38/2012

B krafði E, eiganda bifreiðar, og S hf., sem veitt hafði ábyrgðartryggingu vegna ökutækisins, um bætur vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann varð fyrir bifreið E á Miklubraut. Óumdeilt var að E bæri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni B á grundvelli umferðarlaga og að S hefði veitt ábyrgðartryggingu vegna bifreiðarinnar. S hafði greitt B bætur sem námu þriðjungi tjóns hans, en aðilar deildu um það hvort B hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi umrætt sinn og hvort hann skyldi af þeim sökum bera óbætt tjón sitt sjálfur í heild eða að hluta. Hæstiréttur vísaði til þess að háttsemi B, sem var verulega ölvaður er slysið átti sér stað, hefði verið meginorsök líkamstjónsins sem hann varð fyrir. Hins vegar yrðu E og S hf. að bera hallann af óvissu um það hvort annmarkar sem voru á bifreið E hefðu verið meðorsök slyssins. Var B því látinn bera ½ tjóns síns sjálfur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. janúar 2012. Hann krefst þess að viðurkennd verði full skaðabótaskylda stefnda E-kk-ef H-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef og bótaskylda stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. úr lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækisins KT 657, vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi 27. nóvember 2005, er hann varð fyrir framangreindri bifreið á Miklubraut. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að þeim verði aðeins dæmd bótaskylda að hluta vegna líkamstjóns áfrýjanda og að málskostnaður verði felldur niður.

Atvikum málsins er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ekki er um það deilt að stefndi E-kk-nf, sem eigandi bifreiðarinnar KT 657, beri skaðabótaábyrgð á tjóni áfrýjanda samkvæmt 1. mgr. 88. gr., sbr. 1. mgr. 90. gr., umferðarlaga nr. 50/1987 og að stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. hafi veitt ábyrgðartryggingu vegna bifreiðarinnar, sem tekur til tjónsins, sbr. 1. mgr. 91. gr. sömu laga. Hefur þessi stefndi greitt áfrýjanda bætur, sem hann telur svara til þriðjungs tjóns áfrýjanda. Í málinu krefst áfrýjandi viðurkenningar á því að stefndu beri að bæta tjón sitt að fullu. Lúta álitaefni málsins að því, hvort áfrýjandi hafi með háttsemi sinni í aðdraganda slyssins sýnt af sér stórkostlegt gáleysi er átt hafi þátt í líkamstjóni hans og skuli því með stoð í 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga bera óbætt tjón sitt sjálfur í heild eða að hluta.

Eins og greinir í héraðsdómi varð slysið um klukkan 2.30 aðfaranótt sunnudagsins 27. nóvember 2005. Samkvæmt lögregluskýrslu um slysið var akbraut þurr, myrkur og góð götulýsing. Stefndi E-kk-nf ók bifreið sinni KT 657 frá umferðarljósum við Lönguhlíð eftir Miklubraut í vesturátt en þar eru tvær akreinar í hvora átt beggja megin við umferðareyju, en á henni endilangri er járngirðing um 1,30 metrar á hæð, sem ætlað er að hindra umferð gangandi vegfarenda yfir götuna. Upplýst gangbraut með gönguljósum liggur yfir Miklubraut nokkurn veginn til móts við Reykjahlíð, en slysið varð um 75 metrum vestar til móts við Engihlíð. Áfrýjandi stóð á hægri akrein nálægt miðju götunnar að sögn stefnda E-kk-ef og veifaði höndum. Hann var ölvaður en áfengismagn í blóði hans, sem dregið var um tveimur og hálfum klukkutímum eftir slysið og eftir að honum höfðu verið gefnar 10 einingar af blóði, reyndist vera 1,90‰. Ekki er upplýst hvers vegna áfrýjandi stóð á akbrautinni, en hann kvaðst í skýrslu sinni fyrir dómi lítið sem ekkert muna eftir atvikum í aðdraganda slyssins. Hann kvaðst þó hafa verið á skemmtun á Hótel Loftleiðum um kvöldið og telur að hann kunni að hafa verið á leið þaðan að húsi foreldra sinna við Snorrabraut.

