757/2013

X var sakfelldur fyrir brot gegn þáverandi sambýliskonu sinni, annars vegar fyrir líkamsárás sem var talin varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hins vegar nauðgun og líkamsárás sem varðaði við 1. mgr. 194. gr. og 217. gr. sömu laga. Þá var X sakfelldur fyrir brot gegn valdstjórninni, sbr. 1. mgr. 106. gr. laganna. Við ákvörðun refsingar var litið til 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga vegna brota X gegn A og 3. mgr. 106. gr. sömu laga vegna brots hans gegn valdstjórninni, auk þess sem litið var til 77. gr. laganna og X dæmdur hegningarauki eftir 78. gr. þeirra. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár. Gefin hafði verið út framhaldsákæra í málinu þar sem A hafði uppi einkaréttarkröfu á hendur X. Hæstiréttur vísaði kröfunni frá héraðsdómi með skírskotun til þess að hvorki hefðu verið uppfyllt skilyrði til útgáfu framhaldsákæru né hefði X samþykkt að hún kæmist að í málinu.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 15. nóvember 2013 af hálfu ákæruvaldsins og gerir þær kröfur að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og refsing hans þyngd.

Ákærði krefst staðfestingar á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sakfellingu varðandi 1. lið ákærunnar en sýknu af ákæruliðum 2 og 3 og þess að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hún verði lækkuð.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 2.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. maí 2012 til 10. október 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákæra var gefin út 21. júní 2013 og málið þingfest 10. september það ár. Framhaldsákæra með einkaréttarkröfu brotaþolans A var gefin út 27. ágúst 2013 og var sú ákæra fyrst birt ákærða við þingfestingu málsins. Veitti ákærði ekki samþykki sitt fyrir því að krafan kæmist að í málinu. Háttsemi sú sem beindist að brotaþolanum átti sér stað 19. og 24. maí 2012. Gaf hún skýrslur hjá lögreglu 21. og 25. maí 2012 og 26. október og 4. desember það ár og verður af gögnum málsins ráðið að rannsókn lögreglu hafi lokið skömmu síðar. Þegar við fyrstu skýrslugjöf var brotaþolanum kynntur réttur til að koma á framfæri skaðabótakröfu. Krafan var á hinn bóginn ekki gerð fyrr en með bréfi 19. ágúst 2013 og fylgdu henni hvorki gögn er þýðingu hafa við úrlausn hennar né voru gefnar ástæður fyrir því hversu síðbúin krafan var.

Samkvæmt 1. mgr. 173. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal einkaréttarkröfu brotaþola í sakamáli komið á framfæri við lögreglu meðan á rannsókn þess stendur eða við ákæranda áður en ákæra er gefin út. Heimilt er og að koma kröfu á framfæri við ákæranda eftir útgáfu ákæru ef fullnægt er skilyrðum 1. mgr. 153. gr. til útgáfu framhaldsákæru í máli eða ákærði samþykkir, enda sé að öðru leyti fullnægt skilyrðum þess að hafa megi slíka kröfu uppi í málinu. Skilyrðin sem fram koma í síðastgreindu ákvæði eru þau að leiðrétta þurfi augljósar villur eða ef upplýsingar, sem ekki lágu fyrir þegar ákæra var gefin út, gefa tilefni til. Af því sem að framan er rakið voru hvorki skilyrði fyrir útgáfu framhaldsákæru né veitti ákærði samþykki til að bótakrafa kæmist að í málinu. Verður henni því vísað frá héraðsdómi.

Með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á niðurstöðu hans um sakfellingu ákærða. Ekki er fram komið í málinu að það atferli ákærða að setja fingur í leggöng brotaþolans A, eins og greinir í 2. lið ákæru, hafi verið í öðrum tilgangi en kynferðislegum. Eftir þann verknað gerðist ákærði jafnframt sekur um líkamsárás eins og greinir í þessum ákærulið. Með þessari athugasemd er fallist á niðurstöðu héraðsdóms um heimfærslu brota ákærða til refsiákvæða.

Eins og fram kemur í ákæru var A sambúðarkona ákærða og verður litið til 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 við ákvörðun refsingar hans vegna þeirra brota sem um ræðir í fyrstu tveimur liðum ákærunnar. Með þessari athugasemd og með vísan til ákvæða 77. gr. almennra hegningarlaga verður fallist á röksemdir og niðurstöðu héraðsdóms um refsingu ákærða.

Niðurstaða héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Með vísan til 2. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 verður áfrýjunarkostnaður málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málflutningsþóknun verjanda ákærða og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Einkaréttarkröfu A er vísað frá héraðsdómi.

Að öðru leyti skal hinn áfrýjaði dómur vera óraskaður.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, B-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 627.500 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.