121/2007

J og P voru ákærðir fyrir líkamsárás gegn A. Þótti sannað að P hefði slegið A tvö högg í andlitið og að báðir ákærðu hefðu sparkað í hann liggjandi. Hlaut A við þetta brot á efri kjálka og augnbotni vinstra megin auk þess sem tvær tennur brotnuðu og hann hlaut sár og mar víða um líkamann. J og P voru samkvæmt þessu sakfelldir fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til hinna alvarlegu afleiðinga árásarinnar og að allt benti til þess að megin hvati hennar hefði verið neikvæð afstaða til útlendinga svo og að brotið var framið í félagi. Þá var tekið tillit til þess að J hafði greitt A bætur samkvæmt héraðsdómi. Refsing P var ákveðin skilorðsbundið fangelsi í sex mánuði. Refsing J, sem hafði sig minna í frammi við árásina, þótti hæfilega ákveðin þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 26. janúar 2007 í samræmi við yfirlýsingu ákærða, J-kk-ef S-kk-ef, um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þyngingar á refsingu beggja ákærðu og að þeim verði gert að greiða óskipt A 944.085 krónur með vöxtum og dráttarvöxtum eins og í ákæru greinir allt að frádregnum 396.093 krónum, sem greiddar voru 12. janúar 2007.

Ákærði, J-kk-nf S-kk-nf, krefst aðallega sýknu og að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað.

Ákærði, P-kk-nf J-kk-nf, krefst aðallega sýknu af öðrum sakargiftum en þeim sem hann hefur játað en til vara að viðurlög verði milduð, en ella staðfestingar héraðsdóms.

Ákærði P-kk-nf áfrýjaði ekki héraðsdómi fyrir sitt leyti. Koma kröfur hans um sýknu og mildun refsingar ekki til álita nema að því marki, sem efni kunna að vera til samkvæmt 2. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Krafa ákærða J-kk-ef um að héraðsdómur verði ómerktur kom fyrst fram í munnlegum málflutningi og er því of seint fram komin, sbr. 2. mgr. 151. gr. laga nr. 19/1991. Ekki eru efni til að ómerkja héraðsdóminn samkvæmt 1. mgr. 156. gr. sömu laga.

I.

Málið var höfðað með ákæru 3. október 2006, þar sem báðum ákærðu er gefið að sök að hafa á Laugavegi í Reykjavík að morgni sunnudagsins 19. mars 2006 ráðist saman á brotaþola, A, slegið hann margsinnis í andlitið og sparkað margsinnis í andlit hans og líkama eftir að hann féll í götuna. Við þetta hafi brotaþoli hlotið brot á efri kjálka og augnabotni vinstra megin, tvær tennur í neðri gómi hafi brotnað og hann hafi hlotið sár og mar víða um líkamann. Í héraðsdómi er gerð grein fyrir rannsókn málsins og meðferð fyrir dómi. Upplýst er að vitnið, B, kvaddi lögreglu á vettvang og ákærðu voru handteknir nokkrum mínútum síðar. Var brotaþoli þá með áverka í andliti.

