333/2012

Ú ehf. tók að sér, með samningi, verkefnaöflun fyrir E ehf. sem fólst í því að finna kaupendur að tilteknum rafstöðvun. Á grundvelli viljayfirlýsingar um kaup L ltd. á stórri rafstöð af E ehf. keypti félagið þrjár dísilvélar af M A/S. Viðskipti E ehf. og L ltd. gengu til baka og gekk fyrirtækið U inn í kaup E ehf. á tveimur vélanna, en samkomulag náðist milli M A/S og E ehf. um niðurfellingu þriðja kaupsamningsins. Deildu aðilar um þóknun Ú ehf. vegna sölu þeirra, á grundvelli samnings þeirra á milli um skiptingu söluhagnaðar. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að með því að tvær vélanna hefðu gengið til U á sama verði og E ehf. hefði áður keypt þær á hefði enginn hagnaður orðið af viðskiptum þeirra á milli. Hefði umræddur samningur milli Ú ehf. og E ehf. því ekki komið til framkvæmda í samræmi við efni sitt. Þá var talið að ekki væru efni til greiðslu þóknunar vegna niðurfellingar samnings um þriðju vélina þar sem engin sala hefði farið fram í því því tilviki. Var E ehf. því  sýknað af kröfu Ú ehf. um greiðslu frekari þóknunar en E ehf. hefði þegar greitt Ú ehf. samkvæmt reikningi hins síðarnefnda.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. maí 2012. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda, en til vara að hún verði lækkuð. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 5. júlí 2012. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 86.666 evrur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. maí 2009 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi undirrituðu aðaláfrýjandi og Lijnco Printing Ltd. í Hollandi viljayfirlýsingu 17. febrúar 2006 um kaup á stórri rafstöð. Á grundvelli hennar gerði aðaláfrýjandi tvo kaupsamninga 28. júlí 2007 við Man B&W Diesel A/S í Danmörku um kaup á þremur dísilvélum, samtals að andvirði 3.140.000 evrur. Til staðfestingar pöntun á vélunum greiddi hið hollenska fyrirtæki 10% af samningsfjárhæðinni til aðaláfrýjanda sem greiddi hana áfram til seljanda. Svo fór að Lijnco Printing Ltd. féll frá viðskiptum sínum við aðaláfrýjanda með bréfi 20. apríl 2007 til hins síðarnefnda og krafðist endurgreiðslu innborgunar sinnar.

Í tölvubréfi gagnáfrýjanda til aðaláfrýjanda 6. júní 2007 var sú tillaga gerð af hálfu gagnáfrýjanda að allar vélarnar yrðu boðnar til sölu fyrir 3.600.000 til 3.800.000 evrur. Hagnaður af sölunni yrði þá 450.000 til 650.000 evrur, söluþóknun til gagnáfrýjanda 150.000 til 216.700 evrur og sams konar þóknun til aðaláfrýjanda 300.000 til 433.300 evrur, en hún yrði háð endanlegu söluverði. Í tölvubréfinu var tekið fram að bærist lægra tilboð en 3.600.000 evrur skyldi það borið undir aðaláfrýjanda. Með tölvubréfi aðaláfrýjanda 8. sama mánaðar til g-kk-ef var þessi tillaga samþykkt. Komst þar með á samningur milli aðila um hvernig staðið yrði að sölu vélanna og skiptingu söluhagnaðar miðað við þær forsendur sem þar greindi.

Fyrirtækið Unipak Tissue Mill Division í Líbanon gekk inn í kaupsamning aðaláfrýjanda og Man B&W Diesel á tveimur díselvélanna og fyrir það greiddi líbanska fyrirtækið aðaláfrýjanda 235.000 evrur 15. nóvember 2007. Þá varð að samkomulagi milli aðaláfrýjanda og Man B&W Diesel að aðaláfrýjandi greiddi Man B&W Diesel samtals 35.000 evrur vegna kostnaðar hins síðarnefnda af því að Unipak Tissue Mill Division gekk inn í áður gerðan samning Man B&W Diesel og aðaláfrýjanda um kaup á vélunum. Aðaláfrýjandi og Man B&W Diesel gerðu síðan samning 21. janúar 2008 sín á milli um að fella niður kaupsamning um þriðju vélina gegn því að Man B&W Diesel endurgreiddi aðaláfrýjanda 60.000 evrur.

Í málinu liggur fyrir reikningur gagnáfrýjanda 31. maí 2008 til aðaláfrýjanda að fjárhæð samtals 2.119.000 krónur vegna „Project: Lijnco Holland ... Task: Sale of MAN 16V28/328 engines.“ Í meðfylgjandi vinnuskýrslu fyrir tímabilið júní til desember 2007 kom fram að um væri að ræða undirbúning, kynningu og aðstoð við sölu og næmi vinnutímafjöldi vegna þessa 120 klukkustundum. Í annan stað var tilgreindur kostnaður við fund gagnáfrýjanda 22. til 23. ágúst í Kauppannahöfn með Man B&W Diesel vegna ráðgjafar, ferða- og gistikostnaðar, samtals 349.000 krónur, og sams konar kostnaður vegna fundar gagnáfrýjanda 27. til 29. október 2007 í París með Unipak Tissue Mill Division að fjárhæð 410.000 krónur. Að lokum er tilgreind ráðgjafarvinna, 10.500 krónur á klukkustund, samtals að fjárhæð 1.260.000 krónur, en sú tala kemur heim og saman við þá 120 vinnutíma sem fyrr greinir. Óumdeilt er að þessi reikningur var greiddur af hálfu aðaláfrýjanda.

II

Svo sem áður greinir gerðu málsaðilar með sér samning um milligöngu gagnáfrýjanda vegna sölu á þremur dísilvélum sem aðaláfrýjandi hafði áður samið við Man B&W Diesel um kaup á fyrir 3.140.000 evrur vegna viðskipta sinna við Lijnco Printing Ltd. Ágreiningslaust er að Unipak Tissue Mill Division gekk inn í samninginn við Man B&W Diesel um kaup á tveimur vélanna á sömu kjörum og aðaláfrýjandi, þar með talið söluverð.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sýknu aðaláfrýjanda af kröfu gagnáfrýjanda um greiðslu ⅓ hlutar af áðurnefndri 60.000 evra endurgreiðslu Man B&W Diesel til aðaláfrýjanda vegna niðurfellingar kaupa á þeirri dísilvél sem þar um ræðir.

Í samningi aðila þessa máls var gert ráð fyrir söluhagnaði vegna áframsölu vélanna sem næmi á bilinu 450.000 til 650.000 evrum og skyldi honum skipt á milli aðila þannig að aðaláfrýjandi fengi ⅔ hluta hans og gagnáfrýjandi ⅓ hluta. Með því að vélarnar gengu til Unipak Tissue Mill Division við sama verði og aðaláfrýjandi hafði áður keypt þær á af Man B&W Diesel varð enginn hagnaður af viðskiptum aðaláfrýjanda og Unipak Tissue Mill Division. Kom umræddur samningur málsaðila því ekki til framkvæmda í samræmi við efni sitt. Samkvæmt þessu hefur gagnáfrýjandi ekki sýnt fram á að hann eigi kröfu á frekari greiðslu úr hendi aðaláfrýjanda en hinn síðarnefndi innti af hendi samkvæmt umræddum reikningi gagnáfrýjanda 31. maí 2008. Verður aðaláfrýjandi því sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda.

Eftir þessum málsúrslitum verður gagnáfrýjandi dæmdur til að greiða aðaláfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Exorka ehf., er sýkn af kröfu gagnáfrýjanda, Útrásar ehf.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.