793/2015

S lenti í umferðarslysi og tók við greiðslu vátryggingarbóta úr hendi V hf. á árinu 2011 á grundvelli matsgerðar tveggja sérfræðinga sem S hafði aflað. Taldi S að afleiðingar slyssins hefðu verið vanmetnar og farið versnandi og óskaði hún því síðar einliða mats lögfræðings og tveggja lækna á afleiðingunum. Á grundvelli þeirrar matsgerðar höfðaði S mál þetta til endurupptöku bótaákvörðunarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þrátt fyrir að fyrrgreint mat hefði legið fyrir hefði S hvorki óskað eftir áliti örorkunefndar né aflað mats dómkvaddra manna eins og henni hefði staðið til boða að lögum. Þess í stað hefði hún aflað einhliða og án aðkomu V hf. og Ó mats þriggja manna. Vegna þessa aðdraganda yrði síðargreint sérfræðimat ekki lagt til grundvallar við ákvörðun um hvort skilyrði væru til að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorku. Var talið að málatilbúnaður S færi í bága við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og málinu því vísað frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 25. nóvember 2015. Þeir krefjast þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað en að því frágengnu að þeir verði sýknaðir af kröfum stefndu. Þá krefjast þeir aðallega málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Í máli þessu er deilt um fjárkröfu stefndu vegna afleiðinga umferðarslyss sem hún lenti í 5. nóvember 2010. Stefnda aflaði upphaflega, sbr. 1. mgr. 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, mats þeirra S-kk-ef T-kk-ef læknis og B-kk-ef D-kk-ef lögfræðings á afleiðingum slyssins og er matsgerð þeirra frá 3. október 2011. Mátu þeir varanlegan miska stefndu 12 stig en varanlega örorku af völdum slyssins 15%. Á grundvelli þessa mats fór fram fullnaðaruppgjör 21. október 2011. Af hálfu stefndu var þó gerður fyrirvari um varanlega örorku, frádrátt vegna greiðslu Sjúkratrygginga Íslands og vegna útlagðs kostnaðar.

Stefnda taldi að afleiðingar slyssins hefðu bæði verið vanmetnar og farið versnandi, sbr. 11. gr. skaðabótalaga, og með matsbeiðni 27. mars 2014 óskaði hún einhliða mats H-kk-ef I-kk-ef G-kk-ef lögfræðings og læknanna K-kk-ef T-kk-ef og S-kk-ef S-kk-ef til að meta á ný afleiðingar umferðarslyssins. Í matsgerð þeirra 19. maí 2014 var niðurstaðan sú að varanlegur miski væri 20 stig og varanleg örorka 20%.

Þegar fyrir liggur sérfræðilegt álit um örorku- og miskastig tjónþola, eða þá læknisfræðilegu þætti sem meta þarf til þess að uppgjör bóta samkvæmt skaðabótalögum geti farið fram getur hvor um sig, tjónþoli eða sá sem krafinn er bóta, borið álitið undir örorkunefnd, sbr. 10. gr. skaðabótalaga. Þrátt fyrir að fyrir hafi legið mat þeirra S-kk-ef T-kk-ef og B-kk-ef D-kk-ef óskaði stefnda hvorki eftir áliti örorkunefndar né aflaði mats dómkvaddra manna, eins og henni stóð til boða að lögum, teldi hún sig eiga frekari kröfur á hendur áfrýjendum en reistar urðu á því mati. Þess í stað aflaði hún einhliða og án aðkomu áfrýjenda mats þriggja manna. Vegna þess aðdraganda verður síðargreint sérfræðimat ekki lagt til grundvallar ákvörðun um hvort skilyrði séu til að taka upp að nýju ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska eða örorku. Fer málatilbúnaður stefndu í bága við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. dóma Hæstaréttar 19. nóvember 2015 í máli nr. 359/2015 og 31. mars 2015 í máli nr. 639/2014. Verður því fallist á frávísunarkröfu áfrýjanda.

Gjafsóknarákvæði hins áfrýjaða dóms verður staðfest.

Rétt er að aðilar beri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Gjafsóknarákvæði hins áfrýjaða dóms skal vera óraskað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.