370/2005

G varð fyrir bifreið er hann gekk yfir Pósthússtræti í Reykjavík og meiddist á hægra hné. Hvorki var ágreiningur um afleiðingar slyssins né að tjón G hafi hlotist af notkun bifreiðarinnar í merkingu 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga. G krafðist þess að fá tjón sitt bætt að fullu en stefndu töldu hann hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og skyldi því bera þriðjung tjónsins sjálfur. Lýsingar G á tildrögum slyssins voru afar óglöggar og alls ekki í innbyrðis samræmi. Ökumaður og farþegi bifreiðarinnar báru að framendi hennar hafi verið kominn framhjá G er hann hafi slagað eða dottið og rekist við það í vinstri hliðarspegil bifreiðarinnar. Var samræmi í meginatriðum í framburði þeirra að þessu leyti, sem samræmdist einnig áverkum G, og var framburður þeirra um þetta atriði lagður til grundvallar. Talið var að G hafi sýnt af sér gáleysi, er hann nýtti sér ekki nærlægar gangbrautir og gekk yfir götuna talandi í farsíma og án þess að huga að aðvífandi umferð. Þessi hegðan hans var þó ekki talin hafa vikið svo frá því sem talist gæti forsvaranlegt eða venjulegt að gáleysi hans teldist stórkostlegt. G hafði neytt áfengis er slysið varð en kvaðst ekki hafa verið mikið ölvaður. Engin vissa var um ölvunarstig G og varð þegar af þeirri ástæðu ekki fullyrt um orsakasamband milli áfengisneyslu hans og þess að hann féll á bifreiðina. Þá voru engin önnur efni til að telja það honum til stórkostlegs gáleysis að falla utan í hlið bifreiðarinnar og átti hann rétt á að fá tjón sitt bætt að fullu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. ágúst 2005. Hann krefst þess að stefndu verði óskipt dæmd til að greiða sér 1.363.320 krónur með 4,5% ársvöxtum af 250.238 krónum frá 7. apríl 2000 til 1. desember sama ár og af 1.363.320 krónum frá þeim degi til 19. desember 2002, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

I.

Áfrýjandi var á ferð fótgangandi klukkan rúmlega tvö aðfaranótt föstudagsins 7. apríl 2000 vestur yfir Pósthússtræti í Reykjavík, norðan gatnamóta þess og Hafnarstrætis, er hann varð fyrir bifreiðinni ZT 707 sem ekið var austur Hafnarstræti og beygt norður Pósthússtræti. Stefnda Ó-kvk-nf var eigandi bifreiðarinnar, sbr. 1. mgr. 90. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum, og var bifreiðin tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf., sbr. 91. gr. og 1. mgr. 95. gr. sömu laga. Áfrýjandi varð við slysið fyrir meiðslum á hægra hné og er hvorki ágreiningur um tímabundnar og varanlegar afleiðingar þess fyrir áfrýjanda né að tjón hans hafi hlotist af notkun bifreiðarinnar í merkingu 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Áfrýjandi krefst þess að stefndu bæti sér tjón sitt að fullu. Stefndu halda því hins vegar fram að áfrýjandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í umrætt sinn og eigi því, sbr 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga, að bera hluta tjóns síns sjálfur. Sé hæfilegt að hann beri þriðjung tjónsins og beri því að sýkna stefndu, þar sem þau hafi þegar greitt honum tvo þriðju hluta þess. Áfrýjandi hefur fyrir Hæstarétti fallið frá kröfu um að meta skuli árslaun hans sérstaklega samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 6. gr. laga nr. 37/1999, við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku. Er því ekki lengur tölulegur ágreiningur með aðilum.

II.

Aðila greinir á um nánari tildrög slyssins. Í stefnu er atvikum lýst svo að þegar áfrýjandi hafi á leið sinni vestur yfir Pósthússtræti orðið bifreiðarinnar var hafi hann reynt að víkja sér undan henni. Litlu hafi munað að það tækist „því að einungis vinstri hliðarspegill bifreiðarinnar skall utan í hægra hné“ áfrýjanda. Áfrýjandi gaf ekki skýrslu um slysið hjá lögreglu. Í álitsgerð örorkunefndar er haft eftir áfrýjanda að hann hafi verið að tala í farsíma á leið sinni yfir götuna. Hafi hægra framhorn bifreiðarinnar rekist á hægra hné sitt. Hafi hann verið undir áhrifum áfengis en ekki mikið drukkinn. Í skýrslu áfrýjanda fyrir héraðsdómi kvað hann bíl hafa komið frá vinstri er hann var að fara yfir götuna og ekið „á löppina“ á sér meðan hann var „bara í skrefinu frá bílnum.“ Hann kvaðst ekki hafa verið búinn að taka eftir bílnum. Hafi hann verið búinn að drekka áfengi en ekki verið mikið ölvaður. Lýsingar áfrýjanda á tildrögum slyssins eru samkvæmt framansögðu afar óglöggar og alls ekki í innbyrðis samræmi.

