404/2000

Ó var ákærður fyrir að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis. Lauk ökuferð hans með því að hann ók bifreiðinni utan í jarðgöng og yfirgaf hana að því búnu. Fékk hann bílfar með fólki sem kom að og tilkynnti lögreglunni ekki um óhappið fyrr en um klukkustund síðar. Var hann handtekinn í kjölfarið og reyndist hann þá nokkuð ölvaður. Fyrir dómi bar Ó að hann hefði neytt áfengis eftir óhappið en neitaði að hafa verið ölvaður er hann ók bifreiðinni. Lögreglumenn, sem yfirheyrðu Ó, báru hins vegar að hann hefði staðfest við yfirheyrslur að hafa ekki neytt áfengis eftir óhappið. Þá staðfesti Ó í lögregluskýrslu að hafa drukkið nokkuð fyrir óhappið. Með hliðsjón af 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var ekki talið að sakfelling Ó yrði reist á því, sem skráð hefði verið eftir honum í lögregluskýrslu, nema önnur atriði styddu þann framburð í verulegum atriðum. Var ekki talið breyta neinu þar um þótt þeir lögreglumenn, sem í hlut áttu, hefðu fyrir dómi skýrt frá samtölum sínum við Ó og framburði hans við skýrslutöku hjá lögreglu. Þótt frásögn Ó þætti lítt trúverðug voru ekki talin liggja fyrir óyggjandi gögn um að ákærði hefði neytt áfengis fyrir óhappið og að hann hefði ekki neytt áfengis eftir óhappið og fram til þess tíma er hann var handtekinn. Var hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 25. október 2000 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess nú að héraðsdómur verði staðfestur.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað til nýrrar meðferðar fyrir fjölskipuðum héraðsdómi. Til vara krefst hann sýknu af kröfum ákæruvalds, en til þrautavara að refsing samkvæmt hinum áfrýjaða dómi verði milduð.

I.

Málavöxtum er rækilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir var lögreglunni tilkynnt um umferðarslys í Hvalfjarðargöngum kl. 8.13 að morgni 20. apríl 2000. Hafði bifreið verið ekið utan í jarðgöngin skammt frá suðurmunna þeirra. Bifreiðinni, sem var stórskemmd, hafði verið lagt í útskot í göngunum, en loka þurfti fyrir umferð um þau vegna braks úr henni, sem dreifst hafði um veginn. Ákærði, sem var ökumaður og eigandi bifreiðarinar, fékk far með vegfarendum af vettvangi til Akraness, en lét hjá líða að tilkynna um óhappið í gjaldskýli norðan við göngin. Klukkan 9.12 tilkynnti hann lögreglunni símleiðis að hann hafi verið ökumaður bifreiðarinnar. Var hann handtekinn á heimili sínu á Akranesi kl. 9.48 og færður á lögreglustöð, þar sem V-kk-nf E-kk-nf varðstjóri tók af honum skýrslu. Í framhaldi af skýrslutökunni dró læknir ákærða blóð og reyndist vínandi í því vera 0,87‰. Hefur sú niðurstaða ekki verið rengd.

II.

Ákærða er gefið að sök að hafa verið undir áhrifum áfengis er hann ók bifreiðinni umrætt sinn. Hann neitar sakargiftum.

Í áðurnefndri lögregluskýrslu, sem varðstjóri tók af ákærða strax eftir handtöku og sá síðarnefndi undirritaði, kemur fram að hann hafi verið við drykkju frá því kl. 23.00 að kvöldi 19. apríl 2000 og fram til kl. 2.30 aðfaranótt 20. apríl. Þá báru lögreglumennirnir V-kk-nf E-kk-nf og J-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf fyrir héraðsdómi að ákærði hafi við þetta sama tækifæri verið spurður um það hvort hann hafi drukkið áfengi eftir að akstri lauk og hann svarað því neitandi, en af tæknilegum ástæðum hafi texti þessa efnis ekki komið fram í lögregluskýrslunni, sem ákærði las og undirritaði. Þá bar J-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf fyrir héraðsdómi að ákærði hafi eftir handtökuna á leið til skýrslugjafar sagst hafa verið að drekka bjór um nóttina. Hafi hann verið spurður hvort hann hafi neytt áfengis eftir að akstri lauk og hann neitað því.

