153/2014

H ehf. höfðaði mál gegn R ehf. til heimtu skuldar vegna vinnu í þágu hins síðarnefnda við verkstjórn nýbyggingar. Laut deila aðila meðal annars að því hvort H ehf. væri réttur aðili að málinu en af hálfu R ehf. var á því byggt að aðkoma H ehf. að verkinu hefði verið bundin við fyrirsvarsmann félagsins persónulega og að um hefði verið að ræða vinnusamning á milli hans og R ehf. Þá byggði R ehf. á því að H ehf. hefði þegar fengið greitt að fullu fyrir verkið eða að félagið ætti í öllu falli gagnkröfu á hendur H ehf. vegna ætlaðra galla á verkinu sem næmi að minnsta kosti stefnufjárhæð málsins. Með vísan til þess að um tímabundið verk var að ræða, fyrirkomulags greiðslna til E ehf. og þess að R ehf. stóð hvorki skil á launatengdum gjöldum né hélt eftir staðgreiðslu opinberra gjalda var talið að um verksamning hafi verið að ræða en ekki vinnusamning. Ekki var talið að R ehf. hefði sýnt fram á að umkrafið tímagjald væri ósanngjarnt eða að tímar samkvæmt reikningnum væru ofskráðir. Þá var ekki talið að R ehf. hefði fært fram haldbær rök til stuðnings gagnkröfu til skuldajafnaðar. Var krafa H ehf. því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. febrúar 2014. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Tildrög máls þessa eru þau að vorið 2012 mun fyrirsvarsmaður áfrýjanda, Þ-kk-nf K-kk-nf Ó-kk-nf, hafa sett sig í samband við fyrirsvarsmann stefnda, I-kk-þf B-kk-þf, og farið þess á leit að hann aðstoðaði tímabundið við verkstjórn við nýbyggingu fasteignarinnar Álfhellu 6, Hafnarfirði. Hóf I-kk-nf störf 22. maí 2012 en af gögnum málsins verður ráðið að aðkomu hans skyldi þannig háttað að hann aðstoðaði byggingarstjóra verksins við faglega þætti og hefði eftirlit með byggingu hússins. Þá fólst hlutverk hans meðal annars í því að flokka teikningar, útvega efni þegar verktakar þyrftu á að halda og sinna samskiptum við einstaka verktaka. Ekki var gerður skriflegur samningur en óumdeilt er að aðkomu I-kk-ef að verkinu lauk í janúar 2013.

Á fyrrgreindu tímabili fékk stefndi greiddar samtals 3.000.000 krónur frá áfrýjanda vegna verksins. Þannig fékk stefndi greiddar 500.000 krónur í ágúst 2012, 700.000 krónur í september, 500.000 krónur í október, 300.000 krónur í nóvember og 500.000 krónur í desember sama ár. Loks greiddi áfrýjandi honum 500.000 krónur í janúar 2013. Með reikningi 22. janúar 2013 krafði stefndi áfrýjanda um greiðslu fyrir vinnuframlag I-kk-ef á umræddu tímabili 22. maí 2012 til 22. janúar 2013, samtals 7.468.756 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, en að eftirstöðvum 4.468.756 krónur að teknu tilliti til framangreindra innborgana. Áfrýjandi synjaði greiðslu og höfðaði stefndi mál þetta 22. maí 2013 til heimtu skuldar samkvæmt reikningnum.

II

Ágreiningslaust er með aðilum að samningur komst á um þátttöku I-kk-ef B-kk-ef í umræddu verkefni með framangreindum hætti. Þeir deila hins vegar um hvort stefndi sé réttur aðili að máli þessu og hvaða endurgjald áfrýjandi hafi átt að inna af hendi fyrir verkið. Áfrýjandi heldur því aðallega fram að aðkoma stefnda að verkinu hafi verið bundin við I-kk-þf persónulega og að samningur aðila hafi verið vinnusamningur á milli hans og áfrýjanda. Því beri að sýkna áfrýjanda vegna aðildarskorts stefnda. Þá byggir áfrýjandi á því að stefndi hafi þegar fengið greitt að fullu með fyrrnefndum greiðslum á tímabilinu ágúst 2012 til janúar 2013. Af þeim leiði að meðalmánaðarlaun hafi numið 375.000 krónum, sem sé eðlilegt endurgjald fyrir verkið. Eigi það sama við þó að fallist yrði á þá málsástæðu stefnda að um verksamning hafi verið að ræða. Loks byggir áfrýjandi á því að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnda vegna ætlaðra galla á verkinu sem nemi að minnsta kosti stefnufjárhæð málsins. Stefndi reisir málatilbúnað sinn á hinn bóginn á því að komist hafi á munnlegt samkomulag um verkið og að áfrýjandi hafi ekki greitt samkvæmt framangreindum reikningi. Í reikningnum sé miðað við unnar stundir við verkið sem hafi verið 1384 og tímagjald sem nemi 4.300 krónum. Fyrrgreindar greiðslur áfrýjanda hafi eingöngu verið innborganir og hafi verið tekið tillit til þeirra í fyrrnefndum reikningi.

