153/2015

L höfðaði mál á hendur H og M til greiðslu skuldar vegna námslána H. Til skuldarinnar hafði verið stofnað með útgáfu níu skuldabréfa sem M gekkst í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Í þeim öllum var ákvæði þess efnis að endurgreiðsla lána hæfist þremur árum eftir námslok en stjórn L ákvæði hvað teldust námslok í því sambandi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af hálfu L hefðu ekki verið lögð fram nein gögn um við hvaða tímamark námslok H hefðu verið miðuð en af málatilbúnaði hans væri ljóst hver væri elsti gjalddagi skuldarinnar án þess að gerð væri grein fyrir hvaða atvik lægju að baki þeirri dagsetningu. Var því talið að reifun málsins væri svo áfátt að vísa yrði því frá héraðsdómi, sbr. e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 24. febrúar 2015. Hún krefst þess aðallega að úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. febrúar 2014, þar sem hafnað var frávísunarkröfu hennar, verði felldur úr gildi og málinu vísað frá héraðsdómi, en til vara að hún verði sýknuð af kröfu stefnda. Í báðum tilvikum krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Að því frágengnu krefst áfrýjandi lækkunar á kröfu stefnda og að málskostnaður verði látinn niður falla.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Mál þetta höfðaði stefndi 12. ágúst og 11. september 2013 á hendur H-kvk-þgf B-kvk-þgf M-kvk-þgf og áfrýjanda óskipt til greiðslu 4.013.038 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 67.502 krónum frá 1. mars 2012 til 1. september sama ár, af 131.830 krónum frá þeim degi til 1. mars 2013, af 202.381 krónu frá þeim degi til 16. júlí sama ár og af 4.013.038 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Í stefnu til héraðsdóms segir að krafan sé vegna námslána áðurnefndrar H-kvk-ef, en þau hafi verið tryggð með sjálfskuldarábyrgð áfrýjanda. Til skuldarinnar hafi verið stofnað með útgáfu níu skuldabréfa, sem hvert um sig hafi verið tilgreint með númeri og fjárhæð. Að námi loknu hafi lánin verið sameinuð og þeim gefið nýtt sameiginlegt númer, S-921293. Þá segir eftirfarandi í stefnunni: „Vegna verulegra vanskila allt frá gjalddaga þann 1.3.2012 var skuldin öll gjaldfelld samkvæmt heimild í skuldabréfinu sjálfu þann 16.07.2013.“ Um nánari „sundurliðun kröfunnar“ segir að 67.502 krónur hafi gjaldfallið 1. mars 2012, 64.328 krónur 1. september sama ár, 70.551 króna 1. mars 2013 og 3.810.657 krónur 16. júlí sama ár, eða alls 4.013.038 krónur, sem sé stefnufjárhæð málsins. Enn fremur kemur fram í stefnu að málið sé höfðað sem skuldabréfamál eftir ákvæðum XVII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Á því sé byggt að með áritun sinni á skuldabréfin níu hafi áfrýjandi tekist á hendur sjálfskuldarábyrgð á greiðslu lánsins í samræmi við skilmála þess.

Með hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp 4. desember 2014, var krafa stefnda tekin til greina eins og hún var fram sett, en vörnum var ekki haldið uppi af hálfu aðalskuldara. Frávísunarkröfu áfrýjanda var hafnað með úrskurði héraðsdóms 21. febrúar sama ár.

II

Fyrrgreind níu skuldabréf voru gefin út á tímabilinu frá 19. febrúar 1986 til 17. apríl 1989. Í málinu liggja fyrir bréf aðalskuldara 14. júlí 1997 og 20. apríl 1998, þar sem farið var fram á frestun endurgreiðslna um eitt ár vegna áranna 1997 og 1998. Í héraðsgreinargerð áfrýjanda kom fram að aðalskuldari hafi verið í námi frá hausti 1985 til vors 1989 og aftur frá hausti 1994 til vors 1998, en eftir það hafi hún ekki stundað lánshæft nám.

Í öllum skuldabréfunum var svofellt ákvæði: „Endurgreiðsla lána hefst þremur árum eftir námslok. Stjórn sjóðsins ákveður hvað teljast námslok í þessu sambandi.“ Af hálfu stefnda hafa ekki verið lögð fram nein gögn um við hvaða tímamark námslok lántaka voru miðuð, en af málatilbúnaði hans er ljóst að elsti gjalddagi skuldarinnar var miðaður við 1. mars 2012, án þess að gerð sé grein fyrir hvaða atvik liggi að baki þeirri dagsetningu. Er reifun málsins því svo áfátt, sbr. e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, að fallist verður á aðalkröfu áfrýjanda um vísun þess frá héraðsdómi.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi, Lánasjóður íslenskra námsmanna, greiði áfrýjanda, M-kvk-þgf G-kvk-þgf R-kvk-þgf, samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.