391/2007

Hafnað var kröfu Þ um ómerkingu hins áfrýjaða dóms, en krafa hans um frávísun frá héraðsdómi fékk ekki efnislega umfjöllun þar sem hennar var ekki getið í áfrýjunaryfirlýsingu hans. Var Þ sakfelldur fyrir brot á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og lögum nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti til ríkissjóðs að fjárhæð 646.186 krónur og með því að hafa ekki skilað skilagreinum vegna afdreginnar staðgreiðslu af launum starfsmanna á nánar tilgreindu tímabili og hafa ekki staðið skil á umræddri staðgreiðslu samtals að fjárhæð 3.545.156 krónur. Áttu brotin sér fyrst stað í starfsemi félagsins Í en síðan í starfsemi félagsins I. Voru brotin talin samkynja og eðlislík og framin samfellt á tímabili frá upphafi árs 2000 til september 2001 og töldust í heild stórfelld og því réttilega heimfærð til 1.mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Ekki var fallist á með Þ að brotin væru fyrnd og talið að vegna heimfærslu brotanna til framangreinds ákvæðis almennra hegningarlaga ætti við 10 ára fyrningarfrestur 3. tl. 1. mgr. 81. gr. laganna. Var Þ dæmdur til að sæta fangelsi í sex mánuði skilorðsbundið til tveggja ára. Þá var hann dæmdur til greiðslu 8.500.000 króna sektar en sæta ella fjögurra mánaða fangelsi. Ekki voru skilyrði til að beita heimildum 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 eða 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 til að fara niður úr fésektarlágmarki.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 8. júní 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst nú staðfestingar héraðsdóms.

Ákærði krefst aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi eða ómerkingar og heimvísunar, til vara sýknu og að því frágengu mildunar refsingar.

Málsatvikum og ferli málsins er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákæran varðar vanskil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda tveggja félaga, Ísland allt ehf. og ICM upplýsingatækni ehf. Ákærði var framkvæmdastjóri þessara félaga. Í yfirlýsingu ákærða um áfrýjun 6. júní 2007 er ekki tekið fram að áfrýjað sé í því skyni að fá málinu vísað frá héraðsdómi. Kemur krafan því ekki til umfjöllunar fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 151. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Ákærði krefst ómerkingar hins áfrýjaða dóms. Skilja verður málflutning hans svo um þetta atriði að með gjaldþroti félaganna á árinu 2003 og 2004 og kröfum starfsmanna um laun í uppsagnarfresti hafi málsgrundvöllur breyst þannig að nauðsynlegt hafi verið að héraðsdómur yrði fjölskipaður samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991 þar sem úrslit málsins ráðist að verulegu leyti af mati á sönnun um sérfræðileg efni er varði bókhald og skattskil. Dómara er heimilt en ekki skylt, samkvæmt tilvitnuðu ákvæði, að kveðja tvo sérfræðinga til setu í dómi. Ekki er tilefni til að hnekkja mati héraðsdómara að þessu leyti. Er hafnað kröfu ákærða um að héraðsdómur verið ómerktur af þeim sökum.

Þau brot sem ákærði var sakfelldur fyrir í héraðsdómi varða vanskil á innheimtum virðisaukaskatti í starfsemi Ísland allt ehf. samtals að fjárhæð 646.186 krónur vegna tímabilanna nóvember til desember 2000 og janúar til febrúar 2001. Þá varða þau vanhöld á að standa skil á lögboðnum skilagreinum vegna afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda af launum fimm starfsmanna sama félags frá og með janúar 2000 til og með janúar 2001 og að hafa ekki réttilega staðið skil til innheimtumanns ríkissjóðs á lögboðinni afdreginni staðgreiðslu sömu gjalda samtals að fjárhæð 2.226.972 krónur. Komið er fram í málinu að greiddar voru 449.564 krónur af síðastnefndum gjöldum eftir gjalddaga þeirra á grundvelli áætlunar innheimtumanns ríkissjóðs. Einnig var ákærði sakfelldur fyrir að hafa ekki staðið skil á lögboðnum skilagreinum vegna afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda af launum tveggja starfsmanna ICM upplýsingartækni ehf. á tímabilinu janúar til og með september 2001 og að hafa ekki staðið skil á lögboðinni afdreginni staðgreiðslu sömu gjalda samtals að fjárhæð 1.318.184 krónur. Eins og greinir í héraðsdómi nema umrædd vanskil samtals 4.191.342 krónum. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota hans til refsiákvæða laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda.

Brot þau sem ákærði er sakfelldur fyrir og varða staðgreiðsluskil stóðu yfir samfellt frá upphafi árs 2000 til september 2001 og eru framin í rekstri tveggja einkahlutafélaga. Eru brotin framin í starfsemi Ísland allt ehf. fyrri hluta tímabilsins en í starfsemi ICM upplýsingartækni ehf. þann síðari. Er ákærði hóf rekstur ICM upplýsingartækni ehf. hélt hann áfram samskonar brotum og áður í starfsemi Ísland allt ehf. Brotin í starfsemi ICM upplýsingartækni ehf. varða afdregna staðgreiðslu opinberra gjalda tveggja starfsmanna sem báðir voru meðal þeirra starfsmanna sem brot ákærða í starfsemi Ísland allt ehf. vörðuðu. Brot ákærða gegn lögum nr. 50/1988 í starfsemi Ísland allt ehf. verður að telja eðlislík þeim brotum sem fyrr er getið um. Eins og atvikum er hér háttað eru ekki efni til annars en að meta brotastarfsemi ákærða í heild. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um heimfærslu brota ákærða til 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Brot ákærða sem hann er sakfelldur fyrir verður að telja bæði samkynja og eðlislík og framin samfellt á tímabili frá upphafi árs 2000 til september 2001 í starfsemi tveggja einkahlutafélaga. Miðast fyrningarfrestur við þann tíma þegar síðasta brotið var fullframið við gjalddaga greiðslu vegna staðgreiðsluskila vegna september 2001, þann 15. október sama ár. Var fyrningarfrestur rofinn við skýrslutöku af ákærða sem sakborningi vegna beggja félaganna fyrir skattrannsóknarstjóra ríkisins 16. júní 2004, sbr. 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga. Hafa ekki orðið slíkar tafir á meðferð málsins frá þeim tíma að telja megi að ákvæði 2. ml. 5. mgr. sama lagaákvæðis eigi við. Vegna heimfærslu brota ákærða til 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga telst fyrningarfrestur 10 ár, sbr. 3. tl. 1. mgr. 81. gr. sömu laga. Eru brot ákærða samkvæmt framansögðu ekki fyrnd.

Ákærði stóð ekki skil á skilagreinum vegna afdreginnar staðgreiðslu starfsmanna nefndra félaga og kemur þegar af þeirri ástæðu ekki til greina að beita ákvæði 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 til að fara niður úr fésektarlágmarki. Þá kemur ekki til greina að beita sambærilegri heimild í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 þar sem ekkert var greitt upp í vanskil á virðisaukaskatti vegna þeirra tímabila sem ákært var fyrir.

Að þessu gættu en með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um ákvörðun refsingar ákærða og ákvörðun um sakarkostnað.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, Þ-kk-nf G-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 415.267 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 373.500 krónur.