439/2008

H varð fyrir því að fá högg á bakið er hún var við störf á skemmtistað. Taldi hún V hafa sparkað í sig. Höfðaði hún mál gegn honum og krafðist bóta vegna varanlegra afleiðinga árásarinnar. Talið var sannað að V hafi af ásetningi sparkað í bak H á vinnustað hennar með þeim afleiðingum að hún hafi fallið fram fyrir sig og rekið hnéð í borðbrún. Við meðferð málsins í héraði voru dómkvaddir tveir matsmenn sem töldu þau einkenni sem H hefði að mestu vera vegna sjúkdóms, en töldu varanlegan miska vegna árásarinnar vera 5 stig og varanlega örorku 5%. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, taldi að varanlegt tjón H yrði að engu leyti rakið til verknaðar V og sýknaði hann af kröfu H. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms var aflað yfirmats þriggja dómkvaddra matsmanna. Var niðurstaða þeirra samhljóða mati undirmatsmanna. Talið var að ekkert hafi komið fram sem hnekkti sönnunarmati yfirmatsgerðarinnar. Að henni virtri og með því að sýnt hafði verið fram á saknæman verknað V í garð H yrði að líta svo á að nægilega væri í ljós leitt að H hafi hlotið þann varanlega miska og örorku af líkamsárás V sem dómkvaddir matsmenn hefðu komist að niðurstöðu um. Var V því dæmdur til greiðslu bóta til H.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. ágúst 2008. Hún krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 1.292.212 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 7. október 2001 aðallega til 2. apríl 2005 og til vara 29. október sama ár, en upp frá því með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður falli niður.

I

Samkvæmt skýrslu lögreglunnar á Akureyri var hún kvödd að skemmtistaðnum Við Pollinn aðfaranótt sunnudagsins 3. desember 2000 sökum þess að ráðist hafi verið á áfrýjanda, sem þar starfaði. Haft var eftir áfrýjanda að stefndi, sem hafi verið gestur á staðnum, hafi sparkað í bak hennar rétt undir vinstra herðablaði, en við það hafi hún fallið fram og misst úr höndunum bakka fullan af glösum. Í skýrslunni sagði að stefndi hafi virst mjög mikið drukkinn og sagst ekkert vita eða vilja tjá sig, verið þrasgjarn og snúið út úr við lögreglu. Áfrýjandi leitaði til læknis á sjúkrahúsi sama dag. Í læknabréfi var haft eftir henni að hún hafi fengið fót stefnda á sig vinstra megin við brjósthrygg og töluverðan hnykk á bakið. Við skoðun hafi hún fundið fyrir eymslum í baki ásamt stirðleika og doðatilfinningu niður í vinstri griplim, auk þess að vera aum við þreifingu yfir vöðvum vinstra megin við brjósthrygg. Samkvæmt gögnum málsins hafði áfrýjandi um árabil fyrir þennan atburð leitað lækninga vegna verkja í baki. Eftir þetta sótti hún læknismeðferð í febrúar 2001 vegna vöðvaverkja í hnakka og eymsla í hnakkafestum, en í september sama ár vegna verks í miðju baki og fékk þá tilvísun í sjúkraþjálfun. Síðar á sama ári leitaði hún enn til læknis vegna verkja víða í stoðkerfi frá mjöðm upp í háls, en vorið 2003 mun hún hafa látið af störfum utan heimilis af þessum sökum. Með bréfi til stefnda 20. maí 2003 greindi lögmaður áfrýjanda frá því að vegna fyrrgreinds atviks byggi hún við varanlega örorku, sem stefndi bæri ábyrgð á, en óumdeilt virðist að þessu hafi ekki verið hreyft við hann fyrr.

Í hinum áfrýjaða dómi er rakin matsgerð tveggja manna, sem áfrýjandi fékk dómkvadda undir rekstri málsins í héraði. Héraðsdómur, sem skipaður var tveimur sérfræðingum í bæklunarlækningum, komst að þeirri niðurstöðu að lagt yrði til grundvallar að stefndi hafi slengt fæti sínum af ásetningi í bak áfrýjanda, sem þá hafi fallið fram fyrir sig. Á hinn bóginn var talið að höggið hafi verið tiltölulega kraftlítið og færi engum sögum af mari á höggstað eða beinbroti. Einkenni áfrýjanda yrðu að óverulegu leyti eða alls engu rakin til þessa atviks, enda virtist hafa verið um lítinn áverka að ræða og útilokað að hann gæti verið orsakavaldur svo að máli skipti fyrir heilsufar áfrýjanda. Með því að þessi áverki var ekki talinn hafa valdið varanlegum miska eða varanlegri örorku áfrýjanda var stefndi sýknaður af kröfu hennar.

