411/2005

Í júlí 1993 varð G fyrir slysi er hann var við vinnu sína hjá varnarliðinu á Keflavíkurflugvelli. Daginn eftir leitaði hann til læknis og varð niðurstaða hans sú að hann hefði hlotið mar og tognanir á læri og mjóbaki við slysið. Kvaðst G hafa æ síðan þjáðst af verkjum í baki og niður í ganglimi en leitaði þó ekki læknis af þessum sökum fyrr en nokkrum árum síðar. Þrátt fyrir það var talið upplýst að hann hefði hlotið áverka við slysið og með vísan til matsgerðar dómkvaddra matsmanna, sem ekki hefði verið hnekkt, yrði að telja nægilega fram komið að núverandi einkenni G og örorka væru afleiðingar þess. Þar sem vinnufélagi G hafði sýnt af sér gáleysi er slysið varð var talið að varnarliðið bæri skaðabótaábyrgð á því. Samkvæmt 2. tölul. 12. gr. fylgiskjals með lögum nr. 110/1951 hvíldi greiðsluskylda á Í af þessum sökum og var því fallist á kröfu G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 13. september 2005. Hann krefst þess, að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 1.436.924 krónur með 2% ársvöxtum frá 26. júní 1999 til 26. júní 2003, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að stefnukrafan verði lækkuð og málskostnaður látinn niður falla.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi slasaðist áfrýjandi við vinnu sína hjá varnarliði Bandaríkjanna á Keflavíkurflugvelli 1. júlí 1993, þar sem hann hafði unnið frá 1984. Var hann að vinna við losun á gámi ásamt vinnufélaga sínum, sem var á lyftara. Reyndu þeir að koma lyftaragöfflum undir trékassa og fór áfrýjandi fyrir framan kassann til að lyfta honum upp, en vinnufélaginn ók lyftaranum áfram og náði ekki að stöðva hann í tæka tíð þannig að áfrýjandi klemmdist milli gálga lyftarans og kassans. Bar vinnufélaginn fyrir dómi að lyftarinn hefði farið of langt og hann ekki náð að stöðva hann. Daginn eftir leitaði áfrýjandi til læknis og í bókun læknisins kemur fram, að hann hafi við þetta hlotið áverka á læri og í mjóbaki vinstra megin. Var það túlkað sem mar og tognanir og fékk hann bólgueyðandi töflur, en að öðru leyti taldi læknirinn að þetta myndi lagast af sjálfu sér. Áfrýjandi hélt áfram vinnu sinni hjá varnarliðinu en fékk auðveldara starf við að keyra út létta pakka. Áfrýjandi kveðst æ síðan hafa þjáðst af verkjum í baki og niður í ganglimi og í byrjun október 1997 leitaði hann til nuddara vegna þess, auk þess sem hann fór í sjúkraþjálfun 2001. Þá leitaði hann til læknis 12. nóvember 1999 og var þá frá vinnu í þrjá daga vegna bakverkja. Hinn 15. febrúar 2002 leitaði áfrýjandi til S-kk-ef S-kk-ef læknis og var þá í fyrsta skipti tekin tölvusneiðmynd af lendhrygg. Komu í ljós slit og rýrnunarbreytingar í bakinu auk skriðs á hryggjarlið, og taldi læknirinn töluverðar líkur vera á því, að einkenni þau sem áfrýjandi hefði væru af völdum slyssins.

Að beiðni lögmanns áfrýjanda og skaðabótanefndar samkvæmt lögum nr. 110/1951 um varnarsamning milli Íslands og Bandaríkjanna mátu A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf læknir og I-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyssins með matsgerð 11. mars 2003. Þeir töldu óvissu ríkja um það, hvort núverandi einkenni áfrýjanda tengdust slysinu 1. júlí 1993, en töldu svona slys geta leitt til álíka óþæginda og áfrýjandi teldi sig búa við. Þeir treystu sér ekki til að fullyrða, að tengsl væru milli núverandi einkenna áfrýjanda og slyssins, en ef svo væri þá væru mjóhryggjareinkennin metin til 5% varanlegs miska. Tímabundin og varanleg örorka væri engin.

Að ósk áfrýjanda voru dómkvaddir tveir matsmenn, T-kk-nf M-kk-nf læknir og M-kk-nf T-kk-nf hæstaréttarlögmaður, til að meta tímabundna óvinnufærni áfrýjanda vegna slyssins, veikindadaga með og án rúmlegu, varanlegan miska og varanlega örorku. Skiluðu þeir matsgerð sinni 10. júní 2004 og komust að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið um tímabundið atvinnutjón að ræða, áfrýjandi hefði ekki verið rúmliggjandi eftir slysið en þeir mátu honum þjáningarbætur í einn mánuð eftir slysið með vísan til 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þeir töldu varanlegan miska vera 5% og varanlega örorku 10%. Matsgerð þessi er mjög ítarleg og komast matsmenn að rökstuddri niðurstöðu um hvaða einkenni stafi af slysinu 1. júlí 1993 og hver ekki. Er niðurstaða matsgerðarinnar rakin í héraðsdómi.

Þótt langur tími hafi liðið frá slysi áfrýjanda þar til hann leitaði læknis vegna þess, er í ljós leitt að hann varð fyrir áverka við slysið, sem staðfest var af lækni daginn eftir slysið. Með vísan til matsgerðar dómkvaddra manna, sem ekki hefur verið hnekkt, verður að telja nægilega fram komið að núverandi einkenni áfrýjanda og örorka séu afleiðingar slyssins 1. júlí 1993.

II.

Aðdraganda slyssins 1. júlí 1993 er lýst hér að framan. Með því að aka lyftaranum á áfrýjanda sýndi vinnufélagi hans af sér gáleysi, sem vinnuveitandi hans, varnarliðið á Keflavíkurflugvelli, ber skaðabótaábyrgð á. Greiðsluskylda stefnda hvílir á 2. tölulið 12. gr. fylgiskjals með lögum nr. 110/1951 um lagagildi varnarsamnings milli Íslands og Bandaríkjanna og um réttarstöðu liðs Bandaríkjanna og eignir þess.

Bótakrafa áfrýjanda er reist á niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna og er sundurgreind í héraðsdómi. Samtals nemur krafan 1.436.924 krónum. Var endanleg dómkrafa sett fram 14. júní 2004. Verður krafa áfrýjanda tekin til greina með vöxtum, svo sem í dómsorði greinir.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarákvæði héraðsdóms skal vera óraskað.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði áfrýjanda, G-kk-þgf S-kk-þgf, 1.436.924 krónur með 2% ársvöxtum samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 26. júní 1999 til 14. júlí 2004, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og veðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarákvæði héraðsdóms skal vera óraskað.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 400.000 krónur.