312/2016

K höfðaði mál gegn V ehf. til greiðslu meintra vangreiddra launa en K var sagt upp störfum hjá V ehf. í janúar 2015. Meginágreiningur málsins snérist um hvort laun K hefðu átt að fylgja kjarasamningsbundnum hækkunum. Þá var ágreiningur um ætlað ógreitt orlof og frádrátt frá launum K sem tilgreint hafði verið á launaseðlum sem fyrirfram greitt. Í dómi Hæstaréttar kom fram að óháð því hvort K hefði átt rétt til fyrrnefndra hækkana yrði ekki fram hjá því horft að með tómlæti sínu þau fjögur ár sem hefðu liðið frá fyrstu samningsbundnu launahækkuninni og þar til hann hætti störfum hjá V ehf. og setti fram kröfu sína hefðu hann fyrirgert rétti sínum til ætlaðra vangoldinna launa. Hins vegar var talið að gegn andmælum K væri ósannað að frádráttur af launum hefðu verið vegna fyrirframgreiddra launa og V ehf. gert að greiða K þá fjárhæð. Þá var kröfu um vangreitt orlof vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. apríl 2016. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Stefndi höfðaði 16. mars 2012 mál á hendur áfrýjanda til greiðslu á 1.873.645 krónum vegna ætlaðra vangreiddra launa áfrýjanda frá 30. júní 2011 til 28. febrúar 2015 og til viðurkenningar á rétti sínum til sex mánaða uppsagnarfrests, en stefnda var sagt upp störfum 30. janúar 2015. Í málinu var einnig uppi ágreiningur um hvort áfrýjanda hafi verið heimilt að draga frá launum skuld stefnda vegna bátakaupa að fjárhæð 207.000 krónur. Þá höfðaði stefndi 13. maí 2015 mál á hendur áfrýjanda vegna vangreiddra launa í uppsagnarfresti fyrir mars og apríl 2015 að fjárhæð 1.578.068 krónur, en við greiðslu launa fyrir þá mánuði hafði áfrýjandi dregið frá tilgreindar fjárhæðir sem nefndar voru í launaseðlum undir liðnum ,,fyrirfram greitt.“ Málin voru sameinuð og með breyttri kröfugerð stefnda var höfuðstóll kröfu hans tilgreindur 3.451.713 krónur og fallið frá kröfu um að stefndi ætti rétt til uppsagnarfrests eftir 30. apríl 2015. Þá var í kröfugerðinni tekið tillit til skuldar stefnda að fjárhæð 207.000 krónur.

II

Í skjali 29. mars 2010, sem bar yfirskriftina samningspunktar milli Viðarsúlu og KB umbúða sagði að ,,Viðarsúla ehf. … hér eftir nefnt kaupandi, og KB umbúðir ehf., ... hér eftir nefnt seljandi gerum í dag með okkur svohljóðandi samning um kaup og sölu á KB umbúða ehf. Viðarsúla kaupir allan rekstur KB. Umbúða, þ.e. KB umbúðir ehf. verði að fullu í eigu Viðarsúlu ehf. “ Þá voru þar raktar forsendar kaupanna, meðal annars sagði í 3. gr. þess að stefndi yrði starfsmaður Viðarsúlu/KB umbúða eftir undirritun kaupsamnings og að gerður yrði ráðningarsamningur við hann. Undir skjalið rituðu fyrir hönd Viðarsúlu ehf. S-kk-nf L. S-kk-nf og fyrir hönd KB umbúða ehf. ritaði stefndi, sem var eigandi síðarnefnda félagsins og hafði verið eini starfsmaður þess.

Stefndi fékk í fyrsta sinn greidd laun hjá áfrýjanda 30. apríl 2010 að fjárhæð 450.000 krónur, en ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við hann. Ágreiningslaust er að af launum stefnda voru greidd iðgjöld til Verslunarmannafélags Reykjavíkur. Laun stefnda fylgdu ekki kjarasamningsbundnum hækkunum samkvæmt kjarasamningi Verslunarmannafélags Reykjavíkur og Samtaka atvinnulífsins og allt frá því að stefndi varð starfsmaður áfrýjanda fékk hann greiddar 450.000 krónur í mánaðarlaun þar til 28. febrúar 2013 er þau hækkuðu um 14.600 krónur og síðan aftur 31. janúar 2013 um 13.000 krónur. Þann tíma sem stefndi vann hjá áfrýjanda voru laun hans mun hærri en lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningi Verslunarmannafélags Reykjavíkur og Samtaka atvinnulífsins. Þegar stefnda var sagt upp starfi sínu 30. janúar 2015 voru laun hans 477.600 krónur og setti hann fram kröfu um vangoldin laun með bréfi til áfrýjanda 12. febrúar sama ár.

Meginágreiningur málsins snýst um hvort laun stefnda hafi átt að fylgja kjarasamningsbundnum hækkunum. Þá er ágreiningur um ætlað ógreitt orlof á þær hækkanir vegna áranna 2014 og 2015 og frádrátt sem áfrýjandi tiltók í launaseðlum til stefnda vegna mars og apríl 2015. Þá er ágreiningur um hvort stefndi hafi sýnt svo mikið tómlæti við heimtu krafna sinna að hann hafi fyrirgert rétti sínum til ætlaðra vangoldinna launa.

