316/2004

T var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa á heimili sínu ráðist á X með um 34 cm löngum hnífi og stungið hann í vinstra hönd með þeim afleiðingum að hann hlaut 5 cm langan og 5 mm djúpan skurð á „handarbakshlið“ vinstri þumals. Hafði X ásamt fleira fólki verið gestkomandi hjá T sem reiddist vegna hátternis þess. Skipaði hann fólkinu að fara út og hlýddu allir utan X og Y. Kvaðst T hafa reynt að koma X út sem hafi ekki viljað fara. Hafi hann þá náð í hníf í eldhúsi og otað að X. Aftur á móti bar T við minnisleysi um hvort hann hafi stungið X með hnífnum. X kvað T hins vegar hafa stungið sig og hann í framhaldi af því flúið inn í baðberherbergi og reynt að forða sér út um baðherbergisglugga. Fékk framburður hans að þessu leyti stoð í vætti Y. Var sök T talin sönnuð. Með þessu rauf T skilorð reynslulausnar á 310 daga eftirstöðvum refsingar. Áður hafði T hlotið 11 refsidóma þar af þrjá fyrir líkamsárásir. Var refsing hans ákveðin fangelsi í tvö ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 12. júlí 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en einnig af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða og greiðslu skaðabóta, en þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til meðferðar að nýju, til vara að hann verði sýknaður en að því frágengnu að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess nú að miskabótakröfu X verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hún verði lækkuð.

I.

Ákærði reisir kröfur sína um ómerkingu hins áfrýjaða dóms á þeirri ástæðu að héraðsdómur hefði átt að vera fjölskipaður samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála með áorðnum breytingum. Ákvæðið felur í sér heimild til að ákveða að þrír héraðsdómarar skuli skipa dóm í máli ef sýnt þykir að niðurstaða kunni að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi. Ræðst nauðsyn þessa úrræðis af aðstæðum hverju sinni.

Í málinu er ákærða gefin að sök hættuleg líkamsárás með því að hafa aðfaranótt 27. desember 2003 á heimili sínu að [...], ráðist á X með hnífi, um 34 cm löngum, og stungið hann í vinstri hönd með þeim afleiðingum að hann hlaut 5 cm langan og 5 mm djúpan skurð, á „handarbakshlið vinstri þumals.“ Þegar ákæra var gefin út í málinu lá fyrir framburður ákærða og X, sem báðir gáfu skýrslu hjá lögreglu 27. desember 2003 og framburður vitnisins Y, sem gaf skýrslu tveimur dögum síðar. Í skýrslu sinni viðurkenndi ákærði að hafa tekið stóran hníf úr eldhúsinu, staðið yfir X og „lesið honum pistilinn.” Kvaðst hann hafa „misst vitið“ af reiði og ekki muna greinilega hvað gerðist, en þó minnast þess að X hafi hlaupið út úr húsinu „með skelfingarsvip“. Y hafi þá verið einn eftir í anddyrinu og sagt „hvað er eiginlega að þér maður ertu orðinn geðveikur.” Hann hafi svo vaknað um klukkan sex síðdegis þann dag og séð hnífinn á gólfinu í anddyrinu. Að kvöldi sama dags hafi hann afhent lögreglu hnífinn. Í ljósi þessa framburðar og vættis þeirra vitna, sem fyrir lá í málinu við þingfestingu þess, verður ekki á það fallist með ákærða að nauðsyn hafi staðið til þess að héraðsdómur yrði fjölskipaður.

II.

Verjandi ákærða hélt því fram fyrir Hæstarétti að lögreglurannsókn málsins hafi verið verulega ábótavant. Þannig hafi ekki farið fram sérstök rannsókn á hnífnum, sem lögregla lagði hald á, með tilliti til þess hvort blóð kynni að vera á honum úr brotaþola. Þá hafi heldur ekki verið rannsakað hvort blóð, sem fannst á vettvangi, hafi verið úr brotaþola eða einhverjum öðrum, en fjölmenni hafi verið á staðnum um nóttina og fram á morgun. Vettvangsskoðun hafi einnig verið mjög fábrotin. Hafi hvorki verið teknar myndir af vettvangi né honum lýst á annan hátt en með ófullkomnum uppdrætti af íbúðinni. Ætlaðir annmarkar á rannsókninni verða teknir til athugunar þegar virt verður hvort sekt ákærða telst nægilega sönnuð, sbr. 45. gr. laga nr. 19/1991.