Vitnið, B, kvaðst fyrir dómi hafa orðið var við stimpingar er hann var á leið framhjá vettvangi. Hafi hann stöðvað bifreið sína og fylgst með og séð að tveir menn létu höggin dynja á brotaþola, hann hafi fallið á gangstéttina og hafi mennirnir þá sparkað í hann. Nánar spurður kvaðst hann hafa séð annan árásarmanninn, ákærða P-kk-þf, sem hafi haft sig meira í frammi, veita brotaþola tvö til þrjú „alvöru högg“ í andlit. Hinn, ákærði J-kk-nf, hafi verið meira í að „sparka og bakka“. Brotaþoli kvað stærri manninn, sem er ákærði P-kk-nf, hafa slegið sig fyrsta höggið í andlitið, hann hefði fallið og þá fengið spörk í andlit og víða um líkamann. Hann kvaðst hafa fengið spark í andlitið og því reynt að verja það með höndunum. Hann kvaðst viss um að báðir mennirnir hefðu lamið hann og sparkað í hann, sá hávaxni hefði þó haft sig meira í frammi. Ákærði P-kk-nf kvaðst sennilega hafa slegið brotaþola tvö högg í höfuðið og hent honum frá sér en neitaði því að hafa sparkað í hann. Hann bar að meðákærði J-kk-nf hefði ekki „komið nokkurn skapaðan hlut við“ brotaþola. Ákærði J-kk-nf kvað meðákærða P-kk-þf hafa kýlt brotaþola tvisvar og taldi hann höggin hafa komið í andlit brotaþola. Sjálfur hefði hann hvorki slegið né sparkað. Báðir ákærðu báru að enga áverka hefði verið að sjá á brotaþola. Þegar framangreint er virt í ljósi mats héraðsdómara á sönnunargildi framburðar ákærðu, brotaþola og vitna er sannað að ákærði P-kk-nf er sekur um að slá brotaþola tvö högg í andlit og báðir ákærðu eru sekir um að sparka í hann liggjandi. Hins vegar verður ekki aðgreint hvaða högg eða spörk ollu tilteknum meiðslum af þeim mörgu áverkum sem brotaþoli hlaut. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er háttsemi ákærðu réttilega heimfærð til refsiákvæðis og hafa þeir báðir unnið sér til refsingar.

II.

Ákærðu og brotaþola ber mjög á milli um upphaf árásarinnar og að því er ekkert vitni. Ljóst er að þeir gengu allir í sömu átt eftir Laugavegi. Ákærðu bera báðir að brotaþoli hafi rekist í ákærða P-kk-þf, en brotaþoli ber að ákærðu hafi komið hvor að sinni hlið hans og síðan stöðvað beint fyrir framan hann. Öllum ber saman um að orðaskipti hafi átt sér stað um það að brotaþoli talaði ekki íslensku. Ákærðu fullyrða að þegar bifreið með löndum brotaþola hafi síðan komið að, þá hafi brotaþoli ráðist að ákærða P-kk-þgf og slegið hann, og P-kk-nf þá slegið til baka. Bar ákærði P-kk-nf að brotaþoli hefði slegið hann í viðbeinið, en ákærði J-kk-nf taldi að hann hefði slegið P-kk-þf í andlitið, án þess þó að vilja fullyrða það. Brotaþoli bar að hann hefði ekki þekkt mennina í bifreiðinni og rannsókn lögreglu styður þá fullyrðingu. Vitnið B bar að ákærðu hefðu skýrt átökin með því að brotaþoli talaði ekki íslensku. Það sem hér hefur verið rakið bendir ekki til þess að brotaþoli hafi gefið ákærðu tilefni til þeirrar árásar sem hann varð fyrir.

Þá verður við ákvörðun refsingar að líta til þess að brotaþoli hlaut alvarlega áverka í andliti. Bendir allt til þess að megin hvati árásarinnar hafi verið neikvæð afstaða til útlendinga. Brotið frömdu ákærðu í félagi, en háttsemi hvors þeirra um sig verður ekki aðgreind fremur en að framan er rakið. Líta má til þess að ákærði J-kk-nf hefur greitt brotaþola bætur samkvæmt héraðsdómi. Í greinargerð ákærða J-kk-ef fyrir Hæstarétti segir að hann hafi greitt bæturnar fyrir meðákærða, en málsgögn sýna það þó ekki.

Refsing ákærða P-kk-ef er ákveðin fangelsi í sex mánuði. Þegar til þess er litið að hann var tvítugur að aldri þegar brotið var framið og hefur ekki áður verið fundinn sekur um refsiverða háttsemi þykir mega staðfesta ákvörðun héraðsdóms um að skilorðsbinda refsinguna.

Ljóst er að ákærði J-kk-nf hafði sig minna í frammi við árásina en sannað þykir að hann tók þátt í henni með því að sparka í brotaþola. Refsing ákærða J-kk-ef er ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Þegar til þess er litið að hann var 21 árs þegar atvikið átti sér stað og sakarferill hans hefur ekki áhrif á refsingu, þykir mega staðfesta ákvörðun héraðsdóms um að skilorðsbinda refsinguna.

III.

