215/2015

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli L ehf. á hendur LB ehf., þar sem aðilar deildu um gildi leigusamnings um land í eigu L ehf. og eignarhluta L ehf. í F ehf., var vísað frá dómi. Fyrir lá að á hluthafafundi í F ehf. í desember 2011 hafði hluthafaskrá F ehf. verið breytt á þann hátt að L ehf. var ekki lengur skráður hluthafi í félaginu eftir fundinn. Taldi héraðsdómur því að L ehf. hefði ekki lengur lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins. Í dómi Hæstaréttar kom fram að kröfur L ehf. væru meðal annars á því reistar að tilteknar ákvarðanir, sem teknar hefðu verið á hluthafa- og stjórnarfundum í F ehf., þar með töldum áðurnefndum fundi í desember 2011, hefðu verið ólögmætar og fundirnir sjálfir ólögmætir. L ehf. hefði því haft lögvarða hagsmuni af því að fá úr þessum málsástæðum leyst og hefði héraðsdómara borið að taka efnislega afstöðu til þeirra með rökstuddum hætti, sbr. 2. mgr. 25. gr. og e. og f. liði 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var ekki talið að ákvæði 1. mgr. og 2. mgr. 116. gr. og e-liðar 1. mgr. 80. gr. sömu laga stæðu því í vegi. Felldi Hæstiréttur því hinn kærða úrskurð úr gildi og lagði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. mars 2015 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 17. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 27. febrúar 2015 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Með dómkröfum sínum í málinu leitar sóknaraðili aðallega viðurkenningar á því að leigusamningur hans og varnaraðila frá 14. janúar 2003 hafi fallið niður 31. janúar 2013 fyrir uppsögn, til vara að samningnum hafi verið rift 29. október 2012, en að því frágengnu að umboð varnaraðila til að fara með félagsréttindi sóknaraðila í Fasteignafélagi Lambeyrar ehf. hafi verið afturkallað 29. október 2012.

Kröfur sóknaraðila eru meðal annars á því reistar að ákvarðanir, sem teknar voru á fundum í Fasteignafélagi Lambeyrar ehf. í maí, október og desember 2011, þar með talið fundi 14. desember 2011 þar sem hlutaskrá fasteignafélagsins var breytt, sem og ákvörðun stjórnarfundar í félaginu í apríl 2012, hafi verið ólögmætar og markleysa og fundirnir sjálfir ólögmætir og gildi hið sama um allar aðrar ákvarðanir sem teknar voru um málefni félagsins án samráðs eða vitneskju 75% hluthafa í sóknaraðila. Sóknaraðili hefur lögvarða hagsmuni af því að úr þessum málsástæðum hans sé leyst og stóð ekkert því í vegi að héraðsdómari tæki efnislega afstöðu til þeirra í dómi með rökstuddum hætti, sbr. 2. mgr. 25. gr. og e. og f. liði 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

Varnaraðili krefst einnig frávísunar málsins á þeim grundvelli að með dómi Héraðsdóms Vesturlands frá 17. maí 2011 í máli E-204/2010 á milli varnaraðila og Fasteignafélags Lambeyra ehf. hafi þegar og með bindandi hætti verið leyst úr þeim sama ágreiningi og leitað sé úrlausnar á í þessu máli. Aðild að fyrrgreindu dómsmáli var ekki á sama veg og í þessu mál, auk þess sem hér reynir ekki á sömu kröfur og í því máli sem höfðað var til heimtu fjárkröfu. Standa 1. og 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 því ekki í vegi þess að efnisdómur verði lagður á málið.

Loks byggir varnaraðili frávísunarkröfu sína á þeim grundvelli að óljóst sé af aðal- og varakröfum sóknaraðila hvort uppsögn leigusamningsins, en til vara riftun, sé ætlað að taka til samningsins í heild eða að hluta, sbr. tilvísun varnaraðila til 1. greinar samningsins. Af þeirri ástæðu standi 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, sbr. einkum e. liður hennar, því í vegi að dómur verði lagður á kröfur sóknaraðila þessa efnis. Aðalkrafa um viðurkenningu á gildi uppsagnar samnings aðila byggist á bréfi sóknaraðila frá 19. desember 2011. Með hliðsjón af því bréfi og framsetningu dómkröfu leikur enginn vafi á því að tilætlan sóknaraðila er að leita staðfestingar á því að samningnum hafi verið sagt upp í heild sinni. Til sömu niðurstöðu leiðir samanburður á varakröfu sóknaraðila um riftun og bréflegri tilkynningu hans þar að lútandi frá 29. október 2012. Verður því ekki heldur fallist á að þessi tilhögun kröfugerðar valdi frávísun málsins frá héraðsdómi.

Að öllu framangreindu virtu ber að fella hinn kærði úrskurð úr gildi og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Eftir framangreindum úrslitum verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og greinir í dómsorði en ákvörðun málskostnaðar í héraði bíður efnisdóms í málinu.

Það athugist að verulegur dráttur hefur orðið á meðferð máls þessa og hefur hann ekki verið réttlættur. Þá bar héraðsdómara að réttu lagi að úrskurða sérstaklega um frávísunarkröfu varnaraðila áður en aðalmeðferð fór fram.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Varnaraðili, Lambeyrarbúið ehf., greiði sóknaraðila, Lambeyrum ehf., 500.000 krónur í kærumálskostnað.