Í héraðsdómi er rakinn framburður ákærða og vitnanna X og Y. Eins og þar kemur fram viðurkenndi ákærði bæði við rannsókn málsins hjá lögreglu og meðferð þess fyrir dómi að hann hafi umrætt sinn verið mjög reiður vegna hátternis ölvaðs fólks, sem var gestkomandi hjá honum um nóttina. Hafi hann skipað því að fara út og allir hlýtt nema X og Y. Hann hafi reynt að koma X út, en hann ekki viljað fara. Þeir hafi verið komnir fram í anddyrið og hann reynt að ýta X út úr húsinu. Sagðist ákærði þá hafa farið inn í eldhúsið, sem sé við anddyrið og náð í hníf. Kvaðst hann halda að hann hafi otað hnífnum að X og hótað honum. Hann hafi staðið yfir X, sem þá hafi verið kominn inn á baðherbergi við anddyrið. Hann kvaðst telja að hann hafi elt X þangað inn, staðið þar, öskrað, „lesið honum pistilinn“ og hótað honum öllu illu. Það næsta sem hann myndi væri að Y hafi litið á hann í anddyrinu „með furðusvip ... þú veist ertu klikkaður maður eða þú veist hvað ertu að gera sagði hann ... ég man ekki alveg hvað hann sagði ... en það fékk voðalega á mig ... þannig að ég hendi hnífnum frá mér“. Aðspurður fyrir dómi hvort hann neitaði sök kvaðst hann gera það og halda að hann hefði ekki stungið X. Vitnið Y bar fyrir sig minnisleysi um atvik vegna ölvunar. Hann staðfesti þó þann framburð X að hann hafi verið að reyna að koma sér út um gluggann á baðherberginu. Kvaðst vitnið einnig minnast þess að hafa spurt X hvað hann væri að gera og af hverju hann „labbi bara ekki út um útidyrahurðina.“

Þegar framburður ákærða er virtur er ljóst að hann hefur ekki aftekið að hafa stungið X, heldur ber hann fyrir sig minnisleysi um það atriði. Hann sagðist þó muna aðdraganda þess að X hraktist undan honum inn í baðherbergið. Fram er komið að ákærði afhenti lögreglu að kvöldi 27. desember hníf þann, sem hann er grunaður um að hafa notað við verknaðinn. Hann kvaðst hafa tekið hann upp af forstofugólfinu þegar hann vaknaði. Vitnið X hefur staðfastlega borið að ákærði hafi stungið sig greint sinn og er framburður hans nánar rakinn í héraðsdómi. Vitnisburður hans um að hann hafi í kjölfar hnífstungunnar reynt að forða sér undan ákærða út um baðherbergisglugga fær stoð í vætti Y.

Að öllu framangreindu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er sannað að ákærði hefur gerst sekur um þá háttsemi sem honum er að sök gefin í ákæru. Ákærði veittist að brotaþola með hættulegu vopni. Brot hans er réttilega heimfært til refsiákvæðis í ákæru.

Ákærði hefur hlotið 11 refsidóma frá árinu 1997, þar af átta frá árinu 2000, aðallega fyrir ýmis hegningar-, fíkniefna- og umferðarlagabrot. Hann hefur þrívegis verið dæmdur fyrir líkamsárás, fyrst 24. júní 1997 í 7 mánaða fangelsi fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, auk húsbrots, þjófnaðar, tollalaga- og áfengislagabrots. Þá var hann dæmdur 15. júní 2000 í 12 mánaða fangelsi, þar af níu mánuði skilorðsbundið í tvö ár, fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga og rán. Síðast var hann dæmdur 17. júlí 2002 í fangelsi í 15 mánuði fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða var í febrúar 2003 veitt reynslulausn, skilorðsbundið í tvö ár, á 310 daga eftirstöðvum refsingar samkvæmt fjórum refsidómum. Með broti því sem hann er nú sakfelldur fyrir hefur hann rofið skilorð reynslulausnarinnar og ber að taka hana upp og dæma með í máli þessu, sbr. 1. mgr. 42. gr., 60. gr. og 1. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga. Eins og fyrr segir réðist ákærði með hættulegu vopni á brotaþola. Hann hefur nú í annað sinn gerst sekur um hættulega líkamsárás með því að leggja til manns með hnífi, sbr. áðurnefndan dóm 17. júlí 2002. Hefur sá dómur og óskilorðsbundni hluti dómsins frá 15. júní 2000 ítrekunaráhrif á brot ákærða nú. Honum verður því einnig ákvörðuð refsing með vísan til 1. mgr. 71. gr., sbr. 1. mgr. 218. gr. a almennra hegningarlaga eins og henni var breytt með 12. gr. laga nr. 20/1981. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi.

Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti tók verjandi ákærða fram að færi svo að sök ákærða teldist sönnuð, væri fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um bótakröfu brotaþola að öðru leyti en því að fjárhæð miskabótakröfu væri of há. Var því krafist lækkunar á henni. Ekki þykja efni til að breyta niðurstöðu héraðsdóms um fjárhæð miskabóta og verður hún því staðfest.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, T-kk-nf W-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 200.000 krónur.