648/2007

Á var sakfelldur fyrir að hafa haft í vörslum sínum tilgreind vopn sem lögregla lagði hald á án þess að tryggja viðeigandi og áskilda geymslu þeirra. Þegar litið var til þess að vopnin voru tekin í innbroti á heimili Á, að hann hafði sérstaka geymslu fyrir vopnin þó að hún væri ekki fullnægjandi, að hann virtist hafa átt stærstan þátt í að lögreglu tókst að upplýsa málið og endurheimta vopnin, og að gögn lágu fyrir um að Á hefði endurbætt aðstöðu á heimili sínu í samráði við lögreglu, þótti rétt að fresta ákvörðun refsingar hans skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 26. nóvember 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur.

Ákærði krefst sýknu af refsikröfu ákæruvalds og að felld verði úr gildi ákvörðun héraðsdóms um upptöku á skotvopnum og skotfærum.

I

Samkvæmt I. kafla ákæru er ákærði sakaður um „að hafa haft í vörslum sínum“ tilgreind vopn sem lögregla lagði hald á að Brúnagerði 1 á Húsavík, „án þess að tryggja viðeigandi og áskilda geymslu þeirra“, nánar tiltekið á neðri hæð „í húsnæði Meindýravarna Íslands, einkahlutafélags í eigu ákærða, og í íbúð á efri hæð“. Við meðferð málsins kom fram að bú Meindýravarna Íslands ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 29. apríl 2005. Eftir ábendingu frá heilbrigðisfulltrúanum á Norðausturlandi fór lögregla 1. september 2005 inn í húsið Brúnagerði 1 á Húsavík. Neðri hæð hússins var í umráðum þrotabús Meindýravarna Íslands ehf. Lögregla lét skiptastjóra vita að hún ætlaði inn í húsnæðið og hleypti fulltrúi skiptastjóra henni inn. Efri hæðin var í eigu og umsjá fyrrverandi sambúðarkonu ákærða. Verður að telja upplýst að skipt hafi verið um lás þar eftir að ákærði flutti út í lok júlí 2005. Haldlögð voru á efri og neðri hæð þau vopn og vopnahlutar sem tilgreindir eru í töluliðum 1 til 18 í þessum kafla ákærunnar. Af þessu er ljóst að ákærði hafði umrædd vopn og vopnahluta ekki í vörslum sínum þegar lögregla lagði hald á þau 1. september 2005 eins og honum er gefið að sök í ákæru. Verður hann þegar af þessari ástæðu sýknaður af I. kafla ákærunnar.

II

Samkvæmt II. kafla ákæru er ákærða gefið að sök „að hafa haft í vörslum sínum“ vopn og skotfæri að Víðibakka í Öxarfirði „án þess að tryggja viðeigandi og áskilda geymslu þeirra“. Lögregla lagði hald á vopn og skotfæri sem nánar eru tilgreind í töluliðum 19 til 36 við húsleit 21. desember 2005 í íbúð í Vogum á Reykjanesi. Höfðu þau verið tekin frá heimili ákærða að Víðibakka í innbroti í lok nóvember sama ár. Ekki er með öllu ljóst af ákæru hvenær ákærða er gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum þau vopn og skotfæri sem þessi kafli ákærunnar tekur til. Verður að skilja ákæruna svo að átt sé við tímann fyrir nefnt innbrot.

