122/2005

S krafðist bóta fyrir tjón sem hann taldi L hafa bakað sér á árinu 1993 í tengslum við lok á samningi aðila um söfnun S á auglýsingum í símaskrá. Var krafa S um heimvísun málsins ekki tekin til greina. S reisti kröfu sína meðal annars á því, að eftir slit samningsins hafi L hagnýtt sér eignarréttindi hans og hugverk á þann hátt að í bága hafi farið við ákvæði höfundalaga. S var ekki talinn hafa sýnt fram á að L hafi hagnýtt sér eignarréttindi hans né nein þau verk, sem kynnu að njóta verndar höfundalaga. Þurfti þá ekki að leysa frekar úr því, að hvaða marki slík verk kynnu að hafa orðið til í hans hendi í tengslum við starf hans í þágu L meðan samningur var í gildi milli þeirra. Fékk S því ekki byggt kröfu sína á þessari málsástæðu. Aðrar málsástæður S lutu að því að hann hafi eignast fjárkröfu á hendur L við lok samningssambands aðilanna árið 1993. Var S ekki talinn hafa haldið kröfu sinni, sem sprottin væri beint af samningssambandi málsaðila, fram innan hæfilegs tíma frá því samningssambandi lauk. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu L.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 27. desember 2004. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 23. febrúar 2005 og áfrýjaði hann á ný 22. mars sama ár með heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 7. gr. laga nr. 38/1994. Áfrýjandi krefst þess aðallega að málinu verði vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, en til vara að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 48.548.400 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 22. apríl 1999 til 1. júlí 2001, en 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og málið hefði ekki verið gjafsóknarmál í héraði. Að því frágengnu krefst hann þess að staðfest verði ákvörðun héraðsdóms um málskostnað og málskostnaður fyrir Hæstarétti felldur niður. Þá krefst áfrýjandi þess að gjafsóknarkostnaður verði ákveðinn með hærri fjárhæð en gert var í héraðsdómi.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Kröfu sína um að málinu verði vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju byggir áfrýjandi í fyrsta lagi á því, að héraðsdómara hafi verið skylt að verða við kröfu hans um skiptingu sakarefnis samkvæmt 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991. Lagaákvæðið felur í sér heimild fyrir héraðsdómara til að verða við ósk málsaðila um slíkt en ekki skyldu. Eru ekki efni til að Hæstiréttur breyti þeirri ákvörðun. Verður því ekki fallist á þessa ástæðu áfrýjanda.

Í annan stað reisir áfrýjandi þessa kröfu á því, að héraðsdómari hafi ekki tekið afstöðu til þeirrar málsástæðu, að stefnda beri að skila til hans þeirri auðgun, sem hann telur stefnda hafa öðlast við slit á samningssambandi aðila. Telur hann málsástæðu hér að lútandi hafa komið fram þegar í stefnu og hún síðan verið áréttuð og sett fram með skýrari hætti með bókun í þinghaldi 18. september 2003, eftir að gengið hafði dómur Hæstaréttar 19. júní 2003 í máli nr. 39/2003. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um þá dómkröfu, sem áfrýjun tekur til, byggðist á tómlæti áfrýjanda við að hefjast handa við málsókn sína. Þurfti héraðsdómari því ekki að taka afstöðu til þeirra málsástæðna sem áfrýjandi hafði uppi og snertu efnisleg skilyrði fyrir kröfu hans. Verður af þessum sökum heldur ekki fallist á aðalkröfu áfrýjanda.

II.

Svo sem lýst er í hinum áfrýjaða dómi krefst áfrýjandi bóta fyrir tjón sem hann telur stefnda hafa bakað sér á árinu 1993 í tengslum við lok á samningi aðila um söfnun áfrýjanda á auglýsingum í símaskrá. Byggir hann kröfu sína meðal annars á því, að eftir slit samningsins hafi stefndi hagnýtt sér eignarréttindi hans og hugverk á þann hátt að í bága hafi farið við ákvæði höfundalaga nr. 73/1972. Þá byggir hann á ýmsum öðrum ástæðum sem grein er gerð fyrir í héraðsdómi og loks einnig á fyrrgreindum sjónarmiðum um auðgun stefnda á hans kostnað.

Áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að stefndi hafi hagnýtt sér eignarréttindi hans né nein þau verk, sem kunna að njóta verndar höfundalaga. Þarf þá ekki að leysa frekar úr því, að hvaða marki slík verk kunni að hafa orðið til í hans hendi í tengslum við starf hans í þágu stefnda meðan samningur var í gildi milli þeirra. Hann fær því ekki byggt kröfu sína á þessari málsástæðu.

Aðrar málsástæður áfrýjanda lúta að því að hann hafi eignast fjárkröfu á hendur stefnda við lok á samningssambandi aðilanna á árinu 1993. Þau kröfuréttindi sem áfrýjandi telur sig þannig eiga eru sprottin beint af samningssambandi málsaðila. Þeim sem vill gera slíka kröfu á hendur samningsaðila sínum vegna slita á gagnkvæmum samningi ber að halda fram kröfunni innan hæfilegs tíma frá því samningssambandi lýkur. Það gerði áfrýjandi ekki.

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af meðferð málsins fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.