249/2003

Víxilréttur samkvæmt víxli sem S hafði undir höndum fyrntist á hendur útgefandanum A og ábekingi. Bú samþykkjanda víxilsins hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta áður en víxilkrafan fyrntist á hendur útgefandanum. S stefndi A til greiðslu skuldarinnar á grundvelli bótareglu 74. gr. víxlillaga nr. 93/1933 og reisti kröfur sínar á því að A hefði auðgast á kostnað S. Lögskiptum sem að baki víxilkröfunni lágu var að engu lýst í stefnu og sáralítið var bætt úr þessu undir rekstri málsins. Þá var málatilbúnaður S varðandi aðild sína að málinu óljós. Sökum vanreifunar varð ekki hjá því komist að vísa málinu frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 26. júní 2003. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 32.696.058 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 3. apríl 2001 til 1. júlí sama árs, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi höfðaði mál þetta 10. október 2002. Er því lýst í stefnu að skuld sú, sem krafið sé um greiðslu á í málinu, sé upphaflega samkvæmt víxli útgefnum 3. október 2000 af stefnda, samþykktum til greiðslu í Sparisjóði Hafnarfjarðar af A-kk-þgf J-kk-þgf pr. pr. Útgerðarfélagið Marína ehf. 3. apríl 2001 og ábektum af útgefanda og A-kk-þgf J-kk-þgf. Á gjalddaga víxilsins hafi annar víxill verið afhentur, sem ætlaður var til framlengingar og greiðslu á fyrri víxlinum. Sá víxill hafi reynst ógildur og því ónýtur sem greiðsla á hinum fyrri. Víxilréttur samkvæmt eldri víxlinum hafi hins vegar fyrnst á hendur útgefanda og ábekingi og bú samþykkjanda hans, Útgerðarfélagsins Marínu ehf., hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta 16. janúar 2002. Víxilhafi eigi því ekki annan kost en að stefna útgefanda víxilsins, stefnda hér fyrir réttinum, til greiðslu skuldarinnar á grundvelli bótareglu 74. gr. víxillaga nr. 93/1933. Reisir hann dómkröfur sínar á því að þar sem bú samþykkjanda víxilsins hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta áður en víxilrétturinn féll niður á hendur stefnda hafi hann auðgast á kostnað áfrýjanda sem víxilhafa í skilningi 74. gr. víxillaga.

Enda þótt krafa áfrýjanda sé samkvæmt framansögðu reist á bótareglu 74. gr. víxillaga var þeim lögskiptum, sem að baki víxlilkröfunni lágu, að engu lýst í stefnu. Hefur sáralítið verið úr því bætt undir rekstri málsins. Er það því að þessu leyti vanreifað af hálfu áfrýjanda.

Eins og að framan er rakið lagði áfrýjandi þann málsgrundvöll í stefnu að hann ætti sem víxilhafi kröfu á bótum samkvæmt auðgunarreglu 74. gr. víxillaga. Var þess þar í engu getið að hann hefði haft víxilinn að handveði þegar víxilkrafa á hendur útgefanda fyrntist. Í þinghaldi í héraði 10. febrúar 2003 lagði hann hins vegar fram „lánssamning með handveði“ 2. maí 2000 þar sem A-kk-nf J-kk-nf, sem var ábekingur á fyrrgreindum víxli, setti áfrýjanda að handveði til tryggingar láni í erlendri mynt „allar eignir“ sínar á tilteknum fjárvörslureikningi. Skyldu „breytingar á eignum“ á fjárvörslureikningnum einnig standa að handveði til tryggingar skuldinni. Yfirlit yfir stöðu fjárvörslureikningsins, sem tilgreint var sem fylgiskjal með samningnum, hefur hins vegar ekki verið lagt fram í málinu. Í sama þinghaldi lagði áfrýjandi fram tilkynningu til A-kk-ef J-kk-ef 19. september 2002 þess efnis að hann hafi ákveðið að „leysa til sín“ fyrrgreindan víxil, sem settur hafi verið áfrýjanda að handveði samkvæmt framangreindum samningi. Var á grundvelli þessara gagna við það miðað í hinum áfrýjaða dómi að áfrýjandi hafi ekki verið eigandi víxilsins er hann gjaldféll heldur haft hann að handveði. Verður greinargerð áfrýjanda til Hæstaréttar ekki skilin öðru vísi en svo að hann reisi kröfu sína á þeim grunni. Við munnlegan málflutning fyrir réttinum hélt áfrýjandi því hins vegar fram að A-kk-nf J-kk-nf hefði framselt víxilinn til sín með eyðuframsali áður en víxilkrafan á hendur stefnda fyrntist og hann hafi því verið eigandi hans í skilningi 74. gr víxillaga. Teldist það ósannað, hélt hann því fram til vara að hann hefði haft víxilinn að handveði á þeim tíma, en að innlausn víxilsins samkvæmt tilkynningunni 19. september 2002 mætti jafna til framsals á auðgunarkröfu á grundvelli víxilsins samkvæmt 74. gr víxillaga. Skortir verulega á að fullnægjandi upplýsingar liggi fyrir um hvort og með hvaða hætti umræddur víxill hafi verið settur að handveði samkvæmt fyrrgreindum lánssamningi sem og hver staða þess láns er. Samkvæmt framansögðu er málatilbúnaður áfrýjanda einnig að þessu leyti óljós og misvísandi.

Þegar af framangreindum ástæðum verður ekki hjá því komist að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi. Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.