224/2010

DT, DS, G, S og T ásamt X voru bornir sökum um mansal gagnvart A, 19 ára litháískum ríkisborgara, sem hefði verið beitt ólögmætri nauðung, frelsissviptingu og ótilhlýðilegri aðferð áður en og þegar hún hefði verið send til Íslands, sem og í meðförum ákærðu hér á landi, sem hefðu tekið við henni, flutt hana og hýst í því skyni að notfæra sér hana kynferðislega. Taldist þessi háttsemi aðallega varða við 1. tölulið 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við sama ákvæði, sbr. 1. mgr. 22. gr. laganna. Með héraðsdómi var X sýknaður af ákæru fyrir framangreint brot. Talið var sannað að DT, DS, G, S og T hefðu hver með sínum hætti átt hlut í því að flytja A hingað til lands eða á milli staða hér og hýsa hana að auki á ákveðnu tímabili. Svo að þessi háttsemi þeirra gæti átt undir ákvæði 1. töluliðar 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga varð því skilyrði jafnframt að vera fullnægt að þeim hefði verið ljóst að A hefði verið beitt nauðung eða annarri ótilhlýðilegri aðferð áður en hún lagði upp í för sína hingað til lands. Miðað við framburð A var það ekki háð ákvörðun hennar hvert leið hennar átti að liggja. Fyrir lá að G hefði staðið að kaupum á farmiðanum sem A notaði til að koma hingað til lands en í þeirri ferð notaði A fölsuð persónuskilríki. Var talið að það hefði hann ekki getað gert án þess að hafa vitneskju um nafnið, sem nota átti fyrir farþegann. Þá vitneskju hefði hann ekki getað hafa fengið frá öðrum en þeim, sem stóðu að skipulagningu ferðarinnar og beitt höfðu A nauðung og annarri ótilhlýðilegri aðferð. Þá bentu önnur gögn málsins, meðal annars framburður X, til þess að DT, DS, G, S og T hefði ekki getað dulist að konan, sem þeir tóku síðar við, fluttu á milli staða og hýstu, hefði að minnsta kosti verið beitt ótilhlýðilegri aðferð í aðdraganda komu sinnar til landsins. A hafði borið að hún hefði verið knúin svo mánuðum skipti til að leggja stund á vændi í Litháen. Í ljósi þessa þótti fjarri lagi að ætla að maður henni alls ókunnugur, G, hefði lagt til fé til að standa straum af fargjaldi hennar til Íslands til þess eins að hún gæti notið hér orlofs og leitað án nokkurrar raunhæfrar forsendu atvinnu. Þá var litið til þess að henni hefðu verið lögð í hendur rangfærð persónuskilríki á nafni annarrar konu. Að virtum þessum aðstæðum ásamt því, hvernig DT, DS, G, S og T báru sig að í tengslum við komu A hingað til lands og dvöl hennar hér, var talið andstætt allri skynsemi að álykta annað en að hún hefði verið flutt hingað til lands til að stunda vændi. Í málinu lá ekkert fyrir til sönnunar því hvort DT, DS, G, S og T hefðu framið þennan verknað í eigin þágu frekar en sem hlutdeildarmenn í broti annars manns, eins eða fleiri, sem ekki hefði orðið uppvíst um. Voru þeir því sakfelldir fyrir hlutdeild í broti gegn 1. tölulið 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að samverknaður þeirra laut að því að taka úr höndum ungrar konu, sem mátti sín lítils, frelsi til að ráða ferðum sínum og dvalarstað í þeim tilgangi að láta hana leggja stund á vændi hér á landi. Þessi háttsemi var greinilega þaulskipulögð með einbeittum ásetningi í samstarfi við brotamenn erlendis, sem ekki hafði orðið uppvíst um. DT, DS, G, S og T voru ekki taldir eiga sér neinar málsbætur. Lagt var til grundvallar að G hefði átt þar ríkastan þátt, en að öllu gættu þótti ekki ástæða til að gera greinarmun á hlut DT, DS, S og T svo að máli skipti við ákvörðun refsingar. Var refsing G ákveðin fangelsi í 5 ár, en refsing annarra fangelsi í 4 ár. Var þeim einnig gert að greiða A 1.000.000 krónur í bætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 26. mars 2010 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur um sakfellingu ákærðu, en refsing þeirra þyngd.

A krefst þess að ákærðu verði gert að greiða sér 3.800.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði D-x-x T-x-x krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu A verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfunni, en að því frágengnu að fjárhæð hennar verði lækkuð.

Ákærði D-x-x S-x-x krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur, en til vara að hann verði sýknaður og einkaréttarkröfu vísað frá héraðsdómi. Að þessu frágengnu krefst ákærði að refsing verði milduð og einkaréttarkröfu vísað frá héraðsdómi eða fjárhæð hennar lækkuð.

Ákærði G-x-x L-x-x krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur, til vara að hann verði sýknaður, en að því frágengnu að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð.

Ákærði S-x-x U-x-x krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af henni, en að því frágengnu að fjárhæð hennar verði lækkuð.

Ákærði T-x-x J-x-x krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð. Einnig krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af henni, en að því frágengnu að fjárhæð hennar verði lækkuð.

Með bréfum til Hæstaréttar 2. og 3. júní 2010 kröfðust B-kk-nf H-kk-nf og B-kk-nf J-kk-nf hæstaréttarlögmenn og U-kk-nf S-kk-nf B-kk-nf héraðsdómslögmaður að fjárhæð málsvarnarlauna þeim til handa yrði hækkuð frá því, sem ákveðið var í hinum áfrýjaða dómi, en þeir gegndu störfum verjenda við rannsókn málsins, sá fyrstnefndi fyrir ákærða D-x-x T-x-x, sá sem næstur var talinn fyrir ákærða D-x-x S-x-x og sá síðastnefndi fyrir ákærða T-x-x J-x-x. Hvorki hafa þessir ákærðu né ákæruvaldið áfrýjað héraðsdómi til að fá þessum ákvæðum hans um málsvarnarlaun breytt. Brestur því heimild til að taka þennan þátt í hinum áfrýjaða dómi til endurskoðunar að kröfu framangreindra lögmanna.

I

Ríkissaksóknari höfðaði mál þetta með ákæru 29. desember 2009, þar sem ákærðu ásamt X voru bornir sökum um mansal gagnvart A, 19 ára litháískum ríkisborgara, sem hafi verið beitt ólögmætri nauðung, frelsissviptingu og ótilhlýðilegri aðferð áður en og þegar hún hafi verið send til Íslands, sem og í meðförum ákærðu hér á landi, sem hafi tekið við henni, flutt hana og hýst í því skyni að notfæra sér hana kynferðislega. A, sem hafi verið svipt frelsi sínu í Litháen og neydd til að stunda þar vændi, hafi verið ekið frá borginni Panevezys í Litháen til Varsjár í Póllandi. Þaðan hafi hún verið send til Íslands með flugi AEU 278 föstudaginn 9. október 2009, með farmiða og fölsuð skilríki á nafni [...], en áður hafi hár hennar verið klippt og litað og ljósmynd tekin af henni, sem sett hafi verið í skilríkin. Hún hafi fyrst fengið að vita á flugvelli í Varsjá að hún væri á förum til Íslands, þar sem hún hafi engan þekkt, en hún hafi engrar undankomu átt sér auðið, verið algerlega háð þeim, sem hafi svipt hana frelsi og neytt til vændis, og ekki getað snúið aftur til Litháen. Ákærðu hafi átt að taka á móti henni á Keflavíkurflugvelli og D-x-x T-x-x, D-x-x S-x-x og S-x-x U-x-x farið þangað í því skyni, en ekki hafi orðið af því sökum þess að lögregla hafi handtekið A við komu til landsins. Hún hafi verið í umsjá lögreglu og síðan í húsnæði á vegum félagsmálayfirvalda í Reykjanesbæ þar til ákærðu hafi sótt hana þangað skömmu eftir miðnætti 13. október 2009 og flutt í íbúð að [...] í Hafnarfirði, sem X hafi útvegað. Þar hafi ákærðu hýst hana þar til ákærði T-x-x J-x-x hafi farið með hana á Hótel [...] við [...] í Reykjavík að kvöldi 15. sama mánaðar og skilið hana þar eftir. Taldist þessi háttsemi varða aðallega við 1. tölulið 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og þeim var breytt með 5. gr. laga nr. 40/2003, en til vara við sama ákvæði, sbr. 1. mgr. 22. gr. fyrrnefndu laganna.

Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu sakfelldir fyrir brot samkvæmt framangreindri ákæru, en X á hinn bóginn sýknaður. Af hálfu ákæruvaldsins er unað við þá niðurstöðu.

Auk þess, sem að framan greinir, gaf ríkissaksóknari út tvær ákærur 11. janúar 2010, annars vegar á hendur ákærða D-x-x T-x-x og hins vegar D-x-x S-x-x. Þar var þeim hvorum fyrir sig gefin að sök hylming með því að hafa í september eða október 2009 tekið við armbandsúrum, sem aflað hafi verið með þjófnaði úr versluninni [...] í Hafnarfirði 21. september sama ár, en sá fyrrnefndi hafi tekið við þremur úrum af nánar tiltekinni gerð að verðmæti alls 1.317.000 krónur og sá síðarnefndi við öðrum þremur úrum að andvirði samtals 200.000 krónur. Ákærðu var gefið að sök að hafa tekið við þessum úrum þrátt fyrir að þeim hafi verið kunnugt um að úranna hafi verið aflað með auðgunarbroti og taldist háttsemi þeirra varða við 254. gr. almennra hegningarlaga. Í hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu báðir sakfelldir fyrir þessi brot. Að auki var ákærði D-x-x S-x-x sakaður í þremur liðum ákærunnar, sem að honum beindist, um tvær líkamsárásir og fjárkúgun. Undir rekstri málsins í héraði var af hálfu ákæruvaldsins fallið frá einum af þessum ákæruliðum, en ákærði var sýknaður af sakargiftum samkvæmt hinum liðunum tveimur í héraðsdómi. Af hálfu ákæruvaldsins er unað við þá niðurstöðu.

II

Samkvæmt gögnum málsins á fyrrgreind ákæra 29. desember 2009 rætur að rekja til þess að lögreglu á Keflavíkurflugvelli var tilkynnt nokkru fyrir miðnætti föstudaginn 9. október sama ár að um borð í flugvél frá flugfélaginu Iceland Express, sem kæmi þangað innan skamms frá Varsjá, væri kona, sem væri mjög æst og ógnandi. Við komu flugvélarinnar greindi yfirflugfreyja í ferðinni lögreglu frá því að þessi kona hafi um klukkustund áður skyndilega orðið æst, gengið ógnandi um farþegarýmið og barið í innréttingar flugvélarinnar. Hún hafi þótt ógna öryggi annarra farþega og hafi ekki tekist að róa hana og því verið gripið til þess að færa hana í handjárn og fótabönd. Mikið hafi gengið á og konan verið viti sínu fjær, en af og til þó róast og að endingu verið orðin örmagna þegar flugvélin lenti. Yfirflugfreyjan kvaðst ekki vita hvað gæti hafa valdið þessu, en hún hafi ekki orðið vör við að konan væri drukkin. Sjúkraflutningamenn munu hafa tekið við konunni við flugvélina og fært til skoðunar á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Af skýrslu lögreglu um þetta atvik verður ráðið að skilríki konunnar hafi verið könnuð og þau borið með sér að hún væri 22 ára litháískur ríkisborgari að nafni [...], svo og að lögregla hafi í framhaldi af þessu fengið afrit af farseðli konunnar og tekið ferðatösku hennar í sínar vörslur, en við skoðun töskunnar hafi „ekkert markvert“ komið í ljós.

Í yfirliti, sem lögregla gerði við rannsókn málsins um helstu atvik þess, kemur fram að tollverðir í flugstöðinni á Keflavíkurflugvelli hafi orðið varir við þrjá menn, sem hafi beðið þar eftir áðurnefndri konu, og hafi þeir spurst fyrir um hana þegar hún birtist ekki í komusal. Þessum þremur mönnum, sem síðar kom fram að voru ákærðu D-x-x T-x-x, D-x-x S-x-x og S-x-x U-x-x, mun hafa verið sagt að þeir yrðu að leita frekari upplýsinga um konuna á lögreglustöð í Keflavík, sem þeir munu síðan hafa gert og verið tjáð að hún hafi verið flutt á sjúkrahús í Reykjavík. Í yfirlitinu kemur einnig fram að konan hafi fyrst verið flutt á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja, en þaðan á Landspítala-háskólasjúkrahús í Fossvogi í Reykjavík, þar sem hún hafi dvalist um nóttina og árangurslaus leit verið gerð að fíkniefnum í henni innvortis. Í upplýsingaskýrslu lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu frá 6. nóvember 2009 er greint frá því að hún hafi verið kvödd á síðastnefnt sjúkrahús á ótilgreindum tíma 10. október sama ár sökum þess að „einhverjir aðilar virtust vera að bíða eftir því að [...] væri látin út af slysadeildinni, og starfsfólk slysadeildar ekki litið þannig á, að það væri góð hugmynd að láta konuna vegalausa í hendur þessara aðila.“ Af þessum sökum hafi konan verið flutt á lögreglustöðina við Hverfisgötu, þar sem reynt hafi verið án árangurs að fá upplýsingar um erindi hennar hingað til lands, en meðan á því stóð hafi þrír karlar komið í anddyri lögreglustöðvarinnar og talið konuna vera í haldi lögreglu, viljað fá hana látna lausa og verið óþolinmóðir. Í skýrslunni segir að konan „gat ekki svarað því játandi“ hvort einhver væri að sækja hana, sem hún þekkti og vildi fara til. Með því að ekki hafi verið tilefni til að halda konunni frekar á þeirri lögreglustöð hafi verið haft samband við lögregluna á Suðurnesjum, þar sem fengist hafi staðfest að konan væri borin sökum um að hafa brotið gegn lögum um loftferðir með háttsemi sinni í flugvél á leið til landsins. Hafi orðið að ráði að konunni yrði ekið til móts við bifreið frá lögreglunni á Suðurnesjum og konan í þessu skyni verið færð út úr lögreglustöðinni í Reykjavík án þess að hitta mennina, sem enn biðu hennar þar í anddyri. Í gögnum málsins liggur fyrir að mennirnir, sem biðu eftir konunni á sjúkrahúsinu í Fossvogi og fóru síðan á lögreglustöðina við Hverfisgötu, voru ákærðu D-x-x T-x-x, G-x-x L-x-x og S-x-x U-x-x. Á síðarnefnda staðinn kom einnig til liðs við þá X.

Að kvöldi 10. október 2009 tók lögreglan á Suðurnesjum skýrslu af konunni, sem gegndi nafninu [...], og kvað hún mega rekja ástæður fyrir framferði sínu í flugvél kvöldið áður til þess að henni hafi liðið illa, hún verið hrædd við að fljúga og neytt áfengis, en hún hafi drukkið þar einn lítra af sterku áfengi með litháísku pari, sem hún hafi ekki þekkt fyrir. Hún sagðist vera komin hingað til lands til að vinna, en vinur hennar að nafni T-x-x, sem væri búsettur í Litháen og hún hafi þekkt í um ár en vissi ekki meira um, hafi ætlað að útvega henni atvinnu. Hún kvaðst hvorki hafa komið áður til Íslands né þekkja neinn hér, en T-kk-nf, sem hafi greitt fyrir farmiða hennar og ekið henni frá Litháen til Varsjár, hafi ætlað að sjá til þess að hún fengi að dvelja hjá vinum hans hér og að þeir myndu halda henni uppi þar til hún yrði komin í vinnu. Vinur T-kk-nf hafi átt að sækja hana á flugvellinum og hélt hún að sá maður væri íslenskur. Hún kvaðst vera búsett í borginni Panevezys, einhleyp og barnlaus, og neitaði því aðspurð að hafa nokkru sinni lagt stund á vændi. Hún hafi án árangurs reynt þennan dag að ná símsambandi við vin T-x-x og vildi því fara aftur heim, en hún hefði ekki flugmiða og mjög lítinn farareyri. Í lok skýrslunnar kom fram að hún vildi þiggja boð um að dveljast á lögreglustöð meðan kannað yrði með flugfar fyrir hana aftur til Litháen. Þar mun hún hafa gist í fangaklefa næstu tvær nætur, en verið flutt síðdegis 12. október 2009 í húsnæði á vegum félagsmálayfirvalda í Reykjanesbæ að undangengnu viðtali við starfsmenn Stígamóta í Reykjavík. Síðastgreindan dag mun X hafa haft símsamband við lögregluna á Suðurnesjum og spurst fyrir um [...].

