23/2002

AÁ og AB, sem leigt höfðu sér sæþotur til skemmtisiglingar, lentu í árekstri með þeim afleiðingum að AB varð fyrir líkamstjóni. Með hliðsjón af vitneskju þeirra um hættu af slíkum tækjum og aðstæðum í umrætt sinn var talið, að þeir hefðu báðir sýnt af sér slíkt gáleysi að skipta bæri sök á árekstrinum að jöfnu milli þeirra. Æ og G, sem ráku sæþotuleiguna, voru ekki taldir hafa brugðist eftirlitsskyldum sínum og ekkert benti til að atburðurinn hefði orðið vegna bilunar eða galla. Voru þeir því sýknaðir af kröfum AB. Eins og á stóð og með lögjöfnun frá 2. mgr. 24. gr. þágildandi lögræðislaga nr. 68/1984, sbr. nú 2. mgr. 78. gr. laga nr. 71/1998, þótti rétt að lækka bætur úr hendi AÁ, enda yrði greiðsla þeirra honum óhæfilega þungbær að öðrum kosti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf H-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. janúar 2002. Hann krefst þess aðallega, að stefndu verði dæmdir til að greiða sér in solidum 7.923.444 krónur með 0,7% ársvöxtum af 8.988.370 krónum frá 7. ágúst 1996 til 1. nóvember sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. febrúar 1997, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júní sama ár, 1% ársvöxtum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. september sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. janúar 1998, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. mars sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí sama ár, 0,7% ársvöxtum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, 0,6% ársvöxtum frá þeim degi til 1. apríl 1999, 0,7% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. október sama ár, 1% ársvöxtum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. febrúar 2000, 1,2% ársvöxtum frá þeim degi til 1. mars sama ár, 1,4% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí sama ár, 1,2% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, 1,3% ársvöxtum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár og 1,4% ársvöxtum frá þeim degi til 13. september 2000, en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 og loks dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 26. október 2001 en af 7.923.444 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er krafist málskostnaðar úr hendi allra stefndu í héraði og fyrir Hæstarétti, en áfrýjandi nýtur gjafsóknar hér fyrir dómi. Til vara krefst áfrýjandi staðfestingar héraðsdóms gagnvart stefnda A-kk-þgf P-kk-þgf Á-kk-þgf og að málskostnaður verði felldur niður gagnvart stefndu Æ-kk-þgf I-kk-þgf og G-kk-þgf B-kk-þgf G-kk-þgf.

Stefndu Æ-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf krefjast staðfestingar héraðsdóms að því er þá varðar og málskostnaðar fyrir Hæstarétti úr hendi áfrýjanda. Til vara krefjast þeir þess, að sök verði skipt, kröfur áfrýjanda lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Stefndi A-kk-nf P-kk-nf krefst aðallega sýknu af kröfu áfrýjanda en til vara, að skaðabótaábyrgð hans verði felld niður. Til þrautavara er þess krafist, að sök verði skipt og stefnukröfur lækkaðar. Stefndi krefst í öllum tilvikum málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en hann hefur gjafsókn á báðum dómstigum.

Meðal nýrra gagna fyrir Hæstarétti er tjónskvittun vegna greiðslu réttargæslustefnda á 1.064.926 krónum til áfrýjanda 26. október 2001 úr slysatryggingu stefnda Æ-kk-ef. Hefur áfrýjandi lækkað dómkröfu sína til samræmis við það.

Áfrýjandi og stefndi A-kk-nf P-kk-nf vissu báðir fullvel, hversu hættulegt gæti verið að sigla sæþotunum of nálægt hvorri annarri, enda höfðu þeir áður farið með slík tæki og var hættan af því brýnd fyrir þeim fyrir upphaf siglingarinnar.Veður og sjólag var gott og ekkert var til þess fallið að torvelda góða yfirsýn um sjávarflötinn. Með hliðsjón af þessu og annars með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um sýknu stefndu Æ-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef, fébótaábyrgð stefnda A-kk-ef P-kk-ef, sakarskiptingu milli hans og áfrýjanda og ákvörðun bótafjárhæðar.

