15/2013

S hf. krafði Í um greiðslu dráttarvaxta af framlagi úr Jöfnunarsjóði alþjónustu. Framlag S hf. úr sjóðnum var ákvarðað með úrskurði úrskurðanefndar fjarskipta- og póstmála 10. október 2007, en S hf. fékk greitt úr sjóðnum 26. febrúar 2009. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að með VI. kafla laga nr. 81/2003 um fjarskipti hefði verið komið á kerfi sem í hefði falist innbyrðis jöfnun kostnaðar af alþjónustu milli fjarskiptafyrirtækja. Í 3. málslið 3. mgr. 22. gr. laga nr. 81/2003 væri kveðið á um að yrðu útgjöld hærri en sem næmi jöfnunargjöldum á árinu skyldi gjaldfæra þann mismun á skuldbindingar næsta árs. Yrði ákvæðið skýrt svo að forsenda fyrir greiðslum úr sjóðnum væri sú að til væri fé í sjóðnum af innheimtu jöfnunargjaldi til að standa undir greiðslunum, enda væri það í samræmi við að í fyrirkomulaginu fælist innbyrðis jöfnun kostnaðar milli fjarskiptafyrirtækja. Var Í sýknað af kröfu S hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. janúar 2013. Hann krefst þess að stefnda íslenska ríkinu, en til vara Póst- og fjarskiptastofnun, verði gert að greiða sér 163.233.277 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu aðallega frá 10. nóvember 2007 til greiðsludags, til vara frá 18. mars 2008 til greiðsludags, en að því frágengnu frá 22. desember 2008 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 26. febrúar 2009 að fjárhæð 163.233.277 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara lækkunar á kröfum áfrýjanda og að málskostnaður falli niður.

Af 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála leiðir, sbr. dóm Hæstaréttar 14. apríl 2011 í máli nr. 500/2010, að máli þessu er réttilega beint að íslenska ríkinu einu, enda þótt það varði atriði er heyra undir jöfnunarsjóð í vörslu Póst- og fjarskiptastofnunar. Með ákvæðum VI. kafla laga nr. 81/2003 um fjarskipti með síðari breytingum var komið á kerfi þar sem fjarskiptafyrirtæki sem rekur svonefnda alþjónustu með tapi er tryggt eðlilegt endurgjald fyrir þá starfsemi en kostnaði er af þessu leiðir skal jafnað niður á þau fjarskiptafyrirtæki sem starfrækja fjarskiptanet eða þjónustu með álagningu jöfnunargjalds í hlutfalli við bókfærða veltu þeirra og rennur gjaldið í sérstakan jöfnunarsjóð. Í þessu kerfi felst þannig innbyrðis jöfnun kostnaðar af alþjónustu milli fjarskiptafyrirtækja. Í 3. málslið 3. mgr. 22. gr. laganna er kveðið á um að verði útgjöld hærri en nemur jöfnunargjöldum á árinu skuli „gjaldfæra þann mismun á skuldbindingar næsta árs.“ Í athugasemdum með frumvarpi til fjarskipalaga eru svofelld ummæli um þetta ákvæði: „Í samræmi við tillöguna um jöfnunarsjóð hefur verið bætt við ákvæðum um flutning vangoldinna skuldbindinga ... til næsta árs.“ Verður þetta ákvæði með vísan til athugasemdanna skýrt svo að forsenda fyrir greiðslum úr sjóðnum sé sú að til sé fé í sjóðnum af innheimtu jöfnunargjaldi til að standa undir greiðslunum, enda er sá skilningur í samræmi við að í fyrirkomulaginu felist innbyrðis jöfnun kostnaðar milli fjarskiptafyrirtækja. Að þessu gættu verður hinn áfrýjað dómur staðfestur með vísan til forsendna hans að því er stefnda íslenska ríkið varðar á þann hátt er í dómsorði greinir.

Rétt er að aðilarnir beri hver sinn kostað af málinu fyrir Hæstarétti..

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfu áfrýjanda, Símans hf.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.