500/2016

A höfðaði mál á hendur T ehf. og krafðist endurgjalds fyrir vinnu í þágu félagsins og leigu á þremur bifreiðum fyrir starfsemi þess. Í stefnu A til héraðsdóms kom fram að munnlegur samningur þeirra vegna viðskiptanna hefði falið það í sér að stofnaðir yrðu reikningar í bókhaldi T ehf. fyrir hvert og eitt ökutæki. Inn á þá reikninga yrðu færðar tekjur sem tilheyrðu hverju ökutæki en af þeim yrði staðið skil á nánar tilgreindum kostnaði. Það sem eftir stæði ætti síðan að renna til A. Þrátt fyrir þann málsgrundvöll gaf A út reikning á hendur T ehf. vegna vinnu og leigu á bifreiðum og höfðaði málið til heimtu hans. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í stefnu væri með engu móti skýrt á hvaða grunni reikningurinn væri gefinn út miðað við hvernig A sjálfur lýsti lögskiptunum. Væri málatilbúnaðurinn því svo óglöggur að vísa yrði málinu frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. júlí 2016. Hann krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér 6.130.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 9. maí 2015 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 27. september 2016. Hann krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um annað en málskostnað, sem aðaláfrýjanda verði gert að greiða í héraði. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Gagnáfrýjandi er fyrirtæki í ferðaþjónustu sem sinnir einkum skipulagningu ferða og farþegaflutningum hér á landi. Aðaláfrýjandi mun um árabil hafa annast viðhald á bifreiðum fyrir gagnáfrýjanda. Um sumarið 2013 lét aðaláfrýjandi g-kk-þgf í té þrjár bifreiðar fyrir starfsemi félagsins, auk þess sem aðaláfrýjandi ók einni bifreiðinni þá um sumarið í ferðum á vegum gagnáfrýjanda.

Haustið 2013 reis ágreiningur milli málsaðila um uppgjör vegna viðskiptanna um sumarið. Af því tilefni ritaði fyrirsvarsmaður gagnáfrýjandi ódagsett bréf til aðaláfrýjanda sem mun hafa borist honum í október það ár. Í héraðsdómi er vikið að efni þessa bréfs, en þar kom meðal annars fram að fyrirsvarsmaður gagnáfrýjanda hafnaði kröfu um að aðaláfrýjandi fengi í sinn hlut helming hlutafjár í gagnáfrýjanda. Aftur á móti gerði fyrirsvarsmaðurinn tillögu að uppgjörinu fyrir þjónustu aðaláfrýjanda og tók fram að hann væri jafnframt reiðubúinn til að greiða skaðabætur ef aðaláfrýjandi teldi það nauðsynlegt. Einnig óskaði hann eftir áframhaldandi samstarfi við aðaláfrýjanda.

Aðaláfrýjandi ritaði gagnáfrýjanda innheimtubréf 4. febrúar 2014, en efni þess er að nokkru rakið í hinum áfrýjaða dómi. Í bréfinu kom fram að munnlegur samningur aðila gerði ráð fyrir því að stofnaður yrði reikningur í bókhaldi gagnáfrýjanda fyrir hvert og eitt ökutæki sem nýtt væri í rekstrinum. Inn á þann reikning skyldu færðar þær tekjur sem tilheyrðu hverju ökutæki fyrir sig en af þeim yrði staðið skil á nánar tilgreinum kostnaði. Eftirstöðvarnar kæmu síðan í hlut aðaláfrýjanda. Í samræmi við þetta krafðist aðaláfrýjandi greiðslu samtals að fjárhæð 5.465.000 krónur miðað við áætlaðar tekjur af þeim bifreiðum sem aðaláfrýjandi lagði gagnáfrýjanda til að frádregnum nánar tilteknum kostnaði. Þetta erindi var ítrekað með innheimtubréfi 27. febrúar 2014. Þessum bréfum svaraði gagnáfrýjandi með bréfi 30. maí sama ár þar sem kröfum aðaláfrýjanda var hafnað.

Með bréfi 17. september 2014 var gagnáfrýjanda send innheimtuviðvörun vegna kröfu að fjárhæð 6.130.000 krónur fyrir vinnu aðaláfrýjanda í þágu gagnáfrýjanda og „leigu á tækjum og öðrum kostnaði því tengdu.“ Nánar tiltekið var um að ræða leigu á bifreiðinni AN 467 í 64 daga miðað við 40.000 krónur á dag, bifreiðinni MN 573 í 57 daga miðað við 30.000 krónur á dag og bifreiðinni ED 009 í 40 daga miðað við 30.000 krónur á dag. Þessu næst gaf aðaláfrýjandi út reikning á hendur gagnáfrýjanda 5. mars 2015 að sömu fjárhæð vegna „vinnu og leigu á bílum í trúss sumarið 2013“. Samhliða ritaði aðaláfrýjandi bréf 6. sama mánaðar til gagnáfrýjanda með skýringum og sundurliðun kröfunnar, en hún var sú sama og kom fram í fyrrgreindri innheimtuviðvörun 17. september 2014. Loks áréttaði aðaláfrýjandi kröfuna með innheimtuviðvörun 9. apríl 2015. Hann höfðaði síðan málið 1. september sama ár eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi.

II

Í e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er kveðið á um að í stefnu skuli greina svo glöggt sem verða má málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en þessi lýsing skal vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Þá gildir sú meginregla í einkamálaréttarfari að sé málatilbúnaður stefnanda svo óljós að ekki verði lagður dómur á mál beri að vísa því sjálfkrafa frá dómi.

Í stefnu aðaláfrýjanda til héraðsdóms er lögskiptum aðila lýst þannig að munnlegur samningur vegna viðskipta þeirra hafi falið það í sér að stofnaðir yrðu reikningar í bókhaldi fyrirtækisins fyrir hvert og eitt ökutæki. Inn á þá reikninga yrðu færðar tekjur sem tilheyrðu hverju ökutæki en til frádráttar kæmi kostnaður vegna launa ökumanns, eldsneyti, þóknun til gagnáfrýjanda, auk viðgerðar og viðhaldskostnaðar bifreiðarinnar. Það sem eftir stæði ætti síðan að renna til aðaláfrýjanda. Sú krafa sem aðaláfrýjandi beindi að gagnáfrýjanda með innheimtuviðvörun 4. febrúar 2014 var reiknuð á þessum grundvelli. Gagnáfrýjandi leggur einnig til grundvallar að hann hafi haft umsýslu með rekstri bifreiðanna.

Þrátt fyrir þennan málsgrundvöll gaf aðaláfrýjandi út reikning á hendur gagnáfrýjanda 5. mars 2015 vegna vinnu og leigu á bifreiðum og hefur höfðað málið til heimtu hans. Í stefnu til héraðsdóms er með engu móti skýrt á hvaða grunni þessi reikningur var gefinn út miðað við hvernig aðaláfrýjandi sjálfur lýsir lögskiptunum. Er þess þá að gæta að leiga á munum er frábrugðin viðskiptum þar sem munir eru teknir til umsýslu miðað við tekjur og kostnað af rekstrinum. Að þessu gættu er málatilbúnaðurinn svo óglöggur að vísa verður málinu frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

Samkvæmt 2. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 verður aðaláfrýjanda gert að greiða gagnáfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Aðaláfrýjandi, A-kk-nf E-kk-nf K-kk-nf, greiði gagnáfrýjanda, This is Iceland ehf., samtals 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.