612/2011

þar sem héraðsdómari ákvað að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál V ehf. á hendur Í. Hæstiréttur féllst á að nægilega væri fram komið í málinu að 11. gr. og 1. mgr. 16. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið gætu haft þýðingu þegar leyst yrði úr kröfum V ehf. á hendur Í. Voru því þrjár nánar tilgreindar spurningar lagðar fyrir EFTA-dómstólinn.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 8. nóvember 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 26. október 2011, þar sem héraðsdómari ákvað að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál það er varnaraðili rekur á hendur sóknaraðila fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Kæruheimild er í 3. mgr. 1. gr. laga nr. 21/1994 um öflun álits EFTA-dómstólsins um skýringu samnings um Evrópska efnahagssvæðið. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Varnaraðili hefur með höndum innflutning áfengis, meðal annars frá ríkjum innan Evrópska efnahagssvæðisins. Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, ÁTVR, fer með einkaleyfi til smásölu á áfengi á Íslandi, sbr. 10. gr. áfengislaga nr. 75/1998. Fyrir liggur samkvæmt gögnum málsins að á árinu 2009 tók ÁTVR þá ákvörðun að tvær tegundir áfengis sem varnaraðili flytur inn hingað til lands, það er tegundirnar Mokai cider og Shaker, skyldu ekki seldar í verslunum ÁTVR. Varnaraðili skaut þeirri ákvörðun til fjármálaráðuneytisins sem staðfesti hana með úrskurði 22. mars 2010, en aðilar deila um lögmæti þess úrskurðar.

Óumdeilt er að úrskurður fjármálaráðuneytisins 22. mars 2010 hefur það í för með sér, að varnaraðili á þess ekki kost að bjóða fyrrgreindar vörutegundir til sölu í áfengisverslunum á Íslandi. Í málatilbúnaði sínum heldur varnaraðili því meðal annars fram að neitun sóknaraðila á að selja hinar tilgreindu innflutningsvörur sé andstæð samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, EES-samningnum, sem samkvæmt 2. gr. laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið hafi lagagildi hér á landi. Aðgerðir sóknaraðila feli í sér magntakmarkanir á innflutningi áfengis eða ráðstöfun sem hafi áhrif samsvarandi magntakmörkunum, en slíkar ráðstafanir séu bannaðar samkvæmt 11. gr. EES-samningsins. Þá eigi hinar tilgreindu vörutegundir varnaraðila, sem sóknaraðili neiti að selja í áfengisverslunum sínum, í samkeppni við aðrar vörutegundir, meðal annars innlendar, sem ekki sæti sambærilegum takmörkunum, en slíkt sé andstætt ákvæðum 1. mgr. 16. gr. EES-samningsins.

Að virtu því er að framan greinir en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á þá niðurstöðu hans, að nægilega sé fram komið í málinu að hin tilvitnuðu ákvæði EES-samningsins geti haft þýðingu þegar leyst er úr kröfum varnaraðila á hendur sóknaraðila og þar með úrslit málsins. Verður spurningum til EFTA-dómstólsins hagað á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Leitað er ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins á eftirfarandi:

1. Fer það í bága við 11. gr. eða 1. mgr. 16. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið ef aðildarríki samningsins mælir fyrir um það í löggjöf eða með stjórnvaldsfyrirmælum, að stofnun sem fer með ríkiseinkasölu á áfengi geti hafnað því að taka áfenga drykki, sem innihalda örvandi efni eins og koffín, til sölu í verslunum sínum?

2. Ef talið er að fyrirkomulag á borð við það sem lýst er í fyrstu spurningunni feli í sér magntakmörkun eða ráðstöfun sem hafi sambærileg áhrif í skilningi 11. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið, þá er óskað svara við því hvort slíkt fyrirkomulag geti engu að síður talist réttlætanlegt með vísan til 13. gr. samningsins.

3. Ef fyrirkomulag það sem greinir í fyrstu spurningunni telst fara í bága við 11. gr. eða 1. mgr. 16. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið þá er óskað svara við því hvort EFTA-dómstóllinn telji, að því marki sem hann leggur mat á slíkt álitaefni, fullnægt skilyrðum fyrir skaðabótaskyldu aðildarríkis vegna brots á samningnum.

Kærumálskostnaður fellur niður.