410/2006

T var sakfelldur fyrir tilraun til manndráps með því að hafa ráðist að E vopnaður stórum hnífi eða sveðju og höggvið í höfuð hans og líkama. Hann var jafnframt sakfelldur fyrir fjórar líkamsárásir, brot á vopnalögum og brot á lögum um ávana- og fíkniefni. Tekið var fram að T væri nú sakfelldur fyrir mörg alvarleg brot og hefði með þeim rofið skilorð þriggja mánaða fangelsisdóms vegna tveggja líkamsárása og fleiri brota. Þá var vísað til fyrirliggjandi vottorða um hegðun og hagi T eftir að brotin voru framin og til þess að T hefði greitt E bætur í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms. Að því öllu virtu var hann dæmdur til að sæta fangelsi í sex ár. Á og H voru báðir sakfelldir fyrir líkamsárásir og þótti refsing þeirra hæfilega ákveðin skilorðsbundið fangelsi í fjóra mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 16. júní 2006 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst sakfellingar samkvæmt ákærum og að refsing ákærðu verði þyngd. Þá er þess krafist að ákærðu H-kk-þgf G-kk-þgf og T-kk-þgf J-kk-þgf verði gert að greiða D 500.000 krónur með vöxtum og dráttarvöxtum eins og greinir í ákæru, en að öðru leyti verði niðurstaða héraðsdóms um skaðabætur staðfest.

Ákærði Á-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð. Ákærði H-kk-nf krefst aðallega sýknu af sakargiftum samkvæmt 3. tölulið I. kafla ákæru og að honum verði að öðru leyti dæmd vægasta refsing sem lög leyfa, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að kröfu D verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hann verði sýknaður af henni að hluta eða öllu leyti. Ákærði T-kk-nf krefst aðallega mildunar refsingar, en til vara að héraðsdómur verði ómerktur. Þá krefst hann þess að framhaldsákæru 10. febrúar 2006 verði vísað frá héraðsdómi. Ennfremur krefst hann þess aðallega að kröfum A og D verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af þeim, en að því frágengnu verði þær lækkaðar.

Málið er höfðað með þremur ákærum ríkissaksóknara, sem allar voru gefnar út 31. janúar 2006. Með þeim voru sex menn ákærðir fyrir ætluð brot, sem framin hafi verið í maí, ágúst og október 2005, þar á meðal ákærðu í þessu máli. Var ákærða T-kk-þgf gefið að sök að hafa átt hlut að máli í öll þrjú skiptin, en hinum í eitt sinn hverjum. Þá var gefin út framhaldsákæra 10. febrúar 2006 vegna eins þessara atvika. Voru allir ákærðu sakfelldir og una þrír þeirra héraðsdómi.

I.

Í fyrstu ákærunni er ákærðu T-kk-þgf og Á-kk-þgf gefið að sök að hafa að kvöldi 13. maí 2005 ásamt tveimur öðrum mönnum ráðist að C við Lyngmóa í Garðabæ, slegið hann í höfuðið svo að hann féll í jörðina og sparkað í höfuð hans og líkama þar sem hann lá með þeim afleiðingum, sem nánar er lýst. Var brotið talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Voru allir ákærðu sakfelldir í samræmi við ákæru.

Í málinu liggja fyrir lögregluskýrslur, sem teknar voru þegar í kjölfar atburðarins, meðal annars af nokkrum íbúum við Lyngmóa, sem urðu vitni að því sem gerðist áðurnefnt kvöld. Aðalmeðferð um þennan þátt málsins fór fram 20. mars 2006 þegar rúmlega 10 mánuðir voru liðnir frá atvikinu. Gáfu umræddir íbúar þá skýrslu fyrir dómi. Mundu sumir þeirra atburðinn þá verr en við skýrslugjöf hjá lögreglu áður og báru ekki eins afdráttarlaust og þá um sök ákærðu. Með framburði vitnanna C, B, V7 og V10 fyrir dómi og að nokkru leyti einnig V9 og V8 er sannað að ákærðu T-kk-nf og Á-kk-nf réðust ásamt hinum mönnunum tveimur allir í senn og fyrirvaralaust að C og slógu hann í höfuðið þar til hann féll í jörðina. C reyndi að verjast og sló frá sér þannig að blæddi úr nefi ákærða Á-kk-ef. Eftir að C féll í jörðina spörkuðu að minnsta kosti ákærðu Á-kk-nf og T-kk-nf í hann, en öll stóð þessi atlaga yfir aðeins skamma stund. Verða þessir ákærðu sakfelldir fyrir þann hlut hvors um sig að árásinni, sem að framan er lýst. Er háttsemi þeirra réttilega færð til refsiákvæðis í héraðsdómi.

II.

Í annarri ákærunni er ákærði T-kk-nf einn borinn sökum um sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa aðfaranótt 21. ágúst 2005 í Hafnarstræti í Reykjavík ráðist á A með þeim afleiðingum, sem þar greinir nánar. Er háttsemin talin varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, þar eð ákærði hafi við atlöguna að A beitt óþekktu vopni, eins og ítarlega er lýst í héraðsdómi. Með vísan til forsendna hans verður staðfest sakfelling ákærða og heimfærsla brotsins til refsiákvæðis. Vafi um það hvort skurður aftan á hálsi A sé eftir vopnið eða af völdum glerbrots breytir engu um úrslit málsins.

III.

Þriðja ákæran er á hendur ákærðu T-kk-þgf og H-kk-þgf ásamt þriðja manni og er í sex liðum. Eru fimm hinir fyrstu vegna atvika, sem urðu við Bæjargil í Garðabæ aðfaranótt 2. október 2005, en í þeim sjötta er ákærða T-kk-þgf gefið að sök fíkniefnalagabrot og vopnalagabrot.

Í fyrsta lið ákærunnar er H-kk-þgf gefið að sök að hafa innan dyra að Bæjargili [...] kýlt D með krepptum hnefa í andlitið með nánar greindum afleiðingum. Er brotið talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði játar sök í þessum þætti málsins og er sakfelling héraðsdóms og heimfærsla til refsiákvæðis staðfest.

Ákærða T-kk-þgf eru í öðrum lið ákæru gefnar að sök hótanir með því að hafa dregið upp stóran hníf eða sveðju og otað að D í anddyri hússins að Bæjargili [...] í beinu framhaldi af líkamsárás ákærða H-kk-ef samkvæmt fyrsta lið ákærunnar. Er þetta talið varða við 233. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði neitar sök. Í hinum áfrýjaða dómi er rakið að við aðalmeðferð málsins dró D til baka framburð sinn hjá lögreglu um að honum hafi staðið ógn af þessu athæfi T-kk-ef. Hann hafi litið á þetta sem grín og að ákærði væri „bara að fíflast svona.“ Verður að þessu virtu staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sýkna ákærða af sakargiftum samkvæmt þessum lið, enda eru ekki efni til að meta athæfi ákærða T-kk-ef á annan veg en D hefur gert samkvæmt þessum framburði sínum.

Samkvæmt þriðja lið ákærunnar er ákærðu T-kk-þgf og H-kk-þgf ásamt þriðja manni gefið að sök að hafa við hringtorg við enda Bæjargils ráðist á D. Meðákærði hafi snúið hann þar niður og allir ákærðu sparkað í D þar sem hann lá á jörðinni, en við það hafi hann hlotið nánar tilgreinda áverka. Er brotið talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Ákærðu neita sök. Samkvæmt gögnum málsins flúði D frá Bæjargili [...] eftir atlögu ákærða H-kk-ef, sem getið er um í fyrsta lið ákærunnar. Ákærði H-kk-nf hljóp á eftir honum og er engin haldbær skýring fram komin á því önnur en sú að hann hafi enn talið sig eiga ójafnaðar sakir við D. Ákærði T-kk-nf og meðákærði fylgdu á eftir. Eftir að D var felldur í jörðina við hringtorgið kveðst hann hafa legið í hnipri og haldið um höfuð sér til að verjast spörkum ákærðu. Hafi ákærðu T-kk-nf og H-kk-nf verið fyrir framan hann og hann séð þá báða veita sér spörk. Meðákærði hafi verið fyrir aftan hann og taldi D víst að hann hafi einnig sparkað. Vitnið V12 lýsti atvikinu svo að „þeir voru bara alltaf í kringum hann.“ Þegar ákærðu hófu eftirför sína hljóp vitnið F frá húsinu á eftir þeim. Kom hann að ákærðu þar sem þeir stóðu yfir D og tókst að fá þá til að færa sig frá þannig að D næði að standa á fætur og hlaupa á brott. Lýsti F athæfi ákærðu þannig að „þeir voru þarna á iði allir í kringum hann“ og að „þeir hljóta þá að hafa verið að sparka í hann.“ D hafi verið „bara svona, í fósturstellingum, haldandi utan um hausinn á sér.“ Áverkum á D eftir atlögu ákærðu er lýst í læknisvottorði, en samkvæmt því voru ákverkar um allan líkama hans, þar á meðal tvö lítil sár í andliti á augabrún og undir auga. Þegar allt þetta er virt er hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærðu hafi báðir gerst sekir um þá háttsemi, sem þeim er gefin að sök í þessum lið ákærunnar. Verður niðurstaða héraðsdóms um það staðfest, sem og heimfærsla brotsins til refsiákvæðis.

