. Var þar um mistök að ræða, sem ákærða verður ekki um kennt, þar sem hann leyndi ekki sjónskerðingu sinni í umsókn um ökuleyfið. Ákærði telur sjónskerðinguna ekki há sér við akstur.

III.

Eins og að framan greinir ók ákærði stórri hópferðabifreið með 30 farþegum innanborðs á malarvegi að einbreiðri brú. Veður var gott og hann sá brúna og allar aðstæður langt að og hafði tök á að meta hvernig aka skyldi. Einbreiðar brýr eru alltaf varasamar og gera verður þær kröfur til ökumanna, sérstaklega ökumanna stórra hópferðabifreiða, að þeir dragi svo úr hraða, er þeir nálgast þær, að þeir hafi fullt vald á ökutækinu og gæti ítrustu varkárni. Líta verður til þess, að hér var vegurinn að brúnni nýheflaður og laus í sér og þurfti því að gæta sérstakrar varúðar vegna þess. Reynsluleysi ákærða í akstri hópferðabifreiða og það, að hann þekkti ekki veginn og brúna, kallaði á aukna aðgæslu af hans hálfu.

Eins og að framan greinir er lagt til grundvallar, að hraði bifreiðarinnar hafi verið 43-54 km/klst. Í ljós er leitt, að bifreiðin kom skökk inn á brúna og lenti hægri afturhjólbarðinn á brúarstólpa og kastaðist hún til og valt út af brúnni. Þegar þetta er virt í ljósi aðstæðna er ljóst, að ákærði hefur ekki haft fullt vald á bifreiðinni, er hann kom að brúnni, og þykir sannað, að hann hafi ekið of hratt og ógætilega miðað við aðstæður svo að varði við 1. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þar sem mannsbani og líkamstjón hlaust af akstri ákærða hefur hann einnig unnið til refsingar samkvæmt 215. gr. og 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga, en fullnustu hennar skal fresta og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Sýslumaðurinn á Akranesi afturkallaði 22. júní 2001 ökuréttindi ákærða, með samþykki hans, það er ökuréttindi C, CE, D og DE, svo og réttindi B til að flytja farþega í atvinnuskyni. Með vísan til þessa og 101. gr. umferðarlaga þykir hæfilegt að ákveða ákærða sviptingu almenns ökuréttar í 6 mánuði frá birtingu dóms þessa.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins svo og áfrýjunarkostnað, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga, en fullnustu refsingarinnar skal fresta og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði er sviptur rétti til að stjórna vélknúnu ökutæki í 6 mánuði frá birtingu dóms þessa.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, T-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, 250.000 krónur.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, S-kk-ef G. G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 200.000 krónur.