77/2008

G slasaðist í umferðarslysi í september 1999 þegar bifreið í eigu M var ekið aftan á bifreið G. Bifreið M var tryggð hjá V sem hafði gengist við bótaábyrgð á líkamstjóni G. Aðila greindi á um hvort skaðabótaskylda hefði verið fyrnd í skilningi 99. gr. laga nr. 50/1987 þegar málið var höfðað. Deildu þeir um hvenær G hefði átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar. G byggði aðallega á því að ekki hefði verið kominn sá tími er hún fékk vitneskju um kröfu sína og hefði átt þess kost að leita fullnustu hennar fyrr en á árinu 2005 þegar lokavottorð meðferðarlæknis hefði legið fyrir og hefði fyrningarfrestur því byrjað að líða frá lokum þess árs. Til vara byggði G á því að fyrningarfresturinn hefði rofnað þegar V hefði á árinu 2005 tekið þátt í að beiðast mats hjá tveimur læknum á afleiðingum slyssins án þess að gera þá fyrirvara um fyrningu á kröfu G. Talið var miðað við niðurstöðu yfirmatsins að G hefði átt að geta lokið gagnaöflun um kröfuna á árinu 2001 og var því lagt til grundvallar að hún hefði átt þess kost að leita fullnustu hennar á því ári. Samkvæmt 99. gr. 50/1987 hófst fyrningarfrestur í lok árs 2001 og var sá frestur því runninn út þegar G höfðaði málið. Ekki var fallist á með G að þátttaka V í að beiðast mats á afleiðingum slyssins hefði falið í sér viðurkenningu sem rofið hefði fyrningu kröfu samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905. Voru M og V því sýknuð á kröfum G um skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. febrúar 2008. Áfrýjandi krefst þess að viðurkennd verði óskipt bótaábyrgð stefndu vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðaróhappi þann 8. september 1999, er bifreiðinni ZM 799 sem var ekið til vesturs eftir vinstri akrein Miklubrautar lenti aftan á bifreið áfrýjanda YK 770 á móts við Stigahlíð í Reykjavík. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Í áfrýjunarstefnu og greinargerð til Hæstaréttar áskildi áfrýjandi sér rétt til að leggja fram ný gögn við meðferð málsins fyrir Hæstarétti að fengnu leyfi réttarins. Var nefnt í greinargerðinni að meðal slíkra gagna væri yfirmatsgerð. Sameiginlegum fresti málsaðila til gagnaöflunar lauk 28. maí 2008. Með bréfi til Hæstaréttar 3. júlí 2008 óskaði áfrýjandi eftir að leggja fram yfirmatsgerð sem hann hefði aflað eftir uppsögu héraðsdóms. Fylgdi bréfinu yfirmatsgerð 18. júní 2008. Með bréfi 21. júlí 2008 sendi áfrýjandi Hæstarétti síðan endurrit Héraðsdóms Reykjavíkur vegna skýrslna sem teknar höfðu verið fyrir dómi 16. júlí 2008 af tveimur þriggja yfirmatsmanna ásamt tveimur skjölum sem vörðuðu dómkvaðningu þeirra. Af hálfu stefndu hafa ekki verið gerðar athugasemdir við framlagningu þessara skjala eftir að fresti til gagnaöflunar lauk. Þykir skilyrðum lokaákvæðis 1. mgr. 160. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála fullnægt fyrir framlagningu þeirra og eru þau því meðal gagna málsins fyrir Hæstarétti.

