111/2009

H var ráðinn framkvæmdastjóri F ehf. og dótturfélags þess en af því tilefni var gerður svokallaður rammasamningur um kaup og kjör hans. Í málinu krafði H, F ehf. um vangreidd laun samkvæmt samningnum. Talið var að þegar litið væri til efnis rammasamningsins, einkum tilhögunar um greiðslu fyrir þá þjónustu sem veitt skyldi, yrði að draga þá ályktun að ekki væri um að ræða ráðningarsamning heldur verksamning. Þannig væri hvorki samið um sérstakan uppsagnarfrest í samningnum né vísað til kjarasamninga eða laga um tilvist uppsagnarfrests. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 20. febrúar 2009 hafði H verið dæmdur til greiðslu sektar fyrir brot gegn 1. tl. 127. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög fyrir að senda ranga tilkynningu til hlutafélagaskrár. Með háttseminni hefði H brotið gegn trúnaðarskyldum sínum við F ehf., bæði með því að standa að ólöglegum fundi í þeim tilgangi að víkja löglegri stjórn félagsins frá, auk þess sem hann í framhaldinu aflaði og nýtti til tjóns fyrir félagið opinbert vottorð með röngum upplýsingum. Þá hafði H í kjölfarið hafið störf sem framkvæmdastjóri félags sem hafði verið ætlað að vinna að sömu verkefnum og F ehf. og dótturfélag þess. Að öllu þessu virtu var fallist á það með F ehf. að riftun rammasamningsins hefði verið réttmæt af þess hálfu og gat H því ekki krafið félagið um skaðabætur sem jafngiltu þeirri þóknun sem hann hefði fengið eftir riftunina. Þá var jafnframt ekki fallist á það að H ætti rétt á þóknun samkvæmt samningnum fyrir um tveggja vikna tímabil, áður en til riftunar samningsins kom, þar sem samningurinn tiltók aðeins mánaðarlega heildargreiðslu fyrir þá þjónustu sem um var að ræða, án þess að upplýst væri hvernig sú fjárhæð væri ákvörðuð eða reiknuð. Var F ehf. því sýknað af kröfum H.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. mars 2009. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 37.950 evrur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 11.500 evrum frá 1. janúar 2008 til 1. febrúar 2008, af 26.450 evrum frá þeim degi til 1. mars sama ár, en af 37.950 evrum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt nokkur ný skjöl eftir að gagnöflunarfresti lauk og koma þau ekki til athugunar.

Upphaf máls þessa er að í mars 2007 gerði Á-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf þjónustusamning við KPMG hf. um að félagið myndi finna fjárfesta að tiltekinni viðskiptahugmynd sem hann vildi hrinda í framkvæmd í Króatíu. Keypti hann í þessu skyni stefnda, FS13 ehf. Síðar keypti Standhóll ehf., félag í eigu R-kk-ef M-kk-ef, helmingshlut í stefnda og lagði því til fé. Áfrýjandi var í júlí 2007 ráðinn framkvæmdastjóri stefnda og dótturfélags þess í Króatíu, FS13 d.o.o. Svonefndur rammasamningur var gerður um kjör áfrýjanda 16. júlí 2007. Þar segir meðal annars: „Gert er ráð fyrir að H-kk-nf stofni félag (XY) í eigin nafni í Króatíu og FS-13 greiði fyrir þjónustu hans til þess félags. XY skal greitt 1.000.000 kr. á mánuði.“ Við þetta er handrituð breyting svohljóðandi: „NB: 17.8.2007. Ákveðið að laun verði greidd í euro 11.500 á mánuði.“ Áfrýjandi reisir kröfu sína á þessum samningi, en heldur því fram að tilgreint einkahlutafélag sitt hafi aldrei verið stofnað. Í samningnum eru ennfremur tiltekin ýmis hlunnindi sem hann skuli njóta, meðal annars „greiðslu á ígildi 10% í lífeyrissjóð“ og ennfremur að hann skuli hafa kauprétt á hlutabréfum í stefnda samkvæmt því sem þar er nánar útfært. Í viðskiptaferð eigendanna og áfrýjanda í Króatíu dagana 3. til 5. desember 2007 kom í ljós ágreiningur milli eigenda félagsins og á fundi í félaginu 11. sama mánaðar lýsti R-kk-nf því yfir að hann vildi slíta samstarfinu og óskaði eftir því Á-kk-nf B-kk-nf gengi út gegn tiltekinni greiðslu. Á-kk-nf B-kk-nf hafnaði þessu og virðist óumdeilt að hann hafi sama dag rift framangreindum rammasamningi. Bréf þess efnis hefur þó ekki verið lagt fram í málinu. Á-kk-nf B-kk-nf var stjórnarformaður félagsins. Einnig virðist óumdeilt að áfrýjandi hafi ekki orðið við þeirri kröfu, sem þar mun hafa komið fram og var ítrekuð í bréfi lögmanns 11. janúar 2008, að skila bókhaldsgögnum og öðrum gögnum félagsins.