Stefndi A-kk-nf P-kk-nf var tæpra 16 ára á slysdegi. Í umsókn hans til dómsmálaráðuneytisins um gjafsókn 28. nóvember 2000 kom fram, og var það staðfest við málflutning fyrir Hæstarétti, að hann hafi einungis lokið grunnskólaprófi en ekki aflað sér annarrar menntunar. Hann hafi stundað ýmis verkamannastörf eftir að skólagöngu lauk, svo sem við fiskvinnslu og byggingarvinnu, en síðustu árin unnið í vélsmiðju föður síns, þar sem hann starfar nú. Stefndi er einhleypur og býr í leiguhúsnæði. Samkvæmt framlögðum skattframtölum hans hafa nettótekjur hans á mánuði á árunum 1999 til 2001 numið frá 87.444 krónum til 114.743 króna, en um sérstakar eignir er ekki að ræða. Þá er fram komið, að foreldrar hans höfðu ekki keypt ábyrgðartryggingu vegna hans, þegar hinn bótaskylda atburð bar að höndum. Eins og hér stendur á og með lögjöfnun frá 2. mgr. 24. gr. þágildandi lögræðislaga nr. 68/1984, sbr. nú 2. mgr. 78. gr. lögræðislaga nr. 71/1997, þykir rétt að lækka bætur úr hendi stefnda A-kk-ef P-kk-ef, enda yrði greiðsla þeirra honum óhæfilega þungbær að öðrum kosti. Þykir hæfilegt, að hann greiði áfrýjanda 2.000.000 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði, en dráttarvextir reiknast ekki fyrr en frá uppsögu héraðsdóms.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest. Rétt þykir, að áfrýjandi greiði Æ-kk-þgf og G-kk-þgf B-kk-þgf málskostnað fyrir Hæstarétti, 100.000 krónur hvorum um sig. Gjafsóknarkostnaður hans greiðist úr ríkissjóði, eins og segir í dómsorði. Málskostnaður milli áfrýjanda og stefnda A-kk-ef P-kk-ef fellur niður, en gjafsóknarkostnaður hins síðarnefnda greiðist jafnframt úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Stefndu Æ-kk-nf I-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf G-kk-nf eru sýknir af kröfu áfrýjanda, A-kk-ef B-kk-ef.

Stefndi A-kk-nf P-kk-nf Á-kk-nf greiði áfrýjanda 2.000.000 krónur með 0,7% ársvöxtum frá 7. ágúst 1996 til 1. nóvember sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. febrúar 1997, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júní sama ár, 1% ársvöxtum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. september sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. janúar 1998, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. mars sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí sama ár, 0,7% ársvöxtum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, 0,6% ársvöxtum frá þeim degi til 1. apríl 1999, 0,7% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí sama ár, 0,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. október sama ár, 1% ársvöxtum frá þeim degi til 1. nóvember sama ár, 0,9% ársvöxtum frá þeim degi til 1. febrúar 2000, 1,2% ársvöxtum frá þeim degi til 1. mars sama ár, 1,4% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí sama ár, 1,2% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, 1,3% ársvöxtum frá þeim degi til 1. ágúst sama ár, 1,4% ársvöxtum frá þeim degi til 1. september sama ár, 1,5% ársvöxtum frá þeim degi til 1. desember sama ár, 1,8% ársvöxtum frá þeim degi til 1. maí 2001, 1,5% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júní sama ár, 1,6% ársvöxtum frá þeim degi til 1. júlí sama ár og 1,7% ársvöxtum frá þeim degi til 19. október sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

Áfrýjandi greiði stefndu Æ-kk-þgf og G-kk-þgf B-kk-þgf málskostnað fyrir Hæstarétti, 100.000 krónur hvorum um sig. Gjafsóknarkostnaður hans greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 300.000 krónur.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti milli áfrýjanda og stefnda A-kk-ef P-kk-ef fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda A-kk-ef P-kk-ef greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 250.000 krónur.