371/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Í um að fellt yrði niður mál vegna ágreinings um kröfu sem Í hafði lýst við slit fjármálafyrirtækisins A hf. Við meðferð málsins í héraði féllst Í á afstöðu slitastjórnar A hf. til þess hvar skyldi skipa kröfu Í í réttindaröð samkvæmt ákvæðum laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og gerði þá kröfu að málið yrði fellt niður. A hf. hélt aftur á móti til streitu kröfum sínum um riftun tiltekins samnings aðila og að viðurkennt yrði að A hefði verið heimilt að jafna út kröfur að tiltekinni fjárhæð með skuldajöfnuði. Krafa A hf. þótti varða úrlausn sakarefnisins sem borið hefði verið undir dóm og var talið að uppfyllt væru önnur skilyrði 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991 sbr. 2. tölulið 173. gr. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. maí 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 31. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 13. maí 2013, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að málið yrði fellt niður. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að mál þetta verði fellt niður. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti

I

Héraðsdómur Reykjavíkur skipaði Straumi-Burðarási fjárfestingarbanka hf., sem nú ber nafn varnaraðila, slitastjórn 11. maí 2009. Slitastjórnin gaf út innköllun til skuldheimtumanna félagsins og rann kröfulýsingarfrestur út 18. júlí 2009. Á kröfulýsingarfresti lýsti sóknaraðili innlánskröfu að höfuðstól 2.183.858.564 krónur auk vaxtakröfu til 22. apríl 2009 að fjárhæð 63.422.892 krónur sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá lýsti hann kröfu samkvæmt vaxtaskiptasamningi að höfuðstól 460.104.987 krónur sem almennri kröfu. Slitastjórn varnaraðila lýsti þeirri afstöðu til krafnanna með bréfi 30. júlí 2009 að hafna bæri forgangsréttinum og flokka kröfurnar í heild sem almennar kröfur samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 þar sem hinar lýstu kröfur hafi verið skuldabréfalán til félagsins sem breytt hafi verið í innlán áður en komið var að umsömdum gjalddaga skuldabréfsins. Var með bréfinu jafnframt lýst yfir riftun á þessum ráðstöfunum. Sóknaraðili andmælti þessari afstöðu með bréfi 5. ágúst 2009.

Í bréfi slitastjórnar varnaraðila til sóknaraðila 6. apríl 2010 var vísað til fyrri bréfaskipta og óformlegra funda aðila og tekið fram að slitastjórn hafi óskað eftir sérstakri úttekt á lögskiptum milli Straums-Burðaráss fjárfestingarbanka hf. og sóknaraðila sem leitt hafi til samnings 14. október 2008 um kaup þess fyrrnefnda á skuldabréfum af Kaupþingi banka hf. Þeirri úttekt væri ekki lokið en áskilinn væri réttur til að hafa uppi frekari riftunarkröfur á hendur sóknaraðila ef athugunin gæfi tilefni til þess. Með bréfi slitastjórnarinnar 4. maí 2010 var síðan lýst yfir riftum á þessum samningi. Jafnframt var í bréfinu tekið fram að riftunarkrafan næmi 4.242.654.236 krónum og var lýst yfir skuldajöfnuði við viðurkenndar almennar kröfur sóknaraðila.

