199/2003

J varð fyrir slysi árið 1996 og viðurkenndu S og V bótaskyldu vegna þess. Gekk J án fyrirvara til fullnaðaruppgjörs bóta á árinu 1999 á grundvelli matsgerðar dómkvaddra manna sem töldu varanlegan miska hans 15% en varanlega örorku 20%. Á árinu 2000 taldi J sýnt að hann hefði orðið fyrir frekari skaða vegna slyssins og tókst af því tilefni samkomulag með aðilum um að leita til matsmanna að nýju. Töldu matsmenn að varanlegur miski J væri 20% og varanleg örorka hans 25% og að hið aukna tjón mætti rekja til slyssins. Krafðist J endurákvörðunar bóta á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Lagði héraðsdómur fyrrgreinda niðurstöðu matsmannanna til grundvallar og tók kröfu J til greina. Í dómi Hæstaréttar var talið að þar sem S og V leituðu ekki yfirmats yrði að staðfesta þá niðurstöðu héraðsdómara að J hefði sýnt fram á að hið aukna tjón hans yrði rakið til umrædds slyss. Hins vegar var talið að sá varanlegi miski og sú varanlega örorka, sem J teldist nú hafa orðið fyrir væri minni en svo að líta mætti þannig á að miskastig hans og örorkustig væri verulega hærra en áður hefði verið talið í skilningi 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Voru því ekki talin skilyrði til að taka upp að nýju ákvörðun skaðabóta vegna tjóns J af slysinu og voru S og V sýknuð af kröfu hans í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 26. maí 2003. Þau krefjast sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Samkvæmt gögnum málsins ók stefndi að kvöldi 3. apríl 1996 bifreið í eigu áfrýjandans S-kvk-ef G-kvk-ef austur eftir þjóðvegi nr. 1. Í námunda við Sandskeið missti hann stjórn á bifreiðinni í hálku með þeim afleiðingum að hún fór út af veginum og valt. Hann var fluttur eftir slysið á Sjúkrahús Reykjavíkur, þar sem hann kvaðst finna fyrir verk og stirðleika í öxl og brjóstkassa hægra megin. Við læknisskoðun kom fram að hann væri að auki með væg eymsli vinstra megin í hálsvöðvum og hafi hlotið rifbeinsbrot. Hann var útskrifaður af sjúkrahúsinu daginn eftir.

Við endurkomu stefnda á sjúkrahúsið 12. apríl 1996 var tekin röntgenmynd af hægri öxl, sem leiddi í ljós tognunaráverka, og var honum vísað í sjúkraþjálfun. Af henni varð ekki árangur og var gerð segulómrannsókn á öxlinni 16. ágúst 1996. Í framhaldi af því gekkst stefndi undir sams konar rannsókn á vinstri öxl 14. nóvember 1996, þar sem bæklunarlæknir, sem annaðist hann, taldi hann kunna að hafa fengið áverka á báðar axlir í slysinu. Niðurstaða þeirrar rannsóknar varð sú að um slitbreytingar væri að ræða á vinstri öxlinni. Að þessu fram komnu var gerð liðspeglun á hægri öxl stefnda 3. desember 1996. Ekki fékkst bati af þessu og gekkst hann undir skurðaðgerð 9. maí 1997, þar sem liðþófi í hægri axlarhyrnulið var fjarlægður ásamt enda á hægra viðbeini. Vegna alls þessa mun stefndi hafa verið um 42 vikur frá vinnu sem lögreglumaður á Keflavíkurflugvelli á tímabilinu frá slysdegi fram í september 1997.

Stefndi leitaði í janúar 1998 eftir mati örorkunefndar á varanlegum miska sínum og varanlegri örorku vegna slyssins. Í álitsgerð nefndarinnar 13. apríl 1999 var talið að áverkar á hægri öxl ásamt óþægindum frá baki og hálsi hafi valdið stefnda 15% varanlegum miska og 12% varanlegri örorku. Þeirri niðurstöðu vildi hann ekki una og fékk 26. júlí 1999 dómkvadda þrjá menn til að meta tjón sitt. Í matsgerð 18. október sama ár var gengið út frá því að einkenni stefnda af áverkum, sem hann hlaut í slysinu, væru þau sömu og örorkunefnd lagði til grundvallar samkvæmt framansögðu, en jafnframt var þó vísað til þess að hann hafi fljótlega eftir slysið fundið fyrir verkjum í vinstri axlarlið, sem hafi verið vægari en í hægri axlarlið og einkum lýst sér sem stirðleiki og óþægindi í liðnum. Einnig hefði stefndi óþægindi vinstra megin í hálsi, en allt þetta töldu matsmenn mega rekja til slyssins. Mátu þeir varanlegan miska stefnda 15%, en varanlega örorku 20%.

Að fenginni þessari matsgerð gengu stefndi og áfrýjandinn Vátryggingafélag Íslands hf. til uppgjörs á skaðabótum á grundvelli hennar. Greiddi félagið stefnda samtals 4.544.619 krónur að meðtöldum vöxtum og kostnaði í tvennu lagi 29. október og 22. desember 1999, sem hann tók við án fyrirvara og sem fullnaðargreiðslu bóta vegna slyssins.

