499/2016

S og Í hf., sem síðar fékk nafnið G hf. (forveri stefnda), gerðu með sér þrjá lánssamninga á árunum 2001-2005. S höfðaði mál gegn ÍB hf. og hafði annars vegar uppi fjárkröfu vegna tveggja lánssamninga sem gerðir höfðu verið upp með nýjum lánssamningi við ÍB hf. árið 2011 og hins vegar krafðist S viðurkenningar á rétti sínum til að skuldajafna kröfu á hendur G hf. við lánssamningi milli S og ÍB hf. vegna þriðja lánsamningsins sem hann hafði gert upp við G hf. árið 2008. Taldi S að hinir upprunalegu lánssamningarnir hefðu verið í íslenskum krónum og bundnir við gengi erlendra mynta með ólögmætum hætti. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þótt að S hafi getað tekið lánin út í áföngum hefði ekki verið tiltekið í lánssamningunum að hver lánshluti yrði sjálfstætt lán né vísað til þess að um rammasamning eða lánalínu væri að ræða. Var því talið að líta bæri á hvern lánssamning sem sjálfstæða lánsskuldbindingu. Þá var talið m.a. með vísan til þess að báðir aðilar hefðu uppfyllt meginskyldur sínar samkvæmt samningunum með greiðslum í íslenskum krónum að lánssamningarnir hefðu verið bundnir ólögmætri gengistryggingu. Enn fremur var deilt um hvort ÍB hf. gæti á grundvelli endurútreiknings lánanna gert kröfu um aðra og hærri vexti en gert hefði verið ráð fyrir á grundvelli samningana. Var talið með vísan til heildarmats á öllum aðstæðum stæði það ÍB hf. nær að bera þann vaxtamun sem hefði hlotist af hinni ólögmætu gengistryggingu. Þá var viðurkenndur fyrrgreindur skuldajöfnunarréttur S með vísan til ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins frá 14. október 2008 um ráðstöfun eigna og skulda G hf. Voru því kröfur S teknar til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. júlí 2016. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 167.614.749 krónur, aðallega með nánar tilgreindum vöxtum frá 11. janúar 2011 til 31. mars 2015, til vara með vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en að því frágengnu með vöxtum samkvæmt 8. gr. þeirra laga og í öllum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi þess að viðurkenndur verði réttur sinn til að skuldajafna kröfu á hendur Glitni banka hf. að fjárhæð 45.511.634 krónur, aðallega með vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001, en til vara vöxtum samkvæmt 8. gr. þeirra laga, í báðum tilvikum frá 20. janúar 2008 til 31. mars 2015 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags á móti kröfum stefnda vegna lánssamnings aðila 25. janúar 2011. Að lokum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Samkvæmt gögnum málsins gerðu áfrýjandi og Íslandsbanki hf. með sér þrjá lánssamninga á árunum 2001 til 2005. Sá fyrsti var frá 20. september 2001. Á forsíðu hans sagði: „Lánssamningur (Lán í erlendum gjaldmiðlum).“ Í upphafsorðum samningsins var tiltekið að hann væri „um lán til 15 ára að fjárhæð, að jafngildi kr. 190 milljónir í eftirtöldum myntum: USD, EUR, GBP, CHF og JPY.“ Þá kom fram í 1. grein samningsins að „lágmarksfjárhæð hvers lánshluta sem greiddur er út samkvæmt samningi þessum“ yrði 50.000.000 krónur „eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í öðrum gjaldmiðlum.“ Þá var tiltekið að áfrýjanda bæri að senda bankanum með minnst tveggja virkra bankadaga fyrirvara beiðni um útborgun lánsins þar sem greint yrði frá reikningi sem leggja ætti „lánið eða lánshlutann inn á.“ Í þeirri beiðni skyldi lántaki tilkynna lánveitanda „í hvaða erlenda gjaldmiðla hann muni umbreyta lánsfjárhæðinni og í hvaða hlutföllum.“ Fjárhæð hvers gjaldmiðils yrði þó ekki ákveðin fyrr en tveimur bankadögum fyrir útborgun lánsins og yrðu á því tímamarki „fjárhæðirnar endanlegar og munu ekki breytast innbyrðis þaðan í frá, þótt upphafleg hlutföll þeirra kunni að breytast á lánstímanum.“ Yrði þá lánið „eftirleiðis tilgreint með fjárhæð þeirra erlendu mynta, eða jafngildi þeirra í öðrum erlendum myntum eða íslenskum krónum“ samkvæmt nánari fyrirmælum í ákvæðum samningsins um vexti og myntbreytingar. Þá kom fram í 2. grein að lánið skyldi endurgreitt í þeim gjaldmiðlum sem það samanstæði af. Samkvæmt 3. grein skyldi skuld í evrum bera þriggja mánaða EURIBOR-vexti, að viðbættu 0,7% álagi, en skuld í öðrum myntum skyldi bera þriggja mánaða LIBOR-vexti, að viðbættu sama álagi. Vextir skyldu greiðast frá útborgunardegi lánsins. Í 4. grein var kveðið á um að væri lánið í skilum gæti áfrýjandi óskað eftir myntbreytingu þess við bankann á vaxtagjalddaga, þannig að „eftirstöðvar lánsins miðist við aðra erlenda mynt eða reiknieiningu, eina eða fleiri“. Við umreikning vegna myntbreytingar skyldi nota sölugengi þess gjaldmiðils sem hætt væri að miða við og kaupgengi þess gjaldmiðils sem framvegis yrði miðað við samkvæmt gengisskráningu lánveitanda á íslensku krónunni tveimur virkum bankadögum fyrir myntbreytinguna. Þá kom fram í 3. grein samningsins að stæði áfrýjandi ekki í skilum með greiðslur af láninu væri lánveitanda heimilt að umreikna lánið í íslenskar krónur miðað við skráð sölugengi lánveitanda í lok gjaldfellingardags og bæri áfrýjanda að greiða dráttarvexti og færi um þá samkvæmt ákvæðum laga nr. 38/2001 um vexti og verðtyggingu. Samkvæmt þremur beiðnum um útborgun lánsins, 21. september, 21. nóvember og 18. desember 2001, voru lánshlutarnir tilgreindir í bandaríkjadölum, evrum, sterlingspundum og japönskum jenum en þess óskað að greiðslan færi fram í íslenskum krónum.

