118/2012

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa svipt þáverandi sambýliskonu sína, A, frelsi sínu í allt að þrjár og hálfa klukkustund á heimili þeirra. X var hins vegar sýknaður af ákæru fyrir brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa hótað B lífláti með því að segjast ætla að drepa hana, en Hæstiréttur taldi að ekki hefði verið fullnægt því skilyrði ákvæðisins að hótunin hefði verið til þess fallin að vekja hjá B ótta um líf, heilbrigði eða velferð hennar eða annarra. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X hefði ekki áður sætt refsingu, engin læknisfræðileg gögn lægju fyrir um að brotið hefði haft alvarlegar afleiðingar fyrir A og engir áverkar hefðu verið á henni eftir frelsisskerðinguna. Þá hefði brotið hefði verið kært til lögreglu nærfellt fjórtán mánuðum eftir að það var framið. Var X því ekki gerð refsing í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 20. febrúar 2012 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að héraðsdómur verði staðfestur.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara mildunar á refsingu og að hún verði að öllu leyti skilorðsbundin.

I

Atvik þau, er mál þetta er sprottið af, urðu sunnudaginn 9. ágúst 2009 í íbúð ákærða í fjöleignarhúsinu nr. [...] við [...] á [...] og á bifreiðastæði við húsið. A, en sambúð hennar og ákærða mun hafa lokið framangreindan dag, mætti ásamt móður sinni á lögreglustöðina á [...] 1. október 2010 og kærðu þær þá háttsemi er í ákæru greinir. Voru þá liðnir nærfellt fjórtán mánuðir frá því að hin ætluðu brot voru framin. A upplýsti í skýrslu fyrir dómi að hún hefði farið til lögreglu þremur til fjórum vikum eftir atvik þau, sem ákært er fyrir, til að gefa skýrslu um atvikin, en lögreglan hefði gert það að skilyrði skýrslugjafar að háttsemin hefði verið kærð. Hún kvaðst þá ekki hafa verið reiðubúin til þess. Hún kvað lögmann, sem hún leitaði til um aðstoð, vegna kröfu ákærða um umgengni við dóttur þeirra, er fæddist [...], hafa hvatt sig til að kæra háttsemina. Ákærði mun 20. september sama ár hafa lagt fram hjá sýslumanninum á [...] drög að samningi, sem hann hafði undirritað, um umgengi við dótturina, en A hafnað þessum samningi 29. sama mánaðar.

II

Fallist er á með héraðsdómi að sannað sé að ákærði hafi orðið þess valdandi að A komst ekki út úr íbúðinni, sem þau bjuggu þá í, til fundar við móður sína, svo sem þær höfðu sammælst um. Verður lagt til grundvallar að þessi hindrun ákærða hafi staðið frá því um klukkan 16 til um 19:30. Fellur háttsemi ákærða undir 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Verður niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða samkvæmt þessum lið ákæru því staðfest.

Þá þykir einnig sannað að ákærði hafi á bifreiðastæði við fjöleignarhúsið að [...] viðhaft þau ummæli að hann skyldi drepa B, móður A. Til þess að hótun, eins og ákært er fyrir, falli undir 233. gr. almennra hegningarlaga þarf hún að vera til þess fallin að vekja hjá þeim, sem hún beinist gegn, ótta um líf, heilbrigði eða velferð hans eða annarra. Þótt hótun ákærða hafi verið gróf og lotið að veigamiklum hagsmunum er ósannað að hún hafi vakið ótta B. Í skýrslu fyrir dómi greinir hún frá því að í kjölfar hótunarinnar ,,labbaði ég fram fyrir bílinn þá skaltu bara gera það, ljúka því af strax ef þú ert sá maður. En hann gerði ekki neitt.“ Er því er ekki fullnægt skilyrði 233. gr. almennra hegningarlaga um þau áhrif sem hótun verður að hafa svo ákvæðinu verði beitt. Verður ákærði því sýknaður af þessum ákærulið.

Samkvæmt framansögðu er ákærði sakfelldur fyrir brot á 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu svo kunnugt sé. Engin læknisfræðileg gögn liggja fyrir um að brotið hafi haft alvarlegar afleiðingar fyrir A. Verður ekki talið að viðtalsmeðferð sem hún sótti að ráði lögmanns síns í Kvennaathvarfi frá desember 2010, er liðnir voru um sextán mánuðir frá því að brotið var framið, hafi hér þýðingu. Engir áverkar voru á A eftir frelsisskerðinguna og greindi faðir hennar frá því í skýrslu fyrir dómi að þau hafi sérstaklega athugað það en ekki séð neitt. Brot ákærða var sem fyrr segir kært til lögreglu nærfellt fjórtán mánuðum eftir að það var framið. Með vísan til þessara atriða verður ákærða ekki gerð refsing í málinu.

Samkvæmt þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 218. gr., sbr. 4. mgr. 220. gr., laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til að greiða helming sakarkostnaðar eins og hann var ákveðinn í héraði, en samkvæmt yfirliti ákæruvalds nam hann 500.000 krónum. Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, sbr. 1. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Það athugast að í hinum áfrýjaða dómi er skýrlega gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna fyrir dóminum. Í kafla dómsins um niðurstöðu er á ný rakin, að mestu samhljóða því sem áður er gerð grein fyrir, lýsing á framburði ákærða og vitna. Þessi tvítekning á reifun framburða samrýmist ekki 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 og er aðfinnsluverð.

Dómsorð:

Ákærða, X, verður ekki gerð refsing í máli þessu.

Ákærði greiði 250.000 krónur í sakarkostnað í héraði.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, S-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur.