309/2007

S krafðist skaðabóta vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við kaup sín á bensíni hjá K á tímabilinu frá 10. ágúst 1995 til 18. desember 2001 vegna ólögmæts verðsamráðs K og tveggja annarra olíufélaga. Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti var einungis tekist á um kröfu S um að skaðabætur yrðu ákveðnar að álitum. Í dómi Hæstaréttar sagði að ágreiningslaust væri að með samráðinu hefði K brotið gegn 10. gr. þágildandi samkeppnislaga nr. 8/1993. Af gögnum málsins væri ljóst að samráðið hefði meðal annars tekið til verðlagningar á bensíni. K hefði ekkert fært fram í málinu sem staðið gæti í vegi þeirri ályktun að tilgangur samráðsins hefði verið að hækka tekjur hans með því að selja bensín á hærra verði en annars hefði verið. Þá hafi honum ekki tekist að sýna fram á að slíkur ágóði hefði ekki í reynd hlotist af samráðinu. Var niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð skaðabótanna staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. júní 2007 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 21. ágúst 2007. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér „bætur að álitum sem nemi hærri fjárhæð en dæmd var í héraði“, en til vara að staðfest verði ákvæði héraðsdóms um fjárhæð skaðabóta. Í báðum tilvikum krefst hann dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. júlí 2005 til greiðsludags auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Með framangreindri aðalkröfu leitar gagnáfrýjandi dóms fyrir hærri fjárhæð en aðaláfrýjanda var gert að greiða með héraðsdómi, en þó án þess tiltaka fjárhæð kröfunnar. Slík kröfugerð er í andstöðu við d. lið 1. mgr. 80. gr., sbr. d. lið 1. mgr. 155. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þegar af þeirri ástæðu verður aðalkröfu gagnáfrýjanda vísað af sjálfsdáðum frá Hæstarétti, en af því leiðir að ekki kemur til álita að dæma honum hærri fjárhæð en ákveðin var með hinum áfrýjaða dómi.

I.

Í héraðsdómsstefnu krafðist gagnáfrýjandi þess aðallega að aðaláfrýjanda yrði gert að greiða sér 212.406 krónur, til vara 37.379 krónur, til þrautavara 26.069 krónur, en að því frágengnu yrðu skaðabætur ákveðnar að álitum. Í öllum tilvikum var þess krafist að fjárhæðirnar bæru nánar tilgreinda vexti og dráttarvexti. Við aðalmeðferð málsins í héraði 16. nóvember 2006 lækkaði gagnáfrýjandi fjárhæð krafna sinna þannig að aðalkrafa nam 180.005 krónum, varakrafa 34.976 krónum og þrautavarakrafa 26.069 krónum, en krafa um skaðabætur að álitum stóð óbreytt. Þá bar gagnáfrýjandi því við að í dómkröfum hans fælist að auki krafa um viðurkenningu á rétti hans til skaðabóta, þótt honum yrði ekki dæmd ákveðin fjárhæð. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 6. desember 2006 var aðaláfrýjandi sýknaður af aðalkröfu og varakröfu gagnáfrýjanda, en öðrum kröfum hans var vísað frá dómi. Ákvæði dómsins um frávísun voru kærð til Hæstaréttar, sem með dómi 18. janúar 2007 í máli nr. 654/2006 staðfesti niðurstöðu héraðsdómsins um það efni að öðru leyti en því að fellt var úr gildi ákvæði hans um að vísað væri frá þeirri kröfu gagnáfrýjanda að bætur yrðu dæmdar að álitum. Var lagt fyrir héraðsdóm að taka þá kröfu til efnismeðferðar, sem gert var með hinum áfrýjaða dómi, en aðilarnir una niðurstöðu dómsins 6. desember 2006 um aðalkröfu og varakröfu gagnáfrýjanda.

II.

Í málinu krefst gagnáfrýjandi skaðabóta vegna tjóns sem hann telur sig hafa orðið fyrir við kaup sín á bensíni hjá aðaláfrýjanda á tímabilinu frá 10. ágúst 1995 til 18. desember 2001 vegna ólögmæts verðsamráðs þess síðarnefnda og tveggja annarra olíufélaga. Ágreiningslaust er að með samráðinu hafi aðaláfrýjandi brotið gegn 10. gr. þágildandi samkeppnislaga nr. 8/1993. Af gögnum málsins er ljóst að það samráð tók meðal annars til verðlagningar á bensíni. Aðaláfrýjandi hefur ekkert fært fram í málinu, sem staðið getur í vegi þeirri ályktun að tilgangur samráðsins hafi verið að hækka tekjur hans með því að selja bensín á hærra verði en annars hefði verið. Þá hefur honum ekki tekist að sýna fram á að slíkur ágóði hafi ekki í reynd hlotist af samráðinu. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, sem skírskotaði jafnframt til niðurstöðu héraðsdóms 6. desember 2006 um hluta málsins, er aðaláfrýjandi skaðabótaskyldur við gagnáfrýjanda.

Meðal gagna sem liggja fyrir í málinu er matsgerð sem aðaláfrýjandi hefur aflað í tengslum við annað dómsmál, sem hann á aðild að, en í henni er meðal annars fjallað um hugsanlegan ávinning hans af áðurnefndu samráði. Aðaláfrýjandi kaus að leggja fram matsgerðina þótt hún varði annars ekki sakarefni þessa máls og ætti því með réttu ekkert erindi í það. Vegna þessa málatilbúnaðar hans geta þó komið til álita þau atriði í matsgerðinni, sem kunna að reynast gagnáfrýjanda í hag. Í henni var meðal annars komist að þeirri niðurstöðu að ávinningur aðaláfrýjanda af samráði við önnur olíufélög um verðlagningu á bensíni á árunum 1995 til 2001 hafi numið 7,8% af framlegð. Gagnáfrýjandi hefur ekki lagt fram nein gögn í málinu, sem frekara hald gæti verið í til að ákveða honum skaðabætur að álitum innan marka þeirrar fjárhæðar, sem dómkrafa hans fyrir Hæstarétti telst nema samkvæmt áðursögðu. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmanni, ákvað gagnáfrýjanda skaðabætur með tilliti til þessa. Án þess að nokkur afstaða sé tekin til sönnunargildis þessarar matsgerðar að öðru leyti verður því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um þetta. Um vexti af kröfu gagnáfrýjanda fer samkvæmt því, sem í dómsorði segir.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest. Aðaláfrýjandi verður dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Málinu er vísað frá Hæstarétti að því er varðar aðalkröfu gagnáfrýjanda, S-kk-ef H-kk-ef.

Aðaláfrýjandi, Ker hf., greiði gagnáfrýjanda 15.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. janúar 2002 til 7. júlí 2005, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.