3/2011

H höfðaði mál gegn HI og S. Krafði hann S um greiðslu bóta á grundvelli lögboðinnar starfsábyrgðartryggingar byggingarstjóra sem félagið hafði veitt vegna byggingar fjöleignarhúss á Akranesi, en H taldi byggingarstjóra hússins hafa vanrækt eftirlitsskyldu sína á byggingartíma hússins og þannig valdið honum tjóni. Samkomulag varð um það með aðilum að skipta sakarefni málsins þannig að leyst yrði sérstaklega úr því hvort um eitt eða fleiri tjónsatvik væri að ræða, en í skilmálum vátryggingarinnar kom fram að ábyrgð félagsins vegna hvers einstaks tjónsatviks takmarkaðist við tiltekna fjárhæð. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir m.a. að leggja yrði til grundvallar, þótt ætlað gáleysi byggingarstjórans kunni að hafa leitt til margháttaðs tjóns, að ætluð vanræksla hans hafi verið ein órofa heild allt þar til lokaúttekt á byggingarframkvæmdunum fór fram. Staðfesti Hæstiréttur því niðurstöðu héraðsdóms þess efnis að um væri að ræða eitt tjónsatvik í skilningi starfsábyrgðartryggingar byggingarstjóra hússins hjá S.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. janúar 2011. Hann krefst þess að viðurkennt verði að um fleiri en eitt tjónsatvik hafi verið að ræða við byggingu fjöleignarhússins Hagaflatar 9 á Akranesi. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi höfðaði mál þetta í héraði og krafði H-kk-þf I-kk-þf um skaðabætur að fjárhæð 30.189.859 krónur með tilgreindum vöxtum vegna vanrækslu hans sem byggingarstjóra á eftirliti með byggingu fjöleignarhússins að Hagaflöt 9 á Akranesi. Lokaúttekt á byggingarframkvæmdum fór fram 12. maí 2007 samkvæmt vottorði byggingarfulltrúa Akraneskaupstaðar 20. júlí sama ár. Skaðabótakrafan var reist á matsgerð dómkvadds manns 4. maí 2009, en þar taldi matsmaðurinn að gerð og búnaði fjöleignarhússins væri áfátt í fimmtán nánar tilgreindum liðum sem lúta að ýmsum verkþáttum við bygginguna. Málið var einnig höfðað gegn stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. til greiðslu tiltekinnar fjárhæðar á grundvelli lögboðinnar starfsábyrgðartryggingar byggingarstjóra sem félagið hafði veitt vegna byggingar hússins. Báðir stefndu tóku til varna fyrir héraðsdómi.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi ákvað héraðsdómari í þinghaldi 7. júní 2010 að ósk málsaðila, sbr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að skipta sakarefni málsins ,,þannig að fyrst yrði dæmt um það ágreiningsefni hvort um væri að ræða eitt eða fleiri tjónsatvik“, eins og komist er að orði í dóminum. Lét annar stefndu í héraði H-kk-nf I-kk-nf þennan þátt málsins ekki til sín taka.

Krafa áfrýjanda á hendur stefnda í máli þessu er, eins og áður greinir, reist á því að stefndi hafi veitt lögboðna starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra vegna tilgreinds verks. Stefndi hafi veitt ábyrgðartrygginguna, sem feli í sér að honum beri að greiða bætur úr tryggingunni ef vátryggingartaki, byggingarstjórinn, verður skaðabótaskyldur. Áfrýjandi hagnýtir sér rétt sinn samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og hefur uppi beina kröfu á hendur stefnda sem ber fyrir sig varnir, reistar á vátryggingarsamningi og reglum vátryggingaréttar.

Áfrýjandi kveður byggingarstjórann, sem mál þetta snýst um, hafa haft margs konar skyldur að lögum. Samkvæmt 3. mgr. 51. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 hafi hann verið framkvæmdastjóri byggingarframkvæmda. Hafi hann meðal annars átt að ráða iðnmeistara í upphafi verks og borið ábyrgð á því að byggt væri í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Telur áfrýjandi að byggingarstjórinn hafi í mörgum tilvikum vanrækt eftirlitsskyldu sína, eins og matsgerð dómkvadds manns sýni, og þannig bakað sér skaðabótaábyrgð. Vanræksla hans, sem spannað hafi um tveggja ára tímabil og komið fram í fjölþættum ágöllum á fjöleignarhúsinu að Hagaflöt 9, geti ekki talist einstakt tjónsatvik eins og stefndi haldi fram.

