115/2014

M og Í greindi á um við hvaða tímamark hefði stofnast til vaxtatekna af bótum vegna framsals M á vatnsréttindum á vatnasvæði Kárahnjúkavirkjunar á grundvelli samnings þar um 13. desember 2005. Með úrskurði sérstakrar samningsbundinnar matsnefndar 22. ágúst 2007 voru M ákveðnar bætur tilgreindrar fjárhæðar og var sú niðurstaða staðfest með dómi héraðsdóms 25. janúar 2011, sem Hæstiréttur staðfesti með dómi 18. október 2012. Ágreiningur aðila kom til af þeim sökum að hlutaðeigandi ákvæði laga um hlutfall fjármagnstekjuskatts tók nokkrum breytingum frá því samningur um framsal vatnsréttindanna var gerður og þar til áðurgreindur héraðsdómur gekk. M hélt því fram að til skattlagningar vaxtatekna hefði stofnast á tilgreindu tímabili og vildi miða miða við það skatthlutfall fjármagnstekjuskatts sem í gildi var á hverju tíma, en Í taldi rétt að miða í heild við það hlutfall sem gilti frá og með 1. janúar 2011. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að í samningnum frá 2005 hefði verið kveðið á um að fyrirmæli samningsins um vexti og vaxtafót af bótafjárhæð giltu ekki í þeim málum sem skotið væri til dómstóla, heldur skyldi niðurstaðan í slíkum tilvikum ráðast af almennum reglum. Talið var að þær vaxtatekjur sem um ræddi hefði verið óvissar tekjur í merkingu 2. mgr. 59. gr. laga nr. 90/2003 og ekki orðið greiðslukræfar, sbr. 2. tölul. 2. mgr. 8. gr. sömu laga, fyrr en með héraðsdóminum 25. janúar 2011. Var Í því sýknað af kröfu M.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. febrúar 2014 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður yfirskattanefndar 4. júlí 2012 í máli nr. 448/2011 og að stefnda verði gert að greiða sér 29.521 krónu með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. febrúar 2011 til 5. maí sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt hér fyrir dómi.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi er mál þetta komið til vegna bóta sem Landsvirkjun sf. greiddi áfrýjanda á grundvelli samnings sem gerður var 13. desember 2005 um framsal og yfirtöku vatnsréttinda vegna Kárahnjúkavirkjunar og um málsmeðferð til að ákvarða endurgjald fyrir þau. Var í samningnum kveðið á um að sérstök matsnefnd skyldi úrskurða um bætur. Úrskurður hennar væri þó ekki bindandi og eftir 5. grein máttu aðilar skjóta til dómstóla samkvæmt almennum reglum „öllum ágreiningi, sem vald matsnefndar nær til.“ Úrskurður matsnefndarinnar var kveðinn upp 22. ágúst 2007, en vatnsréttarhafar undu ekki niðurstöðu hennar. Gekk dómur um ágreininginn í Héraðsdómi Austurlands 25. janúar 2011 þar sem niðurstaðan varð hin sama og matsnefndarinnar um bótafjárhæðir og vexti, sem skyldu vera almennir samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 22. ágúst 2007 til 21. október sama ár, en dráttarvextir samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 22. þess mánaðar til greiðsludags. Landsvirkjun sf. innti af hendi greiðslu til áfrýjanda 23. febrúar 2011 til samræmis við héraðsdóm. Áfrýjandi og sumir aðrir vatnsréttarhafar áfrýjuðu dóminum til Hæstaréttar sem staðfesti niðurstöðu hans með dómi sínum 18. október 2012 í máli nr. 233/2011.

Málsaðila greinir á um við hvaða tímamark hafi stofnast til vaxtatekna af fyrrgreindri bótafjárhæð en ákvæði laga um hlutfall fjármagnstekjuskatts af slíkum tekjum tók nokkrum breytingum frá því áðurnefndur samningur var gerður og þar til framangreindur dómur Héraðsdóms Austurlands gekk. Á hinn bóginn er hvorki ágreiningur um að vextir sem inntir voru af hendi í samræmi við dóm Héraðsdóms Austurlands teljist til skattskyldra tekna samkvæmt 3. tölulið C. liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, né að sú greiðsla sem um ræðir hafi falið í sér fullar bætur.

Áfrýjandi er einstaklingur og getur því engu skipt við úrlausn málsins að líta til ákvæða 2. mgr. 29. gr. laga nr. 90/2003 er varða frádrátt frá tekjum lögaðila og manna af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi.

Í grein 7.3. í framangreindum samningi 13. desember 2005 var kveðið á um að bætur skyldu bera almenna vexti samkvæmt II. kafla laga nr. 38/2001 frá þeim degi er hin samningsbundna matsnefnd kæmist að niðurstöðu en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna að liðnum 60 dögum og til greiðsludags. Í grein 7.4. sagði svo á hinn bóginn: „Grein 7.3. gildir ekki um upphafstíma vaxta og vaxtafót í þeim málum sem skotið er til dómstóla. Niðurstaða um upphafstíma vaxta og vaxtafót í þeim málum skal ráðast af almennum reglum.“ Að framanrituðu gættu er fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að hinar umdeildu vaxtatekjur hafi verið óvissar tekjur í skilningi 2. mgr. 59. gr. laga nr. 90/2003 og ekki orðið greiðslukræfar, sbr. 2. tölulið 2. mgr. 8. gr. laganna, fyrr en með dómi Héraðsdóms Austurlands 25. janúar 2011. Með þessum athugasemdum og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda hér fyrir dómi fer eins og í dómorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, M-kk-nf J-kk-nf, greiði stefnda, íslenska ríkinu, 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 500.000 krónur.