II

Til nefnds yfirmats voru kvaddir á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur 18. apríl 2008 B-kk-nf G. M-kk-nf héraðsdómslögmaður, M-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf bæklunar- og handarskurðlæknir og Y-kk-nf Ó-kk-nf bæklunarskurðlæknir. Í yfirmatsbeiðni 27. mars 2008 var tekið fram að ósk um endurmat á niðurstöðum undirmatsins 18. júní 2007, sem grein er gerð fyrir í hinum áfrýjaða dómi, sneri að liðum A og B IV í undirmatsbeiðni, en þeir væru svohljóðandi: „A. Hvenær tímabært hafi verið að meta varanlegar afleiðingar umferðarslyssins 8. september 1999 með tilliti til afleiðinga þeirra áverka er matsbeiðandi hlaut í slysinu og þeirrar meðferðar sem hann í framhaldinu gekkst undir svo og ástands hans að öðru leyti þ.m.t. heimilisaðstæður og þær aðstæður að vera barnshafandi? B. IV. Hvert er tímamark stöðugleikapunkts eftir umferðarslysið 8. september 1999?“

Í lokakafla yfirmatsgerðarinnar eru eftirfarandi svör veitt við þessum spurningum:

A: „Eins og fram kemur hér fyrir aftan, í svari við seinni spurningunni, þá var matsbeiðandi þegar orðin barnshafandi þegar stöðugleikapunkti telst hafa verið náð. Eftir umferðarslysið 8. september 1999 var matsbeiðandi með einkenni bæði frá hálsi og mjóbaki. Á meðgöngu þeirri sem hófst haustið 1999 fékk matsbeiðandi einkenni um grindargliðnun með versnandi verkjum í mjóbaki, en hún hafði einnig fengið grindargliðnun í fyrri meðgöngu sinni 1995-1996. Meðgöngu matsbeiðanda lauk með fæðingu í byrjun ágúst 2000. Í ljósi þess að einkenni matsbeiðanda vegna áverka hennar frá umræddu umferðarslysi voru verkir frá hálsi og baki og einnig að hún fékk grindargliðnun á meðgöngu, þá er augljóst að ekki var tímabært að meta varanlegar afleiðingar fyrr en áhrifa grindargliðnunar var hætt að gæta. Oftast er það raunin að einkenni grindargliðnunar eru gengin til baka u.þ.b. þremur til fjórum mánuðum eftir fæðingu. Vegna forskaða matsbeiðanda í hálsi og baki fyrir umrætt umferðarslys er ekki óvarlegt að ætla að hún hafi þurft heldur lengri tíma en ella til að jafna sig eftir grindargliðnun.

Að ofanrituðu virtu er það álit matsmanna að í síðasta lagi sex mánuðum eftir fæðinguna, eða í byrjun febrúar 2001, hafi verið tímabært að meta varanlegar afleiðingar slyssins.“

B: „Við mat á því hvenær heilsufar matsbeiðanda var orðið stöðugt m.t.t. áverka þeirra sem hún hlaut í umferðarslysinu 8. september 1999 líta matsmenn til eðlis þeirra áverka og þeirrar meðferðar sem matsbeiðandi fékk. Þótt áverkarnir hafi, að mati matsmanna verði í vægari kantinum, þá getur það gert afleiðingar þeirra heldur erfiðari viðfangs að hún hafði áður lent í slysum og hlotið áverka á sömu svæðum. Forskaði matsbeiðanda í hálsi og baki telst því hafa gert það að verkum að stöðugleikapunkti telst hafa verið náð heldur síðar en ef hún ekki hefði búið við neinn forskaða. Matsmenn telja þó ekki hægt að rekja óþægindi sem matsbeiðandi fékk á meðgöngu, svo sem grindargliðnun, eða önnur einkenni sem síðar komu fram til umrædds umferðarslyss. Þannig telja matsmenn ekki vera hægt að líta þannig á að læknisfræðileg orsakatengsl séu milli umrædds umferðarslyss annars vegar og vefjagigtar sem matsbeiðandi greindist síðar með, eða annarra síðkominna einkenna, hins vegar. Matsmenn líta heldur ekki þannig á að afleiðingar umrædds umferðarslyss hafi á nokkurn hátt aukið líkurnar á því að matsbeiðandi fengi grindargliðnun á meðgöngu þeirri sem hófst eftir slysið. Hafði hún enda fengið grindargliðnun á fyrri meðgöngu.

