672/2007

Með verksamningi 11. september 2001 tók félagið K ehf. að sér gagnvart íslenska ríkinu að framkvæma endurbætur á byggingu Þjóðminjasafns Íslands við Suðurgötu í Reykjavík, ásamt stækkun byggingarinnar, en upphafleg verklok voru áætluð 1. október 2002. Var eftirlit ríkisins á vegum Framkvæmdasýslu ríkisins. Í samræmi við útboðsskilmála gaf tryggingafélagið T út verkábyrgð fyrir K ehf. í tengslum við verkið. Þegar líða tók á verktímann fór að halla undan fæti hjá K ehf. sem sagði sig á endanum frá verkinu með samningi við Framkvæmdasýslu ríkisins. Í kjölfar þess gerðu íslenska ríkið og T með sér samkomulag 13. desember 2002 sem miðaði að því að tryggja framgang verkefna samkvæmt eldri verksamningi ríkisins og K ehf. svo unnt yrði að ljúka verkinu. Hafði samningurinn meðal annars að geyma ákvæði um skyldur beggja aðila í því sambandi, svo og ákvæði um uppgjör milli T og íslenska ríkisins vegna verksins. Í samningnum kom fram að T tæki að sér nánar tilgreindar skyldur K ehf. sem lutu einkum að stjórnun og rekstri vinnustaðarins, auk þess sem Framkvæmdasýsla ríkisins fengi framselda samninga undirverktaka K ehf. Greindi aðila á um uppgjör verksins en ljóst var að verklok drógust mjög og kostnaður varð hærri en upphaflegi verksamningur ríkisins og K ehf. gerði ráð fyrir. Í dómi Hæstaréttar kom fram að um skyldur og réttindi málsaðila færi eftir samkomulagi þeirra 13. desember 2002. Talið var að T hefði samkvæmt uppgjörsákvæði í samningi aðila ekki einungis átt kröfu á greiðslum samkvæmt upphaflegum einingarverðum í verksamningi K ehf. og ríkisins, heldur einnig því sem sá samningur hefði fært félaginu umfram samningsfjárhæð ef til vanefnda kæmi af hálfu ríkisins. Af matsgerð sem lá fyrir í málinu mátti ljóst vera að stórfelldar vanefndir ríkisins hefðu veitt K ehf. rétt á greiðslum umfram samningsfjárhæð ef það félag hefði unnið verkið eftir 13. desember 2002 en ekki T. Ekki var unnt að meta nákvæmlega hverjar þær fjárhæðir hefðu orðið en samkvæmt niðurstöðu matsmanna yrði að telja heildarkostnað þann er T varð fyrir vegna verksins sanngjarnan og eðlilegan miðað við umfang verksins og tafir á því. Sönnunarbyrði fyrir því að krafa T í málinu væri hærri en K ehf. hefði öðlast vegna sömu vanefnda yrði að leggja á ríkið og hefði sú sönnun ekki tekist. Var niðurstaða héraðsdóms um að íslenska ríkið skyldi greiða T umkrafða fjárhæð vegna uppgjör aðila á verkkostnaði staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. desember 2007 og krefst aðallega sýknu, en til vara að krafa stefnda verði lækkuð og dráttarvextir dæmdir frá uppsögu dóms. Hann krefst einnig málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms, en til vara að áfrýjandi verði dæmdur til að greiða 65.533.753 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. nóvember 2004 til greiðsludags. Hann krefst einnig málskostnaðar á báðum dómstigum.

