133/2008

Félagið E tók út vörur í reikning hjá B vegna starfsemi sinnar. Af hálfu E voru lagðar fram þrennar tryggingar fyrir greiðslu skulda sem stofnuðust við slíkar úttektir, þar á meðal yfirlýsing S, P, K og S um sjálfskuldarábyrgð að fjárhæð 3.000.000 krónur. Í mars 2006 tók E að sér, sem undirverktaki B, uppsetningu á innréttingum í 25 íbúðir í fjöleignarhúsi. Var samið um verklaun að fjárhæð 2.841.800 krónur. Virtust aðilar sammála um að gengið hefði verið út frá því að kröfur þeirra á hendur hvor öðrum mættust og var sá skilningur áréttaður fyrir dómi. B höfðaði tvö mál á hendur sjálfskuldarábyrgðarmönnunum til heimtu á skuld E vegna reikningsviðskiptanna. Annað á hendur M, þar sem hann krafðist 800.000 króna og hitt á hendur S, P, K og S, þar sem hann krafðist upphaflega 3.000.000 króna. Þann 17. apríl 2007 greiddi H, veðþoli samkvæmt tryggingabréfi sem einnig hafði verið sett sem trygging í reikningsviðskiptum E og B, inn á skuld E vegna úttekta hjá B. Eftir þá innborgun taldi B að eftirstöðvar skuldarinnar væru 2.417.201 króna. Breytti hann kröfu sinni í málinu gegn S, P, K og S í þá fjárhæð en hélt einnig til streitu kröfu sinni í málinu gegn M. Hann felldi það mál niður í lok munnlegs málflutnings fyrir Hæstarétti. Taldi Hæstiréttur að skilja yrði samkomulag E og B um skuldajöfnuð svo að upphaflega umsamin verklaun að fjárhæð 2.841.800 krónur hefðu átt að ganga til greiðslu á reikningsskuldinni. Þegar til þess væri litið og greiðslu H var ekki talið að B hefði fært sönnur fyrir því að hann ætti kröfur á hendur E sem ábyrgð S, P, K og S tæki til. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu S, P, K og S því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 5. mars 2008. Hann krefst þess að stefndu verði dæmd til að greiða sér óskipt 2.417.201 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. apríl 2007 til greiðsludags og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms en til vara lækkunar á kröfu áfrýjanda. Í báðum tilvikum krefjast þau málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem stefndu K-kvk-þgf G-kvk-þgf og S-kvk-þgf B-kvk-þgf B-kvk-þgf hefur verið veitt.

I

Þann 12. apríl 2007 voru þingfest tvö mál í Héraðsdómi Reykjavíkur, sem áfrýjandi höfðaði, það er mál það sem hér er til meðferðar og mál áfrýjanda gegn M-kvk-þgf S-kvk-þgf J-kvk-þgf og S-kk-þgf J-kk-þgf en fallið var frá kröfum á hendur honum við aðalmeðferð þess. Dómi í því máli var áfrýjað til Hæstaréttar og hefur verið rekið sem hæstaréttarmál nr. 132/2008. Í héraðsstefnu þess máls krafðist áfrýjandi þess að stefndu yrðu dæmd til að greiða honum óskipt 800.000 krónur með dráttarvöxtum auk málskostnaðar. Í því máli sem hér er til úrlausnar gerði áfrýjandi upphaflega kröfu fyrir héraðsdómi um að stefndu yrðu dæmd til að greiða honum óskipt 3.000.000 krónur með dráttarvöxtum af tilgreindum fjárhæðum auk þess sem hann krafðist málskostnaðar. Í báðum málunum voru kröfur reistar á ábyrgðaryfirlýsingum þar sem gengist var í ábyrgð fyrir reikningsviðskiptum Endurreisnar verktaka ehf. hjá áfrýjanda. Í fyrra málinu var byggt á yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð að fjárhæð 800.000 krónur 27. júní 2003 en í þessu máli var kröfu beint að stefndu á grundvelli yfirlýsingar þeirra 5. apríl 2004 um sjálfskuldarábyrgð að fjárhæð 3.000.000 krónur. Ágreiningslaust er að um ábyrgð á sömu kröfu var að ræða í báðum málunum að höfuðstól 4.565.024 krónur. Svo sem fram kemur í héraðsdómi fékk áfrýjandi greiðslu inn á kröfuna 17. apríl 2007 og taldi að eftir þá innborgun næmi höfuðstóll hennar 2.417.201 krónu. Við aðalmeðferð málanna tveggja fyrir héraðsdómi breytti áfrýjandi kröfum sínum og voru dómkröfur hans í fyrra málinu þær að M-kvk-nf S-kvk-nf J-kvk-nf yrði dæmd til að greiða honum 800.000 krónur með dráttarvöxtum frá 17. apríl 2007 til greiðsludags auk málskostnaðar en í þessu máli að stefndu yrðu dæmd til að greiða honum óskipt 2.417.201 krónu auk sambærilegra dráttarvaxta og málskostnaðar. Hélt áfrýjandi þannig til streitu kröfum í tveimur málum sem samanlagt voru hærri fjárhæðar en hann sjálfur taldi að væru eftirstöðvar kröfu sinnar á hendur Endurreisn verktökum ehf. Voru málin dæmd í héraði á þann veg að stefndu voru sýknuð af kröfum áfrýjanda í þeim báðum. Hann áfrýjaði báðum dómunum til Hæstaréttar og fengu málin þar númerin 132/2008 og 133/2008. Í lok munnlegs málflutnings í fyrra málinu gerði áfrýjandi þá kröfu að málið yrði fellt niður og var því ekki andmælt af hálfu stefndu en krafist málskostnaðar fyrir Hæstarétti. Er því máli þannig lokið og eru þá ekki efni til að vísa þessu máli frá héraðsdómi.

