760/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli V á hendur F ehf. var vísað frá dómi. Í málinu var deilt um staðsetningu spildu í landi jarðar F sem V taldi sig eiga og krafðist V þess að viðurkennt yrði að spildan afmarkaðist af nánar tilteknum hnitum innan marka jarðarinnar. Þá krafðist V jafnframt viðurkenningar á rétti sínum til að nýta tiltekna kaldavatnslind á jörðinni. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að aðal- og varakröfur V svöruðu efnislega til dómkröfu sem höfð hafði verið uppi í máli nr. 327/2016. Í því máli var komist að þeirri niðurstöðu að útskipting landspildu fæli í sér stofnun og skráningu sjálfstæðrar fasteignar sem háð væri lögbundnum skilyrðum og eftir atvikum samþykki tiltekinna stjórnvalda. Ef fallist yrði á dómkröfur V um staðsetningu spildunnar fæli það í sér fyrirvaralausa viðurkenningu á stofnun sérstakrar fasteignar með tiltekinni afmörkun án þess að í neinu væri gætt lagafyrirmæla um útskiptingu hennar. Stæði 2. gr. stjórnarskrárinnar því í vegi að unnt væri að óbreyttu að fella efnisdóm á kröfur V um staðsetningu spildunnar í slíku horfi, sbr. einnig 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991. Þá þótti krafa V um nýtingu kaldavatnslindarinnar vanreifuð. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. nóvember 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 27. október 2016, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði höfðaði sóknaraðili mál þetta 27. janúar 2016 og krafðist þess að viðurkennt yrði að hann væri „eigandi lands við sundlaugina við Selá í Vopnafjarðarhreppi, skráð með landnr. 156-543, og afmarkast af eftirfarandi hnitum ... og tilheyrði upprunalega jörðinni Fremri Nýpur, landnr. 156-473.“ Í héraðsdómsstefnu voru tiltekin hnit til afmörkunar á þessu landi, bæði í aðalkröfu og þremur varakröfum. Að auki krafðist sóknaraðili þess að viðurkenndur yrði réttur sinn „til að nýta kaldavatnslind“, sem lægi innan nánar tilgreindra hnita. Málsókn þessi á rætur að rekja til ódagsetts kaupbréfs, sem var áritað um afsal 27. júní 1963 og þinglýst 29. júlí sama ár. Með bréfinu seldi sóknaraðili nafngreindum manni jörðina Fremri-Nýp, sem nú mun tilheyra varnaraðila samkvæmt afsali 22. ágúst 2007, en eftirfarandi var tekið fram í kaupbréfinu: „Undanskilin er þó sundlaug, ásamt nauðsynlegu athafnasvæði, sem verður mælt út og verður eign Ungmennafélags Vopnafjarðar og deildum þess.“ Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila var land í þessu skyni mælt út á hans vegum og „lega þess“ kynnt varnaraðila með bréfi 25. nóvember 2015. Varnaraðili hafi með bréfi 14. desember sama ár hafnað „erindi um afmörkun lóðar“ og að „staðfesta mörk eignarlóðar“ sóknaraðila, bæði stærð hennar og legu, svo og að henni fylgdu réttindi sem sóknaraðili héldi fram. Munu dómkröfur sóknaraðila samkvæmt héraðsdómsstefnu vera reistar á þessum mælingum.

Áðurnefnd aðalkrafa sóknaraðila samkvæmt héraðsdómsstefnu og þrjár varakröfur hans svara efnislega til dómkröfu, sem höfð var uppi í máli nr. 327/2016 sem Hæstiréttur felldi dóm á 19. maí 2016, en af ástæðum, sem þar voru raktar nánar, þótti sú krafa ekki tæk til efnisdóms. Þótt ekki sé fyllilega rétt, sem segir í hinum kærða úrskurði, að sóknaraðili hafi hvergi í stefnu vikið að fyrrnefndri kröfu um viðurkenningu á rétti sínum til að nýta kaldavatnslind, getur sú takmarkaða umfjöllun, sem þar er að finna, engu breytt um þá ályktun héraðsdóms að krafa þessi sé vanreifuð. Með þessum athugasemdum og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur á þann hátt, sem í dómsorði greinir.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað er staðfest.

Sóknaraðili, Vopnafjarðarhreppur, greiði varnaraðila, Fremri-Nýpum ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.