Að öllu virtu telja matsmenn eðlilegt að líta svo á að heilsufar matsbeiðanda m.t.t. áverka þeirra sem hún hlaut í umræddu umferðarslysi þann 8. september 1999 hafi verið orðið stöðugt fjórum mánuðum eftir slysið og að stöðugleikapunkti hafi því verið náð þann 8. janúar 2000.“

Yfirmatsmennirnir M-kk-nf P-kk-nf A-kk-nf og Y-kk-nf Ó-kk-nf komu fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur 16. júlí 2008 og staðfestu yfirmatsgerðina. Þá var bókað að yfirmatsmaðurinn B-kk-nf G. M-kk-nf væri forfallaður og teldu málsaðilar óþarft að fá hann fyrir dóm til að staðfesta yfirmatið.

III

Aðila greinir á um hvort skaðabótakrafa áfrýjanda hafi verið fyrnd þegar málið var höfðað 17. nóvember 2006. Reynir þar á túlkun 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 en meginefni lagaákvæðisins er tekið upp í lokakafla hins áfrýjaða dóms. Áfrýjandi byggir aðallega á því að ekki hafi verið kominn sá tími er hún fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess kost að leita fullnustu hennar fyrr en á árinu 2005 þegar svonefnt lokavottorð meðferðarlæknis hafi legið fyrir. Hafi fyrningarfrestur því byrjað að líða frá lokum þess árs. Til vara vísar áfrýjandi til þess að fyrningarfresturinn hafi rofnað, þegar stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. hafi tekið þátt í að beiðast mats hjá tveimur nafngreindum læknum á afleiðingum slyssins 12. júlí 2005 án þess að gera þá fyrirvara um fyrningu á kröfu áfrýjanda.

Áfrýjandi veitti lögmanni sínum umboð til heimtu skaðabóta vegna slyssins strax níu dögum eftir slysdag. Í málinu deila aðilar um hvenær hún hafi átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar. Við úrlausn málsins þykir mega leggja til grundvallar niðurstöðu yfirmatsmanna um að tímabært hafi verið að meta varanlegar afleiðingar slyss áfrýjanda í byrjun febrúar 2001. Fallist verður á með stefndu að meta verði málsatvik út frá hlutlægum mælikvarða þegar metið er hvenær kröfuhafi telst fyrst hafa átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar. Miðað við framangreinda niðurstöðu yfirmatsmanna verður að telja að áfrýjandi hefði átt að geta lokið gagnaöflun um kröfuna á árinu 2001 og verður því lagt til grundvallar að hún hafi átt þess kost að leita fullnustu hennar á því ári. Hófst fyrningarfrestur samkvæmt 99. gr. umferðarlaga því í lok árs 2001. Sá frestur er fjögur ár og var hann út runninn, þegar áfrýjandi höfðaði málið.

Stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. átti aðild að því með áfrýjanda að óska 12. júlí 2005 eftir mati læknanna G-kk-ef B-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef. Skiluðu þeir matsgerð sinni 1. september 2005 og er gerð grein fyrir henni í hinum áfrýjaða dómi. Með þátttöku í öflun matsgerðar er sá sem bótakrafa beinist að meðal annars að leita upplýsinga sem skipta máli þegar hann tekur afstöðu til bótaskyldu og bótafjárhæðar og eftir atvikum fyrningar bótakröfu. Slík upplýsingaöflun verður ekki talin fela í sér viðurkenningu sem rjúfi fyrningu kröfu samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda.

Samkvæmt því sem að framan greinir verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu stefndu af kröfu áfrýjanda sem og um málskostnað og gjafsóknarkostnað í héraði. Með vísan til 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 verður málskostnaður fyrir Hæstarétti felldur niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.