409/2000

B var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn telpunni X með því að hafa í nokkur skipti haft kynmök við hana í endaþarm og sett fingur inn í leggöng hennar. Auk þess var B gefið að sök að hafa margoft farið höndum um kynfæri telpunnar, fróað sér í návist hennar og sýnt henni klámmyndablöð. Hann var þá fimmtán ára en hún aðeins átta ára. Játaði B að hafa farið höndum um kynfæri telpunnar en öðrum sakargiftum neitaði hann staðfastlega frá upphafi. Þegar framburður B var virtur í heild var ýmislegt í svörum hans um atvikin, sem gaf til kynna að lengra hefði verið gengið en hann viðurkenndi. Framburður X, sem héraðsdómur hafði álitið trúverðugan, hlaut stuðning að þessu leyti. Að þessu virtu var með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að öðru leyti staðfest sú niðurstaða hans, að með atferli sínu hefði B gerst sekur um kynferðismök við stúlkuna þegar hún var barn þannig að varðað hafi við þágildandi 1. mgr. 200. gr., sbr. 202. gr. almennra hegningarlaga, nú 1. málslið 1. mgr. 202. gr. laganna, sbr. lög nr. 40/1992, og var

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Málinu var skotið til Hæstaréttar 2. nóvember 2000 að ósk ákærða en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst staðfestingar á sakfellingu en þyngingar refsingar og greiðslu miskabóta að fjárhæð 2.000.000 krónur.

Ákærði krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins. Þá krefst hann þess, að miskabótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af kröfunni eða hún lækkuð.

I.

Í héraðsdómi er ýtarlega gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna fyrir dómi. Þar var sú háttsemi ákærða talin fyrnd, sem skilgreind væri sem „önnur kynferðisleg áreitni” er varði við 2. málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Af hálfu ákæruvalds er fallist á þá niðurstöðu.

Svo sem greinir í héraðsdómi er ekki ágreiningur um á hvaða tímabili og hvar atburðir gerðust og hefur ákærði játað að hafa nokkrum sinnum farið höndum um kynfæri telpunnar en öðrum sakargiftum hefur hann frá upphafi staðfastlega neitað. Hann var þá fimmtán ára en hún aðeins átta ára.

Þegar framburður ákærða er virtur í heild er ýmislegt í svörum hans um atvikin, sem gefur til kynna að lengra hafi verið gengið en hann viðurkennir, svo sem um stöðu þeirra hvors til annars, notkun klámmyndablaðs og vitneskju hans um óvilja telpunnar og um að hafa meitt hana. Verður framburður ákærða ekki túlkaður á annan veg en þann að um annað og meira en þukl hafi verið að ræða af hans hendi. Hlýtur framburður stúlkunnar stuðning að þessu leyti, en skilja verður héraðsdóm svo að framburður hennar hafi verið metinn trúverðugur. Þegar þetta er virt verður með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að öðru leyti staðfest sú niðurstaða hans, að með atferli sínu hafi ákærði gerst sekur um kynferðismök við stúlkuna þegar hún var barn þannig að varðað hafi við þágildandi 1. mgr. 200. gr., sbr. 202. gr. almennra hegningarlaga, nú 1. málslið 1. mgr. 202. gr. laganna, sbr. lög nr. 40/1992.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um refsingu ákærða.

II.

Samkvæmt meginreglu 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga, sem áður gilti, og nú 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um bætur fyrir ófjárhagslegt tjón á stúlkan rétt til miskabóta. Brot ákærða voru alvarleg og til þess fallin að valda mikilli röskun á högum hennar, heilsu og tilfinningalífi. Skýrsla Barnahúss, sem tekin var vegna sérfræðilegrar greiningar, ráðgjafar og meðferðar hennar og rakin er í héraðsdómi, virðist vera í samræmi við það, sem almennt má vænta um afleiðingar brota af þessu tagi. Lögð hafa verið fyrir Hæstarétt bréf tveggja lækna 5. mars 2001, svo og bréf félagsráðgjafa 27. febrúar 2001 um mat á sálrænni líðan stúlkunnar. Í því síðastnefnda kemur fram að hún hafi komið í alls tíu viðtöl á tímabilinu 27. október 2000 til 23. febrúar 2001. Hún hafi upplifað mikla sálræna erfiðleika þar sem aukin vanlíðan og þunglyndi hafi komið fram. Hún hafi átt erfitt með svefn og því verið síþreytt. Hún hafi þurft að ganga til sjúkraþjálfara vegna verkja og komið hafi fram aðrar sálrænar afleiðingar eins og uppköst. Henni hafi því verið vísað til barnalæknis, sem hafi sett hana á þunglyndislyf. Hann hafi og vísað henni áfram á barna- og unglingageðdeild Landspítalans, þar sem hún sé í umsjón barnageðlæknis. Hún verði og áfram í viðtölum í Barnahúsi. Vottorð læknanna staðfesta þetta. Samkvæmt þessu er sýnt að brot ákærða hafa valdið skaða bæði á líkamlegri og andlegri heilsu stúlkunnar. Ekki liggur fyrir að svo komnu, í hvaða mæli afleiðingar brots ákærða kunni að verða varanlegar fyrir hana eða hvort ráða megi bót á þeim. Með hliðsjón af þessu þykja miskabætur til hennar hæfilega ákveðnar 1.000.000 krónur.

Staðfest eru ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað, þar með talin laun réttargæslumanns brotaþola.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur á að vera óraskaður um annað en miskabætur.

Ákærði, B, greiði X 1.000.000 krónur í miskabætur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 17. mars 2000 til greiðsludags.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin laun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, S-kk-ef G. G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns bótakrefjanda fyrir Hæstarétti, Ó-kk-ef T-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 75.000 krónur.