Að morgni 13. október 2009 mun lögreglan á Suðurnesjum hafa komist að raun um að konan hefði yfirgefið dvalarstað sinn í Keflavík seint kvöldið áður. Vitni, sem gaf sig fram við lögreglu nokkru síðar, kvaðst eftir miðnætti 13. október hafa komið akandi að heimili sínu við [...] í Keflavík. Þar hafi gengið að honum kona, sem hafi reynt að segja eitthvað við hann á ensku en rétt honum síðan farsíma, þar sem viðmælandi var karlmaður, sem bað vitnið um að tala við sig á ensku. Viðmælandinn, sem hafi talað með austur evrópskum hreim, hafi beðið vitnið um að lýsa nákvæmlega hvar konan væri stödd og hafi loks tekist að skýra út fyrir honum að þau væru á tilteknum stað í Keflavík. Vitnið hafi boðist til að leyfa konunni að bíða hjá sér eftir að verða sótt og í lok samtalsins rétt henni símann aftur til að viðmælandinn gæti skýrt það út fyrir henni. Þau hafi síðan beðið í íbúð vitnisins í um 40 mínútur og honum lítt gengið að ræða við konuna, þar sem hún hafi illa talað ensku, en hún hafi þegið boð hans um að nota tölvu til netsambands auk þess sem hún hafi fengið og sent skilaboð í farsímanum, sem hún hafði meðferðis. Að endingu hafi sami maður hringt aftur í síma hennar og sagt að vinur sinn væri kominn að sækja hana, en sá biði eftir henni við verslun með heitinu [...] í grárri bifreið af gerðinni Yaris. Vitnið hafi fylgt konunni út og hálfa leið að bifreiðinni, sem hann taldi að einn maður hafi verið í, en haldið síðan aftur inn í húsið. Samkvæmt samantekt, sem lögreglan á Suðurnesjum gerði um myndskeið úr eftirlitsmyndavél utan á húsi að [...], sáust þar laust upp úr miðnætti 13. október 2009 tvær bifreiðir, af gerðinni Toyota Yaris og Volkswagen Golf, sem á tímabili stóðu hlið við hlið líkt og „þegar menn í bifreiðum talast við um opna bílglugga“. Nokkru síðar hafi fyrrnefndu bifreiðinni, þar sem greina hafi mátt farþega við hlið ökumanns, verið ekið að tilteknu húsi, en þar sé meðal annars verslunin [...]. Liðlega hálfri klukkustund síðar hafi tvær manneskjur komið gangandi inn á myndsvið eftirlitsmyndavélarinnar og önnur þeirra farið síðan til baka, en hin gengið að Yaris bifreiðinni og sest þar inn vinstra megin að aftan eftir að hurð hennar hafi verið opnuð innan frá. Um tíu mínútum síðar hafi Volkswagen Golf bifreiðinni verið ekið fram hjá og Yaris bifreiðin haldið af stað á eftir henni.

Samkvæmt kvaðningu lögreglunnar á Suðurnesjum mættu ákærðu D-x-x T-x-x, G-x-x L-x-x og S-x-x U-x-x til skýrslugjafar 13. október 2009. Ákærði D-x-x lýsti því þar að ákærði G-x-x, sem hafi verið á sjúkrahúsi, hafi beðið sig um að sækja [...] á Keflavíkurflugvöll að kvöldi 9. sama mánaðar. Ekki hafi komið fram hvernig ákærði G-x-x þekkti þessa konu, en ákærði D-x-x hafi átt að aka henni á sjúkrahúsið, þar sem ákærði G-x-x hafi dvalist. Konan hafi ekki komið fram á flugvellinum og hann því spurst fyrir um hana. Honum hafi verið tjáð að eitthvað hefði komið fyrir í flugvélinni og hún farið með lögreglu. Ákærði D-x-x kvaðst ekki vita hvað konan væri að gera á Íslandi eða hver hefði greitt fargjald hennar hingað. Ákærði S-x-x sagði í skýrslu sinni að ákærði G-x-x hefði verið mikið í tölvusambandi við konu, sem væri að koma til hans í frí, og beðið sig um að ná í hana á Keflavíkurflugvöll, en ákærði G-x-x hafi verið á sjúkrahúsi og því ófær um að fara sjálfur. Konan hafi ekki komið fram á flugvellinum og hafi hann ásamt samferðarmönnum sínum, sem hann neitaði að segja hverjir hefðu verið, spurst fyrir um hana á lögreglustöð í Keflavík og sjúkrahúsi í Reykjavík. Hann kvaðst ekki vita hvernig konan liti út, hver hefði greitt fargjald hennar eða hvar hún væri niður komin. Ákærði G-x-x lýsti því í skýrslu sinni að hann hefði kynnst [...] í tölvusamskiptum og hefðu þau verið í slíku sambandi í tvo eða þrjá mánuði. Hún hafi viljað koma í frí til Íslands og hann greitt fyrir hana fargjaldið, en staðið hafi til að hún yrði hér í þrjá til fjóra mánuði og myndi hugsanlega leita eftir vinnu. Ætlunin hafi verið að hún myndi gista hjá honum fyrst í stað, en fara svo á gistihús. Þegar von var á henni til landsins hafi ákærði verið á sjúkrahúsi vegna aðgerðar og því beðið ákærða D-x-x um að sækja hana fyrir sig á flugvöllinn. Ákærði G-x-x hefði síðan frétt að eitthvað hefði komið fyrir og yfirgefið sjúkrahúsið til að leita að henni, en hann hafi ekki náð tali af henni frá því að hún kom. Lögreglan á Suðurnesjum krafðist í framhaldi af þessum skýrslum að ákærðu D-x-x, G-x-x og S-x-x yrði gert að sæta gæsluvarðhaldi og voru kröfur um þetta teknar til greina 14. október 2009. Gæsluvarðhaldsvist þeirra hefur staðið óslitið síðan. Lögregla tók jafnframt skýrslu af X 13. október 2009, þar sem hann kvað ákærðu D-x-x og S-x-x auk eins annars manns, sem hann nafngreindi ekki, hafa komið til sín og beðið sig um að hafa samband við lögreglu til að spyrjast fyrir um [...], sem hann hefði ekki fyrr heyrt nefnda, en ákærði G-x-x hefði við það tækifæri sagst hafa „verið í sambandi við hana á netinu.“ Að öðru leyti kvaðst hann ekki vita um erindi þessarar konu til landsins eða hver hafi greitt fyrir hana fargjald.

Lögreglan á Suðurnesjum lýsti 15. október 2009 eftir [...]. Seint að kvöldi þess dags barst lögreglu tilkynning um að sést hafi til konu, sem lýsing á [...] félli að, utan við gistihúsið Hótel [...] við [...] í Reykjavík. Þegar lögregla kom þangað beið með konunni vegfarandi, sem kvaðst hafa hitt hana ráðvillta framan við húsið og haft samband við lögreglu. Konan hafi framvísað skilríkjum með nafni [...] og verið handtekin. Við athugun á gistihúsinu, sem síðar var gerð, var leitt í ljós að konan hafi komið þangað þann dag á tímabilinu milli klukkan 15.35 og 15.50 ásamt karlmanni, sem hafi tekið þar herbergi á leigu í einn sólarhring gegn greiðslu í reiðufé og gefið upp nafnið T-x-x B-x-x. Reyndist jafnframt vera til mynd úr eftirlitsmyndavél á gistihúsinu, þar sem konan sást við afgreiðsluborð ásamt karlmanni. Samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglunnar á Suðurnesjum átti hún 16. október 2009 viðtal við konuna, sem hafi þá upplýst að rétt nafn sitt væri A og væri hún fædd tiltekinn dag árið 1990. Í skýrslunni kom fram að hún hafi lýst á sama veg og áður aðdragandanum að komu sinni til landsins, en vinkona hennar hafi átt skilríkin, sem hún hafði meðferðis, og lánað sér þau. Haft var eftir henni að hún hafi að kvöldi 12. október 2009 farið út af dvalarstað sínum í Keflavík og hitt karlmann, sem hafi verið mælandi á rússnesku, en hjá honum hafi hún síðan dvalist þar til hann hafi orðið þess var að lýst væri eftir henni og hafi hann þá ekið henni að gistihúsinu við [...]. Þá liggur fyrir að lögreglan á Suðurnesjum tók 16. október 2009 til athugunar skilríkin með nafni [...] og kom þá fram að skipt hafi verið um ljósmynd í þeim. Í upplýsingakerfi fyrir Schengensvæðið væri jafnframt greint frá því að lögreglu í Litháen hafi verið tilkynnt 13. sama mánaðar að eigandi skilríkjanna hafi glatað þeim. Samkvæmt nánari upplýsingum, sem aflað var frá lögreglunni ytra, mun [...] hafa sagst síðast hafa séð skilríki sín þegar hún hafi framvísað þeim í næturklúbbi í Panevezys 5. október 2009. Fyrir liggur í málinu að farseðill á nafni [...], sem A notaði í ferð sinni frá Varsjá til Íslands, var keyptur nokkru eftir klukkan 11 að morgni síðastnefnds dags í afgreiðslu Iceland Express í Reykjavík og mun hafa verið greitt fyrir hann með reiðufé.

