176/2000

B var ákærður fyrir manndráp af gáleysi og umferðarlagabrot með því að hafa ekið of hratt og án nægilegrar aðgæslu í mikilli hálku á vegarkafla vestur Ólafsvíkurveg í beygju við Skógarnesafleggjarann, með sex farþega í bifreið, sem gerð var fyrir fjóra farþega, og voru tveir ungir drengir í pallhýsi bifreiðarinnar. B hafði misst vald á bifreiðinni, sem fór út af veginum og valt með þeim afleiðingum, að pallhýsið losnaði og drengirnir köstuðust af bifreiðinni og lést annar þeirra. Fallist var á það með héraðsdómi, að B hefði sýnt af sér vítavert gáleysi með því að flytja drengina á palli bifreiðarinnar án nokkurs öryggisbúnaðar. Athæfið gerði auknar kröfur til B um ítrustu varkárni á akstri og taldi Hæstiréttur að meta yrði atvik og afleiðingar með sérstöku tilliti til þess. Talið var sannað, að B hefði ekið of hratt og ekki sýnt næga aðgæslu, sérstaklega með hliðsjón af ástandi vegarins og farþegunum á palli bifreiðarinnar. Var B sakfelldur fyrir brot gegn 215. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 4. gr., 2. mgr. 73. gr., 1. mgr. og c- og h- liðum 2. mgr. 36. gr., sbr. 1. mgr. 100., gr. umferðarlaga nr. 50/1987, og dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi, auk ökuréttarsviptingar í eitt ár. Það var talinn alvarlegur annmarki á rannsókn málsins, að lögregla hafði ekki látið skoða bifreið B sérstaklega eftir slysið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf T-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Málinu var skotið til Hæstaréttar 2. mars 2000 að ósk ákærða. Ákæruvaldið krefst staðfestingar héraðsdóms um sakfellingu hans og verði refsing þyngd og ákærði dæmdur til enn frekari sviptingar á ökurétti.

Ákærði krefst sýknu af þeim sakargiftum að hafa ekið of hratt og án nægilegrar aðgæslu. Þá verði hann sýknaður af ákæru um brot gegn 215. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og ákvæðum 1. mgr. 4. gr. auk 1. mgr. og c. og h. liða 2. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 en einungis dæmdur fyrir brot gegn 2. mgr. 73. gr. þeirra laga. Fyrir þá háttsemi verði honum gerð vægasta refsing, sem lög leyfa, og krefst ákærði sýknu af kröfu ákæruvaldsins um sviptingu ökuréttar.

Ákærða er gefið að sök að hafa sunnudaginn 27. desember 1998 ekið Toyota Hilux pallbifreiðinni YN 974 frá Reykjavík áleiðis að Snæfellsjökli með sex farþega og þar af tvo unga drengi í pallhýsi hennar, en bifreiðin var gerð fyrir fjóra farþega. Hann er jafnframt sakaður um að hafa ekið of hratt og án nægilegrar aðgæslu í mikilli hálku vestur Ólafsvíkurveg á vegarkafla í beygju við Skógarnesafleggjarann. Þar missti ákærði vald á bifreiðinni, sem fór út af veginum og valt með þeim afleiðingum, að pallhýsið losnaði og drengirnir köstuðust af bifreiðinni og lést annar þeirra. Málavöxtum og framburði ákærða og vitna er skilmerkilega lýst í héraðsdómi.

Á það verður fallist með héraðsdómi, að ákærði hafi sýnt af sér vítavert gáleysi með því að flytja drengina á palli bifreiðarinnar án nokkurs öryggisbúnaðar, en þar hlutu þeir að vera í mikilli hættu. Þetta athæfi gerði auknar kröfur til ákærða um ítrustu varkárni í akstri og verður að meta atvik og afleiðingar með sérstöku tilliti til þess. Af gögnum málsins er ljóst, að nýfallinn snjór var á veginum og nokkur hálka, sem ákærði hlaut að vita um eða mátti gera ráð fyrir. Þótt hann hafi ekið undir leyfilegum hámarkshraða var brýn ástæða til að haga akstrinum þannig, að hann hefði fullt vald á bifreiðinni við hverjar þær aðstæður, sem kynnu að skapast í ferðinni. Slysið varð, er ákærði þurfti að mæta annarri bifreið í aflíðandi beygju. Verður ekki séð, að hálkan hafi verið slík, að honum hefði þá ekki átt að vera unnt að draga vandræðalaust úr hraða bifreiðar sinnar, þegar hann sá hina bifreiðina framundan, en ekki verður fullyrt, eins og héraðsdómur gerir, að hann hafi stigið á hemla. Verður að telja, þegar allt er virt, að ákærði hafi ekið of hratt og ekki sýnt næga aðgæslu, sérstaklega þegar litið er til ástands vegarins og farþeganna á palli bifreiðarinnar.

Með þessum athugasemdum og vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru, þar sem brot hans eru réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms er ákvörðun hans um refsingu, sviptingu ökuréttar og sakarkostnað staðfest.

Ákærði skal greiða allan áfrýjunarkostnað sakarinnar, eins og nánar greinir í dómsorði.

Það er alvarlegur annmarki á rannsókn málsins, að lögregla skuli ekki hafa látið skoða bifreið ákærða sérstaklega eftir slysið. Hins vegar er ekkert fram komið, sem gefur tilefni til að ætla, að ástand hennar hafi átt þátt í tildrögum slyssins.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, B-kk-nf Þ-kk-nf Þ-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef Á-kk-ef héraðsdómslögmanns, 120.000 krónur.