223/2008

Deilt var um afleiðingar slyss er E varð fyrir við vinnu um borð í Arnarbergi ÁR 150. Hinn 26. júní 2007 fór V fram á dómkvaðningu matsmanna. Mátu þeir varanlegan miska 3 stig en varanlega örorku enga. Í þinghaldi 30. nóvember 2007 féll E frá dómkvaðningu yfirmatsmanna, sem hann hafði óskað eftir, en lagði jafnframt fram bókun með áskorun og gögn vegna meints vanhæfis matsmannsins M, sem hann taldi eiga að leiða til ógildingar matsins. Ágreiningsefnið fyrir Hæstarétti var hvort matsgerð hinna dómkvöddu manna yrði metin fullgilt sönnunargagn vegna starfstengsla matsmannsins M við V. E kvaðst hafa komist að því eftir að matsgerð var lokið að M hefði unnið fyrir V. Taldi E að líta ætti fram hjá matsgerðinni og byggja á mati tveggja lækna er aðilar höfðu áður sameiginlega óskað eftir. Héraðsdómur hafnaði málflutningi E um þetta og byggði niðurstöðu sína á mati hinna dómkvöddu manna. Þegar virtar voru upplýsingar um tengsl M við V og það að V varð ekki við áskorun um að gera nánari grein fyrir þeim var ekki talið óyggjandi að M hefði uppfyllt skilyrði 3. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að verða dómkvaddur til mats um þau atriði sem um ræddi og því hefði átt að synja um dómkvaðningu hans ef þessar upplýsingar hefðu þá legið fyrir. Þessi annmarki á málsmeðferðinni í héraði var þess eðlis, að óhjákvæmilegt þótti að ómerkja héraðsdóm án kröfu og vísa málinu heim til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. apríl 2008. Hann krefst þess að stefndu verði dæmd sameiginlega til að greiða sér 7.186.231 krónu með 4,5% ársvöxtum af 558.400 krónum frá 25. júlí 2005 til 6. september sama ár, af 7.186.231 krónu frá þeim degi til 23. desember 2006 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms, þó þannig að upphafsdagur dráttarvaxta ákveðist 15 dögum frá dómi Hæstaréttar. Þá krefjast stefndu málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi byggir kröfu sína á slysatryggingu sjómanna í samræmi við ákvæði kjarasamnings og vísar til vátryggingarskilmála stefnda Varðar tryggingar hf. Þar segir meðal annars að sé um líkamstjón að ræða skuli bætur ákvarðast eftir reglum skaðabótalaga nr. 50/1993 leiði það til hærri heildarbóta en samkvæmt 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Er málinu beint að báðum stefndu með vísan til 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Þegar af þeirri ástæðu að um slystryggingu er að ræða á nefnd 44. gr. ekki við. Stefndi Auðbjörg ehf. hefur hins vegar ekki byggt varnir sínar á því að kröfu áfrýjanda sé ranglega beint að sér. Samkvæmt þessu beinist krafa áfrýjanda að báðum stefndu.

II

Eins og málið er lagt fyrir Hæstarétt er nú ekki deilt um bótaskyldu, heldur aðeins um afleiðingar slyss þess sem áfrýjandi varð fyrir.

Slysið átti sér stað 25. júlí 2005 er áfrýjandi var við vinnu um borð í Arnarbergi ÁR 150. Hann leitaði þegar læknis og tilkynnti vinnuveitanda um slysið. Um mitt ár 2006 leitaði áfrýjandi sérfræðiálits S-kk-ef D-kk-ef bæklunarlæknis, sem taldi hann hafa hlotið svonefndan kramningsáverka á utanverða vinstri hendi, slæma tognun og brot á fimmta handarbeini rétt neðan við grunnlið litla fingurs. Hinn 23. október 2006 óskuðu aðilar sameiginlega eftir mati læknanna A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef. Var niðurstaða þeirra í matsgerð 10. nóvember 2006 að áfrýjandi hefði hlotið kramningsáverka og brot á miðhandarbeini vinstri handar og mátu þeir varanlega örorku 10% og varanlegan miska og hefðbundna læknisfræðilega örorku 8% hvort. Hinn 1. mars 2007 mat R-kk-nf A-kk-nf læknir meiðsli áfrýjanda, vegna bóta frá Tryggingastofnun ríkisins, til 10% varanlegrar örorku og var sjúkdómsgreining „eftirstöðvar kramningsáverka“. Var þessi matsgerð yfirfarin og samþykkt af aðstoðartryggingayfirlækni. Hinn 26. júní 2007 fór stefndi Vörður tryggingar hf. fram á dómkvaðningu matsmanna. Dómkvaddir voru M-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf bæklunar- og handarskurðlæknir og J-kk-nf H-kk-nf meinafræðingur. Niðurstaða ítarlegrar matsgerðar þeirra 10. september 2007 er að áfrýjandi hafi hlotið brot „í fjærenda V. miðhandarleggs“ en ekki hafi verið um aðra áverka að ræða. Var varanlegur miski metinn 3 stig en varanleg örorka engin. Í þinghaldi 30. nóvember 2007 féll áfrýjandi frá dómkvaðningu yfirmatsmanna, sem hann hafði óskað eftir, en lagði jafnframt fram bókun með áskorun og gögn vegna meints vanhæfis matsmannsins M-kk-ef P-kk-ef A-kk-ef, sem hann taldi eiga að leiða til ógildingar matsins. Er málsatvikum nánar lýst í héraðsdómi.