Í lánssamningi milli áfrýjanda og Íslandsbanka 11. júlí 2002 sagði á forsíðu: „Lánssamningur (Lán í erlendum gjaldmiðlum).“ Í upphafsorðum samningsins var tiltekið að hann væri „um lán til 15 ára að fjárhæð, að jafngildi kr. 423.000.000 milljónir ... í eftirtöldum erlendum myntum og hlutföllum: USD 31%, GBP 14,8%, JPY 9,2%, CHF 12,6% og EUR 32,4%.“ Voru ákvæði lánssamningsins að öðru leyti sambærileg og í hinum fyrri samningi, sem gerð var grein fyrir hér að framan, með því fráviki þó að vaxtaálag var lægra eða 0,5%. Samkvæmt þremur beiðnum um útborgun lánsins, 11. september og 20. desember 2002 og 15. ágúst 2003, voru lánshlutarnir tilgreindir í bandaríkjadölum, sterlingspundum, japönskum jenum, svissneskum frönkum og evrum en þess óskað að greiðslan færi fram í íslenskum krónum.

Við báða samningana var gerður viðauki 15. febrúar 2005 en með honum var áfrýjanda heimilað að myntbreyta báðum lánunum í íslenskar krónur. Áfrýjandi nýtti þá heimild og myntbreytti fyrra láninu í íslenskar krónur miðað við 10. júní 2006 en svo aftur í erlendar myntir 6. júní 2008. Lánin voru bæði gerð upp með nýjum lánssamningi milli áfrýjanda og stefnda 25. janúar 2011 í kjölfar umsóknar áfrýjanda um höfuðstólslækkun og myntbreytingu lána í erlendri mynt. Í þessari stöðluðu umsókn bankans var fyrirvari þess efnis að lántaki fyrirgerði ekki mögulegum betri rétti sínum, kæmist Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að skilmálar í erlendum lánum bankans, sambærilegum þeim sem umræddi í tilviki lánssamninganna frá 2001 og 2002, uppfylltu ekki þau skilyrði er rétturinn setti fyrir því að lán gæti talist erlent lán í löglegu horfi.