Við flutning málsins fyrir Hæstarétti var því lýst yfir af hálfu áfrýjanda að hann hafi verið kaupandi að KB umbúðum ehf. og að við það hafi réttindi og skyldur KB umbúða ehf. samkvæmt ráðningarsambandi stefnda við félagið færst yfir til áfrýjanda.

III

Eins og að framan er rakið var ekki gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnda, en mánaðarlaun hans voru sem fyrr greinir 450.000 krónur er hann hóf störf hjá áfrýjanda og hækkuðu þau ekki í samræmi við kjarasamning milli Verslunarmannafélags Reykjavíkur og Samtaka atvinnulífsins. Þegar ráðningarsambandi stefnda var slitið í janúar 2015 höfðu laun hans hækkað í 477.600 krónur. Eins og rakið er í stefnu til héraðsdóms heldur stefndi því fram að laun hans hafi fyrst átt að hækka samkvæmt kjarasamningi 1. júní 2011, næst 1. febrúar 2012, þá 1. febrúar 2013 og síðast 1. janúar 2014. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að stefndi hafi nokkru sinni á þeim hartnær fimm árum sem hann starfaði hjá áfrýjanda gert athugasemdir við áfrýjanda um að launin væru ekki í samræmi við kjarasamning eða að þær hækkanir sem urðu á launum hans hafi ekki verið í samræmi við kjarasamningsbundnar hækkanir. Það var fyrst eftir starfslok stefnda hjá áfrýjanda að hann setti fram kröfu um að fá mismuninn greiddan. Óháð því hvort stefndi hafi átt rétt til slíkra hækkana verður ekki fram hjá því horft að með tómlæti sínu þau fjögur ár sem liðu frá fyrstu samningsbundnu launahækkuninni og þar til hann hætti störfum hjá áfrýjanda og setti fram kröfu sína hefur hann fyrirgert rétti sínum til ætlaðra vangoldinna launa.

IV

Í máli því sem stefndi höfðaði 13. maí 2015 krafðist hann frekari launa í uppsagnarfresti fyrir mars og apríl 2015 og gerði þá grein fyrir kröfunni að laun fyrir mars hafi samkvæmt kjarasamningi átt að nema 515.361 krónu, en áfrýjandi hafi einungis greitt sér 48.412 krónur. Mismunur næmi því 466.949 krónum. Einnig hafi laun fyrir apríl átt að nema 515.361 krónu en áfrýjandi hafi aðeins greitt sér 200.939 krónur. Mismunur næmi því 314.422 krónum. Samtala þessara tveggja fjárhæða væri 781.371 króna. Meðal gagna málsins eru launaseðlar vegna tveggja fyrrgreindra mánaða. Samkvæmt þeim hefur áfrýjandi dregið af reiknuðum launum greiðslur til stéttarfélags og lífeyrissjóðs og staðgreiðslu skatta, en einnig það sem nefnt er á launaseðlunum ,,fyrirfram greitt“, samtals að fjárhæð 649.449 krónur. Mun sú fjárhæð vera sá frádráttur sem stefndi telur að áfrýjanda hafi verið óheimilt að beita.

Af gögnum málsins verður ráðið að frádráttarliður þessi er annars vegar vegna eldsneytisúttekta stefnda að fjárhæð 224.449 krónur og hins vegar þeirra launa sem áfrýjandi telur sig hafa greitt stefnda fyrirfram með innborgunum á reikning hans, 5. mars 2012, 70.000 krónur, 30. nóvember sama ár, 83.000 krónur, 25. janúar 2013, 200.000 krónur og 3. mars 2014, 72.000 krónur. Gegn andmælum stefnda er ósannað af hálfu áfrýjanda að framangreindar innborganir á reikning hans hafi verið vegna fyrirframgreiddra launa. Þá hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að svo hafi um samist milli aðila að stefnda hafi borið að endurgreiða áfrýjanda kostnað vegna eldsneytis. Samkvæmt framangreindu er fallist á kröfu stefnda um greiðslu á þeirri fjárhæð sem áfrýjandi dró ranglega frá launum stefnda, samtals 649.449 krónur. Verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda þá fjárhæð með dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

V

Þá hefur stefndi uppi kröfu vegna ætlaðs ógreidds orlofs fyrir árin 2014 og 2015 sem hann kveður samtals vera 33,5 daga og nema 796.697 krónum. Af hálfu áfrýjanda hefur því verið haldið fram að stefndi hafi einungis átt inni við starfslok 17 daga vegna orlofs sem hann hafi fengið greidda samkvæmt launaseðli fyrir apríl 2015. Samkvæmt þeim launaseðli voru stefnda greiddar 374.702 krónur í orlof, en þá fjárhæð hefur stefndi þó ekki dregið frá kröfu sinni um 33,5 ógreidda orlofsdaga. Gögn málsins eru óglögg um hvort stefndi hafi átt rétt til frekari orlofslauna auk þess sem reifun málsins að þessu leyti er ábótavant af hálfu beggja aðila. Samkvæmt þessu er óhjákvæmilegt að vísa sjálfkrafa frá héraðsdómi kröfu stefnda um vangreitt orlof.

Eftir þessum úrslitum verður málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Viðarsúla ehf., greiði stefnda, K-kk-þgf B-kk-þgf, 649.449 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. maí 2015 til greiðsludags.

Kröfu stefnda um ógreitt orlof er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.