Eftir að héraðsdómur gekk aflaði áfrýjandi matsgerðar 16. apríl 2014 um verkið og sanngjarnt endurgjald fyrir það. Í matsbeiðni var þess óskað að með matsgerðinni væri látið í té álit á því: 1) Hvert hafi verið raunverulegt vinnuframlag I-kk-ef B-kk-ef við verkið í vinnustundum talið. 2) Hvort vinnuframlag I-kk-ef hafi verið hæfilegt miðað við það verk sem hann hafi verið fenginn til að sinna. 3) Hver væri hæfilegur og sanngjarn verkkostnaður af því verki sem unnið var af I-kk-þgf fyrir áfrýjanda og ef ekki væri mögulegt að meta það verk sem unnið var í raun hver væri þá hæfilegur og sanngjarn verkkostnaður af sambærilegu verki. 4) Hver væri hæfileg og sanngjörn launagreiðsla fyrir þá vinnu sem innt hafi verið af hendi af hálfu I-kk-ef við umrætt verk.

III

Meðal gagna málsins er hreyfingalisti úr bókhaldi áfrýjanda vegna greiðslna til stefnda 21. júní 2013. Á hreyfingalistanum er stefndi, en ekki I-kk-nf B-kk-nf, skráður viðskiptamaður og þær sex greiðslur, sem greiddar voru stefnda listaðar upp. Svo sem þar kemur fram voru greiðslurnar ekki reglulegar en fyrsta greiðslan er innt af hendi 3. ágúst 2012, önnur greiðslan 7. september 2012, þriðja greiðslan 9. október 2012, fjórða greiðslan 14. nóvember 2012, fimmta greiðslan 7. desember 2012 og sú sjötta og síðasta 14. janúar 2013. Þær eru, svo sem fram hefur komið, ekki allar sömu fjárhæðar og í skýringum með fyrstu, annarri og fjórðu greiðslu er meðal annars tilgreint að um sé að ræða „Greiðsla á reikningi“. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á þá niðurstöðu hans að samningur aðila hafi verið verksamningur.

Undir áfrýjun málsins hefur áfrýjandi lagt fram nokkur ný gögn í þeim tilgangi að sýna fram á það að fjárhæð samkvæmt framangreindum reikningi 22. janúar 2013 sé úr hófi og að hann hafi nú þegar fullgreitt stefnda. Í niðurstöðum fyrrnefndrar matsgerðar 16. apríl 2014 kemur meðal annars fram að ekki sé fært að staðreyna hvert raunverulegt vinnuframlag af hálfu I-kk-ef B-kk-ef hafi verið en fyrir liggi að ætlast hafi verið til þess að I-kk-nf væri öllum stundum á verkstað og því verði að ætla að hæfilegt vinnuframlag sé allur sá tími sem hann var á staðnum. Nauðsynlegt vinnuframlag fyrir það verk sem um var að ræða sé hins vegar minna þar sem vinna hefði mátt verkið á skemmri tíma. Eðlilegur tímafjöldi verksins, sem I-kk-nf innti af hendi á vegum stefnda, var talinn nema 302 klukkustundum og miðað við 4.300 krónur í tímagjald næmi heildargreiðsla vegna verksins 1.298.600 krónum án virðisaukaskatts.

Hér að framan var komist að þeirri niðurstöðu að samningur aðila hafi verið verksamningur en ekki vinnusamningur. Þá er óumdeilt að í upphafi verks samdist aðilum svo um að starfsmaður stefnda, I-kk-nf B-kk-nf, skyldi sinna verkefninu í fullu starfi og á verktímanum sinnti hann ekki öðrum verkum. Þessar forsendur fyrir framkvæmd og umfangi verksins verða ekki endurskoðaðar eftir á með stoð í matsgerð þar sem lagður er annar grundvöllur að útfærslu sambærilegs verks. Þá hefur áfrýjandi ekki fært fram nein haldbær rök fyrir gagnkröfu sinni til skuldajafnaðar. Að þessu virtu sem og því að áfrýjandi hefur hvorki sýnt fram á að umkrafið tímagjald, 4.300 krónur, sé ósanngjarnt né að tímar samkvæmt reikningnum frá 22. janúar 2013 séu ofskráðir, verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um greiðsluskyldu áfrýjanda, fjárhæð kröfu og dráttarvexti.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, RST Net ehf., greiði stefnda, HI-verktökum ehf., 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.