398/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu, sem E ehf. hafði lýst við slit K hf. Málsatvik voru þau að K hf. gaf út skuldabréf í október 2006 til bandarísks félags, með gjalddaga í janúar 2010, í tengslum við skuldabréfaútboð hins fyrrnefnda. D var falið í þágu eiganda skuldabréfanna að taka við greiðslum og leita eftir atvikum fullnustu á kröfunum samkvæmt þeim. E ehf. keypti hlut í skuldabréfinu í apríl 2008. K hf. var sett skilanefnd áður en að gjalddaga bréfsins kom. Við slit K hf. lýsti D kröfu um greiðslu vegna skuldar samkvæmt skuldabréfinu í heild, en E ehf. lýsti einnig kröfu vegna hlutdeildar sinnar í bréfinu. Við slit K hf. var krafa D samþykkt í meginatriðum, en kröfu E ehf. hafnað. Ágreiningi um þessa afstöðu slitastjórnar var vísað til héraðsdóms. Talið var að D hefði verið rétt að hafa uppi kröfu samkvæmt skuldabréfinu en að E ehf. brysti heimild til að gera kröfu á grundvelli þess fyrir sitt leyti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. júní 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 31. maí 2011, þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu, sem sóknaraðili hafði lýst við slit varnaraðilans Kaupþings banka hf. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að krafa, sem varnaraðilinn Deutsche Bank Trust Company Americas lýsti við slit varnaraðilans Kaupþings banka hf. á grundvelli skuldabréfs með auðkenninu ISIN nr. US48632FAC59, verði hafnað að því marki sem hún fari í bága við lýsta kröfu sóknaraðila. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðilinn Kaupþing banki hf. kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti 30. júní 2011. Hann krefst þess aðallega að framangreindri dómkröfu sóknaraðila verði hafnað, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn Deutsche Bank Trust Company Americas kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti 1. júlí 2011. Hann krefst þess aðallega að hafnað verði dómkröfu sóknaraðila, en staðfest ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað sér til handa. Til vara krefst hann staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Samkvæmt ákvörðun Hæstaréttar var mál þetta munnlega flutt 6. október 2011.

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði á málið rætur að rekja til þess að varnaraðilinn Kaupþing banki hf. gaf út skuldabréf 4. október 2006 til bandarísks félags með heitinu Cede & Co. að fjárhæð 679.250.000 bandaríkjadalir og var það auðkennt ISIN nr. US48632FAC59. Þessi ráðstöfun var liður í útboði varnaraðilans á skuldabréfum að fjárhæð samtals 10.000.000.000 bandaríkjadalir, sem reist var á útgáfulýsingu 27. mars 2006 ásamt viðauka 21. september sama ár, svo og samningum hans við varnaraðilann Deutsche Bank Trust Company Americas annars vegar frá 12. apríl 2006, sem tók til allra skuldabréfanna, og hins vegar 4. október sama ár um útgáfu skuldabréfa að fjárhæð samtals 1.000.000.000 bandaríkjadalir í flokki með heitinu „Series C Senior Floating Rate Notes Due 2010“, en til þess flokks heyrði fyrrnefnt skuldabréf að fjárhæð 679.250.000 bandaríkjadalir. Samkvæmt þessum gögnum kom varnaraðilinn Deutsche Bank Trust Company Americas fram í viðskiptunum sem svokallaður „trustee“, sem meðal annars er nefndur vörsluaðili í framlögðum þýðingum, en honum var á þeim grunni meðal annars falið í þágu eiganda skuldabréfanna að taka við greiðslum og leita eftir atvikum fullnustu á kröfum samkvæmt bréfunum. Varnaraðilinn Kaupþing banki hf. kveðst hafa selt öll skuldabréfin, sem fyrrgreint útboð tók til, jafnharðan og þau voru gefin út, en fjögur nafngreind erlend fjármálafyrirtæki hafi boðið til sölu á verðbréfamarkaði hlutdeild í hverju skuldabréfi, sem eftir atvikum önnur fjármálafyrirtæki hafi miðlað enn frekar. Sóknaraðili keypti 9. apríl 2008 fyrir milligöngu varnaraðilans Kaupþings banka hf. hlut að nafnverði 10.000.000 bandaríkjadalir í skuldabréfinu með auðkenninu ISIN nr. US48632FAC59, en gjalddagi þess var 15. janúar 2010.

