104/2013

P var í ákæru gefið að sök að hafa ekið bifhjóli á ofsahraða undir áhrifum fíkniefna án þess að sinna stöðvunarmerkjum lögreglu. Var háttsemin talin varða við ákvæði umferðarlaga nr. 50/1987, auk 168. gr. og 4. mgr. 220 gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með vísan til forsenda hins áfrýjaða dóms taldi Hæstiréttur sannað að atvik hafi verið með þeim hætti er í ákæru greindi. Þá var staðfest sú niðurstaða að P hafi með aksturslagi sínu raskað öryggi bifreiða og umferðaröryggi á alfaraleið og með því brotið gegn 168. gr. laga nr. 19/1940. Á hinn bóginn hefði ákæruvaldið ekki sýnt fram á að hættan af akstri ákærða hafi verið slík að hann hafi stofnað lífi eða heilsu annarra í augljósan háska svo sem áskilið væri í 4. mgr. 220. gr. áðurnefndra laga. Þá taldi Hæstiréttur að P yrði ekki refsað fyrir brot á 1. mgr. 4. gr. laga nr. 50/1987 þar sem það ákvæði væri svo almennt orðað að það gæti ekki, að teknu tilliti til fyrirmæla 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar, talist viðhlítandi refsiheimild. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu P og lengd ökuréttarsviptingar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 13. febrúar 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

Ákærði krefst aðallega sýknu, til vara sýknu „af háttsemi sem felld er undir ákvæði umferðarlaga nr. 50/1987“, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð og sviptingu ökuréttar markaður skemmri tími.

I

Í máli þessu er ákærða meðal annars gefið að sök að hafa ekið bifhjóli á ofsahraða austur Reykjanesbraut föstudaginn 23. júlí 2010 undir áhrifum fíkniefna án þess að sinna stöðvunarmerkjum lögreglu. Þegar hann hafi ekið af tvöföldum kafla Reykjanesbrautar inn á vegarkafla þar sem umferð er á einni akrein hafi hann ítrekað farið fram úr til beggja handa bifreiðum, sem óku í sömu akstursstefnu, uns hann kom að stað, austan við álverið í Straumsvík, þar sem lögregla hafði stöðvað umferðina til austurs. Þá hafi hann ekið bifreiðinni þvert yfir Reykjanesbraut inn á göngustíg, sem liggur meðfram henni, en eftir um 100 metra akstur eftir stígnum hafi hann misst stjórn á bifhjólinu og við það fallið í jörðina.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms telst sannað að atvik hafi verið með þeim hætti sem að framan greinir og þau átt sér stað á háannatíma þar sem umferð eftir Reykjanesbraut var mikil í báðar áttir. Með aksturslagi sínu við þessar aðstæður undir áhrifum fíkniefna raskaði ákærði umferðaröryggi á alfaraleið, jafnframt því sem honum hlaut þrátt fyrir ástand sitt að hafa verið ljós sú almenna hætta sem af framferði hans hlaust, sbr. 17. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Er því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hann hafi með þessari háttsemi brotið gegn 168. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn hefur ákæruvaldið ekki sýnt fram á að hættan af akstri ákærða hafi verið slík að hann hafi stofnað lífi eða heilsu annarra í augljósan háska, svo sem áskilið er í 4. mgr. 220. gr. laganna. Verður hann því sýknaður af ákæru um það brot. Háttsemi ákærða er að öðru leyti rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru, að því frátöldu að honum verður ekki refsað fyrir brot á 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga þar sem það ákvæði er svo almennt orðað að það getur ekki, að teknu tilliti til fyrirmæla 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar, talist viðhlítandi refsiheimild, sbr. dóm Hæstaréttar 24. maí 2012 í máli nr. 33/2012. Einn dómenda, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, telur að ákærði hafi með óvarkárni í akstri sínum skapað hættu í umferðinni sem varði við 1. mgr. 4. gr., sbr. 100. gr., umferðarlaga og hann telur viðhlítandi refsiheimild. Lætur hann í dæmaskyni nægja að vísa til dóma Hæstaréttar 13. þessa mánaðar í máli nr. 657/2012, 19. febrúar 2009 í máli nr. 452/2008 og 19. júní 2003 í máli nr. 108/2003.

II

Samkvæmt sakavottorði hefur ákærði ítrekað gerst sekur um brot á ákvæðum umferðarlaga um ökuhraða frá árinu 2004. Þá var hann með dómi Héraðsdóms Reykjaness 10. mars 2009 dæmdur í tveggja mánaða fangelsi fyrir brot á 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og 1. mgr., sbr. 2. mgr., 45. gr. a. umferðarlaga, en fullnustu refsingarinnar var frestað og skyldi hún niður falla að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins héldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Sá tími var ekki liðinn þegar ákærði framdi þau brot sem að framan greinir. Eftir 60. gr. almennra hegningarlaga verður refsing samkvæmt þeim dómi því tekin upp og dæmd með þeirri refsingu sem honum verður nú gerð. Jafnframt verður refsing ákærða ákveðin sem hegningarauki við dóm Héraðsdóms Reykjaness 13. desember 2010 eftir reglum 78. gr., sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi.

Eftir að hafa framið brotin 23. júlí 2010 var ákærði handtekinn á vettvangi og í framhaldi af því var tekin óformleg skýrsla af honum hjá lögreglu. Samkvæmt gögnum málsins verður ráðið að erfitt hafi verið að hafa upp á ákærða í kjölfarið og fram á árið 2011. Það var fyrst 20. september sama ár að tekin var formleg skýrsla af honum hjá lögreglu og 5. desember það ár mun lögregla hafa gengið endanlega frá frumskýrslu sinni í málinu. Ákæra var svo loks gefin út 3. júlí 2012. Samkvæmt þessu hefur rannsókn málsins og útgáfa ákæru dregist meira en góðu hófi gegnir án þess að ákærða verði að öllu leyti um kennt, auk þess sem finna verður að því að ekki var gengið frá frumskýrslu lögreglu um það sem gerðist 23. júlí 2010 strax eftir að atvik áttu sér stað.

Að virtu öllu því sem að framan greinir og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest ákvæði hans um refsingu ákærða. Með skírskotun til 6. mgr. 102. gr. umferðarlaga er jafnframt fallist á ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar, svo og um sakarkostnað.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, P-kk-nf J-kk-nf S-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 268.207 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 251.000 krónur.