130/2001

B, skipverji á skipi S ehf., taldi uppgjör til sín fyrir tiltekið tímabil ekki hafa verið byggt á réttu skiptaverði eins og það var skilgreint í gildandi kjarasamningi, sbr. 1. gr. laga nr. 24/1986. Kvaðst S ehf. hafa selt aflann innanlands, annars vegar til B ehf., sem flutt hafi aflann úr landi og selt hann á erlendum mörkuðum og hins vegar til kaupenda á fiskmarkaði. S ehf. gerði upp laun til B á grundvelli söluverðs aflans til B ehf. samkvæmt reikningum. Deilt var um hvort leggja skyldi það verð til grundvallar útreikningi eða verðið, sem Verðlagsstofa skiptaverðs (V) miðaði við að fengist hefði fyrir aflann við sölu á mörkuðum erlendis. Fram var komið að gengið var frá sölu aflans til B ehf. eftir að vigtun og sala hafði farið fram erlendis, en ekkert lá fyrir um það hvenær sala til B ehf. hefði átt sér stað eða hvort B ehf. var í raun seljandi aflans erlendis. Fyrir lá að S ehf. var á umræddu tímabili útflytjandi aflans. Af þessum sökum þótti ekki unnt að byggja á því verði sem tilgreint var í útreikningi S ehf. á aflahlut áhafnar skipsins. Með vísan til viðkomandi kjarasamnings var það talin grundvallarregla að skipverjum skyldi tryggt hæsta gangverð fyrir aflann, sbr. einnig lög nr. 24/1986. Samkvæmt útreikningum V var verðið sem fékkst fyrir afla umrædds skips á erlendum mörkuðum mun hærra en verð það, sem S ehf. kvaðst hafa fengið fyrir aflann hjá B ehf. Af framangreindum ástæðum var fallist á kröfu B um greiðslu mismunar þess hlutar sem honum var greiddur og þess sem B taldi sér hafa borið að fá greitt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 6. apríl 2001. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Málavöxtum er lýst í héraðsdómi. Eins og þar kemur fram var stefndi skipverji á skipi áfrýjanda, Ófeigi VE-325. Hann telur, að uppgjör til sín fyrir mánuðina júlí til og með nóvember 1999 hafi ekki verið byggt á réttu skiptaverði eins og það er skilgreint í kjarasamningi milli Farmanna- og fiskimannasambands Íslands og Landsambands íslenskra útgerðarmanna, sbr. 1. gr. laga nr. 24/1986 um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins. Áfrýjandi kveðst hafa selt aflann innanlands, annars vegar til Blábergs ehf., sem flutt hafi aflann úr landi og selt hann á erlendum mörkuðum, og hins vegar til kaupenda á Fiskmarkaði Vestmannaeyja hf. Gerði áfrýjandi upp laun til stefnda á grundvelli söluverðs aflans til Blábergs ehf. samkvæmt reikningum. Ágreiningur aðila snýst um það, hvort leggja skuli það verð til grundvallar útreikningi aflahlutar eða verðið, sem Verðlagsstofa skiptaverðs miðar við að hafi fengist fyrir aflann við sölu á mörkuðum erlendis samkvæmt upplýsingum frá Fiskistofu.

II.

Verðlagsstofa skiptaverðs, sem starfar samkvæmt lögum nr. 13/1998, kannaði launauppgjör áhafnar Ófeigs og komst að þeirri niðurstöðu, að aflahlutur hefði verið vanreiknaður á ofangreindu tímabili. Mestur hluti aflans hefði verið seldur Blábergi ehf., sem síðan muni hafa selt hann á mörkuðum í Bretlandi og Þýskalandi. Í raun hefðu 136.577.992 krónur fengist fyrir aflann en ekki 104.364.781 króna eins og áfrýjandi heldur fram. Aflinn hefði verið ísaður í kassa og hefði áhöfn Ófeigs annast löndun hans og frágang í gáma. Engin vinnsla eða virðisaukning var talin hafa átt sér stað á aflanum hjá Blábergi ehf. og engin gögn höfðu borist frá því fyrirtæki til Fiskistofu um kaup eða sölu fiskafla.

Í bréfi áfrýjanda til Verðlagsstofu skiptaverðs 23. febrúar 2000 kemur fram, að gengið var frá sölu aflans til Blábergs ehf. eftir að vigtun og sala hafði farið fram erlendis. Ekkert liggur fyrir um það hvenær sala til Blábergs ehf. átti sér stað eða hvort það félag var í raun seljandi aflans erlendis. Fyrir Hæstarétt hafa verið lagðar upplýsingar frá tollstjóranum í Reykjavík þess efnis, að áfrýjandi var á umræddu tímabili útflytjandi aflans. Er fallist á það með héraðsdómi, að ekki sé unnt að byggja á því verði, sem tilgreint er í útreikningi áfrýjanda á aflahlut áhafnar Ófeigs.

Samkvæmt grein 1.03 í framangreindum kjarasamningi er það grundvallarregla, að skipverjum skuli tryggt hæsta gangverð fyrir aflann, sbr. einnig lög nr. 24/1986. Samkvæmt útreikningum Verðlagsstofu skiptaverðs var verð það, sem fékkst fyrir afla Ófeigs VE-325 á erlendum mörkuðum mun hærra en verð það, sem áfrýjandi kveðst hafa fengið fyrir aflann hjá Blábergi ehf. Hefur ekki verið sýnt fram á, að útreikningar Verðlagsstofu hafi verið rangir. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms ber að staðfesta hann

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Stígandi ehf., greiði stefnda, B-kk-þgf P-kk-þgf K-kk-þgf, 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.