Áður en komið var að gjalddaga skuldabréfsins hafði Fjármálaeftirlitið 9. október 2008 neytt heimildar samkvæmt 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, til að taka yfir vald hluthafafundar í varnaraðilanum Kaupþingi banka hf., víkja stjórn hans frá og setja yfir hann skilanefnd. Við slit varnaraðilans, sem þannig fóru í hönd, lýsti varnaraðilinn Deutsche Bank Trust Company Americas meðal annars kröfu um greiðslu heildarskuldar samkvæmt skuldabréfinu ISIN nr. US48632FAC59 sem svokallaður vörsluaðili þess. Sóknaraðili lýsti einnig kröfu vegna hlutdeildar sinnar í sama skuldabréfi, en krafðist jafnframt að þeirri kröfu yrði skuldajafnað við tilteknar kröfur varnaraðilans Kaupþings banka hf. á hendur sér. Í skrá um lýstar kröfur við slit síðastnefnds varnaraðila samþykkti slitastjórn í meginatriðum kröfu varnaraðilans Deutsche Bank Trust Company Americas á grundvelli skuldabréfsins, en hafnaði á hinn bóginn kröfu sóknaraðila. Sóknaraðili andmælti afstöðu slitastjórnar til viðurkenningar kröfu sinnar og kröfu varnaraðilans Deutsche Bank Trust Company Americas, en sá síðarnefndi mótmælti jafnframt að fjárhæð kröfu hans yrði skert að tilteknu öðru leyti, svo sem slitastjórn hafði talið rétt að gera. Ekki tókst að leysa ágreining um þessi atriði og vísaði slitastjórn honum til Héraðsdóms Reykjavíkur 12. janúar 2011.

Þegar mál þetta var þingfest af framangreindu tilefni 17. janúar 2011 var ákveðið með stoð í 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að skipta sakarefni þess á þann hátt að fyrst yrði eingöngu leyst úr því hvort varnaraðilinn Deutsche Bank Trust Company Americas færi gagnvart öðrum málsaðilum einn með kröfu á grundvelli skuldabréfsins með auðkenninu ISIN nr. US48632FAC59, en að því búnu yrði eftir atvikum leyst úr ágreiningi um fjárhæð krafna. Að þessu gerðu krafðist sóknaraðili þess að kröfu varnaraðilans Deutsche Bank Trust Company Americas á grundvelli skuldabréfsins yrði hafnað að því leyti, sem hún færi í bága við kröfu sóknaraðila, sem reist væri á sama skuldabréfi. Varnaraðilar kröfðust á hinn bóginn að þessari kröfu sóknaraðila yrði hafnað.

Í hinum kærða úrskurði var tekin afstaða til málsástæðna aðilanna, sem fyrrgreindar kröfur þeirra voru reistar á, og komist að þeirri niðurstöðu að varnaraðilanum Deutsche Bank Trust Company Americas hafi verið rétt að hafa uppi kröfu við slit varnaraðilans Kaupþings banka hf. samkvæmt skuldabréfinu, sem áður er getið, en sóknaraðila brysti á hinn bóginn heimild til að gera kröfu á grundvelli þess fyrir sitt leyti. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á þá niðurstöðu. Þótt þessi niðurstaða málsins hafi í úrskurðarorði hins kærða úrskurðar ranglega verið dregin saman með þeim orðum að hafnað væri kröfunni, sem sóknaraðili hafi lýst við slit varnaraðilans Kaupþings banka hf., eru ekki efni til að ómerkja úrskurðinn, sem verður samkvæmt framansögðu staðfestur á þann hátt, sem í dómsorði greinir.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðilum kærumálskostnað eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu sóknaraðila, Eyris Invest ehf., um að kröfu, sem varnaraðili Deutsche Bank Trust Company Americas lýsti við slit varnaraðila Kaupþings banka hf. á grundvelli skuldabréfs 4. október 2006 með auðkenninu ISIN nr. US48632FAC59, verði hafnað að því leyti, sem hún fari í bága við kröfu, sem sóknaraðili lýsti fyrir sitt leyti við slitin vegna hlutdeildar í sama skuldabréfi.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað er staðfest.

Sóknaraðili greiði hvorum varnaraðila 1.000.000 krónur í kærumálskostnað.