146/2005

A höfðaði mál gegn Í sem hún reisti á því að staða hennar sem forstöðumaður, sem sögð hafi verið lögð niður, hafi í raun ekki verið lögð niður heldur hafi verið um málamyndagerning að ræða. A var ekki talin hafa sýnt fram á að hún hafi af því hagsmuni að lögum að sérstaklega yrði viðurkennt með dómi að henni hafi á ólögmætan hátt verið sagt upp starfi, líkt og fyrsta krafa hennar laut að. Önnur krafa A var sú, að Í yrði dæmt bótaskylt vegna ólögmætrar uppsagnar A úr starfi. Hafði hún ekki leitast við að sýna fram á að hún hafi orðið fyrir eða yrði fyrir tjóni. Var þessi kröfugerð talin andstæð meginreglum réttarfars um skýran málatilbúnað og því vísað frá héraðsdómi. Þriðja krafa A laut að greiðslu miskabóta. Enda þótt sýnt væri að krafan væri reist á fyrrnefndri ákvörðun um niðurlagningu stöðu hennar var fallist á, að yrði málið rekið um þá kröfu eina og sér yrði grundvöllur þess verulega breyttur frá því sem upp var lagt. Var þó ekki alveg næg ástæða til þess að vísa þessari kröfu A frá dómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 31. mars 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 8. apríl sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. mars 2005, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var að kröfu hins síðarnefnda vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Mál sitt í héraði byggir sóknaraðili á því að staða hennar sem forstöðumaður kerfisþjónustu hjá Landsbókasafni-Háskólabókasafni, sem sögð hafi verið lögð niður 1. mars 2002 með bréfi landsbókavarðar 28. febrúar sama ár, hafi í raun ekki verið lögð niður heldur hafi verið um málamyndagerning að ræða. Þannig hafi í raun verið um ólögmæta uppsögn hennar úr starfi að ræða. Með vísan til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 eigi hún rétt á að fá viðurkennt að niðurlagning stöðu hennar hafi í raun verið ólögmæt uppsögn úr starfi, og lúti fyrsta krafa hennar að því. Á þessu reisi hún aðra kröfu sína um bótaskyldu varnaraðila. Þar sem enn sé ekki vitað um umfang þess tjóns er hún verði fyrir sé með vísan til d. liðar 80. gr. laga nr. 91/1991 krafist viðurkenningar á bótaskyldu varnaraðila. Þá sé þriðja krafan um greiðslu miskabóta vegna skerðingar á starfsheiðri sóknaraðila með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Telja verður tvær síðari kröfur sóknaraðila á hendur varnaraðila reistar á því að framangreind niðurlagning stöðu hennar sem forstöðumaður kerfisþjónustu hjá Landsbókasafni-Háskólabókasafni hafi verið ólögmæt uppsögn og hafi því bæði valdið henni fjártjóni og miska. Verður því hvorki leyst úr annarri kröfu hennar um bótaskyldu varnaraðila né þriðju kröfu hennar um greiðslu miskabóta án þess að afstaða sé tekin til þessarar málsástæðu. Sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á að hún hafi af því hagsmuni að lögum að sérstaklega verði viðurkennt með dómi að henni hafi á ólögmætan hátt verið sagt upp starfi, eins og fyrsta krafa hennar lýtur að. Ber því að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að vísa fyrstu kröfu sóknaraðila frá héraðsdómi.

Önnur krafa sóknaraðila er að varnaraðili verði dæmdur bótaskyldur vegna ólögmætrar uppsagnar hennar úr starfi. Hún hefur ekki leitast við að sýna fram á að hún hafi orðið fyrir eða verði fyrir tjóni eða í hverju ætlað tjón hennar kynni að vera fólgið. Þessi kröfugerð er andstæð meginreglum réttarfars um skýran málatilbúnað, sbr. 1. mgr. 25. gr. og d. og e. liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Ber því að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar um frávísun þessarar kröfu frá héraðsdómi.

Þriðja krafa sóknaraðila er um greiðslu miskabóta. Enda þótt sýnt sé að krafan sé reist á framangreindri ákvörðun landsbókavarðar um niðurlagningu stöðu hennar, sem hún telur málamyndagerning, verður að fallast á með varnaraðila, að yrði málið rekið um þessa kröfu eina og sér yrði grundvöllur þess verulega breyttur frá því sem upp var lagt. Engu að síður er krafa þessi reist á 26. gr. skaðabótalaga, sem lýtur að vernd þeirra hagsmuna sem sóknaraðili vísar til, æru hennar og starfsheiðri. Þegar til þessa er litið er ekki alveg nægileg ástæða til þess að vísa þessari kröfu sóknaraðila frá dómi.

Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi að því er varðar þriðju kröfu sóknaraðila um miskabætur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar að þessu leyti.

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af þessum þætti málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Kröfum sóknaraðila, A-kvk-ef J-kvk-ef, í fyrsta og öðrum tölulið kröfugerðar í stefnu á hendur varnaraðila, íslenska ríkinu, er vísað frá héraðsdómi.

Að öðru leyti en að framan greinir er hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.