284/2001

Með samningi við sveitarfélagið Ó tók F á leigu lóð undir sumarhús og stóð hún milli þjóðvegar og lóðar sem A og M leigðu til sams konar nota. Í leigusamningunum voru samhljóða ákvæði um aðgang að lóðunum: ,,Til vegalagningar fær leigutaki ekki rétt en notast skal við núverandi slóð.” Er upp kom ágreiningur um aðgengi að lóð A og M kröfðust þau þess að fá með beinni aðfarargerð fjarlægðar ,,allar hindranir af vegi er liggur að sumarhúsi þeirra . . . .” Með því að aðilar voru ekki á einu máli um hvar sú slóð hefði verið, sem tiltekin var í leigusamningum, var talið varhugavert að gerðin næði fram að ganga á grundvelli þeirra gagna sem A og M lögðu fram, sbr. meginreglu síðari málsliðar 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989. Var kröfunni því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 27. júlí 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 2. ágúst sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 17. júlí 2001, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að þeim yrði heimilað að fá með beinni aðfarargerð fjarlægðar „allar hindranir af vegi er liggur að sumarhúsi þeirra í landi Reykja í Ólafsfirði.” Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðilar krefjast þess að aðfarargerðin verði heimiluð til að fjarlægja áðurnefndar hindranir, sem séu nánar tiltekið keðja og 14 tonna bjarg, sem varnaraðili hafi lagt á veginn. Þá krefjast sóknaraðilar málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Samkvæmt gögnum málsins gerðu sóknaraðilar leigusamning 28. júní 1977 við Ólafsfjarðarkaupstað um 1.000 m2 lóð úr landi kaupstaðarins að Reykjum í Ólafsfirði. Var kveðið þar á um rétt sóknaraðila til að nýta lóðina undir sumarhús, en um aðgang að henni sagði eftirfarandi: „Til vegalagningar fær leigutaki ekki rétt, en notast skal við núverandi slóð.” Varnaraðili gerði 28. júní 1979 samning við kaupstaðinn um leigu á jafn stórri lóð fyrir sumarhús að Reykjum, þar sem samhljóða ákvæði var um aðgang hans að henni. Af uppdráttum, sem liggja fyrir í málinu, verður ráðið að þessar lóðir aðilanna séu skammt austan við þjóðveg nr. 82. Standi lóð varnaraðila nærri veginum, en lóð sóknaraðila liggi nánast að þeirri hlið lóðar varnaraðila, sem fjærst er veginum.

Sóknaraðilar kveða sig og varnaraðila hafa haft aðgang að lóðum sínum frá þjóðvegi um sömu slóð, sem þau hafi í sameiningu haldið við allt þar til varnaraðili hafi fengið leyfi Ólafsfjarðarbæjar á árinu 1994 til að leggja veg að sumarhúsi sínu. Nokkrum árum síðar, 1997 eða 1998, hafi varnaraðili lokað slóðinni frá þjóðveginum, fyrst með keðju en síðan 14 tonna bjargi, og þannig komið í veg fyrir að sóknaraðilar gætu nýtt hana til að komast að lóð sinni. Varnaraðili segir á hinn bóginn sóknaraðila hafa notað gamla slóð, sem gerð hafi verið í tengslum við notkun kartöflugarða í landi Reykja, til að komast að sumarhúsi sínu, en enginn önnur slóð hafi legið þangað í upphafi. Aðilarnir hafi á síðari stigum í sameiningu gert aðra slóð frá þjóðveginum í átt að sumarhúsum sínum og notað hana um tíma. Varnaraðili hafi síðan 1994 fengið leyfi til að leggja veg að húsi sínu og látið verða af því einn síns liðs haustið 1996. Fyrst í stað hafi sóknaraðilar einnig notað þennan veg, en varnaraðili lokað honum nokkrum mánuðum síðar. Telur varnaraðili að ákvæði í leigusamningi sóknaraðila um slóð að sumarhúsi þeirra geti ekki átt við um þann veg, sem hann hafi nú lokað fyrir umferð þeirra.

Eins og ráðið verður af framansögðu eru aðilarnir ekki á einu máli um hvar sú slóð hafi verið, ein eða fleiri, sem rætt var um í leigusamningum þeirra um sumarhúsalóðir í landi Reykja. Sóknaraðilar hafa lagt fram vottorð manns, sem gegndi starfi bæjarstjóra á Ólafsfirði þegar samningarnir voru gerðir, þar sem hann kveðst „staðfesta að vegarslóði (=núverandi slóð) sá sem um er rætt í báðum samningunum er sami slóðinn, enda má lesa það út úr orðalagi samninganna.” Þótt með þessu hafi verið lagt fram sönnunargagn um að átt hafi verið við sömu slóð í báðum samningunum, verður ekkert ráðið af því um hvort sú slóð sé sú sama og aðilarnir deila um rétt til að fara um eða hafi legið á sama stað og vegur varnaraðila liggur nú. Um það hafa sóknaraðilar ekki lagt fram önnur gögn. Samkvæmt þessu og með vísan til þeirrar meginreglu, sem fram kemur í síðari málslið 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989, verður því að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar.

Sóknaraðilar verða dæmd til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, A-kk-nf E-kk-nf og M-kvk-nf K. E-kvk-nf, greiði varnaraðila, F-kk-þgf Ó-kk-þgf, 75.000 krónur í kærumálskostnað.