Í fjórða lið ákærunnar er ákærða T-kk-þgf gefin að sök tilraun til manndráps með því að hafa við Bæjargil [...] ráðist að E vopnaður stórum hnífi eða sveðju og höggvið ítrekað í höfuð hans og líkama, en af því hafi hann hlotið stórfelld meiðsl, einkum á höfði og hægri hendi, sem nánar er lýst í ákæru. Ákærði viðurkennir að hafa veitt E þá áverka sem um ræðir með eggvopni, en krefst þess að háttsemin verði heimfærð undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, en ekki 211. gr., sbr. 20. gr. sömu laga.

Fyrir liggur í málinu að ákærðu T-kk-nf og H-kk-nf veittust ásamt meðákærða að E með barsmíðum skömmu eftir að áðurnefndum skiptum þeirra við D lauk, felldu E í jörðina og spörkuðu í hann. Þeir eru þó ekki ákærðir fyrir það athæfi, heldur er ákærði T-kk-nf einn borinn sökum fyrir árásina á E í umrætt sinn, þar sem hann hafi beitt eggvopni. Vopnið hefur ekki fundist þrátt fyrir ítarlega leit, en ákærði kvaðst hafa fleygt því inn í húsgarð á leið til baka að Bæjargili [...] frá vettvangi brotsins. Nokkur vitni hafa hins vegar lýst vopninu, en ganga má út frá að það sé hið sama og ákærði T-kk-nf otaði fyrr um kvöldið að D í anddyri hússins að Bæjargili [...] og hafði skömmu áður sést handleika í eldhúsinu þar. Er framburður vitna á einn veg varðandi það að um hafi verið að ræða stóran hníf með 30 til 50 cm löngu blaði, sem hafi verið sveigt upp í endann. Líkti eitt þeirra honum við sveðju „til að höggva tré eða eitthvað“, en annað vitni taldi að um hafi verið að ræða stóran hníf eða sveðju. Þriðja vitnið lýsti vopninu sem risastórum brauðhníf eða sveðju, „allavega svona rosalega stórt vopn.” Sjálfur taldi ákærði að um hafi verið að ræða stóran eða jafnvel stærstu gerð af eldhúshníf. Ákærði hjó með vopninu að minnsta kosti tvívegis í höfuð E og hlutust af því löng og djúp sár og sprungur í höfuðkúpu á báðum stöðunum og blæðing á yfirborði heilans. Þá hlaut hann einnig mjög djúpt sár á hægri hendi er hann reyndi að bera hana fyrir sig til varnar. Af lýsingu vitna og ákomum á E er ljóst að um hefur verið að ræða stórt og þungt eggvopn, sem beitt var af afli, en ekki léttan hníf eins og ákærði hefur borið við í málsvörn sinni. Lenti eitt högga ákærða neðarlega á hnakka E rétt við hálsinn. Réði hending ein að ekki hlutust lífshættulegir áverkar af atlögum ákærða með stórhættulegu vopni, sem meðal annars beindust að höfði E, og gat ákærða ekki dulist sú hætta, sem lífi E var búin af þessu. Samkvæmt því, sem að framan er rakið, verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði hafi með verknaði sínum brotið gegn 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga.

