509/2014

H ehf. tók að sér tiltekna þætti í gerð snjóflóðavarnargarðs sem undirverktaki G ehf. Voru verkþættir H ehf. skilgreindir nánar í tilboðsskrá sem fylgdi verksamningi vegna verksins. Aðilarnir deildu um hvort öflun sands, sem nýttur var sem afréttingarefni undir jarðvegsgrindur, hefði falið í sér aukaverk sem G ehf. bæri að greiða sérstaklega fyrir eða hvort verkið hefði fallið undir verkliði sem H ehf. bar að inna af hendi. Talið var ósannað að H ehf. hefði án samþykkis G ehf. verið heimilt að vinna umrætt verk á kostnað hins síðarnefnda. Var félagið því sýknað af kröfum H ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma B-kk-nf B-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. júlí 2014. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 3.076.140 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2013 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi varðar ágreiningur aðila gerð snjóflóðavarnargarðs á úthlaupssvæði snjóflóða úr Kubba í Skutulsfirði við Ísafjörð. Verktaki var stefndi en með verksamningi 28. febrúar 2012 tók áfrýjandi að sér, sem undirverktaki stefnda, tiltekna þætti í gerð snjófljóðavarnargarðsins. Voru verkþættir áfrýjanda nánar skilgreindir í útfylltri og yfirfarinni tilboðsskrá sem var fylgiskjal með samningnum. Ágreiningur aðila varðar greiðslu fyrir sand sem áfrýjandi aflaði og ók á garðinn og nýttur var sem afréttingarefni undir svonefndar jarðvegsgrindur. Byggir áfrýjandi á því að öflun sandsins hafi falið í sér aukaverk sem stefnda beri að greiða fyrir en stefndi byggir á hinn bóginn á því að verkið hafi verið hluti af þeim samningsskuldbindingum sem áfrýjandi gekkst undir með framangreindum samningi og hann þegar fengið greitt fyrir. Áfrýjandi byggir á því að öflun umrædds sands til afréttinga hafi fallið undir lið 1.5 í tilboðsskránni sem lýtur að svokölluðu styrkingarkerfi og var á könnu stefnda. Stefndi telur á hinn bóginn að verkið hafi fallið undir verkliði 1.4.5 „Styrkt fylling í garð“ og lið 1.4.6 „Fylling í framhlið garðs“ og umræddur kostnaður sé innifalinn í umsömdum samningsgreiðslum til áfrýjanda vegna þeirra.

Í 1. grein framangreinds verksamnings aðila kom meðal annars fram að ekki yrði greitt fyrir aukaverk nema á grundvelli skriflegrar verkbeiðni frá verkkaupa. Þá kom jafnframt fram á sama stað að áfrýjanda væri ljóst að við undirritun samningsins hefði ekki fengist endanleg staðfesting eiganda verksins á fyrirhuguðu styrkingarkerfi. Óumdeilt er að endanleg niðurstaða þar að lútandi lá fyrir 8. maí 2012 á grundvelli tölvupósts M-kk-ef J-kk-ef, þá starfsmanns stefnda, en tölvupóstinum fylgdi teikning af endanlegri útfærslu varnargarðsins. Á því tímamarki lá því fyrir að þörf væri á umræddum sandi sem afréttingarefni við gerð garðsins. Þá liggur fyrir að efnissali gerði áfrýjanda reikning vegna þessa sem hann móttók 24. október 2012. Í nóvember sama ár var síðan gert þríhliða samkomulag málsaðila og Framkvæmdasýslu ríkisins um úrlausn nokkurra nánar tilgreindra ágreiningsefna sem lutu að verðbótum, sprengingum á klöppum, fyllingum í framhlið garðsins og styrkingarkerfi. Í framhaldinu eða 14. sama mánaðar gerðu aðilar máls þessa með sér samkomulag um uppgjör krafna sem gert var á grundvelli fyrrnefnds þríhliða samkomulags. Hinn 1. mars 2013 gerði áfrýjandi stefnda síðan reikning vegna umrædds verkþáttar með skýringunni „Aukaverk: Vinnsla á sandi og akstur“ og svaraði hann til stefnukröfu í málinu. Stefndi hafnaði greiðslu reikningsins á framangreindum forsendum. Lokareikningur áfrýjanda á hendur stefnda er frá 15. ágúst 2013 og ekki er komið fram að neinn ágreiningur hafi orðið um greiðslu hans.

Gegn þeirri mótbáru stefnda að umsamið hafi verið með aðilum, sbr. 1. grein samnings þeirra frá 28. febrúar 2012, að aukaverk skyldu ekki unnin nema á grundvelli skriflegrar verkbeiðni frá verkkaupa hefur áfrýjandi haldið því fram að framkvæmdin í samningssambandi aðila hafi í raun orðið á þann veg að aukaverk hafi í öllum tilvikum verið unnin án þess að slíkt form hafi verið viðhaft. Sú athugasemdalausa framkvæmd hafi þannig í raun vikið til hliðar umsaminni skyldu til öflunar skriflegrar verkbeiðni stefnda. Fær þessi staðhæfing áfrýjanda nokkurn stuðning í framlögðum reikningum, sem hann gerði stefnda á grundvelli samnings aðila. Þess ber þó að gæta að þeir reikningar eru í öllum tilvikum tilkomnir eftir 8. maí 2012 þegar fyrir lá, eins og fyrr greinir, að nýta ætti sand í afréttingar. Jafnframt er þess að gæta að áfrýjanda var af hálfu efnissala gerður reikningur í október 2014 en hann allt að einu, svo sannað sé, tók málið ekki upp við samningsgerðina í nóvember 2012, hvorki í hinum þríhliða samningi við stefnda og Framkvæmdasýslu ríkisins né í innbyrðis samningi hans og stefnda 14. nóvember 2012, en þeir samningar tengdust þó óumdeilanlega hinum umdeilda verkþætti. Áfrýjandi gerði síðan stefnda ekki reikning vegna þessa verks fyrr en þremur og hálfum mánuði síðar eða 1. mars 2013 en þá voru liðnir nærfellt tíu mánuðir frá því að fyrir lá að notaður yrði sandur í framangreindu skyni. Ber þá jafnframt að líta til þess að áfrýjandi annaðist athugasemdalaust öflun og flutning sandsins á verkstað þó að hann haldi því fram að það verk hafi fallið undir verkþátt honum óviðkomandi.

Að öllu framangreindu virtu og með sérstakri hliðsjón af samningsskuldbindingunni í 1. grein samningsins frá 28. febrúar 2012 verður sönnunarbyrðin um það að áfrýjanda hafi án sannarlegs samþykkis stefnda verið heimilt að vinna umrætt aukaverk á kostnað hans lögð á áfrýjanda. Sú sönnun hefur ekki tekist. Þegar af þeirri ástæðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Háfell ehf., greiði stefnda, Geirnaglanum ehf., 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.