441/2014

Sumarið 2007 stóð H að umfangsmiklum framkvæmdum á svokölluðum Byggðasafnsreit í Hafnarfirði sem náði að hluta inn á lóð H ehf. Fyrirhuguð framkvæmd var kynnt fyrir H ehf. sem veitti samþykki sitt fyrir því að farið yrði inn á lóð hans. Ekki var gerður skriflegur samningur um framkvæmdirnar og fyrirkomulag þeirra. Árið 2013 höfðaði H ehf. mál gegn H til heimtu skaðabóta vegna skemmda á fasteign sinni sem hann taldi að mætti rekja til uppgraftar og vinnu því samfara á lóðinni. Í dómi héraðsdóms var H gert að greiða H ehf. 4.865.699 krónur í skaðabætur. Í dómi Hæstaréttar kom fram að meta yrði samskipti aðila á þann veg að í reynd hefði komist á í millum þeirra munnlegur samningur um framkvæmd verksins og að leggja yrði til grundvallar að samþykki H ehf. við framkvæmdunum hefði verið bundið þeirri forsendu að hann yrði skaðlaus af þeim nema á annan veg væri samið. Ekki hefði komið fram að svo hefði verið gert. Af því leiddi að H hefði verið skylt að bæta tjón sem varð á fasteign H ehf. og gilti þá einu hvort það yrði rakið til H eða þeirra sem á hans vegum unnu. Talið var að H hefði ekki hnekkt niðurstöðu yfirmatsgerðar í málinu um að nauðsynlegt væri að byggja undirstöður undir fasteigninni og var sá kostnaðarliður því tekin til greina í Hæstarétti, en honum hafði verið hafnað í héraði. Var H gert að greiða H ehf. 5.415.699 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 26. júní 2014. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann aðallega málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að málskostnaður falli niður.

Gagnáfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 1. september 2014. Hann krefst þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 7.175.373 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. júlí 2012 til greiðsludags. Þá krefst hann þess að ákvæði héraðsdóms um málskostnað verði staðfest og sér dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti.

Í hinum áfrýjaða dómi er lýst framkvæmdum þeim sem aðaláfrýjandi réðst í á svokölluðum Byggðasafnsreit í Hafnarfirði sumarið 2007 og hvernig ráðgert var að þær næðu inn á lóð gagnáfrýjanda. Jafnframt er þar rakið með hvaða hætti fyrirsvarsmenn aðaláfrýjanda komu á framfæri við gagnáfrýjanda ósk um heimild til framkvæmda á lóð hins síðarnefnda og samþykki hans við þeirri málaleitan. Ekki var gerður skriflegur samningur um framkvæmdirnar og fyrirkomulag þeirra, en meta verður samskipti aðila á þann veg að í reynd hafi komist á í millum þeirra munnlegur samningur um framkvæmd verksins. Að samkomulagi varð að aðaláfrýjandi kostaði að öllu leyti framkvæmdir á lóð gagnáfrýjanda og að hinn síðarnefndi eignaðist þær endurbætur sem við það urðu á lóðinni. Leggja verður til grundvallar að samþykki gagnáfrýjanda við framkvæmdunum hafi verið bundið þeirri forsendu að hann yrði skaðlaus af þeim nema á annan veg væri samið. Ekki er fram komið að svo hafi verið gert. Af því leiðir að tjón sem varð á fasteign gagnáfrýjanda við framkvæmdirnar var aðaláfrýjanda skylt að bæta og gildir þá einu hvort það verður rakið til aðaláfrýjanda sjálfs eða þeirra sem á hans vegum unnu.

Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að skemmdir þær sem urðu á heitavatnslögn þeirri sem liggur að húsi gagnáfrýjanda sé að rekja til verktaka sem starfaði á vegum aðaláfrýjanda að framkvæmdinni. Ber aðaláfrýjandi samkvæmt framansögðu ábyrgð á því tjóni gagnáfrýjanda sem af hlaust.

Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir matsgerðum þeim sem gagnáfrýjandi aflaði til sönnunar um orsakir tjóns síns og umfang þess. Samkvæmt undirmatsgerð nemur kostnaður við úrbætur 3.644.000 krónum. Héraðsdómur sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum reisti niðurstöður sínar á undirmatsgerð að öðru leyti en því að ekki var fallist á að nauðsynlegt væri að leggja nýjar neysluvatnslagnir og dró frá kostnað af þeim sökum sem var 360.000 krónur. Voru gagnáfrýjanda samkvæmt því dæmdar skaðabætur á grundvelli undirmatsgerðarinnar að fjárhæð 3.284.000 krónur. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á þessa niðurstöðu um þá liði í dómkröfu gagnáfrýjanda sem studdir voru við undirmatsgerðina.

Yfirmatsmenn töldu að í undirmatsgerð hefði verið metið allt það tjón sem gagnáfrýjandi varð fyrir annað en tjón vegna sigs í gólfi. Töldu yfirmatsmenn að gera þyrfti endurbætur á undirstöðum í skriðrými til þess að lagfæra sigið sem fælist í því að lyfta undir burðarbita með vökvatjökkum og skjóta inn nýjum. Tillögur yfirmatsmanna um úrbætur voru sundurliðaðar í yfirmatsgerðinni og töldu þeir kostnað af þeim sökum nema 2.131.699 krónum. Héraðsdómur var sammála yfirmatsmönnum um að sig í gólfi væri að rekja til leka frá hitaveitulögninni og var sú niðurstaða að auki studd framburði vitna. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er sú niðurstaða staðfest.

Héraðsdómur féllst hins vegar ekki á með yfirmatsmönnum að byggja þyrfti undirstöður undir húsið þar sem engar slíkar væru þar fyrir. Kostnað vegna þessa, 550.000 krónur, dró héraðsdómur samkvæmt því frá þeim bótum sem hann ákvarðaði á grundvelli yfirmatsgerðarinnar. Rökstuðningur yfirmatsmanna hvað þetta atriði varðar er rakinn í hinum áfrýjaða dómi. Þegar litið er til þess sem segir í yfirmatsgerð um orsakir sigs í gólfinu þykir, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, aðaláfrýjandi ekki hafa hnekkt þeirri niðurstöðu hennar að nauðsynlegt sé að byggja undirstöður undir húsið og að kostnaður af þeim sökum nemi 550.000 krónum. Verður þessi kostnaðarliður því tekinn til greina. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um aðra kostnaðarliði.

Samkvæmt framansögðu verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda 5.415.699 krónur með dráttarvöxtum eins og þeir voru ákvarðaðir í héraðsdómi. Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Eftir framangreindum úrslitum verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Hafnarfjarðarkaupstaður, greiði gagnáfrýjanda, Hansen ehf., 5.415.699 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. júlí 2012 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 1.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.