435/2006

K höfðaði mál á hendur M og krafðist þess að sér yrði dæmd forsjá barna þeirra, stúlku, sem var fædd 1992, og drengs, sem fæddist 1996. M hafði áður verið dæmd forsjá barnanna með dómi héraðsdóms 27. nóvember 2002 sem staðfestur var af Hæstarétti 23. október 2003. Í héraðsdómi var vísað til fyrirliggjandi matsgerða þar sem forsjárhæfni M var dregin í efa, fram kom eindreginn vilji stúlkunnar til að búa hjá móður sinni og gerð var grein fyrir neikvæðri framkomu M gagnvart K, börnum þeirra og þeim aðilum sem leitast höfðu við að veita börnunum aðstoð. Að því virtu þótti forsjárhæfni aðila hafa breyst frá því að fyrrgreindur dómur Hæstaréttar féll og ástæða vera til að endurskoða tilhögun á forsjá. Þótti hafið yfir allan vafa að hagsmunum barnanna væri betur borgið í forsjá K og var því fallist á kröfu hennar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að eftir uppkvaðningu héraðsdóms hefðu orðið margvíslegir árekstrar milli aðila vegna barnanna, sem og milli M og yfirvalda. Þá yrði ráðið af nýjum sérfræðigögnum að ekki hefði orðið breyting á neikvæðri afstöðu M til samstarfs við skóla og barnaverndaryfirvöld. Að þessu virtu var niðurstaða héraðsdóms staðfest. M gerði varakröfu fyrir Hæstarétti um að kveðið yrði á um umgengni hans við börnin með tilteknum hætti, en sú krafa þótti of seint fram komin og var þegar af þeirri ástæðu ekki tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. ágúst 2006. Hann krefst þess aðallega að honum verði falin forsjá barna málsaðila, A og B. Til vara krefst áfrýjandi þess að umgengni hans við börnin verði ákveðin með þeim hætti að þau dvelji hjá honum aðra hvora viku frá skólalokum á mánudegi til upphafs skóla á fimmtudegi, auk nánar tilgreindrar umgengni um jól, páska og í sumarleyfi. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt fyrir réttinum.

Með hinum áfrýjaða dómi var stefndu veitt forsjá beggja barna málsaðila og var kveðið þar á um að áfrýjun frestaði ekki réttaráhrifum hans, sbr. 1. mgr. 44. gr. barnalaga nr. 76/2003. Fluttust börnin í samræmi við það til stefndu eftir uppkvaðningu dómsins. Stefnda hefur einnig flutt í félagslega leiguíbúð, sem er rýmri en húsnæðið sem hún bjó í áður.

Eftir uppkvaðningu héraðsdóms hafa orðið margvíslegir árekstrar milli aðilanna vegna barnanna, sem og milli áfrýjanda og yfirvalda. Þau atvik hafa síst orðið til að draga úr þeim vanda, sem börnin stóðu áður frammi fyrir og rekja má að minnsta kosti að hluta til ósættis foreldranna. Í sérfræðiskýrslum, sem gerð er grein fyrir í héraðsdómi, kemur meðal annars fram að áfrýjandi hafi reynst ófús til samstarfs við skóla og barnaverndaryfirvöld, sem hafi leitast við að veita börnunum þá aðstoð, sem þörf er á. Af nýjum sérfræðigögnum, sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt, verður ráðið að breyting hefur ekki orðið á afstöðu áfrýjanda að þessu leyti. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi gerir varakröfu fyrir Hæstarétti um að kveðið verði á um umgengni hans við börnin með tilteknum hætti. Slík krafa var ekki höfð uppi fyrir héraðsdómi og er of seint fram komin, sbr. 4. mgr. 34. gr. barnalaga. Verður hún þegar af þeirri ástæðu ekki tekin til greina.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður. Gjafsóknarkostnaður stefndu verður ákveðinn eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu, K, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 500.000 krónur.