685/2014

F ehf. höfðaði mál gegn ÍS og ÍR til heimtu skaðabóta vegna vanefnda ÍS á rammasamningi gagnvart sér í tengslum við markaðsherferðina „Ísland  allt árið“. Í þinghaldi í héraði, eftir framlagningu greinargerða af hálfu ÍS og ÍR, lagði F ehf. fram beiðni um dómkvaðningu matsmanns. ÍS og ÍR mótmæltu beiðninni og kröfðust þess að málið yrði flutt um frávísunarkröfu þeirra, sbr. 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í hinum kærða úrskurði var beiðninni hafnað. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með beiðninni hygðist F ehf. renna frekari stoðum undir tiltekin atriði vegna útreiknings á skaðabótakröfu sinni. Talið var að matsgerðin myndi eingöngu leiða í ljós fjárhæð hugsanlegra skaðabóta skv. vara- og þrautavarakröfu F ehf. en myndi engu breyta um aðalkröfu F ehf. í þeirri mynd sem hún hafði verið borin fram. Væri hún því bersýnilega þýðingarlaus, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. október 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. október 2014, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um „að hann fái að leggja fram beiðni um að dómkvaddir verði matsmenn og að aflað verði matsgerðar í málinu“ áður en málflutningur færi fram um kröfu varnaraðila um frávísun málsins frá dómi. Um kæruheimild vísar sóknaraðili til c. liðar 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hann krefst þess að áðurgreind krafa verði tekin til greina. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Á grundvelli rammasamningsútboðs samdi varnaraðilinn Íslandsstofa annars vegar við sóknaraðila og hins vegar við Íslensku auglýsingastofuna ehf. í apríl 2012 um að veita þjónustu vegna markaðsherferðar með heitinu „Ísland - allt árið“. Rammasamningarnir voru að mestu efnislega samhljóða en ákveðið var að Íslenska auglýsingastofan ehf. sæi um mótun á grunnhugmynd verkefnisins. Samningarnir öðluðust gildi 10. janúar 2012 og skyldu þeir standa út árið, en heimilt var að framlengja þá um eitt ár í senn tvisvar sinnum. Samningur varnaraðilans við Íslensku auglýsingastofuna ehf. hefur samkvæmt gögnum málsins verið framlengdur tvívegis og gildir nú til 31. desember 2014 en samningurinn við sóknaraðila rann sitt skeið á enda 31. desember 2012. Öll kaup varnaraðilans á grundvelli samninganna munu hafa verið gerð við Íslensku auglýsingastofuna ehf. en engum viðskiptum beint til sóknaraðila. Fyrir heildarkaup á þjónustu á tímabilinu frá september 2011 til september 2012 greiddi varnaraðilinn 51.593.979 krónur en 65.392.651 krónu fyrir tímabilið upp frá því til september 2013. Samkvæmt fjárhagsáætlun varnaraðilans vegna verkefnisins munu kaup undir liðnum „framleiðsla og hönnun“ á tímabilinu september 2013 til september 2014 hafa átt að nema 56.406.000 krónum.

Sóknaraðili höfðaði mál þetta á hendur varnaraðilum 14. febrúar 2014 til heimtu skaðabóta vegna vanefnda varnaraðilans Íslandsstofu á rammasamningnum gagnvart sér. Sóknaraðili telur að með framangreindu hafi hann orðið af viðskiptum sem hann hefði með réttu átt að njóta sem annar tveggja viðsemjenda varnaraðilans á grundvelli útboðsins. Krefst sóknaraðili þess aðallega að varnaraðilar verði dæmdir sameiginlega til að greiða sér 86.696.315 krónur, sem sé helmingur þeirrar heildarfjárhæðar sem varið hafi verið til kaupa á þjónustu af Íslensku auglýsingastofunni ehf., til vara að viðurkennd verði skaðabótaskylda varnaraðila vegna missis hagnaðar sem sóknaraðili hefði ella notið og að því frágengnu að viðurkennd verði skaðabótaskylda þeirra vegna kostnaðar sóknaraðila við undirbúning tilboðs og samningsgerð í kjölfarið. Í héraði kröfðust varnaraðilar þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi. Röksemdir fyrir þeirri kröfu eru raktar í hinum kærða úrskurði en þær lúta aðallega að því að fjárkrafa sóknaraðila sé óviss þar sem hún byggist að hluta á fjárhagsáætlun varnaraðilans Íslandsstofu sem enn sé óljóst hvort muni standast, sbr. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991, svo og að kröfugerð og málatilbúnaður sóknaraðila sé óljós og vanreifaður.

