532/2009

K starfaði sem verslunarstjóri í versluninni D, sem var í eigu Í ehf., og stundaði viðskipti með gæludýr og gæludýravörur. Hann sinnti einnig eftirliti með verslun Í ehf. utan venjulegs vinnutíma. Í lok júní tilkynnti K um þau áform sín að hefja samkeppnisrekstur við Í ehf.  og þann 30. júní 2006 sagði hann upp störfum og hóf töku orlofs sem hann átti inni. Þann 31. júlí 2006 var K tilkynnt að ekki yrði óskað eftir því að hann ynni þriggja mánaða uppsagnarfrest. Með tilkynningu  forsvarsmanns Í ehf. þann 3. ágúst sama ár var K fyrirvaralaust sagt upp störfum og kröfu hans til launa í uppsagnarfresti hafnað. Hann var jafnframt sakaður um refsiverða háttsemi. K höfðaði mál og krafði Í ehf. meðal annars um greiðslu bóta sem jafngiltu launum í uppsagnarfresti vegna ágúst og september 2006 og miskabóta. Talið var að þær ásakanir sem Í ehf. hefði borið á K um þjófnað og fjárdrátt, og lagt til grundvallar fyrirvaralausri uppsögn hans, hefðu verið tilhæfulausar. Þá var ekki fallist á K hefði brotið gegn starfs- og trúnaðarskyldum sínum við Í ehf. með áformum um fyrirhugaðan samkeppnisrekstur. Fyrirvaralaus riftun Í ehf. á ráðningarsamningi aðila var því talin óréttmæt og þær sakir sem á hann voru bornar voru taldar fela í sér ólögmæta meingerð gegn persónu hans og æru. Var fallist á kröfur K í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. september 2009. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda, en til vara að krafa hans verði lækkuð og dráttarvaxtakröfu vísað frá dómi. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður verði felldur niður á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Fallist er á með héraðsdómi að tilvísun til lagaákvæða vegna vaxtakröfu sé fullnægjandi og verður því körfu áfrýjanda um frávísun hennar hafnað.

Stefndi hafði unnið hjá áfrýjanda frá vori 1998 þegar hann sagði upp störfum 30. júní 2006. Hóf hann þá jafnframt töku orlofs sem hann átti inni. Ágreiningslaust er nú að þriggja mánaða uppsagnarfrestur stefnda hófst 1. júlí 2006. Þann mánuð var hann í orlofi og krefst hann bóta sem jafngilda launum í uppsagnarfresti vegna ágúst og september sama ár. Frá 1. október 2005 hafði stefndi fengið í föst mánaðarlaun 451.000 krónur. Er ágreiningur um hvort þar var um heildarlaun að ræða eða hvort stefndi naut að auki réttar til aukafrídaga vegna þess að sinna þurfti dýrum í verslun áfrýjanda um helgar og á hátíðisdögum. Stefnda var tjáð 31. júlí 2006 að ekki væri óskað eftir að hann ynni í uppsagnarfresti, og 3. ágúst sama ár var honum fyrirvaralaust sagt upp störfum og kröfu hans til launa í uppsagnarfresti hafnað. Um málavexti og málsástæður aðila er að öðru leyti vísað til hins áfrýjaða dóms.

Eins og lýst er í héraðsdómi leiddi rannsókn lögreglu í ljós að ásakanir sem áfrýjandi bar á stefnda um þjófnað og fjárdrátt og lagði til grundvallar fyrirvaralausri uppsögn hans voru tilhæfulausar. Áfrýjandi byggir og á þeirri málsástæðu að stefndi hafi brotið trúnaðarskyldu gagnvart sér með því að undirbúa á uppsagnarfresti rekstur í samkeppni við áfrýjanda, en til þessa var ekki vísað í uppsagnarbréfi áfrýjanda. Fram er komið að stefndi hafði, áður en hann sagði upp starfinu, tjáð áfrýjanda að hann hefði í hyggju að stofna eigið fyrirtæki á gæludýramarkaði. Nægilega er upplýst í málinu að stefndi leigði húsnæði fyrir slíka starfsemi í október 2006 og opnaði verslun þar í byrjun desember sama ár. Framangreint þykir ekki fela í sér brot á starfs- og trúnaðarskyldum stefnda og skráning félags í ágústmánuði þykir ekki breyta neinu þar um. Áfrýjandi hefur ekki byggt á því að stefndi hafi skuldbundið sig til að stunda ekki samkeppnisrekstur í einhvern tiltekinn tíma eftir starfslok. Fyrirvaralaus riftun áfrýjanda á ráðningarsamningi stefnda var því óréttmæt og á stefndi rétt á bótum sem jafngilda launum í uppsagnarfresti fyrir ágúst og september 2006 eins og endanleg krafa hans hljóðar um.

Áfrýjandi byggir á því að stefnda hafi borið að takmarka tjón sitt með því að ráða sig í aðra vinnu á uppsagnarfresti, en þess í stað hafi hann unnið að því að setja á fót eigið fyrirtæki í samkeppni við áfrýjanda. Því er áður svarað að stefndi telst ekki hafa rofið trúnað við áfrýjanda. Ekki hefur verið sýnt fram á að stefndi hafi aflað tekna hjá öðrum á uppsagnarfresti og heldur ekki að hann hafi hafnað kostum sem honum hafi boðist í því efni. Héraðsdómur fjallaði ekki sérstaklega um þessa málsástæðu áfrýjanda, en eftir atvikum þykir það þó ekki eiga að varða ómerkingu héraðsdóms.

Með vísan til alls framangreinds verður fallist á með héraðsdómi að stefndi eigi rétt til bóta sem jafngilda launum í tvo mánuði, og með vísan til forsendna dómsins verður staðfest niðurstaða hans um önnur efnisatriði, tildæmda fjárhæð, dráttarvexti og málskostnað.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Íslensk tækni ehf., greiði stefnda, K-kk-þgf H-kk-þgf Þ-kk-þgf, 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.