Áfrýjandi hefur stefnt til réttargæslu fyrir Hæstarétti Hornsteinum arkitektum ehf., Línuhönnun hf., Rafhönnun hf., VSÓ ráðgjöf ehf., Verkfræðistofu Guðmundar og Kristjáns hf. og Hönnun hf. Tveir þeir síðastnefndu hafa nú sameinast undir nafninu VGK Hönnun hf. Áfrýjandi gerir engar kröfur á hendur réttargæslustefndu. Þeir hafa skilað greinargerðum til Hæstaréttar, en ekki látið málið frekar til sín taka. Af hálfu allra réttargæslustefndu er krafist málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Í júní 2001 leitaði Framkvæmdasýsla ríkisins fyrir hönd áfrýjanda sem verkkaupa eftir tilboðum í að framkvæma endurbætur innanhúss á byggingu Þjóðminjasafns Íslands við Suðurgötu í Reykjavík ásamt stækkun byggingarinnar. Verkið skyldi framkvæma samkvæmt meðfylgjandi útboðsgögnum og öðrum gögnum, sem þar var vísað til. Meðal þeirra var útboðslýsing, ítarleg verklýsing, útboðsteikningar, tilboðsskrá, Íslenskur staðall ÍST-30 auk ýmissa annarra gagna. Fram kom að eftirlit áfrýjanda yrði á vegum Framkvæmdasýslu ríkisins, eftirlitsaðili yrði ráðinn til að sinna því og að verktaki skyldi framkvæma verkið í samráði við hann. Framkvæmdir gætu hafist sumarið 2001 og skyldi að fullu vera lokið eigi síðar en 1. október 2002. Af hálfu stefnda er haldið fram að um tæknilega flókið verk hafi verið að ræða, sem að miklu leyti hafi falist í gagngerri breytingu innanhúss á gamalli byggingu þar sem ríkar kröfur hafi verið gerðar til faglegrar og listrænnar útfærslu.

Hinn 11. september 2001 mun áfrýjandi hafa tekið tilboði Kraftvaka ehf. í verkið og verksamningur þar með kominn á. Samningsfjárhæð mun hafa verið 429.848.832 krónur. Í útboðslýsingu var tekið fram að upphæðin verðbættist ekki. Kraftvaki ehf. samdi síðan við nokkra undirverktaka um að þeir ynnu tiltekna hluta heildarverksins, en aðra hugðist aðalverktakinn vinna sjálfur. Hann hóf framkvæmdir 17. september 2001. Í samræmi við útboðsskilmála setti Kraftvaki ehf. áfrýjanda tryggingu fyrir því að sá fyrrnefndi innti af hendi skyldur sínar í samræmi við samning þeirra. Sú trygging var fengin hjá stefnda og var að fjárhæð 64.500.000 krónur.

Síðari hluta árs 2002 var ljóst orðið að Kraftvaka ehf. tækist ekki að ljúka við verkið, en verulegur hluti þess var þá enn óunninn. Gerðu félagið og Framkvæmdasýsla ríkisins fyrir hönd áfrýjanda samning 1. desember 2002 um að verktakinn segði sig frá verkinu miðað við 23. október sama ár og að fjárhagslegt uppgjör skyldi miðast við þann dag. Félagið áskildi sér jafnframt rétt til að krefjast skaðabóta vegna tjóns, sem það taldi sig hafa orðið fyrir vegna samningsins, en ekki er fram komið að á það hafi reynt. Með samningnum framseldi Kraftvaki ehf. til áfrýjanda sjö nánar tilgreinda samninga sína við undirverktaka og efnissala og yfirtók áfrýjandi samningsskuldbindingar gagnvart þeim að fengnu samþykki þeirra. Þá segir í samkomulaginu að stórir verkþættir, sem Kraftvaki ehf. hafi sjálfur ætlað að vinna yrðu boðnir út að nýju eða „samið við einhverja aðila skv. nánara samkomulagi.“ Í lokagrein samkomulagsins segir að Kraftvaki ehf. framselji gildandi verktryggingu undirverktaka til stefnda, sem ábyrgist verkið í heild gagnvart áfrýjanda. Uppgjör á tjóni áfrýjanda vegna samningsrofa við Kraftvaka ehf. muni verða gert við stefnda, en þar til hann losni frá ábyrgð sinni haldi hann veðum samkvæmt tryggingabréfi og innistæðu á bankareikningi, sem Kraftvaki ehf. setti til tryggingar skaðleysi stefnda af því að veita umrædda tryggingu. Af hálfu stefnda var samkomulagið undirritað til staðfestingar á skuldbindingu samkvæmt lokagrein þess.

Kraftvaki ehf. mun hafa fengið greiðslustöðvun í desember 2002 og var bú félagsins tekið til gjaldþrotaskipta í janúar 2003.

