204/2011

S kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hans á hendur E, R og F var vísað frá dómi. Í málinu krafðist S skaðabóta vegna líkamstjóns er hann varð fyrir í slysi 2. mars 2005. Í úrskurði héraðsdóms sagði m.a. að kröfugerð S væri því marki brennd að erfitt væri að gera sér grein fyrir útreikningi kröfunnar og á hverju útreikningar væru byggðir. Hefði S mótað algerlega nýja kröfugerð í málinu með framhaldsstefnu og væri kröfugerð hans svo óskýr að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu frá dómi af sjálfsdáðum. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að samkvæmt 29. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri heimilt með framhaldsstefnu að auka við kröfugerð eftir þingfestingu máls en fyrir aðalmeðferð þess ef það yrði ekki metið aðilanum til vanrækslu að hafa ekki gert kröfur sínar í einu lagi í öndverðu. S hefði eftir þingfestingu málsins aflað mats dómkvaddra manna um afleiðingar slyssins og var niðurstaða matsgerðarinnar m.a. hærra mat á miskastigi og örorkuhlutfalli en fyrir lá í því örorkumati sem stefna byggði á. S hefði af þessu tilefni því verið heimilt að auka við kröfugerð sína með framhaldsstefnu. Kröfugerð hans væri vissulega allflókin, einkum að því er vaxtakröfur varðaði, en forsendur hennar væru skýrðar í framhaldsstefnu og endanlegri kröfugerð. Væri málið að þessu leyti á engan hátt vanreifað og yrði ekki séð að E, R og F hefði verið gert erfitt fyrir um varnir af þessum sökum. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 23. mars 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 1. apríl sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. mars 2011, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum, var vísað frá dómi. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn Fjölhæfni ehf. krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar. Aðrir varnaraðilar hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Í héraði var Sjóvá-Almennum tryggingum hf. stefnt til réttargæslu. Félagið hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði höfðaði sóknaraðili mál þetta á hendur varnaraðilum 8. október 2008 og krafðist bóta vegna líkamstjóns er hann varð fyrir í slysi 2. mars 2005. Kröfugerð sóknaraðila var reist á örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef læknis 30. júní 2006. Samkvæmt því var sóknaraðili rúmliggjandi vegna slyssins frá 2. mars 2005 til 8. sama mánaðar, en veikur án þess að vera rúmfastur frá 9. mars 2005 til 27. júní 2006. Á síðastnefnda deginum teldist heilsufar hans orðið stöðugt. Varanlegur miski hans vegna slyssins teldist 40 stig en varanleg örorka 50%. Sóknaraðili krafðist þess í stefnu að varnaraðilum yrði sameiginlega gert að greiða sér 16.499.142 krónur. Þessi krafa var sundurliðuð þannig að 1.155.693 krónur voru vegna tímabundins atvinnutjóns, 547.680 krónur vegna þjáningabóta og 2.556.400 krónur vegna varanlegs miska, en af samtölu þessara þátta eða 4.259.773 krónum krafðist sóknaraðili 4,5% ársvaxta frá tjónsdegi til 5. nóvember 2006. Um þessa vexti vísaði hann til 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Krafa um bætur vegna varanlegrar örorku nam 12.200.399 krónum og bætur fyrir annað fjártjón 38.970 krónum. Krafðist sóknaraðili dráttarvaxta af allri stefnufjárhæðinni frá 5. nóvember 2006, en þá var mánuður liðinn frá því að hann sendi réttargæslustefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. kröfubréf. Þjáningabætur og varanlegur miski voru miðuð við lánskjaravísitölu í október 2006 þegar framangreint kröfubréf var sent, sbr. 15. gr. skaðabótalaga.

Varnaraðilar höfðu allir uppi andmæli gegn örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef í greinargerðum sínum í héraði. Af því tilefni óskaði sóknaraðili eftir því að dómkvaddir yrðu tveir menn til að meta afleiðingar slyssins. Matsgerð þeirra er dagsett 25. maí 2009 og var niðurstaða hennar að sóknaraðili hefði verið rúmliggjandi vegna slyssins frá 2. mars 2005 til 8. sama mánaðar en veikur án þess að vara rúmliggjandi frá 9. mars 2005 til 3. ágúst sama ár, en á þeim degi teldist heilsufar hans hafa verið orðið stöðugt. Varanlegur miski sóknaraðila vegna slyssins væri hæfilega metinn 45 stig og varanleg örorka hans 60%. Að fenginni matsgerðinni gaf sóknaraðili út framhaldsstefnu sem þingfest var 2. júní 2009. Þar krafðist hann þess að varnaraðilar greiddu sér óskipt 17.676.302 krónur. Þessa kröfu sundurliðaði hann þannig að þjáningabætur næmu 227.150 krónum, bætur vegna varanlegs miska 3.638.475 krónum, bætur vegna varanlegrar örorku 13.771.707 krónum og annað fjártjón 38.970 krónum. Ljóst er, þrátt fyrir ritvillu í framhaldsstefnu, að við útreikning kröfu vegna þjáningabóta og bóta vegna varanlegs miska miðaði sóknaraðili við lánskjaravísitölu í júní 2009. Krafðist hann 4,5% ársvaxta af 2.783.550 krónum frá 2. mars til 3. ágúst 2005 en af 15.022.919 krónum frá þeim degi til 5. nóvember 2006. Skýrði hann það svo í framhaldsstefnunni að krafist væri vaxta samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga. Í fyrsta lagi væri þeirra krafist frá slysdegi 2. mars 2005 til upphafsdags metinnar örorku samkvæmt mati dómkvaddra manna 3. ágúst sama ár af samtölu þeirrar fjárhæðar sem krafist var í stefnu vegna 40 stiga varanlegs miska samkvæmt mati A-kk-ef Þ-kk-ef (2.556.400 krónur) og þeirrar fjárhæðar sem krafist væri í framhaldsstefnu vegna þjáningabóta samkvæmt mati dómkvaddra manna (227.150 krónur). Í öðru lagi væri þessara vaxta krafist af 15.022.919 krónum frá stöðugleikapunkti samkvæmt mati dómkvaddra manna 3. ágúst 2005 og til 5. nóvember 2006, en þá var mánuður liðinn frá því að fyrrnefnt kröfubréf var sent. Fjárhæðin væri samtala kröfu vegna þjáningabóta samkvæmt framhaldsstefnu (227.150 krónur), kröfu vegna bóta fyrir annað fjártjón (38.970 krónur), kröfu fyrir varanlegan miska samkvæmt sundurliðun á upphaflegri stefnukröfu (2.556.400 krónur) og loks kröfu vegna varanlegrar örorku einnig samkvæmt upphaflegri stefnukröfu (12.200.399 krónur). Frá 5. nóvember 2006 krafðist sóknaraðili dráttarvaxta af sömu fjárhæð (15.022.919 krónum) til 2. júlí 2009, en þann dag væri mánuður liðinn frá því að framhaldsstefna var þingfest, en dráttarvaxta af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags.

