176/2006

G og P voru sakfelldir fyrir brot gegn lögum nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar og nánar tilgreindum stjórnvaldsfyrirmælum. Í ákæru var þess krafist að G og P yrði gerð refsing samkvæmt 23. gr. laganna, eins og henni hafði verið breytt með 225. gr. laga nr. 82/1998. Samkvæmt ákvæðinu, sem þannig var vísað til, vörðuðu þau brot sem ákært var fyrir sektum, en fangelsi allt að sex árum ef brot var stórfellt eða ítrekað. Var jafnframt kveðið á um að sekt skyldi minnst vera 400.000 krónur og mest 4.000.000 krónur nema brot væri ítrekað. Með 1. gr. laga nr. 22/2005, sem tóku gildi eftir að brot G og P voru framin en áður en dómur gekk í héraði, var ákvæðinu breytt á þann hátt að fyrirmæli um 400.000 króna lágmarkssekt gilti því aðeins að brot væri ítrekað. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að þessu ákvæði með áorðnum breytingum, sem hvorki hefði verið vísað til í ákæru né héraðsdómi, yrði að beita við ákvörðun refsingar á hendur G og P. Að virtu þessu en jafnframt þeirri aðferð, sem beitt var við brotin, þótti hæfilegt að dæma hvorn um sig til greiðslu 300.000 króna sektar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 10. mars 2006 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun og að fengnu áfrýjunarleyfi. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist að héraðsdómur verði staðfestur.

Ákærðu krefjast aðallega sýknu, en til vara að refsing samkvæmt hinum áfrýjaða dómi verði milduð.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi höfðaði sýslumaðurinn í Keflavík mál þetta með ákæru 12. september 2005. Í henni var ákærða G-kk-þgf E-kk-þgf gefið að sök að hafa sem skipstjóri á fiskiskipinu Grímsnesi GK 555 vanrækt að færa í afladagbók afla þess í veiðiferð, sem lauk í Grindavík 4. maí 2005, svo og að hafa ekki sinnt þeirri skyldu að tryggja að hluti aflans, 431 kg af löngu, yrði vigtaður á hafnarvog. Var þessi háttsemi talin varða við 1. mgr. 6. gr. og 1. mgr. og 3. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar ásamt nánar tilgreindum stjórnvaldsfyrirmælum, þar á meðal ákvæði reglugerðar nr. 522/1998 um vigtun sjávarafla, en eftir uppsögu hins áfrýjaða dóms hefur sú reglugerð verið leyst af hólmi með reglugerð nr. 224/2006, sem er efnislega eins og sú eldri um atriði, sem málið varðar. Þá var ákærða P-kk-þgf H-kk-þgf B-kk-þgf gefið að sök að hafa sem ökumaður tiltekinnar flutningabifreiðar vanrækt við sama tækifæri að aka með aflann á hafnarvog og farið með hann þess í stað að fiskverkuninni Tjaldanesi ehf. í Grindavík, en með þessu hafi hann brotið gegn 10. gr. fyrrnefndra laga ásamt nánar tilgreindum reglugerðarákvæðum.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu beggja ákærðu fyrir þá háttsemi, sem í ákæru greindi, en með henni brutu þeir gegn þeim ákvæðum laga og reglugerða, sem áður er vísað til. Í ákæru var þess krafist að ákærðu yrði gerð refsing samkvæmt 23. gr. laga nr. 57/1996, eins og henni hafði verið breytt með 225. gr. laga nr. 82/1998. Samkvæmt ákvæðinu, sem þannig var vísað til, vörðuðu brot sem þessi sektum, en fangelsi allt að sex árum ef brot var stórfellt eða ítrekað. Í 2. mgr. 23. gr. laga nr. 57/1996 var jafnframt kveðið á um að sekt skyldi minnst vera 400.000 krónur og mest 4.000.000 krónur nema brot væri ítrekað, en þegar svo stóð á var bæði lágmark og hámark sektarfjárhæðar tvöfalt hærra. Með 1. gr. laga nr. 22/2005, sem tóku gildi 25. maí 2005, var umræddri 2. mgr. 23. gr. laga nr. 57/1996 breytt á þann hátt að fyrirmæli um 400.000 króna lágmarkssekt gilda því aðeins að brot sé ítrekað, en fyrrgreindar reglur um hámark sektar eru óbreyttar. Þessu ákvæði með áorðnum breytingum, sem hvorki var vísað til í ákæru né hinum áfrýjaða dómi, verður að beita við ákvörðun refsingar á hendur ákærðu, sbr. 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að virtu þessu en jafnframt þeirri aðferð, sem beitt var við brot ákærðu, er hæfilegt að dæma þá hvorn um sig til greiðslu sektar að fjárhæð 300.000 krónur, en um vararefsingu fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verður staðfest. Rétt er á hinn bóginn að allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærðu, G-kk-nf E-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf, greiði hvor um sig 300.000 krónur í sekt, sem renni í ríkissjóð, innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 22 daga.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, S-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.