Þriðji lánsamningurinn milli áfrýjanda og Íslandsbanka hf. var gerður 15. febrúar 2005 og bar heitið: „Lánssamningur (Lán í erlendum gjaldmiðlum og íslenskum krónum óverðtryggt).“ Var samningurinn „til 15 ára með 30 ára greiðsluferli að fjárhæð að jafngildi allt að kr. 353.000.000 ... í íslenskum krónum og/eða erlendum myntum“. Í 1. grein samningsins sagði að „lágmarksfjárhæð hvers lánshluta sem greiddur er út samkvæmt samningi þessum“ yrði 50.000.000 krónur „eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í öðrum gjaldmiðlum.“ Þá var tiltekið að áfrýjanda bæri að senda bankanum með minnst tveggja virka bankadaga fyrirvara beiðni um útborgun lánsins þar sem greint yrði frá reikningi sem leggja ætti „lánið eða lánshlutann inn á.“ Í þeirri beiðni skyldi „lántaki tilkynna lánveitanda í hvaða myntum hann hyggst taka lánið og í hvaða hlutföllum“. Samkvæmt 3. grein skyldi skuld í evrum bera þriggja mánaða EURIBOR-vexti, skuld í öðrum myntum skyldi bera þriggja mánaða LIBOR-vexti og skuld í íslenskum krónum skyldi bera þriggja mánaða REIBOR-vexti, í öllum tilvikum að viðbættu 0,4% álagi. Vextir skyldu greiðast frá útborgunardegi lánsins. Þá voru ákvæði í samningnum um heimild til myntbreytinga og um heimild lánveitandans til heimtu dráttarvaxta vegna vanskila, sambærileg og í lánssamningnum 20. september 2001. Samkvæmt þremur beiðnum um útborgun lánsins, 2. mars og 2. desember 2005 og 28. september 2006, voru lánshlutarnir tilgreindir í svissneskum frönkum, norskum krónum, bandaríkjadölum, japönskum jenum, sænskum krónum og evrum en þess óskað að greiðslan færi fram í íslenskum krónum. Til útborgunar á hluta lánsins í íslenskum krónum kom 25. júní 2006. Áfrýjandi gerði lánið fyrirvaralaust upp við Glitni banka hf. 20. janúar 2008.

Samkvæmt gögnum málsins voru allir lánshlutar þessara þriggja lána greiddir út í íslenskum krónum inn á bankareikning áfrýjanda og greiddi áfrýjandi afborganir lánanna einnig í íslenskum krónum.

II

Í málinu deila aðilar um hvort lánssamningana þrjá beri að meta hvern og einn sem sjálfstæða lánsskuldbindingu eða svokallaðan rammasamning eða lánalínu, sem leiði til þess að skoða beri hverja og eina útborgun lánshluta sem hinar eiginlegu lánveitingar. Þá lítur ágreiningur aðila að því hvort umræddar lánveitingar hafi verið lögleg lán í erlendum gjaldmiðlum eða lán í íslenskum krónum bundið gengi erlendra gjaldmiðla með ólögmætum hætti. Stefndi ber því jafnframt við, hvað sem öðru líður, að engin skilyrði standi til þess að áfrýjanda sé tækt að skuldajafna ætlaðri kröfu sinni á hendur Glitni banka hf. vegna endurútreiknings samningsins frá 15. febrúar 2005 á móti kröfum stefnda vegna lánssamnings áfrýjanda og stefnda frá 25. janúar 2011. Verði fallist á að lánssamningarnir séu gengistryggðir með ólögmætum hætti deila aðilar um það hvort skilyrði séu til þess að stefndi geti á grundvelli endurútreiknings lánssamninganna og þar með tilfærslu þeirra í lögmætt horf gert kröfu á hendur áfrýjanda um aðra og hærri vexti en gert var ráð fyrir á grundvelli samninganna. Enn fremur er á því byggt af hálfu stefnda að tilhögun fyrirvara áfrýjanda við lántökuna 25. janúar 2011 standi því í vegi að hann geti hagað fjárkröfu sinni með þeim hætti sem raunin er. Loks deila aðilar um hvort og þá hvaða vexti möguleg fjárkrafa áfrýjanda eigi að bera.

III

Þegar metið er hvort fyrrnefndir lánssamningar áfrýjanda við forvera stefnda hafi verið um lán í íslenskum krónum, sem bundin væru við gengi erlends gjaldmiðils í andstöðu við ákvæði 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001, ber fyrst að taka afstöðu til þess hvort um sjálfstæða lánsskuldbindingu sé að ræða ellegar svokallaðan rammasamning eða lánalínu, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar frá 25. október 2012 í máli nr. 19/2012, 27. mars 2014 í máli nr. 734/2013, 13. maí 2015 í máli nr. 738/2014, 20. apríl 2016 í máli 616/2015 og 19. janúar 2017 í máli nr. 254/2016. Á hinn bóginn varð niðurstaðan á sama veg í dómi Hæstaréttar frá 2. mars 2017 í máli nr. 477/2016 án þess að í lánssamningi væri skírskotaði til lánalínu eða rammasamkomulags.