Í 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga er mælt fyrir um að vegfarandi skuli sýna tillitssemi og varúð svo að eigi leiði til hættu eða valdi tjóni eða óþægindum og þannig að eigi trufli umferð að óþörfu. Þá segir í 1. mgr. 5. gr. laganna að vegfarandi skuli fara eftir leiðbeiningum um umferð sem gefnar séu með umferðarmerkjum, umferðarljósum eða hljóðmerkjum á eða við veg. Þá er kveðið á um það í 11. og 12. gr. sömu laga, sem gilda sérstaklega um gangandi vegfarendur, að þeir skuli nota gangstétt, gangstíg eða þann hluta vegar sem liggur utan akbrautar. Jafnframt að ætli þeir yfir akbraut skuli þeir hafa sérstaka aðgát gagnvart ökutækjum sem nálgast og fara yfir akbraut án óþarfrar tafar. Þegar farið sé yfir akbraut skuli nota gangbraut, sé hún nálæg. Sé gangbraut, göng eða brú ekki nálæg, skuli ganga þvert yfir akbraut og að jafnaði sem næst vegamótum.

Áfrýjandi sinnti í engu þeim reglum umferðarlaga, sem raktar hafa verið. Hann stóð verulega ölvaður sem næst á miðri akbraut í myrkri um miðja aðfaranótt sunnudags, þar sem þó mátti vænta nokkurrar umferðar og þar sem hámarkshraði var þá 60 kílómetrar á klukkustund. Háttsemi hans er meginorsök líkamstjónsins, sem hann varð fyrir.

Ósannað er að akstur stefnda E-kk-ef hafi farið í bága við reglur umferðarlaga. Hann þurfti í skyndi og til að forðast árekstur að færa sig frá vinstri akrein yfir á þá hægri, þar sem bifreið er ók á undan á hægri akrein færði sig yfir á hina vinstri eftir að ökumaður hennar varð áfrýjanda var á akbrautinni. Sá þessi stefndi áfrýjanda of seint, auk þess sem viðbrögð áfrýjanda torvelduðu einnig að forðast mætti slysið.

Á bifreið stefnda E-kk-ef voru samkvæmt bíltæknirannsókn sem framkvæmd var í kjölfar slyssins ýmsir annmarkar, en framljós voru í lagi og bremsur bifreiðarinnar fullnægðu lágmarkskröfum. Niðurstaða bíltæknirannsóknarinnar er meðal annars á þann veg, að vegna slitinna stýrisenda, þess að fetil vantaði á bensíngjöf og ástands bílstjórasætis hafi aðstaða ökumanns til að hafa stjórn á ökutækinu verið skert. Þá hafi útsýni ökumanns verið skert vegna skrauts og sólgleraugna sem héngu neðan í baksýnisspegli við framrúðu. Þótt ósannað sé að framangreindir annmarkar á bifreiðinni hafi verið meðorsök slyss áfrýjanda verða stefndu að bera hallann af óvissu um að svo kunni að hafa verið. Hefur þetta þýðingu við mat á meðábyrgð áfrýjanda vegna hins stórkostlega gáleysis hans.

Að framangreindu virtu verður áfrýjandi látinn bera helming tjóns síns sjálfur en stefndu dæmdir til þess að bæta honum helming þess. Fallist er á með héraðsdómi að ekki séu skilyrði til að beita 2. mgr. 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og líta framhjá framangreindri meðábyrgð áfrýjanda á tjóni sínu.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. og 2. málsliðar 2. mgr. 132. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verða stefndu dæmdir til að greiða áfrýjanda óskipt 480.000 krónur í málskostnað í héraði, er renni í ríkissjóð. Staðfest er ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda þar fyrir dómi. Samkvæmt framangreindum lagaákvæðum, sbr. 166. gr. laganna, verða stefndu einnig dæmdir til að greiða áfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Viðurkennd er bótaábyrgð stefndu, E-kk-ef H-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef og Sjóvár-Almennra trygginga hf., á helmingi þess tjóns sem áfrýjandi, B-kk-nf Þ-kk-nf, varð fyrir í umferðarslysi á Miklubraut 27. nóvember 2005.

Stefndu greiði áfrýjanda óskipt málskostnað í héraði, 480.000 krónur er renni í ríkissjóð.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda þar fyrir dómi er staðfest.

Stefndu greiði áfrýjanda óskipt málskostnað í Hæstarétti, 600.000 krónur.