Í þinghaldi í héraði 27. júní 2014 lagði sóknaraðili fram beiðni um dómkvaðningu matsmanns og var þá fært í þingbók að hann teldi að taka bæri afstöðu til beiðninnar áður en málið yrði flutt um frávísunarkröfu varnaraðila. Með matsbeiðninni hyggst sóknaraðili afla frekari stuðnings fyrir kröfugerð sinni og telur hann matsspurningarnar varða atriði sem snerti frávísunarkröfu varnaraðila. Þeir mótmæltu því báðir að matsmaður yrði dómkvaddur á þessu stigi og kröfðust þess að málið yrði flutt um frávísunarkröfuna eins og það lægi fyrir, sbr. 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991.

II

Samkvæmt úrskurðarorði hins kærða úrskurðar var hafnað með honum kröfu sóknaraðila um að hann fengi að leggja fram beiðni um dómkvaðningu matsmanns og að matsgerðar yrði aflað áður en málið yrði flutt um kröfu varnaraðila um frávísun þess. Að réttu lagi verður að líta svo á að í úrskurðinum hafi falist það eitt að hafnað var kröfu sóknaraðila um að matsmaður yrði dómkvaddur, enda lúta önnur framangreind atriði að því hvernig hagað yrði meðferð málsins að fenginni niðurstöðu um þá kröfu. Úrskurður héraðsdóms getur því sætt kæru samkvæmt fyrrnefndum c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991.

Í málinu krefst sóknaraðili að dómkvaddur verði matsmaður til að renna stoðum undir tiltekin atriði vegna útreiknings á skaðabótakröfu sinni. Með matsbeiðninni hyggst sóknaraðili annars vegar fá metinn mögulegan hagnað sinn hefði hann verið fenginn til að vinna helming þeirra verkefna sem unnin voru á grundvelli rammasamninganna við hann og Íslensku auglýsingastofuna ehf. og hins vegar hver hafi verið kostnaður hans af undirbúningi tilboðs, þátttöku í útboðinu og gerð rammasamningsins. Af framangreindu er ljóst að sóknaraðili leitar hér mats á atriðum, sem varakrafa hans og þrautavarakrafa taka til. Matsgerð í samræmi við beiðni sóknaraðila myndi eingöngu leiða í ljós fjárhæð hugsanlegra skaðabóta samkvæmt þessum kröfum, sem lúta eingöngu að viðurkenningu réttar hans til skaðabóta úr hendi varnaraðila af nánar tilgreindum ástæðum og eru ekki um greiðslu tiltekinna fjárhæða. Matsgerðin myndi á hinn bóginn engu breyta um aðalkröfu sóknaraðila í þeirri mynd, sem hún hefur verið borin fram, enda snúa málsástæður að baki henni ekki að missi hagnaðar af verki fyrir varnaraðilann Íslandsstofu, heldur að hann hafi orðið af helmingi heildarþóknunar fyrir slíkt verk. Að því virtu er sú sönnunarfærsla sem sóknaraðili óskar eftir samkvæmt framangreindu bersýnilega þýðingarlaus, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af þeirri ástæðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðilum kærumálskostnað eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Hafnað er beiðni sóknaraðila, Fítons ehf., um dómkvaðningu matsmanns.

Sóknaraðili greiði varnaraðilum, Íslandsstofu og íslenska ríkinu, hvorum um sig 200.000 krónur í kærumálskostnað.