329/2008

R krafðist aðallega ógildingar óundirritaðs samkomulags milli hennar og Þ sem gert var í kjölfar slita á óvígðri sambúð þeirra. Þ var sýknaður í héraði af kröfum R án þess að tekin væri afstaða til allra málsástæðna R. Af þeim sökum var ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til munnlegs flutnings og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. júní 2008. Hún krefst þess aðallega að ógilt verði samkomulag hennar og stefnda 5. júlí 2004 og að viðurkenndur verði eignarréttur hennar á helmingi fasteignarinnar að Vatnsendabletti 173, Kópavogi. Til vara krefst hún þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 5.849.985 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá dómsuppsögu til greiðsludags. Til þrautavara krefst hún þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 3.049.985 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 23. febrúar 2006 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Aðilar slitu samvistir í byrjun árs 2003 eftir að hafa verið í óvígðri sambúð um árabil. Upp kom ágreiningur milli þeirra um eignahlutdeild í fasteigninni Vatnsendabletti 173 í Kópavogi og var bú þeirra var tekið til opinberra skipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 13. nóvember 2003. Þau voru bæði þinglesnir eigendur fasteignarinnar að jöfnum hlutum. Í byrjun júlí 2004 komust aðilar að samkomulagi um að fasteignin skyldi koma öll í hlut stefnda við skiptin gegn greiðslu 1.750.000 króna. Samkomulag þetta var ekki undirritað en aðilar eru sammála um að það hafi komist á með þessu efni og hefur stefndi greitt áfrýjanda umrædda fjárhæð. Hins vegar gaf áfrýjandi ekki út afsal til stefnda fyrir sínum hluta fasteignarinnar þar sem hún taldi sig eiga rétt á frekari greiðslu vegna hennar, einkum vegna breyttra forsendna frá gerð samkomulagsins. Taldi hún verðmæti fasteignarinnar hafa verið að mun meira en samkomulagið gerði ráð fyrir og að stefndi hafi leynt sig upplýsingum þar um. Ágreiningi aðila var skotið til Héraðsdóms Reykjaness sem kvað að lokum upp þann úrskurð 5. júlí 2007 að vísa bæri málinu frá dómi þar sem ekki væri unnt að bera þennan ágreining undir dóm eftir ákvæðum laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. heldur bæri að höfða um hann almennt einkamál. Þessi úrskurður mun ekki hafa verið kærður til Hæstaréttar. Hinn 23. ágúst 2007 gaf skiptastjóri út afsal til stefnda fyrir eigninni. Aðilar eru sammála um að skiptum á búi þeirra sé nú lokið.

Eins og fram kemur í héraðsdómi reisti áfrýjandi kröfur sínar á nokkrum málsástæðum, einkum þeim að brostið hafi forsendur fyrir framangreindu samkomulagi, að stefndi hafi með sviksamlegum hætti leynt áfrýjanda upplýsingum við samningsgerðina, að um misneytingu hafi verið að ræða og að samningurinn væri ósanngjarn og víkja beri honum til hliðar. Um lagarök vísaði áfrýjandi til almennra reglna samningaréttar en einkum til 30. gr., 31. gr., 33. gr. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Fyrir Hæstarétti reisir áfrýjandi kröfur sínar á sömu málsástæðum og lagarökum og í héraði

Í niðurstöðukafla héraðsdóms eru einungis raktar málsástæður áfrýjanda að hluta og er aðeins tekin afstaða til einnar þeirra en sýknað að því búnu. Ekki var unnt að komast efnislega að niðurstöðu í héraði um sýknu stefnda af kröfum áfrýjanda án þess að afstaða yrði tekin til allra málsástæðna hennar. Verður því ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsuppsögu að nýju.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður. Gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði.

Við flutning málsins fyrir Hæstarétti kom fram að stefndi hefði við meðferð málsins í héraði fallið frá öðrum kröfum en sýknukröfu sinni. Þessa er ekki getið í hinum áfrýjaða dómi þrátt fyrir að þar sé gerð grein fyrir öðrum kröfum stefnda sem fram komu í stefnu. Það athugast einnig að í dóminum var ekki unnið úr stefnu og greinargerð stutt yfirlit um málsatvik, ágreiningsefni aðila og helstu málsástæður þeirra. Er sú aðferð sem viðhöfð var við samningu héraðsdóms í ósamræmi við c. og d. liði 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og er málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og uppsögu dóms að nýju.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður. Gjafsóknarkostnaður stefnda, Þ-kk-ef H-kk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, L-kvk-ef J-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 300.000 krónur.