Með bréfi slitastjórnar varnaraðila til Héraðsdóms Reykjavíkur 24. júlí 2010 var beðið um dómsmeðferð vegna ágreinings aðila um lýstar kröfur sóknaraðila. Var tekið fram að ágreiningur aðila snerist um það að sóknaraðili krefðist þess að stærstur hluti krafna sinna yrði flokkaður sem forgangskröfur samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 en slitastjórn teldi að allar kröfur hans flokkist sem almennar kröfur samkvæmt 113. gr. laganna, en að auki eigi varnaraðili skuldajafnaðarkröfur á hendur sóknaraðila sem séu hærri en heildarfjárhæð krafna sóknaraðila og að teknu tilliti til þess eigi sóknaraðili enga kröfu á hendur varnaraðila. Málið var þingfest 6. október 2010. Sóknaraðili lagði fram greinargerð í málinu 3. desember 2010. Var þar tekið fram að ágreiningur málsins sneri ekki að ætluðum rétti varnaraðila til skuldajafnaðar gegn kröfum sóknaraðila eða réttmæti riftunaryfirlýsingar varnaraðila. Varnaraðili skilaði greinargerð af sinni hálfu 10. febrúar 2011. Gerði hann þar meðal annars þær kröfur að staðfest yrði riftum sín á samningi aðila 14. október 2008 og að viðurkennt yrði að varnaraðila hafi verið heimilt að jafna út kröfur sóknaraðila samtals að fjárhæð 2.720.955.706 krónur með skuldajöfnuði 4. maí 2010. Sóknaraðili skilaði skriflegum andsvörum við gagnkröfunum 4. janúar 2012 og andmælti því meðal annars að framangreindar kröfur kæmust að í málinu. Í þinghaldi 12. febrúar 2013 lagði sóknaðili fram bókun þar sem hann lýsti því yfir að hann féllist á þá afstöðu varnaraðila að kröfur hans yrðu viðurkenndar sem almennar kröfur samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Jafnframt félli hann frá öllum dómkröfum sínum í málinu. Í ljósi þess að forsendur fyrir rekstri málsins væru þar með brostnar óskaði hann eftir því að málið yrði fellt niður. Því andmælti varnaraðili og gekk hinn kærði úrskurður um þann ágreining 13. maí 2013.

II

Samkvæmt 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991 er það skilyrði fyrir heimild til að hafa uppi sjálfstæða kröfu af hálfu þess sem verst í máli, sem rekið er samkvæmt XXIV. kafla laganna, að krafan varði úrlausn sakarefnisins sem borið hefur verið undir dóm. Gagnkröfu verður þó aðeins komið að í máli að skilyrði væru til að hafa hana uppi sjálfstætt samkvæmt ákvæðum XXIII. kafla laganna, sbr. þó 2. tölulið 173. gr. Samkvæmt síðastgreindu ákvæði verður ekki leyst úr skyldu þriðja manns í málum sem fara eftir ákvæðum XXIV. kafla laganna nema um sé að ræða skyldu til greiðslu gagnkröfu ef hlutaðeigandi hefur sjálfur lýst kröfu um réttindi sín við gjaldþrotaskipti, ágreiningsmál um kröfu hans er rekið samkvæmt ákvæðum þess kafla, skilyrði væru til að höfða gagnsök um gagnkröfuna eða hafa hana uppi til skuldajafnaðar í einkamáli um kröfu hans og hann hefur sótt þing þegar gagnkrafan kom fram fyrir dómi. Eins og að framan er rakið lýsti varnaraðili yfir skuldajöfnuði við kröfur sóknaraðila áður en ágreiningi aðila var vísað til dómstóla. Gagnkröfu varnaraðila var getið í bréfi hans til Héraðsdóms Reykjavíkur 24. júlí 2010 þar sem beðið var um dómsmeðferð vegna ágreinings aðila. Varnaraðili hafði kröfuna með skýrum hætti uppi í greinargerð sinni til héraðsdóms, sem lögð var fram áður en sóknaraðili féll frá sínum kröfum og óskaði niðurfellingar málsins. Þá heldur sóknaraðili við þær kröfur sem hann lýsti við slit varnaraðila og að framan eru raktar þótt hann hafi fallið frá því að krefjast forgangs vegna meginhluta þeirra samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Krafa varnaraðila varðar því úrlausn sakarefnis sem borið hefur verið undir dóm og með því að önnur skilyrði 4. mgr. 177. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 2. tölulið 173. gr., eru uppfyllt verður kröfu sóknaraðila um niðurfellingu málsins hafnað og hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.