Ákærði telur framangreind ummæli í lögregluskýrslu um áfengisneyslu nóttina fyrir óhappið á misskilningi byggð og hefur mótmælt framangreindum framburði lögreglumannanna. Fyrir héraðsdómi bar hann að kvöldið fyrir óhappið hafi hann drukkið tvö 33 cl glös af bjór fyrir miðnætti. Hann hafi unnið til kl. 2.30 um nóttina á vínveitingastað í Reykjavík. Síðan hafi hann lagt sig en haldið heimleiðis upp á Akranes kl. 7.30 að morgni 20. apríl 2000. Hann hafi ekki verið undir áhrifum áfengis þá, en á þeirri leið hafi óhappið orðið. Bar hann einnig fyrir héraðsdómi að eftir að hann tilkynnti lögreglunni um að hann hefði verið ökumaður bifreiðarinnar og áður en hann var handtekinn hafi hann drukkið þrjú til fjögur glös af sterku áfengi blönduðu með vatni og einn bjór.

Samkvæmt framansögðu stangast framburður ákærða fyrir dómi í verulegum atriðum á við það, sem eftir honum er haft í lögregluskýrslu, og það, sem lögreglumenn bera fyrir dómi að hann hafi skýrt þeim frá. Með hliðsjón af 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála verður sakfelling ákærða ekki reist á því, sem skráð var eftir honum í lögregluskýrslu, nema önnur atriði styðji þann framburð í verulegum atriðum. Breytir þar engu um þótt lögreglumenn þeir, sem í hlut áttu, hafi fyrir dómi skýrt frá samtölum sínum við ákærða og framburði hans við skýrslutöku hjá lögreglu. Verður því hvorki lagt til grundvallar að ákærði hafi á fyrri stigum sjálfur borið um drykkju sína aðfaranótt 20. apríl 2000 né að hann hafi þá neitað að hafa neytt áfengis eftir óhappið og áður en blóðsýni var tekið til vínandagreiningar.

Vegfarendur þeir, sem ákærði fékk far með af slysstað, Á-kk-nf J-kk-nf og G-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, báru fyrir héraðsdómi að áfengislykt hefði verið af ákærða og hann sagst hafa drukkið tvo til þrjá bjóra, svo og að hann hafi beðið þá um að aka framhjá gjaldskýlinu norðan við göngin. Bar G-kk-nf að ákærði hafi sagst vera hræddur um að „það gæti mælst í sér“ og „að hann ætlaði bara að láta konuna tilkynna að hún hafi verið á bílnum“. Ákærði tilkynnti lögreglunni ekki um óhappið og að hann hefði ekið bifreiðinni fyrr en klukkan 9.12, klukkustund eftir að það varð, en áður hafði eiginkona hans tilkynnt lögreglu að hún hafi ekið bifreiðinni. Af þessu er ljóst að ákærði reyndi að komast hjá því, eða að minnsta kosti fresta því, að tilkynna lögreglunni um þátt sinn í óhappinu. Þótt frásögn ákærða um áfengisneyslu eftir að akstri lauk sé lítt trúverðug og hann hafi ekki skýrt frá henni fyrr en í lögregluskýrslu tæpum mánuð eftir óhappið, liggja ekki fyrir samkvæmt því, sem að framan greinir, óyggjandi gögn um að ákærði hafi ekki neytt áfengis á þeim tíma, sem leið frá því að akstri hans lauk og þar til blóðsýni var tekið úr honum til vínandagreiningar. Þótt háttsemi ákærða að öðru leyti sé samkvæmt framansögðu fremur til styrktar sakfellingu en sýknu, er allt að einu varhugavert með vísan til 45. gr. og 46. gr. laga nr. 19/1991 að telja nægilega sannað að hann hafi verið undir áhrifum áfengis við akstur að morgni 20. apríl 2000. Verður ákærði því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, Ó-kk-nf H-kk-nf, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði og fyrir Hæstarétti, J-kk-ef E-kk-ef J-kk-ef héraðsdómslögmanns, samtals 200.000 krónur.