521/2012

A, EV og J voru sakfelld fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa ruðst í heimildarleysi inn á heimili A, veist að B og þvingað hann með ofbeldi úr úr íbúðinni og því næst veist að A með margvíslegu ofbeldi. Ó var sakfelldur fyrir sama brot, enda var talið sýnt að hann hefði komið að skipulagningu líkamsárásarinnar auk þess sem hann greiddi fyrir inngöngu þeirra A, EV og J á heimili A. Ó var einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa skilið A eftir meðvitundarlitla og liggjandi í blóði sínu án bjargar og læst útidyrum að heimili hennar er hann hafði sig á brott. Á hinn bóginn voru þau A, EV, J og Ó sýknuð af ákæru um kynferðisbrot þar sem háttsemi þeirra hefði haft þann tilgang einan að meiða A. Sömu ákærðu voru einnig sýknuð af ákæru um rán. Ákæruvaldinu var ekki talin hafa tekist sönnun um sekt X í líkamsárásinni. Þeir X og Y voru auk fyrrgreindra ákærðu ákærð fyrir brot gegn 175. gr. a. almennra hegningarlaga, með vísan til þess að þau væru öll meðlimir í eða hefðu tengsl við samtök, sem lögregla hér á landi og erlendis hefði skilgreint sem alþjóðleg glæpasamtök, og að háttsemi þeirra hefði verið liður í skipulagðri brotastarfsemi. Þetta var ekki talið sannað. Loks var A sakfelld fyrir umferðarlagabrot og rangar sakargiftir. Var refsing A ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði, EV og J fangelsi í fjögur ár og sex mánuði og Ó í fjögur ár. Þeim A, EV, J og Ó var gert að greiða A óskipt 2.000.000 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. og 13. júlí 2012 af hálfu ákæruvaldsins og í samræmi við yfirlýsingar ákærðu A-kvk-ef K-kvk-ef U-kvk-ef, E-kk-ef V-kk-ef J-kk-ef, J-kk-ef Ó-kk-ef og Ó-kk-ef G-kk-ef um áfrýjun. Hann krefst þess aðallega að ákærðu verði öll sakfelld samkvæmt ákærum og að ákærðu X og Y verði dæmdir til refsingar, en refsing annarra ákærðu verði þyngd. Til vara krefst hann ómerkingar hins áfrýjaða dóms og þess að málinu verði vísað heim í hérað.

Ákærða A-kvk-nf K-kvk-nf krefst mildunar á refsingu og að til frádráttar tildæmdri refsivist komi gæsluvarðhald sem hún hefur sætt frá 22. desember 2011. Þá krefst hún lækkunar einkaréttarkröfu.

Ákærði E-kk-nf V-kk-nf krefst aðallega sýknu af kröfu ákæruvaldsins en til vara refsimildunar. Þá krefst hann þess að gæsluvarðhald sem hann hefur sætt frá 29. desember 2011 komi til frádráttar tildæmdri refsivist. Einnig krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af henni, en að því frágengnu lækkunar kröfunnar.

Ákærði J-kk-nf krefst aðallega sýknu af kröfu ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi. Til vara krefst hann refsimildunar, að gæsluvarðhald sem hann hefur sætt frá 22. desember 2011 komi til frádráttar tildæmdri refsivist og lækkunar á einkaréttarkröfu.

Ákærði Ó-kk-nf krefst aðallega sýknu af kröfu ákæruvaldsins en til vara mildunar refsingar og komi til frádráttar henni gæsluvarðhaldsvist hans. Þá krefst ákærði þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, til vara sýknu af henni, en að því frágengnu lækkunar kröfunnar.

Ákærðu X og Y krefjast hvor fyrir sitt leyti aðallega staðfestingar héraðsdóms en til vara að þeir verði ekki dæmdir til refsingar og að þessu frágengnu að þeir verði dæmdir til vægustu refsingar. Þá krefjast þeir aðallega sýknu af einkaréttarkröfu en til vara að hún verði lækkuð.

A krefst þess að ákærðu verði óskipt gert að greiða sér 4.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

I

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða hans að sannað sé að ákærðu A-kvk-nf K-kvk-nf, E-kk-nf V-kk-nf og J-kk-nf hafi aðfaranótt fimmtudagsins 22. desember 2011 ruðst í heimildarleysi inn á heimili brotaþola, A, veist að B sem þar var staddur í heimsókn og þvingað hann með ofbeldi út úr íbúðinni og því næst ráðist á brotaþola meðal annars með því að sparka í höfuð hennar, skera í fingur hennar með hnífi og slá hana með leðurkylfu, svo og með því að ákærði E-kk-nf V-kk-nf, sem hulið hafði andlit sitt, hafi stungið fingrum upp í endaþarm og leggöng brotaþola og klemmt þar á milli, allt eins og nánar greinir í I. kafla ákæru 14. mars 2012.