Lögreglan á Suðurnesjum lýsti 17. október 2009 eftir ákærða D-x-x S-x-x og ónafngreindum mönnum, sem birtar voru myndir af. Degi síðar gaf hann sig fram við lögreglu ásamt ákærða T-x-x J-x-x. Í skýrslu þess fyrrnefnda hjá lögreglu kvaðst hann ekki þekkja [...] eða A, en hann hafi að kvöldi 9. sama mánaðar farið ásamt ákærðu D-x-x T-x-x og S-x-x U-x-x á Keflavíkurflugvöll til að sækja vinkonu ákærða G-x-x L-x-x, sem hafi ekki getað komist í þá för. Í lögregluskýrslu, sem tekin var af ákærða T-x-x J-x-x, var greint frá því að honum hafi verið sýnd mynd úr eftirlitsmyndavél frá Hóteli [...] og hafi hann kannast við að hann væri á henni, en hann kvaðst hafa farið þangað til að spyrjast fyrir um verð á gistingu og ekki leigt sér herbergi. Hann neitaði að svara spurningum varðandi konuna, sem sást með honum á myndinni. Þá svaraði hann heldur ekki spurningu um hvort hann hefði sótt þessa konu til Keflavíkur aðfaranótt 13. sama mánaðar, en hann kvaðst stundum nota bifreið í eigu móður sinnar, sem væri af gerðinni Toyota Yaris og bleik á lit. Ákærðu D-x-x og T-x-x voru úrskurðaðir í gæsluvarðhald 18. október 2009 og hafa þeir sætt því samfellt síðan.

Ákærðu gáfu allir skýrslur á ný hjá lögreglu 27. og 28. október 2009. Ákærði D-x-x T-x-x ítrekaði að hann hafi ásamt tveimur öðrum ákærðu farið á Keflavíkurflugvöll til að taka á móti konu að beiðni ákærða G-x-x L-x-x og leitað í framhaldi af því upplýsinga um afdrif hennar, en hann neitaði á hinn bóginn að hafa farið til Keflavíkur aðfaranótt 13. október 2009 til að sækja hana. Ákærði D-x-x S-x-x neitaði jafnframt að hafa farið í síðastnefnda ferð. Ákærði G-x-x L-x-x kvaðst sem fyrr hafa í tvo eða þrjá mánuði verið í samskiptum gegnum tölvu við konuna, sem kom hingað til lands 9. október 2009, og greitt fyrir farmiða hennar, en annar maður, sem hann neitaði að segja deili á, hafi keypt miðann. Hann sagðist hafa beðið ákærða D-x-x um að sækja konuna á flugvöllinn, en hann hafi átt að fara með hana á heimili ákærða G-x-x að því búnu. Honum var tjáð að komið væri fram hvert rétt nafn konunnar væri og kvaðst hann ekki hafa heyrt það áður. Hann sagðist hafa farið til Keflavíkur aðfaranótt 13. október 2009 og sótt þessa konu, en með honum hafi verið ákærðu D-x-x T-x-x og S-x-x U-x-x og hafi þeir farið á tveimur bifreiðum. Þetta hafi þeir gert í framhaldi af því að konan hafi haft símsamband við ákærða og óskað eftir því að verða sótt, en þeir hafi svo ekið henni á gististað, sem hann neitaði að svara hver væri. Ákærði S-x-x U-x-x kvaðst í skýrslu sinni hafa farið ásamt tveimur öðrum ákærðu til að taka á móti konunni á flugvöll, en hann neitaði að hafa farið til Keflavíkur aðfaranótt 13. október 2009 til að sækja hana. Ákærði T-x-x J-x-x neitaði í skýrslu sinni að hafa farið til Keflavíkur síðastgreinda nótt og bar efnislega á sama veg og fyrr um erindi sitt á Hótel [...] 15. sama mánaðar, svo og að hann kannaðist ekki við konuna, sem sæist með honum á mynd þaðan.

A gaf skýrslu hjá lögreglu 18. október 2009 og aftur 30. sama mánaðar og var sú síðari mjög ítarleg. Í meginatriðum lýsti A í þeirri skýrslu að hún hafi haustið 2008 farið í samkvæmi í íbúðarhúsi í Litháen, þar sem hún hafi neytt áfengis og verið skilin eftir af samferðarmanni sínum. Þar hafi henni verið haldið nauðugri og hún eftir það verið neydd til vændis af manni, sem hafi haldið henni ölvaðri og gefið fíkniefni. Fyrst í stað hafi henni verið komið fyrir í herbergi í íbúð á 5. hæð í fjölbýlishúsi í Panevezys, sem maður að nafni P-x-x hafi ráðið yfir. Sá maður hafi viljað hjálpa henni, en ekki getað það. Þegar spurst hafi að lögregla væri að leita hennar hafi hún verið flutt í sumarhús, sem hafi tekið um klukkustund að aka til frá íbúðinni, og hafi hún áfram verið neydd til vændis þar. Í febrúar 2009 hafi lögreglu borist ábending um hvar hún væri og náð í hana í sumarhúsið, þar sem enginn annar hafi verið staddur. Hún hafi síðan dvalist hjá systur sinni, en meðan á því stóð hafi tveir menn reynt að færa hana þaðan með valdi og systur hennar tekist að afstýra því. Hún lýsti því að hún hafi sumarið 2009 farið í ferðalag með vinkonum sínum og verið í óreglu, en endað upp úr því aftur í íbúðinni hjá P-x-x. Dag einn hafi henni verið ekið þaðan til manns að nafni T-kk-nf, sem hafi klippt hár hennar og litað og tekið síðan ljósmynd af henni, sem hann hafi sett í skilríki sem hann hafði undir höndum. Í framhaldi af því hafi henni verið sagt að hún væri á förum til Þýskalands. T-x-x hafi síðan ekið henni frá Panevezys til Varsjár og sagt henni á flugvellinum þar að hún væri á leið til Íslands. Hún teldi T-kk-þf hafa greitt fyrir farmiða sinn og hafi hann látið hana fá smáræði af peningum í farareyri ásamt farsíma, en vinir T-kk-nf hafi átt að taka á móti henni á Íslandi og hann gefið henni upp símanúmer þeirra. Eftir komu hingað til lands hafi henni ekki tekist að ná sambandi við T-kk-þf fyrr en hún var komin í húsnæði félagsmálayfirvalda í Reykjanesbæ og hafi hann sagt henni að bíða, því hann myndi hringja í vini sína og láta þá sækja hana. Hún lýsti síðan vandkvæðum við að skýra út í símtali hvar hún væri og hvernig hún hafi orðið að leita úti á götu aðstoðar hjá manni, sem hafi tekið að sér að lýsa þessu í síma, en hann hafi svo beðið með henni þar til tveir litháískir karlar hafi sótt hana í silfurlituðum smábíl. Þeir hafi farið með hana í íbúð í Reykjavík, þar sem hún hafi dvalist í þrjá daga og maður að nafni T-x-x einkum haft með hana að gera, en að endingu hafi hann ekið henni á gistihúsið, þar sem lögregla hafi fundið hana. Þau hafi farið í það sinn í sömu bifreið og þegar ekið var með hana frá Keflavík. Meðan á dvöl hennar í íbúðinni hafi staðið hafi hún mest verið ein og íbúðin ekki verið læst, en auk áðurnefnds manns hafi framan af komið þangað þrír eða fjórir aðrir karlar. Hún kvaðst ekki hafa orðið fyrir hótunum, ofbeldi eða nauðung á þessu tímabili, en sagðist telja að henni hafi verið ætlað að vinna við kynlífsþjónustu hér á landi. Við lok skýrslugjafar 30. október 2009 voru henni sýndar ljósmyndir af níu körlum og voru ákærðu þar allir á meðal. Hún bar kennsl á ákærðu D-x-x T-x-x og G-x-x L-x-x, sem hún kvað vera mennina sem hafi sótt hana til Keflavíkur, ákærða D-x-x S-x-x, sem hafi verið meðal þeirra sem hafi komið í fyrrnefnda íbúð, og ákærða T-x-x J-x-x, en hann væri sá sem hefði sinnt henni mest í íbúðinni og ekið henni á gistihúsið. Hún staðfesti þessa lögregluskýrslu fyrir dómi 3. nóvember 2009.