Í lánssamningum þeim, sem reynir á í þessu máli, var meðal annars tekið fram að „Lántaki lofar að taka að láni og lánveitandi að lána umsamda lánsfjárhæð“ sem áður hafði verið tilgreind að jafngildi tiltekinna fjárhæða í íslenskum krónum, eftir atvikum með tilvísun til erlendra mynta, eins og nánar hefur verið rakið hér að framan. Fram kom í öllum tilvikum að lánið væri laust til útborgunar og að lánveitandinn lofaði, að gættum útborgunarskilmálum, að greiða lánið til lántaka. Þá kom í öllum tilvikum fram að lánið bæri að endurgreiða í þeim gjaldmiðlum sem það samanstæði af. Þó svo að jafnframt kæmi fram að áfrýjandi gæti tekið lánin út í áföngum var ekki tiltekið að hver lánshluta yrði sjálfstætt lán og hvergi var í lánssamningunum vísað til þess að um rammasamning eða lánalínu væri að ræða. Þann vafa sem uppi er um skýringu samningsins verður að túlka áfrýjanda í hag en ágreiningslaust er að skilmálar lánasamninganna voru samdir af forvera stefnda. Verður því lagt til grundvallar, svo sem áfrýjandi byggir á, að líta beri á hvern lánssamninganna þriggja sem sjálfstæða lánsskuldbindingu sem metin verður sem slík.

Í dómum Hæstaréttar 16. júní 2010 í málum nr. 92/2010 og 153/2010 var því slegið föstu að ófrávíkjanleg ákvæði 14. gr. laga nr. 38/2001 stæðu því í vegi að lántaki væri skuldbundinn af ákvæði í samningi um að fjárhæð láns í íslenskum krónum tæki breytingum eftir gengi erlends gjaldmiðils. Frá þeim tíma hefur rétturinn kveðið upp fjölmarga dóma, þar sem á það hefur reynt hvort skuldbinding samkvæmt lánssamningi teljist vera um fjárhæð í íslenskum krónum, sem á þennan óheimila hátt hafi verið gengistryggð, eða fjárhæð í erlendum gjaldmiðli sem fyrrnefnt lagaákvæði tekur ekki til. Í dómum sínum um hvort samningur sé um lán í erlendri mynt eða í íslenskum krónum bundið gengi erlendrar myntar hefur Hæstiréttur fyrst og fremst lagt til grundvallar skýringu á texta þess lánssamnings þar sem lýst er skuldbindingu þeirri sem lántaki gengst undir. Þegar sú textaskýring tekur ekki af skarið um hvers efnis lánssamningurinn er að þessu leyti hefur verið litið til atriða sem lúta að því hvernig hann hefur verið efndur og framkvæmdur að öðru leyti. Einkum hefur verið litið til þess hvernig aðilar hafa efnt aðalskyldur sínar. Fyrir texta umræddra lánssamninga er grein gerð hér að framan. Getur skýring samningstexta ein og sér ekki ráðið úrslitum málsins. Á hinn bóginn verður ráðið af gögnum málsins að forveri stefnda greiddi á grundvelli lánssamninganna íslenskar krónur inn á bankareikning áfrýjanda og greiddi áfrýjandi einnig afborganir af lánunum í íslenskum krónum. Báðir samningsaðilar efndu því meginskyldur sínar samkvæmt lánssamningunum með greiðslum í íslenskum krónum. Engu breytir um þessa niðurstöðu að lánssamningnum frá 20. september 2001 var myntbreytt í þrígang enda var skuldin í yfirlýsingu um myntbreytingu ekki tilgreind í erlendum myntum og samningurinn eftir sem áður efndur með þeim hætti að íslenskar krónur skiptu um hendur. Að öllu framangreindu gættu verður fallist á það með áfrýjanda að lánssamningarnir þrír hafi verið um lán í íslenskum krónum bundið gengi erlendra gjaldmiðla, en samkvæmt 13. og 14. gr., sbr. 2. gr., laga nr. 38/2001 er slík verðtrygging ólögmæt, sbr. til hliðsjónar dóm réttarins frá 17. desember 2015 í máli nr. 292/2015.

