539/2006

H stefndi S og krafðist þess að úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála í tilefni af kæru hans til nefndarinnar yrði felldur úr gildi. Þar sem hann hafði ekki beint kröfu sinni að þeim, sem álitið var að hefðu átt aðild að málinu fyrir áfrýjunarnefnd, var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að vísa bæri málinu frá dómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. október 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. september 2006, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að lagt verði fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði sendi sóknaraðili samkeppnisstofnun erindi 19. maí 2003, þar sem hann beindi því til hennar að hún tæki til athugunar nánar tilgreind atriði varðandi starfsemi Frjálsa lífeyrissjóðsins, sem hann taldi stangast á við tiltekin ákvæði þágildandi samkeppnislaga nr. 8/1993. Í tilefni af erindinu leitaði samkeppnisstofnun eftir umsögnum Frjálsa lífeyrissjóðsins, Kaupþings banka hf., Íslenska lífeyrissjóðsins og Almenna lífeyrissjóðsins, auk þess sem óskað var umsagnar fjármálaráðuneytisins. Svör bárust frá þeim öllum. Í ákvörðun samkeppnisráðs 1. apríl 2004 var komist að þeirri niðurstöðu að ekki væri ástæða til íhlutunar í tilefni af erindi sóknaraðila. Þessa ákvörðun kærði hann 29. sama mánaðar til áfrýjunarnefndar samkeppnismála, þar sem hann krafðist að ákvörðunin yrði felld úr gildi og gripið til viðeigandi aðgerða vegna tiltekinna ákvæða í samþykktum lífeyrissjóðanna. Með úrskurði áfrýjunarnefndar 7. júní 2004 var ákvörðunin felld úr gildi og lagt fyrir samkeppnisráð að taka málið fyrir að nýju. Af þessu tilefni kynnti samkeppnisstofnun 9. júlí 2004 Frjálsa lífeyrissjóðnum, Kaupþingi banka hf., Almenna lífeyrissjóðnum og Íslenska lífeyrissjóðnum úrskurð áfrýjunarnefndar og óskaði eftir nánar tilgreindum upplýsingum í tilefni af honum. Henni bárust umbeðnar upplýsingar frá þeim öllum, auk þess sem þeir lýstu afstöðu sinni til erindisins. Samkeppniseftirlitið, sem sett var á stofn með samkeppnislögum nr. 44/2005, lauk athugun sinni á málinu með ákvörðun 11. október 2005, þar sem komist var að sömu niðurstöðu og samkeppnisráð hafði áður gert. Þessa ákvörðun kærði sóknaraðili til áfrýjunarnefndar samkeppnismála 7. nóvember 2005 og krafðist þess meðal annars að ákvörðunin yrði felld úr gildi og að gripið yrði til viðeigandi aðgerða gegn þeim ætluðu samkeppnishömlum, sem kvörtunin laut að. Áfrýjunarnefndin staðfesti ákvörðun samkeppniseftirlitsins með úrskurði 6. janúar 2006. Í úrskurðinum kom meðal annars fram að nefndin hafi sent málið „hagsmunaaðilum til kynningar“. Sóknaraðili höfðaði síðan mál þetta, sem hann beinir að samkeppniseftirlitinu, og krafðist þess að úrskurður áfrýjunarnefndarinnar yrði felldur úr gildi. Með hinum kærða úrskurði vísaði héraðsdómari málinu frá dómi.

Ljóst er af ofangreindu að samkeppnisráð og síðar samkeppniseftirlitið tóku í tilefni af erindi sóknaraðila til athugunar hvort ákveðnir þættir í starfsemi fyrrnefndra lífeyrissjóða stönguðust á við samkeppnislög og hvort ástæða væri til að grípa til íhlutunar af þeim sökum. Áttu sjóðirnir ótvírætt aðild að því máli og litu samkeppnisstofnun og samkeppniseftirlitið enn fremur svo á. Þar sem athugun samkeppnisyfirvalda beindist meðal annars að fjárhagslegum og stjórnunarlegum tengslum sjóðanna við þá, sem höfðu með höndum rekstur þeirra, verður jafnframt að líta svo á að þeir hafi átt verulegra, einstaklegra og lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn málsins. Einnig verður að líta svo á að þessir lífeyrissjóðir hafi átt aðild að málinu á málskotsstigi fyrir áfrýjunarnefnd samkeppnismála í tilefni af stjórnsýslukærum sóknaraðila. Í dómum Hæstaréttar hefur verið litið svo á að óhjákvæmilegt sé að beina kröfu um ógildingu úrskurðar æðra stjórnvalds að þeim, sem hafa átt aðild að málinu á málskotsstigi, enda hafi þeir átt verulegra, einstaklegra og lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn stjórnsýslumálsins, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 12. júní 2002 í málinu nr. 231/2002. Þar sem sóknaraðili hefur ekki beint kröfum sínum að þeim, sem áttu samkvæmt framansögðu aðild að málinu fyrir áfrýjunarnefnd samkeppnismála, verður að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um að vísa beri málinu frá dómi.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, H-kk-nf E-kk-nf, greiði varnaraðila, samkeppniseftirlitinu, 100.000 krónur í kærumálskostnað.