429/2005

Fallist var á að skilyrðum 1. mgr. 123. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 væri fullnægt til útgáfu réttarstefnu til flýtimeðferðar á máli, sem I hugðist höfða á hendur íslenska ríkinu til að fá hnekkt úrskurði dómsmálaráðuneytisins þar sem hafnað var beiðni hans um að hann fengi notið réttarstöðu flóttamanns á Íslandi og honum vísað úr landi og bönnuð koma til Íslands og annarra ríkja á Schengen svæðinu í þrjú ár. Þá var kveðið á um það í úrskurðinum að það frestaði ekki réttaráhrifum hans að málið yrði borið undir dómstóla.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut máli þessu til Hæstaréttar með kæru 28. september 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 28. september 2005, þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um útgáfu stefnu til flýtimeðferðar á máli, sem hann hyggst höfða á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í n. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og héraðsdómara gert að gefa út stefnu til flýtimeðferðar á málinu í samræmi við reglur XIX. kafla laga nr. 91/1991.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka.

I.

Málsatvikum og málsástæðum sóknaraðila er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir kveðst sóknaraðili vera frá Nígeríu, og hefur hann óskað hælis sem flóttamaður á Íslandi þar sem lífi hans og velferð sé hætta búin verði hann sendur aftur til heimalands síns. Í úrskurði Útlendingastofnunar 18. mars 2005 var beiðni hans synjað og einnig var því hafnað að sóknaraðili fengi dvalarleyfi af mannúðarástæðum með heimild í 2. mgr. 11. gr. laga um útlendinga nr. 96/2002. Þá var kveðið á um í úrskurðinum að sóknaraðila yrði bönnuð koma til Íslands í þrjú ár og að hann skyldi skráður í Schengen-upplýsingakerfið, sem hefði þau áhrif að hann teldist óæskilegur á landsvæði allra Schengen ríkjanna í þrjú ár frá þeirri skráningu. Hlaut niðurstaðan staðfestingu í úrskurði dómsmálaráðuneytisins 31. ágúst 2005. Jafnframt var hafnað kröfu sóknaraðila um að réttaráhrifum úrskurðarins yrði frestað meðan mál yrði borið undir dómstóla.

Með fyrirhugaðri málsókn hyggst sóknaraðili freista þess að fá ógiltan með dómi fyrrgreindan úrskurð dómsmálaráðuneytisins um að synja beiðni hans um hæli á Íslandi sem flóttamaður. Þá krefst hann viðurkenningar á að hann njóti réttarstöðu flóttamanns í skilningi VII. kafla laga nr. 96/2002, sbr. alþjóðasamning um stöðu flóttamanna frá 28. júlí 1951, sbr. viðauka við samninginn frá 31. janúar 1967. Til vara krefst hann viðurkenningar á rétti til dvalarleyfis á Íslandi af mannúðarástæðum með heimild í 2. mgr. 11. gr. nr. 96/2002.

II.

Í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991 er kveðið á um skilyrði þess að mál sæti flýtimeðferð. Kemur þar fram, að hyggist aðili höfða mál vegna ákvörðunar eða athafnar stjórnvalds eða verkfalls, verkbanns eða annarra aðgerða, sem tengjast vinnudeilu og það færi ella eftir almennum reglum laganna, geti hann óskað eftir að málið sæti flýtimeðferð, ef brýn þörf sé á skjótri úrlausn, enda hafi hún almenna þýðingu eða varði stórfellda hagsmuni hans.

Til stuðnings kröfum sínum hefur sóknaraðili lagt fram ýmis gögn er varða ástand mannréttindamála í heimalandi hans og stafa frá ýmsum alþjóðlegum samtökum, sem láta sig slík mál varða. Byggir sóknaraðili á því að þessi gögn beri með sér að raunveruleg hætta sé á að lífi hans og heilbrigði sé hætta búin verði honum gert að snúa aftur til heimalands síns. Hefur hann og lýst í skýrslu hjá Útlendingastofnun hvernig hann telji sig hafa orðið fyrir áreiti af hálfu lögregluyfirvalda í heimalandi sínu.

Hvað sem líður réttmæti þeirra upplýsinga sem sóknaraðili hefur samkvæmt framansögðu lagt fram og hvaða vísbendingar þær eru taldar veita um aðstæður hans í heimalandi sínu, liggur fyrir að sóknaraðili hyggst höfða mál til ógildingar á úrskurði stjórnvalds þar sem beiðni hans um að fá réttarstöðu flóttamanns var hafnað og honum jafnframt vísað af landi brott og bönnuð koma til Íslands, sem og annarra ríkja á Schengen svæðinu, í þrjú ár. Á það verður fallist með sóknaraðila, að málið varði stórfellda hagsmuni hans í skilningi 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991. Í úrskurðinum var kveðið á um að það frestaði ekki réttaráhrifum hans þótt málið yrði borið undir dómstóla. Allt að einu verður að teljast brýnt fyrir sóknaraðila, meðan hann enn dvelst hér á landi, að fá skjóta úrlausn dómstóla um dómkröfu sína. Samkvæmt framanrituðu teljast skilyrði 123. gr. laga nr. 91/1991 uppfyllt til að heimila flýtimeðferð á máli sóknaraðila á hendur varnaraðila og verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að gefa út réttarstefnu til flýtimeðferðar á málinu.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að gefa út stefnu til flýtimeðferðar á máli sem sóknaraðili, R-x-x I-x-x, hyggst höfða á hendur varnaraðila, íslenska ríkinu, til að fá hnekkt úrskurði dómsmálaráðuneytisins 31. ágúst 2005.