529/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa V ehf. um dómkvaðningu matsmanna. Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 247/2016 var staðfestur úrskurður héraðsdóms um frávísun máls V ehf. á hendur A hf., L ehf. og fleirum á þeirri forsendu að ágreiningur í málinu ætti undir gerðardóm. V ehf. beindi síðar beiðni um dómkvaðningu matsmanna til héraðsdóms þar sem um lagaheimild var vísað til 61. gr. laga nr. 91/1991. Um tilgang matsins sagði meðal annar að því væri ætlað að vera sönnunargagn fyrir gerðardómi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að beiðni V ehf. gæti ekki átt stoð í 61. gr. laga nr. 91/1991 þar sem áðurgreindu máli, sem lokið hafði með dómi Hæstaréttar, hafði verið vísað frá dómi. Þá brast lagaskilyrði til þess að taka afstöðu til beiðninnar fyrir dóminum eftir XII. kafla og XI. kafla sömu laga. Í matsbeiðninni kom jafnframt fram að matið hafi verið ætlað að vera sönnunargagn í nánar tilgreindum kyrrsetningarmálum sem V ehf. hafði höfðað. Af því leiddi að beiðni um dómkvaðningu bæri eftir atvikum að beina til dómara í þeim málum samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991. Var beiðni V ehf. um dómkvaðningu matsmanna því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kærum 19. og 25. júlí 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. júlí 2016, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að beiðni varnaraðila verði hafnað. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti 22. júlí 2016. Hann krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og málskostnaðar í héraði, auk kærumálskostnaðar.

I

Varnaraðili höfðaði í júní og júlí 2015 mál á hendur sóknaraðilum fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, þar sem hann hafði uppi kröfur vegna sölu á dótturfélagi sóknaraðilans LS Retail Holding ehf., sem samþykkt var af sóknaraðilanum ALMC hf. gegn mótmælum varnaraðila. Með úrskurði héraðsdóms 16. mars 2016 var málinu vísað frá dómi með þeim rökum að það ætti undir gerðardóm samkvæmt ákvæðum í hluthafasamkomulagi og kaupréttasamningi. Varnaraðili kærði úrskurðinn til Hæstaréttar, sem staðfesti hann með dómi 6. maí 2016 í máli nr. 247/2016. Í framhaldi af því var skipaður gerðarmaður 23. júní sama ár til að fara með málið.

Í matsbeiðni varnaraðila 31. maí 2016, sem lögð var fram í þinghaldi 13. júní sama ár, var um lagaheimild til dómkvaðningar matsmanna vísað til 61. gr. laga nr. 91/1991 og um tilgang mats sagði að því væri ætlað að vera sönnunargagn fyrir gerðardómi, en jafnframt sönnunargagn „í staðfestingarmálum fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur vegna þriggja kyrrsetningargerða, sem Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu framkvæmdi þann 7. september 2015.“

II

Eins og áður segir vísaði varnaraðili um lagastoð fyrir matsbeiðni sinni til 61. gr. í IX. kafla laga nr. 91/1991, en samkvæmt þeirri grein skal matsbeiðni beint til þess dómara sem fer með mál eftir að það hefur verið höfðað. Þar sem málinu hafði verið vísað frá héraðsdómi samkvæmt framansögðu sótti matsbeiðnin ekki stoð í áðurnefnt lagaákvæði.

Í 1. mgr. 77. gr. XII. kafla laga nr. 91/1991 er mælt fyrir um heimild aðila til þess að beiðast dómkvaðningar matsmanns þótt hann hafi ekki haft uppi kröfu vegna matsatriðis í dómsmáli ef það er gert til að staðreyna kröfu eða sanna atvik að baki henni. Skal þá aðili, sem leita vill sönnunar eftir 77. gr., beina skriflegri beiðni um það til dómara í þinghá þar sem mætti höfða mál um kröfu hans, sýnilegt sönnunargagn er að finna eða hlutur er niður kominn sem matsgerð varðar, sbr. 1. mgr. 78. gr. Svo sem áður greinir var máli aðila vísað frá héraðsdómi með fyrrnefndum dómi Hæstaréttar 6. maí 2016, þar sem málsmeðferð ætti undir gerðardóm. Lá því ljóst fyrir við framlagningu matsbeiðninnar 13. júní 2016 í Héraðsdómi Reykjavíkur að málið yrði ekki rekið þar fyrir dómi. Af þeim sökum brast lagaskilyrði til að taka afstöðu til hennar fyrir dóminum eftir XII. kafla laga nr. 91/1991.

Mælt er fyrir um öflun sönnunargagna fyrir öðrum dómi í XI. kafla laga nr. 91/1991. Segir í 1. mgr. 73. gr. að óski aðili að fá matsmann kvaddan skuli hann leggja skriflega beiðni um það fyrir dómara í málinu. Samkvæmt fyrri málslið 2. mgr. 73. gr. skal beiðni eftir 1. mgr. tekin fyrir í þinghaldi í málinu og eftir 2. málslið 2. mgr. getur dómari sett það skilyrði fyrir að sinna beiðni að aðili greiði fyrir fram kostnað eða setji tryggingu fyrir greiðslu kostnaðar af málaleitan sinni. Þá segir í fyrri málslið 3. mgr. 73. gr. að telji dómi skilyrðum 1. mgr. 47. gr. fullnægt til að verða við beiðni bóki hann ákvörðun sína um það í þingbók. Eftir 2. málslið 3. mgr. 73. gr. skal úrskurður kveðinn upp ef krafist er. Þar sem ljóst er að sá dómari, sem tók afstöðu til matsbeiðninnar, mun ekki fara með mál þetta brast lagaheimild fyrir því að dómarinn leysti úr því hvort umbeðið mat færi fram á grundvelli XI. kafla laga nr. 91/1991.

Í matsbeiðninni er að auki vísað til þess að mati samkvæmt henni sé ætlað að vera sönnunargagn í ótilgreindum staðfestingarmálum fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur vegna þriggja kyrrsetningargerða Sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 7. september 2015. Skilja verður matsbeiðnina á þann veg að mál þessi hafi þegar verið höfðuð, en af því leiðir að beiðni um dómkvaðningu ber eftir atvikum að beina til dómara í þeim málum samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991. Samkvæmt öllu framansögðu verður hafnað kröfu varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði, en um kærumálskostnað fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hafnað er beiðni varnaraðila, Vita ehf., um dómkvaðningu matsmanna.

Varnaraðili, Viti ehf., greiði sóknaraðilum, ALMC hf. og LS Retail Holding ehf., hvorum um sig, 150.000 krónur í kærumálskostnað.