260/2015

E krafðist bóta vegna varanlegrar örorku úr hendi T hf. vegna vinnuslyss sem hann varð fyrir á sjó. Í málinu var hvorki deilt um bótaskyldu né metna örorku. Voru aðilar auk þess sammála um að beita skyldi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 við útreikning bótanna og stóð ágreiningur þeirra því aðeins um hvort miða bæri útreikninginn við meðallaun verkafólks eða meðallaun starfsmanna við fiskveiðar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að E hefði eftir útskrift úr framhaldsskóla unnið hin ýmsu störf, einkum verkamannastörf. Hefði hann aðeins verið tæpra 24 ára gamall á slysdegi og á þeim tíma ekki lagt grunn að sérstakri fagmenntun. Þá hefði hann einungis verið á sjó í um níu mánuði er slysið varð. Talið var að þrátt fyrir að E hefði verið fastráðinn í skiprúm hefði ekki verið sýnt fram á með óyggjandi hætti að hann hefði lagt fyrir sig sjómennsku ef slysið hefði ekki orðið. Með vísan til þessa væri ekki unnt að fallast á með E að meðaltekjur starfsmanna við fiskveiðar væru tækur mælikvarði á framtíðartekjur hans. Var því talið að T hf. hefði að fullu gert upp við E en ágreiningslaust var í málinu að þær bætur sem T hf. hafði þegar greitt E voru miðaðar við miðgildi heildarlauna verkafólks. Var T hf. því sýknaður af kröfum E.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 8. apríl 2015. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að tildæmd fjárhæð verði lækkuð og beri 4,5% ársvexti frá 1. maí 2010 til dómsuppsögudags í Hæstarétti en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Í því tilviki krefst hann þess að málskostnaður falli niður.

Stefndi krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur, en til vara að áfrýjanda verði gert að greiða sér 38.001.266 krónur, en að því frágengnu 27.579.633 krónur, í báðum tilvikum með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði og að frádregnum greiðslum áfrýjanda 14. febrúar 2012 og 19. nóvember sama ár samtals að fjárhæð 26.724.543 krónur. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

I

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi, en eins og þar greinir varð stefndi fyrir líkamstjóni í slysi 11. júní 2009 þegar hann var við störf um borð í Valdimar GK-195 sem var í eigu Þorbjörns hf. Í málinu er hvorki ágreiningur um bótaskyldu né metna örorku. Þá eru aðilar sammála um að beita skuli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku stefnda. Ágreiningur þeirra stendur hins vegar um hvort við þann útreikning beri að miða við meðallaun verkafólks 2009, svo sem áfrýjandi heldur fram, eða meðallaun starfsmanna við fiskveiðar 2005, svo sem stefndi byggir aðallega á, en ekki munu vera til nýrri upplýsingar um slík útreiknuð árslaun.

Stefndi var tæpra 24 ára er slysið varð en hann hafði lokið stúdentsprófi fjórum árum áður. Samhliða námi og að því loknu vann hann meðal annars við fiskvinnslu, uppskipun, dyravörslu og malbikunarvinnu þar til hann hóf störf við sjómennsku í september 2008. Þreytti hann inntökupróf í læknadeild háskóla í Ungverjalandi í maí 2008 og fékk þar inngöngu um haustið sama ár. Ekki kom þó til þess að hann hæfi nám þá um haustið en þá bauðst honum starf sem háseti hjá Þorbirni hf. Hafði hann stundað sjómennsku í 9 mánuði þá er slysið varð. Bar hann við skýrslutöku fyrir héraðsdómi að hann hefði haft í hyggju að halda áfram sjómennsku hefði hann ekki lent í slysinu. Skömmu eftir slysið sótti stefndi aftur um inngöngu í framangreindan háskóla og hóf hann þar nám í læknisfræði haustið 2009 og mun nú hafa lokið námi.

II

Svo sem fyrr greinir er ágreiningslaust með aðilum að ekki sé tækt að líta til rauntekna stefnda á þremur síðustu árunum fyrir slysið, en að þeim tíma frátöldum sem stefndi stundaði sjómennsku eru laun hans á umræddu tímabili í öllum tilvikum lægri en þau viðmiðunarlaun sem bæði hann og áfrýjandi telja að leggja eigi til grundvallar.

Eins og að framan er rakið hafði stefndi í kjölfar útskriftar úr framhaldsskóla lagt fyrir sig ýmis störf, einkum verkamannastörf. Þá er til þess að líta að á slysdegi var stefndi sem fyrr segir aðeins tæpra 24 ára og hann hafði ekki á þeim tíma lagt grunn að sérstakri fagmenntun. Með vísan til þessa er ekki unnt að fallast á það með stefnda að meðaltekjur starfsmanna við fiskveiðar árið 2005 séu tækur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hans. Hann hafði einungis verið á sjó um níu mánaða skeið á árunum 2008 til 2009 og þrátt fyrir að vera þá fastráðinn í skiprúm hefur ekki verið sýnt fram á það með óyggjandi hætti að hann hefði lagt fyrir sig sjómennsku ef slysið hefði ekki orðið, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 27. október 2011 í máli nr. 60/2011 og 20. desember 2011 í máli nr. 265/2011. Áfrýjandi hefur því gert að fullu upp við stefnda bætur fyrir metna varanlega örorku með greiðslu að fjárhæð 24.228.619 krónur 14. febrúar 2012, en ágreiningslaust er að þær bætur miðuðust við „miðgildi heildarlauna verkafólks á slysárinu 2009“. Samkvæmt öllu framansögðu verður áfrýjandi sýknaður af kröfum stefnda.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Ákvörðun héraðsdóms um gjafsóknarkostnað er staðfest með þeim hætti sem greinir í dómsorði en um gjafsóknarkostnað fyrir Hæstarétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af kröfum stefnda, E-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir héraðsdómi greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 850.000 krónur.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 1.000.000 krónur.