405/2010

S krafðist skaðabóta úr hendi V hf. vegna tjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi 14. mars 2007. Deila aðila laut eingöngu að því hvernig ákveða skyldi árslaun S samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 við útreikning á skaðabótum fyrir varanlega örorku hans. S er menntaður hársnyrtir og rak einkafirma í iðngrein sinni frá árinu 2001, en á árinu 2007 stofnaði hann einkahlutafélag um reksturinn. S reisti kröfu sína aðallega á því að árslaun skyldi miða við meðaltal reiknaðra launa hans síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið auk hagnaðar af atvinnurekstri hans sömu ár, sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en til vara að meta bæri árslaun hans sérstaklega vegna óvenjulegra aðstæðna á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og að rétt væri að miða við meðaltekjur iðnaðarmanna síðasta almanaksárið fyrir slysið. Hæstiréttur tók varakröfu S til greina með vísan til þess að aðstæður hans væru óvenjulegar, í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, þar sem vinnutekjur hans væru annars vegar reiknuð laun og hins vegar hagnaður, sem hann hefði þó ekki myndað einn, heldur ásamt starfsfólki sínu. Yrði fallist á að reiknuð laun hans, án tillits til hagnaðar af atvinnurekstrinum eða hlutdeildar í honum, væru ekki réttur mælikvarði á framtíðartekjur hans og að meðaltekjur iðnaðarmanna væru réttari mælikvarði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. júní 2010. Hann krefst sýknu af kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 17. ágúst 2010. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 4.626.030 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 14. ágúst 2007 til 23. október 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar héraðsdóms. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Málsaðilar deila hvorki um afleiðingar líkamstjóns þess, er gagnáfrýjandi hlaut í umferðarslysinu 14. mars 2007, né um greiðsluskyldu aðaláfrýjanda á skaðabótum. Ágreiningur þeirra lýtur eingöngu að því hvernig ákveða skuli árslaun gagnáfrýjanda samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 við útreikning á skaðabótum fyrir varanlega örorku hans.

Aðalkrafa gagnáfrýjanda miðar við að árslaun hans séu meðaltal reiknaðra launa hans síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið, auk hagnaðar af atvinnurekstri hans sömu ár, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til svonefndra batahvarfa, sem aðilar eru sammála um að hafi verið 14. ágúst 2007. Fyrir liggur að gagnáfrýjandi, sem er menntaður hársnyrtimeistari, hóf rekstur einkafirma í iðngrein sinni á árinu 2001. Reksturinn var í óbreyttu horfi til ársins 2007 þegar gagnáfrýjandi stofnaði einkahlutafélag um hann. Gagnáfrýjandi mun upphaflega hafa verið eini starfsmaðurinn, en samkvæmt gögnum málsins og skýrslu gagnáfrýjanda fyrir dómi fékk hann iðnnema í starfsnám á árinu 2004 og síðar iðnsvein. Síðustu þrjú árin fyrir slysið voru starfsmenn, auk gagnáfrýjanda, einn til þrír. Gagnáfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að hagnaður af rekstri einkafirmans á árunum 2004, 2005 og 2006 sé eingöngu til kominn vegna vinnuframlags hans sjálfs. Verður þvert á móti að líta svo á að framlag starfsmanna hans og vörusala hafi átt sinn þátt í hagnaðinum. Því verður ekki fallist á aðalkröfu hans í málinu.

Varakrafa gagnáfrýjanda miðar við að aðstæður hans hafi verið óvenjulegar og beri því samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga að meta árslaun hans sérstaklega. Séu meðaltekjur iðnaðarmanna síðasta almanaksárið fyrir slysið réttari mælikvarði á framtíðartekjur hans heldur en hin reiknuðu laun ein og sér. Gerir hann því kröfu um að árslaunin miðist við meðaltekjur iðnaðarmanna, eins og Hagstofan hafi birt þau fyrir árið 2006, síðasta almanaksárið fyrir slys, auk mótframlags vinnuveitanda í lífeyrissjóð.

Fallist er á með gagnáfrýjanda að aðstæður hans séu óvenjulegar þegar ákveðin eru árslaun hans samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga, þar sem vinnutekjur hans eru annars vegar reiknuð laun og hins vegar hagnaður, sem hann hefur þó ekki myndað einn, heldur ásamt með starfsfólki sínu. Verður fallist á að reiknuð laun hans, án tillits til hagnaðar af atvinnurekstrinum eða hlutdeildar í honum, séu ekki réttur mælikvarði á framtíðartekjur hans og að meðaltekjur iðnaðarmanna séu réttari mælikvarði. Hefur gagnáfrýjandi einnig stutt þá niðurstöðu með útreikningi á skiptingu hagnaðar af atvinnurekstri sínum miðað við eigið vinnuframlag annars vegar og starfsmanna sinna hins vegar.

Gagnáfrýjandi sendi aðaláfrýjanda kröfubréf 5. febrúar 2009 og verður upphafsdagur dráttarvaxta 5. mars sama ár, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Samkvæmt þessu, en að öðru leyti með vísan til forsendna, verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur á þann hátt sem fram kemur í dómsorði.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Vörður tryggingar hf., greiði gagnáfrýjanda, S-kk-þgf R-kk-þgf E-kk-þgf, 3.296.716 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 14. ágúst 2007 til 5. mars 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti, 450.000 krónur.