101/2003

Fyrir Hæstarétti deildu M og K um það, hvort tiltekin húseign í Reykjavík og einkahlutafélagið F skyldu koma undir skipti til fjárslita við sambúðarslit aðila. M hafði stofnað félagið um verktakastarfsemi sína og greitt allt hlutafé þess. Samkvæmt stofnfundargerð F átti M einn sæti í stjórn félagsins og var hann jafnframt framkvæmdastjóri þess og prókúruhafi. Þá stöfuðu öll laun hans samkvæmt skattframtali 2001 frá félaginu. K hafði ekki sýnt fram á að hún hafi lagt nokkuð fram til félagsins. Var F samkvæmt þessu talið eign M og kom því ekki undir skiptin. Sú málsástæða M, að sú fasteign sem um var deilt skyldi ekki koma undir skiptin þar sem hún væri keypt eftir að aðilar slitu sambúðinni, hafði ekki verið borin fram fyrir héraðsdómi og varð því ekki á henni byggt við úrlausn málsins. Báðir málsaðilar voru tilgreindir sem kaupendur fasteignarinnar í kaupsamningi, en M hélt því fram að F hafi greitt kaupverðið og verið raunverulegur kaupandi eignarinnar. Þessar fullyrðingar M hlutu stoð í undirritaðri yfirlýsingu beggja málsaðila þar sem fram kom að kaupin væru gerð fyrir hönd F, sem væri réttur eigandi húseignarinnar, sem og í yfirliti yfir færslur af bankareikningi F. Var hafnað kröfu K um að fasteignin og einkahlutafélagið kæmu til skipta við opinber skipti til fjárslita á milli hennar og M.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. mars 2003, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. febrúar 2003, þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningsefnum í tengslum við opinber skipti til fjárslita milli aðilanna vegna loka óvígðrar sambúðar. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hafnað verði að húseignin A í Reykjavík og einkahlutafélagið F komi undir skipti til fjárslita við sambúðarslit aðila. Til vara krefst hann þess að hafnað verði að varnaraðili eigi hlutdeild í eignarhlut sóknaraðila í einkahlutafélaginu. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Málsaðilar voru í óvígðri sambúð með hléum á árunum 1981 til 2001, er samvistarslit urðu. Voru þau skráð í sambúð tímabilin frá 1. desember 1985 til 1. september 1993 og frá 28. maí 1995 til 1. mars 2001 og eignuðust saman tvö börn. Eftir lok sambúðarinnar kom upp ágreiningur milli aðila í tengslum við opinber skipti til fjárslita milli þeirra, þar sem aðilar deildu meðal annars um hvort fasteignin A í Reykjavík og verktakafyrirtækið F ehf. skyldu koma til skipta og hvort sóknaraðila bæri að greiða varnaraðila endurgjald vegna afnota hans af fasteignunum að G og N í Reykjavík. Var leyst úr þessum ágreiningi aðilanna með úrskurði héraðsdóms, sem sóknaraðili hefur nú kært að því er varðar úrlausn um fasteignina A og einkahlutafélagið F. Varnaraðili hefur ekki kært úrskurðinn fyrir sitt leyti.

Sóknaraðili hefur lagt nokkur ný gögn fyrir Hæstarétt. Meðal þeirra er kauptilboð 12. júlí 2001 í umrædda fasteign, staðfesting þjóðskrár Hagstofu Íslands 21. mars 2001 um sambúðartíma málsaðila, yfirlit yfir bankareikning í eigu F ehf. fyrir tímabilið 16. til 27. ágúst 2001, stofnfundargerð einkahlutafélagsins 21. júní 1997 og vottorð hlutafélagaskrár Hagstofu Íslands vegna félagsins.

