262/2002

Aðilar deildu um forsjá barns. Í héraði lagði M fram yfirlýsingu sína þar sem fram kom að hann væri samþykkur því að Barnaverndarnefnd Reykjavíkur fæli nafngreindum hjónum varanlegt fóstur dóttur hans, svo og að þau færu með forsjá hennar. Í tengslum við þetta lýsti lögmaður, sem fór með málið fyrir M í héraði, þeirri skoðun að M ætti ekki lengur að eiga aðild að því, þar sem framangreind yfirlýsing hans fæli í sér forsjársamning, sem leiddi til aðildarskorts hans. Upp frá þessu var ekki sótt þing af hálfu M en málið rekið áfram milli stefndu. Talið var að samkvæmt 4. mgr. 96. gr. laga um meðferð einkamála hafi M að svo búnu ekki getað áfrýjað héraðsdómi nema með gagnáfrýjun, en endurskoðunar hafi hann getað leitað á dóminum með endurupptöku málsins í héraði. Því hafi brostið skilyrði til málskots M og var málinu vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 26. mars 2002. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu málsins 15. maí 2002. Með heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 7. gr. laga nr. 38/1994, áfrýjaði hann öðru sinni 6. júní 2002. Hann krefst þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til „efnislegrar, löglegrar meðferðar“, en til vara að hann verði sýknaður af kröfu stefndu X og Y, svo og að stefndu Reykjavíkurborg verði gert að þola staðfestingu á ákvörðun Barnaverndarnefndar Reykjavíkur 13. nóvember 2001 um varanlegt fóstur barns áfrýjanda, A. Að þessu frágengnu krefst hann þess að sér verði dæmd forsjá barns síns. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti sameiginlega úr hendi stefndu.

Stefndu X og Y krefjast sýknu af kröfum áfrýjanda og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefnda Reykjavíkurborg krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur og áfrýjanda gert að greiða sér málskostnað fyrir Hæstarétti.

Stefndu X og Y höfðuðu mál þetta með stefnu 21. september 2000 og kröfðust þess að forsjá áfrýjanda yfir áðurnefndri dóttur hans yrði felld niður og forsjáin dæmd stefndu. Var málið þingfest fyrir Héraðsdómi Reykjaness 27. sama mánaðar. Áfrýjandi tók til varna með greinargerð, sem lögð var fram í héraði 25. október 2000. Hann krafðist þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, en til vara að hann yrði sýknaður af kröfum stefndu. Frávísunarkröfu áfrýjanda var hafnað með úrskurði 29. desember 2000. Á dómþingi 28. febrúar 2001 var dómkvaddur matsmaður til að láta í té álit um hvað væri barni áfrýjanda fyrir bestu og upplýsa um hagi málsaðila. Matsgerð var síðan lögð fram í þinghaldi 16. nóvember 2001. Í sama þinghaldi lagði áfrýjandi meðal annars fram yfirlýsingu sína frá 6. nóvember 2001, þar sem fram kom að hann væri samþykkur því að Barnaverndarnefnd Reykjavíkur fæli nafngreindum hjónum varanlegt fóstur dóttur hans, svo og að þau færu með forsjá hennar. Í tengslum við þetta lýsti lögmaður, sem fór með málið fyrir áfrýjanda í héraði, þeirri skoðun að hann ætti ekki lengur að eiga aðild að því, þar sem framangreind yfirlýsing hans fæli í sér forsjársamning, sem leiddi til aðildarskorts hans. Af hálfu stefndu X og Y var þessu mótmælt. Lögmaður, sem sótti þing af hálfu stefndu Reykjavíkurborgar, kvaðst telja að fella ætti málið niður, en stefnda teldi sig af nánar tilgreindum ástæðum heldur ekki eiga aðild að því. Þegar málið var næst tekið fyrir 21. nóvember 2001 þingfestu stefndu X og Y sakaraukningu á hendur stefndu Reykjavíkurborg, þar sem þau kröfðust þess að forsjá hennar yfir dóttur áfrýjanda yrði felld niður og þeim falin forsjá barnsins. Í því þinghaldi var ítrekað af hendi áfrýjanda að hann teldi sig ekki eiga lengur aðild að málinu. Myndi hann því ekki mæta frekar í málinu, en héldi þó til streitu kröfu um málskostnað. Upp frá þessu var ekki sótt þing af hálfu áfrýjanda, en málið rekið áfram milli stefndu. Með hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp 17. desember 2001, var stefndu X og Y dæmd forsjá barnsins. Var áfrýjanda og stefndu Reykjavíkurborg jafnframt gert að greiða þeim málskostnað.

Eins og að framan greinir felldi áfrýjandi niður þingsókn í málinu fyrir héraðsdómi eftir þinghald 21. nóvember 2001. Samkvæmt 4. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 gat hann að svo búnu ekki áfrýjað héraðsdómi nema með gagnáfrýjun, en endurskoðunar gat hann leitað á dóminum með endurupptöku málsins í héraði, sbr. XXIII. kafla sömu laga. Brestur því skilyrði til málskots áfrýjanda. Verður málinu þessu til samræmis vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.

Áfrýjandi, M, greiði stefndu, X og Y, hvoru fyrir sig 75.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti. Þá greiði áfrýjandi stefndu, Reykjavíkurborg, 100.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.