37/2015

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu S um að mál sem hún hugðist höfða á hendur SH, Í og R og varðaði greiðslu kostnaðar vegna túlkaþjónustu, sætti flýtimeðferð. Hæstiréttur féllst á með S að málið teldist varða stórfellda hagsmuni hennar auk þess sem það kynni að hafa almenna þýðingu fyrir aðra í sambærilegri stöðu. Þá væri S, með tilliti til heilsufars og þróunar sjúkdóms hennar, brýn þörf á skjótri úrlausn, enda bæru gögn málsins ekki með sér að hún gæti sjálf staðið undir kostnaði við túlkaþjónustu þann tíma sem rekstur dómsmáls eftir almennum reglum tæki. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að gefa út réttarstefnu til flýtimeðferðar í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með ódagsettri kæru sem barst héraðsdómi 12. janúar 2015 og réttinum ásamt kærumálsgögnum 14. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. janúar 2015, þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um flýtimeðferð máls sem hún hyggst höfða gegn varnaraðilum. Kæruheimild er í n. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að fallist verði á beiðni hennar um flýtimeðferð málsins.

Varnaraðilar hafa ekki átt þess kost að láta málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Eins og rakið er í úrskurði héraðsdóms þjáist sóknaraðili, sem stundar nám við framhaldsskóla, af arfgengum taugahrörnunarsjúkdómi sem hefur valdið henni sjónmissi, heyrnarmissi og hreyfihömlun. Öll þátttaka hennar í daglegu lífi er háð því að hún njóti aðstoðar túlks. Á skólatíma nýtur hún þjónustu túlks á grundvelli 34. gr. laga nr. 92/2008 um framhaldsskóla auk lögbundins réttar til túlkunar við miðlun þeirra upplýsinga sem fram koma í 4. mgr. 5. gr. laga um réttindi sjúklinga nr. 74/1997. Að þessum tilvikum slepptum leitar sóknaraðili til varnaraðilans Samskiptamiðstöðvar heyrnalausra og heyrnaskertra um þjónustu túlks, en sú stofnun starfar á grundvelli laga nr. 129/1990 um Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra. Með bréfum þess varnaraðila 23. október og 10. nóvember 2014 var synjað beiðnum sóknaraðila um túlkaþjónustu af nánar tilgreindum tilefnum nema greitt væri fyrir hana og á þeirri forsendu að fjármunir varnaraðilans til umræddrar starfsemi væru uppurnir. Með bréfi 9. desember 2014 synjaði varnaraðilinn Reykjavíkurborg kröfu sóknaraðila um greiðslu þess kostnaðar sem þá var tilfalinn á þeirri forsendu að það væri skylda ríkisins að veita slíka þjónustu og væri kröfum þar að lútandi því ranglega beint að Reykjavíkurborg.

Með fyrirhugaðri málsókn hyggst sóknaraðili hafa uppi dómkröfur á hendur varnaraðilanum Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra þess efnis aðallega að honum hafi verið óheimilt að synja sóknaraðila um endurgjaldslausa túlkaþjónustu frá 7. október 2014 en til vara að dæmdar verði ólögmætar framangreindar ákvarðanir hans 23. október og 10. nóvember 2014. Í báðum tilvikum er auk þess gerð krafa um greiðslu útlagðs kostnaðar og miskabóta og beinist hún auk síðastgreinds varnaraðila að íslenska ríkinu. Verði ekki fallist á dómkröfur sóknaraðila á hendur þessum varnaraðilum er þeim til vara beint að varnaraðilanum Reykjavíkurborg og þess þá krafist að framangreind synjun þess varnaraðila á greiðslu útlagðs kostnaðar við túlkaþjónustu 9. desember 2014 verði dæmd ólögmæt auk þess sem gerð er krafa um greiðslu útlagðs kostnaðar og miskabóta.

Kröfu um flýtimeðferð styður sóknaraðili þeim rökum að um sé að ræða grundvallarhagsmuni sína sem lúti að því að hún geti lifað og starfað í samfélaginu til jafns við aðra. Þörf hennar fyrir flýtimeðferð verði jafnframt að meta með hliðsjón af því að hún ráði ekki við að standa straum af kostnaði við umrædda þjónustu meðan rekið verði dómsmál um réttindi hennar. Hugsanlegur endurkröfuréttur síðar á grundvelli slíks dóms skipti því ekki máli við mat á þörfinni fyrir flýtimeðferð. Enn fremur hefur sóknaraðili vísað til þess að niðurstaða fyrirhugaðs dómsmáls muni hafa almenna þýðingu fyrir aðra heyrnarlausa og heyrnarskerta í sambærilegri stöðu.

Fallist er á með sóknaraðila að málið geti talist varða stórfellda hagsmuni hennar auk þess sem það kunni að hafa almenna þýðingu fyrir aðra í sambærilegri stöðu. Þá er fallist á það með sóknaraðila að henni sé, með tilliti til heilsufars og þróunar sjúkdómsins, brýn þörf á skjótri úrlausn, enda bera gögn málsins ekki með sér að hún geti sjálf staðið undir kostnaði við umrædda túlkaþjónustu þann tíma sem ætla má að rekstur dómsmáls eftir almennum reglum taki. Getur engin áhrif haft á þessa niðurstöðu þótt sóknaraðili hafi ekki tæmt kæruleiðir innan stjórnsýslunnar enda gildir enginn slíkur áskilnaður sem lögbundið skilyrði flýtimeðferðar.

Samkvæmt þessu er skilyrðum 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991 fullnægt til að heimiluð verði flýtimeðferð í máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum og verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að gefa út réttarstefnu til flýtimeðferðar í málinu.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að gefa út stefnu til flýtimeðferðar í máli því, sem sóknaraðili, S-kvk-nf R-kvk-nf H-kvk-nf, hyggst höfða á hendur varnaraðilum, Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra, íslenska ríkinu og Reykjavíkurborg, með þeim dómkröfum sem áður er lýst.