II

Endurreisn verktakar ehf. tóku vörur út í reikning hjá áfrýjanda vegna starfsemi sinnar sem einkum fólst í viðhaldi og breytingum á fasteignum fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Svo sem fyrr segir er ágreiningslaust að á tímabilinu frá desember 2005 til maí 2006 tók félagið út vörur í reikning hjá áfrýjanda og stofnaði þannig til skuldar að fjárhæð 4.565.024 krónur. Vegna reikningsviðskiptanna hafði Endurreisn verktakar ehf. áður haft milligöngu um að settar voru tryggingar fyrir greiðslu skuldar sem stofnaðist við slíkar úttektir hjá áfrýjanda. Á árinu 2006 höfðu verið lagðar fram þrennar tryggingar, í fyrsta lagi yfirlýsing M-kvk-ef S-kvk-ef J-kvk-ef og S-kk-ef J-kk-ef 27. júní 2003 um sjálfskuldarábyrgð að fjárhæð 800.000 krónur, í öðru lagi yfirlýsing stefndu í þessu máli 5. apríl 2004 um sjálfskuldarábyrgð að fjárhæð 3.000.000 krónur og í þriðja lagi tryggingarbréf 25. janúar 2005, með veði í íbúð í húsi að Brekkulæk 4, Reykjavík, að fjárhæð 3.000.000 krónur.

Í mars 2006 tók Endurreisn verktakar ehf. að sér, sem undirverktaki áfrýjanda, að setja upp innréttingar í 25 íbúðir í fjöleignarhúsinu að Eskivöllum 1 í Hafnarfirði. Áfrýjandi hafði áður samið við byggingaraðila hússins um sölu á tilteknum innréttingum í flestar íbúðir í húsinu og um að annast uppsetningu þeirra. Í málinu liggur fyrir skjal með útreikningi áfrýjanda á verklaunum miðað við umsamin einingaverð. Fjárhæð samningsins samkvæmt því skjali er 2.841.800 krónur. Samningsaðilar virðast hafa verið sammála um að í viðskiptum þeirra hafi verið gengið út frá að kröfur þeirra á hendur hvor öðrum mættust. Við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi var gerð svofelld bókun: ,,Lögmenn eru sammála um að það hafi verið ætlunin við skuldauppgjör milli aðila að kröfurnar mættust, það er úttekt (4.565.024 kr.) Endurreisnar ehf. sem ábyrgð stefndu grundvallast á versus gagnkröfu hins gjaldþrota félags Endurreisnar vegna verks að Eskivöllum 1. Báðir aðilar ganga út frá því að ekki yrðu eftirmálar vegna ófullnægjandi efnda. Í ljósi þess telja lögmenn ekki nauðsyn á vitnaleiðslu.“ Lögmenn málsaðila áréttuðu þennan skilning í málflutningi sínum fyrir Hæstarétti.

