800/2014

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Á um að mál sem hún hugðist höfða á hendur R ehf. og Í sætti flýtimeðferð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. desember 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. nóvember 2014 þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um flýtimeðferð í máli hennar á hendur varnaraðilum. Kæruheimild er í n. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að gefa út réttarstefnu til flýtimeðferðar í málinu.

Varnaraðilar hafa ekki átt þess kost að láta málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Samkvæmt gögnum málsins hóf sóknaraðili nám við lagadeild varnaraðilans Háskólans í Reykjavík ehf. haustið 2013. Í samningi sem þessir málsaðilar undirrituðu 24. júní það ár um BA nám og námsframvindu sóknaraðila sagði meðal annars: „Komi til kostnaðar vegna táknmálstúlkaþjónustu mun Háskólinn í Reykjavík ekki standa straum af þeim kostnaði.“ Nokkru síðar spurðist Félag heyrnarlausra fyrir um það, fyrir hönd sóknaraðila, hvort rétt væri skilið að varnaraðilinn greiddi ekki fyrir þjónustu táknmálstúlka sem heyrnarlausir eða heyrnarskertir nemendur þyrftu á að halda vegna náms við skólann. Í svarbréfi varnaraðilans 11. október 2013 var tekið fram að hann hefði ekki tök á að greiða fyrir slíka þjónustu án aðkomu hins opinbera og hefði mennta- og menningarmálaráðuneytið hafnað ósk um að kosta þá þjónustu fyrir sóknaraðila. Í kjölfarið kærði Félag heyrnarlausra, vegna sóknaraðila, þessa synjun varnaraðilans á að greiða túlkaþjónustu til áfrýjunarnefndar í kærumálum háskólanema, en nefndin vísaði kærunni frá þar sem ágreiningsefnið félli ekki undir valdsvið hennar. Þá kærði félagið, vegna sóknaraðila, synjunina til mennta- og menningarmálaráðuneytisins sem vísaði kærunni sömuleiðis frá á þeim grundvelli að hin kærða ákvörðun sætti ekki kæru til ráðuneytisins sem æðra stjórnvalds.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði hyggst sóknaraðili með fyrirhugaðri málsókn á hendur varnaraðilum krefjast þess aðallega að viðurkennt verði að þeim sé skylt að veita henni „táknmálstúlkaþjónustu að kostnaðarlausu ... í námi hennar við lagadeild Háskólans í Reykjavík“, en til vara að sú ákvörðun, „sem fram kemur í samningi 24. júní 2013 og bréfi 11. október 2013“ um að veita henni ekki slíka þjónustu að kostnaðarlausu, verði dæmd ólögmæt. Jafnframt kveðst sóknaraðili ætla að krefjast þess að varnaraðilum verði gert að greiða henni nánar greinda fjárhæð sem nemi útlögðum kostnaði hennar vegna þjónustunnar auk miskabóta.

II

Í beiðni sóknaraðila um að málið sæti flýtimeðferð eftir XIX. kafla laga nr. 91/1991 segir að varnaraðilar hafi tekið ákvörðun um að synja henni um rétt til að fá aðstoð túlks við háskólanám sitt. Í báðum tilvikum sé um að ræða athöfn stjórnvalda.

Samkvæmt 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991 er það meðal annars gert að skilyrði fyrir því að einkamál sæti flýtimeðferð að sá, sem óskar eftir því, hyggist höfða mál vegna ákvörðunar eða athafnar stjórnvalds. Til stjórnvalda teljast fyrst og fremst stofnanir ríkis og sveitarfélaga, en einnig geta þar fallið undir aðrir, svo sem einkahlutafélög, ef þeim hefur verið fengin opinber stjórnsýsla í hendur með lögum eða á grundvelli lagaheimildar. Þótt varnaraðilinn Háskólinn í Reykjavík ehf. hafi gert þjónustusamning við mennta- og menningarmálaráðuneytið um kennslu og rannsóknir á grundvelli laga nr. 63/2006 um háskóla hefur hann ekki með höndum stjórnsýslu í þágu varnaraðilans íslenska ríkisins og telst því ekki stjórnvald í merkingu 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991. Sökum þess að ekki liggur fyrir formleg synjun annars en fyrrgreinda varnaraðilans um að veita sóknaraðila þjónustu táknmálstúlka við háskólanám, henni að kostnaðarlausu, varðar fyrirhuguð málshöfðun hennar hvorki ákvörðun né athöfn stjórnvalds, svo sem áskilið er í umræddu lagaákvæði. Þegar af þeirri ástæðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.