II

Af hálfu stefnda er fram komið að á þessu tímamarki hafi legið fyrir að greiðsluskylda hans gæti orðið virk, en þó aldrei fyrir hærri fjárhæð en nam hámarki verktryggingarinnar. Þá hafi verið unnið fyrir rúmlega helming samningsverðsins, en af því sem eftir stóð hafi áfrýjandi yfirtekið samninga við undirverktaka að fjárhæð um 115.000.000 krónur. Eftirstöðvar samningsverka, sem Kraftvaki ehf. skyldi vinna, hafi numið nærri 71.500.000 krónum. Stefndi hafi litið svo á að hagkvæmt gæti verið fyrir hann að yfirtaka þennan hluta verksins í stað þess að greiða út verktrygginguna, 64.500.000 krónur, og minnka þannig tjón sitt. Það ætti eins við þótt kostnaður færi verulega fram úr áætlun. Áfrýjandi hafi einnig talið hagkvæmt fyrir verkefnið í heild að þannig yrði farið að, meðal annars vegna þess að þá þyrfti ekki að bjóða út eftirstöðvar þess á ný með töfum og kostnaði, sem því fylgdi. Það væri þannig beggja hagur að stefndi tæki beinan þátt í verkinu.

Málsaðilar gerðu samkomulag 13. desember 2002 og lýstu þar í 1. lið því markmiði sínu að tryggja framgang verkefna samkvæmt áðurnefndum samningi áfrýjanda og Kraftvaka ehf. frá september 2001. Verklok innanhúss skyldu verða fyrir 15. maí 2003 og utanhúss eigi síðar en 16. júní sama ár. Í 3. og 5. lið sagði að stefndi tæki á sig nánar tilgreindar skyldur Kraftvaka ehf., sem einkum lutu að stjórnun og rekstri vinnustaðarins, og að stefndi ráði Hönnun hf. til að sinna byggingarstjórn. Í 4. lið sagði meðal annars að haft skyldi samráð við áfrýjanda um útboð einstakra verkhluta sem og samninga við verktaka. Samkvæmt 6. lið skyldi VSÓ ráðgjöf ehf. annast eftirlit með verkinu af hálfu áfrýjanda og fara yfir og samþykkja reikninga. Í 7. lið sagði að Framkvæmdasýsla ríkisins greiddi reikninga samkvæmt 2. og 4. lið samkomulagsins, en stefndi samkvæmt 3. og 5. lið. Í 8. lið sagði: „Að verki loknu fer uppgjör þannig fram að lagður er saman kostnaður við vinnu verktaka skv. lið 2 og 4 í þessu samkomulagi og rökstuddur umframkostnaður FSR við umsjón. Frá þessari upphæð er dreginn kostnaður eins og hann hefði orðið skv. samningi FSR við Kraftvaka ehf. Ef uppgjörsupphæð er hærri en samningsupphæð mun TM greiða þennan mismun en þó aldrei hærri upphæð en sem nemur tryggingarfjárhæð skv. samningi V-01073. Ef uppgjörsupphæð er lægri en samningsupphæð greiðir FSR TM mismuninn.“

Aðilana greinir á um túlkun samningsins og þá einkum 8. lið hans, svo sem nánar greinir hér á eftir.

III

Samkvæmt því, sem áður greinir, skyldu verklok innanhúss verða sem næst fimm mánuðum eftir gerð samkomulagsins 13. desember 2002, en utanhúss átti verkum að vera lokið um mánuði síðar. Umsaminn verktími fór hins vegar mjög úr böndum og lauk verkinu ekki fyrr en í september 2004 eða nærri 21 mánuði eftir gerð samkomulagsins. Málsaðilar eru ekki á eitt sáttir um ástæður þess að svona fór eða hvor þeirra eigi að bera ábyrgð á því að kostnaður varð mun hærri en gera mátti ráð fyrir í upphafi.

Af hálfu áfrýjanda er einkum á því byggt að með samkomulaginu hafi stefndi axlað áhættu af því að kostnaður við verkið yrði meiri en hann reiknaði þá með. Forsendur áfrýjanda fyrir því að gera samninginn hafi verið þær að umsamin einingaverð í samningi við Kraftvaka ehf. frá 2001 myndu gilda áfram. Þetta hafi stefnda verið ljóst. Engu að síður hafi hann ýmist samið um önnur einingaverð eða greiðslur fyrir tímavinnu við þá verktaka, sem hann réði til að vinna einstaka hluta verksins. Á því verði hann sjálfur að bera ábyrgð. Þá hafi skýrlega verið tekið fram í 4. lið samkomulagsins 13. desember 2002 að stefndi skyldi hafa samráð við Framkvæmdasýslu ríkisins um útboð einstakra verkhluta og samninga við verktaka. Þetta hafi stefndi ekki virt og sé ábyrgð hans enn meiri af þeim sökum.

