576/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu D hf. um að bú B ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Var krafa D hf. reist á grundvelli skuldbindingar B ehf. samkvæmt lánssamningi, sem tryggð var með 1. veðrétti í fasteign hins síðarnefnda. Í héraði var talið að samkvæmt mati dómkvadds matsmanns á söluverði fasteignarinnar væri krafa D hf. nægilega tryggð með veði í eigninni. D hf. lagði fyrir Hæstarétt yfirmatsgerð tveggja dómkvaddra manna, en samkvæmt henni var söluverð fasteignarinnar talið mun lægra en samkvæmt áðurgreindri matsgerð. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að það girti fyrir að bú B ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta ef hann færði sönnur á að krafa D hf. væri nægilega tryggð með veði eða öðrum sambærilegum réttindum í eignum sínum eða þriðja manns eða vegna ábyrgðar þriðja manns, sbr. 1. tölul. 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Með vísan til niðurstöðu yfirmats á söluverðmæti fasteignarinnar, sem samkvæmt því væri mun lægra en krafa D hf., yrði ekki talið að B hf. hefði tekist þetta. Meðal annars af þessari ástæðu var krafa D hf. tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 12. október 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 5. október 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að bú varnaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta og sér dæmdur málskostnaður í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði var gert árangurslaust fjárnám hjá varnaraðila 10. janúar 2011. Á grundvelli fjárnámsins krafðist sóknaraðili þess 7. apríl sama ár að bú varnaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta og barst sú krafa héraðsdómi daginn eftir. Í kröfunni er vísað til þess að skuld varnaraðila samkvæmt lánssamningi milli hans og Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis 14. ágúst 2007, sem framlengdur var 7. ágúst 2008, hafi verið gjaldfelld í janúarmánuði 2010 vegna vanefnda varnaraðila. Þar er tekið fram að skuldin nemi alls 188.357.616 krónum, að meðtöldum dráttarvöxtum til 7. apríl 2011 og áföllnum kostnaði þann dag, sé miðað við að lánið feli sér skuldbindingu í íslenskum krónum, svo sem varnaraðili heldur fram. Verður þessi útreikningur sóknaraðila á skuldinni lagður til grundvallar við úrlausn málsins, enda hefur varnaraðili ekki borið fram haldbær rök sem hnekkja honum. Með vísan til þess, sem fram kemur í úrskurði héraðsdóms, verður jafnframt að líta svo á að sóknaraðili sé réttur eigandi kröfunnar á hendur varnaraðila.

Skuld varnaraðila samkvæmt fyrrgreindum lánssamningi er tryggð með 1. veðrétti í fasteign hans Víkurbraut 21-23 í Reykjanesbæ. Lagði varnaraðili fyrir héraðsdóm matsgerð dómkvadds manns þar sem söluverð fasteignarinnar var talið vera 228.000.000 krónur miðað við 1. september 2011. Fólst í matinu, sem aflað var á grundvelli 1. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, vísbending um að krafa sóknaraðila samkvæmt lánssamningnum væri nægilega tryggð með áðurnefndu veði. Eftir að úrskurður héraðsdóms var kærður hefur sóknaraðili lagt fyrir Hæstarétt yfirmatsgerð tveggja dómkvaddra manna þar sem söluverð fasteignarinnar Víkurbraut 21-23 er talið vera 114.000.000 krónur miðað við 1. september 2011. Að mati þeirra er það 120.000.000 krónur miðað við 1. nóvember sama ár.

Sóknaraðili styður kröfu sína um gjaldþrotaskipti við ákvæði 1. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 þar sem gert hafi verið árangurslaust fjárnám hjá varnaraðila 10. janúar 2011 eða tæpum þremur mánuðum áður en krafan var lögð fyrir héraðsdóm. Það girðir aftur á móti fyrir að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta ef hann færir sönnur á að krafa sóknaraðila sé nægilega tryggð með veði eða öðrum sambærilegum réttindum í eignum sínum eða þriðja manns eða vegna ábyrgðar þriðja manns, sbr. 1. tölulið 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991. Með vísan til niðurstöðu ofangreinds yfirmats á söluverðmæti fasteignarinnar Víkurbraut 21-23, sem samkvæmt því er mun lægra en krafa sóknaraðila, verður ekki talið að þetta hafi varnaraðila tekist. Skiptir í því sambandi ekki máli þótt hann hafi lagt fyrir Hæstarétt matsgerðir dómkvadds manns um söluverðmæti annarra fasteigna í eigu hans, enda hvíla veð til tryggingar umtalsverðum fjárskuldbindingum á þeim eignum. Varnaraðili hefur heldur ekki sýnt fram á að hann sé, þrátt fyrir það sem að framan greinir, fær um að standa full skil á gjaldföllnum skuldbindingum sínum eða verði það innan skamms tíma, sbr. upphafsákvæði 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991.

Þá heldur varnaraðili því fram að sóknaraðili hafi ekki farið eftir lögum nr. 107/2009 um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins í skiptum sínum við sig. Lög nr. 107/2009 hafa ekki að geyma nein skilyrði fyrir fjárhagslegri endurskipulagningu fyrirtækja, heldur er gengið út frá í 3. gr. laganna að hún skuli háð mati þeirra, sem fara með eftirlitsskylda starfsemi samkvæmt 2. gr. laga nr. 87/1998 um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, eftir reglum sem þeir skulu setja sér. Að þessu virtu hefur varnaraðili ekki fært sönnur á að sóknaraðili hafi brotið gegn ákvæðum laga nr. 107/2009 þegar hann ákvað að setja fram kröfu sína um gjaldþrotaskipti.

Að gættu öllu því, sem að framan segir, verður fallist á kröfu sóknaraðila um gjaldþrotaskipti á búi varnaraðila.

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Bú varnaraðila, Brautarholts 20 ehf., er tekið til gjaldþrotaskipta.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.