242/2015

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu J um að fella úr gildi nauðungarsölu á nánar tiltekinni fasteign. Krafa J var reist á því að sýslumanni hefði ekki verið heimilt að virða að vettugi boð JÓ við nauðungarsöluna „þar sem hann lagði ekki fram gögn um að hann gæti staðið við boðið þrátt fyrir áskorun þar um“, eins og bókað var í gerðabók vegna nauðungarsölunnar. Jafnframt taldi J að ógilda bæri nauðungarsöluna þar sem sýslumanni hefði verið óheimilt að hverfa frá fyrri ákvörðun sinni um að leggja fyrir JÓ að koma með tryggingu fyrir lægra boði sínu. Fallist var á með héraðsdómi að sýslumanni hefði, í ljósi þess að JÓ hélt áfram að bjóða í fasteignina á uppboðinu og gerði verulega hærri boð en hann fyrst gerði, verið heimilt að taka nýja ákvörðun og beita því úrræði 6. mgr. 32. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu að krefja JÓ um rökstuðning fyrir því að hann gæti staðið við boð sitt. Sýslumanni hefði hins vegar ekki verið heimilt að krefjast gagna í því skyni og virða boð hans að vettugi þar sem þau voru ekki kynnt eða lögð fram þá þegar. Nauðungarsalan var því ógilt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 20. mars 2015, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 10. mars 2015 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að fella úr gildi nauðungarsölu sem fram fór 16. september 2014 á fasteigninni Holtsgötu 1 í Reykjanesbæ, fastanúmer 209-3605. Kæruheimild er í 1. mgr. 85. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að áðurgreind krafa hans verði tekin til greina. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Krafa sóknaraðila er reist á því að sýslumanni hafi ekki verið heimilt að virða að vettugi boð J-kk-ef Ó-kk-ef J-kk-ef að fjárhæð 14.000.000 krónur við ofangreinda nauðungarsölu. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði bauð Íbúðalánasjóður fyrst á uppboðinu 3.000.000 krónur í fasteignina en J-kk-nf því næst 4.000.000 krónur. Af því tilefni var bókað í gerðabók vegna nauðungarsölunnar svo: ,,Fulltrúi sýslumanns leggur fyrir J-kk-þf Ó-kk-þf að koma með tryggingu fyrir boði sínu eigi síðar en fimmtudaginn 18. september nk. kl. 14.“ Í framhaldi af þessu hófust boð að nýju í fasteignina. Íbúðalánasjóður bauð fimm sinnum í eignina, fyrst 5.000.000 krónur en síðast 13.000.000 krónur. J-kk-nf Ó-kk-nf bauð jafnoft og í hvert sinn hærra boð en Íbúðalánasjóður hafði gert. Síðast bauð J-kk-nf 14.000.000 krónur. Að því boði hans gerðu var bókað svo í gerðabókina: ,,Fulltrúi sýslumanns virðir boð J-kk-ef Ó-kk-ef að vettugi þar sem hann lagði ekki fram gögn um að hann gæti staðið við boðið þrátt fyrir áskorun þar um.“ Þar sem frekari boð komu ekki fram var uppboðinu lokið og hæstbjóðanda Íbúðalánasjóði greint frá því að boð hans í eignina yrði samþykkt ef greiðsla bærist samkvæmt því í samræmi við uppboðsskilmála fyrir 7. október 2014 klukkan 10.

Sóknaraðili telur að ógilda beri nauðungarsöluna þar sem sýslumanni hafi verið óheimilt að hverfa frá þeirri ákvörðun sinni, sem bókuð var, að leggja fyrir J-kk-þf Ó-kk-þf að koma með tryggingu fyrir því, fyrir tiltekinn tíma 18. september 2014, að hann gæti staðið við boð sitt að fjárhæð 4.000.000 krónur. Hafi hann með þessu tæmt þær heimildir sem honum séu veittar samkvæmt 6. mgr. 32. gr. laga nr. 90/1991 og því ekki verið heimilt að taka nýja ákvörðun síðar og krefja J-kk-þf um gögn til staðfestu því að hann gæti staðið við boð sitt.

Sóknaraðili reisir einnig kröfu sína á því að með því að krefja J-kk-þf Ó-kk-þf um gögn hafi sýslumaður farið út fyrir þá heimild sem honum er veitt í 6. mgr. 32. gr. laga nr. 90/1991 og hafi ákvörðun hans um að virða að vettugi boð J-kk-ef að fjárhæð 14.000.000 krónur því ekki verið reist á lögmætum grundvelli.

Fallist er á með héraðsdómi að sýslumanni hafi, í ljósi þess að J-kk-nf Ó-kk-nf hélt áfram að bjóða í fasteignina á uppboðinu og gerði verulega hærri boð en hann fyrst gerði, verið heimilt að taka nýja ákvörðun og beita því úrræði fyrri málsliðar 6. mgr. 32. gr. laga nr. 90/1991 að krefjast þess að J-kk-nf leiddi rök að því að hann gæti staðið við síðasta boð sitt. Samkvæmt orðum sínum veitir lagaákvæðið einungis heimild til þess að krefja bjóðanda um rökstuðning fyrir því að hann geti staðið við boð sitt. Sýslumaður metur að því búnu gildi þeirra röksemda sem bjóðandi teflir fram. Ákvæðið veitir á hinn bóginn sýslumanni ekki rétt til að krefjast gagna um getu bjóðanda til að standa við boð sitt og var því sýslumanni við svo búið ekki heimilt að reisa ákvörðun sína um að virða boðið að vettugi á því að slík gögn voru ekki kynnt honum eða lögð fram þá þegar. Verður því að fallast á kröfu sóknaraðila um að ógilda nauðungarsöluna þar sem framangreind ákvörðun sýslumanns var ekki reist á réttum lagagrundvelli.

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað óskipt í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Nauðungarsala sem fram fór 16. september 2014 á fasteign sóknaraðila, J-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef, Holtsgötu 1 í Reykjanesbæ, með fastanúmeri 209-3605, er ógilt.

Varnaraðilar Vörður tryggingar hf., Íbúðalánasjóður og Reykjanesbær greiði sóknaraðila óskipt samtals 400.000 krónur í málskostnað í héraði og í kærumálskostnað.