109/2002

H hafði krafið T um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar vegna húsgjalda fyrir tímabilið febrúar 2000 til febrúar 2001 og kostnaðar við þakviðgerðir sem fram höfðu farið 1998 og á fyrri hluta árs 1999 en greiðslur af láni, sem tekið var vegna framkvæmdanna, höfðu fallið til síðar. Þá hafði H gert þá kröfu á hendur E, sem bjó með T, að staðfestur yrði lögveðréttur í íbúð hans fyrir dómkröfunni og málskostnaði en E var þinglýstur eigandi þeirrar íbúðar sem þau E og T bjuggu í. Fram kom að samkomulag hafi orðið um að T tæki að sér greiðslur í hússjóð og vegna framkvæmda við þak. Talið var að þótt H hafi stílað reikninga sína á T og fengið þá greidda fram í byrjun árs 2000 hafi hann ekki sýnt fram á að skuldskeyting hafi verið gerð með samþykki T og E, eða að önnur atvik hafi leitt til þess að slík aðilaskipti hafi orðið að kröfu H. Var T því sýknuð af kröfu H. Þegar litið var til þess hvernig H hagaði kröfugerð sinni í málinu varð ekki hjá því komist að sýkna E að svo stöddu af kröfu um staðfestingu lögveðréttar. Af sömu sökum gat ekki komið til úrlausnar hvort H kynni að eiga kröfu á hendur E vegna húsgjalda og kostnaðar við þakviðgerð, sem hann hafði þó ekki uppi í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf prófessor.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 1. mars 2002 að fengnu áfrýjunarleyfi. Þau krefjast sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem þeim hefur verið veitt fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Með stefnu í málinu, sem þingfest var í héraði 23. maí 2000, krafði stefndi áfrýjandann T-kvk-þf R. J-kvk-þf um greiðslu á 49.088 krónum með nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Var krafan sundurliðuð þannig að annars vegar væri um að ræða húsgjöld vegna sameiginlegra útgjalda íbúðareigenda í fjöleignarhúsinu að Leifsgötu 8 í Reykjavík fyrir tímabilið febrúar til maí 2000 að báðum mánuðum meðtöldum og hins vegar greiðslur á sama tímabili fyrir þakviðgerðir. Hefur eftir það verið leitt í ljós að viðgerðin fór fram 1998 og á fyrri hluta árs 1999, en greiðslur af láni, sem tekið var vegna framkvæmdanna, hafi fallið til síðar. Jafnframt gerði stefndi þá kröfu á hendur áfrýjandanum E-kk-þgf G-kk-þgf að „staðfestur verði lögveðsréttur í íbúð stefnda, E-kk-ef, að Leifsgötu 8, Reykjavík, efsta hæð ... fyrir dómkröfunni og málskostnaði.“ Þá krafðist stefndi málskostnaðar úr hendi T-kvk-ef, en sú krafa var ekki höfð uppi gegn E-kk-þgf. Með framhaldsstefnu, sem þingfest var 12. febrúar 2001, krafðist stefndi þess að T-kvk-nf greiddi honum 102.267 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum vegna samskonar gjalda og áður var getið, sem fallið hefðu í gjalddaga á tímabilinu frá júní 2000 til og með febrúar 2001. Sama krafa var gerð í framhaldssök á hendur E-kk-þgf sem í frumsök, en málskostnaðar var nú krafist úr hendi beggja áfrýjenda.

Varðandi kröfu á hendur E-kk-þgf var vísað til þess að hann væri þinglýstur eigandi íbúðar í húsinu og væri samkvæmt því krafist lögveðréttar í henni, sbr. 48. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Ekki var nánar skýrt í hinum skriflega málatilbúnaði stefnda í héraði á hverju greiðslukrafan á hendur T-kvk-þgf væri reist. Sú skýring kom fram síðar af hálfu stefnda að samkomulag hafi orðið um það nokkrum árum fyrr að T-kvk-nf, sem er í sambúð með E-kk-þgf, tæki að sér greiðslur í hússjóð og vegna framkvæmda við þak. Hafi stefndi eftir það stílað greiðsluseðla fyrir þessi gjöld á hana og hún greitt samkvæmt þeim þar til vanskil urðu á árinu 2000. Undir rekstri málsins í héraði greiddu áfrýjendur stefnda með fjórum greiðslum samtals 79.168 krónur, en ekki hefur verið skýrt nánar af hálfu áfrýjenda hvernig sú fjárhæð er fundin. Tóku stefndu tillit til þessara greiðslna við endanlega kröfugerð sína í héraði. Féllst héraðsdómur á kröfur stefnda á hendur báðum áfrýjendum. Fram er komið að E-kk-nf hefur nú selt íbúð sína í húsinu.

