130/2016

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa E ehf. að fjárhæð 165.693.039.411 krónur var viðurkennd við slit SPB hf. og henni skipað í réttindaröð eftir 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafan var tilkomin vegna lánveitinga SÍ til SPB hf. í formi daglána, veðlána og verðbréfalána, en óumdeilt var að SPB hf. hafði notað lánsféð til að veita lán til þriggja viðskiptabanka sem síðar voru teknir til slita. Slitastjórn SPB hf. hafnaði að viðurkenna kröfu E ehf. á þeim grundvelli að um málamyndagerning hefði verið að ræða, að gerningarnir hefðu verið haldnir ógildingarannmörkum, að forsendur hefðu brostið og unnt hefði verið að rifta þeim á grundvelli reglna XX. kafla laga nr. 21/199. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom meðal annars fram að engin skylda hafi getað hvílt á SÍ að upplýsa SPB hf. um vitneskju sína um erfiða stöðu viðskiptabankanna þriggja þar sem starfsmenn SÍ hefðu verið bundnir þagnarskyldu skv. 1. mgr. 35. gr. laga nr. 36/2001 um Seðlabanka Íslands. Yrði þvert á móti að ætla að SPB hf., sem starfandi fjármálafyrirtæki sem sérhæfði sig í viðskiptum á millibankamarkaði, hefði sjálft þurft að leggja mat á og bera áhættu af því við hverja það kaus að eiga viðskipti og hvaða áhættu rétt hefði verið að taka í því tilliti. Það var því mat dómsins að engin efni væru til að skuldbindingum SPB hf. yrði vikið til hliðar á grundvelli þeirra ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga sem SPB hf. hafði einkum vísað til. Þá var tekið fram að þrátt fyrir að gögn málsins hefðu bent til þess að SÍ hafði talið að nauðsynlegt væri að viðskiptabankarnir þrír hefðu nægilegan aðgang að lausafé væri ekkert í málinu sem bent hefði til þess að SÍ hefði sérstaklega hvatt til eða ýtt undir að því markmiði yrði náð með milligöngu SPB hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. febrúar 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. febrúar 2016, þar sem krafa varnaraðila að fjárhæð 165.693.039.411 krónur var viðurkennd við slit sóknaraðila og henni skipað í réttindaröð eftir 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði að viðurkenna kröfu varnaraðila. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði staðfestur, en til vara að viðurkennd verði krafa sín við slit sóknaraðila að fjárhæð 132.000.000.000 krónur og henni skipað í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Samkvæmt ákvörðun Hæstaréttar var mál þetta munnlega flutt 2. maí 2016.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, SPB hf., greiði varnaraðila, Eignasafni Seðlabanka Íslands ehf., 2.500.000 krónur í kærumálskostnað.