Brotaþoli, A, krefst skaðabóta að fjárhæð 944.085 krónur, sem er nánar sundurliðuð í héraðsdómi. Var á það fallist í héraði að ákærðu bæri óskipt að greiða honum 274.095 krónur í skaðabætur með vöxtum og dráttarvöxtum auk þess sem fallist var á kröfu hans um greiðslu 87.150 króna í lögmannskostnað. Í samræmi við niðurstöðu dómsins sendi lögmaður brotaþola innheimtubréf til ákærðu 3. janúar 2007 með kröfu um greiðslu á 396.093 krónum, en innifalið í þeirri tölu voru reiknaðir vextir til 13. ágúst 2006 9.776 krónur og dráttarvextir frá þeim degi til 3. janúar 2007 25.072 krónur, vinnutap í þrjá daga, kostnaður vegna tannviðgerða og læknishjálpar og lögmannskostnaðar auk þjáningar- og miskabóta. Ákærði J-kk-nf greiddi hina umkröfðu fjárhæð 12. janúar 2007 án fyrirvara. Hann lýsti yfir áfrýjun málsins 24. sama mánaðar. Af þessu bréfum lögmanns brotaþola til ákærðu og ríkisaksóknara má ráða að fyrirvari var gerður um frekari kröfu fullra bóta samkvæmt ákæru.

Samkvæmt ákæru hlaut brotaþoli áverka á efri kjálka og augnbotni vinstra megin, brot á tönnum og sár og mar víða um líkamann. Á læknisvottorðum samkvæmt sjúkraskrá á slysa- og bráðadeild og sérfræðings á háls-, nef og eyrnadeild er talað um þríbrot í andliti, þ.e. í fram- og hliðarvegg vinstri kjálka og augntóftarvegg, auk tannbrota. Fram kemur að brotin hafi setið vel og því ekki þörf á aðgerð, en dofi hafi verið í andliti. Nefbrot er ekki nefnt í þessum samtímagögnum og ekki í upphaflegri kröfugerð brotaþola. Verður því ekki fullyrt að læknisvottorð sem lagt hefur verið fyrir Hæstarétt, þar sem getið er um nefbrot og aðgerð vegna þess, tengist árásinni að öðru leyti en því að þar er lýst viðvarandi doða í andliti.

Upplýst er að brotaþoli var frá vinnu næstu þrjá vinnudaga eftir árásina, sem átti sér stað snemma á sunnudagsmorgni. Fyrir liggur læknisvottorð sem gefur til kynna að hann hafi verið veikur í skilningi 1. mgr. 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í fjóra daga án þess að vera rúmliggjandi og verður því fallist á að honum beri þjáningabætur í þann tíma 4.360 krónur. Krafa um greiðslu þjáningabóta eftir að hann varð vinnufær er hins vegar ekki studd viðhlítandi gögnum og er því ekki unnt að fallast á hana. Þegar virt eru þau meiðsli sem brotaþoli hlaut og að leiða má af nýju læknisvottorði að hann finni enn fyrir doða í andliti, eru miskabætur ákveðnar 400.000 krónur. Að öðru leyti er með vísan til forsendna héraðsdóms staðfest niðurstaða hans um skaðabætur til brotaþola og lögmannskostnað. Samkvæmt þessu skulu ákærðu greiða A óskipt 550.345 krónur í skaðabætur og lögmannskostnað. Ákærðu hafa ekki gert efnislegar athugasemdir við grundvöll eða upphafstíma vaxta og dráttarvaxta samkvæmt ákæru. Verður niðurstaða héraðsdóms staðfest að þessu leyti og bera tildæmdar bætur því vexti eins og í dómsorði greinir. Að lokum ber að draga frá heildarfjárhæðinni 396.093 krónur sem greiddar voru brotaþola 12. janúar 2007.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, J-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fullnustu refsingarinnar skal frestað og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði, P-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í sex mánuði, en fullnustu refsingarinnar skal frestað og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærðu greiði brotaþola, A, óskipt 550.345 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 af 463.195 krónum frá 19. mars 2006 til 13. ágúst 2006 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 550.345 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 396.093 krónum sem greiddar voru 12. janúar 2007.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað í héraði skal vera óraskað.

Ákærðu greiði óskipt allan áfrýjunarkostnað málsins samtals 332.786 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda þeirra fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónur.