608/2012

G krafði V hf. um bætur vegna líkamstjóns sem hann hlaut í sjóvinnuslysi. Deildu aðilar um það hvort G ætti rétt á þjáningabótum samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga og hvernig bæta skyldi varanlegan miska og varanlega örorku vegna tjónsins. Snérist ágreiningurinn um það hvort leggja ætti til grundvallar niðurstöður í álitsgerð örorkunefndar eða niðurstöður dómkvaddra matsmanna. Hæstiréttur taldi að G hefði ekki sýnt fram á að hann fullnægði skilyrðum 3. gr. skaðabótalaga til þess að eiga rétt til þjáningabóta, en hann hefði ekki verið óvinnufær vegna afleiðinga líkamstjónsins. Þá var talið að leggja bæri til grundvallar niðurstöðu örorkunefndar um varanlegan miska G þar sem dómkvaddir matsmenn hefðu m.a. byggt mat sitt á bandarískri miskatöflu. Loks var fallist á að leggja bæri niðurstöðu dómkvaddra matsmanna til grundvallar bótum fyrir varanlega örorku þar sem lýsing í matsgerðinni á aðferð við matið og rökstuðningur fyrir niðurstöðu þess hefði verið vandaðri og ítarlegri en í álitsgerð örorkunefndar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 21. september 2012. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 6.064.411 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 21. júní 2007 til 8. ágúst 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags allt, að frádregnum 1.972.912 krónum, sem greiddar voru 19. júní 2012 að gengnum héraðsdómi. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfu áfrýjanda og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

I

Í málinu voru dómkvaddir til að meta tímabundnar og varanlegar afleiðingar slyssins fyrir áfrýjanda þeir S-kk-þf C-kk-þf og A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf, en báðir eru þeir sérfræðingar í bæklunarskurðlækningum. S-kk-nf C-kk-nf hafði á tólf ára tímabili þegið ýmsar greiðslur frá stefnda, sem nema rúmlega 4.500.000 krónum. Greiðslur þessar hafði hann ýmist þegið vegna starfa sinna sem dómkvaddur matsmaður, matsmaður án dómkvaðningar eða fyrir ritun læknisvottorða vegna þeirra sem gert höfðu kröfur um vátryggingabætur á hendur stefnda. S-kk-nf hefur hvorki verið trúnaðarlæknir stefnda né í föstu starfsambandi við hann. Þau verkefni sem hann hefur unnið fyrir stefnda, önnur en sem dómkvaddur matsmaður, hefur hann tekið að sér samkvæmt beiðni hverju sinni gegn endurgjaldi. Að teknu tilliti til þess að S-kk-nf er sjálfstætt starfandi læknir og umfangs þeirra verkefna, sem um ræðir, verður ekki litið svo á að slík starfstengsl séu milli hans og stefnda að S-kk-nf verði ekki talinn hafa uppfyllt kröfu 3. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að vera dómkvaddur matsmaður, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 5. febrúar 2009 í máli nr. 223/2008 og 7. október 2010 í máli nr. 524/2009. Verður fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að hafna beri því að ekki verði byggt á matsgerð dómkvaddra manna í málinu vegna starfstengsla S-kk-ef C-kk-ef við stefnda.

II

Fyrir Hæstarétti er deilt um hvort áfrýjandi eigi rétt á þjáningabótum samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og hvernig bæta skuli varanlegan miska og varanlega örorku vegna líkamstjóns, sem hann hlaut í sjóvinnuslysi 27. ágúst 2006. Snýst ágreiningur aðila um hvort leggja beri til grundvallar niðurstöður í álitsgerð örorkunefndar 30. júní 2009, sbr. 10. gr. skaðabótalaga, eða niðurstöður dómkvaddra manna í matsgerð þeirra frá desember 2010.

Við mat á þýðingu sönnunargagna, sem lögð eru fram í málinu um afleiðingar vinnuslyssins fyrir áfrýjanda, gildir meginregla 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991. Verður að meta sjálfstætt vegna hvers hinna þriggja kröfuliða, sem áfrýjandi hefur uppi, hvað sannað sé með framlögðum gögnum og skýrslum fyrir dómi um afleiðingar slyssins.

Krafa áfrýjanda um þjáningabætur, eins og henni hefur verið breytt fyrir Hæstarétti, er á þann veg að hann eigi rétt til slíkra bóta í 17 í stað 97 daga, eins og hann gerði kröfu um í héraði. Áfrýjandi kveðst hafa verið frá vinnu í 17 daga eftir að í land var komið 4. september 2006 þar til hann fór til sjós á ný 21. sama mánaðar. Telur hann sig hafa verið veikan, án þess að vera rúmliggjandi, á þessu tímabili. Í álitsgerð örorkunefndar er áfrýjandi talinn hafa verið veikur vegna afleiðinga slyssins frá slysdegi 27. ágúst til 1. desember 2006. Í matsgerð dómkvaddra manna er hann ekki talinn uppfylla skilyrði 3. gr. skaðabótalaga um rétt til þjáningabóta eftir slysið. Í tilkynningu um slysið til Tryggingastofnunar ríkisins og útgerðar skipsins, Brettings NS 50, sem áfrýjandi undirritaði 21. september 2006, kom fram að hann hafi fyrst leitað læknis 11. september sama ár. Í vottorði heilsugæslulæknis á Djúpavogi 24. ágúst 2007 kom fram að áfrýjandi hafi ekki verið óvinnufær vegna slyssins. Af 3. gr. skaðabótalaga verður ráðið að það sé skilyrði réttar til þjáningabóta að tjónþoli hafi verið veikur. Hefur það almennt verði skýrt svo að það jafngildi því að vera óvinnufær vegna afleiðinga líkamstjónsins. Áfrýjandi hefur ekki sannað með læknisvottorðum eða öðrum hætti að hann fullnægi framangreindum skilyrðum til þess að eiga rétt til þjáningabóta. Ekki eru heldur forsendur til þess að dæma honum þjáningabætur á meðan hann var vinnufær samkvæmt undantekningarreglu í 2. málslið 1. mgr. 3. gr. skaðabótalaga. Verður þessum kröfulið hans því hafnað.

