756/2013

X var ákærður fyrir sifskapar- og frelsissviptingarbrot með því að hafa með ofbeldi veist að stúlkunni A, sem þá var tíu ára, og ekið með hana á afvikinn stað. Þá var hann einnig ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa meðan á framangreindri frelsissviptingu stóð meðal annars þuklað á líkama hennar, látið hana snerta getnaðarlim sinn og fróa sér, látið hana hafa við sig munnmök og sett fingur sinn í kynfæri hennar og endaþarm. X var sakfelldur fyrir brot gegn 193. gr., 1. mgr. 194. gr., 1. og 2. mgr. 202. gr., 1. mgr. 210. gr. a. og 1. mgr. 226. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot X þótti þaulskipulagt og brotavilji hans styrkur og einbeittur, auk þess sem það beindist að varnarlausu barni sem átti sér einskis ills von og varði í rúmar tvær klukkustundir. Var X dæmdur í 10 ára fangelsi jafnframt því sem honum var gert að greiða A 4.000.000 krónur í skaðabætur auk vaxta.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 18. nóvember 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að niðurstaða hins áfrýjaða dóms um miskabætur verði staðfest.

A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 6.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. maí 2013 til 5. október sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún þess að niðurstaða héraðsdóms um miskabætur verði staðfest.

Í skriflegri tilkynningu verjanda ákærða 14. nóvember 2013 til ríkissaksóknara um áfrýjun héraðsdóms var tekið fram að ákærði gerði kröfu um endurskoðun viðurlaga, sbr. a. lið 1. mgr. 196. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Á hinn bóginn var í greinargerð verjandans hér fyrir dómi aðallega krafist sýknu vegna sakhæfisskorts, en til vara mildunar refsingar. Samkvæmt 2. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008 skal í bréflegri tilkynningu til ríkissaksóknara tekið nákvæmlega fram í hverju skyni áfrýjað sé og hverjar dómkröfur ákærða séu. Þó getur Hæstiréttur eftir niðurlagsákvæði 1. mgr. 208. gr. laganna ávallt breytt dómi til hagsbóta ákærða þótt hann hafi ekki gert kröfu um það.

Eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms óskaði ákærði eftir að dómkvaddur yrði matsmaður til að meta sakhæfi sitt. Til starfans var kvaddur M geðlæknir. Samkvæmt niðurstöðu matsgerðar hans 15. apríl 2014 er ekkert sem bendir til þess að ákærði hafi á verknaðarstundu verið ófær um að stjórna gerðum sínum sökum geðveiki, andlegs vanþroska eða hrörnunar, rænuskerðingar eða annars samsvarandi ástands, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá er að mati hins dómkvadda manns ekkert læknisfræðilegt sem kemur í veg fyrir að refsing beri árangur, sbr. 16. gr. sömu laga. Þessi niðurstaða er í samræmi við niðurstöðu rannsóknar K geðlæknis 28. júní 2013 á geðheilbrigði ákærða. Að þessu gættu er ákærði sakhæfur.

Ákvæði héraðsdóms um sakfellingu ákærða og heimfærslu til refsiákvæða eru staðfest með vísan til forsendna hans.

Fjölskipaður héraðsdómur mat framburð brotaþola skýran og trúverðugan. Hún skýrði svo frá að ákærði hafi 14. maí 2013, er hún var á leið heim til sín úr skóla, komið út úr bifreið, gripið í sig og fært inn í bifreiðina. Ákærði hafi sagst vera lögreglumaður sem hefði það verkefni með höndum að líkja eftir alvöru barnsráni og væri tilgangurinn að sýna fram á að það væri ekkert hættulegt að taka börn upp í bifreið. Ákærði leitaðist við að afla sér fjarvistarsönnunar með því að skýra tveimur vinnufélögum sínum frá því, er hann fór úr vinnu eftir hádegi umræddan dag, að hann hygðist skrifa undir pappíra hjá tryggingafélagi. Þá sendi hann öðrum þessara vinnufélaga sinna smáskilaboð síðdegis sama dag þess efnis að hann væri búinn að fara á milli þriggja stofnana út af tryggingum og skatti. Enn fremur reyndi ákærði að leyna brotunum með því að breiða föt yfir brotaþola og handklæði undir hana í bifreiðinni, aka henni á afvikinn stað, villa um fyrir henni hvert þau væru að fara og afmá verksummerki með því að þrífa bifreiðina eftir að hann hafði skilað brotaþola af sér. Þá tók ákærði ljósmyndir og hreyfimynd af brotaþola á brotavettvangi.

Allt framangreint ber skýran vott um að brot ákærða voru þaulskipulögð og lýsir styrkum og einbeittum brotavilja hans, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Einnig horfir til refsiþyngingar samkvæmt c. lið 195. gr. sömu laga varðandi kynferðisbrotið í 2. lið ákæru að brotið var framið á sérstaklega meiðandi hátt. Þar að auki verður það metið ákærða til þyngingar refsingar að brot hans beindust að varnarlausu barni, sem átti sér einskis ills von, svo og að frelsissvipting brotþola varði í rúmar tvær klukkustundir. Að lokum lýsir það hvötum ákærða, sbr. 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, að fram er komið í málinu að hann hafði, áður en hann framdi brot sín, hlaðið niður í farsíma sinn stundatöflum nokkurra grunnskóla og æfingatöflum þriggja deilda íþróttafélags, auk þess sem í bifreið hans fundust miðar með nöfnum og símanúmerum þriggja ungra stúlkna. Að framansögðu virtu og að öðru leyti með vísan til refsiforsendna héraðsdóms er refsing ákærða ákveðin fangelsi í 10 ár. Til frádráttar refsingunni skal koma óslitið gæsluvarðhald hans frá 15. maí 2013.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað verða staðfest.

Við mat á miskabótum til handa brotaþola verður litið til þess að brot ákærða gagnvart henni voru sérlega gróf, hún var þá mjög ung og að þau eru til þess fallin að hafa í för með sér mikinn miska fyrir hana. Samkvæmt þessu eru miskabætur ákveðnar 4.000.000 krónur, sem beri vexti eins og krafist er og greinir í dómsorði.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorðið segir.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 10 ár. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald hans frá 15. maí 2013.

Ákærði greiði A 4.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. maí 2013 til 5. október sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.124.123 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 753.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef S-kvk-ef P-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 251.000 krónur.