III

Ágreiningsefnið fyrir Hæstarétti er hvort matsgerð hinna dómkvöddu manna verði metin fullgilt sönnunargagn eða hvort óheimilt sé að leggja hana til grundvallar dómi vegna starfstengsla annars matsmannsins við stefnda Vörð tryggingar hf. Áfrýjandi kveðst hafa komist að því eftir að matsgerð var lokið að matsmaðurinn M-kk-nf P-kk-nf hefði unnið fyrir stefnda Vörð tryggingar hf. Um þetta hafi verið fjallað við meðferð málsins í héraði, meðal annars munnlegum málflutningi. Héraðsdómur hafi hafnað málflutningi áfrýjanda um þetta og byggt niðurstöðu sína beinlínis á þessari matsgerð.

Matsgerðir dómkvaddra matsmanna sem aflað er samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála hafa ríkt sönnunargildi í dómsmálum. Forsenda þess er að fylgt hafi verið reglum laganna um form og efni við dómkvaðningu og framkvæmd matsstarfa. Samkvæmt 3. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991 má þann einn dómkveðja til matsstarfa sem „er að öllu leyti óaðfinnanlegt vitni um það atriði sem á að meta“. Samkvæmt 59. gr. laganna er afstaða vitnis til málsaðila meðal þeirra atriða sem dómari metur þegar hann tekur afstöðu til sönnunargildis vitnisburðar. Stefndi Vörður tryggingar hf. hefur ekki orðið við áskorun áfrýjanda um að upplýsa um umfang starfa matsmannsins M-kk-ef P-kk-ef A-kk-ef í hans þágu og um greiðslur fyrir þau. Matsmaðurinn hefur heldur ekki veitt upplýsingar við rekstur málsins um þessi atriði. Af málsgögnum og skýrslu matsmannsins fyrir dómi verður ráðið að hann hefur í einhverjum mæli undanfarin ár unnið við ráðgefandi álit fyrir hið stefnda tryggingafélag og þá sem verktaki. S-kk-nf Ó-kk-nf K-kk-nf, forstöðumaður tjónasviðs stefnda Varðar trygginga hf., bar fyrir dómi að ekki væri fastur ráðgjafarlæknir hjá félaginu en að segja mætti að M-kk-nf P-kk-nf gegndi því hlutverki og hafi störf hans fyrir félagið farið vaxandi. Engu að síður taldi hann að umfangið væri ekki mikið. Þá var forstöðumaðurinn spurður að því hvort M-kk-nf P-kk-nf hefði komið að máli áfrýjanda. Kvað hann það „ekkert ólíklegt svo sem að við höfum eitthvað leitað ráða hjá honum um þetta, en án þess að ég muni það nákvæmlega.“ Annar læknir hafi aðallega verið ráðgefandi í málinu.

Þegar litið er á þessar upplýsingar um tengsl matsmannsins M-kk-ef P-kk-ef A-kk-ef við stefnda Vörð tryggingu hf. verður ekki talið óyggjandi að hann hafi uppfyllt framangreinda kröfu 3. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991 til að verða dómkvaddur til mats um þau atriði sem um ræðir og því hefði átt að synja um dómkvaðningu hans ef þessar upplýsingar hefðu þá legið fyrir. Af forsendum hins áfrýjaða dóms er ljóst að umrædd matsgerð er lögð til grundvallar dómi. Verður fallist á með áfrýjanda að ekki hafi verið forsendur til þess af þeim ástæðum sem að framan greinir. Þessi annmarki á málsmeðferðinni í héraði er þess háttar, að óhjákvæmilegt er að ómerkja héraðsdóm án kröfu og vísa málinu heim til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný. Krafa áfrýjanda um málskostnað í héraði kemur til afgreiðslu þar þegar dómur verður lagður á málið.

Miðað við þessi úrslit málsins þykir rétt að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.