479/2015

Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný þar sem í dóminum hafði ekki verið tekin afstaða til málskostnaðarkröfu K, S og F, varastefndu í héraði, svo sem skylt hefði verið samkvæmt h. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 20. júlí 2015. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hann verði sýknaður af kröfu stefnda í aðalsök. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi í aðalsök krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur og áfrýjanda gert að greiða sér málskostnað fyrir Hæstarétti. Hann áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 22. september 2015 gagnvart varastefndu í héraði, sem eru gagnáfrýjendur hér fyrir dómi, og gerir þá kröfu, verði ekki fallist á kröfu sína í aðalsök, að gagnáfrýjendum verði gert að greiða sér óskipt 970.103.914 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. mars 2012 til greiðsludags. Hann krefst þess, verði fallist á kröfu hans í aðalsök, að málskostnaður í varasök falli niður, en komi krafa í varasök til úrlausnar verði gagnáfrýjendum gert að greiða sér málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti og að málskostnaður í aðalsök falli þá niður.

Gagnáfrýjandinn K-kk-nf E-kk-nf skaut málinu til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 17. nóvember 2015. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að héraðsdómur verði ómerktur en að því frágengnu að hann verði sýknaður af kröfu áfrýjanda í varasök. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti úr hendi áfrýjanda í varasök.

Gagnáfrýjandinn S-kk-nf skaut málinu til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 18. nóvember 2015. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að héraðsdómur verði ómerktur, að þessu frágengnu að hann verði sýknaður af kröfu áfrýjanda í varasök en að því frágengnu að krafan verði felld niður eða fjárhæð hennar lækkuð. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti úr hendi áfrýjanda í varasök.

Gagnáfrýjandinn F-kk-nf A-kk-nf skaut málinu til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 18. nóvember 2015. Hann krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að héraðsdómur verði ómerktur, að þessu frágengnu að hann verði sýknaður af kröfu áfrýjanda í varasök en að því frágengnu að fjárhæð hennar verði lækkuð. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti úr hendi áfrýjanda í varasök.

I

Áfrýjandinn í aðalsök, Aurláki ehf., og gagnáfrýjendur krefjast allir frávísunar málsins frá héraðsdómi. Reisa þeir frávísunarkröfuna á því að málið hafi verið höfðað um ætlaða skyldu, sem sýnt sé að ekki sé enn til orðin, sbr. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi í aðalsök, áfrýjandi í varasök, hafi höfðað málið án þess að hafa fengið kröfuna réttilega framselda frá Leiftra Ltd., en það hafi verið nauðsynlegt þar sem dómur, sem reistur var á 144. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., hafi kveðið á um skyldu Leiftra Ltd. til þess að skila kröfuréttindunum í hendur stefnda. Hafi stefndi hvorki fengið kröfuna framselda, né hafi hann samkvæmt 74. gr. laga nr. 90/1989 um aðför orðið kröfuhafi með atbeina sýslumanns. Enginn vafi leikur á tilvist kröfu þeirrar, sem dæmd var í útivistarmáli stefnda gegn Leiftra Ltd. 10. febrúar 2012. Með dóminum var mælt fyrir um skil Leiftra Ltd. á kröfunni, gegn því að stefndi felldi niður tilgreinda kröfu á hendur Leiftra Ltd. Stefndi hlutaðist til um birtingu dómsins og lýsti bréflega yfir niðurfellingu hinnar tilgreindu kröfu. Með því var fullnægt skilyrðum dómsins og fór hann með kröfuna að svo búnu. Verður hafnað að vísa málinu frá héraðsdómi af þessum ástæðum.

Þá krefst gagnáfrýjandinn S-kk-nf frávísunar málsins þar sem málið sé höfðað um kröfu sem sé niður fallin, en það hafi gerst með lögmætri ákvörðun Leiftra Ltd. 23. desember 2011 þegar félagið gerði ásamt Íslandsbanka hf., áfrýjanda í aðalsök og félaginu AMK ehf. samkomulag um endurskipulagningu á fjárhag áfrýjandans. Niðurfelling kröfunnar af hálfu Leiftra Ltd. á þann hátt sem um ræðir leiðir ekki til þess að vísa beri þessu máli frá héraðsdómi.

