331/2014

J höfðaði mál gegn V hf. og krafðist bóta vegna tjóns sem hann varð fyrir eftir að hafa látið fyrir berast næturlangt eða klukkutímum saman í þvingaðri líkamsstellingu í stýrishúsi vörubifreiðar, sem hann ók, eftir að bifreiðin valt á hliðina. Ekki var deilt um að tjón J væri að rekja til veru hans í bifreiðinni greint sinn en V hf. bar því hins vegar við að atburðurinn yrði hvorki rakinn til slyss við stjórn ökutækisins né notkunar þess í skilningi 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá hefði ekki verið um eiginlegt slys að ræða. Talið var fullnægt þeim skilyrðum 2. mgr. 92. gr. um greiðslu úr slysatryggingu ökumanns að um notkun hefði verið að ræða og að J hefði verið við stjórn bifreiðarinnar greint sinn. Þá var það ekki talið skipta máli um afmörkun á því hvort um slys hefði verið að ræða hvort bifreiðin hefði oltið mjög skyndilega á hliðina eða á eitthvað lengri tíma. Í ljósi þessa og þar sem óumdeilt var að J hefði ekki átt annarra kosta völ en að bíða í bifreiðinni var talið að nægilega væri sýnt fram á orsakatengsl slyssins og þess heilsufarslega skaða sem J hefði orðið fyrir. Var krafa hans því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma B-kk-nf B-kk-nf hæstaréttardómari, K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari og G-kk-nf C-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. maí 2014. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og nánar greinir í héraðsdómi á mál þetta rætur að rekja til þess að 17. september 2008 ók stefndi vöruflutningabifreið með festivagn, TL-039, snemma nætur frá Patreksfirði til Suðureyrar. Í bifreiðinni voru 12 tonn af ísuðum fiski. Á leið sinni um Þernudal við þjóðveginn um Arnarfjörð mun stefndi hafa komið að djúpu úrrennsli á veginum og þurft að stöðva bifreiðina. Lýsir stefndi atvikum svo að þegar hann hafi síðan reynt að komast framhjá skarði, sem myndast hafði á veginum, hafi hægra framhjól bifreiðarinnar tekið að síga niður á vegkantinn og bíllinn spólað með þeim afleiðingum að hann sat fastur. Hafi grafist undan bifreiðinni sem í framhaldinu hafi oltið á hægri hliðina og við það hafi vatn tekið að streyma inn í stýrishús hennar. Vegna aðstæðna og mikils óveðurs hafi stefnda verið nauðugur einn sá kostur að halda sig inni í bifreiðinni og bíða aðstoðar enda verið fjarri byggð, auk þess sem stefndi hafi ekki getað hringt eftir aðstoð þar sem farsími hans hafi fallið í vatnið. Stefndi hafi vegna þessa orðið að láta fyrir berast í bifreiðinni til morguns þegar fyrst var að honum komið, að minnsta kosti fimm klukkustundum síðar.

Stefndi byggir á því að hann búi við varanlegt heilsutjón eftir að hafa látið fyrir berast á brún farþegasætis bifreiðarinnar í þvingaðri líkamsstellingu uns aðstoð barst í greint sinn. Hann hafi hlotið meiðsl á mjóbaki og mjöðmum, auk þess sem atburðurinn hafi leitt af sér töluverðar geðrænar afleiðingar. Vegna þessa leitaði hann til áfrýjanda og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu hans, en bifreiðin sem stefndi ók greint sinn var tryggð slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hjá áfrýjanda. Með bréfi 15. febrúar 2010 hafnaði áfrýjandi hins vegar bótaskyldu með vísan til þess að líkamstjón stefnda yrði hvorki rakið til slyss við stjórn ökutækisins né notkunar þess í skilningi 88. gr. laganna.

Samkvæmt yfirlýsingum lögmanna málsaðila fyrir Hæstarétti er ekki deilt um það að metið heilsufarslegt tjón stefnda verði rakið til veru hans í stýrishúsi bifreiðarinnar í kjölfar atburðar þessa umrædda nótt. Þá er ekki um það deilt að stefndi hafi ekki átt annars úrkosta en að halda kyrru fyrir í stýrishúsi bifreiðarinnar eftir að hún fór á hliðina og þar til hjálp barst en mjög slæmt veður var umrædda nótt með mikilli rigningu og hvössum vindi.

II.

Af hálfu áfrýjanda hefur verið vísað til þess að ósamræmi sé í lýsingum stefnda á tilurð atburðarins aðfaranótt 17. september 2008 þannig að ekki beri að öllu leyti saman lýsingu í lögregluskýrslu 26. september sama ár á tildrögum þess að bifreiðin fór á hliðina og svo síðar tilkomnum lýsingum, meðal annars í stefnu til héraðsdóms og framburði stefnda fyrir dómi. Er þá til þess að líta að umrædd lögregluskýrsla var fyrst gerð níu dögum eftir atburðurinn og í henni var aðeins að finna endursögn lögreglumanns á samtali við stefnda morguninn eftir atburðinn. Verður að meta sönnunargildi lögregluskýrslunnar með hliðsjón af því.

Í málinu er óumdeilt að þegar stefndi ók umrætt sinn vörubifreiðinni með festivagni freistaði hann þess að sneiða hjá torfæru á þjóðveginum þegar hægra framhjól fór út af veginum, bíllinn festist, grafa fór undan honum og hann endaði á hægri hliðinni. Er þannig fullnægt þeim skilyrðum 2. mgr. 92. gr. umferðarlaga að atburðurinn hafi orðið við notkun ökutækisins og stefndi verið við stjórn þess. Að þessu virtu hefur það ekki úrslitaþýðingu hvort bíllinn valt í framhaldinu mjög skyndilega á hliðina eða hvort að það gerðist á eitthvað lengri tíma, en fyrir dómi bar stefndi að þetta hefði gerst á 15-20 sekúndum. Um er að ræða atvik sem fellur undir afmörkun 2. mgr. 92. gr. á slysi. Að því virtu sem og að óumdeilt er að stefndi átti engra annarra úrkosta en að láta fyrir berast í bifreiðinni eftir slysið er nægilega sýnt fram á orsakatengsl þess og heilsufarslegs skaða sem stefndi varð fyrir þá um nóttina. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að áfrýjanda beri að greiða stefnda bætur á grundvelli slysatryggingar ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga. Þar sem ekki er uppi tölulegur ágreiningur verður jafnframt staðfest niðurstaða dómsins um bótafjárhæð og vexti, sem og um málskostnað.

Eftir þessum úrslitum málsins verður áfrýjandi dæmdur til að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð, en um þann málskostnað og gjafsóknarkostnað stefnda fer samkvæmt því, sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda, J-kk-ef Þ-kk-ef E-kk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 800.000 krónur.