550/2002

Deilt var um gildi framsals framkvæmdastjóra og stjórnarformanns H hf. á boði þess í fasteign við nauðungarsölu til G. Krafðist félagið að viðurkennt yrði með dómi ógildi framsalsins og að F ehf. yrði dæmt til að gefa út afsal til þess. Hafði framkvæmdastjórinn gripið á það ráð að framselja boðið til G, þar sem frestur sá sem H hf. hafði verið veittur til að greiða hluta söluverðsins til þess að boðið teldist samþykkt, nægði því ekki. Með vísan til 3. mgr. 39. gr. laga nr. 90/1991 var talið að H hf. hefði ekki haft kaupsamning um fasteignina fyrr en eftir samþykki boðsins og yrði framsal framkvæmdastjórans því ekki talið ráðstöfun á fasteign í skilningi undanþáguákvæðis 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð. Miða yrði við að boð félagsins hefði án framsalsins fallið niður og sýslumaður skoðað næsta boð samkvæmt 4. mgr. 39. gr. laga nr. 90/1991. Þótt telja mætti framsal framkvæmdastjórans mikils háttar ráðstöfun í skilningi 2. mgr. 68. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög var frestur H hf. til að standa við boðið nær liðinn og gat það hugsanlega orðið fyrir fjárútlátum vegna vanefnda. Yrði því samkvæmt niðurlagi 2. mgr. 68. gr. laga nr. 2/1995 að telja framkvæmdastjórann hafa haft umboð til þess að skuldbinda félagið og hefði G mátt líta svo á. Var H hf. því bundið við gerðir framkvæmdastjórans og G og F ehf. sýknaðir af öllum kröfum H hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf T-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu máli þessu til Hæstaréttar með stefnu 16. desember 2002. Þeir krefjast sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og að áfrýjendur greiði málskostnað in solidum fyrir Hæstarétti.

I.

Málsatvikum er lýst í héraðsdómi. Stefndi var hæstbjóðandi við nauðungarsölu fiskverkunarhúss við Patrekshöfn, nyrðri lóð eignarhluta II, með boði að fjárhæð 11.000.000 krónur. Bar honum samkvæmt uppboðsskilmálum að greiða fjórðung söluverðsins í síðasta lagi 18. desember 2001, til þess að boðið teldist samþykkt. Samkvæmt málatilbúnaði hans gat hann ekki greitt fyrr en 20. desember og leitaði því til sýslumannsins á Patreksfirði um frest til þess dags. Var honum veittur frestur en einungis til 19. desember. Fyrir liggur að sá frestur nægði honum ekki. Greip framkvæmdastjóri og stjórnarformaður félagsins því á það ráð að framselja boðið til áfrýjanda G-kk-ef þann 19. desember, sbr. 5. mgr. 39. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Síðla það sama kvöld hafði G-kk-nf samband við sýslumann og greindi honum frá því að hann hefði fengið boðið framselt og bauð greiðslu samkvæmt uppboðsskilmálunum þegar í stað. Afþakkaði sýslumaður það en bauð honum að greiða daginn eftir, sem hann og gerði að morgni þess dags. Þann sama dag kom stjórn stefnda saman og kynnti framkvæmdastjóri stefnda þar framangreindar ráðstafanir. Samkvæmt fundargerð var honum þá bent á að atbeina tveggja stjórnarmanna þyrfti til að skuldbinda félagið, en þess hafði hann ekki gætt. Samþykkti stjórnin síðan að hafna framsali hans á boði stefnda við nauðungarsöluna. Var áfrýjanda G-kk-þgf, svo og sýslumanni, kynnt þetta 21. desember 2001, en jafnframt hafði stefndi hinn 20. desember greitt fjórðung söluverðsins til sýslumanns, sem endurgreiddi jafnharðan.

II.

Í 3. mgr. 39. gr. laga um nauðungarsölu segir að þegar ákveðið hafi verið hverju boði verði tekið tilkynni sýslumaður þeim sem gerði boðið með tryggum hætti um að það verði samþykkt ef greiðsla berst í samræmi við uppboðsskilmála á tilteknum tíma. Þegar sú greiðsla berist teljist boðið sjálfkrafa samþykkt. Stefndi hafði samkvæmt þessu ekki kaupsamning um fasteignina fyrr en eftir samþykki boðsins. Þegar framkvæmdastjóri stefnda framseldi boðið til áfrýjanda G-kk-ef var staðan þannig að sýslumaður hafði hafnað fresti til 20. desember 2001 og var því fjármögnun stefnda úr sögunni. Verður framsalið ekki talið ráðstöfun á fasteign í skilningi undanþáguákvæðis 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð. Verður við það að miða, eins og atvikum var háttað, að boð stefnda hefði án framsalsins fallið niður og sýslumaður skoðað næsta boð samkvæmt 4. mgr. 39. gr. laga um nauðungarsölu. Mátti þá krefja stefnda um mismun boðanna samkvæmt því ákvæði. Þótt telja mætti framsal framkvæmdastjórans mikils háttar ráðstöfun í skilningi 2. mgr. 68. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög var frestur stefnda til að standa við boðið nær liðinn og gat stefndi hugsanlega orðið fyrir fjárútlátum vegna vanefnda. Verður því samkvæmt niðurlagi 2. mgr. 68. gr. hlutafélagalaga að telja hann hafa haft umboð til þess að skuldbinda félagið, og hafi áfrýjandi G-kk-nf mátt líta svo á. Stefndi var því bundinn við gerðir framkvæmdastjórans. Af því leiðir að sýkna ber áfrýjendur af öllum kröfum stefnda.

Stefndi greiði málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjendur, G-kk-nf P-kk-nf og Fasteignafélagið Rán ehf., skulu sýknir af öllum kröfum stefnda, Hafanna sjö hf.

Stefndi greiði áfrýjendum sameiginlega 300.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.