316/2006

Í skilnaðarsamningi aðila 16. desember 1998 var tekið fram að J sætti sig við að skipting eigna væri ekki í samræmi við helmingaskiptareglu hjúskaparlaga. Með stefnu þingfestri 25. maí 2005 krafðist J þess að skilnaðarsamningurinn yrði ógiltur þar sem hann væri bersýnilega ósanngjarn í skilningi 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og 31. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, segir að frestur samkvæmt 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 hafi verið liðinn þegar J höfðaði málið og því væri ekki unnt að krefjast ógildingar samningsins á grundvelli ákvæðisins. Ekki var heldur fallist á ógildingu samningsins á grundvelli 31. gr. laga nr. 7/1936 þar sem J hafði ekki fært sönnur á að skilyrði þau sem nefnd eru í greininni hefðu verið til staðar við gerð skilnaðarsamningsins. Með vísan til fyrrgreinds ákvæðis í skilnaðarsamningnum, framburðar J fyrir dómi um að hún hafi gert sér grein fyrir þýðingu ákvæðisins og þess langa tíma sem leið þar til J hófst handa við málsókn sína, var ekki fallist á að skilyrði væru til að víkja samningsskuldbindingum hennar til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var S sýknaður af kröfum J.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. júní 2006. Hún krefst þess stefndi verði dæmdur til að greiða henni aðallega 1.670.274 krónur, en til vara 945.274 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 8. maí 1999 til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða að frestur samkvæmt 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 hafi verið liðinn þegar áfrýjandi höfðaði málið. Verða kröfur áfrýjanda því ekki reistar á þessu lagaákvæði.

Áfrýjandi hefur ekki fært sönnur á að skilyrði þau sem nefnd eru í 31. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga hafi verið til staðar þegar málsaðilar gerðu 16. desember 1998 samning þann um skilnaðarkjör sem mál þetta varðar. Verður málatilbúnaði áfrýjanda sem byggist á tilvísun til þessa ákvæðis þegar af þessari ástæðu hafnað.

Í fyrrgreindum samningi var svofellt ákvæði: „Ég undirrituð, J-kvk-nf B-kvk-nf, geri mér fulla grein fyrir því og sætti mig við að skipti eigna eru ekki í samræmi við helmingaskiptareglu hjúskaparlaga nr. 31 frá 1993.“ Í aðilaskýrslu áfrýjanda við aðalflutning málsins kvað hún sér hafa verið kunnugt um svonefnda helmingaskiptareglu hjúskaparlaga við samningsgerðina og að hún hafi jafnframt gert sér fulla grein fyrir að samningurinn væri ósanngjarn að einhverju leyti. Þá liggur fyrir að þegar 12. febrúar 1999 sendi þáverandi lögmaður áfrýjanda lögmanni stefnda bréf, þar sem gerð var grein fyrir sjónarmiðum hennar um að samningurinn væri ósanngjarn og óskað breytinga á honum. Var þessum óskum hafnað í svarbréfi lögmanns stefnda 4. mars 1999. Héldu bréfaskipti milli lögmannanna um þetta áfram þar til í ágúst 1999. Eftir það verður ekki séð að áfrýjandi hafi aðhafst frekar af þessu tilefni fyrr en mál þetta var höfðað 18. maí 2005, að öðru leyti en því að hún lét bóka um fyrirvara, sem að þessu laut, við fyrirtöku lögskilnaðarmáls aðila hjá sýslumanninum í Keflavík stuttu áður en leyfi til lögskilnaðar var gefið út 11. júní 2004. Með vísan til framangreinds ákvæðis samningsins, framburðar áfrýjanda um að hún hafi gert sér grein fyrir þýðingu þess og þess langa tíma sem leið þar til áfrýjandi hófst handa við málsókn sína, verður ekki fallist á með henni að skilyrði séu til að víkja samningsskuldbindingum hennar til hliðar með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936.

Samkvæmt framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmd til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem greinir í dómsorði.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar sem ákveðst eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, J-kvk-nf E-kvk-nf B-kvk-nf, greiði stefnda, S-kk-þgf S-kk-þgf, málskostnað fyrir Hæstarétti 300.000 krónur.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar 300.000 krónur.