708/2014

Á grundvelli leigusamnings I ehf. og SF árið 2012 var I ehf. heimilað að hafa aðstöðu í landi jarðarinnar F til siglinga með ferðamenn á Jökulárlóni. E, sem hafði rekið sambærilega þjónustu á sömu jörð frá árinu 2000, krafðist þess með beiðni til sýslumanns að lögbann yrði lagt við starfsemi I ehf. þar sem hún væri í andstöðu við vilja og hagsmuni hans. Meðal annars taldi E að samningur I ehf. við SF væri ólögmætur sökum þess að hann hefði ekki verið samþykktur af öllum eigendum jarðarinnar, en fyrir lá að E og R ehf., sem var í eigu E, ættu tæplega 24% eignarhlut í jörðinni F. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var staðfest ákvörðun sýslumanns um að synja lögbannskröfunni þar sem ekki væru uppfyllt öll skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu og lögbann o.fl. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að E og R ehf. hefðu þegar árið 2012 mótmælt samningi I ehf. og SF en þrátt fyrir það tilefni ekki gert nokkurn reka að því að fá þessum samningi hnekkt. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 28. október 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 3. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 22. október 2014 þar sem staðfest var ákvörðun sýslumannsins á Höfn 20. júní 2014 um að synja kröfu sóknaraðila um lögbann. Kæruheimild er í 1. mgr. 35. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðilar krefjast þess að framangreind ákvörðun sýslumannsins á Höfn verði felld úr gildi og lagt verði fyrir hann að leggja lögbann við starfsemi varnaraðila við Jökulsárlón á Breiðamerkursandi, austan við lónið, á jörðinni Felli, sem felist í útgerð báta frá landi jarðarinnar á Jökulsárlón vegna siglinga með ferðamenn um lónið. Þeir krefjast þess jafnframt að varnaraðila verði gert að fjarlægja öll farartæki sem tilheyra starfsemi hans og eru á jörðinni Felli. Loks krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti en til vara staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Eftir að málið var tekið til úrskurðar í héraði 5. september 2014 heldur varnaraðili því fram að hann hafi 13. sama mánaðar hætt starfsemi á jörðinni Felli og fjarlægt þaðan alla lausafjármuni. Tekur varnaraðili fram að þótt hann hafi hætt starfseminni fyrr en hann hefði kosið sé staðreyndin sú að hann hefði í mesta lagi siglt með farþega á Jökulsárlóni út október það ár þar sem ekki sé hægt að sigla á lóninu um hávetur vegna kulda og íss á því. Af þeim sökum telur varnaraðili að sóknaraðilar hafi ekki lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins fyrir Hæstarétti og því beri að vísa málinu frá réttinum. Til stuðnings þessu bendir varnaraðili á að lögbann verði lagt við byrjaðri eða yfirvofandi athöfn, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990. Þar sem sú athöfn sem lögbannskrafan lýtur að sé um garð gengin sé grundvöllur hennar brostinn. Jafnframt tekur varnaraðili fram að sóknaraðilinn E-kk-nf hafi krafist slita á sameign um jörðina Fell og því sé alls óvíst um skiptingu og eignarhald hennar.

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði gerði varnaraðili og Sameigendafélag Fells með sér samning 20. apríl 2012 þar sem varnaraðila var heimilað gegn árlegri leigu að hafa aðstöðu í landi jarðarinnar til siglinga með ferðamenn á Jökulsárlóni. Var tekið fram í samningnum að varnaraðila væri heimilt að vera með færanlegt hýsi við lónið, er nýttist sem aðstaða fyrir starfsfólk og ferðamenn, auk yfirbyggðrar kerru fyrir flotgalla og annan búnað. Þá sagði að varnaraðila væri heimilt að útbúa flotbryggju við lónið þar sem aðstaða yrði fyrir báta. Samningurinn öðlaðist gildi 1. maí 2012 og er uppsegjanlegur í október ár hvert og tekur þá uppsögn gildi 1. janúar næsta ár. Þótt varnaraðili hafi árstíðabundið hætt starfsemi við lónið í september 2014 er ekkert sem kemur í veg fyrir að hann hefji aftur starfsemi á næsta ári á grundvelli samningsins frá 20. apríl 2012, enda mun þeim samningi ekki hafa verið sagt upp. Að þessu gættu hafa sóknaraðilar lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins fyrir Hæstarétti og verður kröfu um frávísun þess frá réttinum hrundið.

Með bréfi Sameigendafélags Fells 9. maí 2012 til sóknaraðilans E-kk-ef var honum tilkynnt um að gerður hefði verið fyrrgreindur leigusamningur við varnaraðila sem þá hét Must Visit Iceland ehf. Því erindi svaraði lögmaður sóknaraðilans með bréfi 18. sama mánaðar þar sem því var haldið fram að samningurinn væri ólögmætur sökum þess að hann hefði ekki verið samþykktur af öllum eigendum jarðarinnar. Þrátt fyrir þetta tilefni verður ekki séð að sóknaraðilinn E-kk-nf eða sóknaraðilinn Reynivellir ehf., sem mun vera í hans eigu, hafi gert nokkurn reka að því að fá þessum samningi hnekkt. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðilum verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, E-kk-nf B-kk-nf E-kk-nf og Reynivellir ehf., greiði óskipt varnaraðila Ice Lagoon ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.