673/2013

Í hf. krafðist þess að staðfestur yrði veðréttur hans samkvæmt tilteknu veðtryggingarbréfi í fasteign í eigu H til tryggingar skuld O ehf. við sig. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom m.a. fram að

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 16. ágúst 2013. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 2. október sama ár og áfrýjaði hún öðru sinni 18. sama mánaðar. Hún krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Stefndi höfðaði mál þetta í héraði með þeim kröfum að staðfestur yrði veðréttur hans samkvæmt veðtryggingarbréfi útgefnu 7. mars 2000, upphaflega með 1. veðrétti í fasteigninni að Spóaási 22 í Hafnarfirði og uppfærslurétti, að höfuðstól 6.000.000 krónur til tryggingar skuld einkahlutafélagsins Ocean Direct við sig að fjárhæð 30.301.053 krónur. Krafan var reist á lánssamningi félagsins við Sparisjóð Hafnarfjarðar 1. nóvember 2007, upphaflega að höfuðstól 42.600.000 krónur en skilmálum lánsins var breytt þrisvar á árunum 2008 og 2009. Fasteignin að Spóaási 22 í Hafnarfirði mun vera í eigu áfrýjanda. Eiginmaður hennar var eigandi Ocean Direct ehf. sem tekið var til gjaldþrotaskipta 31. mars 2011 og lauk skiptum 26. júlí sama ár. Ekki er deilt um að ætluð fjárkrafa Sparisjóðs Hafnarfjarðar hafi verið framseld stefnda.

Í forsendum héraðsdóms segir meðal annars að efni tryggingabréfsins veiti tryggingu fyrir öllum skuldum Ocean Direct ehf. við stefnda og að ekki hafi verið skilyrði fyrir gildi tryggingarinnar að tilgreina sérstaklega við stofnun skulda félagsins við stefnda að bréfið tæki til þeirra. Var í kjölfarið komist að þeirri niðurstöðu að taka bæri dómkröfu stefnda til greina, en það gert með þeim hætti að staðfesta 1. veðrétt í framangreindri fasteign stefndu samkvæmt tryggingarbréfinu til tryggingar skuldum allt að 6.000.000 krónur.

II

Hvorki er ágreiningur með aðilum um aðild að málinu né að framangreint tryggingarbréf skuli standa til tryggingar skuldum Ocean Direct ehf. við stefnda. Á hinn bóginn kveður áfrýjandi dómkröfu stefnda einungis taka til staðfestingar þess að tryggingarbréfið tryggi kröfu stefnda samkvæmt lánssamningnum 1. nóvember 2007 og krefst hún sýknu á þeim forsendum að skuldin sé greidd og þá að teknu tilliti til þess að um ólögmætt gengislán hafi verið að ræða. Hefur áfrýjandi lagt fram útreikninga um fulla greiðslu miðað við þessa forsendu. Stefndi kveður kröfugerð sína óbreytta frá í héraði og dómsorð héraðsdóms vera í samræmi við hana, í öllu falli rúmist krafa hans innan dómsorðsins. Stefndi hefur ekki vefengt útreikninga áfrýjanda með öðrum hætti en þeim að áfrýjandi sé bundin við niðurstöðu skiptastjóra þrotabús Ocean Direct ehf. um samþykki kröfunnar samkvæmt lánssamningnum sem miðist við að ekki hafi verið um að ræða ólögmætt gengislán. Hefur stefndi skýrt málatilbúnað sinn þannig að hann krefjist staðfestingar á veðrétti í fasteign áfrýjanda í því skyni að geta gert fjárnám í eigninni og í kjölfarið leitað fullnustu með nauðungarsölu.

Dómur á hendur áfrýjanda um viðurkenningu á veðrétti samkvæmt umræddu tryggingarbréfi í framangreindri fasteign getur ekki veitt stefnda heimild til aðfarar samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, enda fæli dómur um þetta efni ekki í sér fyrirmæli um skyldu, sem framfylgt yrði með slíkri gerð, sbr. dóm Hæstaréttar 11. mars 1999 í málinu nr. 90/1999 í dómasafni réttarins bls. 1073 það ár. Þá veitir tryggingarbréf ekki heimild til að krefjast nauðungarsölu á tiltekinni eign nema meðal annars að uppfylltu því skilyrði að um sé að ræða tryggingu fyrir tiltekinni peningakröfu samkvæmt 2. tölulið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Stefndi hefur á hinn bóginn lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um hvort fjárkrafa sú sem greinir í kröfugerð hans sé fyrir hendi og að hún sé tryggð með veði í fasteigninni samkvæmt tryggingarbréfinu. Með hinum áfrýjaða dómi var látið hjá líða að taka rökstudda afstöðu til þessa atriðis eins og skylt var samkvæmt f. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála en jafnframt veittur dómur um atriði sem stefndi gerði ekki kröfur um og var það í andstöðu við 1. mgr. 111. gr. laganna. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur ómerktur án kröfu og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Krafa áfrýjanda um málskostnað í héraði kemur til afgreiðslu þar þegar dómur verður lagður á málið. Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar á ný.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.