159/2012

H ses. átti hlutdeildarskírteini í fjárfestingarsjóði sem L hf. annaðist rekstur á en LÍ hf. hafði vörslur og umsjón með eignum sjóðsins. Að morgni 6. október 2008 fór H s-x-x þess á leit með tölvupósti til LÍ hf. að hlutdeildarskírteini hans yrðu seld og andvirði þeirra lagt inn á innlánsreikning. Síðar sama dag sendi starfsmaður LÍ hf., með tölvubréfi, staðfestingu á því að beiðni H ses. hefði verið skráð og fylgdi tölvubréfinu bráðabirgðakvittun vegna innlausnarinnar. L hf. tók þá ákvörðun að morgni 6. október að fresta ótímabundið innlausn hlutdeildarskírteina þeim sjóði sem H ses. hafði fjárfest í og var ákvörðunin í kjölfarið send Fjármálaeftirlitinu og kynnt opinberlega. Hæstiréttur vísaði til þess að þegar ákvörðun L hf. hefði verið tekin hefði ekki farið fram innlausn á hlutdeildarskírteinum H ses. samkvæmt beiðni þar um. Væri H ses. því bundinn af ákvörðuninni. Þá hefði innlausn ekki farið fram við það eitt að H ses. hefði fengið bráðabirgðakvittun vegna fyrirhugaðrar innlausnar þegar viðskipti hæfust aftur með skírteini í sjóðnum. Samkvæmt þessu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu L hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. mars 2012. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 82.767.853 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 275.551.885 krónum frá 6. október 2008 til 28. sama mánaðar, en af 82.767.853 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi fór áfrýjandi þess á leit með tölvupósti til Landsbanka Íslands hf., sem sendur var 6. október 2008 kl. 9.47, að hlutdeildarskírteini hans í fjárfestingarsjóði sem nefndur var Peningabréf Landsbankans ISK yrðu seld og andvirði þeirra lagt á innlánsreikning. Þessu erindi svaraði starfsmaður bankans með tölvubréfi, sem sent var sama dag kl. 15.52, en þar sagði svo: „Kauphöllin er komin inn, og ég gat sett inn innlausn. En þetta er ekki til greiðslu fyrr en á morgun.“ Með bréfi þessu fylgdi bráðabirgðakvittun þar sem fram kom að tekið hafi verið á móti beiðni um innlausn á hlutdeildarskírteinum áfrýjanda. Samkvæmt kvittun þessari var andvirði skírteinanna áætlað 275.551.885 krónur að teknu tilliti til skatta, en sú fjárhæð var miðuð við síðasta skráða kaupgegni hlutdeildarskírteina 3. október 2008. Að öðru leyti er málsatvikum nægjanlega lýst í hinum áfrýjaða dómi.

II

Samkvæmt 1. mgr. 53. gr. þágildandi laga nr. 30/2003 um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði voru hlutdeildarskírteini fjárfestingarsjóða innlausnarskyld eftir reglum viðkomandi sjóðs. Samkvæmt ákvæðinu var þó heimilt að ákveða í slíkum reglum að fresta mætti innlausn hlutdeildarskírteina. Sú ráðstöfun skyldi vera almenn og taka til allra skírteina og yrði henni einungis beitt ef sérstakar ástæður mæltu með því og hagsmunir eigenda krefðu. Skyldi ráðstöfunin þegar tilkynnt Fjármálaeftirlitinu og jafnframt auglýst opinberlega, sbr. 2. mgr. sömu greinar.

Hinn 17. apríl 2008 setti stjórn stefnda reglur fyrir Peningabréf Landsbankans ISK en hlutdeildarskírteini áfrýjanda voru í þeim sjóði. Samkvæmt 10. grein þeirra reglna var stefnda skylt að innleysa hlutdeildarskírteini að kröfu eigenda á því kaupgengi sem gilti á innlausnardegi í samræmi við ákvæði laga og reglna þar að lútandi. Áttu viðskiptin að fara fram samdægurs bærist ósk um þau fyrir kl. 16. Í sömu grein var síðan að finna heimild til að fresta innlausn hlutdeildarskírteina undir sérstökum kringumstæðum en ákvæðið var að öðru leyti efnislega samhljóða 2. mgr. 53. gr. laga nr. 30/2003.

Á grundvelli þessara heimilda og með vísan til aðstæðna á fjármálamörkuðum tók stjórn stefnda þá ákvörðun að morgni 6. október 2008 að fresta ótímabundið innlausn hlutdeildarskírteina í þeim sjóði sem áfrýjandi hafði fjárfest í. Í kjölfarið var ákvörðunin tilkynnt Fjármálaeftirlitinu og birt opinberlega. Þegar ákvörðunin var tekin hafði ekki farið fram innlausn á hlutdeildarskírteinum áfrýjanda samkvæmt beiðni hans, sem send var sama morgun. Áfrýjandi var því bundinn af ákvörðuninni, sbr. dóma Hæstaréttar frá 24. maí 2011 í máli nr. 219/2011 og 8. desember sama ár í máli nr. 152/2011. Stefnda bar því ekki að innleysa skírteini áfrýjanda og fór innlausn ekki fram við það eitt að áfrýjandi fengi bráðabirgðakvittun vegna fyrirhugaðrar innlausnar þegar viðskipti hæfust aftur með skírteini í sjóðnum. Samkvæmt þessu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms.

Eftir atvikum er rétt að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.