Í fimmta lið ákærunnar er ákærða T-kk-þgf gefin að sök sérstaklega hættuleg líkamsárás með því að hafa veitt F högg með stórum hnífi eða sveðju er hann reyndi að verja áðurnefndan E fyrir atlögum ákærða, sem greinir í fjórða lið ákærunnar. Hlaut F af því meiðsl, sem nánar er lýst í ákæru. Athæfi ákærða var þar talið varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, en með framhaldsákæru var því lýst að um augljósa ritvillu hafi verið að ræða og að háttsemin varðaði við 2. mgr. 218. gr. sömu laga. Skilyrði eru uppfyllt samkvæmt 1. mgr. 118. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála til að koma þessari leiðréttingu að með framhaldsákæru og verður kröfu ákærða um að henni verði vísað frá héraðsdómi hafnað. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður sakfelling ákærða og heimfærsla til refsiákvæðis staðfest að því er þennan lið ákæru varðar.

Sakargiftir samkvæmt sjötta lið ákærunnar á hendur ákærða T-kk-þgf eru að hafa haft í vörslum sínum heima hjá sér lítilræði af tóbaksblönduðu hassi og svokallaðan „butterfly“ hníf. Ákærði játar brot samkvæmt þessum lið og verður sakfelling og heimfærsla héraðsdóms um það til refsiákvæða staðfest.

IV.

Ákærðu Á-kk-nf og H-kk-nf voru hvor um sig dæmdir í héraði til að sæta fangelsi í fjóra mánuði, skilorðsbundið til þriggja ára. Gæsluvarðhald, sem þeir sættu frá 2. til 5. október 2005 skyldi koma til frádráttar. Með vísan til forsendna héraðsdóms er þessi refsing hæfilega ákveðin og verður hún staðfest.

Refsing ákærða T-kk-ef var í héraðsdómi ákveðin fangelsi í sex ár. Hann hefur sætt gæsluvarðhaldi samfellt frá 2. október 2005. Hann er nú sakfelldur fyrir mörg alvarleg brot og með þeim hefur hann jafnframt rofið skilorð dóms 17. maí 2004, þar sem hann var dæmdur í þriggja mánaða fangelsi fyrir tvær líkamsárásir og fleiri brot. Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti voru lögð fram vottorð fangelsismálastofnunar og forstöðumanns fangelsisins að Kvíabryggju, sem staðfesta að ákærði hafi sýnt góða hegðun, leitað aðstoðar sálfræðings og almennt sýnt ríkan vilja til að bæta ráð sitt. Þá hefur hann greitt E bætur í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms. Ennfremur hefur ákærði samkvæmt vottorði skólameistara Fjölbrautaskólans í Garðabæ stundað fjarnám við skólann til stúdentsprófs með góðum árangri. Að virtu öllu því, sem að framan er rakið, þykir mega staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um refsingu ákærða.

Ákvæði héraðsdóms um bætur handa A og D og um upptöku á hnífi og fíkniefni verða staðfest.

Í héraðsdómi var þóknun lögmanna allra bótakrefjendanna talin til sakarkostnaðar. Að því er varðar D voru ekki skilyrði til að skipa honum réttargæslumann samkvæmt 1. eða 2. mgr. 44. gr. b. laga nr. 19/1991, sbr. 1. mgr. 44. gr. c. sömu laga. Skilyrði voru því ekki heldur til að telja þóknun lögmanns hans til sakarkostnaðar, sem ákærðu verði gert að greiða, sbr. a. lið 1. mgr. 164. gr. laganna. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða að öðru leyti staðfest.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvæði héraðsdóms um refsingu ákærðu Á-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef og H-kk-ef G-kk-ef og frádrátt vegna gæsluvarðhalds skulu vera óröskuð.

Ákvæði héraðsdóms um refsingu ákærða T-kk-ef J-kk-ef skal vera óraskað. Til frádráttar kemur gæsluvarðhald, sem hann hefur sætt frá 2. október 2005.

Ákvæði héraðsdóms um bætur handa A og D og um upptöku á hnífi og fíkniefnum skulu vera óröskuð.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð að öðru leyti en því að þóknun réttargæslumanns D, 160.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði Á-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, T-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.

Ákærði H-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef H. B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.

Ákærði T-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, J-kk-ef R-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 435.750 krónur.

Ákærðu greiði óskipt annan áfrýjunarkostnað, samtals 143.672 krónur.