185/2016

X og Y voru ákærðir fyrir umboðssvik, og Z og Þ fyrir hlutdeild í því broti, með því að hafa farið út fyrir heimildir sínar til lánveitingar þegar þeir samþykktu að veita einkahlutafélaginu A lán án fullnægjandi trygginga. Lánið hafi verið veitt til að fjármagna kaup A á 25,7% hlut í öðru félagi. Í málinu lágu fyrir bæði undir- og yfirmatsgerð dómkvaddra manna, sem aflað hafði verið í tilgreindu einkamáli, þar sem lagt var mat á verðmæti umrædds eignarhlutar. Héraðsdómur hafnaði kröfu Á um að matsmennirnir gæfu skýrslu við aðalmeðferð málsins. Í dómi Hæstaréttar var rakið að undirmatsgerðin hefði verið meðal þeirra gagna sem lágu ásamt öðru til grundvallar ákæru í málinu. Yrði að skýra þá aðstöðu á þann veg að með henni hafi Á verið veitt sérfræðileg aðstoð við rannsókn málsins og ákvörðun um saksókn í skilningi 2. málsliðar 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá hafi með yfirmatsgerðinni verið endurmetin þau atriði sem undirmatsgerðin tók til. Þar sem framburður matsmannanna var talinn geta skipt máli um gildi matsgerðanna sem sönnunargagna var krafa Á tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. mars 2016, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. mars 2016, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að B-kk-nf F-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf A-kk-nf B-kk-nf, E-kk-nf D-kk-nf og S-kk-nf R-kk-nf Þ-kk-nf gefi skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í n. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að áðurgreind krafa sín verði tekin til greina.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Í máli þessu eru varnaraðilarnir X og Y ákærðir fyrir umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa 8. eða 9. júlí 2008 misnotað aðstöðu sína og stefnt hagsmunum B banka hf. í verulega hættu með því að fara út fyrir heimildir sínar til lánveitinga er þeir hafi samþykkt að veita einkahlutafélaginu A, eignalausu félagi með takmarkaða ábyrgð, lán að fjárhæð 6.000.000.000 krónur, án fullnægjandi trygginga fyrir endurgreiðslu lánsins, sem hafi verið í andstöðu við reglur bankans um lánveitingar og markaðsáhættu. Hafi lánið verið veitt til að fjármagna að fullu kaup A ehf. á 25,7% hlut D hf. í C, en hlutabréf þess félags hafi ekki verið skráð í kauphöll. Þá eru varnaraðilarnir Z og Þ ákærðir fyrir hlutdeild í hinu ætlaða broti, sbr. 22. gr. almennra hegningarlaga. Til vara er hinn fyrrnefndi ákærður fyrir brot gegn 254. gr. sömu laga, en að því frágengnu 264. gr. laganna.

Í máli þessu liggur fyrir að kærandi málsins, slitastjórn B banka hf., aflaði í tilgreindu einkamáli matsgerðar B-kk-ef F-kk-ef K-kk-ef og G-kk-ef M-kk-ef, en með henni mátu þeir markaðsvirði 25,7% eignarhlutar D hf. í C, miðað við 9. júlí 2008, eða sama dag og B banki hf. veitti það lán sem mál þetta snýst um. Matsgerðin barst sérstökum saksóknara 26. apríl 2012 með bréfi lögmanns fyrrgreinds kæranda og var lögð fram við þingfestingu málsins.

Ákæra í málinu var gefin út 12. desember 2012. Í röksemdum með henni, sbr. d. lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, sagði meðal annars að þriðja og ítarlegasta verðmatið á eignarhluta D hf. í C væri matsgerð fyrrgreindra manna, en þar væri komist að tiltekinni niðurstöðu um verðmæti eignarhlutar D hf. í C umræddan dag. Eftir að matsgerðin lá fyrir var óskað yfirmats af hálfu gagnaðila slitastjórnar B banka hf. í áðurnefndu einkamáli og voru þeir B-kk-nf A-x-x B-kk-nf, E-kk-nf D-kk-nf og S-kk-nf R-kk-nf Þ-kk-nf dómkvaddir til starfans. Yfirmatsgerðin var lögð fram í þinghaldi 7. nóvember 2013, en dómsmeðferð máls þess sem hér um ræðir hafði verið frestað að beiðni verjenda frá og með 11. febrúar sama ár.

Eins og áður greinir var undirmatsgerðin, sem aflað var af hálfu kæranda málsins, meðal þeirra gagna sem lágu ásamt öðru til grundvallar ákæru í málinu. Verður að skýra þá aðstöðu á þann veg að með henni hafi sérstökum saksóknara verið veitt sérfræðileg aðstoð við rannsókn málsins og ákvörðun um saksókn í skilningi 2. málsliðar 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008, sbr. dóm Hæstaréttar 4. nóvember 2011 í máli nr. 560/2011. Með yfirmatsgerðinni voru endurmetin þau atriði sem undirmatsgerðin tók til. Samkvæmt þessu kann framburður matsmannanna að skipta máli um gildi matsgerðanna sem sönnunargagna. Verður krafa sóknaraðila því tekin til greina.

Dómsorð:

Ákæruvaldinu er heimilt að leiða fyrir dóm sem vitni við aðalmeðferð málsins B-kk-þf F-kk-þf K-kk-þf, G-kk-þf M-kk-þf, B-kk-þf A-x-x B-kk-þf, E-kk-þf D-kk-þf og S-kk-þf R-kk-þf Þ-kk-þf.