187/2008

X krafðist þess að felldir yrðu úr gildi tveir úrskurðir dóms- og kirkjumálaráðuneytisins þar sem synjað var umsókn hans um leyfi til að ættleiða stjúpdætur sínar A og B. Talið var að sú málsástæða X um að ráðuneytið hefði brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við meðferð málsins væri of seint fram komin, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Þá var ekki talið að ákvæði reglugerðar um fimm ára sambúðartíma foreldris og umsækjanda skorti lagastoð, né að slíkri reglu hefði verið beitt afturvirkt um umsókn X. Með lögum nr. 69/2006 hafði 41. gr. ættleiðingarlaga verið breytt á þann veg að ráðherra hefði verið heimilt að setja í reglugerð nánari skilyrði sem umsækjendur þyrftu að uppfylla við ættleiðingu. Þar sem þessi breyting hafði tekið gildi þegar ráðuneytið afgreiddi umsókn X og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu íslenska ríkisins staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. apríl 2008 og krefst þess að felldir verði úr gildi tveir úrskurðir dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 18. október 2006, þar sem synjað var umsókn hans um leyfi til að ættleiða stjúpdætur sínar, A og B. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

Í munnlegum málflutningi fyrir Hæstarétti lagði áfrýjandi áherslu á að stefndi hefði brotið rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 með því að hafa ekki nægilega leitað umsagnar kynföður barnanna í Svíþjóð um umsókn áfrýjanda um ættleiðingu þeirra, sbr. 11. gr. laga nr. 130/1999 um ættleiðingar. Þessi málsástæða var fyrst höfð uppi við munnlegan málflutning í héraði og þá mótmælt af stefnda sem of seint fram kominni. Þar sem hún komst ekki að í héraði verður heldur ekki byggt á henni fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Áfrýjandi byggir á því að reglu um fimm ára sambúðartíma hjóna sé ekki að finna í lögum nr. 130/1999, enda séu í I. kafla þeirra tæmandi talin skilyrði til ættleiðingar. Ákvæði 3. mgr. 10. gr. reglugerðar nr. 238/2005 um ættleiðingar, sem áskilji að umsækjandi um stjúpættleiðingu hafi sannanlega verið í samfelldri sambúð með foreldri barns í að minnsta kosti fimm ár, hafi skort lagastoð og hafi stefndi oftúlkað 9. gr. laga nr. 69/2006, sem breytt hafi 41. gr. laga nr. 130/1999, og nefnd 9. gr. geti ekki haft afturvirk áhrif, þar sem umsókn áfrýjanda hafi þegar legið fyrir hjá stefnda áður en lög nr. 69/2006 tóku gildi.

Með 9. gr. laga nr. 69/2006, sem tóku gildi 30. júní 2006, var bætt aftan við 41. gr. laga nr. 130/1999, sem heimilaði ráðherra að setja nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara í reglugerð, orðunum „þar á meðal um þau skilyrði sem umsækjendur þurfa að uppfylla.“ Þegar úrskurðir stefnda voru kveðnir upp 18. október sama ár var 41. gr. svo orðuð því í gildi og stefnda bar að fara þá að gildandi lögum. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, X, greiði stefnda, íslenska ríkinu, 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.