526/2007

E kærði úrskurð héraðsdóms sem hafnaði kröfu hennar um að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til að svara þeim spurningum er fram komu í matsbeiðni 23. ágúst 2007. S taldi spurningarnar í matsbeiðninni vera tilgangslausar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þar sem þeim hefði þegar verið svarað í öðrum matsgerðum vegna sama atburðar, í öðru dómsmáli gegn S. Í dómi Hæstaréttar sagði að samkvæmt 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 ætti sóknaraðili rétt á að afla og leggja fram í einkamáli þau sönnunargögn er hann teldi málstað sínum til framdráttar. Væri að meginreglu hvorki á valdi gagnaðila né dómstóla að takmarka þann rétt umfram það sem leiddi af ákvæði 3. mgr. sömu lagagreinar. Þó að mál sóknaraðila og mál nr. E-50/2005 ættu upphaf í sama atviki og matsgerðir sem fram hefðu verið lagðar vörðuðu þau bæði, þá væri mál sóknaraðila sjálfstætt dómsmál og yrði sönnunarfærsla í því ekki takmörkuð vegna réttarfarsatriða er varðaði mál nr. E-50/2005. Yrði ekki fullyrt nú að bersýnilegt væri að sú matsgerð sem sóknaraðili óskaði eftir að yrði gerð skipti ekki máli eða væri tilgangslaus til sönnunar í máli E gegn S. Var því lagt fyrir héraðsdóm að dómkveðja tvo matsmenn til að veita svör við spurningum E sem fram komu í matsbeiðni 23. ágúst 2007.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. október 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 28. september 2007, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til þess að svara þeim spurningum er fram koma í matsbeiðni 23. ágúst 2007. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur, en til vara að hinum kærða úrskurði verði hrundið og breytt á þann veg að tveir menn verði dómkvaddir til að svara þeim spurningum sem fram koma í matsbeiðni sóknaraðila 23. ágúst 2007. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Faðir sóknaraðila og starfsmaður varnaraðila var stýrimaður á flutningaskipinu Dísarfelli. Hann drukknaði þegar skipið sökk 9. mars 1997. Vegna sama sjóslyss hafa verið höfðuð tvö önnur dómsmál á hendur varnaraðila, annars vegar mál nr. E-2585/2005, V-kk-nf H. S-kk-nf gegn Samskipum hf., og hins vegar mál nr. E-50/2005, A-kvk-nf Þ-kvk-nf gegn Samskipum hf. Dómur hefur gengið í síðastnefndu máli og hefur honum verið áfrýjað til Hæstaréttar. Í tengslum við það mál var aflað þriggja matsgerða Á-kk-ef G-kk-ef vélfræðings og D-kk-ef F-kk-ef skipatæknifræðings þar sem lagt er mat á ýmis atriði varðandi búnað Dísarfells. Hafa þær verið lagðar fram í þessu máli.

Í málinu krefst sóknaraðili aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur þar sem héraðsdómari hafi þurft að hafa sérfróða meðdómsmenn við úrlausn málsins. Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 getur dómari ef hann telur þurfa sérkunnáttu í dómi til að leysa úr máli, kvatt til tvo meðdómsmenn sem hafa slíka sérkunnáttu. Fallist er á með héraðsdómara að ekki hafi verið þörf við úrlausn málsins í þessum þætti þess að dómkveðja sérfróða meðdómsmenn, sbr. einnig 3. mgr. 4. gr. laga nr. 91/1991. Verður kröfu sóknaraðila um ómerkingu hins kærða úrskurðar, sem reist er á þessari málsástæðu, því hafnað.

Við fyrirtöku málsins 23. ágúst 2007 lagði sóknaraðili fram matsbeiðni og óskaði eftir því að dómkvaddir yrðu tveir óvilhallir og hæfir matsmenn til að svara nánar tilgreindum spurningum. Varnaraðili mótmælti dómkvaðningu samkvæmt matsbeiðninni. Taldi hann spurningar í henni vera tilgangslausar til sönnunarfærslu, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991, þar sem þeim hefði þegar verið svarað í öðrum matsgerðum vegna sama atburðar. Vísaði hann um það til fyrrnefndra matsgerða Á-kk-ef G-kk-ef og D-kk-ef F-kk-ef. Þá væru spurningarnar of almennar, óljósar og leiðandi.

Sóknaraðili byggir varakröfu sína á því að mál hennar gegn varnaraðila sé sjálfstætt dómsmál og ekki sambærilegt máli nr. E-50/2005 að öllu leyti. Þá hafnar sóknaraðili því að í matsbeiðni sinni 23. ágúst 2007 sé um að ræða sömu matsspurningar og áður hafa verið lagðar fyrir matsmenn í tengslum við héraðsdómsmál nr. E-50/2005.

Samkvæmt 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 á sóknaraðili rétt á að afla og leggja fram í einkamáli þau sönnunargögn sem hann telur málstað sínum til framdráttar. Er að meginreglu hvorki á valdi gagnaðila né dómstóla að takmarka þann rétt umfram það sem leiðir af ákvæði 3. mgr. sömu greinar. Þó að mál sóknaraðila og mál nr. E-50/2005 eigi upphaf í sama atviki og matsgerðir þær sem fram hafa verið lagðar varði þau bæði, þá er mál sóknaraðila sjálfstætt dómsmál og verður sönnunarfærsla í því ekki takmörkuð vegna réttarfarsatriða er varða mál nr. E-50/2005. Ekki hefur verið sýnt fram á að þær spurningarnar, sem sóknaraðili óskar eftir að dómkvaddir verði tveir menn til að meta, séu nákvæmlega þær sömu og svarað var í matsgerðum þeim sem lagðar voru fram í máli nr. E-50/2005. Þá verður ekki fullyrt nú að bersýnilegt sé að sú matsgerð sem sóknaraðili óskar eftir að verði gerð skipti ekki máli eða sé tilgangslaus til sönnunar í máli sóknaraðila gegn varnaraðila, en af sönnunargildi hennar yrði sóknaraðili að bera áhættu samhliða kostnaði af öflunar hennar.

Á grundvelli þess sem að framan er rakið verður að fella úr gildi hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að dómkveðja tvo óvilhalla og hæfa matsmenn til að svara þeim spurningum sem fram koma í matsbeiðni sóknaraðila sem lögð var fram 23. ágúst 2007.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi. Lagt er fyrir héraðsdóm að dómkveðja tvo matsmenn til að veita svör við spurningum sóknaraðila, E-kvk-ef P-kvk-ef, sem fram koma í matsbeiðni hennar 23. ágúst 2007.

Varnaraðili, Samskip hf., greiði sóknaraðila 150.000 krónur í kærumálskostnað.