742/2014

Í mars 2008 rituðu B o.fl. undir leyfi til veðsetningar nánar tiltekinnar fasteignar vegna veðskuldabréfs í tilgreindum erlendum myntum að jafnvirði 8.250.000 króna, en skuldari þess var T ehf. Í janúar 2013 endurútreiknaði Í hf. lánið þar sem það taldi að um hefði verið að ræða ólögmætt lán bundið gengi erlendra gjaldmiðla. Í apríl sama ár var T ehf. tekið til gjaldþrotaskipta og lýsti Í hf. kröfu í búið samkvæmt veðskuldabréfinu. Engar eignir fundust í búinu og lauk skiptum samkvæmt því á grundvelli 155. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í maí 2013 krafði Í hf. B o.fl. um greiðslu eftirstöðva veðskuldabréfsins að fjárhæð 11.248.785 krónur auk vaxta og kostnaðar. Í dómi Hæstaréttar var hafnað þeirri málsástæðu B o.fl. að veðsetningin hefði verið ógild samkvæmt óskráðum reglum kröfuréttar um brostnar forsendur þar sem í ljós hefði komið að um ólögmætt gengistryggt lán hefði verið að ræða, enda hafði veðsetningin hið minnsta náð til höfuðstóls skuldarinnar, eins og hann hafði verið endurreiknaður, og lögmætra vaxta af honum. Þá stoðaði B o.fl. ekki að bera fyrir sig að það hefði verið forsenda þeirra fyrir veðsetningunni að bú T ehf. yrði ekki tekið til gjaldþrotaskipta. Þá hefðu þau engin haldbær rök fært fyrir því að lánveitingin hefði verið refsiverð eða að ósanngjarnt væri og andstætt góðri viðskiptavenju samkvæmt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga að bera veðskuldabréfið fyrir sig eða að það væri óheiðarlegt eftir ákvæðum 33. gr. sömu laga. Var því hafnað kröfu B o.fl. um ógildingu samningsins. Að lokum var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að tilteknar málsástæður B o.fl. hefðu verið of seint fram komnar, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 20. nóvember 2014. Þau krefjast þess að viðurkennt verði að trygging þeirra samkvæmt nánar tilgreindu veðskuldabréfi, útgefnu af Trégaur ehf. 1. mars 2008, í eigninni Reynihvammi 5 í Kópavogi, fastanúmer 206-4724, skuli felld niður og að gagnáfrýjanda verði gert að aflýsa veðskuldabréfinu af eigninni. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi skaut málinu fyrir sitt leyti til Hæstaréttar 11. febrúar 2015. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Eins og í héraðsdómi greinir rituðu aðaláfrýjendur 1. mars 2008 undir leyfi til veðsetningar fasteignarinnar að Reynihvammi 5 í Kópavogi vegna veðskuldabréfs í tilgreindum erlendum myntum, að jafnvirði 8.250.000 króna, en skuldari þess var einkahlutafélagið Trégaur. Þar sem gagnáfrýjandi taldi í kjölfar dóma Hæstaréttar að um væri að ræða ólögmætt lán, bundið gengi erlendra gjaldmiða, endurreiknaði hann það og krafði skuldara 7. maí 2013 um greiðslu eftirstöðva veðskuldabréfsins að fjárhæð 11.248.785 krónur auk vaxta og kostnaðar. Hafði lánið þá verið fært niður um 9.536.279 krónur samkvæmt endurútreikningi gagnáfrýjanda. Fyrrgreint einkahlutafélag var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 11. apríl 2013 að kröfu sýslumannsins í Hafnarfirði og lýsti gagnáfrýjandi kröfu í búið samkvæmt veðskuldabréfinu að fjárhæð 11.743.228 krónur. Lýstar kröfur í búið námu samtals 22.142.184 krónum. Engar eignir fundust í búinu og lauk skiptum samkvæmt því á grundvelli 155. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Aðaláfrýjendur rituðu undir leyfi til veðsetningar áðurnefndrar fasteignar fyrir láni, sem nam að höfuðstól jafnvirði 8.250.000 króna. Enda þótt í ljós hafi komið að um ólögmætt gengistryggt lán væri að ræða fær það því ekki breytt að veðsetningin náði hið minnsta til höfuðstóls skuldarinnar, eins og hann var endurreiknaður samkvæmt framansögðu, og lögmætra vaxta af honum. Geta aðaláfrýjendur því ekki með réttu byggt á því að veðsetningin hafi verið ógild samkvæmt óskráðum reglum kröfuréttar um brostnar forsendur vegna þess að í ljós kom að um ólögmætt gengistryggt lán var að ræða. Þá stoðar aðaláfrýjendur ekki að bera fyrir sig að það hafi verið forsenda þeirra fyrir veðsetningunni að bú skuldara yrði ekki tekið til gjaldþrotaskipta. Þeir hafa heldur engin haldbær rök fært fyrir því að lánveitingin hafi verið refsiverð eða að ósanngjarnt sé og andstætt góðri viðskiptavenju samkvæmt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, að bera veðskuldabréfið fyrir sig eða það sé óheiðarlegt eftir ákvæðum 33. gr. sömu laga. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um annað en málskostnað, sem aðaláfrýjendum verður eftir úrslitum málsins gert óskipt að greiða stefnda á báðum dómstigum eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Aðaláfrýjendur, B-kvk-nf E-kvk-nf, J-kvk-nf E-kvk-nf og J-kk-nf H-kk-nf Ö-kk-nf, greiði óskipt gagnáfrýjanda, Íslandsbanka hf., 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.