Daginn eftir ofangreindan fund yfirtóku framkvæmdastjórinn, áfrýjandi, og annar eigandinn, Standhóll ehf., félagið á svonefndum hluthafafundi, og sendi áfrýjandi og umboðsmaður Standhóls ehf. tilkynningu til hlutafélagaskrár um „breytingu á prókúru, stjórn og firmaritun og nýjar samþykktir.“ Samkvæmt tilkynningunni var áfrýjandi nú eini stjórnarmaður félagsins og prókúruhafi. Fékk hann í framhaldinu vottorð frá hlutafélagaskrá um að þannig væri félagið skráð og nýtti hann það til þess að færa alla fjármuni af reikningum félagsins á Íslandi og í Króatíu. Kveðst hann hafa fært allt féð inn á reikninga í eigu R-kk-ef M-kk-ef en engin gögn liggja fyrir um það. Þá var félagið Tilt ehf. stofnað 12. desember 2007 af félagi í eigu R-kk-ef M-kk-ef, og réðist áfrýjandi sama dag til starfa hjá Tilt ehf. sem framkvæmdastjóri, en að eigin sögn án launa. Hefur hann lagt fram þessu til stuðnings utanréttarvottorð útgefið í Króatíu, þar sem kemur fram að hann hafi engin laun fengið sem framkvæmdastjóri Tilt Project d.o.o. frá desember 2007 til útgáfudags 28. nóvember 2008.

Viðurkennt hefur verið að hluthafafundur í stefnda 12. desember 2007 var ólögmætur og var skráning sú sem gerð var í framhaldi hans hjá hlutafélagaskrá leiðrétt 28. desember 2007. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 20. febrúar 2009 var áfrýjandi dæmdur til greiðslu sektar fyrir brot gegn 1. tölulið 127. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög fyrir að senda ranga tilkynningu til hlutfélagaskrár.

Þegar litið er til efnis rammasamnings áfrýjanda og stefnda, einkum tilhögunar um greiðslu fyrir þá þjónustu, sem veitt skyldi, verður sú ályktun dregin að ekki sé um að ræða ráðningarsamning heldur verksamning. Hvorki er samið um sérstakan uppsagnarfrest í samningnum né vísað til kjarasamninga eða laga um tilvist uppsagnarfrests. Sannað er að áfrýjandi braut gegn trúnaðarskyldum sínum við stefnda, bæði með því að standa að ólöglegum fundi í þeim tilgangi að víkja löglegri stjórn frá og afla í framhaldinu og nýta til tjóns fyrir félagið opinbert vottorð með röngum upplýsingum og hefja störf sem framkvæmdastjóri félags sem virðist ætlað að vinna að sömu verkefnum og stefndi og dótturfélag þess var ætlað að sinna. Þegar allt þetta er haft í huga verður að fallast á með stefnda að riftun rammasamningsins 11. eða 12. desember 2007 hafi verið réttmæt af hans hálfu. Getur hann því ekki krafist skaðabóta sem jafngilda þeirri þóknun sem hann hefði fengið eftir það tímamark. Áfrýjandi hefur lýst því að hvað sem öðru líði eigi hann rétt til greiðslu fyrir tímabilið 1. til 12. desember 2007, það er áður en til riftunar rammasamningsins kom. Samkvæmt samningnum skyldi greiða mánaðarlega þá fjárhæð sem þar er tiltekin. Ekki er tilgreint hvernig sú fjárhæð er ákvörðuð eða reiknuð. Eins og atvikum málsins er háttað verður að líta svo á að um mánaðarlega heildargreiðslu fyrir þjónustu sé að ræða. Er þegar af þeirri ástæðu ekki grundvöllur til að líta svo á að áfrýjandi eigi rétt til sérstakrar greiðslu fyrir þetta tímabil. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, H-kk-nf J. H-kk-ef, greiði stefnda, FS13 ehf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.