228/2003

H, sem gert hafði starfslokasamning við vinnuveitanda sinn, V, skýrði V frá starfstilboði sem hann hafði fengið frá samkeppnisaðilanum Ö. Að ósk V lét H þegar af störfum, en krafðist fullra efnda starfslokasamningsins. H var hvorki talinn hafa vanefnt samninginn né að þau atvik væru er valdið gætu ógildi hans. Ekki var á það fallist með V að draga mætti þá ályktun af reglum, sem giltu um laun í uppsagnarfresti, að draga skyldi laun H hjá Ö frá umsömdum greiðslum V til H samkvæmt starfslokasamningnum. Hvorki orðalag samningsins né upplýsingar um tilurð hans studdu heldur slíkan frádrátt. Kröfur H voru samkvæmt þessu teknar til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. júní 2003. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi hafði stefndi starfað sem fjármálastjóri hjá Sól-Víking hf. frá árinu 1997 þegar það fyrirtæki sameinaðist áfrýjanda í júnímánuði 2001. Eftir sameininguna var hann gerður að undirmanni S-kk-ef R-kk-ef, fjármálastjóra áfrýjanda. Ræddi hann eftir sameininguna við yfirmann sinn um að hann vildi láta af störfum hjá áfrýjanda en hélt þeim þó áfram um sinn að beiðni S-kk-ef. Stefndi kvaðst í skýrslu fyrir héraðsdómi hafa leitað til ráðningarþjónustunnar Mannafls og sótt sumarið 2001 fyrir hennar milligöngu um tvö störf, en ekki fengið. Í lok október þess árs ræddi H-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður Mannafls, við stefnda og sagði honum að Ölgerðin Egill Skallagrímsson hf. væri að leita að fjármálastjóra. Lýsti stefndi áhuga sínum á starfinu og fór í viðtal vegna þess hjá H-kk-þgf G-kk-þgf, sem J-kk-nf D-kk-nf J-kk-nf forstjóri Ölgerðarinnar var viðstaddur. Ber stefnda og J-kk-þgf D-kk-þgf saman um að þetta viðtal hafi farið fram í lok október 2001. H-kk-nf G-kk-nf telur að það hafi verið í lok október eða byrjun nóvember þess árs. Ber þeim öllum saman um að stefnda hafi verið sagt að viðtalinu loknu að rætt yrði við fleiri umsækjendur og málið kannað nánar.

Eftir sameiningu félaganna voru gerðir starfslokasamningar við allnokkra starfsmenn Sól-Víkings hf. S-kk-nf R-kk-nf sagði í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi að hann og stefndi hafi verið búnir að ræða hvernig frágangur yrði á slíkum samningi milli aðila þessa máls vegna starfsloka stefnda og hafi hann „stillt“ slíkum samningi „upp“ eftir þær viðræður. Í skýrslu stefnda kom fram að þeir S-kk-nf hafi rætt um frágang slíks starfslokasamnings síðsumars 2001. Eftir fyrrgreint viðtal við stefnda vegna fjármálastjórastarfsins hjá Ölgerðinni kvað stefndi H-kk-nf G-kk-nf hafa ráðlagt sér að „drífa það af“ að ljúka gerð starfslokasamnings við áfrýjanda. Ekki hafi þó reynst unnt að koma á fundi milli stefnda og S-kk-ef til að ganga frá slíkum samningi fyrr en að morgni þriðjudagsins 6. nóvember 2001. J-kk-nf D-kk-nf kvaðst hafa hringt í stefnda tveimur eða þremur dögum eftir viðtalið til að fullvissa sig um að stefndi hefði áhuga á starfinu hjá Ölgerðinni áður en endanleg ákvörðun yrði tekin. Kvaðst hann hafa beðið stefnda að hafa við sig samband aftur þegar hann væri búinn að ganga frá starfslokum sínum hjá áfrýjanda. Stefndi telur að þeir hafi átt þetta samtal fyrsta sunnudag í nóvember 2001. Að morgni þriðjudagsins 6. nóvember 2001 hittust stefndi og S-kk-nf á skrifstofu þess síðarnefnda og undirrituðu starfslokasamning stefnda. Er efnisatriðum samningsins, sem dagsettur er 4. nóvember 2001, lýst í héraðsdómi.