Áfrýjendur reisa sýknukröfu sína á því að engri skuld við stefnda sé til að dreifa vegna húsgjalda og kostnaðar við þakviðgerð, auk þess sem löglegar ákvarðanir hafi ekki verið teknar í húsfélaginu um álagningu þessara gjalda. Þá sé kröfu stefnda ekki beint að réttum aðila. Skylda til að greiða hlutdeild í sameiginlegum kostnaði hvíli á eiganda íbúðar á hverjum tíma og sé óumdeilt að E-kk-nf hafi verið þinglýstur eigandi hennar. T-kvk-nf hafi um nokkurt skeið annast greiðslu gjaldanna í umboði hans, en ekki tekið á sig greiðsluskyldu í hans stað. Krafa um staðfestingu á lögveðrétti, sem beint sé að E-kk-þgf, sé fyrir „dómkröfunni“, sem höfð sé uppi gegn T-kvk-þgf einni. Því sé ekki unnt að staðfesta veðrétt nema krafan á hendur T-kvk-þgf sé tekin til greina. Að auki sé veðrétturinn fyrndur, sbr. 3. mgr. og 4. mgr. 48. gr. laga nr. 26/1994.

II.

A-kvk-nf H-kvk-nf gaf skýrslu fyrir dómi þar sem fram kom að hún var gjaldkeri stefnda frá 1993 til 1997 eða 1998. Kvað hún nokkra skuld vegna húsgjalda hafa myndast hjá E-kk-þgf og hafi T-kvk-nf þá beðið um að hennar nafn yrði skráð á greiðsluseðla eftirleiðis. Skýrði A-kvk-nf svo frá að það hafi „væntanlega verið þeirra ákvörðun að hún greiddi þennan hluta ...“. S-kvk-nf H-kvk-nf H-kvk-nf kom einnig fyrir dóm og gat þess að hún hafi verið gjaldkeri stefnda frá 1998 til 2000. Kvað hún T-kvk-þf hafa sótt húsfundi, meðal annars þegar tekin var ákvörðun um að ráðast í þakviðgerð og að taka lán í því skyni. Hafi hvorugur áfrýjenda hreyft athugasemdum við því að greiðsluseðlar væru stílaðir á nafn T-kvk-ef í stað E-kk-ef. Lýsti E-kk-nf því yfir fyrir dómi að það hafi ekki verið að hans ósk að nafn sambúðarkonu hans var fært á greiðsluseðla, en hann hafi litið svo á að hún væri þá að greiða fyrir hann.

Við úrlausn um ágreining aðilanna verður lagt til grundvallar að þótt stefndi hafi stílað reikninga sína á T-kvk-þf og fengið þá greidda fram í byrjun árs 2000 hafi hann ekki sýnt fram á að skuldskeyting hafi verið gerð með samþykki áfrýjenda eða að önnur atvik hafi leitt til þess að slík aðilaskipti hafi orðið að kröfu hans. Verður áfrýjandinn T-kvk-nf samkvæmt því sýknuð af kröfu stefnda.

Svo sem rakið var í I. kafla að framan krefst stefndi staðfestingar á lögveðrétti í íbúð E-kk-ef til tryggingar kröfu á hendur sambúðarkonu hans. Þegar litið er til þess hvernig stefndi hagar kröfugerð sinni í málinu verður ekki hjá því komist að sýkna áfrýjandann E-kk-þf að svo stöddu af kröfunni. Getur af sömu sökum ekki nú komið til úrlausnar hvort stefndi kunni að eiga kröfu á hendur E-kk-þgf vegna húsgjalda og kostnaðar við þakviðgerð, sem hann hefur þó ekki uppi í málinu.

Rétt er að aðilarnir beri hvert sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti. Um gjafsóknarkostnað áfrýjenda fyrir Hæstarétti fer eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, T-kvk-nf R. J-kvk-nf, er sýkn af kröfu stefnda, Húsfélagsins Leifsgötu 8.

Áfrýjandi, E-kk-nf G-kk-nf, er sýkn að svo stöddu af kröfu stefnda.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjenda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsflutningsþóknun lögmanns þeirra, 350.000 krónur.