Ákærði tilkynnti lögreglu um innbrotið 26. nóvember 2005. Hafði hann þá verið fjarverandi í nokkra daga. Í samantektarskýrslu lögreglu um málið kemur fram að nágranni hafi séð til mannaferða að kvöldi 22. eða 23. nóvember og er talið að þá hafi innbrotið verið framið. Tekinn var talsverður fjöldi skotvopna, bæði virkra og safngripa. Í framangreindri skýrslu lögreglu segir að ákærða hafi verið afhentur hluti vopnanna „aðallega skrautbyssur og algerlega óvirk vopn.“ Í haldlagningarskýrslu vegna húsleitarinnar eru skráð öll þau vopn sem ákært er fyrir í þessum kafla, en þar segir í lokin að vopnin verði flutt á lögreglustöðina í Keflavík til frekari skoðunar. Engin gögn eru þó í málinu um að rannsókn hafi farið fram af hálfu lögreglu á ástandi þeirra vopna sem stolið var frá Víðibakka eftir að þau fundust. Ákærði var ekki yfirheyrður um ástand vopnanna, hvorki hjá lögreglu né fyrir dómi, eins og þó var gert varðandi vopn í I. kafla ákæru. Í greinargerð verjanda fyrir Hæstarétti kemur hins vegar fram að sjö byssur hafi verið geymdar í rekka, þ. e. byssur í töluliðum 20, 21, 23, 24, 26 og 29 og hafi þær verið virkar, en byssur í töluliðum 22, 27, 30, 31 og 32 hafi verið safngripir eða eftirlíkingar, óvirkar og ónothæfar. Verður þetta lagt til grundvallar.

Upplýst er að við þjófnaðinn var brotinn upp sérútbúinn rekki fyrir skotvopn sem var læstur. Kveðst ákærði hafa verið með lykilinn á sér. Verður að skilja framburð hans svo að rekkinn hafi verið tekinn út á árinu 1986 eða 1987 og hafi hann flutt hann með sér að Víðibakka. Á þessum árum fékk ákærði leyfi til innflutnings á skotvopnum og til þess að hlaða skotfæri til endursölu. Hann kvaðst hafa geymt skammbyssu, startbyssur og skotfæri í læstu skattholi úr tré og falið lykilinn í skúffu í því. Hafi verið gengið frá lyklinum í umslagi sem sett hafi verið undir fóður í skúffunni. Þegar lögregla ljósmyndaði vettvang lá lykillinn laus í skúffunni. Ákærði upplýsti að einhverjir úr fjölskyldu hans hefðu vitað hvar lykilinn var geymdur. Hann kvaðst hafa verið með hunda í húsinu, sem hlytu að hafa þekkt þjófana. Af þessum ástæðum taldi ákærði strax að kunnugir hefðu átt hlut að innbrotinu. Hann átti stóran hlut að því að upplýsa málið.

Með vopnalögum nr. 16/1998, sem tóku gildi 1. september það ár, voru hertar reglur um vörslur skotvopna og skotfæra í þeim tilgangi að tryggja að óviðkomandi næðu ekki til þeirra, sbr. 23. gr. laganna. Reglugerð nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri o.fl. var sett 21. desember sama ár með heimild í vopnalögum. Í 33. gr. hennar segir að íbúar þar sem skotvopn eru geymd skuli gæta þess að húsnæði sé læst séu þeir fjarverandi. Þá sé skylt að geyma skotvopn og skotfæri í aðskildum læstum hirslum og eigi einstaklingur fleiri en þrjú skotvopn sé honum „skylt að geyma þau í sérútbúnum vopnaskáp“ sem samþykktur sé af lögreglustjóra.

Leggja verður frásögn ákærða til grundvallar um að virkar byssur hafi verið geymdar í sérstökum læstum byssurekka, sem á sínum tíma hafi verið tekinn út af yfirvaldi og að skotfæri hafi verið geymd aðskilin í læstum skáp, en lykillinn að honum verið falinn í skúffu í sama skáp. Upplýst er að ákærði safnar byssum og er að minnsta kosti hluti safns hans og skotvopna réttilega skráð. Hann hefur leyfi til notkunar vopna vegna starfs síns sem meindýraeyðir. Hann hefur einnig haft leyfi til viðgerða og sölu skotvopna.