Í álitsgerð örorkunefndar var varanlegur miski áfrýjanda vegna slyssins metinn sjö stig. Var það ekki rökstutt á annan hátt en með tilvísun til allra gagna málsins. Einn nefndarmanna í örorkunefnd skýrði matið nánar í skýrslu fyrir dómi. Hann gat þess að hefðbundið væri að meta liðþófaröskun í hné til fimm miskastiga en áfrýjandi hefði bæði fengið rifu á liðpokann, auk þess sem ekki hafi verið gert við liðþófann og því hafi verið talin meiri hætta á slitbreytingum síðar á ævinni. Hafi það verið ástæða þess að niðurstaðan hafi orðið að meta varanlegan miska til sjö stiga. Í matsgerð dómkvaddra manna var varanlegur miski metinn fimm stig. Er það rökstutt í matsgerðinni með því að um læknisfræðilegt mat sé að ræða og við það hafi fyrst og fremst verið höfð til hliðsjónar miskatafla örorkunefndar frá 21. febrúar 2006 ,,en einnig bandaríska miskataflan (Guides to the evaluation of permanent impairment, 5. útgáfa útgefin af bandarísku læknasamtökunum árið 2000) og danska miskataflan Méntabel arbejdsskader útgefin 1. janúar 2004. ... Með hliðsjón af miskatöflum örorkunefndar telst varanlegur miski hæfilega metinn 5 stig.“ Í 3. mgr. 10. gr. skaðabótalaga er kveðið á um að eitt hinna lögbundnu hlutverka örorkunefndar sé að semja töflur um miskastig. Reglur skaðabótalaga um varanlegan miska vegna líkamstjóns eiga sér fyrirmynd í dönskum lagareglum um sama efni. Miskatafla örorkunefndar hefur í stórum dráttum svarað til danskrar töflu um mat á varanlegum miska, sem þó hefur í ýmsum efnum verið ítarlegri. Í framkvæmd hefur verið litið til mats á varanlegum miska samkvæmt dönsku miskatöflunni þegar hinni íslensku sleppir. Þessi framkvæmd hefur stoð í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi til skaðabótalaga þegar það var lagt fram á Alþingi. Á hinn bóginn liggur ekki fyrir að unnt sé að styðjast við þá bandarísku töflu um mat á varanlegri örorku (permanent impairment), sem dómkvaddir menn vísa til í matsgerð sinni, enda ekkert upplýst um hvort sömu forsendur liggi henni til grundvallar og miskatöflu örorkunefndar. Tilvísun til hinnar bandarísku örorkutöflu í matsgerðinni verður, þrátt fyrir vísan matsmanna til þess að niðurstaða þeirra sé fengin með hliðsjón af miskatöflu örorkunefndar, ekki skilin á annan veg en þann að fyrrnefnda taflan hafi haft áhrif á matið. Þegar af þessari ástæðu er ekki unnt að byggja á matsgerð dómkvaddra manna við mat á sönnun um varanlegan miska áfrýjanda vegna líkamstjónsins. Skiptir í því sambandi ekki máli þótt annar matsmanna hafi í skýrslu fyrir dómi dregið úr því að bandaríska örorkutaflan hafi skipt máli við matið. Er því ekki við annað að styðjast en álit örorkunefndar um sjö stiga varanlegan miska áfrýjanda vegna líkamstjónsins.

Fallist er á forsendur hins áfrýjaða dóms um að leggja beri niðurstöðu dómkvaddra manna til grundvallar bótum fyrir varanlega örorku, enda er lýsing í matsgerðinni á aðferð matsmanna við matið og rökstuðningur fyrir niðurstöðu þar vandaðri og ítarlegri en í álitsgerð örorkunefndar.

Samkvæmt framansögðu verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda skaðabætur vegna varanlegs miska sem svara til sjö stiga, 572.371 króna og 2% varanlegrar örorku 1.093.567 krónur, auk 4.5% vaxta samkvæmt fyrirmælum 16. gr. skaðabótalaga, frá þeim tíma sem áfrýjandi gerir kröfu um, og dráttarvaxta allt eins og greinir í dómsorði. Við mat á upphafstíma dráttarvaxta verður með stoð í 9. gr. laga nr. 38/2001 tekið tillit til þess að greiðslutilboði stefnda, sem miðaðist við matsgerð dómkvaddra manna, var hafnað af hálfu áfrýjanda, sem ekki tók við hlutagreiðslu fyrr en að gengnum héraðsdómi í málinu.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða hluta málskostnaðar áfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði áfrýjanda, G-kk-þgf B-kk-þgf T-kk-þgf, 1.665.938 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 21. júní 2007 til 22. júní 2012, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 1.972.912 krónum miðað við 19. júlí 2012.

Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti samtals 800.000 krónur.