Eftir fund þeirra S-kk-ef hringdi stefndi í J-kk-þf D-kk-þf, sem bað hann að koma á sinn fund, þar sem J-kk-nf D-kk-nf gerði stefnda tilboð um að taka við starfi fjármálastjóra Ölgerðarinnar. Stefndi kveðst hafa tekið sér umhugsunarfrest til næsta dags en hringdi síðar sama dag í S-kk-þf og skýrði honum frá starfstilboði Ölgerðarinnar. Kveður stefndi S-kk-þf þá hafa beðið sig að láta strax af störfum hjá áfrýjanda. Lýsti S-kk-nf viðbrögðum sínum við þessum fréttum svo fyrir héraðsdómi að hann hafi sagt við stefnda að „það væri alveg ljóst að hann gæti ekki unnið fyrir okkur og aðalsamkeppnisaðila okkar á sama tíma. Það væri þá best að hann mundi bara fara að vinna hjá Ölgerðinni ef það væri hans ósk.“ Hafi þeir ákveðið að hittast síðar sama dag á skrifstofu stefnda til að ganga frá afhendingu lykla og öðru tengdu brotthvarfi hans. Hóf stefndi störf hjá Ölgerðinni næsta dag.

II.

Áfrýjandi telur að stefndi hafi vanefnt starfslokasamninginn annars vegar með því að hafa brotið gegn trúnaðarskyldum sínum við stefnda og hins vegar hafi hann ekki sinnt eða getað sinnt vinnuskyldu sinn hjá stefnda eftir að hann réð sig til Ölgerðarinnar. Þá telur áfrýjandi að starfslokasamningurinn sé ógildur vegna brostinna forsendna sem og á grundvelli 30. gr. og 33. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð umboð og ógilda löggerninga með síðari breytingum.

Ljóst er af framburði J-kk-ef D-kk-ef fyrir héraðsdómi að ekki var frá því gengið að stefndi hæfi þá þegar störf hjá Ölgerðinni og að stefndi hefði því getað sinnt starfi sínu hjá áfrýjanda samkvæmt ákvæðum starfslokasamningsins þrátt fyrir ráðningu sína þar. Mátti stefndi skilja framangreind viðbrögð S-kk-ef þannig að ekki væri óskað frekara starfsframlags af hans hálfu í þágu áfrýjanda. Hvorki voru lagðar skorður við því í ráðningarsamningi stefnda né starfslokasamningi hans að hann réði sig til fyrirtækis í samkeppni við áfrýjanda. Þá hefur ekki verið sýnt fram á að stefndi hafi skýrt frá upplýsingum, sem hann var bundinn trúnaði um gagnvart áfrýjanda. Með þessum athugasemdum, vísan til þeirra málsatvika, sem að framan eru rakin og forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans stefndi verði hvorki talinn hafa vanefnt samninginn né að þau atvik séu er valdið geti ógildi hans.

Áfrýjandi heldur því einnig fram að sýkna beri hann af fjárkröfu stefnda vegna þess að hann hafi ekki orðið fyrir tjóni. Það sé almenn grundvallarregla að frá bótum vegna ólögmætrar uppsagnar skuli draga þær tekjur sem starfsmaður hefur á uppsagnarfresti. Á sama hátt sé fyrir því dómvenja að við lögmæta uppsögn skuli draga frá launum á uppsagnarfresti þær tekjur sem starfsmaður afli sér frá öðrum. Hið sama telur hann gilda varðandi starfslokasamninga, sem séu í raun ráðningarsamningar sérstaks eðlis. Hafi stefndi haft að minnsta kosti jafn há laun í starfi sínu hjá Ölgerðinni á tímabili starfslokasamningsins og þau, sem kveðið hafi verið á um í samningnum. Með samningi málsaðila, sem undirritaður var 6. nóvember 2001, var kveðið á um starfslok stefnda og meðal annars greiðslu launa til hans vegna starfslokanna. Starfslokasamningnum verður því ekki jafnað til ráðningarsamnings heldur var með honum þvert á móti samið um lok þess ráðningarsamnings, sem í gildi hafði verið milli aðila. Ályktun um að draga skuli laun stefnda hjá Ölgerðinni á gildistíma starfslokasamningsins frá þar umsömdum greiðslum verður því ekki dregin af þeim reglum, sem gilda um laun á uppsagnarfresti. Þar sem ekki er heldur neina stoð að finna fyrir slíkum frádrætti í orðalagi samningsins né upplýsingum um tilurð hans verður ekki fallist á þessa málsástæðu áfrýjanda. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Vífilfell hf., greiði stefnda, H-kk-þgf H-kk-þgf, 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.