274/2002

L krafði B hf. um skaðabætur vegna missis framfæranda en eiginkona hans hafði drukknað í Bláa lóninu. Hélt hann því fram að slysið yrði rakið til hættueiginleika baðstaðarins. Þá hefðu fyrirsvarsmenn B hf. ekki farið að fyrirmælum H um að grynnka lónið og að viðvörunarmerki hefðu verið ófullkomin jafnframt sem leitin að eiginkonu hans hefði verið ómarkviss. Talið var ósannað að B hf. hefði ekki farið eftir öllum kröfum þess opinbera aðila sem fór með eftirlit með starfsemi þess. Þá hefði baðstaðurinn verið merktur um hættuleg svæði í afgreiðslu og búningsklefa en sérstök öryggislína greindi að grynnri og dýpri hluta lónsins. Jafnframt hefði starfsfólkið verið þjálfað til að bregðast við hættuástandi en sérstaklega hefði verið óskað eftir því við fararstjóra og leiðsögumenn að varað yrði við hættum lónsins. Með framangreint í huga og þær aðstæður sem sköpuðust við upphaf leitar að eiginkonu L þótti ósannað að B hf. og starfsmenn hans hefðu ekki gert allt sem í þeirra valdi stóð til að koma í veg fyrir að slys sem þetta gerðist og reynt að afstýra því að svo færi sem fór. Var B hf. því sýknað af kröfum L.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 14. júní 2002. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu skaðabóta að fjárhæð 4.957.484 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 6. júní 1999 til 21. júlí 2001, en dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Engar kröfur eru gerðar á hendur réttargæslustefnda.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Áfrýjandi höfðaði mál þetta til heimtu skaðabóta samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993 með síðari breytingum vegna missis framfæranda, en eiginkona hans L-x-x T-x-x drukknaði í Bláa lóninu 6. júní 1999. Ferðamannahópur frá Taiwan, sem hún var í, hafði skömmu fyrir slysið komið í lónið beint af Keflavíkurflugvelli. Hópnum fylgdi fararstjóri, sem var samlandi hennar, og á Keflavíkurflugvelli tók á móti þeim íslenskur fararstjóri frá ferðaskrifstofunni Samvinnuferðir-Landsýn, en hann var mæltur á kínversku. Slysið varð þegar L-x-x T-x-x og vinkona hennar voru að vaða í lóninu, en þær voru ósyndar. Höfðu þær farið út fyrir öryggislínu sem afmarkaði þann hluta lónsins sem ætlaður var ósyndum. Botn lónsins var á þessum tíma ósléttur og dýpkaði vatnið skyndilega þar sem þær voru staddar, misstu þær fótanna og fóru á kaf. Þegar vinkonan kom úr kafi sá hún L-x-x T-x-x hvergi og kallaði til félaga sinna um hjálp, en hluti hópsins mun hafa verið skammt frá. Samkvæmt framburði íslenska fararstjórans hafði erlendi fararstjórinn farið í lónið með hópnum. Vinkonan fór síðan og klæddi sig en samlandar þeirra hófu leit í lóninu. Starfsmaður stefnda tók strax eftir því að eitthvað var að hjá þessum ferðamannahópi og kallaði umsvifalaust á aðra starfsmenn með því að þrýsta á neyðarhnapp. Aðrir starfsmenn þustu því á vettvang en samkvæmt framburði þeirra gekk í fyrstu illa að fá greinilegar upplýsingar frá hópnum um hvað gerst hafði. Mun það hafa stafað af tungumálaerfiðleikum og því að félagar í hópnum virtust ekki hafa greinargóðar upplýsingar um atvikið. Fyrstu björgunaraðgerðir urðu af þessum sökum ekki markvissar en fljótlega eftir að ljóst var hvað gerst hafði hófu starfsmenn og sundgestir skipulega leit í lóninu en vatnið er ógegnsætt svo sem kunnugt er. Lögregla og hjálparsveitir voru síðan kallaðar á vettvang svo sem lýst er í héraðsdómi. Konan fannst loks í lóninu við að sundgestur rak fótinn í hana og starfsmaður sem kafaði í lónið gat með hjálp annarra fært hana upp á yfirborðið en hún mun þá hafa verið látin.