Við upphaf aðalmeðferðar 10. febrúar 2011 lagði sóknaraðili fram skjal sem bar fyrirsögnina „lækkun á dómkröfum“ Þar er höfð uppi aðalkrafa sem er samhljóða kröfu í framhaldssök að öðru leyti en því að það tímabil sem krafist er 4,5% ársvaxta af 2.783.550 krónum er lengt þannig að það tekur til tímabilsins frá 2. mars 2005 til 27. júní 2006 í stað þess að ná til 5. ágúst 2005 og það tímabil sem 4,5% árvaxta er krafist af 15.022.919 krónum er stytt að sama skapi. Þessi breyting er skýrð þannig að eðlilegra sé að fyrra tímabilið nái til upphafsdags metinnar örorku (stöðugleikapunkts) samkvæmt örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef, sem sé 27. júní 2006. Í annan stað er í þessu dómskjali sett fram varakrafa sem er samhljóða aðalkröfunni að öðru leyti en því að dráttarvaxta er ekki krafist fyrr en frá 2. júlí 2009 og þær fjárhæðir sem 4,5% ársvaxta er krafist af frá slysdegi og fram að upphafsdegi dráttarvaxta eru aðrar en í aðalkröfu.

Í kröfugerð sinni gerir sóknaraðili ekki ráð fyrir frádrætti samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga enda telur hann að skilyrði séu ekki fyrir því að slíkum frádrætti sé beitt. Varnaraðilar kröfðust þess hins vegar til vara í greinargerðum sínum til héraðsdóms að krafa hans yrði lækkuð af þessum sökum og skoruðu á hann að leggja fram gögn þar að lútandi. Hann aflaði af þessu tilefni ýmissa gagna og útreikninga, sem ekki hafa þó haft áhrif á kröfur hans önnur en þá að varakrafa sýnist eiga rót sína að rekja til þeirra.

Samkvæmt 29. gr. laga nr. 91/1991 er heimilt með framhaldsstefnu að auka við kröfugerð eftir þingfestingu máls en fyrir aðalmeðferð þess ef það verður ekki metið aðilanum til vanrækslu að hafa ekki gert kröfur sínar í einu lagi í öndverðu. Eftir þingfestingu málsins aflaði sóknaraðili mats dómkvaddra manna um afleiðingar slyssins 2. mars 2005 af gefnu tilefni í greinargerðum varnaraðila. Niðurstaða matsgerðarinnar var meðal annars hærra mat á miskastigi og örorkuhlutfalli en fyrir lá í því örorkumati sem stefna byggði á. Sóknaraðila var af þessu tilefni heimilt að auka við kröfur sínar með framhaldsstefnu. Kröfugerð hans er vissulega allflókin, einkum að því er vaxtakröfur varðar, en forsendur hennar eru skýrðar í framhaldsstefnu og endanlegri kröfugerð. Málið er að þessu leyti fullreifað af hans hálfu og verður ekki séð að gagnaðilum hafi verið gert erfitt fyrir um varnir af þessum sökum. Ekki verður heldur séð að þau gögn sem sóknaraðili hefur af gefnu tilefni aflað og lagt fram og lúta að greiðslum frá þriðja aðila, sem hugsanlega gætu haft áhrif samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga til lækkunar á kröfu hans, hafi horft til óskýrleika þannig að frávísun geti varðað. Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Varnaraðilanum Fjölhæfni ehf. verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir en kærumálskostnaður fellur að öðru leyti niður.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er úr gildi felldur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilinn Fjölhæfni ehf. greiði sóknaraðila, S-kk-þgf B-kk-þgf, 200.000 krónur í kærumálskostnað. Kærumálskostnaður fellur að öðru leyti niður.