138/2006

A gerði tilboð í verk á vegum R og tveggja annarra aðila en tilboðið var metið ógilt.  Kærunefnd útboðsmála felldi þá ákvörðun úr gildi  með úrskurði og kvað jafnframt á um að R skyldi greiða A málskostnað fyrir nefndinni. Krafðist R þess í málinu að framangreindur úrskurður kærunefndarinnar yrði felldur úr gildi. Héraðsdómur vísaði kröfunni frá dómi að öðru leyti en því, sem varðaði ákvörðun kærunefndarinnar um málskostnað, á þeim grundvelli að A hefði gert kröfu í öðru máli um skaðabætur úr hendi R og samlagsaðila hans vegna framangreindra atvika og í því máli hefði R verið sýknað í héraðsdómi, þar sem tilboð A hefði verið ógilt frá upphafi. Dómi í því máli hafði verið áfrýjað en var ólokið fyrir Hæstarétti. Talið var að krafa R í máli þessu væri ekki sú sama og krafan sem A gerði í framangreindu skaðabótamáli og gæti ákvæði 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki átt við. Þótti þar engu breyta þótt R hafi reist vörn sína í skaðabótamálinu meðal annars á þeirri málsástæðu að framangreindur úrskurður kærunefndar útboðsmála hefði verið haldinn slíkum annmörkum að ógildingu varðaði. Var talið að án tillits til þess hvort R yrði sýknaður af skaðabótakröfu A í því máli teldist hann hafa lögvarða hagsmuni af því að fá efnisdóm í þessu máli. Var frávísunarúrskurður héraðsdóms því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. mars 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. febrúar 2006, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var að hluta vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun verði fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið í heild til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Fyrir héraðsdómi beindi sóknaraðili máli þessu að Keflavíkurverktökum hf. Samkvæmt málatilbúnaði varnaraðila fyrir Hæstarétti var nafni félagsins breytt 2. febrúar 2006 í Atafl hf.

I.

Samkvæmt gögnum málsins var í nóvember 2003 efnt til útboðs vegna byggingar bílakjallara á lóðinni við Laugaveg 86-94 í Reykjavík, byggingarréttar fyrir hús, sem reist yrði á kjallara þessum, og endurnýjun Laugavegar milli Snorrabrautar og Barónsstígs. Samkvæmt útboðslýsingu átti verkkaupi að vera Bílastæðasjóður Reykjavíkur að því er varðaði áðurnefndan bílakjallara, en Gatnamálastofa Reykjavíkur vegna endurnýjunar Laugavegar. Þá voru Orkuveita Reykjavíkur og Landssími Íslands hf. jafnframt verkkaupar varðandi yfirferð og endurnýjun lagna í götustæðinu. Af hálfu verkkaupa hafði Innkaupastofnun Reykjavíkur umsjón með útboðinu. Endurnýjun götunnar hafði verið hönnuð á vegum sóknaraðila og var útboðið við það miðað, en bílakjallarinn var á hinn bóginn boðinn út með þeim skilmála að verktaki myndi annast hönnun og byggingu. Byggingarréttur fyrir hús á lóðinni átti síðan að falla í hlut þess, sem samið yrði við um verkið. Forval hafði farið fram í tengslum við útboðið og var fimm byggingarfélögum, þar á meðal varnaraðila, gefinn kostur á að bjóða í verkið. Tilboðum átti að skila í síðasta lagi 20. janúar 2004 og var þá opnaður sá hluti þeirra, sem varðaði tæknilegar úrlausnir bjóðenda. Dómnefnd, sem skipuð var fulltrúum fjögurra stofnana sóknaraðila, gegndi síðan því hlutverki að leggja mat á þessar úrlausnir og gefa þeim einkunn í skriflegri umsögn. Áskilið var í útboðslýsingu að tæknileg úrlausn hvers bjóðanda næði lágmarkseinkunn hjá dómnefnd, en tækist það ekki yrði hann dæmdur úr leik og verðtilboð hans ekki opnað. Niðurstöður dómnefndar voru kynntar á fundi með bjóðendum 24. febrúar 2004 og kom þá fram að tæknilegar úrlausnir þriggja þeirra hefðu náð tilskilinni lágmarkseinkunn, en úrlausnir tveggja bjóðenda á hinn bóginn ekki. Varnaraðili var annar þessara síðastnefndu bjóðenda og bar hann þegar fram mótmæli gegn áliti dómnefndarinnar. Þeim mótmælum var hafnað og voru verðtilboð bjóðendanna þriggja opnuð í framhaldi af því.

