437/2011

L hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem gagnkröfum hans á hendur R ehf. var vísað frá dómi vegna vanreifunar. R ehf. hafði lýst kröfum við slit L hf. um að viðurkennd yrði skaðabótakrafa hans á hendur L hf. auk þess sem hann krafðist þess að fá ótakmarkaðan aðgang að tilgreindum bankareikningi með tiltekinni innstæðu. Fyrri kröfunni lýsti hann sem almennri kröfu en þeirri seinni sem sértökukröfu. L hf. lagði fram greinargerð í þinghaldi 25. febrúar 2011 og hafði m.a. uppi gagnkröfu um að R ehf. greiddi honum tiltekna fjárhæð með dráttarvöxtum. Kvað hann gagnkröfuna vera tilkomna vegna skuldar R ehf. við sig samkvæmt afleiðusamningi sem í gildi hefði verið milli þeirra. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að héraðsdómi hefði borið samkvæmt fyrirmælum 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991 að gefa R ehf. kost á að skila stuttu skriflegu svari við gagnkröfum L hf. Þetta hefði héraðsdómur látið undir höfuð leggjast og ekki kæmi fram í endurritum þinghalda í málinu að bókað hefðu verið andsvör R ehf. við kröfunni. Ómerkti því Hæstiréttur hinn kærða úrskurð og málsmeðferðina frá þinghaldi 25. febrúar 2011 og lagði fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 5. júlí 2011 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. júní 2011, þar sem gagnkröfum sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst ómerkingar þess hluta hins kærða úrskurðar þar sem vísað var frá dómi gagnkröfum sóknaraðila á hendur varnaraðila, og að ,,þeim hluta málsins [verði] vísað heim í hérað til efnismeðferðar.“ Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili lýsti kröfum við slit sóknaraðila um að viðurkennd yrði skaðabótakrafa sín á hendur sóknaraðila að fjárhæð 1.139.085 krónur, auk þess sem hann krafðist þess að fá ,,ótakmarkaðan aðgang að“ tilgreindum bankareikningi sínum ,,með innstæðu kr. 2.511.830,- hinn 28. október 2008.“ Fyrri kröfunni lýsti hann sem almennri kröfu, sbr. 113. gr. laga nr. 21/1991, en seinni kröfunni sem sértökukröfu, sbr. 109. gr. sömu laga. Skaðabótakrafa varnaraðila er að hans sögn til orðin vegna tjóns, sem hann telur sig hafa orðið fyrir við rýrnun á því fé, er hann átti í Peningamarkaðssjóði Landsbankans ISK. Sértökukrafan sé á hinn bóginn vegna innstæðu, sem hann eigi á bankareikningi en á þann reikning hafi andvirði hlutdeildarskírteina sem hann hafi átt í Peningamarkaðssjóðnum verið lagt.

Sóknaraðili lagði fram greinargerð í þinghaldi 25. febrúar 2011. Þar krafðist hann þess að hafnað yrði ,,öllum kröfum“ varnaraðila. Auk þess hafði hann uppi gagnkröfu, aðallega þá að varnaraðili greiddi honum 2.645.693 krónur auk dráttarvaxta frá 24. nóvember 2008 en til vara 1.095.295 krónur auk dráttarvaxta frá 21. maí 2008. Heimild sína til að hafa uppi gagnkröfur reisti sóknaraðili á 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 2. tölulið 173. gr. sömu laga. Hann kvað gagnkröfuna til komna vegna skuldar varnaraðila við sig samkvæmt afleiðusamningi sem í gildi hafi verið þeirra í milli.

Í úrskurði héraðsdóms var kröfum varnaraðila hafnað þar sem ,,bankareikningur sá er krafa [hans] lýtur að, er ekki í vörslum [sóknaraðila] heldur í vörslum NBI hf. [Landsbankinn hf.] sem ekki á aðild að máli þessu“. Var niðurstaðan reist á 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í forsendum héraðsdóms kemur einnig fram að dómurinn telur að varnaraðili eigi þess kost að fá úrlausn um þá hagsmuni, sem um ræðir, með því að verjast kröfu Landsbankans hf. um greiðslu gagnkröfunnar.

Þessi niðurstaða hefur ekki sætt kæru til Hæstaréttar.

Héraðsdómur vísaði gagnkröfum sóknaraðila sjálfkrafa frá dómi með þeim rökum að fyrir lægi ,,að [Landsbankinn hf.] yfirtók réttindi og skyldur varnaraðila samkvæmt afleiðusamningi þeim sem mál þetta lýtur að, og ekki er gerð fullnægjandi grein fyrir grundvelli þeim er gagnkröfur eru reistar á, [...] sbr. 80. gr. laga nr. 91/1991.“

Eins og fram er komið reisti sóknaraðili rétt sinn til þess að hafa uppi gagnkröfu á 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 2. tölulið 173. gr. sömu laga. Þegar sóknaraðili hafði lagt fram greinargerð sína í þinghaldi 25. febrúar 2011, ásamt þeim afleiðusamningum sem hann taldi að aðilar hefðu gert, og útreikning á ætlaðri lokastöðu, bar héraðsdómi samkvæmt fyrirmælum 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991 að gefa varnaraðila kost á að skila stuttu skriflegu svari við gagnkröfum sóknaraðila. Þetta lét héraðsdómur undir höfuð leggjast og ekki kemur fram í endurritum þinghalda í málinu að bókuð hafi verið andsvör varnaraðila við gagnkröfunum.

Samkvæmt framansögðu verður að ómerkja hinn kærða úrskurð og málsmeðferðina frá þinghaldi 25. febrúar 2011 og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er ómerktur sem og meðferð málsins frá 25. febrúar 2011 og málinu vísað heim til löglegrar meðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.