X var eftir gögnum málsins handtekinn 20. október 2009 og sætti í framhaldi af því gæsluvarðhaldi. Meðan á því stóð vísaði hann lögreglu 5. nóvember 2009 á íbúð að [...] í Hafnarfirði, þar sem hann kvað konuna frá Litháen hafa dvalist frá 13. til 15. október sama ár, en íbúð þessi væri í eigu nafngreinds viðskiptafélaga hans, sem hafi verið erlendis á því tímabili. Í skýrslu, sem X gaf fyrir dómi 9. nóvember 2009, kvaðst hann þekkja ákærðu, en þó mismikið, og hafi þeir unnið hjá honum á tímabilum. Hann kvað ákærðu aðra en G-x-x L-x-x hafa sagt sér að vinkona þeirra væri að koma til landsins og beðið hann viku eða tíu dögum áður en hún kom um peningalán af þeim sökum, en hann hafi ekki orðið við því. Aftur hafi þeir rætt um þessa vinkonu og sagt hana mundu koma einhvern tíma á föstudegi tveimur eða þremur dögum síðar, svo og að hún væri frá Litháen eða Lettlandi, en ekki hafi verið greint frá nafni hennar. Ákærðu hafi farið að kvöldi þessa föstudags að sækja konuna á flugvöll, en sagt honum næsta dag að hún hafi verið flutt þaðan á sjúkrahús og síðan á lögreglustöð. Að ósk þeirra hafi hann farið á lögreglustöðina til að spyrjast fyrir um konuna og fengið upplýsingar um að hún hefði verið færð aftur til lögreglunnar á Suðurnesjum, en áður hafi hann hitt aðra ákærðu en G-x-x, sem hafi síðan verið sóttur á leiðinni á lögreglustöðina. Aftur hafi ákærðu leitað eftir aðstoð hans 12. október 2009 og hann þá meðal annars hringt fyrir þá á lögreglustöð. Að kvöldi þess dags hafi ákærðu enn haft samband við hann og sagt að stúlkan hefði hringt og óskað eftir að verða sótt. Ákærðu hafi vitað að áðurnefndur viðskiptafélagi X væri erlendis og tekið lykil að íbúð viðskiptafélagans ófrjálsri hendi úr bifreið hans, sem hafi verið í geymslu hjá X, en sá síðastnefndi hafi ekkert komið að því. Ákærðu hafi síðan sagt honum að konan væri í íbúðinni og hann farið til ákærða D-x-x S-x-x og skipað honum ásamt ákærða T-x-x J-x-x að fara með hana þaðan, sem þeir hafi gert.

III

Ákærðu D-x-x S-x-x og G-x-x L-x-x krefjast sem áður segir aðallega fyrir Hæstarétti að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur. Sá fyrrnefndi reisir þá kröfu einkum á því að nánar tilteknir annmarkar hafi verið á lögreglurannsókn og jafnframt hafi mat héraðsdóms á sönnunargildi framburðar fyrir dómi og annarra gagna verið rangt, meðal annars sökum þess að annmarkar hafi verið á þýðingum á skýrslum ákærðu. Sá síðarnefndi ber einkum fyrir sig að í héraðsdómi sé ekki tekin nægilega skýr afstaða til þess á hvaða grunni hann sé sakfelldur eða hvernig það, sem sannað sé, samræmist ákæru, en auk þess sé mat á sönnunargildi munnlegs framburðar rangt svo að einhverju skipti fyrir úrslit málsins.

Við flutning málsins fyrir Hæstarétti hafa ákærðu haft uppi margvíslegar aðfinnslur við rannsókn lögreglu. Þótt fallast megi á að þær séu í ýmsu á rökum reistar var málið ekki í því horfi að lokinni rannsókn að ákæruvaldinu væri ekki að réttu lagi fært að meta hvort af saksókn ætti að verða, sbr. 1. mgr. 53. gr. og 145. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Að því frágengnu hljóta gallar á rannsókn að koma til athugunar við mat á því hvort ákæruvaldið hafi axlað sönnunarbyrði fyrir sök ákærðu. Rétt er og að texti í þýðingum á munnlegum skýrslum ákærðu og erlendra vitna hjá lögreglu og fyrir dómi er háður annmörkum. Því hefur þó ekki verið borið við að þýðingar séu í einhverjum atriðum rangar að efni til, en þess verður að gæta að hljóðritanir á skýrslum fyrir dómi á frummáli og þýðingum þeirra liggja fyrir í málinu. Að öðru leyti verður að líta svo á að röksemdir þessara ákærðu fyrir aðalkröfu varði atriði, sem tengjast á þann hátt úrlausn um efni málsins að ekki sé ástæða til að taka afstöðu til þeirra nú.

IV

Samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga, eins og ákvæðið hljóðaði þegar atvik í máli þessu gerðust, felast efnisþættir mansals, sem refsing er þar lögð við, í fyrsta lagi í því að þolandi brots sé eða hafi verið beittur ólögmætri nauðung, frelsissviptingu eða hótun eins og greinir í 225., 226. eða 233. gr. laganna eða ólögmætum blekkingum eða annarri ótilhlýðilegri aðferð, í öðru lagi að sá, sem brot fremur, útvegi, flytji, hýsi eða taki við þolanda þess og í þriðja lagi að sá brotlegi geri þetta til að notfæra sér þolandann kynferðislega, til nauðungarvinnu eða til að nema á brott líffæri hans.

Í hinum áfrýjaða dómi er greint frá vitnaskýrslum, sem A gaf fyrir dómi og hjá lögreglu við rannsókn málsins, en eins og áður segir staðfesti hún fyrir dómi 3. nóvember 2009 ítarlega skýrslu, sem hún gaf hjá lögreglu 30. október sama ár. Meðal þess, sem hún bar þar um, voru atvik, sem hún sagði hafa gerst í Litháen frá hausti 2008 fram í byrjun október 2009, en á fyrri helmingi þess tímabils og aftur á síðasta hlutanum kvaðst hún hafa verið knúin af mönnum, sem ekki er upplýst hverjir hafi verið, til að leggja stund á vændi. Til að koma því við hafi þeir beitt hana nauðung með hótunum um ofbeldi og að nokkru leyti frelsissviptingu, sem eftir lýsingum vitnisins mundu varða við 225. og 226. gr. almennra hegningarlaga. Í hinum áfrýjaða dómi var framburður A fyrir dómi og í lögregluskýrslunni 30. október 2009 metinn trúverðugur.