IV

Af stefnda hálfu er jafnframt á því byggt að fyrirvari sá sem gerður var af áfrýjanda hálfu árið 2011 við uppgreiðslu skuldbindinga samkvæmt lánssamningunum frá 2001 og 2002 hafi aðeins tekið til leiðréttingar á láni því sem hann þá tók til uppgreiðslu hinna eldri lána en ekki falið í sér rétt til þess að hafa uppi beina fjárkröfu kæmi síðar í ljós að skuldbindingar samkvæmt hinum uppgreiddu samningum reyndust ekki lögmætar. Í umræddum fyrirvara, sem rakin er hér að framan, og fram kom í umsókn áfrýjanda um höfuðstólslækkun lána í erlendri mynt 25. janúar 2011, sagði: „Með því að nýta sér úrræði Íslandsbanka hf. til höfuðstólslækkunar láns í erlendum myntum hefur lántaki ekki fyrirgert mögulegum betri rétti sínu, komist Hæstiréttur Íslands að þeirri niðurstöðu að skilmálar í erlendum lánum bankans, samkvæmt samskonar skuldaskjölum, uppfylli ekki þau skilyrði er rétturinn setur fram fyrir því að lán geti talist erlend. Fyrirvari þessi gildir um þau skuldaskjöl sem gefin verða út í samræmi við umsókn þessa og koma í stað hinna erlendu lána.“ Á það verður ekki fallist að fyrirvarinn verði túlkaður með þeim þrönga skilningi sem stefndi byggir á, þannig að hann feli aðeins í sér heimild til lækkunar lánsins frá árinu 2011 en ekki til þess að hafa uppi beina fjárkröfu af sama tilefni. Þykir orðalag fyrirvarans ekki gefa afdráttarlaust tilefni til að hann verði skilinn á þann veg og er þess þá jafnframt að gæta að óumdeilt er að umræddur fyrirvari var saminn af starfsmönnum forvera stefnda.

V

Svo sem rakið er hér að framan voru lán samkvæmt lánssamningunum frá 20. september 2001 og 11. júlí 2002 greidd upp með nýju láni samkvæmt lánssamningi 25. janúar 2011 en lánssamningurinn frá 15. febrúar 2005 var greiddur upp 20. janúar 2008.

Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefur þeirri meginreglu kröfuréttar verið slegið fastri að kröfuhafi, sem fengið hefur minna greitt en hann á rétt til úr hendi skuldara, eigi tilkall til viðbótarkröfu. Frá þeirri meginreglu gilda þó undantekningar við sérstakar aðstæður, sem ráðast af heildarmati á öllum atvikum og lögskiptum aðila. Meðal þeirra atriða sem vega þungt er óhagræði skuldara af viðbótarkröfunni, en því meira sem það er því ríkari eru rökin til að víkja frá meginreglunni.

Við nánari skoðun á þeim atriðum sem mestu máli skipta við slíkt mat er í fyrsta lagi til þess að líta að þegar áfrýjandi innti af hendi greiðslur til stefnda af lánssamningunum er ljóst að báðir aðilar gengu út frá því við hverja greiðslu að útreikningur kröfuhafans á fjárhæð afborgunar og vaxta tæki mið af því að gengistrygging lánanna væri gild. Var áfrýjandi því í góðri trú um að greiðslur hans á umsömdum vöxtum fælu í sér fullar efndir.

Í öðru lagi er þess að gæta um stöðu aðila að lánveitandinn var stórt fjármálafyrirtæki á alþjóðlegum markaði, sem bauð viðskiptavinum sínum ýmis lánakjör, þar með talin gengistryggð lán, sem reyndust ólögmæt. Ekkert liggur fyrir um að áfrýjandi hafi búið yfir slíkri sérþekkingu um fjármálastarfsemi að jafnað verði við þá sem fjármálafyrirtæki búa að öðru jöfnu ein yfir. Augljós aðstöðumunur var þannig á lánveitanda og lántaka í viðskiptum þeirra í umrætt sinn, sbr. til hliðsjónar sambærilegt mat réttarins í dómi 17. desember 2015 í máli nr. 292/2015.

