455/2009

SV krafði J og E um greiðslu samkvæmt skuldabréfi, útgefnu af S, sem þeir höfðu gengist í sjálfskuldarábyrgð á. Skuldskeyting fór fram í febrúar 2008 og var útbúið sérstakt skjal vegna hennar, sem ritað var undir af hálfu hins nýja skuldara, HG, og nýs sjálfskuldarábyrgðarmanns, H. Þá rituðu J og E undir textann: „Samþykki fyrri skuldara.“ Deilt var um hvort J og E hefðu losnað undan sjálfskuldarábyrgð sinni við skuldskeytinguna. Hvorki var talin þörf á undirritun S á skjalið, en J og E rituðu firmað, né undirritun J og E sjálfra ef hún átti að fela í sér lausn þeirra undan sjálfskuldarábyrgðinni. Á hinn bóginn var undirritunin talin nauðsynleg ef ábyrgð þeirra skyldi standa áfram þrátt fyrir skuldskeytinguna. Ekki var sannað, að þeir hefðu við skuldskeytinguna, óskað eftir því að vera leystir undan sjálfskuldarábyrgðinni, og var undirritun þeirra á skjalið skýrð svo að þeir væru áfram í sjálfskuldarábyrgð. Var krafa SV því tekin til greina að teknu tilliti til innborgunar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 12. ágúst 2009. Þeir krefjast sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en því að tekið verði tillit til innborgunar 1.582.225 krónur á skuldina 25. júní 2009, sem ráðstafist „til lækkunar hennar miðað við stöðu á greiðsludegi, þannig að fyrst verði greiddur kostnaður og vextir af kostnaði, þá vextir og síðan höfuðstóll“. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í héraði var stefndi sagður vera Sparisjóður Suðurlands, sem mun vera útibú Sparisjóðs Vestmannaeyja, og sem getur því ekki verið aðili að dómsmáli í skilningi 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Ekki hefur verið gerð athugasemd vegna þessa annmarka á málatilbúnaði stefnda og varðar hann ekki frávísun málsins án kröfu. Stefndi í málinu er því Sparisjóður Vestmannaeyja.

Nægilega er fram komið að máli þessu, sem upphaflega var höfðað samkvæmt XVII. kafla laga nr. 91/1991, hafi verið vikið til almennrar meðferðar fyrir héraðsdómi.

Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi deila málsaðilar ekki um að áfrýjendur hafi undirgengist sjálfskuldarábyrgð á skuld Skipamiðlunarinnar ehf. samkvæmt skuldabréfi 4. október 2007 að höfuðstól 5.000.000 krónur. Stefndi hafði einnig tryggingarbréf í vélbátnum Sigurvini skipaskrárnúmer 2293.

Áfrýjendur leituðu til stefnda í febrúar 2008 og óskuðu eftir samþykki hans fyrir skuldaraskiptum þannig að nýr skuldari, HG Fjárfestingar ehf., kæmi í stað Skipamiðlunarinnar ehf. Stefndi féllst á skuldskeytinguna og var útbúið sérstakt skjal vegna hennar, sem ber yfirskriftina: ,,Breyting á greiðsluskilmálum skuldabréfs ásamt skuldskeytingu nr. 1169-74-010566.“ Texti skjalsins er tekinn orðrétt upp í héraðsdómi. Undir skjalið er ritað af hálfu hins nýja skuldara og nýs sjálfskuldarábyrgðarmanns, H-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef. Þá rita áfrýjendur nöfn sínu undir eftirfarandi texta: ,,Samþykki fyrri skuldara.“

Ágreiningur málsaðila snýst um, hvort áfrýjendur hafi losnað undan sjálfskuldarábyrgð sinni við skuldskeytinguna og hvort áritun þeirra, eins og að ofan greinir, renni stoðum undir það.

Ekki liggur fyrir að áfrýjendur hafi, er þeir leituðu samþykkis stefnda fyrir skuldaraskiptum að skuldinni, óskað eftir því að þeir yrðu jafnframt lausir undan sjálfskuldarábyrgðinni. Ekki var þörf á samþykki fyrri skuldara fyrir skuldskeytingunni. Ekki var þörf á undirritun áfrýjenda á skjalið, ef það átti að fela í sér lausn þeirra undan sjálfskuldarábyrgðinni. Á hinn bóginn var undirritunin nauðsynleg ef ábyrgð þeirra skyldi standa áfram þrátt fyrir skuldskeytinguna og tilkomu nýs ábyrgðarmanns. Verður samkvæmt þessu ekki talið sannað, að áfrýjendur hafi verið leystir undan sjálfskuldarábyrgð sinni. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur að því er þá varðar með þeirri breytingu að tekið verður tillit til innborgunar á skuldina 1.582.225 krónur 25. júní 2009.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað að því er áfrýjendur varðar.

Áfrýjendur greiði sameiginlega málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjendur, J-kk-nf E-kk-nf og E-kk-nf S-kk-nf J-kk-nf, greiði stefnda, Sparisjóði Vestmannaeyja, 5.681.064 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. maí 2008 til greiðsludags, allt að frádregnum 1.582.225 krónum sem stefndi fékk greiddar 25. júní 2009.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað áfrýjenda skal vera óraskað.

Áfrýjendur greiði stefnda sameiginlega málskostnað fyrir Hæstarétti, 300.000 krónur.