443/2007

Ágreiningur aðila laut að því hvort E og T bæri að greiða G bætur vegna varanlegrar örorku, en óumdeilt var í málinu að T og E voru skaðabótaskyldir gagnvart G vegna slyss er hún varð fyrir 2003. Fyrir lá að G, sem var öryrki, var óvinnufær þegar slysið varð. G krafðist þess hins vegar að fá bætt tjón sitt vegna varanlegra örorku til heimilisstarfa sbr., 3. mgr. 1. gr. skaðabótalaga 50/1993. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að ákvæði þetta fæli ekki í sér heimild fyrir sjálfstæðum mælikvarða fyrir skerta getu til heimilisstarfa óháð því hvernig færi um getu til starfa utan heimilis. Ákvæðið gæti ekki veitt rétt til skaðabóta í tilviki þar sem geta til starfa utan heimilis var engin þegar tjónsatburður varð, heldur fæli það eingöngu í sér fyrirmæli um grundvöll til að áætla tekjutap þegar því væri að skipta. Voru T og E sýknaðir af kröfu K.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. ágúst 2007. Hún krefst þess að stefndu verði dæmdir til að greiða sér óskipt 1.059.904 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 9. desember 2004 til 8. desember 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti. Til vara að dæmd fjárhæð beri 4,5% ársvexti frá 9. desember 2004 til dómsuppsögu í Hæstarétti, en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags og málskostnaður verði látinn niður falla. Að því frágengnu beri fjárhæðin 4,5% ársvexti frá 9. desember 2004 til 3. ágúst 2006, en dráttarvexti eins og að framan greinir frá þeim degi til greiðsludags.

Samkvæmt gögnum málsins varð áfrýjandi fyrir líkamstjóni 9. júní 2004 í umferðarslysi, sem óumdeilt er að stefndu beri bótaábyrgð á. Með örorkumati 27. október 2005 var ákveðið tímabil þjáninga áfrýjanda af völdum slyssins, varanlegur miski hennar og varanleg örorka til heimilisstarfa, 7%, en fyrir liggur að hún lagði ekki stund á vinnu utan heimilis fyrir slysið og skorti með öllu til þess getu. Stefndi Tryggingamiðstöðin hf. innti af hendi bætur til áfrýjanda 17. maí 2006 vegna þjáninga og varanlegs miska, en neitaði á hinn bóginn að greiða skaðabætur vegna örorku samkvæmt framangreindu mati. Í málinu leitar áfrýjandi greiðslu þeirra bóta, en um fjárhæð þeirra er ekki ágreiningur.

Við úrlausn málsins verður að líta til þess að ákvæði 3. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 er ætlað að leiða til jafnræðis að því leyti að sá, sem kosið hefur að nýta vinnugetu sína að hluta eða öllu leyti til heimilisstarfa um lengri eða skemmri tíma, þurfi ekki af þeim sökum að fara á mis við bætur vegna skertrar getu til að sinna störfum utan heimilis á síðari stigum, ef hann hefði þá kosið að verja fremur vinnugetu sinni til slíkra starfa. Ákvæðið felur á hinn bóginn ekki í sér heimild fyrir sjálfstæðum mælikvarða fyrir skerta getu til heimilisstarfa óháð því hvernig fari um getu til starfa utan heimilis, en að því virtu getur ekki átt við að meta sérstaklega örorku til heimilisstarfa einna út af fyrir sig. Ákvæðið getur því ekki veitt rétt til skaðabóta í tilvikum þar sem geta til starfa utan heimilis var engin þegar tjónsatburður varð, heldur felur það eingöngu í sér fyrirmæli um grundvöll til að áætla tekjutap þegar því er að skipta. Með þessum athugasemdum verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna hans.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda hér fyrir dómi fer samkvæmt því, sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, G-kvk-ef J-kvk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 300.000 krónur.