Í héraðsdómi er jafnframt greint frá því að íslenskir lögreglumenn hafi farið til Litháen vegna rannsóknar málsins og notið þar liðsinnis lögreglu til að afla sönnunargagna um hagi A á tímabilinu, sem að framan greinir, meðal annars með nokkurri athugun á húsakynnum á þeim tveimur stöðum, þar sem hún kvaðst hafa verið neydd til að stunda vændi. Taldi héraðsdómur að gögn um þessa athugun á vettvangi féllu að frásögn hennar. Þá er einnig í hinum áfrýjaða dómi vísað til framburðar P-x-x R-x-x, sem réði yfir íbúðinni í fjölbýlishúsinu í Panevezys, þar sem A kvaðst hafa dvalist um nokkurra mánaða skeið frá hausti 2008, framburðar lögreglumannsins T-x-x P-x-x og lögregluskýrslu, sem tekin var af systur A, F. Auk þess, sem getið er um þessi gögn í héraðsdómi, er þess að gæta að vitnið P-x-x R-x-x gaf skýrslu hjá litháískri lögreglu í Panevezys 12. nóvember 2009 og símleiðis fyrir dómi við aðalmeðferð málsins. Það, sem rakið er úr framburði hans í hinum áfrýjaða dómi, er fremur að finna í skýrslu hjá lögreglu, en fyrir dómi staðfesti hann að þar væri rétt eftir sér haft. Lögreglumaðurinn T-x-x P-x-x lýsti því fyrir dómi að borist hafi í september 2009 til rannsóknardeildar vegna mansalsmála ábending frá manni, sem óskaði nafnleyndar, um að stúlku að nafni A væri haldið nauðugri í íbúð í Panevezys og væri hún misnotuð kynferðislega. Hann hafi síðan rætt við konu, sem þessi maður hafi vísað á, og hún staðfest frásögn mannsins og látið þess getið að hún hafi heyrt á tali manna, sem héldu stúlkunni í íbúðinni, að selja ætti hana til Þýskalands. Ekki hafi verið unnt að hefja formlega rannsókn á málinu, því til þess hefði þurft að ná til þolanda brots, en við frekari athugun hafi á hinn bóginn komið í ljós 11. september 2009 að fullt nafn þessarar stúlku væri A. Hann hafi í framhaldi af því rætt við systur stúlkunnar, sem hafi talið hana vera hjá vinkonu sinni í annarri borg og gefið upp farsímanúmer hennar. Lögregla í þeirri borg hafi árangurslaust leitað að stúlkunni og hafi ekki náðst samband við hana í síma. Næst hafi spurst til hennar þegar lögregla á Íslandi hafi leitað upplýsinga þar ytra. Fyrrnefnd F, systir A, gaf skýrslu hjá lögreglu í Litháen 27. október 2009. Þar greindi hún meðal annars frá því að A hafi farið að heiman í september 2008 og ekkert til hennar spurst fyrr en lögregla hafi fundið hana í yfirgefnu húsi í skógi um miðjan næsta vetur. A hafi lítið viljað ræða um þetta tímabil, en þó greint frá því að sér hafi verið rænt og haldið nauðugri í húsi í Panevezys og síðar úti í sveit. Hún hafi verið mjög hrædd og neitað að leita til lögreglu. Upp frá þessu hafi A dvalist hjá henni í nokkra mánuði, en á því tímabili farið að hitta vinkonur sínar, skilað sér illa heim og fallið í óreglu. F greindi ítarlega frá því, sem A bar einnig um í skýrslum sínum hér á landi, þegar tveir menn hafi leitast við að taka hana nauðuga brott af heimili F sumarið 2009. Í lok ágúst á því ári hafi svo móðir þeirra óskað eftir að A flytti til foreldra sinna, en við því hafi hún brugðist með því að hverfa á brott og hafi ekki spurst til hennar frekar fyrr en uppvíst varð að hún væri hér á landi. Samkvæmt málflutningi af hálfu ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti var leitast við að fá F fyrir dóm við aðalmeðferð málsins í héraði, en ekki hafi tekist að hafa uppi á henni og hafi lögregla í Litháen talið hana flutta úr landi. Að þessu virtu verður við úrlausn málsins að taka tillit til framburðar F hjá lögreglu, sbr. 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008. Auk þeirra atriða, sem hér hefur verið getið, verður að gæta að því að fyrir liggja gögn frá lögreglu í Litháen, sem staðfesta að hún hafi komið 20. febrúar 2009 að A í yfirgefnu húsi við þorp með heitinu K-x-x og fært hana í hendur ættingja.

Þegar allt framangreint er virt verður að líta svo á að fyrir vitnisburði A um atvik, sem gerðust í Litháen frá september 2008 fram í byrjun október 2009, sé sú stoð í öðrum gögnum að leggja megi til grundvallar að hún hafi þar verið beitt ólögmætri nauðung í skilningi 225. gr. almennra hegningarlaga og annarri ótilhlýðilegri aðferð á þeim tímabilum, sem áður er rætt um. Þegar keyptur var farseðill fyrir hana 5. október 2009 til ferðar hingað til lands var samkvæmt gögnum málsins bersýnilega búið að útvega fyrir hana skilríki á nafni annarrar konu, sem ljósmynd af henni var sett inn á eftir að hár hennar hafði verið klippt og litað. Þegar þetta er virt ásamt vitnisburði A um aðdraganda ferðarinnar verður jafnframt að leggja til grundvallar að þessi nauðung og önnur ótilhlýðileg aðferð hafi enn varað þegar hún lagði upp í för sína 9. sama mánaðar. Samkvæmt þessu er fyrir hendi sá efnisþáttur í verknaðarlýsingu 1. töluliðar 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga, sem fyrst var getið hér að framan, en í því tilliti skiptir engu að ákærðu eru ekki bornir sökum um að hafa átt þar hlut að máli.

V

Við aðalmeðferð málsins í héraði lýsti ákærði D-x-x T-x-x því fyrir dómi á sama hátt og áður að hann hafi að kvöldi 9. október 2009 farið á Keflavíkurflugvöll ásamt ákærðu D-x-x S-x-x og S-x-x U-x-x að ósk ákærða G-x-x L-x-x til að sækja vinkonu þess síðastnefnda. Hann greindi og frá því hvernig þeir hafi leitað upplýsinga um þessa konu hjá lögreglu og á sjúkrahúsi. Hann neitaði að hafa farið til Keflavíkur aðfaranótt 13. sama mánaðar til að sækja konuna og kvaðst hvorki kannast við íbúð að [...] í Hafnarfirði né vita hvort konan hafi dvalist þar. Ákærði D-x-x S-x-x sagðist við aðalmeðferðina hafa farið með ákærða D-x-x og öðrum manni, sem hann nafngreindi ekki, til Keflavíkurflugvallar og hafi honum verið sagt þegar þangað var komið að ætlunin væri að sækja vinkonu ákærða G-x-x, en ákærði D-x-x hafi síðan spurst fyrir um konuna þegar hún kom ekki fram. Hann kannaðist ekki við að hafa heyrt frekar af afdrifum konunnar eftir þetta og neitaði að hafa komið í íbúð að [...]. Ákærði G-x-x L-x-x sagði við aðalmeðferðina að vinkona sín að nafni [...], sem hann hafi kynnst með samskiptum í tölvu þremur til fimm mánuðum fyrr, hafi verið að koma til landsins, en hann hafi þá legið á sjúkrahúsi og beðið ákærðu D-x-x og S-x-x um að sækja hana fyrir sig. Hann kvaðst hafa greitt fyrir farmiða konunnar, en beðið vin sinn, sem kallaður væri [...], um að kaupa miðann, því sjálfur væri hann ekki mælandi á ensku. Hann sagðist ekki geta gefið skýringu á því að rétt nafn konunnar væri ekki [...] eða að hún hafi ferðast með fölsuð skilríki. Þá lýsti hann því að hann hafi ásamt ákærðu D-x-x og S-x-x leitað upplýsinga um konuna hjá lögreglu og á sjúkrahúsi daginn eftir að hún kom til landsins, en hann hafi hitt hana í fyrsta sinn þegar hann sótti hana til Keflavíkur aðfaranótt 13. október 2009. Efnt hafi verið til þeirrar ferðar eftir að konan hafi hringt og beðið ákærða G-x-x um að sækja sig, en hann hafi fengið ákærða D-x-x til að keyra sig þangað á hvítri bifreið af gerðinni Audi. Ákærði S-x-x hafi einnig farið til Keflavíkur, en í annarri bifreið af gerðinni Volkswagen Golf og hafi þeir ekki farið samferða. Síðan hafi verið farið með konuna á gistihús í miðborg Reykjavíkur, sem hann kvaðst ekki vita hvað héti, og kannaðist hann ekki við íbúð að [...]. Ákærði S-x-x U-x-x sagðist við aðalmeðferð málsins hafa farið ásamt ákærðu D-x-x og D-x-x til Keflavíkurflugvallar að ósk ákærða G-x-x til að sækja vinkonu hans, sem ekki hafi komið þar fram, og hafi í framhaldi af því verið leitað upplýsinga um afdrif hennar. Hann kvaðst ekki muna eftir gerðum sínum aðfaranótt 13. október 2009, því þá hafi hann neytt kannabisefna, og kannaðist hann ekki við að hafa hitt þessa konu fyrr eða síðar. Þá neitaði hann því að hafa nokkru sinni komið í íbúð að [...]. Ákærði T-x-x J-x-x kvaðst við aðalmeðferðina aldrei hafa séð konuna, sem hér um ræðir, sótt hana eða flutt á milli staða. Hann hafi hvorki komið í íbúð að [...] né farið með konu á Hótel [...] 15. október 2009.