Stefndi leitaði aftur til læknis í ágúst 2000 vegna eymsla í vinstri öxl. Læknisskoðun leiddi í ljós einkenni um axlarklemmu og óþægindi yfir vinstri axlarhyrnulið. Af þessum sökum gekkst stefndi undir skurðaðgerð á öxlinni 23. október 2000, sem af gögnum málsins virðist hafa verið sambærileg og áðurnefnd aðgerð á hægri öxl í maí 1997. Stefndi taldi að rekja mætti þetta til meiðsla, sem hann varð fyrir í slysinu 3. apríl 1996, og leitaði því 30. júlí 2001 eftir endurupptöku málsins fyrir örorkunefnd til fá mat á varanlegum miska og varanlegri örorku, sem af þessu leiddi. Í álitsgerð 25. september 2001 hafnaði nefndin að taka upp fyrra mat sitt, þar sem hún taldi „útilokað að einkenni sem vísað er til í endurupptökubeiðni þessari séu afleiðingar slyssins 3. apríl 1996.“ Með samkomulagi við áfrýjendur leitaði stefndi 13. mars 2002 eftir því að tveir þeirra manna, sem dómkvaddir voru til að gera matsgerðina frá 18. október 1999, læknarnir S-kk-nf Y-kk-nf og T-kk-nf M-kk-nf, legðu mat á það hvort einkenni í vinstri öxl hans yrðu rakin til slyssins, svo og hver miski hans og örorka væri af þessum sökum til viðbótar því, sem áður hafði verið metið. Í matsgerð 30. apríl 2002 komust matsmennirnir að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski og varanleg örorka stefnda væri vegna einkenna í vinstri öxl 5% hærri en samkvæmt fyrri matsgerðinni og mætti rekja þetta til meiðsla, sem stefndi hlaut í slysinu.

Með bréfi 13. maí 2002 krafði stefndi áfrýjandann Vátryggingafélag Íslands hf. um greiðslu bóta á grundvelli síðastnefndrar matsgerðar. Þessu hafnaði áfrýjandinn og höfðaði þá stefndi mál þetta 26. júní 2002 til heimtu skaðabóta að fjárhæð 991.264 krónur, svo sem sundurliðað er í hinum áfrýjaða dómi. Í málinu er hvorki deilt um ábyrgð áfrýjenda á tjóni stefnda, sem rekja megi til slyssins, né um fjárhæð kröfu hans.

II.

Í málinu liggur fyrir að stefndi gekkst ekki undir læknisskoðun á vegum örorkunefndar áður en hún komst að áðurgreindri niðurstöðu í álitsgerð 25. september 2001 um að einkenni, sem þá höfðu komið fram í vinstri öxl hans, yrðu ekki rakin til meiðsla, sem hann varð fyrir í slysinu 3. apríl 1996. Aðilar málsins komu sér saman um að tveimur af þremur matsmönnum, sem áður höfðu verið dómkvaddir til að leggja mat á líkamstjón stefnda, yrði falið að taka upp störf sín á ný og leggja mat á þetta atriði ásamt því að meta varanlegan miska og varanlega örorku hans, sem teldist stafa af þessu. Áðurnefndir læknar, sem tóku að sér þennan starfa, töldu nægilega sýnt að einkenni í vinstri öxl stefnda ættu rætur að rekja til slyssins, eins og komið hafði einnig fram að nokkru í upphaflegu matsgerðinni frá 18. október 1999. Þetta álit staðfestu læknarnir í skýrslum, sem þeir gáfu við aðalmeðferð málsins í héraði. Þessu hafa áfrýjendur ekki hnekkt með yfirmati. Verður því að staðfesta þá niðurstöðu héraðsdómara að stefndi hafi sýnt fram á að tjónið, sem hann krefst nú skaðabóta fyrir, verði rakið til umrædds slyss.

Samkvæmt því, sem áður greinir, var lækni, sem annaðist stefnda, kunnugt um það haustið 1996 að hann teldi sig hafa orðið fyrir meiðslum á báðum öxlum í slysinu 3. apríl sama ár. Í vottorðum þessa læknis frá 10. janúar 1997, 12. ágúst 1997 og 7. janúar 1998 var vikið að einkennum, sem stefndi fyndi fyrir í vinstri öxl, þótt meginefni vottorðanna hafi varðað meiðslin í hægri öxl hans. Að þessu var einnig vikið í matsgerð dómkvaddra manna 18. október 1999. Af læknisfræðilegum gögnum, sem liggja fyrir í málinu, verður ekki skýrlega ráðið hvort sú þróun, sem varð á meini í vinstri öxl stefnda eftir áðurnefnt uppgjör skaðabóta á árinu 1999, hafi á þeim tíma mátt vera fyrirsjáanleg. Á hinn bóginn verður ekki litið fram hjá því að sá varanlegi miski og sú varanlega örorka, sem stefnda hefur nú verið metin vegna meiðsla á vinstri öxl, er minni en svo að líta megi þannig á að miskastig hans og örorkustig sé verulega hærra en áður var talið í skilningi 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. dóm Hæstaréttar 22. maí 2003 í máli nr. 514/2002. Er því ekki fullnægt skilyrðum þess lagaákvæðis til að taka upp að nýju ákvörðun skaðabóta vegna tjóns stefnda af slysinu 3. apríl 1996.

Af þeim sökum, sem að framan greinir, verða áfrýjendur sýknuð af kröfu stefnda, en rétt er að aðilarnir beri hvert sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjendur, S-kvk-nf G-kvk-nf og Vátryggingafélag Íslands hf., eru sýkn af kröfu stefnda, J-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.