298/2011

S krafði N ehf. um bætur vegna afleiðinga slyss sem hún kvaðst hafa orðið fyrir við fiskverkun hjá félaginu. Í dómi Hæstaréttar kom m.a. fram að S hafi leitt líkur að því hún hafi meiðst við vinnu sína hjá N ehf. en á hinn bóginn ekki fært fram nein gögn um að hún hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni er rekja mætti til saknæmrar háttsemi félagsins eða starfsmanna þess. Þegar litið væri til þess tíma er leið frá atvikinu og þar til S skýrði N ehf. og T hf. frá slysinu var ekki talið að vanræksla N ehf. að sinna ekki lögboðinni skyldu sinni til að tilkynna slysið ylli því að skaðabótaskylda yrði felld á það.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. maí 2011. Hún krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 2.615.638 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 29. apríl 2006 til 29. apríl 2010, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur stefnt Tryggingamiðstöðinni hf. til réttargæslu fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi reisir skaðabótakröfu sína á hendur stefnda á afleiðingum slyss sem hún kveðst hafa orðið fyrir við fiskverkun hjá honum laugardaginn 15. janúar 2000. Fyrir dómi lýsti áfrýjandi slysinu á þá leið að hún hafi staðið við söltunarvél þegar lyftari í eigu stefnda hafi komið akandi. „Lyftarinn er að koma með nýtt kar og hann rennur með karið - hvort sem hann rennur á slori eða eitthvað, ég er ekki klár á því. Hann rennur og ég lendi á milli söltunarkersins og söltunarvélarinnar. Ég finn fljótlega til með verki og fer heim, ég átta mig ekki þannig á þessu, ég bara fór heim.“ Aðspurð hvort hún hafi látið einhvern vita á vinnustaðnum svaraði hún: „Mjög trúlega hef ég látið verkstjórann vita þegar ég fór, ég reikna fastlega með því.“ Á-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf undirritaði yfirlýsingu 28. mars 2008, þar sem hann lýsti því yfir að hann hafi séð slysið sem áfrýjandi hafi orðið fyrir í umrætt skipti. Hafi það viljað til með þeim hætti að eitt sinn þegar skipt var á körum „keyrði lyftaramaðurinn karið of langt og S-kvk-nf klemmdist á milli karsins og söltunarvélar.“ Á-kk-nf kom sem vitni fyrir dóm og staðfesti yfirlýsinguna. Spurður af héraðsdómara hvort hann myndi atvikið vel sagðist hann ekki muna annað en að ekið hafi verið á áfrýjanda og hún klemmst þarna á milli. Kvaðst Á-kk-nf ekki muna eftir hvað hafi gerst í framhaldi af slysinu, en aðstoðarverkstjóri stefnda hafi komið, að hann héldi, og verið látinn vita af þessu.

Tveimur dögum eftir það atvik, sem að framan greinir, mánudaginn 17. janúar 2000, varð áfrýjandi fyrir slysi. Samkvæmt skýrslu hennar fyrir dómi rann hún í þetta skipti fram á við á sama stað og áður segir og varð við það „svakalega aum í vinstri síðunni“, auk þess sem hún kvaðst ekki vera búin að jafna sig ennþá. Eftir slysið sagði hún að sér hafi verið ekið á sjúkrahús og sá, sem keyrði hana, hafi látið vita af því. Læknisvottorð 25. janúar 2000 bar með sér að áfrýjandi væri óvinnufær af völdum slyss 17. sama mánaðar. Samkvæmt læknisvottorði 24. febrúar 2000 var hún enn óvinnufær vegna slyss sem átt hafði sér stað 17. janúar og var tilgreint sem vinnuslys. Í þessu síðara vottorði var slysinu og afleiðingum þess lýst svo: „Datt í vinnu. Marðist illa á baki.“ Fyrir liggja í málinu upplýsingar sem færðar hafa verið í sjúkraskrá áfrýjanda hjá Heilbrigðisstofnun Suðurnesja um heilsufar hennar á árunum 1999 til 2005. Þar er nokkrum sinnum á árunum 2000 og 2001 minnst á slys sem hún hafi orðið fyrir 17. janúar 2000. Í færslu 15. mars 2001 kemur til dæmis fram að áfrýjandi hafi komið vegna óþæginda frá baki eftir að hafa meiðst við vinnu umræddan dag þegar hún hafi dottið yfir fiskikar og fengið hnykk á sig.