Sóknaraðili reisir kröfu sína um að hafnað verði að einkahlutafélagið F komi til skipta á því að hann sé einn eigandi þess. Hafi hann stofnað félagið um verktakastarfsemi sína og greitt allt hlutafé þess. Samkvæmt gögnum málsins var einkahlutafélagið F stofnað í júní 1997 og skráði sóknaraðili sig einn fyrir hlutafé við stofnun þess. Er hlutafé félagsins 500.000 krónur. Samkvæmt stofnfundargerð félagsins átti sóknaraðili einn sæti í stjórn þess og var hann jafnframt ráðinn framkvæmdastjóri þess og fengin prókúra fyrir félagið. Samkvæmt vottorði hlutafélagaskrár Hagstofu Íslands 21. mars 2003 er sú skipan enn óbreytt. Tilgangur félagsins er samkvæmt sama vottorði hlutafélagaskrár alhliða verktakastarfsemi, nýsmíði, lánastarfsemi og skyldur rekstur. Stöfuðu öll laun sóknaraðila samkvæmt skattframtali 2001, sem vart duga þó til framfærslu, frá félaginu. Varnaraðili hefur ekki sýnt fram á að hún hafi lagt nokkuð fram til félagsins. Verður F ehf. samkvæmt þessu talið eign sóknaraðila og kemur því ekki undir skipti til fjárslita við sambúðarslit aðila.

Fyrir Hæstarétti reisir sóknaraðili kröfu sína um að fasteignin A komi ekki undir skiptin aðallega á því að eignin sé keypt eftir að aðilar slitu sambúðinni. Málsástæða þessi var ekki borin fram af sóknaraðila fyrir héraðsdómi og verður því ekki á henni byggt við úrlausn málsins samkvæmt 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 17. gr. laga nr. 38/1994.

Þá reisir sóknaraðili kröfu sína varðandi A á því að F ehf. hafi verið kaupandi eignarinnar. Eins og greinir í hinum kærða úrskurði voru báðir málsaðilar tilgreindir sem kaupendur húseignarinnar A í kaupsamningi um eignina 23. ágúst 2001. Heldur sóknaraðili því á hinn bóginn fram að F ehf. hafi greitt kaupverðið og verið raunverulegur kaupandi hennar, en varnaraðili hafi ekki lagt fram fé til kaupanna. Vegna reglna Íbúðalánasjóðs um útgáfu fasteignaveðbréfa hafi málsaðilar verið tilgreindir sem kaupendur samkvæmt samningnum til þess að sjóðurinn samþykkti lán til kaupanna. Þessar fullyrðingar sóknaraðila hljóta stoð í yfirlýsingu 28. ágúst 2001 sem báðir málsaðilar hafa undirritað og vottuð er af löggiltum fasteignasala, sem annaðist sölu umræddrar fasteignar. Í yfirlýsingunni staðfestu aðilar að kaup þeirra á fasteigninni væru gerð fyrir hönd F ehf., sem væri því réttur eigandi húseignarinnar og varnaraðili muni ekki gera neinar kröfur í eignina komi til skipta á eignum málsaðila. Þá hefur sóknaraðili lagt fyrir Hæstarétt kauptilboð F ehf. í eignina 12. júlí 2001, sem samþykkt var daginn eftir, og styður það einnig fullyrðingar hans um að tilgreining málsaðila í kaupsamningi hafi verið til málamynda. Fyrir Hæstarétt hefur sóknaraðili einnig lagt yfirlit yfir bankareikning í eigu félagsins fyrir tímabilið 16. til 27. ágúst 2001. Þar kemur fram að 24. þess mánaðar var skuldfærður á reikninginn tékki að fjárhæð 3.070.032 krónur, en daginn áður var sem fyrr segir skrifað undir kaupsamning málsaðila um kaup á umræddri fasteign og samkvæmt samningnum skyldu greiðast 3.000.000 krónur við undirritun kaupsamnings. Þótt ekki liggi fyrir af reikningsyfirlitinu hver fengið hafi greiðslu samkvæmt fyrrnefndum tékka verður að líta svo á, með vísan til alls framangreinds, að fram sé komin nægileg sönnun fyrir því að F ehf. hafi verið kaupandi umræddrar fasteignar. Þá hefur varnaraðili ekki fært sönnur á að hún hafi lagt fram fé til kaupanna. Verður því fallist á kröfu sóknaraðila að þessu leyti og því hafnað að fasteignin A í Reykjavík komi undir skipti til fjárslita við sambúðarslit aðila.

Varnaraðili verður dæmd til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu varnaraðila, K, um að fasteignin A í Reykjavík og einkahlutafélagið F komi til skipta við opinber skipti til fjárslita á milli hennar og sóknaraðila, M.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 100.000 krónur í kærumálskostnað.