II

Í f. lið 2. gr. laga nr. 30/2004 er hugtakið vátryggingaratburður skilgreint svo að það sé atvik sem samkvæmt vátryggingarsamningi veldur því að til greiðslu bóta af hálfu vátryggingarfélags geti komið. Af orðum ákvæðisins má ráða að útskýring á því, hvaða atvik það séu sem hafi slík áhrif, eigi að vera að finna í vátryggingarsamningi.

Í vátryggingarskírteini, útgefnu af stefnda vegna vátryggingar þeirrar sem hér um ræðir, segir að félagið vátryggi ,,samkvæmt ákvæðum skírteinis þessa og vátryggingarskilmálum félagsins um starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra. Vátryggingarfjárhæð er kr. 6.888.600 í hverju einstöku tjóni. Hámarksbætur eru kr. 20.665.800 á vátryggingartímabilinu.“ Í skilmálum vátryggingarinnar er tekið fram í grein 1.1.: ,,Vátryggt er gegn bótaskyldu, er fellur á vátryggingartaka sem byggingarstjóra, þegar þriðji maður verður fyrir almennu fjártjóni, sem rakið verður til þess, að ekki hefur verið byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir ...“ Í grein 2.1. segir meðal annars: ,,Vátryggingin tekur til ábyrgðar vegna atvika sem eiga sér stað á vátryggingartímanum og tjón hefur hlotist af.“ Þá kemur fram í grein 3.1. að ábyrgð „félagsins vegna hvers einstaks tjónsatviks takmarkast við“ tiltekna fjárhæð. Hvorki í þessum ákvæðum né í öðrum ákvæðum skilmálanna er að finna útskýringu á því, hvaða telja beri ,,einstakt tjón“ eða ,,einstakt tjónsatvik“. Þar með sker vátryggingarsamningurinn ekki úr því álitaefni sem til úrlausnar er.

Í 3. mgr. 51. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga var mælt fyrir um að byggingarstjóri skyldi hafa ,,fullnægjandi ábyrgðartryggingu er gildi a.m.k. í fimm ár frá lokum þeirra framkvæmda sem hann stýrði.“ Ekki var þar kveðið nánar á um efni hinnar lögboðnu tryggingar. Í 33. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998, sem enn er í gildi, eru reglur um ábyrgðartryggingu byggingarstjóra. Þar segir meðal annars að byggingarstjóri skuli hafa í gildi tryggingu vegna fjárhagstjóns sem leitt getur af gáleysi í starfi hans. Tryggingin skuli gilda í að minnsta kosti fimm ár frá lokum framkvæmdar, sem hann hefur stýrt, og miðist lok framkvæmdar við dagsetningu lokaúttektar. Í þessari grein er ekki, fremur en í þágildandi lögum, að finna afmörkun á því hvað telja beri eitt tjónsatvik að því er varðar hina lögboðnu ábyrgðartryggingu byggingarstjóra.

Skaðabótakrafan á hendur byggingarstjóra og krafa áfrýjanda á hendur stefnda um vátryggingarbætur eru reistar á því að byggingarstjórinn hafi vanrækt eftirlitsskyldur sínar á byggingartíma hússins og valdið áfrýjanda þannig margþættu tjóni. Þegar lagt er mat á það, hvort líta beri á ætlaða vanrækslu byggingarstjórans sem eitt tjónsatvik, verður að horfa til þess að áhætta sú, sem vátryggt er gegn, er gáleysi hans við að sinna þeim skyldum sem á honum hvíla við byggingu tilgreinds mannvirkis. Þótt ætlað gáleysi byggingarstjórans í máli þessu kunni að hafa leitt til margháttaðs tjóns verður, í ljósi þess að hér er um að ræða ábyrgðartryggingu, að leggja til grundvallar að ætluð vanræksla hans hafi, eins og málið er vaxið, verið ein órofa heild allt þar til lokaúttekt á byggingarframkvæmdunum fór fram. Því sé um að ræða einn vátryggingaratburð, það er ,,einstakt tjónsatvik“ í skilningi greinar 3.1. í skilmálum starfsábyrgðartryggingarinnar.

Með þessum athugasemdum verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Þar sem stefnda hefði verið í lófa lagið að taka af skarið um skýringu á því, hvað telja beri einstakt tjónsatvik, í skilmálum vátryggingarinnar þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.