385/2014

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdómdóms, þar sem hafnað var kröfu M um að K yrði gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í máli hennar á hendur M, og krafan tekin til greina með skírskotun til þess að árangurslaust fjárnám hefði verið gert hjá K um sjö mánuðum áður en hún höfðaði málið á hendur M og ekki leitast við að renna neinum stoðum undir að hún væri, þrátt fyrir það, í stakk búin að greiða málskostnað ef til þess kæmi.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 27. maí 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 4. júní sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 16. maí 2014, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í máli hennar á hendur sóknaraðila. Kæruheimild er í o. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir varnaraðila að setja málskostnaðartryggingu að fjárhæð 1.000.000 krónur, „eða lægri fjárhæð að mati Hæstaréttar“. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði reisir sóknaraðili kröfu sína um að varnaraðila verði gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í máli því, sem hún höfðaði gegn honum 25. mars 2014, á því að leiða megi að því líkur að hún sé ófær um greiðslu málskostnaðar. Sóknaraðili vísar um lagastoð til b. liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Á honum hvílir sönnunarbyrði um að því skilyrði ákvæðisins, að leiddar séu líkur að því að varnaraðili sé ófær um að greiða málskostnað sem á hana kann að falla, sé fullnægt. Hann telur sig hafa fært fram slíka sönnun með því að leggja fram endurrit úr gerðarbók sýslumannsins í Reykjavík þar sem fram kemur að 28. ágúst 2013 hafi að kröfu Arion banka hf. verið gert árangurslaust fjárnám hjá varnaraðila. Það sanni eignaleysi hennar.

Réttur stefnda í máli til að krefjast þess að stefnanda verði gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar er undantekningarregla og leiðir til þess að réttur manna til að bera ágreiningsmál undir dómstóla sætir takmörkunum. Verður að skýra heimild sóknaraðila í máli þessu til samræmis við þetta. Fyrir liggur að árangurslaust fjárnám var gert hjá varnaraðila um sjö mánuðum áður en hún höfðaði mál þetta gegn sóknaraðila. Hún hefur ekki leitast við að renna neinum stoðum undir að hún sé, þrátt fyrir hið árangurslausa fjárnám, í stakk búin til þess að greiða málskostnað ef til kemur. Í dómum Hæstaréttar 2. mars 1999 í máli nr. 71/1999 og 27. apríl 2012 í máli nr. 224/2012 var komist að þeirri niðurstöðu að við aðstæður eins og hér um ræðir sé það fullnægjandi vísbending um að stefnandi sé ekki fær um greiðslu málskostnaðar ef gert hefur verið hjá honum árangurslaust fjárnám svo skömmu áður en málið er höfðað. Skiptir í því efni ekki máli þótt gerðarþoli hafi ekki verið viðstaddur er fjárnámið var gert. Verður því fallist á kröfu sóknaraðila um að varnaraðila beri að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar. Þykir hún hæfilega ákveðin 500.000 krónur. Skal hún sett með peningum eða bankaábyrgð og héraðsdómara afhent skilríki fyrir tryggingunni innan tveggja vikna frá uppsögu dóms þessa.

Varnaraðili verður dæmd til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Varnaraðila, S-kvk-þgf L-kvk-þgf I-kvk-þgf, er skylt að setja málskostnaðartryggingu, að fjárhæð 500.000 krónur. Ber að setja trygginguna með peningum eða bankaábyrgð innan tveggja vikna frá uppsögu dóms þessa.

Varnaraðili greiði sóknaraðila, J-kk-þgf B-kk-þgf M-kk-þgf, 300.000 krónur í kærumálskostnað.