Gagnáfrýjendur reisa frávísunarkröfuna einnig á því að málið sé verulega vanreifað í varasök. Ekki komi skýrlega fram hvort hin bótaskylda háttsemi hafi átt sér stað 31. mars 2008 eða 23. desember 2011, ekki sé lýst hvaða háttsemi hafi valdið tjóninu og hvernig þeir geti borið ábyrgð á því. Þá er einnig á því byggt að ekki sé gerð grein fyrir því hvernig stefndi hafi orðið fyrir tjóni við það að krafan, sem stofnaðist vegna sölu á hlutum í Lyfjum og heilsu hf., fluttist frá hinu gjaldþrota félagi til áfrýjanda í aðalsök og var síðan framseld til Leiftra Ltd. Ekki sé heldur gerð grein fyrir því hvernig tjón kunni að hafa orðið þegar krafa Leiftra Ltd. á hendur áfrýjandanum var felld niður með samkomulaginu 23. desember 2011.

Í málatilbúnaði stefnda kemur fram að hann telji að gagnáfrýjendur hafi bakað sér tjón þegar hlutur félagsins í Lyfjum og heilsu hf., sem það átti í gegnum dótturfélög, var seldur áfrýjanda í aðalsök 31. mars 2008 og krafan um greiðslu hluta kaupverðsins svo framseld til Leiftra Ltd. sama dag. Krafa stefnda á hendur gagnáfrýjendum er um tiltekna fjárhæð í skaðabætur. Þegar stefnda var kynnt að Leiftri Ltd. hefði fellt kröfuna niður höfðaði stefndi sakaukamál á hendur gagnáfrýjendum og hafði uppi sömu fjárkröfu í skaðabætur. Í sakaukamálinu er krafan á því reist að niðurfelling kröfu Leiftra Ltd. á hendur áfrýjanda í aðalsök hafi valdið stefnda tjóni og það hafi verið gert með saknæmum og ólögmætum hætti. Ekki er fallist á að þeir annmarkar séu á málatilbúnaði stefnda að þessu leyti að frávísun varði, enda verður ekki séð að gagnáfrýjendur hafi verið hindraðir í því að tefla fram nauðsynlegum vörnum í málinu.

Þá verður ekki á það fallist með gagnáfrýjandanum F-kk-þgf A-kk-þgf að það eigi að leiða til frávísunar málsins, þótt í sakaukastefnu sé með heildstæðum hætti gerð grein fyrir málinu.

II

Gagnáfrýjendur krefjast til vara ómerkingar hins áfrýjaða dóms og heimvísunar málsins. Krafan er reist á því að í dóminum sé hvorki tekin afstaða til kröfu þeirra um sýknu í varasök, né til málskostnaðarkröfu þeirra.

Stefndi höfðaði málið í héraði aðallega á hendur áfrýjanda í aðalsök. Af málatilbúnaði hans kemur skýrlega fram að verði fallist á þá kröfu hans komi krafan á hendur gagnáfrýjendum ekki til athugunar. Þetta kemur einnig skýrlega fram í reifun héraðsdóms. Það veldur því ekki ómerkingu héraðsdóms þótt þar komi ekki skýrt fram að með því að fallast á kröfu stefnda á hendur áfrýjandanum, sé ekki tilefni til þess að taka afstöðu til sýknukrafna í varasök.

Gagnáfrýjendur gerðu á hinn bóginn málskostnaðarkröfu í héraði. Þeir skiluðu allir greinargerð og tóku þátt í rekstri málsins. Í hinum áfrýjaða dómi er ekki tekin afstaða til málskostnaðarkröfu þeirra svo sem skylt var samkvæmt h. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Er þetta slíkur annmarki á dóminum að óhjákvæmilegt er að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til málflutnings og dómsuppkvaðningar á ný, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 9. nóvember 1995, í máli nr. 133/1994, sem birtur er í dómasafni réttarins 1995 á bls. 2580, 20. desember 2011 í máli nr. 383/2011 og 24. febrúar 2014 í máli nr. 761/2013.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Frávísunarkröfu áfrýjanda í aðalsök, Aurláka ehf., og gagnáfrýjenda, K-kk-ef E-kk-ef W-kk-ef, S-kk-ef W-kk-ef og F-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef, er hafnað.

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.