Þá verður í þriðja lagi talið að festa hafi í öllum tilvikum verið kominn á framkvæmd lánssamninganna, en áfrýjandi greiddi reglulega samningsbundnar afborganir samkvæmt þeim frá 10. mars 2003 til 20. desember 2010.

Loks verður í fjórða lagi að líta til þess að hlutfall viðbótarkröfu stefnda vegna vaxta miðað við höfuðstól er verulegt í tilviki lánssamningsins frá 20. september 2001, eða 63%, og í tilviki samningsins frá 11. júlí 2002 nam sama hlutfall 54%. Loks nam viðbótarkrafan 24% af höfuðstól lánsins samkvæmt lánssamningnum 15. febrúar 2005.

Þegar allt framangreint er virt þykir það standa stefnda nær en áfrýjanda að bera þann vaxtamun sem af hinni ólögmætu gengistryggingu hlaust og um er deilt í málinu. Samkvæmt því verður fallist á þann útreikning sem liggur til grundvallar dómkröfum áfrýjanda en upplýst var við flutning málsins fyrir Hæstarétti að ekki væri ágreiningur þar um yrði á annað borð fallist á málsástæður áfrýjanda varðandi ólögmæti gengistryggingar og vaxtamun framangreinds efnis.

VI

Samkvæmt framansögðu verður tekin til greina krafa áfrýjanda á hendur stefnda að fjárhæð 167.614.749 krónur. Krafa áfrýjanda ber ekki vexti enda leiðir skylda til greiðslu þeirra ekki af samningi, venju eða lögum, sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001. Hins vegar er fallist á kröfu áfrýjanda um að fjárkrafa hans beri dráttarvexti frá 31. mars 2015.

Svo sem áður er rakið gerði áfrýjandi upp 20. janúar 2008 lánssamning 15. febrúar 2005 miðað við að gengisbinding hans væri gild. Af þeim sökum ofgreiddi áfrýjandi fjárhæð sem svaraði til gengisfalls íslensku krónunnar. Með málsaðilum er ekki tölulegur ágreiningur um þá fjárhæð og svarar hún til þeirrar kröfu sem áfrýjandi hefur uppi til skuldajafnaðar. Við þetta uppgjör stofnaðist endurkrafa áfrýjanda á hendur forvera stefnda, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 21. nóvember 2013 í máli nr. 348/2013.

Kröfu áfrýjanda þess efnis að viðurkenndur verði réttur hans til að skuldajafna kröfu á hendur Glitni banka hf. að fjárhæð 45.511.634 krónur er mótmælt af stefnda hálfu á þeim grundvelli að slíkri kröfu sé ranglega beint að sér þar sem lánið samkvæmt lánssamningnum frá 15. febrúar 2005 hafi verið gert að fullu upp við forvera stefnda Glitni hf. 20. janúar 2008. Í 1. mgr. 13. töluliðar ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins 14. október 2008 um ráðstöfun eigna og skulda Glitnis banka hf. til áfrýjanda segir: „Framsal kröfuréttinda samkvæmt þessari ákvörðun skal ekki svipta skuldara rétti til skuldajafnaðar sem hann átti gagnvart fyrri kröfuhafa eða þrotabúi hans.“ Með vísan til þess að framsal kröfuréttinda við framangreinda ráðstöfun svipti skuldara ekki rétti til skuldajafnaðar verður viðurkenndur réttur áfrýjanda til skuldajafnaðar með kröfu sem stofnaðist vegna ofgreiðslu umrædds lánssamnings í tíð Glitnis banka hf. við kröfu stefnda. Líta verður svo á að áfrýjandi hafi lýst yfir skuldajöfnuði með því að höfða málið í héraði 30. mars 2015 og verður kröfunni, að fjárhæð 45.511.634 krónur, því skuldajafnað á móti lánssamningi stefnda og áfrýjanda 25. janúar 2011 miðað við þann dag. Við þann skuldajöfnuð ber krafa áfrýjanda ekki vexti, sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001.

Stefndi verður dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem verður ákveðinn í einu lagi eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Íslandsbanki hf., greiði áfrýjanda, Slökkviliði höfuðborgarsvæðisins bs., 167.614.749 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 31. mars 2015 til greiðsludags.

Viðurkenndur er réttur áfrýjanda til að skuldajafna kröfu sinni á hendur Glitni banka hf. að fjárhæð 45.511.634 krónur við lánssamning áfrýjanda og stefnda 25. janúar 2011 miðað við 30. mars 2015.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 2.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.