249/2012

L hf. krafði B um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar á grundvelli yfirlýsingar hans um sjálfskuldarábyrgð vegna yfirdráttar á reikningi P ehf. hjá bankanum. Byggði B sýknukröfu sína m.a. á því að hann ætti kröfu um skaðabætur á hendur L hf. til skuldajafnaðar. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að B hefði ekki leitt að því viðhlítandi rök að L hf. hefði bakað sér bótaskyldu gagnvart honum og var skuldajafnaðarkröfu B því hafnað. Taldi Hæstiréttur gögn málsins ótvíræð um sjálfskuldarábyrgð B og staðfesti því niðurstöðu héraðsdóms um að honum bæri að greiða L hf. hina umkröfðu fjárhæð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf Þ-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 10. febrúar 2012. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 28. mars sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 16. apríl 2012. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi gekkst áfrýjandi með yfirlýsingu 27. júní 2006 í sjálfskuldarábyrgð fyrir skuld Pelkó ehf. við Landsbanka Íslands hf., vegna yfirdráttar á svokölluðum þjónustureikningi nr. 0111-26-380530. Umsamin hámarksfjárhæð ábyrgðarinnar var 1.500.000 krónur auk vaxta og kostnaðar. Hinn 30. apríl 2010 námu innistæðulausar færslur á reikningnum 2.119.319 krónum og var honum þá lokað. Bú Pelkó ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 18. nóvember 2009. Með hinum áfrýjaða dómi var áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda 1.500.000 krónur með dráttarvöxtum auk málskostnaðar.

Samkvæmt heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, tók Fjármálaeftirlitið 7. október 2008 yfir vald hluthafafundar í Landsbanka Íslands hf., vék stjórn hans frá og setti yfir hann skilanefnd. Í framhaldi af því tók Fjármálaeftirlitið ákvörðun 9. sama mánaðar um ráðstöfun eigna og skulda bankans til Nýja Landsbanka Íslands hf. sem er samkvæmt því réttur aðili að máli þessu. Nafni stefnda var svo breytt í NBI hf. og eftir að hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp var nafni hans breytt í Landsbankinn hf.

II

Af héraðsgreinargerð áfrýjanda verður ráðið að hann byggi sýknukröfu sína á því einu að hann og Pelkó ehf. eigi skaðabótakröfur á hendur stefnda. Ekki verður séð að hann hafi fyrir héraðsdómi hreyft öðrum málsástæðum fyrir sýknukröfu sinni og koma aðrar málsástæður því ekki til skoðunar fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá er Pelkó ehf. ekki aðili að máli þessu og kemur því ætluð skaðabótakrafa þess félags á hendur stefnda heldur ekki til skoðunar.

Áfrýjandi telur sig eiga kröfu um skaðabætur á hendur stefnda sem hann metur hæfilegar að fjárhæð 30.000.000 krónur. Samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 er varnaraðila rétt að hafa uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar í máli án þess að gagnstefna ef skilyrði fyrir skuldajöfnuði eru fyrir hendi. Gagnkrafan skal þá höfð uppi í greinargerð en sjálfstæður dómur getur ekki gengið um hana. Samkvæmt 2. mgr. greinarinnar er varnaraðila heimilt með gagnstefnu að hafa uppi gagnkröfu í máli til sjálfstæðs dóms en slíka gagnsök verður að höfða innan mánaðar frá þingfestingu aðalsakar. Áfrýjandi höfðaði ekki gagnsök og kemur ætluð skaðabótakrafa hans því einungis til skoðunar sem gagnkrafa til skuldajafnaðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991.

Áfrýjandi hefur í málatilbúnaði sínum ekki leitt að því viðhlítandi rök að stefndi hafi bakað sér bótaskyldu gagnvart áfrýjanda og er krafan engum haldbærum gögnum studd. Verður því að hafna skuldajafnaðarkröfu áfrýjanda sem felur í sér kröfu um sýknu eða lækkun dómkrafna stefndu. Gögn málsins eru ótvíræð um sjálfskuldarábyrgð áfrýjanda að hámarki 1.500.000 krónur auk vaxta og kostnaðar á yfirdrætti á reikningi 0111-26-380530 hjá stefnda. Þegar reikningnum var lokað var skuldin að fjárhæð 2.119.319 krónur og hefur hún ekki verið greidd. Þessum gögnum hefur ekki verið hnekkt og verður því niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um kröfu stefnda og málskostnað.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Það athugist að undir rekstri málsins hafa áfrýjanda verið veittar leiðbeiningar sem hafa borið takmarkaðan árangur. Þannig fór áfrýjandi ekki að reglum sem gilda um málsgögn í einkamálum auk þess sem meginhluti gagna sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt og þeirra málsástæðna sem raktar eru í greinargerð áfrýjanda fyrir réttinum varða mál þetta í engu. Þá eru í greinargerð hans settar fram kröfur á ýmsa aðila sem ekki eru aðilar að málinu. Er þetta aðfinnsluvert þótt ekki séu alveg nægar ástæður við svo búið til beita ákvæðum 6. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Áfrýjandi, B-kk-nf G. S-kk-nf, greiði stefnda, Landsbankanum hf., 1.500.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. júní 2010 til greiðsludags.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað er staðfest.

Áfrýjandi greiði stefnda 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.