Fram er komið að þessi háttsemi þeirra hafði þann tilgang að meiða brotaþola og þegar litið er til atvika málsins telst hún ekki til samræðis eða annarra kynferðismaka í skilningi 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Á hinn bóginn var hér um að ræða afar illyrmislega líkamsárás sem fellur undir 2. mgr. 218. gr. laganna, bæði þegar litið er til aðferðar og afleiðinga árásarinnar. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður einnig staðfest niðurstaða hans um að háttsemi ákærða Ó-kk-ef sé sönnuð. Hann kom bæði að skipulagningu líkamsárásarinnar og atvikum á vettvangi eins og rakið er í héraðsdómi. Telst þáttur þessa ákærða nægilegur til þess að hann verði metinn aðalmaður í broti.

Ekki er með öllu ljóst hversu lengi ákærði Ó-kk-nf var einn með brotaþola í íbúðinni að aflokinni árásinni en fram er komið að hann læsti íbúðinni sérstaklega á eftir sér með lykli áður en hann skildi brotaþola bjargarlausa eina þar eftir. Verður því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ákærði Ó-kk-nf hafi einnig gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður ekki fallist á að ákærðu hafi gerst sek um ránsbrot samkvæmt 252. gr. almennra hegningarlaga.

Í héraðsdómi, sem skipaður var þremur héraðsdómurum, var framburður ákærðu og vitna metinn með tilliti til annarra gagna á þann veg að ákæruvaldinu hafi ekki tekist að axla þá sönnunarbyrði um sekt ákærða X í framangreindri líkamsárás, sem mælt er fyrir um í 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Verður það sönnunarmat hvorki endurskoðað samkvæmt 2. mgr. 208. gr. laganna né eru næg efni til að neyta heimildar 3. mgr. sömu greinar til að ómerkja hinn áfrýjaða dóm að þessu leyti. Verður hann því staðfestur um sýknu ákærða X af líkamsárás þeirri sem að framan greinir.

Með sömu athugasemd, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, verður einnig fallist á það mat hans að ekki hafi verið færðar sönnur fyrir að líkamsárásin hafi verið liður í starfsemi tilgreindra skipulagðra brotasamtaka. Verður því staðfest niðurstaða dómsins um að sýkna öll ákærðu af ákæru fyrir brot gegn 175. gr. a. almennra hegningarlaga. Þá verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að háttsemi ákærða Y, eins og henni er lýst í ákæru 14. mars 2012, verði ekki felld undir hlutdeild í broti gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga sem hefur að geyma hærri refsimörk en það ákvæði laganna sem hann er ákærður fyrir að hafa brotið í II. kafla ákærunnar, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærðu A-kvk-ef K-kvk-ef samkvæmt ákæru 22. mars 2012 fyrir brot gegn 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og 148. gr. almennra hegningarlaga.

II

Ákærðu A-kvk-nf K-kvk-nf, E-kk-nf V-kk-nf, J-kk-nf og Ó-kk-nf hafa unnið sér til refsingar samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Auk þess hefur ákærði Ó-kk-nf unnið sér til refsingar samkvæmt 1. mgr. 220. gr. laganna, en ákærða A-kvk-nf K-kvk-nf samkvæmt 148. gr. þeirra og 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

