217/2014

V kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að J yrði með beinni aðfarargerð borinn út úr nánar tilgreindri fasteign, en V var umráðamaður fasteignarinnar og leigusali samkvæmt leigusamningi við V. Aðilar höfðu gert með sér samkomulag um að allar greiðslur með posavélum í rekstri varnaraðila skyldu renna til sóknaraðila. Af þeim áttu greiðslur með kreditkortum að renna til sóknaraðila til greiðslu á leigu húsnæðisins, en sóknaraðili skyldi millifæra allar greiðslur með debetkortum yfir á varnaraðila. Sóknaraðili hélt því fram að varnaraðili hefði vanefnt skyldur sínar samkvæmt leigusamningnum með því að skipta um posavélar í húsnæðinu og rifti af þeim sökum leigusamningnum. Í málinu þótti hins vegar í ljós leitt að sóknaraðili hefði, þvert á samkomulag aðilanna, farið þess á leit við Borgun hf. að öll viðskipti með debetkort yrðu færð inn á hans reikning og þannig vanefnt samninginn fyrir sitt leyti. Þá var ómótmælt þeirri málsástæðu varnaraðila að sóknaraðili hefði haft í sínum vörslum fjármuni sem með réttu tilheyrðu varnaraðila. Með vísan til þessa var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 19. mars 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 5. mars 2014 þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um að fá varnaraðila borinn út úr fasteign að Þingholtsstræti 1 í Reykjavík með beinni aðfarargerð. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og fyrrgreind krafa hans tekin til greina. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði tók varnaraðili 15. desember 2004 við leigusamningi um fasteignina Þingholtsstræti 1 í Reykjavík en sóknaraðili var leigusali. Sóknaraðili afsalaði eigninni 5. febrúar 2013 til Hótel Valhallar ehf. en tekið var fram í afsalinu að afsalshafi tæki við öllum réttindum og skyldum samkvæmt leigusamningi um eignina. Þrátt fyrir þetta lýsti fyrirsvarsmaður Hótel Valhallar ehf. því yfir 20. ágúst sama ár að sóknaraðili hefði haft umráð húsnæðisins frá því afsalið var gefið út. Jafnframt hefði sóknaraðili eftir sem áður tekið við leigugreiðslum, ráðstafað húsnæðinu sem umráðamaður þess og haft fulla heimilt til að framleigja það. Þá færi hann með öll réttindi og skyldur gagnvart leigutaka, þar með talið rétt til trygginga og annarra réttinda sem leiða mætti af leigusamningi.

Samkvæmt norskum lögum K-kk-ef V. frá 15. apríl 1687, ákvæði VI-14-6, sem er meginheimild íslensks réttar til útburðargerðar leigutaka án undangengins dóms eða sáttar, er það aðeins á færi eiganda húsnæðis að neyta hennar. Það liggur í hlutarins eðli að þessi réttur getur flust í hendur þess sem fengið hefur réttindi yfir húsnæðinu með heimild frá eiganda þess. Ef sá aðili hefur haft viðhlítandi heimild frá eiganda til að ráðstafa eigninni með leigusamningi er hann jafnframt réttur aðili til að leita útburðar með beinni aðför vegna vanefnda á þeim samningi. Samkvæmt fyrrgreindri yfirlýsingu fyrirsvarsmanns Hótels Valhallar ehf. hafði sóknaraðili slíka heimild og gat hann því á þeim grundvelli krafist útburðar, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 1. nóvember 2002 í máli nr. 481/2002.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði var umsamið milli aðila að allar greiðslur með posavélum í húsnæðinu rynnu til sóknaraðila. Af þeim áttu greiðslur með kreditkortum að renna til sóknaraðila til greiðslu á leigu en gera átti mánaðarlega upp mismuninn milli aðila. Aftur á móti átti sóknaraðili að yfirfæra til varnaraðila samdægurs allar greiðslur með debetkortum. Varnaraðili heldur því fram að í júlí 2013 hafi hann komist að því að greiðslur vegna viðskipta með debetkortum hafi ekki borist inn á reikning hans. Hann hafi kannað hverju þetta sætti og fengið upplýsingar frá Borgun hf. um að sóknaraðili hafi farið þess á leit að öll viðskipti með debetkort yrðu færð inn á hans reikning. Liggur fyrir í málinu tölvubréf 5. desember 2013 frá fyrirtækinu þar sem staðfest er að sóknaraðili hafi 5. júlí 2013 óskað eftir að öllum greiðslukortafærslum yrði ráðstafað til hans. Þar sem hann hafi verið prókúruhafi samkvæmt samningi við fyrirtækið hafi verið gengið frá þessu sama dag. Þá heldur varnaraðili því fram að sóknaraðili hafi á þessum tíma haft í sínum vörslum 7.910.030 krónur sem með réttu tilheyrðu varnaraðila og verður ekki ráðið af gögnum málsins að þeirri staðhæfingu hans hafi verið mótmælt. Að þessu virtu hefur sóknaraðili ekki leitt í ljós að varnaraðili hafi vanrækt skyldur sínar samkvæmt leigusamningi með því að skipta um posavélar í húsnæðinu, þannig að greiðslur rynnu beint til hans, og bjóða þess í stað aðrar tryggingar. Verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og greinir í dómsorði.

Það athugast að þrátt fyrir fyrirmæli 1. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989 um að vitnaleiðslur skuli að jafnaði ekki fara fram í málum sem rekin eru eftir 13. kafla laganna voru vitni leidd við meðferð málsins í héraði. Eins og mál þetta er vaxið voru engin efni til þess.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, V-kk-nf J-kk-nf, greiði varnaraðila, J-x-x L-x-x F-x-x G-x-x, 250.000 krónur í kærumálskostnað.