375/2002

M slasaðist í bifreiðaárekstri haustið 1998. Í málinu var deilt um hvort gera ætti upp bætur fyrir varanlega örorku hennar á grundvelli 5 -7. gr. eða 8. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, eins og þessar greinar laganna voru áður en þeim var breytt með lögum nr. 37/1999. Hafði M 21 árs gömul nýlega hafið nám í tannsmíðum þegar hún lenti í slysinu. Með skírskotun til fyrri dóma Hæstaréttar í málum þar sem námsmenn voru ungir að árum og skammt á veg komnir í námi sínu þegar tjónsatvik urðu var niðurstaða Hæstaréttar að við uppgjör á bótum fyrir varanlega örorku M skyldi farið eftir reglu 8. gr. skaðabótalaga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 14. ágúst 2002. Þeir krefjast sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa hennar verði lækkuð og málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt fyrir réttinum.

I.

Stefnda lenti í bifreiðaárekstri 19. september 1998 og slasaðist. Hlaut hún við það varanlegan miska og varanlega örorku, eins og nánar greinir í héraðsdómi. Er ágreiningslaust í málinu að áfrýjendur bera fébótaábyrgð gagnvart henni vegna slyssins og að leggja beri mat A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef, bæklunarskurðlæknis, til grundvallar um ákvörðun á miskastigi og örorku stefndu. Var tjón hennar gert upp með samkomulagi aðilanna 25. maí 2000, en stefnda gerði þó fyrirvara um að henni bæri frekari bætur fyrir varanlega örorku, sem með réttu ætti að gera upp á grundvelli þágildandi 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. lög nr. 42/1996, en ekki 8. gr. sömu laga. Tekið var fram að fyrirvarinn væri einnig „vegna missis skólaárs.“

II.

Áfrýjendur telja að tjón stefndu fyrir varanlega örorku hafi réttilega verið gert upp á grundvelli 8. gr. skaðabótalaga. Vísa þeir til þess að fordæmi Hæstaréttar í sambærilegum málum taki af allan vafa í þeim efnum.

Í nokkrum dómum Hæstaréttar hefur reynt á skil milli 5.-7. gr. og 8. gr. skaðabótalaga, þegar um námsmenn hefur verið að ræða, eins og þessar greinar laganna voru áður en þeim var breytt með lögum nr. 37/1999. Eru hinir helstu í dómasafni réttarins 1998 bls. 1976, 2000 bls. 683 og 1658 auk dóma í málum nr. 160/2001, 19/2002 og 51/2002. Í fyrsttalda dóminum var um að ræða mann, sem kominn var langt í námi sínu þegar hann slasaðist. Af þeim sökum og öðrum, sem þar eru raktar, varð niðurstaðan sú að um uppgjör tjónsins skyldi farið eftir 5.-7. gr. skaðabótalaga. Í öllum hinum tilvikunum varð niðurstaðan á hinn bóginn sú að 8. gr. laganna var talin eiga við um bótarétt tjónþolanna. Í flestum þessara mála voru námsmennirnir ungir að árum og sammerkt þeim öllum var að þeir voru skammt á veg komnir í námi sínu þegar tjónsatvikin urðu.

Fram er komið að stefnda lauk vorið 2002 námi því í tannsmíði, sem hún hafði nýlega hafið 21 árs gömul þegar hún varð fyrir slysi haustið 1998. Voru aðstæður hennar þannig og að öðru leyti um flest sambærilegar þeim, sem voru fyrir hendi í framangreindum dómsmálum að hinu fyrsttalda undanskildu. Þegar litið er til þessara fordæma verður ekki komist hjá að fallast á með áfrýjendum að við uppgjör á tjóni stefndu skyldi farið eftir reglu 8. gr. skaðabótalaga. Af hálfu stefndu voru gefnar þær skýringar degi fyrir munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti að á síðasta námsári hennar hafi hún fengið laun í allt að sex mánuði fyrir vinnu á tannsmíðastofu til að uppfylla kröfur Tannsmiðaskóla Íslands um verklegt nám. Þetta atriði fær ekki breytt þeirri niðurstöðu, sem að framan er getið, auk þess sem skýringar stefndu eru of seint fram komnar, sbr. 160. gr. og 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Samkvæmt öllu framanröktu verður sýknukrafa áfrýjenda tekin til greina. Rétt er að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum. Niðurstaða héraðsdóms um gjafsóknarkostnað stefndu verður staðfest, en gjafsóknarkostnaður hennar fyrir Hæstarétti verður ákveðinn eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjendur, Rafey ehf. og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., eru sýknir af kröfu stefndu, M-kvk-ef D-kvk-ef Þ-kvk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað stefndu skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 250.000 krónur.