476/2008

M seldi J hf. allt hlutafé í Í ehf. Skyldi kaupverð m.a. greitt miðað við rekstrarafkomu. Var rekstur Í ehf. síðar seldur öðru félagi og Í ehf. rann inn í J hf. M krafðist greiðslu eftirstöðva kaupverðs samkvæmt kaupsamningnum við J hf. þar sem engin atvik hafi orðið í samskiptum aðila sem fellt hafi þá skuldbindingu niður. Talið var að skuldbinding J hf. til að greiða M það sem eftir hafi staðið af kaupsamningsverði hafi verið miðuð við að unnt yrði að snúa taprekstri Í ehf. í rekstur með hagnaði á þeim tíma sem í hönd hafi farið. Þetta hafi ekki tekist og hafi staða félagsins verið orðin slík að skylt hafi verið að gefa bú þess upp til gjaldþrotaskipta. J hf. hafi valið að selja varanlega rekstrarfjármuni Í ehf. og yfirtaka félagið síðan með samruna. Þetta hafi m.a. falið í sér skuldbindingu af hans hálfu til að greiða kröfur lánardrottna félagsins. Var ekki fallist á með M að ákvörðun um þetta hafi haft þau áhrif að skuldbinding J hf. við hann samkvæmt samningnum hafi orðið virk, jafnvel þó að þessar aðgerðir hafi leitt til þess að ekki reyndi á árangur af rekstri félagsins á næsta ári. Ekki var heldur talið að M gæti byggt á því að honum hafi ekki sérstaklega verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna þegar þessar ákvarðanir hafi verið teknar, enda var ekki talið að hann hefði að réttu lagi getað hindrað þær eða sett það skilyrði að skuldbindingin við hann yrði efnd. Var J hf. því sýknað af kröfu M.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og B-kk-nf B-kk-nf dómstjóri.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. september 2008. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 3.134.846 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. maí 2004 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem lýst er í hinum áfrýjaða dómi er krafa áfrýjanda reist á samningi sem hann gerði við stefnda 2. desember 1999, er hann seldi stefnda allt hlutafé í einkahlutafélaginu Ísbergi. Eru ákvæði samningsins sem ágreiningi valda tekin upp í hinn áfrýjaða dóm. Fyrir Hæstarétti byggir áfrýjandi kröfu sína einungis á þeirri málsástæðu að stefnda beri að efna skuldbindingu sína samkvæmt nefndum samningi og engin atvik hafi orðið í samskiptum aðila sem felli þá skuldbindingu niður.

Málsaðilar deila ekki um að allt frá því umræddur samningur var gerður árið 1999 og til loka reksturs Ísbergs ehf. í árslok 2003 hafi félagið samfellt verið rekið með tapi, þótt það hafi skilað bókfærðum rekstrarhagnaði árið 2003, sem stafaði af sölu varanlegra rekstrarfjármuna félagsins til Balko ehf. á því ári. Samkvæmt gögnum málsins nam bókfært neikvætt eigið fé Ísbergs ehf. 13.798.825 krónum í árslok 1999. Í árslok 2002 var neikvætt eigið fé félagsins komið í 49.011.865 krónur.

Talið verður að skuldbinding stefnda til að greiða áfrýjanda það sem eftir stóð af kaupsamningsverði samningsins 2. desember 1999 hafi verið miðuð við að unnt yrði að snúa taprekstri Ísbergs ehf. í rekstur með hagnaði á þeim tíma sem í hönd fór. Þetta tókst ekki og er vafalaust að á árinu 2003 og raunar fyrr var svo komið að skylt var samkvæmt 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. að gefa bú félagsins upp til gjaldþrotaskipta. Stefndi valdi fremur þann kostinn að selja varanlega rekstrarfjármuni Ísbergs ehf. og yfirtaka félagið síðan með samruna. Þetta fól meðal annars í sér skuldbindingu af hans hálfu til að greiða kröfur lánardrottna félagsins. Verður ekki fallist á með áfrýjanda að ákvörðun um þetta hafi haft þau áhrif að framangreind skuldbinding stefnda við hann samkvæmt samningnum frá 2. desember 1999 hafi orðið virk, jafnvel þó að þessar aðgerðir hafi leitt til þess að ekki reyndi á árangur af rekstri félagsins árið 2004. Ekki verður heldur talið að áfrýjandi geti byggt á því að honum hafi ekki sérstaklega verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna þegar þessar ákvarðanir voru teknar, enda verður ekki talið að hann hefði að réttu lagi getað hindrað þær eða sett það skilyrði að skuldbindingin við hann yrði efnd. Er þá haft í huga að rekstri félagsins var svo komið á þessum tíma að umræddar ákvarðanir verða að teljast hafa verið eðlilegar miðað við hagsmuni eigenda og lánardrottna félagsins.

Með vísan til þess sem að framan segir verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur og áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem í dómsorði greinir.

Það athugast að í þinghaldi í héraði 26. maí 2008 fórst fyrir að bóka að málið hefði verið munnlega flutt og tekið til dóms svo sem rétt var, sbr. 2. mgr. 11. gr. og 3. og 5. mgr. 103. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, M-kk-nf G-kk-nf, greiði stefnda, Johan Rönning hf., 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.