Með bréfi 27. febrúar 2004 til kærunefndar útboðsmála kærði varnaraðili ákvörðun Innkaupastofnunar Reykjavíkur að ógilda tilboð hans í framangreint verk. Krafðist hann þess að útboðið yrði ógilt með öllu og innkaupastofnuninni gert að bjóða verkið út á ný. Þá krafðist varnaraðili þess einnig að samningsgerð vegna útboðsins yrði stöðvuð þar til leyst hefði verið úr kæruefninu. Kærunefndin varð við síðastnefndri kröfu varnaraðila 6. mars 2004. Hún kvað síðan upp úrskurð 20. apríl sama ár, þar sem felld var úr gildi ákvörðun um að tilboð varnaraðila í verkið hafi verið ógilt og lagt fyrir Innkaupastofnun Reykjavíkur að „gefa öllum bjóðendum í útboðinu einkunn á ný“, auk þess sem henni var gert að greiða varnaraðila 300.000 krónur vegna kostnaðar af því að hafa uppi kæruna.

Að gengnum framangreindum úrskurði mun dómnefndin hafa komið saman og aftur lagt mat á tæknilegar úrlausnir þeirra, sem boðið höfðu í verkið. Urðu niðurstöður dómnefndarinnar þær sömu og í fyrra skiptið. Varnaraðili bar aftur fram kæru til kærunefndar útboðsmála 7. maí 2004, þar sem hann krafðist þess að hin nýja einkunnagjöf yrði ógilt og Innkaupastofnun Reykjavíkur gert að skipa nýja dómnefnd. Þá krafðist varnaraðili þess jafnframt að samningsgerð vegna útboðsins yrði stöðvuð, en frá þeirri kröfu féll hann 14. sama mánaðar, þar sem þegar hafði verið gengið til samninga við einn bjóðendanna. Þess í stað krafðist varnaraðili þess að kærunefndin léti uppi álit um skaðabótaskyldu Innkaupastofnunar Reykjavíkur gagnvart honum. Úrskurður kærunefndarinnar í því máli gekk 5. ágúst 2004. Var kveðið þar á um að ákvörðun Innkaupastofnunar Reykjavíkur um að skipa ekki nýja dómnefnd hafi verið ólögmæt, svo og að hún hafi orðið skaðabótaskyld við varnaraðila vegna kostnaðar hans af undirbúningi tilboðs og þátttöku í útboðinu. Þá var stofnuninni gert að greiða varnaraðila 200.000 krónur vegna kostnaðar hans af því að hafa uppi kæruna.

Varnaraðili höfðaði mál gegn sóknaraðila, Orkuveitu Reykjavíkur sf. og Landssíma Íslands hf. til heimtu skaðabóta að fjárhæð 11.654.963 krónur í samræmi við ákvæði fyrrgreinds úrskurðar kærunefndar útboðsmála um rétt hans til að fá bættan kostnað af undirbúningi tilboðs og þátttöku í útboði. Þá krafðist varnaraðili þess jafnframt að sóknaraðila yrði gert að greiða sér samtals 500.000 krónur vegna ákvæða úrskurða kærunefndarinnar um málskostnað. Síðastgreindri kröfu var vísað frá með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. október 2005, þar sem sóknaraðili og aðrir stefndu í málinu voru að öðru leyti sýknaðir af kröfum varnaraðila. Var niðurstaðan um sýknu þeirra reist á því að tilboð varnaraðila í verkið hafi verið í slíku ósamræmi við útboðsskilmála að það yrði að teljast hafa verið ógilt frá upphafi. Varnaraðili áfrýjaði dóminum til Hæstaréttar 2. janúar 2006.

