292/2001

Starfsmenn P hf. (síðar L hf.), sem unnu að því að koma 6 cm sveru plaströri undir götu, lögðu rörið þvert yfir gangstétt meðan á framkvæmdinni stóð. Þ, sem kom skokkandi eftir gangstéttinni, féll um rörið og fótbrotnaði. Var henni metin 15% varanlegur miski og jafn há varanleg örorka vegna slyssins. Á það var fallist með Þ að viðvaranir hefðu ekki verið veittar með þeim hætti sem búast mátti við þar sem L hf. lagði hindrun í veg fyrir hana á almennri gönguleið. Með þessu skapaðist hætta sem félagið var talið bera ábyrgð á. Á hinn bóginn þótti Þ ekki hafa sýnt aðgát í samræmi við aðstæður. Sök var samkvæmt þessu skipt til hálfs og L hf. gert að greiða Þ helming tjóns hennar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 8. ágúst 2001 og krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 27. september 2001. Krefst hún þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 4.560.531 krónu með 2% ársvöxtum frá 6. júní 1997 til 6. ágúst 2000 og dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt á báðum dómstigum.

I.

Málið er til komið vegna slyss, sem gagnáfrýjandi varð fyrir um miðjan dag 6. júní 1997 á gangstétt við Rofabæ í Reykjavík. Starfsmenn Pósts og síma hf. unnu þá við að koma um 6 cm sveru plaströri undir götuna, en til þess var notaður bor, knúinn áfram af loftpressu. Í gegnum þetta rör átti síðan að þræða símakapal. Höfðu þeir lagt rörið þvert yfir gangstéttina og er sú skýring fram komin að óhjákvæmilegt hafi verið að koma rörinu þannig fyrir um stund áður en það yrði lagt undir götuna. Kom gagnáfrýjandi þar að skokkandi eftir gangstéttinni til vesturs og féll um rörið, sem hún kveðst ekki hafa orðið vör við áður. Fótbrotnaði hún við byltuna og hefur henni verið metinn 15% varanlegur miski og jafn há varanleg örorka vegna slyssins. Málavöxtum er nánar lýst í héraðsdómi. Pósti og síma hf. hefur verið breytt í Íslandspóst hf. og Landssíma Íslands hf. og og er ekki ágreiningur um aðild síðastnefnda félagsins að málinu.

Aðaláfrýjandi reisir sýknukröfu sína á því að slysið verði ekki rakið til neinnar saknæmrar háttsemi þeirra manna, sem unnu verkið, heldur verði ekki öðru en óaðgæslu gagnáfrýjanda sjálfrar og óhappatilviljun um kennt hve illa fór. Við áðurnefnt verk hafi verið grafnar holur beggja vegna götunnar og þær verið ágætlega merktar. Hafi allar aðstæður á staðnum gefið til kynna að um vinnusvæði væri að ræða og full ástæða verið til að fara um það með gát. Hvað sem öðru líði hljóti gagnáfrýjandi að bera verulegan hluta sakar sjálf. Gagnáfrýjandi reisir kröfu sína hins vegar á því að alla sök á slysinu beri að leggja á aðaláfrýjanda. Á ferð sinni hafi hún notað gagnstétt borgarinnar með eðlilegum og venjulegum hætti og þurfi gangandi vegfarendur ekki að búast við því að hindranir séu lagðar í veg þeirra. Hafi rörið á gangstéttinni skapað hættu og viðvaranir verið alls ófullnægjandi. Beri hér að beita ströngu sakarmati og leggja alla ábyrgð á aðaláfrýjanda. Er því jafnframt haldið fram að hún hafi sjálf enga óaðgæslu sýnt í umrætt sinn. Mótmælir gagnáfrýjandi því sérstaklega að ábyrgð á slysinu verði lögð á hana fyrir það að hafa verið að hlusta á vasaútvarp, sem tengt var heyrnartólum, en altítt sé að vegfarendur hlusti á útvarp á göngu sinni. Málsástæður aðilanna eru nánar raktar í hinum áfrýjaða dómi.

Fram er komið að Póstur og sími hf. hafði ábyrgðartryggingu hjá Sjóvá-Almennum tryggingum hf. Áður en málið var höfðað bauð vátryggingafélagið gagnáfrýjanda að sök yrði skipt að jöfnu og tjón hennar gert þannig upp, sem gagnáfrýjandi hafnaði.

II.

