296/2001

Barnaverndarnefnd R (B) fór með forsjá drengsins X samkvæmt yfirlýsingu móður hans, sem áður hafði farið ein með forsjána. A, faðir drengsins, hafði og veitt samþykki sitt fyrir þessu. X var í kjölfarið ráðstafað í fóstur til hjóna, en naut áfram nokkrar umgengni við foreldra sína. A höfðaði mál gegn B og krafðist þess að viðurkenndur yrði með dómi umgengnisréttur hans við X, svo og að umgengni yrði skipað á nánar tilgreindan hátt. Samkvæmt 5. mgr. 33. gr. barnaverndarlaga nr. 58/1992 með áorðnum breytingum, leysir barnaverndarnefnd úr um umgengni barns í fóstri við kynforeldri sín. A krafðist þess ekki að hnekkt yrði ákvörðun B um umgengni hans við X, heldur að inntak umgengninnar yrði ákveðið með dómi. Með því að slíkt er ekki á verksviði dómstóla, var A heldur ekki talinn hafa hagsmuni af því að fá með dómi sérstaka viðurkenningu á umgengnisrétti sínum. Var því staðfestur úrskurður héraðsdóms um að vísa málinu frá.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 2. ágúst 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. júlí 2001, þar sem vísað var frá dómi máli sóknaraðila á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Sóknaraðili krefst einnig kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins á það rætur að rekja til þess að á árinu 1989 eignaðist sóknaraðili son með nafngreindri konu. Hún fór með forsjá sonarins, en á árinu 1995 leitaði hún vegna heilsubrests síns til barnaverndarnefndar varnaraðila með ósk um að drengnum yrði fundið fósturheimili. Gerði hún yfirlýsingu 17. janúar 1996 um að barnaverndarnefndin tæki við forsjá hans. Sóknaraðili veitti nokkru síðar samþykki sitt fyrir þessum gerðum. Í kjölfarið var drengnum ráðstafað í fóstur til hjóna, sem hann býr nú hjá. Allt frá upphafi mun hann hafa notið umgengni við báða foreldra sína, en þó aðeins fáein skipti á hverju ári, eins og nánar er greint í úrskurði héraðsdómara. Urðu af þessu deilur milli sóknaraðila og barnaverndarnefndar, sem leiddu til þess að sóknaraðili höfðaði mál þetta með stefnu 23. mars 2001. Samkvæmt henni voru dómkröfur hans í málinu þær að „viðurkenndur verði með dómi umgengnisréttur hans við son sinn X... Verði umgengni þeirra feðga hvor við annan háttað þannig, að X dvelji hjá föður sínum eina helgi í mánuði, fyrstu helgi hvers mánaðar, tvo daga í senn og gisti drengurinn eina nótt. Ennfremur gerir stefnandi kröfu um sumarfrí í einn mánuð í ágúst eða júlí eftir samkomulagi, svo og að stefnandi umgangist drenginn yfir jól og páska.”

Samkvæmt 5. mgr. 33. gr. barnaverndarlaga nr. 58/1992 með áorðnum breytingum kveður barnaverndarnefnd á um umgengni barns í fóstri við kynforeldri sín. Eins og ráðið verður af framangreindu gerir sóknaraðili ekki kröfu í málinu um að hnekkt verði ákvörðun barnaverndarnefndar varnaraðila um umgengni hans við son sinn, heldur að inntak umgengninnar verði ákveðið með dómi. Slíkt er ekki á verksviði dómstóla, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar í dómasafni 1999, bls. 1511. Samkvæmt þessu og með því að fallist verður á með héraðsdómara að sóknaraðili geti ekki haft hagsmuni af því að fá með dómi sérstaka viðurkenningu á umgengnisrétti sínum verður staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun málsins.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu fyrir héraðsdómi, en kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.