Endurreisn verktakar ehf. luku verki sínu í lok júní eða byrjun júlí 2006. Fyrirsvarsmenn félagsins töldu íbúðir í húsinu ekki hafa verið tilbúnar til uppsetningar innréttinga, eins og um hafði verið samið, þær hefðu verið gallaðar, veggir hafi hallað, hurðaop verið of lítil og aflöguð auk þess sem iðnaðarmenn á vegum byggingaraðila hafi enn verið við störf í mörgum íbúðanna og því erfiðara og tímafrekara fyrir starfsmenn félagsins að vinna við uppsetningu innréttinga. Verkið hefði vegna þessara atriða orðið mun umfangsmeira og tímafrekara en ella og aukaverk slík að reikningur, sem félagið gaf út 26. júní 2006, hafi í heild orðið að fjárhæð 10.768.386 krónur. Áfrýjandi mótmælti reikningnum sem of háum. Hann heldur því einnig fram að verkið hafi verið stórlega gallað og að hann hafi haft mikinn kostnað af viðgerðum og endurbótum á því. Af þessum sökum telur hann sig eiga kröfu á hendur Endurreisn verktökum ehf. að fjárhæð 9.500.000 krónur. Þessari kröfu hefur verið mótmælt.

Bú Endurreisnar verktaka ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 27. september 2006. Áfrýjandi lýsti tveimur kröfum í þrotabúið annars vegar kröfu vegna vöruúttekta og hins vegar skaðabótakröfu vegna meintra galla á uppsetningarverkinu. Skiptum á búinu lauk 20. október 2008 og kom ekkert upp í kröfur áfrýjanda.

Þann 17. apríl 2007 greiddi H-kvk-nf J-kvk-nf, veðþoli samkvæmt tryggingarbréfi því er tryggt var með veði í íbúð í húsinu að Brekkulæk 4 í Reykjavík, inn á skuldina. Samkvæmt kvittun Lögheimtunnar vegna innborgunarinnar voru að meðtöldum afslætti, sem áfrýjandi kveðst hafa veitt greiðanda, greiddar 4.303.582 krónur. Eins og fram er komið taldi áfrýjandi eftir þá innborgun að eftirstöðvar kröfu hans á hendur sjálfskuldarábyrgðarmönnum vegna úttektarskuldar Endurreisnar verktaka ehf. næmu 2.417.201 krónu. Mál þetta er rekið vegna ábyrgðar stefndu á þeirri skuld ásamt dráttarvöxtum og málskostnaði.

III

Krafa áfrýjanda á hendur Endurreisn verktökum ehf., sem upphaflega var að fjárhæð 4.565.024 krónur, var óumdeild. Stefndu telja á hinn bóginn að krafa þessi sé að fullu greidd með skuldajöfnuði sem sé í samræmi við framangreint samkomulag áfrýjanda og Endurreisnar verktaka ehf. um að kröfur um verklaun vegna uppsetningar á innréttingum í íbúðir að Eskivöllum 1, Hafnarfirði, skyldu mæta skuld vegna reikningsúttekta svo og með greiðslu þeirri sem H-kvk-nf J-kvk-nf innti af hendi 17. apríl 2007 eftir að málið var höfðað. Telja stefndu einnig að hið gjaldþrota félag hafi átt mun hærri kröfu á hendur áfrýjanda vegna aukaverka en upphaflegri samningsfjárhæð nam. Í máli þessu verður ekki tekin afstaða til réttmætis kröfu vegna aukaverka. Með sama hætti verður ekki tekin afstaða til kröfu sem áfrýjandi hafði uppi á hendur Endurreisn verktökum ehf. vegna meintra galla á verkinu. Verður að skilja framangreint samkomulag um skuldajöfnuð svo að hvað sem öðru líði felist í því samningur um að upphaflega umsamin verklaun að fjárhæð 2.841.800 krónur hafi átt að ganga til greiðslu á reikningsskuldinni. Þegar til þess er litið og greiðslu H-kvk-ef J-kvk-ef, sem áður greinir, verður ekki talið að áfrýjandi hafi fært sönnur fyrir því að hann eigi kröfu á hendur Endurreisn verktökum ehf. sem ábyrgð stefndu tekur til. Verður því niðurstaða héraðsdóms um sýknu stefndu staðfest svo og málskostnaðarákvörðun hans.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Byko hf., greiði í málskostnað fyrir Hæstarétti stefndu, P-kk-þgf S-kk-þgf og S-kk-þgf J-kk-þgf, hvorum um sig 150.000 krónur og 300.000 krónur í ríkissjóð. Allur gjafsóknarkostnaður stefndu, K-kvk-ef G-kvk-ef og S-kvk-ef B-kvk-ef B-kvk-ef, fyrir Hæstarétti, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns þeirra 300.000 krónur greiðist úr ríkissjóði.

if !supportEmptyParas endif

if !supportEmptyParas endif