Stefndi bendir á að VSÓ ráðgjöf ehf. hafi haft eftirlit með framkvæmd verksins af hálfu áfrýjanda og fylgst nákvæmlega með öllu sem gerðist, meðal annars á tíðum verkfundum, þar sem engum athugasemdum hafi verið hreyft, hvorki við val á verktökum né ákvæði um endurgjald í samningum við þá. Kveðst stefndi hafa lagt sig fram við að skila vönduðu verki og að framkvæmdin gengi eins vel og kostur væri. Til að greiða fyrir því hafi hann gengið mun lengra en samningsskyldur hans kváðu á um. Þannig hafi hann til dæmis greitt reikninga frá verktökum samkvæmt 2. og 4. lið samkomulagsins umfram skyldu með það í huga að áfrýjandi myndi endurgreiða þann kostnað í lokin. Framkvæmd verksins hafi farið algerlega úrskeiðis af ástæðum, sem áfrýjandi beri einn ábyrgð á, en þar skipti mestu að hönnun ýmissa verkhluta hafi ekki verið tilbúin þegar á reyndi og miklar breytingar verið gerðar meðan á verkinu stóð, sem hafi tafið það mjög. Allar forsendur fyrir upphaflegum og óverðbættum samningsgreiðslum til Kraftvaka ehf. hafi því brostið og ókleift að fá verkið unnið fyrir lægri greiðslur en þær, sem inntar voru af hendi. Kostnaður hefði einnig margfaldast fyrir Kraftvaka ehf. vegna vanefnda áfrýjanda, hefði félagið unnið verkið en ekki stefndi. Áfrýjanda beri því að greiða raunkostnað við það, að undanskildum kostnaði samkvæmt 3. og 5. lið samkomulagsins, sem stefndi hafi dregið frá kröfu sinni. Þá hafi áfrýjandi í raun viðurkennt skilning stefnda á samkomulagi þeirra með tveimur fyrirvaralausum greiðslum, samtals 35.000.000 krónur, inn á heildarverð verksins eftir að hafa fengið bréf stefnda 18. mars 2004, en þá var verkinu ekki enn lokið.

Við úrlausn um það hvað felst í 8. lið samkomulagsins 13. desember 2002 reynir einkum á texta 1. og 2. málsliðar hans. Samkvæmt þeim skyldi að verki loknu lagður saman kostnaður við vinnu verktaka samkvæmt 2. og 4. lið að viðbættum svokölluðum umframkostnaði áfrýjanda við umsjón, og frá þeirri upphæð síðan dreginn „kostnaður eins og hann hefði orðið skv. samningi FSR við Kraftvaka ehf.“ Hver kostnaðurinn hefði orðið samkvæmt samningi við Kraftvaka ehf. liggur ekki fyrir, en niðurstaða um það hefði ráðist meðal annars af því hvort viðsemjandi hans væri talinn hafa vanefnt samninginn og það veitt verktakanum rétt til frekari greiðslna en samningsfjárhæðarinnar einnar. Samkvæmt því er hafnað þeirri málsástæðu áfrýjanda að upphafleg einingaverð hafi verið það eina sem stefndi átti rétt á samkvæmt nefndu samkomulagi án tillits til þess hvort um vanefndir hafi verið að ræða hjá áfrýjanda sem gátu gefið stefnda rétt til frekari greiðslna.

IV

Af hálfu stefnda er á því byggt að miklar tafir hafi orðið vegna breytinga á verkinu á verktímanum. Staðhæfing hans um síðbúnar breytingar fær stoð í drögum að svokallaðri verklokaskýrslu VSÓ ráðgjafar ehf. 22. febrúar 2005 þar sem segir meðal annars: „Ýmsar breytingar voru gerðar á verkinu meðan á framkvæmdum stóð og eru þær tíundaðar í verkfundagerðum. Aðeins nokkurra breytinga verður getið hér, því of langt mál er að telja þær allar upp.“ Síðan er þess meðal annars getið að breytingar hafi verið gerðar á gólfplötum 2. og 3. hæðar, nánast öll loftaplön verið endurskoðuð „vegna árekstra í tæknikerfum“, þaki kaffistofu og gluggum breytt, einnig hurðum innanhúss og reykhólfandi búnaði, reyklosandi búnaði bætt við, herbergjaskipan á 1. hæð breytt svo og ýmsu í nýju anddyri, svo sem hurðum, gólfefni, upphitun og uppbyggingu þaks, stálhandriðum breytt og „brúm breytt úr því að vera með gólf úr gleri í parketgólf.“ Þá er getið um mikla lagnaskurði á lóð og stokka þar vegna loftræstikerfa.