Sakaferill ákærðu er rétt rakinn í héraðsdómi. Hefur ákærða A-kvk-nf K-kvk-nf með brotum sínum rofið skilorð reynslulausnar er hún hlaut 1. febrúar 2011 á 165 daga eftirstöðvum fangelsisrefsingar og ber að taka hana upp og dæma með er ákærðu verður ákveðin refsing í máli þessu samkvæmt reglum 60. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 65. gr. laga nr. 49/2005 um fullnustu refsinga. Með dómi Héraðsdóms Reykjaness 9. júlí 2010 var ákærði Ó-kk-nf dæmdur í níu mánaða fangelsi, þar af sex mánuði skilorðsbundna, fyrir meiri háttar líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Með brotum sínum nú rauf ákærði Ó-kk-nf það skilorð og verður skilorðsbundni hluti refsingarinnar tekinn upp og dæmdur með refsingu í þessu máli samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga. Jafnframt því hefur óskilorðsbundni hluti þess dóms ítrekunaráhrif á þá refsingu sem honum verður gerð samkvæmt 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Verður refsing síðastnefndra tveggja ákærðu einnig ákveðin með hliðsjón af ákvæðum 77. gr. almennra hegningarlaga. Að virtu því sem að framan er rakið en að öðru leyti þeim atriðum sem greinir í hinum áfrýjaða dómi, einkum um þá þaulskipulögðu og sérstaklega hættulegu líkamsárás sem ákærðu stóðu saman að, verður refsing ákærðu A-kvk-ef K-kvk-ef ákveðin fangelsi fimm ár og sex mánuðir, refsing ákærðu J-kk-ef og E-kk-ef V-kk-ef fjögur ár og sex mánuðir, en refsing ákærða Ó-kk-ef fjögur ár. Ekki eru efni til að skilorðsbinda refsingu þeirra. Til frádráttar refsingu ákærðu komi gæsluvarðhaldsvist þeirra.

Staðfest er niðurstaða héraðsdóms um skaðabótaábyrgð ákærðu gagnvart brotaþola samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Verður niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð skaðabóta staðfest, en af almennum reglum fjármunarréttar leiðir að engin efni eru til annars en að ákærðu A-kvk-nf K-kvk-nf, J-kk-nf, E-kk-nf V-kk-nf og Ó-kk-nf greiði þá fjárhæð óskipt líkt og brotaþoli krefst. Með hinum áfrýjaða dómi var skaðabótakröfu hennar á hendur ákærðu X og Y vísað frá héraðsdómi og er sú niðurstaða ekki til endurskoðunar hér fyrir dómi.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu X og Y fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir, greiðast úr ríkissjóði. Ákærðu A-kvk-nf K-kvk-nf, E-kk-nf V-kk-nf, J-kk-nf og Ó-kk-nf verða dæmd til að greiða annan sakarkostnað fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjanda sinna og þóknun réttargæslumanns brotaþola sem ákveðast með sama hætti og að framan greinir.

Það athugast að ekki er gert ráð fyrir því í lögum nr. 88/2008 að greinargerðir ákærðra manna séu teknar upp í dóm með þeim hætti sem gert var í hinum áfrýjaða dómi.

Dómsorð:

Héraðsdómur er óraskaður um sýknu ákærðu X og Y af kröfum ákæruvaldsins og er einkaréttarkröfu á hendur þeim vísað frá Hæstarétti.

Ákærða A-kvk-nf K-kvk-nf U-kvk-nf sæti fangelsi í fimm ár og sex mánuði.

Ákærðu E-kk-nf V-kk-nf J-kk-nf og J-kk-nf Ó-kk-nf sæti hvor um sig fangelsi í fjögur ár og sex mánuði.

Ákærði Ó-kk-nf G-kk-nf sæti fangelsi í fjögur ár.

Héraðsdómur er óraskaður um frádrátt gæsluvarðhaldsvistar ákærðu.

Ákærðu A-kvk-nf K-kvk-nf, E-kk-nf V-kk-nf, J-kk-nf og Ó-kk-nf greiði óskipt A 2.000.000 krónur með vöxtum eins og greinir í héraðsdómi.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað eru óröskuð.

Ákærða A-kvk-nf K-kvk-nf greiði skipuðum verjanda sínum fyrir Hæstarétti, V-kk-þgf H-kk-þgf V-kk-þgf hæstaréttarlögmanni, 753.500 krónur í málsvarnarlaun.

Ákærði E-kk-nf V-kk-nf greiði skipuðum verjanda sínum, J-kk-þgf E-kk-þgf hæstaréttarlögmanni, 627.500 krónur í málsvarnarlaun.

Ákærði J-kk-nf greiði skipuðum verjanda sínum fyrir Hæstarétti, B-kk-þgf J-kk-þgf hæstaréttarlögmanni, 753.500 krónur í málsvarnarlaun.

Ákærði Ó-kk-nf greiði skipuðum verjanda sínum, A-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf hæstaréttarlögmanni, 627.500 krónur í málsvarnarlaun.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, O-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og ákærða Y, E-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 627.500 krónur til hvors um sig greiðist úr ríkissjóði.

Annan sakarkostnað fyrir Hæstarétti, 1.158.906 krónur, þar með talda þóknun réttargæslumanns brotaþola, V-kk-ef K-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur greiði ákærðu A-kvk-nf K-kvk-nf, E-kk-nf V-kk-nf, J-kk-nf og Ó-kk-nf óskipt.