558/2002

Í opinberu máli þar sem S og F voru ákærðir fyrir líkamsárás á Á, krafðist Á þess að S og F yrðu dæmdir til að greiða sér skaðabætur vegna vinnutaps, miska, þjáninga og kostnaðar af lögmannsaðstoð. Héraðsdómari vísaði frá dómi þeim hluta kröfu Á sem snerti vinnutap, féllst á bætur fyrir þjáningar, en hafnaði þeim hluta kröfunnar sem laut að bótum fyrir miska og kostnað af lögmannsaðstoð. Á áfrýjaði niðurstöðu héraðsdóms um tvo síðastgreindu liðina til Hæstaréttar. Talið var að atlögur S og F hafi verið fólskulegar og tilefnislausar og að fyrir hendi væru skilyrði a. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga til að dæma þá til að greiða miskabætur. Þá var talið að krafa Á um greiðslu lögmannskostnaðar væri í hóf stillt og hún því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. desember 2002 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst þess að stefndu verði dæmdir til að greiða sér óskipt 174.660 krónur með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 137.310 krónum frá 8. júlí 2001 til 29. nóvember sama árs, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 174.660 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt fyrir réttinum.

Stefndi S-kk-nf krefst staðfestingar héraðsdóms að því er bótakröfu varðar og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi F-kk-nf hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I.

Með ákæru sýslumannsins í Vestmannaeyjum 22. febrúar 2002 var höfðað opinbert mál á hendur stefndu fyrir líkamsárás á áfrýjanda 8. júlí 2001 í Vestmannaeyjum og að hafa með því brotið gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Var stefnda S-kk-þgf að auki gefin að sök líkamsárás á annan mann 23. júní sama árs. Með dómi Héraðsdóms Suðurlands 5. júlí 2002 voru báðir stefndu sakfelldir. Var stefndi S-kk-nf dæmdur í fjögurra mánaða fangelsi og stefndi F-kk-nf í þriggja mánaða fangelsi, en í báðum tilvikum var refsingin skilorðsbundin í þrjú ár. Sá hluti héraðsdómsins sætir ekki endurskoðun fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi varð fyrir alvarlegum höfuðáverkum við atlögur stefndu og hlaut meðal annars beinbrot á augnbotni. Er afleiðingum árásanna nánar lýst í héraðsdómi. Í máli ákæruvaldsins gegn stefndu krafðist áfrýjandi skaðabóta úr hendi þeirra, sem hann sundurliðaði þannig að fyrir vinnutap greiddu þeir 437.798 krónur, miska 100.000 krónur, þjáningar 37.310 krónur og fyrir aðstoð lögmanns við að halda fram kröfu áfrýjanda í málinu 37.350 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Samtals nam krafa áfrýjanda því 612.458 krónum. Niðurstaða héraðsdómara varð sú að kröfulið fyrir vinnutap var vísað frá dómi, en fallist á kröfu um bætur fyrir þjáningar. Krafa um bætur fyrir miska var hins vegar ekki tekin til greina þar eð „ekki eru skilyrði til að beita ákvæðum 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í málinu.” Á sama veg fór um kröfu vegna lögmannsaðstoðar þar eð ekki þóttu „efni til að dæma ákærða til að greiða lögmannsþóknun, sbr. 4. gr. 172. gr. laga nr. 19/1991...“. Áfrýjandi unir ekki niðurstöðu héraðsdóms um bótakröfu sína og skaut hann þeim þætti málsins til Hæstaréttar á grundvelli heimildar í 2. mgr. 173. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Krefst hann þess að kröfuliðir fyrir miska og lögmannsaðstoð auk þjáninga verði dæmdir með samtals 174.660 krónum og vöxtum, eins og lýst er í kröfugerð, en upphafstíma dráttarvaxta miðar hann við þann dag er mánuður var liðinn frá dagsetningu kröfubréfs lögmanns hans, sem kynnt var stefndu 1. og 2. nóvember 2001.

II.

Stefndi S-kk-nf ber fyrir sig að skilja beri rökstuðning héraðsdómara um miskabótakröfuna með þeim hætti að dómarinn hafi ekki tekið efnislega afstöðu til hennar, heldur vísað þessum kröfulið frá dómi. Hæstiréttur geti því einungis skorið úr um kröfuliði fyrir lögmannsaðstoð og þjáningabætur. Hinum fyrrnefnda beri að hafna með sömu rökum og héraðsdómari hafi gert, en stefndi fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um greiðslu þjáningabóta.

Fyrir héraðsdómi reisti áfrýjandi kröfu sína um miskabætur á 26. gr. skaðabótalaga, svo sem henni var breytt með 13. gr. laga nr. 37/1999. Er krafan sótt fyrir Hæstarétti á sama grunni og í héraði, en við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti kom fram af hálfu áfrýjanda að honum hafi nú verið metinn 7% varanlegur miski vegna líkamsárása stefndu. Yrðu þeir krafðir um bætur fyrir varanlegan miska á grundvelli 4. gr. skaðabótalaga auk bóta fyrir vinnutap í síðara dómsmáli ef þörf krefði.

Atlögur stefndu að áfrýjanda voru fólskulegar og tilefnislausar. Eru uppfyllt skilyrði samkvæmt a. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga til að dæma stefndu til að greiða miskabætur, en sú aðstaða að áfrýjandi hyggist krefja þá síðar um bætur fyrir varanlegan miska á grundvelli 4. gr. skaðabótalaga stendur því ekki í vegi að leyst verði efnislega úr kröfu hans nú. Að virtum öllum atvikum verður fallist á kröfu áfrýjanda um að stefndu verði gert að greiða honum óskipt 100.000 krónur í miskabætur á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Sú viðbára stefnda S-kk-ef að kröfunni hafi verið vísað frá héraðsdómi er haldlaus.

Fjárhæðin, sem krafist er til að bæta áfrýjanda kostnað af aðstoð lögmanns, 37.350 krónur, er í hóf stillt og verður fallist á þann lið kröfunnar. Fjárhæð þjáningarbóta, 37.310 krónur, sætir ekki andmælum og verður hún tekin til greina. Samkvæmt öllu framansögðu verða stefndu dæmdir til að greiða áfrýjanda óskipt alls 174.660 krónur með vöxtum, eins og segir í dómsorði.

Stefndu verða dæmdir til að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð. Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti verður ákveðinn eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndu, S-kk-nf F-kk-nf P-kk-nf og F-kk-nf G-kk-nf, greiði óskipt áfrýjanda, Á-kk-þgf J-kk-þgf V-kk-þgf, 174.660 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. desember 2001 til greiðsludags.

Stefndu greiði óskipt 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, 200.000 krónur.