716/2016

KHG krafðist viðurkenningar á eignarrétti sínum að íslenskum þjóðbúningi, svonefndum upphlut. Upphluturinn var í fórum KV en hafði áður verið í vörslum móður KHG, sem hafði ráðstafað honum til KV með gjafabréfi á árinu 2007. Byggði KHG á því að hún hefði fengið upphlutinn að gjöf þegar hún var barn að aldri, en að móðir sín hefði tekið hann til varðveislu þar til hún yrði fullvaxta. Héraðsdómur taldi að KHG hefði ekki lánast að færa viðhlítandi sönnur fyrir staðhæfingu sinni um eignarhald á upphlutnum og sýknaði KV af kröfum hennar. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til þess að ganga yrði út frá þeirri reglu að líkur standi almennt til að sá sem hefur lausafjármuni í vörslum sínum og fer með þá eins og þeir tilheyri sér, sé réttur eigandi þeirra. Óumdeilt væri að móðir KHG hefði um árabil farið með vörslur upphlutarins og að ekki yrði annað ráðið af ráðstöfun þeirri sem fólst í gjafabréfinu en að hún hafi talið sig eiga hann. Hvíldi því á KHG að hnekkja þeim líkum fyrir eignarrétti sem af þessu yrðu leiddar og hefði henni ekki tekist sú sönnun. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 20. október 2016 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hún krefst þess að viðurkenndur verði eignarréttur hennar að íslenskum þjóðbúningi, svonefndum upphlut, sem samanstandi af boðungi með gullhúðuðum millum, millureim, millunál, skrauti úr vírborðum á boðungnum, pilsi, svuntu, blússu, gylltri brjóstnælu, gylltum ermahnöppum, gylltum svuntuhnöppum, gylltu stjörnubelti og skotthúfu með gylltum hnakkaprjónum og skúfhólki. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi kveðst áfrýjandi, sem er fædd árið 1952, hafa á fimmta aldursári fengið að gjöf þá muni, sem taldir eru upp í fyrrgreindri dómkröfu hennar, að frátöldu pilsi, svuntu og blússu. Muni þessa hafi móðir áfrýjanda, I-kvk-nf V-kvk-nf, tekið til varðveislu og hafi henni jafnframt verið heimilt að nota þá gegn því að halda þeim við, en henni hafi borið að afhenda þá síðan áfrýjanda þegar hún yrði fullvaxta. Ekki hafi áfrýjandi gengið eftir því að fá munina afhenta fyrr en mörgum áratugum eftir að þeir komust í eigu hennar, en I-kvk-nf hafi þá ekki orðið við ítrekuðum óskum hennar um það. Eftir að I-kvk-nf lést 26. janúar 2013 hafi áfrýjanda fyrst orðið kunnugt um að sú fyrrnefnda hafi gefið stefndu, sem hafi verið systir hennar og fósturdóttir, þessa muni með gjafabréfi 26. október 2007. Stefnda hafi neitað að láta munina af hendi og leiti því áfrýjandi með máli þessu viðurkenningar á að þeir tilheyri sér.

Ganga verður út frá þeirri reglu að líkur standi almennt til að sá, sem hefur lausafjármuni í vörslum sínum og fer með þá eins og þeir tilheyri sér, sé jafnframt réttur eigandi þeirra. Óumdeilt er að móðir áfrýjanda fór um langt árabil með vörslur munanna, sem málið varðar, og verður ekki annað ráðið af þeirri ráðstöfun hennar, sem fólst í gjafabréfinu 26. október 2007, en að hún hafi talið sig eiga þá. Hvílir á áfrýjanda að hnekkja þeim líkum fyrir eignarrétti, sem leiddar verða samkvæmt áðursögðu af þessum aðstæðum. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður ekki litið svo á að áfrýjandi hafi fært fram nægar sönnur til þess að það hafi tekist. Hinn áfrýjaði dómur verður því staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, K-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf, greiði stefndu, K-kvk-þgf V-kvk-þgf, 750.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.