250/2014

Kært var ákvæði í dómi héraðsdóms um að vísa frá dómi varakröfu í máli B á hendur I um bætur vegna vanefnda á samningi aðilanna. Í úrskurði héraðsdóms var ekki talið að B hefði gert með fullnægjandi hætti grein fyrir málsástæðum sínum fyrir varakröfunni eða þeim gögnum sem lægju henni til grundvallar. Þá lægi hvorki fyrir að B hefði orðið fyrir tjóni né í hverju ætlað tjón hennar fælist. Í dómi Hæstaréttar var því á hinn bóginn slegið föstu að ráðið yrði af stefnu málsins og fyrirliggjandi gögnum hverjar málsástæður B fyrir varakröfunni væru og hvaða atvik B teldi skipta máli til þess að samhengi þeirra væri ljóst. Væri lýsing B á málsatvikum, svo og tilgreining málsástæðna og lagaraka að öðru leyti, nægilega glögg og studd fullnægjandi gögnum til þess að ekki færi á milli mála hvert sakarefnið væri. Var ákvæði hins kærða dóms því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka kröfu B til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. apríl 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kært er ákvæði í dómi Héraðsdóms Suðurlands 21. mars 2014 um að vísa frá dómi varakröfu sóknaraðila í máli hans á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að ákvæði dómsins um frávísun verði fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnisdóms að því leyti. „Jafnframt að niðurstaða um dæmdan málskostnað í héraði verði felld úr gildi að sama skapi og dæmdur á ný.“ Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að ákvæði héraðsdóms um frávísun verði staðfest og sóknaraðila gert að greiða honum kærumálskostnað.

I

Eins og nánar greinir í héraðsdómi á mál þetta rætur að rekja til kaupa varnaraðila á íbúð sóknaraðila að Hábergi 7 í Reykjavík á árinu 2008. Samkvæmt undirrituðu kauptilboði 15. apríl 2008 var kaupverðið 20.600.000 krónur og skyldi varnaraðili greiða 4.510.000 krónur við undirritun kaupsamningsins. Voru eftirstöðvar kaupverðsins fjármagnaðar með yfirtöku varnaraðila á áhvílandi láni Íbúðalánasjóðs að fjárhæð 15.577.818 krónur og með nýju láni að fjárhæð 512.182 krónur. Var afsal vegna kaupanna undirritað 18. apríl 2008. Um atvik máls að öðru leyti greinir aðila nokkuð á. Af gögnum málsins verður þó ráðið að óumdeilt sé að varnaraðili innti ekki af hendi 4.510.000 krónur sem greiða skyldi við undirritun kaupsamningsins. Er og óumdeilt að sóknaraðila var gert að greiða fjármagnstekjuskatt árið 2011 að fjárhæð 624.264 krónur vegna hagnaðar við sölu íbúðarinnar og gerði hún samkomulag við tollstjóra 6. janúar 2012 um að greiða skuldina með sjö greiðslum.

Í málinu liggur fyrir að aðila greindi nokkuð á um uppgjör vegna viðskiptanna. Þau undirrituðu samkomulag 21. nóvember 2011 í fjórum liðum, en samkvæmt öðrum lið þess skyldi varnaraðili greiða sóknaraðila 624.264 krónur vegna fjármagnstekjuskattsins, sem lagður var á sóknaraðila, og skyldi sóknaraðili í staðinn falla frá öllum kröfum á hendur varnaraðila vegna kaupsamningsins. Er upplýst að varnaraðili hefur ekki innt af hendi greiðslu samkvæmt 2. lið samkomulagsins.

II

Í málinu gerði sóknaraðili þá kröfu aðallega að varnaraðili yrði dæmdur til að greiða sér ,,skuld samkvæmt kaupsamningsgreiðslu“ að fjárhæð 4.454.378 krónur vegna kaupa varnaraðila á áðurgreindri fasteign. Var krafan á því reist að þar sem varnaraðili hefði ekki staðið við 2. lið samkomulagsins 21. nóvember 2011 hefði raknað við krafa hennar á hendur varnaraðila um útborgun kaupverðs samkvæmt kaupsamningnum. Til vara gerði sóknaraðili kröfu um bætur að fjárhæð 473.073 krónur. Var sú krafa reist á 2. lið samkomulagsins, þar sem varnaraðili samþykkti að greiða fjármagnstekjuskatt að fjárhæð 624.264 krónur, og miðaðist endanleg krafa við stöðu skuldar sóknaraðila við tollstjóra 22. febrúar 2014, sem þá var 473.073 krónur.

Með héraðsdómi var varnaraðili sýknaður af aðalkröfu sóknaraðila. Á hinn bóginn var varakröfu sóknaraðila vísað frá dómi án kröfu. Taldi héraðsdómur að skort hefði á að gerð væri fullnægjandi grein fyrir því í stefnu hverjar væru málsástæður fyrir kröfunni og hvaða gögn lægju þeim til grundvallar. Hefði sóknaraðili hvorki leitt líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni, né í hverju tjón hans hafi falist eða orsakatengslum. Taldi héraðsdómur málatilbúnað sóknaraðila, hvað varakröfuna varðar, ekki uppfylla skilyrði e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um skýran og glöggan málatilbúnað og að úr þeim annmörkum hefði ekki verið bætt við meðferð málsins.

III

Af stefnu og gögnum sem lögð voru fram við þingfestingu málsins í héraði verður ráðið hverjar málsástæður sóknaraðila fyrir varakröfunni eru og hvaða atvik sóknaraðili telur skipta máli til þess að samhengi þeirra sé ljóst, þótt málavaxtalýsing sé að sumu leyti óskýr. Sóknaraðili byggir þannig á því að verði varnaraðila ekki gert að greiða skuld vegna vanefnda á greiðslu kaupverðsins sé hann í öllu falli skuldbundinn til þess að greiða fjármagnstekjuskattinn, sem á sóknaraðila var lagður vegna fasteignaviðskiptanna, í samræmi við samkomulagið 21. nóvember 2011. Þessi lýsing, svo og tilgreining á málsástæðum og lagarökum að öðru leyti, er nægilega glögg og studd fullnægjandi gögnum til þess að ekki fari á milli mála hvert sakarefnið er. Er krafan þannig nægilega skýr til að á hana verði lagður dómur. Varnaraðili tók til efnisvarna og verður ekki séð að framangreindur óskýrleiki hjá sóknaraðila hafi gert varnaraðila erfitt um vik í þeim efnum. Voru því ekki nægjanleg efni til að vísa varakröfu sóknaraðila frá dómi vegna vanreifunar, sbr. e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Ákvæði hins kærða dóms um frávísun varakröfu sóknaraðila verður því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka hana til efnismeðferðar. Að virtri 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 eru ekki skilyrði fyrir hendi til að taka til endurskoðunar ákvörðun héraðsdóms um málskostnað sem fylgdi efnisdómi hans.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvæði hins kærða dóms um frávísun varakröfu sóknaraðila, B-kvk-ef F-kvk-ef A-kvk-ef, er fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka hana til efnismeðferðar.

Varnaraðili, I-kk-nf A-kk-nf P-kk-nf, greiði sóknaraðila 250.000 krónur í kærumálskostnað.