Stefndi hefur einnig byggt á því að forsenda fyrir ákvæði um stuttan verktíma í samkomulagi 13. desember 2002 hafi verið sú að hönnun alls verksins væri lokið. Þannig hafi legið fyrir svofelld bókun á verkfundi 28. nóvember 2002: „Hönnuðir hafa unnið við að afgreiða þau atriði sem óleyst eru og er vonast til að þeirri vinnu verði lokið strax í byrjun næstu viku. ... Ný teikningasett og teikningaskrár eru væntanlegar frá hönnuðum.“ Starfsmenn VSÓ ráðgjafar ehf. hafi fært þessa fundargerð til bókar eins og aðrar verkfundagerðir. Þessi forsenda hafi algerlega brugðist og í mörgum verkþáttum hafi verulega skort á að hönnun væri lokið þegar ráðast átti í verkin.

Stefndi óskaði eftir því 26. júní 2006 að dómkvaddir yrðu matsmenn til að svara spurningum, sem nánar greinir í héraðsdómi, en þær lutu einkum að útboðsgögnum, töfum á verkinu og ástæðum fyrir þeim, hönnun og skipulagningu verksins og auknum kostnaði og ástæðum fyrir honum. Verkfræðingarnir G-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf Ó-kk-nf voru dómkvaddir til starfans og skiluðu þeir matsgerð 23. janúar 2007. Í henni segir meðal annars að verkfundagerðir beri með sér að hönnunargögnum var verið að breyta fram á síðasta dag og að sein afhending breyttra teikninga og annarra verkfyrirmæla hafi óhjákvæmilega valdið einhverjum töfum á sumum verkþáttum. Þá hafi biðtími eftir svörum við fyrirspurnum byggingarstjóra stefnda um hönnun og vinnu við verkið orðið misjafnlega langur eða frá 1 - 2 vikum upp í 10 - 18 vikur. Einnig hafi ófyrirséð vandkvæði komið upp við framkvæmd verksins sem tvímælalaust hafi valdið stórfelldum töfum. Stærstu einstöku þættirnir, sem það eigi við um, séu raflagnir og terrazzolögn, sem nánar er lýst í héraðsdómi. Mjög mikil aukaverk eða um 80% magnaukning hafi óhjákvæmilega krafist lengri verktíma. Hvað varðar hönnun sérstaklega telja matsmenn að í þessu verki hafi breytingar meðan unnið var við það orðið mun stórfelldari en almennt gerist og tvímælalaust hindrað að verktakinn gæti skipulagt verkið á hagkvæman hátt og það leitt til umtalsverðra tafa. Nokkrir þættir eru síðan taldir upp sem „sýnishorn af þeim atriðum sem matsmenn telja óhjákvæmilega hafa tafið verkið.“ Tafir á hönnun og breytingar frá upphaflegum hönnunargögnum telja þeir hafa seinkað terrazzolögn um 5 mánuði og að auki tafið aðra verkliði að sama skapi. Þá hafi ákvarðanir hönnuða um tiltekinn lið er laut að trésmíði legið fyrir í júlí 2003 og um nokkra aðra í lokaútgáfu í júní 2004. Hönnun á stálverki hafi verið breytt allt fram í júní 2004 og 11 vikur hafi tekið að fá leyst úr úrlausnaefnum varðandi niðurtekin loft. Hönnun ýmissa annarra verkliða tafðist einnig verulega eins og nánar greinir í matsgerð hinna dómkvöddu manna. Í niðurstöðu matsmanna segir að eðlileg framvinda hafi ekki náðst við verkið sem hafi aðallega verið vegna röskunar af sífelldum og óvæntum breytingum á því, endurskoðun á hönnun og fjölda aukaverka. Þá segir í matsgerðinni að hvergi komi fram að aðgerðir stefnda hafi valdið seinkun á verkinu.