Af hálfu ákærða T-x-x J-x-x hefur verið lagt fram í Hæstarétti bréf hans til verjanda síns 5. maí 2010, þar sem meðal annars kemur fram að eftir að aðrir ákærðu hafi verið handteknir vegna málsins hafi hringt til hans ónafngreindur Íslendingur, sem hafi beðið hann um „að sækja stelpuna“. Ákærði hafi í fyrstu ekki viljað gera þetta, en látið svo undan þegar hún hafi óskað eftir að hann tæki hana með sér. Hann hafi sagt henni að fara til lögreglu, sem hún hafi hafnað með öllu, og hann því farið með hana á gistihús og tekið á leigu herbergi fyrir hana.

Auk þess, sem að framan greinir, er í hinum áfrýjaða dómi gerð grein fyrir umfangsmikilli rannsókn lögreglu á notkun farsíma ákærðu, en í henni voru bæði teknar saman upplýsingar um hringingar í og úr þessum símum á hluta þess tímabils, sem um ræðir í málinu, og um hvaða fjarskiptasenda þessi símtöl hafi farið.

Samkvæmt framangreindu hefur ákærði G-x-x L-x-x viðurkennt að hafa stuðlað að ferð A hingað til lands 9. október 2009 með því að hafa fengið mann, sem ekki liggur fyrir hver er, til að kaupa 5. sama mánaðar fyrir hana farmiða með flugvél frá Varsjá. Með því átti ákærði hlut að því að flytja A hingað til lands í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga. Þá liggur fyrir að samkvæmt beiðni hans fóru ákærðu D-x-x T-x-x og S-x-x U-x-x til að taka á móti A á Keflavíkurflugvelli, en að auki var með þeim í för ákærði D-x-x S-x-x. Tilgangur þeirrar farar var að flytja hana í skilningi sama lagaákvæðis milli staða hér á landi og áttu allir þessir ákærðu þar hlut að máli.

Ákærði G-x-x hefur sem fyrr greinir sagt svo frá að hann hafi farið til Keflavíkur til að sækja A aðfaranótt 13. október 2009 og hafi ákærði D-x-x verið með honum í bifreið, en ákærði S-x-x verið í annarri, sem hafi verið af gerðinni Volkswagen Golf. Í lögregluskýrslu 30. október 2009, sem staðfest var fyrir dómi 3. nóvember sama ár, kvaðst A þekkja ákærðu G-x-x og D-x-x af ljósmyndum sem mennina, sem sóttu hana umrætt sinn. Í fyrrnefndri skýrslu lögreglu um myndskeið úr eftirlitsmyndavél við [...] í Keflavík er því lýst að tvær bifreiðir hafi sést þar á þeim tíma, sem A var sótt, og hvernig leiðir þeirra lágu saman, en önnur þeirra var af gerðinni Volkswagen Golf. Með stoð í þessu öllu er sannað að ákærðu D-x-x og S-x-x hafi tekið þátt í þessari ferð með ákærða G-x-x. Ferðinni lauk samkvæmt framburði A með því að hún hafi verið flutt í íbúð, sem síðar var leitt í ljós að væri að [...] í Hafnarfirði, en þar dvaldist hún til 15. október 2009. Að því virtu fluttu þessir ákærðu ekki aðeins A milli staða, heldur komu þeir því einnig til leiðar að hún yrði hýst í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga. Í gögnum málsins verður ekki fundin næg sönnun fyrir því að ákærðu D-x-x S-x-x og T-x-x J-x-x hafi verið í ferðinni, sem hér um ræðir. Á hinn bóginn verður að gæta að því að í nefndri lögregluskýrslu bar A kennsl á þá báða og kvað ákærða D-x-x hafa komið í íbúðina, þar sem hún dvaldist, en ákærða T-x-x einkum hafa haft þar umsjón með henni. Hún greindi einnig frá því að sá síðarnefndi hafi flutt hana frá íbúðinni þegar dvöl hennar þar lauk og tekið á leigu herbergi fyrir hana á Hóteli [...]. Meginefni þessarar frásagnar hefur ákærði T-x-x nú staðfest í áðurgreindu bréfi frá 5. maí 2010. Þá er þess að gæta að X bar fyrir dómi 9. nóvember 2009 að hann hafi krafist þess við báða þessa ákærðu að þeir færu með konuna, sem hefðist við í íbúðinni, á brott þaðan og hafi þeir orðið við því. Að þessu virtu er sannað að ákærðu D-x-x og T-x-x hafi bæði hýst og flutt [...], svo sem lýst er í fyrrnefndu lagaákvæði.

VI

Samkvæmt framansögðu hafa ákærðu hver með sínum hætti átt hlut að því að flytja A hingað til lands eða milli staða hér og hýsa hana að auki á tímabilinu frá 13. til 15. október 2009. Svo að þessi háttsemi þeirra geti átt undir ákvæði 1. töluliðar 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga verður því skilyrði jafnframt að vera fullnægt að þeim hafi verið ljóst að A hafi verið beitt nauðung eða annarri ótilhlýðilegri aðferð áður en hún lagði upp í för sína hingað til lands 9. október 2009. Í því sambandi er þess fyrst að geta að samkvæmt framburði hennar varð henni kunnugt einhverjum dögum fyrir brottför sína frá Litháen að til stæði að hún færi þaðan úr landi, en hún hafi haldið að för hennar væri heitið til Þýskalands þar til hún var á leið frá Litháen til Varsjár, þegar fram hafi komið að henni væri ætlað að fara til Íslands. Miðað við þennan framburð var það ekki háð ákvörðun hennar hvert leið hennar ætti að liggja.

Samkvæmt skýrslum ákærða G-kk-ef L-x-x stóð hann að kaupum í Reykjavík 5. október 2009 á farmiðanum, sem A notaði til að koma hingað til lands, og hljóðaði hann sem áður segir á nafn [...]. A hefur í engu kannast við að hafa átt í tölvusamskiptum við ákærða í aðdragandanum að komu sinni til landsins eða þekkt á annan hátt til hans fremur en annarra hér á landi. Frásögn ákærða um mánaðarlöng samskipti við konuna, sem hann nefndi [...], er engu studd og hefur hann ítrekað neitað í málinu að svara spurningum um atriði, sem hefðu sem hægast getað leitt í ljós hvort slík samskipti hefðu í reynd átt sér stað. Um notkun A á nafni [...] gat ekki hafa verið rætt fyrr en fyrir lá að beita mætti skilríkjum þeirrar síðarnefndu til farar þeirrar fyrrnefndu, en samkvæmt gögnum málsins verður að leggja til grundvallar að það hafi ekki gerst fyrr en réttur eigandi skilríkjanna glataði þeim um líkt leyti og farmiðinn var keyptur. Ákærði G-x-x gat ekki staðið að kaupum farmiðans án þess að hafa vitneskju um nafnið, sem nota átti fyrir farþegann. Þá vitneskju gat hann ekki hafa fengið frá öðrum en þeim, sem stóðu að skipulagningu ferðarinnar og beitt höfðu A nauðung og annarri ótilhlýðilegri aðferð.

Í skýrslum lögreglu um áðurnefnda rannsókn á notkun síma kemur meðal annars fram að á korti, sem var í farsíma A, hafi verið að finna símanúmer í Litháen, þar af eitt, sem kennt var við nafnið T-x-x, og annað, sem hún bar fyrir lögreglu að tilheyrði einnig sama manni, en hún kvað hann sem áður segir hafa stuðlað ytra að för hennar hingað til lands. Af skýrslunum verður séð að frá því nokkru eftir klukkan 19 hinn 12. október 2009 fram til klukkan 1.30 næstu nótt voru margsinnis samskipti á milli þessara litháísku símanúmera annars vegar og hins vegar símanúmera A, ákærða D-x-x og ákærða G-x-x. Á sama tímaskeiði voru jafnframt ítrekuð samskipti milli símanúmera A annars vegar og þessara tveggja ákærðu hins vegar. Þess er og að gæta að samkvæmt vitnisburði A tókst henni ekki fyrr en 12. október 2009 að ná símsambandi við T-kk-þf eftir komu sína til landsins og hafi hann þá sagst mundu hafa samband við vini sína og láta þá sækja hana.

