97/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli B o.fl. gegn M og Á var vísað frá dómi á þeirri forsendu að skilyrði samaðildar skv. 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri ekki uppfyllt í málinu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að B o.fl. ættu í óskiptri sameign jarðirnar K og H og gerðu í málinu kröfu á hendur M og Á, á grundvelli 5. gr. girðingarlaga nr.131/2001, sem ættu land að girðingarstæði lands þeirra. Yrði því ekki annað séð en að B o.fl. ættu óskiptan rétt og að þeim hefði borið að standa saman að málsókninni á grundvelli 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991, eins og þeir gerðu. Var því ekki talið að þeir annmarkar væru á aðild málsins eða reifun þess af hálfu B o.fl. að varðaði frávísun frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 31. janúar 2013, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. febrúar sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vestfjarða 23. janúar 2013, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast þau þess að „niðurstöðu úrskurðar um greiðslu málskostnaðar verði hrundið.“ Í greinargerð sinni til Hæstaréttar krefjast sóknaraðilar þess að ,,ákvörðun um kærumálskostnað bíði efnisdóms“ en jafnframt er krafist kærumálskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar, en til vara að kærumálskostnaður verði felldur niður.

Sóknaraðilar, B-kk-nf, J-x-x, L-kk-nf og S-kk-nf keyptu árið 2007 jarðirnar Klukkuland og Hólakot í Ísafjarðarbæ, til skógræktar. Jarðirnar eiga landamerki að Minni-Garði, Læk og Núpi. Jarðirnar eru í óskiptri sameign sóknaraðila og á sóknaraðilinn L-kk-nf 50% hlut en sóknaraðilarnir B-kk-nf, J-x-x og S-kk-nf eiga hver um sig 16% hlut. Til þess að forða ágangi fjár frá skógrækt á jörðum sóknaraðila, töldu sóknaraðilar sig þurfa að girða af jarðir sínar gagnvart jörðinni Núpi og lögðu í það kostnað sem reikningar þeir sem lagðir hafa verið fram í máli þessu, eiga rót að rekja til.

Sóknaraðilar gera í málinu óskipta fjárkröfu á hendur varnaraðilum og byggja málsókn sína á því að varnaraðilum sé að lögum skylt að taka þátt í kostnaði vegna girðingar sbr. 5. gr. girðingarlaga nr. 135/2001. Þá verður ráðið af stefnu að stefnufjárhæðin sé helmingur samtölu tíu reikninga, sem gefnir voru út á tímabilinu frá 25. maí til 31. júlí 2011, auk helmings svokallaðs umsjónarkostnaðar. Sóknaraðilar gera allir þá aðalkröfu í málinu að varnaraðilar verði óskipt dæmdar til að greiða þeim tiltekna fjárhæð auk dráttarvaxta og málskostnaðar. Varakrafa sóknaraðila er að varnaraðilar greiði sóknaraðilum, öllum nema Tré ehf., sömu fjárhæð og í aðalkröfu. Í stefnu var sameiginleg aðild sóknaraðila allra að fjárkröfu þessari ekki rökstudd með neinum hætti, en um aðild að varakröfu var vísað til þess að þeir væru eigendur jarðanna.

Samkvæmt 5. gr. girðingarlaga hefur umráðamaður lands rétt til að krefjast þess að sá eða þeir sem land eiga að hinu fyrirhugaða girðingarstæði greiði girðingarkostnað að jöfnu að tiltölu við lengd girðingar fyrir landi hvers og eins og er það meginreglan. Þó er hægt að semja um aðra skiptingu nái aðilar um það samkomulagi. Samkvæmt þinglýsingarvottorðum sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt eru sóknaraðilar sameigendur jarðanna Hólakots og Klukkulands og reikningar þeir sem kröfugerð sóknaraðila byggist á eru vegna girðingarframkvæmda sem sóknaraðilar stóðu að til að forða ágangi fjár frá aðliggjandi jörð, Núpi, en varnaraðilar eru eigendur þeirrar jarðar.

Með því að sóknaraðilarnir, B-kk-nf, J-x-x, S-kk-nf og L-kk-nf eiga ofangreindar jarðir í óskiptri sameign og gera, á grundvelli 5. gr. girðingarlaga kröfu á hendur þeim sem land eiga að girðingarstæði lands þeirra, verður ekki annað séð en að þeir eigi óskiptan rétt og hafi borið að standa saman að málsókn þessari á grundvelli 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 eins og þeir og gerðu. Aðild Trjáa ehf. að málsókn á hendur varnaraðilum hefur hins vegar ekki verið skýrð með fullnægjandi hætti af hálfu sóknaraðila, en aðildarskortur leiðir til sýknu, ef krafist er, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Varnir sem lúta að sönnun dómkrafna, tilgreiningu málsástæðna og lagaraka tilheyra efnisþætti málsins. Verður samkvæmt framangreindu ekki talið að þeir annmarkar séu á aðild málsins eða reifun þess af hálfu sóknaraðila að varði frávísun frá héraðsdómi. Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Sóknaraðilar hafa uppi í máli þessu ósamrýmanlegar kröfur um kærumálskostnað, þar sem þess er hvort tveggja krafist að ákvörðun um kærumálskostnað bíði efnisdóms, en einnig kærumálskostnaðar úr hendi varnaraðila. Kærumálskostnaður verður því ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.