Eftir að varnaraðili hafði upphaflega höfðað framangreint mál höfðaði sóknaraðili mál þetta gegn honum 24. nóvember 2004. Dómkrafa sóknaraðila í málinu var sú að felldur yrði úr gildi úrskurður kærunefndar útboðsmála 20. apríl 2004, þar sem ákvörðun um að tilboð varnaraðila hafi verið ógilt var felld úr gildi. Í greinargerð, sem lögð var fram á dómþingi 13. janúar 2005, krafðist varnaraðili þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, en til vara að hann yrði sýknaður af kröfu sóknaraðila. Af fyrirliggjandi gögnum verður ekki annað ráðið en að mál þetta hafi verið látið hvíla þar til áðurnefndur dómur frá 11. október 2005 hafði gengið, en það var tekið til munnlegs málflutnings um frávísunarkröfu varnaraðila 10. febrúar 2006. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi að öðru leyti en varðandi ákvæði úrskurðar kærunefndar útboðsmála 20. apríl 2004 um skyldu sóknaraðila til að bæta varnaraðila kostnað af því að hafa uppi kæru til nefndarinnar.

II.

Dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. október 2005 í máli því, sem varnaraðili höfðaði gegn sóknaraðila, Orkuveitu Reykjavíkur sf. og Landssíma Íslands hf., var sem áður greinir áfrýjað til Hæstaréttar 2. janúar 2006. Því máli hefur ekki verið lokið hér fyrir dómi. Þegar af þeirri ástæðu kemur ekki til álita að héraðsdómur í því máli hafi þau áhrif gagnvart máli þessu, sem um ræðir í 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991.

Í málatilbúnaði aðilanna er miðað við það að varnaraðili hafi höfðað mál sitt, sem lokið var í héraði með dómi 11. október 2005, áður en sóknaraðili höfðaði mál þetta. Leggja verður þetta til grundvallar, þótt fyrirliggjandi gögn beri það ekki skýrlega með sér. Í málinu, sem varnaraðili höfðaði, krafðist hann skaðabóta úr hendi sóknaraðila og þeirra, sem áttu með honum aðilasamlag, svo og greiðslu vegna kostnaðar af rekstri mála fyrir kærunefnd útboðsmála. Í máli þessu krefst sóknaraðili á hinn bóginn þess að úrskurður kærunefndarinnar frá 20. apríl 2004 verði felldur úr gildi. Samkvæmt 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 verður eftir þingfestingu máls ekki krafist dóms um þær kröfur, sem þar eru gerðar, í öðru máli, en sé svo gert skal síðara málinu vísað frá dómi. Krafa sóknaraðila í þessu máli er samkvæmt framangreindu ekki sú sama og krafan, sem varnaraðili gerir á hendur honum í sínu máli. Ákvæði 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 getur því ekki átt við um mál þetta og breytir þar engu þótt sóknaraðili hafi reist vörn sína í máli varnaraðila meðal annars á þeirri málsástæðu að úrskurður kærunefndar útboðsmála frá 20. apríl 2004 hafi verið haldinn slíkum annmörkum að ógildingu hans varði. Verður sóknaraðili jafnframt talinn hafa lögvarða hagsmuni af því að fá efnisdóm um kröfu sína í þessu máli án tillits til þess hvort hann verði sýknaður af kröfu varnaraðila um skaðabætur í því máli, sem nú er rekið fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Atafl hf., greiði sóknaraðila, Reykjavíkurborg, 200.000 krónur í kærumálskostnað.