Fyrir Hæstarétti reisir áfrýjandi mál sitt á því að slysið verði rakið til hættueiginleika baðstaðarins, lónið sé stórt, vatnið ógegnsætt og of djúpt. Er því haldið fram að fyrirsvarsmenn stefnda hafi ekki farið að fyrirmælum Heilbrigðiseftirlits Suðurnesja um að grynnka lónið og að viðvörunarmerki hafi verið ófullkomin. Þá er sagt að leitin að konunni hafi verið ómarkviss sem best sjáist af því að konan hafi fundist fyrir tilviljun er baðgestur hafi rekið fótinn í hana.

II.

Fyrir liggur að eftir dauðaslys, sem varð í Bláa lóninu 4. maí 1997, krafði Heilbrigðisnefnd Suðurnesja rekstaraðila lónsins um ákveðnar umbætur, þar á meðal að djúpir staðir lónsins yrðu grynnkaðir svo að dýpi yrði aldrei meira en 160 cm. Einnig átti í samráði við nefndina að setja niður bryggjur til að auðvelda eftirlit með baðgestum og koma upp viðbragðsáætlun vegna slysa, þar á meðal átti að þjálfa starfsfólkið reglubundið. Að ósk rekstaraðilanna var síðar fallið frá því að grynnka lónið á þennan hátt en þá stóð til að breyta sundaðstöðunni í það horf sem nú hefur verið gert. Ekki liggur annað fyrir en að aðrar kröfur heilbrigðiseftirlitsins hafi verið uppfylltar. Þá var í lóninu sérstök öryggislína sem markaði þann hluta lónsins þar sem ætlast var til að ósyndir héldu sig og komið hafði verið upp skiltum á ensku í afgreiðslu og sundklefum um hættur lónsins. Ennfremur höfðu verið gerð kort með öryggisreglum lónsins á fjórum tungumálum. Á þessum kortum var sérstaklega varað við botni lónsins og öðrum hættum þess. Jafnframt höfðu verið útbúnar leiðbeiningar til leiðsögumanna og fararstjóra um hvers bæri að geta við gesti áður en þeir færu í lónið. Íslenski fararstjórinn, sem talaði kínversku, hafði þó ekki sinnt því hlutverki sínu að vara farþegana við hættunum, en ekki liggur fyrir hvort fararstjórinn sem fylgdi hópnum hafi gert það en íslenski fararstjórinn vissi að hann hafði komið þarna áður.

III.

Ósannað er að stefndi hafi ekki farið eftir öllum kröfum þess opinbera aðila, sem fór með eftirlit með starfsemi hans. Baðstaðurinn var merktur um hættuleg svæði í afgreiðslu og búningsklefa þar sem föt L-x-x T-x-x eru sögð hafa fundist. Sérstök öryggislína greindi að grynnri og dýpri hluta lónsins. Starfsfólkið var þjálfað til að bregðast við hættuástandi og sérstaklega hafði verið óskað eftir því við fararstjóra og leiðsögumenn að varað yrði við hættum lónsins. Með framangreint í huga og þær aðstæður sem sköpuðust við upphaf leitar að eiginkonu áfrýjanda, sem að framan er lýst, þykir ósannað að stefndi og starfsmenn hans hafi ekki gert allt sem í þeirra valdi stóð til að koma í veg fyrir að slys sem þetta gerðist og eftir að það varð til þess að reyna að afstýra því að svo færi sem fór. Ber með þessum athugasemdum en annars með skírskotun til forsendna héraðsdóms að staðfesta hann.

Rétt er að hver aðila beri sinn kostnað af áfrýjun málsins.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.