283/2005

X var gefið að sök að hafa í tvö skipti brotið gegn nálgunarbanni, með því að hafa á almannafæri nálgast eða sett sig í samband við fyrrverandi sambúðarkonu sína annars vegar og sambúðarmann hennar hins vegar. Í báðum tilvikum greindi aðila á um hvernig fundum þeirra bar saman umrædd sinn og gátu þau vitni sem til var að dreifa ekki borið um þann þátt málsins. Gegn neitun X var talið ósannað með hliðsjón af 1. mgr. 48. gr. laga um meðferð opinberra mála að X hafi brotið gegn 232. gr. almennra hegningarlaga í umrædd sinn og var hann sýknaður af þeim ákæruliðum. Þá var X einnig gefið að sök brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga, með því að hafa haft í hótunum við nágranna sinn. X neitaði sök og stóðu orð X gegn orðum nágrannans um það hvort X hafi hótað honum á þann hátt sem lýst var í ákæru. Gegn neitun X og með hliðsjón af fyrrnefndu ákvæði var talið ósannað að X hafi gerst sekur um brotið og var hann því sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 14. júní 2005 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á sakfellingu héraðsdóms og þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins, en til vara að refsing verði milduð.

I.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 20. janúar 2004 var ákærða gert að sæta nálgunarbanni samkvæmt 110. gr. a. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 3. gr. laga nr. 94/2000, í níu mánuði þannig að honum var bannað að koma á eða í námunda við heimili A og B. Jafnframt var bann lagt við því að hann veitti þeim eftirför, nálgaðist þau á almannafæri, hringdi í þau eða setti sig á annan hátt í samband við þau. Með úrskurði sama dómstóls 20. september 2004 var nálgunarbannið framlengt í sex mánuði. Var ákærða meðal annars bannað að veita þeim eftirför, nálgast þau á almannafæri sem nemur 200 metrum og setja sig á annan hátt beint í samband við þau. Ákærði undi úrskurðinum að þessu leyti. Í tilefni af kæru vegna sakarefnisins í I. og III. kafla þeirrar ákæru sem mál þetta fjallar um var ákærða gert með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 9. desember 2004 að sæta gæsluvarðhaldi til 3. janúar 2005 og undi hann úrskurðinum. Gæsluvarðhaldið var framlengt þann dag með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur til 24. janúar 2005. Ákærði kærði úrskurðinn til Hæstaréttar sem vísaði málinu frá héraðsdómi með dómi réttarins 7. janúar í máli nr. 7/2005 á þeirri forsendu að gæsluvarðhaldsúrskurður 9. desember 2004 hafi ekki lengur verið í gildi og ákærða sleppt úr haldi þegar krafan um framlengingu gæsluvarðhaldsins var kynnt ákærða.

II.

Í I. kafla ákæru er ákærða gefið að sök að hafa brotið gegn áðurgreindu nálgunarbanni 20. september 2004 með því að hafa 9. nóvember 2004 „nálgast A ... , á Neshaga þrátt fyrir að honum væri bannað að nálgast hana á almannafæri“ og þannig gerst sekur um brot gegn 232. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 94/2000.

Málavöxtum er rétt lýst í þessum þætti málsins í héraðsdómi að öðru leyti en því að ákærði kvaðst hafa hitt A á horni Neshaga og Hjarðarhaga en ekki Neshaga og Hofsvallagötu.