Ákærði gætti þess ekki að uppfylla kröfur 33. gr. núgildandi reglugerðar nr. 787/1998 um varðveislu skotvopna þeirra sem stolið var frá Víðibakka. Byssurekkinn þar sem ákærði geymdi sjö virk skotvopn uppfyllti ekki kröfur 5. mgr. greinarinnar. Ákærði hefur sjálfur upplýst að honum hafi verið kunnugt um að fólk, sem var í neyslu og afbrotum og tengdist fjölskyldu hans, hafi haft vitneskju um hvernig hann bjó um vopn sín, meðal annars hvar hann geymdi lykilinn að skápnum þar sem hluta vopnanna og skotfæranna hafði verið komið fyrir. Með þá vitneskju verður að meta ákærða til gáleysis að skilja lykilinn eftir á þeim stað sem hann lýsir, þegar hann fór að heiman í einhverja daga. Þar sem hann er atvinnumaður og safnari og hafði mikinn fjölda vopna í vörslum sínum hvíldi á honum rík varúðarskylda. Samkvæmt skilgreiningu 2. mgr. 1. gr. vopnalaga á orðinu „skotvopn“ tekur 23. gr. laganna ekki til veiðiboga í 19. tölulið þessa kafla ákærunnar og ekki þeirra vopna sem teljast ónýt eða forngripir. Nýtur ákærði vafa sem stafar af því að ekki liggur fyrir rannsókn á ástandi þeirra vopna og muna sem hald var lagt á.

Samkvæmt framansögðu er ákærði sakfelldur fyrir að tryggja ekki á fullnægjandi hátt viðeigandi og áskilda geymslu vopna, vopnahluta og skotfæra samkvæmt ákæruliðum 20, 21, 23, 24, 26, 29, 33, 34, 35 og 36. Hann hefur ekki áður sætt refsingu. Þegar litið er til þess að vopnin voru tekin í innbroti á heimili ákærða, að hann hafði sérstaka geymslu fyrir vopnin þó að hún væri ekki fullnægjandi, að hann virðist hafa átt stærstan þátt í að lögreglu tókst að upplýsa málið og endurheimta vopnin, og að gögn liggja fyrir um að ákærði hefur endurbætt aðstöðu á heimili sínu í samráði við lögreglu, þykir rétt að fresta ákvörðun refsingar skilorðsbundið í tvö ár frá uppsögu dóms þessa eins og nánar segir í dómsorði.

Ákærði verður dæmdur til að greiða helming sakarkostnaðar í héraði og áfrýjunarkostnaðar málsins samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans að teknu tilliti til virðisaukaskatts, allt svo sem nánar greinir í dómsorði.

III

Samkvæmt 1. mgr. 37. gr. vopnalaga skal gera upptæk skotvopn og skotfæri sem „finnast vörslulaus eða í vörslu manns án heimildar“ og „vopn sem ólögmæt teljast samkvæmt lögum þessum og reglum settum samkvæmt þeim.“ Samkvæmt 2. mgr. 37. gr. skal gera upptæk vopn sem brot er framið með þó að sökunautur hafi leyfi fyrir þeim. Í 3. mgr. er ennfremur vísað til 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði er sakfelldur fyrir að hafa ekki geymt vopnin á fullnægjandi hátt, en ekki fyrir að hafa haft undir höndum ólögmæt vopn eða vopn án heimildar, og hann hefur ekki sjálfur notað þau til þess að fremja afbrot. Þar sem þeim var stolið frá ákærða verða þau ekki talin hafa verið vörslulaus í skilningi ákvæðisins. Þykja skilyrði upptöku ekki vera fyrir hendi.

Dómsorð:

Fresta skal ákvörðun refsingar ákærða, Á-kk-ef L-kk-ef S-kk-ef, og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Sakarkostnaður í héraði og áfrýjunarkostnaður, samtals 589.510 krónur, greiðist að hálfu af ákærða en að hálfu úr ríkissjóði. Þar af eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, S-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur.

Hafnað er kröfu um upptöku vopna, vopnahluta og skotfæra.