Samkvæmt fyrrgreindum framburði X fyrir dómi 9. nóvember 2009 ræddu ákærðu, aðrir en G-x-x L-x-x, við hann um peningalán í tilefni af því að „þessi stelpa“, sem væri vinkona þeirra, væri væntanleg til landsins viku til tíu dögum síðar. Af þessu verður ráðið að ákærðu hafi öllum verið kunnugt að konan, sem síðar reyndist vera A, væri á leið til landsins, ekki aðeins áður en hún vissi það sjálf samkvæmt áðursögðu, heldur einnig áður en farmiði var keyptur fyrir hana 5. október 2009 á nafni, sem tilgreint var á rangfærðum persónuskilríkjum. Af þessum ástæðum öllum gat ákærðu engan veginn dulist að konan, sem þeir tóku síðar við, fluttu á milli staða og hýstu, hafi í aðdraganda komu sinnar til landsins að minnsta kosti verið beitt annarri ótilhlýðilegri aðferð í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga.

VII

Samkvæmt því, sem fram er komið í málinu, verður að leggja til grundvallar að A hafi í Litháen frá hausti 2008 til 9. október 2009 verið beitt ólögmætri nauðung og annarri ótilhlýðilegri aðferð af hendi eins manns eða fleiri, sem tengsl stóðu á milli. Í upphafi þessa tímabils var hún 18 ára að aldri og virðist þá ekki hafa haft atvinnu frá því að skólagöngu hennar lauk. Hún hefur borið að upp frá þessu hafi hún verið knúin svo mánuðum skipti til að leggja stund á vændi, þar á meðal á síðasta hluta þessa tímabils. Í ljósi þessa er fjarri lagi að ætla að maður henni alls ókunnugur, ákærði G-x-x L-x-x, legði til fé til að standa straum af fargjaldi hennar til Íslands til þess eins að hún gæti notið hér orlofs og leitað án nokkurrar raunhæfrar forsendu atvinnu. Til þess verður og að líta að í stað þess að A aflaði sér lögmætra skilríkja til farar frá Litháen, sem engin ástæða er til að ætla að geti hafa verið vandkvæðum háð, voru henni lögð í hendur rangfærð persónuskilríki á nafni annarrar konu. Að virtum þessum aðstæðum ásamt því, hvernig ákærðu báru sig að samkvæmt áðursögðu í tengslum við komu A hingað til lands og dvöl hennar hér, er andstætt allri skynsemi að álykta annað en að hún hafi verið flutt hingað til lands til að stunda vændi. Að því verður á hinn bóginn að gæta að samkvæmt 1. mgr. 227. gr. a. almennra hegningarlaga, eins og ákvæðið hljóðaði áður en því var breytt með 6. gr. laga nr. 149/2009, varðaði slík háttsemi, sem ákærðu eru allir sannir að samkvæmt framansögðu, því aðeins refsingu að sá, sem brot drýgir, geri það til að nýta sér sjálfur þolanda verknaðarins kynferðislega. Í málinu liggur ekkert fyrir til sönnunar því hvort ákærðu hafi framið þennan verknað í eigin þágu frekar en sem hlutdeildarmenn í broti annars manns, eins eða fleiri, sem ekki hefur orðið uppvíst um. Af þeim sökum verða ákærðu sakfelldir samkvæmt ákæru 29. desember 2009 fyrir brot gegn 1. tölulið 1. mgr. 227. gr. a., sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga.

VIII

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærðu D-x-x T-x-x og D-x-x S-x-x fyrir brot gegn 254. gr. almennra hegningarlaga samkvæmt ákærum 11. janúar 2010.

IX

Eins og nánar greinir í héraðsdómi hafa ákærðu D-x-x S-x-x, G-x-x L-x-x og S-x-x U-x-x allir áður sætt refsingu, bæði í Litháen og hér á landi, en hvorki ákærði D-x-x T-x-x né T-x-x J-x-x svo að vitað sé. Við ákvörðun refsingar fyrir brot ákærðu gegn 1. tölulið 1. mgr. 227. gr. a., sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga verður að líta meðal annars til þess að samverknaður þeirra laut að því að taka úr höndum ungrar konu, sem mátti sín lítils, frelsi til að ráða ferðum sínum og dvalarstað í þeim tilgangi að láta hana leggja stund á vændi hér á landi. Þessi háttsemi var greinilega þaulskipulögð með einbeittum ásetningi í samstarfi við brotamenn erlendis, sem ekki hefur orðið uppvíst um. Enginn ákærðu á sér neinar málsbætur. Hlutur hvers þeirra í brotinu er á hinn bóginn ekki alls kostar sá sami. Eins og málið liggur fyrir samkvæmt framansögðu verður að leggja til grundvallar að ákærði G-x-x L-x-x hafi átt þar ríkastan þátt, en að öllu gættu er ekki ástæða til að gera greinarmun á hlut annarra ákærðu svo að máli skipti við ákvörðun refsingar. Ákærðu D-x-x T-x-x og D-x-x S-x-x eru jafnframt sakfelldir í málinu fyrir brot gegn 254. gr. almennra hegningarlaga. Þau brot eru þó ekki slík fyrir heildarmynd málsins að efni séu til að gera þeim þyngri refsingu en ákærðu S-x-x U-x-x og T-x-x J-x-x. Að þessu virtu og að teknu tilliti til hámarksrefsingar fyrir brot gegn 227. gr. a. almennra hegningarlaga, en jafnframt til þess að ákærðu er gerð refsing fyrir hlutdeild í slíku broti, er refsing þessara fjögurra ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 4 ár, en ákvörðun héraðsdóms um refsingu ákærða G-x-x L-x-x verður látin standa óröskuð. Frá refsingu allra ákærðu dregst gæsluvarðhaldsvist þeirra eins og nánar greinir í dómsorði.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærðu gert að greiða A miskabætur að fjárhæð 1.800.000 krónur. Við ákvörðun bóta verður að gæta að því að ákærðu eru sakfelldir í málinu fyrir hlutdeild í refsiverðri háttsemi í hennar garð. Ekkert liggur fyrir í málinu um afleiðingar brota ákærðu einna og sér fyrir andlega hagi hennar. Að þessu virtu og að teknu tilliti til fordæma um fjárhæð miskabóta til þolenda afbrota á öðrum sviðum verður ákærðu í sameiningu gert að greiða A 1.000.000 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest. Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og nánar greinir í dómsorði. Það athugist að við ákvörðun áfrýjunarkostnaðar er ekki tekið tillit til útlagðs kostnaðar verjenda ákærðu af þýðingu skjala, enda telst hann ekki til sakarkostnaðar, sbr. 2. mgr. 216. gr. laga nr. 88/2008, og er endurkræfur án sérstakrar ákvörðunar í dómi.

Dómsorð:

Ákærði D-x-x T-x-x sæti fangelsi í 4 ár. Til frádráttar þeirri refsingu komi gæsluvarðhaldsvist hans frá 14. október 2009.

Ákærði D-x-x S-x-x sæti fangelsi í 4 ár. Til frádráttar þeirri refsingu komi gæsluvarðhaldsvist hans frá 18. október 2009.

Ákærði G-x-x L-x-x sæti fangelsi í 5 ár. Til frádráttar þeirri refsingu komi gæsluvarðhaldsvist hans frá 14. október 2009.

Ákærði S-x-x U-x-x sæti fangelsi í 4 ár. Til frádráttar þeirri refsingu komi gæsluvarðhaldsvist hans frá 14. október 2009.

Ákærði T-x-x J-x-x sæti fangelsi í 4 ár. Til frádráttar þeirri refsingu komi gæsluvarðhaldsvist hans frá 18. október 2009.

Ákærðu greiði í sameiningu A 1.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. október 2009 til 11. febrúar 2010, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærðu D-x-x T-x-x, D-x-x S-x-x, G-x-x L-x-x og T-x-x J-x-x greiði hver fyrir sig málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Hæstarétti, hæstaréttarlögmannanna S-kk-ef S-kk-ef, B-kk-ef Þ-kk-ef, B-kk-ef N-kk-ef og G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef, 1.004.000 krónur í hlut hvers. Ákærði S-x-x U-x-x greiði málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Hæstarétti, J-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 502.000 krónur, og J-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 753.000 krónur. Ákærðu greiði í sameiningu annan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 457.703 krónur, þar með talda þóknun réttargæslumanns brotaþola, Þ-kvk-ef B-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.