Ákærða og A greinir á um hvernig og hvar fundum þeirra bar saman umrætt sinn. A hefur haldið því fram að ákærði hafi hlaupið á eftir sér þar sem hún gekk eftir Neshaga í átt að Hofsvallagötu. Henni hafi brugðið mjög og hlaupið yfir götuna og yfir á gangstéttina á móti. Hann hafi hlaupið á eftir henni og tekið í barnavagninn sem hún var með og sest þarna niður á hækjur sér og sagst vilja tala við hana, en ef hún vildi það ekki myndi hann byrja að ofsækja hana á ný. Hún hafi beðið hann að fara. Hún hafi orðið mjög hrædd og farið að gráta af því að hann hafi verið svo „rosalega ógnandi“. Þá hafi einhver kona komið og spurt hvort hún ætti að ganga með henni í burtu. Konan hafi talað ensku og erfitt hafi verið að skilja hana. Konan hafi samt skynjað að eitthvað væri að. Ákærði kveður þessa frásögn A ranga. Hann hefur skýrt svo frá að hann hafi setið á hækjum sér við gatamót Nesvegar og Hjarðarhaga. Hann hafi verið að bíða þess að hitta vin sinn sem eigi söluturn á Hjarðarhaga þar skammt frá en jafnframt fylgst með ferðum strætisvagns, sem hann ætlaði að fá far með ef vagninn kæmi áður en hann hitti þennan vin. Áður en til þess kom hafi A komið gangandi fyrir hornið og farið að skamma hann fyrir að hafa komið henni í fjárhagsvandræði. Aðspurður fyrir dómi hvort hann hafi skynjað að A hafi verið í uppnámi sagði hann að auðvitað hafi henni ekki liðið vel vegna deilna um umgengni hans við börn þeirra A. Í héraðsdómi er rakinn framburður vitnisins S, en hún kveðst hafa séð ákærða og A á Nesvegi þetta sinn. Er ljóst af framburði hennar að þegar hún sá til þeirra hafi ákærði setið á hækjum sér. Hún gat ekki lýst hvar á Nesveginum þau voru, en kveðst hafa stöðvað bifreið sína þar sem henni virtist maðurinn vera að „trufla þessa konu.“ Af framburði hennar fyrir dómi má ráða að henni hafi virst A vera hrædd. Þegar hún hafi komið að þeim hafi þau bæði verið „í sjokki“. Hún hafi svo farið með A á brott frá staðnum.

Fyrir Hæstarétti lýsti ákæruvaldið því yfir að á því væri byggt að ákærði hefði brotið nálgunarbannið með því að setja sig í samband við A greint sinn. Eins og rakið hefur verið ber ákærða og A ekki saman um hvernig fundum þeirra bar saman og hvort þeirra hafi átt frumkvæði að samskiptum þeirra. Ákærði hefur staðfastlega neitað að hafa sett sig í samband við A á þann hátt sem honum er að sök gefið. Eina vitnið í málinu sem borið gat um samskipti þeirra er S. Hún kvað ákærða hafa setið á hækjum sér er hún sá fyrst til þeirra, en ljóst er af framburði hennar að hún var ekki vitni að því er fundum þeirra bar saman. Er því ósannað gegn neitun ákærða og með hliðsjón af 1. mgr 48. gr. laga nr. nr. 19/1991 að hann hafi brotið nálgunarbannið með því að setja sig í samband við A. Verður ákærði samkvæmt framansögðu sýknaður af ákæruefninu í þessum kafla ákæru.

III.

Ákærða er gefið að sök í II. kafla ákæru brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa 30. nóvember 2004 í sameign hússins Baldursgötu [...] í Reykjavík hótað P með orðum og ógnandi framkomu og meðal annars öskrað að honum að hann myndi „bíta af honum andlitið“. Málavöxtum og framburði vitna er réttilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákærði hefur staðfastlega neitað sök. Segist hann hafa hitt P í kjallara hússins við íbúð sína og átt þar í orðaskiptum við hann. Vel hafi mátt vera að honum hafi legið hátt rómur en hann hafi hvorki haft í hótunum við P né ógnað honum. Neitaði hann að hafa viðhaft þau ummæli sem tilgreind eru í ákæru. Eins og fram kemur í héraðsdómi hefur P borið að ákærði hafi haft í hótunum við sig í þvottahúsi sameignarinnar, meðal annars með þeim orðum sem tilgreind eru í ákæru, og ógnað sér með þeim hætti að hann hafi óttast um velferð sína og heilbrigði. Þá hefur sambýliskona P sagt að hún hafi heyrt ógnandi rödd ákærða í kjallaranum, en hún kveðst ekki hafa heyrt orðaskil. Standa þannig orð ákærða gegn orðum P um það hvort ákærði hafi hótað P á þann hátt sem lýst er í ákæru. Gegn neitun ákærða og með hliðsjón af 1. mgr 48. gr. laga nr. 19/1991 er ósannað að ákærði hafi gerst sekur um það brot sem hann er sakaður um í II. kafla ákæru. Verður hann því sýknaður af því broti.

IV.

Í III. kafla ákæru er ákærða gefið að sök að hafa brotið gegn áðurgreindu nálgunarbanni 20. september 2004 með því að hafa 9. desember sama ár „nálgast B ... , við leikskólann Laufásborg við Bergstaðastræti þrátt fyrir að honum væri bannað að nálgast hann á almannafæri“ og þannig gerst sekur um brot gegn 232. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 94/2000.

Málavöxtum er rétt lýst í þessum þætti málsins í héraðsdómi. Ákærði kveðst hafa gengið umrætt sinn frá heimili sínu, Baldursgötu [...], áleiðis að geðdeild Landspítalans, en þar hafi hann ætlað að biðja um innlögn. Hafi hann haft meðferðis tösku ef svo færi að hann yrði lagður inn. Er ákærði var handtekinn var hann samkvæmt munaskýrslu lögreglu með tösku meðferðis. Hann hefur lýst atburðum á þann veg að hann hafi verið á gangi eftir gangstéttinni til austurs hægra megin á Bergstaðastræti þegar hann hafi allt í einu séð B með dóttur sína við Laufásborg sömu megin götunnar. B hafi verið búinn að taka upp símann og sagt við lögreglu að ákærði væri að elta sig. Ákærði kveðst því hafa tekið þá ákvörðun að hlaupa ekki í burtu heldur bíða komu lögreglunnar, enda hefði það litið mjög illa út fyrir sig að vera á hlaupum þarna í hverfinu og vera handtekinn eins og hann væri á flótta. Hann hafi þá kallað: „B hættu þessari vitleysu, ég er ekki að elta þig.“ B hefur aftur á móti borið að hann hafi séð til ferða ákærða hinum megin götunnar og hafi hann verið að ganga í öfuga átt við sig. Vitnið K, sem stóð hjá B innan við hliðið á Laufásborg þegar hann talaði við lögreglu, hefur staðfest að ákærði hafi staðið utan við hliðið sömu megin götunnar og þeir B á meðan B hringdi. Ákærði hafi verið frekar rólegur og ekkert hafst að. Kveðst K hafa heyrt ákærða segja eitthvað á þessa leið við B: „Ég er ekki að angra neinn“.

Ljóst er samkvæmt vætti K að hann sá ekki hvernig fundum þeirra ákærða og B bar saman. Öðrum vitnum var ekki til að dreifa. Sú frásögn ákærða að hann hafi umrætt sinn verið á venjulegri vegferð frá heimili sínu, sem er skammt frá Laufásborg, að Landspítalanum hefur ekki verið hrakin. B er einn til frásagnar um að ákærði hafi gengið yfir götuna í átt til sín og elt sig. Frásögn ákærða um að hann hafi heyrt B hringja í lögreglu og kosið að bíða hennar í stað þess að hlaupast á brott er ekki ósennileg. Þegar framangreint er virt þykir gegn neitun ákærða og með hliðsjón af 1. mgr 48. gr. laga nr. 19/1991 ósannað að ákærði hafi nálgast eða sett sig í samband við B með þeim hætti að hann hafi brotið nálgunnarbannið. Er ákærði því sýknaður af þeirri háttsemi sem honum er að sök gefin í III. kafla ákæru.

Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af öllum sakargiftum í málinu ber að greiða allan sakarkostnað í héraði og fyrir Hæstarétti úr ríkissjóði samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara yfir sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um réttargæslulaun í héraði og málsvarnarlaun á báðum dómstigum, sem eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvalds.

Allur sakarkostnaður málsins í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, samtals 1.023.941 króna, þar með talin réttargæslu- og málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, J-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, í héraði og málsvarnarlaun hans fyrir Hæstarétti, samtals 962.385 krónur.