Meðal málsgagna eru ljósmyndir, sem teknar voru á slysstað skömmu eftir atvikið. Má sjá á þeim að borðar höfðu verið festir á milli lágra stólpa til aðvörunar vegna framkvæmdanna. Borðunum var hins vegar komið fyrir við götuna en ekki gangstéttina og sýnast fremur hafa haft það hlutverk að vara ökumenn við framkvæmdunum en þá, sem fóru eftir gangstéttinni. Eins og borðunum var komið fyrir verður ekki talið að þeir hafi nýst til að vara við hindrun á gangstéttinni. Í skýrslu, sem gerð var skömmu eftir slysið, hafði B-kk-nf V-kk-nf lögreglumaður eftir S-kk-þgf B-kk-þgf R-kk-þgf, starfsmanni Pósts og síma hf., að hann hafi staðið þarna og varað gangandi og hjólandi vegfarendur við rörinu, en því miður hafi hann ekki tekið eftir gagnáfrýjanda þegar hún kom hlaupandi og því ekki náð að vara hana við. Hið sama kom einnig fram í skýrslu annars starfsmanns Pósts og síma hf. til Sjóvár-Almennra trygginga hf. 24. október 1997, en þar segir að starfsmaður félagsins hafi staðið vörð á staðnum þegar slysið varð. Svo illa hafi viljað til að hann hafi ekki litið í átt til gagnáfrýjanda þegar hana bar að og því ekki tekist að vara hana við í tíma. Hann hafi hins vegar náð að aðvara aðra vegfarendur, sem fóru þarna um. Verður fallist á með gagnáfrýjanda að viðvaranir hafi ekki verið veittar með þeim hætti, sem búast mátti við þar sem aðaláfrýjandi lagði hindrun í veg fyrir hana á almennri gönguleið. Með þessu skapaðist hætta og verður aðaláfrýjandi að bera ábyrgð á tjóni gagnáfrýjanda.

B-kk-nf V-kk-nf lögreglumaður gaf skýrslu fyrir dómi, en hann kom á slysstað áður en gagnáfrýjandi var flutt á brott. Voru bornar undir hann ljósmyndir, sem teknar voru á vettvangi, og kvað hann þær sýna ágætlega hvernig aðstæður voru, en þarna hafi verið einhverjar vélar og moldarhaugar. Fram er komið að bjart veður var þennan dag og af myndunum má ráða að svart plaströrið hefur sést á gangstéttinni í töluverðri fjarlægð. Myndirnar sýna einnig að moldarhaugar voru fast við gangstéttina þar sem plaströrið lá, auk þess sem loftpressa stóð þar hjá og skagaði hún lítilega inn á gangstéttina. Var hún í gangi er slysið varð og samkvæmt framburði áðurnefnds S-kk-ef B-kk-ef fylgdi notkun hennar töluverður hávaði. Er ljóst að þær aðstæður voru fyrir hendi, sem hefðu átt að vara gagnáfrýjanda við ef aðgát hefði verið sýnd. Hún á því einnig sök á óhappinu. Þykir rétt að aðilarnir beri hvor helming sakar vegna þess tjóns, sem gagnáfrýjandi varð fyrir við slysið.

III.

Endanleg krafa gagnáfrýjanda fyrir varanlegan miska nemur 722.325 krónum, varanlega örorku 2.668.942 krónum og þjáningar 154.270 krónum. Er ekki tölulegur ágreiningur um þessa liði eftir að gagnáfrýjandi lækkaði tvo þá síðastefndu við aðalmeðferð málsins í héraði um samtals 75.254 krónur. Kröfu um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón hækkaði hún um leið úr 400.000 krónum í 730.246 krónur. Mótmælir aðaláfrýjandi því að hækkun kröfunnar komist að í málinu. Þá krefst hún einnig greiðslu eftirstöðva útlagðs kostnaðar að fjárhæð 34.748 krónur og væntanlegs kostnaðar vegna læknismeðferðar og sjúkraþjálfunar, sem hún áætlar 300.000 krónur, en til frádráttar kröfunni komi 50.000 krónur vegna innborgunar 30. júní 2000. Nemur krafa gagnáfrýjanda samkvæmt þessu samtals 4.560.531 krónu.

Gegn mótmælum aðaláfrýjanda eru ekki skilyrði fyrir hendi svo gagnáfrýjandi fái komið að hækkun heildarkröfu sinnar vegna kröfuliðs fyrir tímabundið atvinnutjón. Verður sá liður tekinn til greina með upphaflegri kröfufjárhæð að frádregnum sjúkradagpeningum, sem gagnáfrýjandi fékk frá Tryggingastofnun ríkisins að fjárhæð 40.074 krónur, sbr. 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hafnað kröfulið vegna væntanlegs útlagðs kostnaðar. Að þessu gættu verður krafa gagnáfrýjanda að öðru leyti lögð til grundvallar um tjón hennar, sem nemur samkvæmt því 3.890.211 krónum. Að gættri þeirri skiptingu sakar, sem fram kemur í II. kafla að framan, verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða henni 1.945.106 krónur með vöxtum, eins og nánar greinir í dómsorði. Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti. Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað gagnáfrýjanda verður staðfest, en um gjafsóknarkostnað hennar fyrir Hæstarétti fer eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Landssími Íslands hf., greiði gagnáfrýjanda, Þ-kvk-þgf E-kvk-þgf, 1.945.106 krónur með 2% ársvöxtum frá 6. júní 1997 til 6. ágúst 2000 og dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 300.000 krónur.