Áfrýjandi hefur ekki leitað eftir yfirmati til að hnekkja matsgerðinni. Hún er ítarleg og engir annmarkar eru fram komnir sem geta dregið úr sönnunargildi hennar hvað framanritað varðar. Samkvæmt því verður lagt til grundvallar að þær miklu tafir á verkinu og kostnaður, sem af þeim leiddi, séu á ábyrgð áfrýjanda málsins.

V

Stefndi kveðst reisa aðalkröfu sína á því hver raunkostnaður hans hafi orðið við verkið. Telur hann þá viðmiðun réttmæta samkvæmt grunnreglu verktakaréttar um ákvörðun endurgjalds þegar ekki hafi verið samið um fast verð, enda geti upphafleg einingaverð ekki átt við að virtum vanefndum áfrýjanda. Þá sé ókleift að greina nákvæmlega hve mikið hver þáttur tafði framvindu verksins og hvaða kostnaður féll til vegna einstakra vanefnda. Af þessum sökum beri áfrýjanda að endurgreiða stefnda allan útlagðan kostnað af verkinu utan þess sem stefndi eigi að greiða samkvæmt 3. og 5. lið samkomulagsins frá 13. desember 2002. Heildarkostnað kveður hann nema 245.692.441 krónu, en frá dragist innborganir áfrýjanda, 91.089.444 krónur. Einnig dragist frá stjórnunarkostnaður, 24.440.362 krónur samkvæmt 3. og 5. lið samkomulags aðila og sé aðalkrafan, 130.162.635 krónur þannig ákveðin.

Skyldur og réttindi málsaðila markast af samkomulagi þeirra 13. desember 2002. Í III. kafla að framan var komist að þeirri niðurstöðu að stefndi átti samkvæmt 8. lið ekki einungis kröfu á greiðslum samkvæmt upphaflegum einingaverðum í verksamningi Kraftvaka ehf., heldur einnig því sem sá samningur hefði fært félaginu umfram samningsfjárhæð ef til vanefnda kæmi af hálfu áfrýjanda. Verksamningurinn hefur að geyma ákvæði um það hvernig með skuli fara vegna vanefnda hvort heldur er af hálfu verktaka eða verkkaupa. Má slá föstu að stórfelldar vanefndir, sem áfrýjandi bar ábyrgð á, hefðu veitt Kraftvaka ehf. rétt á greiðslum umfram samningsfjárhæð ef það félag hefði unnið verkið eftir 13. desember 2002 en ekki stefndi. Hverjar þær fjárhæðir hefðu nákvæmlega orðið liggur ekki fyrir og þar með ekki heldur hvort þær hefðu orðið hinar sömu eða svipaðar og stefndi krefst. Í héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, er greint frá því að matsmenn hafi metið heildarkostnað stefnda við verkið og talið hann sanngjarnan og eðlilegan miðað við umfang verksins og tafir á því. Fjárhæðum, sem stefndi dró frá heildarkostnaði, hefur ekki verið mótmælt tölulega Þá greiddi áfrýjandi athugasemdalaust í tvö skipti að kröfu stefnda samtals 35.000.000 krónur inn á heildarverkið í mars og apríl 2004, en sú gerð hans fær ekki samrýmst málsástæðum sem hann byggir á í málinu. Að því virtu, sem að framan er rakið, og stórfelldum vanefndum áfrýjanda, verður hann að bera sönnunarbyrði fyrir því að krafa stefnda sé hærri en sú sem Kraftvaki ehf. hefði öðlast vegna sömu vanefnda áfrýjanda gagnvart honum ef á hefði reynt. Sú sönnun hefur ekki tekist. Þá er ekki hald í þeirri viðbáru áfrýjanda að stefndi hafi ekki virt skyldu sína til að hafa samráð um ákvarðanir samkvæmt 4. lið samkomulagsins. Í því fólst ekki að leitað skyldi samþykkis áfrýjanda við ákvörðunum stefnda, auk þess sem sá fyrrnefndi hélt uppi daglegu eftirliti á staðnum og framgangur verksins og staða þess var rædd á tíðum verkfundum án þess að fulltrúi áfrýjanda gerði athugasemdir við þessi atriði. Að virtu öllu því, sem að framan greinir, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, verður niðurstaða hans staðfest.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, Tryggingamiðstöðinni hf., 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.