Eftir uppkvaðningu héraðsdóms fékk áfrýjandi 10. september 2008 dómkvadda þrjá yfirmatsmenn til að meta þau atriði, sem áðurnefnd undirmatsgerð tók til, og hefur yfirmatsgerð frá 24. nóvember sama ár verið lögð fyrir Hæstarétt. Í henni er meðal annars vísað til þess að bæði í örorkumati frá 4. nóvember 2004, sem áfrýjandi aflaði fyrir höfðun málsins, og matsgerð dómkvaddra manna 23. nóvember 2007 hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að aðeins mætti rekja hluta einkenna áfrýjanda í baki til líkamsárásar 3. desember 2000 og væru yfirmatsmenn sammála því. Í yfirmatsgerðinni var þetta skýrt frekar með eftirfarandi hætti: „Við mat á orsakasambandi milli atviks og einkenna telja yfirmatsmenn mestu máli skipta að einkennum sé lýst í frumgögnum svo sem lögregluskýrslu og/eða læknisskoðun í beinu framhaldi af atviki og að slysatburður sé þannig að hann geti skýrt einkenni. Um er að ræða atvik sem matsmenn telja líkleg til að valda skaða og eftir atvikum varanlegum einkennum. Um er að ræða spark í bak sem veldur því að yfirmatsbeiðandi féll við. Matsbeiðandi lýsir þessu sem allmiklu höggi og telja matsmenn líklegt að svo hafi verið þar sem hún féll við. Hún leitar síðan til læknis í beinu framhaldi af slysinu og er þá staðfest af lækni að um hafi verið að ræða óþægindi í brjóstbaki. Matsmenn telja því meiri líkur en minni fyrir því að rekja megi einkenni til líkamsárásarinnar. Þau einkenni sem um ræðir og lýst er í upphafi benda til mar- og eða tognunaráverka á brjóstbak en öðrum einkennum er ekki lýst í frumgögnum.“ Með svörum við sex tilgreindum spurningum lýstu yfirmatsmenn sig sammála niðurstöðum í undirmatsgerð um líkamstjón áfrýjanda, sem rekja mætti til þessa atviks, þar á meðal að hún hafi af þessu hlotið 5% varanlega örorku, svo og varanlegan miska, sem metinn yrði til 5 stiga.

II

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður að telja sannað að stefndi hafi af ásetningi sparkað í bak áfrýjanda á vinnustað hennar 3. desember 2000 með þeim afleiðingum að hún hafi fallið fram fyrir sig.

Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, komst sem fyrr segir að þeirri niðurstöðu gagnstætt áliti tveggja dómkvaddra matsmanna að varanlegt tjón áfrýjanda yrði að engu leyti rakið til þessa verknaðar stefnda. Í yfirmatsgerð, sem áfrýjandi aflaði að fenginni þeirri niðurstöðu, er tekin eindregnari afstaða til orsakatengsla en gert var í undirmatsgerð og litið svo á að „meiri líkur en minni“ séu fyrir því að rekja megi varanlegt heilsutjón áfrýjanda að fyrrgreindum hluta til „mar- og eða tognunaráverka á brjóstbak“, sem hún hafi hlotið af líkamsárás stefnda. Ekki eru efni til að fallast á með stefnda að þessi niðurstaða yfirmatsmanna stangist á við gögn úr sjúkraskýrslum áfrýjanda, sem geta ekki um sýnilega áverka á baki hennar eftir árás hans, enda snýr umfjöllun í yfirmatsgerð að þessu leyti að áverkum á vöðvum í baki. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti andmælti stefndi jafnframt yfirmatsgerðinni með vísan til þess að matsmenn hafi ekki komið fyrir dóm til að staðfesta hana og svara spurningum um efni hennar. Samkvæmt ákvæðum IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er sönnunargildi matsgerðar ekki háð því að málsaðili, sem á henni byggir, leiði matsmann fyrir dóm til að staðfesta hana. Hafi stefndi talið efni til að leita nánari skýringa yfirmatsmanna á niðurstöðum þeirra var honum í lófa lagið að krefjast þess sjálfur að þeir kæmu fyrir héraðsdóm til skýrslugjafar, en það lét hann ógert. Er því ekkert fram komið sem hnekkir sönnunargildi yfirmatsgerðarinnar. Að henni virtri og með því að sýnt hefur verið fram á saknæman verknað stefnda í garð áfrýjanda verður að líta svo á að nægilega sé í ljós leitt að hún hafi hlotið þann varanlega miska og örorku af líkamsárás stefnda, sem dómkvaddir matsmenn hafa komist að niðurstöðu um. Ekki er ágreiningur um fjárhæð dómkröfu áfrýjanda, sem tekur mið af þessum matsgerðum. Með því að varakrafa stefnda um lækkun á kröfu áfrýjanda er ekki studd haldbærum rökum verður honum gert að greiða þá kröfu með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Stefndi verður dæmdur til að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðst í einu lagi og rennur í ríkissjóð, eins og í dómsorði greinir.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda á báðum dómstigum greiðist úr ríkissjóði, þar á meðal málflutningsþóknun lögmanns hennar í héraði, sem er hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi, og þóknun lögmannsins fyrir flutning málsins fyrir Hæstarétti, sem ákveðin er eins og í dómsorði segir, en til greiðslu annars kostnaðar af málinu úr ríkissjóði taka dómstólar ekki afstöðu við ákvörðun gjafsóknarkostnaðar, sbr. 2. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Stefndi, V-kk-nf A-kk-nf I-kk-nf, greiði áfrýjanda, H-kvk-þgf G-x-x S-kvk-þgf, 1.292.212 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 7. október 2001 til 29. október 2005, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði í ríkissjóð málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 1.000.000 krónur.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin sú þóknun, sem lögmanni hennar var ákveðin í hinum áfrýjaða dómi fyrir flutning málsins í héraði, svo og málflutningsþóknun lögmannsins fyrir Hæstarétti, 400.000 krónur.