455/2011

N ehf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu F ehf. á grundvelli árangurslauss fjárnáms. Í málinu hélt N ehf. því m.a. fram að F ehf. hefði skuldbundið sig til að krefjast ekki gjaldþrotaskipta á grundvelli árangurslauss fjárnáms sem gert hafði verið hjá N ehf. að kröfu A hf. Taldi Hæstiréttur að ekki yrði séð að þessari málsástæðu hefði verið borið við af hendi N fyrr en í greinargerð fyrir Hæstarétti og fengi hún því ekki komist að í málinu. Þá var talið að N ehf. hafi hvorki sýnt fram á að krafa F ehf. væri nægilega tryggð með veði í fasteign N ehf., sbr. 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991, né að N ehf. yrði innan skamms fær um að standa full skil á skuldbindingum sínum, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Þá var N ehf. ekki talinn hafa fært sönnur á að F ehf. hefði brotið gegn ákvæðum laga nr. 107/2009, sameiginlegum reglum fjármálafyrirtækja né eigin viðmiðum þegar hann ákvað að hafna beiðni N ehf. um fjárhagslega endurskipulagningu og krefjast gjaldþrotaskipti á búi félagsins. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 19. júlí 2011 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. júlí 2011, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila um gjaldþrotaskipti verði hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili heldur því fram að varnaraðili hafi skuldbundið sig gagnvart honum til að krefjast ekki gjaldþrotaskipta á grundvelli hins árangurslausa fjárnáms sem gert var hjá honum 11. janúar 2011 að kröfu Arion banka hf. Ekki verður séð að þessari málsástæðu hafi verið borið við af hendi sóknaraðila fyrr en í greinargerð hans fyrir Hæstarétti og fær hún því ekki komist að í málinu samkvæmt 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála með áorðnum breytingum, sbr. 2. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991.

Eins og fram kemur í gögnum málsins hvíla tryggingarbréf að fjárhæð alls 1.200.000.000 krónur á 1. veðrétti í fasteign sóknaraðila Fosshálsi 17-25 í Reykjavík, annars vegar til tryggingar lánum frá varnaraðila og hins vegar lánum frá SPRON, nú Dróma hf. Málsaðila greinir á um hverjar séu eftirstöðvar umræddra lána, en í greinargerð sóknaraðila hér fyrir dómi segir að þær „séu á bilinu 1.007.573.406 til 1.583.175.093“ krónur miðað við 4. apríl 2011. Samkvæmt því nema þær að lágmarki rúmum einum milljarði króna.

Sóknaraðili hefur lagt fram fjölda nýrra gagna fyrir Hæstarétt, þar á meðal matsgerð dómkvadds manns um söluverðmæti fyrrgreindrar fasteignar. Niðurstaða matsmannsins var sú að söluverðmæti hennar hefði verið 860.000.000 krónur 1. júlí 2011, en lækka yrði söluverðið um 22% ef ætlunin væri að selja hana innan 60 daga. Ekki hafa verið gerðar athugasemdir við þessa niðurstöðu af hálfu aðila og verður því að leggja til grundvallar að söluverðmæti fasteignarinnar næmi um 670.000.000 krónur ef hún yrði seld innan skamms. Þá eru eignir sóknaraðila, aðrar en umrædd fasteign, óverulegar í þessu samhengi. Með vísan til þess sem að framan greinir, svo og þess sem rakið er í hinum kærða úrskurði, hefur sóknaraðili hvorki sýnt fram á að krafa varnaraðila sé nægilega tryggð með veði í fasteigninni, sbr. 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991, né að hann verði innan skamms tíma fær um að standa full skil á skuldbindingum sínum, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar.

Aðila greinir á um hvort varnaraðili hafi farið eftir lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins og reglum, settum samkvæmt þeim, í skiptum sínum við sóknaraðila. Af hans hálfu hafa verið lagðar fram sameiginlegar reglur fjármálafyrirtækja um fjárhagslega endurskipulagningu fyrirtækja, sem settar hafa verið á grundvelli 3. gr. laganna, auk viðmiða varnaraðila við fjárhaglega endurskipulagningu fyrirtækja þar sem meðal annars er vísað til fyrrgreindra reglna. Staðhæfir sóknaraðili að hann „uppfylli þau lagalegu skilyrði sem sett eru fyrir fjárhagslegri endurskipulagningu skv. lögum nr. 107/2009 og útfærð voru nánar með verklagsreglum SFF og viðmiðunarreglum sem slitastjórn varnaraðila er skylt að fara eftir.“ Beri að hafna kröfu varnaraðila um að bú sóknaraðila skuli tekið til gjaldþrotaskipta þar sem hann hafi ekki tekið afstöðu til þess með rökstuddum hætti hvort sóknaraðili uppfylli skilyrði umræddra laga, auk þess sem „varnaraðila hafi verið skylt að fara með sóknaraðila í gegnum fjárhagslega endurskipulagningu“ áður en það var gert.

Lög nr. 107/2009 hafa ekki að geyma nein skilyrði fyrir fjárhagslegri endurskipulagningu fyrirtækja, heldur er gengið út frá í 3. gr. laganna að hún skuli háð mati þeirra, sem fara með eftirlitsskylda starfsemi samkvæmt 2. gr. laga nr. 87/1998 um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, eftir reglum sem þeir skulu setja sér. Í 2. gr. hinna sameiginlegu reglna fjármálafyrirtækja, sem áður er vitnað til, eru talin upp í sjö liðum skilyrði fyrir slíkri endurskipulagningu, en í 3. gr. þeirra segir að fjármálafyrirtæki skuli leggja mat á ýmsa þætti sem snúa að rekstri, stjórnun, efnahag og rekstarumhverfi fyrirtækis þegar kannað er hvort þessi skilyrði séu uppfyllt. Fyrir liggur að varnaraðili hefur hafnað beiðni sóknaraðila um fjárhagslega endurskipulagningu og er sú afstaða rökstudd í bréfi frá lögmönnum hans til lögmanns sóknaraðila 24. júní 2011. Hefur hann ekki fært sönnur á að varnaraðili hafi brotið gegn ákvæðum laga nr. 107/2009, hinum sameiginlegu reglum fjármálafyrirtækja né eigin viðmiðum þegar hann ákvað að hafna beiðninni og krefjast gjaldþrotaskipta á búi sóknaraðila.

Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Norðurhlíð fasteignafélag ehf., greiði varnaraðila, Frjálsa fjárfestingarbankanum hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.