Skýrslur félaga áfrýjanda, sem fór á undan honum yfir götuna, veita ekki nánari upplýsingar um atvik að þessu leyti. Fyrir héraðsdómi kvað hann þá félaga hafa verið drukkna en „ekkert út úr heiminum.“

Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir ökumanni bifreiðarinnar skömmu eftir slysið að hún hafi ekið mjög hægt og veitt áfrýjanda athygli er hann gekk út á akbrautina. Kvað hún áfrýjanda hafa verið að tala í síma og hafi hann „slafrað“ um og gengið á vinstri hlið ökutækisins og lent með hægri mjöðm á hliðarspegli og skekkt hann. Hafi hún flautað á hann skömmu áður en þetta gerðist. Í frumskýrslu segir að áfrýjandi hafi verið „áberandi ölvaður.“ Hinn 1. mars 2001 gaf ökumaður skýrslu hjá lögreglu. Kvaðst hún hafa ekið mjög hægt, séð til ferða áfrýjanda og flautað á hann. Hann hafi haldið áfram og verið kominn framhjá bílnum. Hafi henni fundist „hann vera sloppinn við bílinn.“ Hafi hann þá rekist utan í bílinn og við það hafi hliðarspegill fallið upp að hurðinni. Hún kvað áfrýjanda hafa verið mjög ölvaðan og slagað um götuna. Fyrir héraðsdómi bar ökumaðurinn að þegar hún beygði norður Pósthússtræti hafi áfrýjandi komið gangandi þvert yfir götuna. Hún hafi nánast stöðvað bílinn. Hafi áfrýjandi, sem verið hafi áberandi ölvaður, verið þarna „kjagandi“ fram fyrir bílinn. Þegar hann hafi verið kominn framhjá hafi hann dottið á hliðarspegilinn á bílnum. Hafi hún haldið að áfrýjandi væri sloppinn við bílinn þegar hann hafi fallið á spegilinn.

Vinkona ökumannsins var farþegi í bílnum er slysið varð. Í lögregluskýrslu 2. mars 2001 var haft eftir henni að hún hafi séð áfrýjanda slaga út á götuna og í veg fyrir bílinn er hann beygði norður Pósthússtræti. Hafi ökumaður flautað og áfrýjandi virst stoppa augnablik en síðan haldið áfram og verið kominn framhjá bílnum. Er hann hafi verið við hlið bílsins hafi verið eins og hann félli afturábak og utan í vinstri hlið hans. Við það hafi áfrýjandi rekist í hliðarspegilinn sem hafi lagst upp að hurðinni. Hún sagði að áfrýjandi hafi verið „blindfullur að sjá.“ Fyrir héraðsdómi bar farþeginn að þegar áfrýjandi hafi „kjagað“ fram fyrir bílinn hafi hann í rauninni verið alveg stopp. Nánar aðspurð kvaðst hún ekki alveg viss um að svo hafi verið, en bíllinn hafi verið á mjög litlum hraða. Áfrýjandi hafi svo lagst á hliðarspegilinn þannig að hann hafi fallið saman. Kvað hún áfrýjanda hafa verið verulega ölvaðan og mjög valtan á fótum.

Eins og hér að framan er rakið telja ökumaður og farþegi bifreiðarinnar að framendi hennar hafi verið kominn framhjá áfrýjanda er hann hafi slagað eða dottið og rekist við það í vinstri hliðarspegil bifreiðarinnar. Er samræmi í meginatriðum í framburði þeirra að þessu leyti. Getur þessi framburður samrýmst því að áfrýjandi hafi við það að rekast á vinstri hlið bifreiðarinnar orðið fyrir áverka á hægra hné. Þegar litið er þessa og að lítið verður ráðið um málsatvik af skýrslum áfrýjanda verður framburður ökumanns og farþega um þetta atriði lagður til grundvallar.

III.

Ljóst er að áfrýjandi sýndi af sér gáleysi er hann nýtti sér ekki nærlægar gangbrautir og gekk yfir Pósthússtræti talandi í farsíma og án þess að huga að aðvífandi umferð. Ekki verður þó talið þessi hegðan hans hafi vikið svo frá því sem talist getur forsvaranlegt eða venjulegt að gáleysi hans teljist stórkostlegt.

Eins og að framan er rakið verður við það miðað að áfrýjandi hafi fallið á vinstri hlið bifreiðarinnar eftir að hann var komin fram fyrir hana og á meðan henni var ekið framhjá honum norður Pósthússtræti. Ljóst er að áfrýjandi hafði neytt áfengis er slysið varð. Engin mæling fór fram á áfengismagni í blóði hans umrætt sinn. Áfrýjandi kveðst eins og að framan er rakið ekki hafa verið mikið ölvaður. Þegar af þeirri ástæðu að engin vissa er um ölvunarstig áfrýjanda verður ekki fullyrt um orsakasamband milli áfengisneyslu hans og þess að hann féll á bifreiðina. Eru engin önnur efni til að telja það honum til stórkostlegs gáleysis að falla utan í hlið bifreiðarinnar sem virðist hafa verið ekið mjög nærri honum er hann féll. Á hann því rétt á að fá tjón sitt bætt að fullu og verður krafa hans tekin til greina.

Stefndu verða dæmd til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndu, Sjóvá-Almennar tryggingar hf. og Ó-kvk-nf S-kvk-nf, greiði óskipt áfrýjanda, G-kk-þgf G-kk-þgf, 1.363.320 krónur með 4,5% ársvöxtum af 250.238 krónum frá 7. apríl 2000 til 1. desember sama ár og af 1.363.320 krónum frá þeim degi til 19. desember 2002, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndu greiði óskipt áfrýjanda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.