Af gögnum málsins verður ráðið að það hafi fyrst verið vorið 2005 að réttargæslustefnda var tilkynnt um slysið 15. janúar 2000 af hálfu áfrýjanda. Hinn 17. nóvember 2005 var stefnda síðan sent bréf, þar sem slysinu var lýst með þeim hætti, sem áður greinir, og hann krafinn um upplýsingar um það. Heldur stefndi því fram að engum starfsmanni fyrirtækisins hafi verið kunnugt um þetta slys áfrýjanda. Þá hefur Þ-kk-nf E. Þ-kk-nf, verkstjóri hjá stefnda, neitað því fyrir dómi að slysið hafi verið tilkynnt honum umræddan dag, en hann hafi frétt af því síðar. Áfrýjandi hafi hins vegar skilað stefnda læknisvottorðum. Ennfremur liggur fyrir í málinu að stefndi tilkynnti hvorki Vinnueftirliti ríkisins né Tryggingastofnun ríkisins um að áfrýjandi hafi orðið fyrir slysi við vinnu hjá honum í janúar 2000. Var því haldið fram af hálfu áfrýjanda við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti að þessi vanræksla stefnda ætti að leiða til þess að við úrlausn málsins yrði lögð til grundvallar sú staðhæfing hennar að hún hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni 15. janúar 2000 sem stefndi beri bótaábyrgð á.

II

Sú meginregla gildir í íslenskum rétti að sá, sem krefst skaðabóta, þarf í fyrsta lagi að sanna að hann hafi orðið fyrir fjárhagstjóni, í öðru lagi að tjónið sé vegna háttsemi, sem sé skaðabótaskyld að lögum, og loks í þriðja lagi að tjónið sé afleiðing af þeirri háttsemi. Í samræmi við þetta verður almennt að leggja þá skyldu á herðar þeim, sem verður fyrir slysi við vinnu, að hann láti vinnuveitanda vita svo fljótt sem kostur er af slysinu og afleiðingum þess svo að honum sé unnt að bregðast við sem fyrst.

Eins og rakið er að framan er sú staðhæfing áfrýjanda, að hún hafi orðið fyrir slysi 15. janúar 2000 við það að klemmast milli kars og söltunarvélar af völdum lyftara, studd framburði eins vitnis auk frásagnar hennar sjálfrar. Lýsing þeirra beggja af þessu atviki er þó óljós, þar á meðal verður hvorki ráðið af henni hvort stjórnandi lyftarans hafi sýnt af sér gáleysi né hvort áfrýjandi hafi hlotið teljandi áverka umrætt sinn. Þótt ekki sé dregið í efa að hún hafi hætt störfum þennan dag, sem var laugardagur, mætti hún að nýju til vinnu á mánudegi þegar hún varð, að eigin sögn, fyrir slysi öðru sinni. Ekki er um það deilt að áfrýjandi slasaðist þann dag, 17. janúar 2000, við vinnu hjá stefnda. Einnig telst sannað að stefndi hafi fengið vitneskju um slysið skömmu eftir að það átti sér stað, en í kjölfarið varð áfrýjandi óvinnufær um nokkurra vikna skeið. Samkvæmt því var stefnda skylt að tilkynna slysið til Vinnueftirlits ríkisins og Tryggingastofnunar ríkisins eða umboðsmanns hennar samkvæmt reglum nr. 612/1989 um tilkynningu vinnuslysa, sbr. 1. mgr. 81. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, og 1. mgr. 23. gr. laga nr. 117/1993 um almannatryggingar, sem þá giltu.

Samkvæmt framansögðu hefur áfrýjandi leitt líkur að því að hún hafi meiðst af völdum lyftara við vinnu sína hjá stefnda 15. janúar 2000. Á hinn bóginn hefur hún ekki fært fram nein gögn um það, ef frá er talinn framburður hennar sjálfrar, að við þetta hafi hún orðið fyrir varanlegu líkamstjóni er rekja megi til saknæmrar háttsemi stefnda eða starfsmanna hans. Þegar litið er til þess að rúm fimm ár liðu frá þeim atvikum, sem áður greinir, og þar til áfrýjandi skýrði stefnda og réttargæslustefnda frá því að hún hefði orðið fyrir slysi umræddan dag verður ekki talið að sú vanræksla stefnda, að sinna ekki lögboðinni skyldu sinni til að tilkynna slysið 17. janúar 2000, valdi því að skaðabótaskylda verði felld á hann vegna þess atviks sem bótakrafa áfrýjanda er reist á. Samkvæmt því verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Með hliðsjón af málsatvikum er rétt að málskostnaður falli niður fyrir Hæstarétti, sbr. 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti verður ákveðinn eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 500.000 krónur.