710/2014

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi máli ákæruvaldsins á hendur X, en með ákæru voru X gefin að sök brot aðallega gegn 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara 247. gr. sömu laga, sökum þess að ákæra uppfyllti ekki áskilnað c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. október 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 4. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 23. október 2014 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í t. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Mál þetta var upphaflega höfðað á hendur varnaraðila með ákæru 13. nóvember 2013 þar sem honum voru gefin að sök umboðssvik, en til vara fjárdráttur, með því að hafa á nánar tilgreindu tímabili, er hann sat í óskiptu búi eftir eiginkonu sína, með ,,óhæfilegri fjárstjórn rýrt efni hins óskipta bús á grófan og óforsvaranlegan hátt, með þeim afleiðingum að allur arfshluti ... úr dánarbúinu reyndist glataður þegar opinber skipti á dánarbúinu fóru fram.“ Í ákærunni var meðal annars tekið fram til skýringar á sakargiftum að talið væri augljóst að „margvíslegar fjárhagslegar ráðstafanir“ varnaraðila hefðu leitt til þessa. Með dómi Hæstaréttar 14. janúar 2014 í máli nr. 796/2013 var úrskurður héraðsdóms frá 12. desember 2013, um frávísun málsins frá dómi, staðfestur sökum þess að ákæran hefði ekki uppfyllt áskilnað c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 þar sem fullt tilefni hefði verið til að greina í ákæru með nákvæmari hætti hvaða „margvíslegu fjárhagslegu ráðstafanir“ það væru sem sóknaraðili vísaði til. Í kjölfar dóms Hæstaréttar gaf sóknaraðili 24. mars 2014 út nýja ákæru í málinu. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var ákæru vísað á ný frá dómi á þeim grundvelli að í ákærunni væri lýst háttsemi sem gæti einvörðungu leitt til einkaréttarlegra viðbragða samerfingja varnaraðila í samræmi við ákvæði erfðalaga nr. 8/1962, en ekki til saksóknar af hálfu sóknaraðila.

II

Samkvæmt c. lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 skal meðal annars greina í ákæru, svo glöggt sem verða má, hver sú háttsemi er, sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga. Af þessu leiðir að verknaðarlýsing í ákæru verður að vera það greinargóð og skýr að ákærði geti ráðið af henni hvaða refsiverð háttsemi honum er gefin að sök og hvaða lagaákvæði hann er talinn hafa brotið. Ekki mega vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að með réttu verði talið að ákærða sé torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum. Ákæra verður samkvæmt framangreindu að vera svo skýr að dómara sé kleift af henni einni að gera sér grein fyrir hvað ákærði sé sakaður um og hvernig sú háttsemi verði talin refsiverð.

Varnaraðila eru í ákæru gefin að sök umboðssvik með því að hafa ,,með óhæfilegri fjárstjórn ... rýrt efni hins óskipta bús á grófan og óforsvaranlegan hátt“, annars vegar með tveimur millifærslum af eigin reikningi á tilgreinda bankareikninga og hins vegar með því að hafa móttekið bætur vegna tjóns á fasteign hins óskipta bús án þess að verja nema hluta þeirra til viðgerða á eigninni. Í ákæru er hvorki gerð grein fyrir því hvernig þessi háttsemi falli að því broti sem aðallega er ákært fyrir, umboðssvikum samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, né hvernig háttsemin falli að fjárdráttarbroti eftir 247. gr. sömu laga, sem ákært er fyrir til vara. Ákæran geymir því ekki skýra verknaðarlýsingu er svarar til þessara ákvæða almennra hegningarlaga. Af þessum sökum verður með réttu talið að varnaraðila sé gert erfitt um vik að taka afstöðu til sakarefnis og halda uppi vörnum í málinu. Fullnægir ákæran ekki framangreindum skilyrðum c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, Ó-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.