185/2010

J og G ehf. gerðu verksamning við þb. S ehf., um að hinn síðastnefndi tæki að sér framkvæmdir við stálgrindahús að Kletthálsi 15 í Reykjavík. J og G ehf. höfðuðu mál þetta gegn þb. S ehf., byggingarstjóra verksins, B,  og tryggingafélaginu V hf. til heimtu skaðabóta vegna meintra galla á verkinu. J og G ehf. lögðu fram matsgerðir dómkvaddra matsmanna, dags. 28. maí 2006 og 18. apríl 2007, og héraðsdómur, skipaður sérfróðum meðdómsmönnum, tók til greina kröfu þeirra vegna galla og ofgreiðslu verklauna. Þb. S ehf. lagði fram matsgerð dómkvadds manns, dags. 11. mars 2009, þess efnis að þrotabúið ætti kröfu á hendur J og G ehf. vegna aukaverka og tafa á verkinu af þeirra völdum. Héraðsdómur sýknaði þb. S ehf., B og V hf. af kröfum J og G ehf. þar sem krafa þrotabúsins til skuldajöfnuðar mætti að fullu kröfum stefndu. Hæstiréttur féllst á tvær kröfur J og G ehf. og hækkaði bótakröfu þeirra sem því nam, en í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að J og G ehf. hefðu hvorki með yfirmatsgerð né á annan hátt lagt grundvöll að því að úrlausn héraðsdóms um aðra kröfuliði en þegar hefði verið vikið að yrði hnekkt fyrir Hæstarétti. Var héraðsdómur því staðfestur um aðra kröfuliði J og G ehf. Þá var niðurstaða héraðsdóms, um sýknu þb. S ehf., staðfest þar sem gagnkröfur þrotabúsins mættu að fullu kröfum J og G ehf. miðað við fyrirliggjandi útreikninga. Í dómi Hæstaréttar segir um hið síðastnefnda að þar sem gagnkröfur þb. S ehf. væru samrættar kröfum J og G ehf. hefði yfirlýsing þrotabúsins um skuldajöfnuð afturvirk réttaráhrif þannig að kröfurnar féllu niður um leið og þær væru hæfar til að mætast. Væru því ekki efni til að dæma J og G ehf. dráttarvexti. Fyrir Hæstarétti höfðu J og G ehf. uppi efnisleg mótmæli við gagnkröfu þb. S ehf. til skuldajöfnuðar sem ekki var byggt á í héraði. Komu málsástæður þessar ekki til álita við úrlausn málsins, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 22. mars 2010 og krefjast þess nú að stefndu verði gert að greiða sér óskipt 4.722.085 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 4.018.000 krónum frá 22. júlí 2006 til 18. júlí 2007, en af 4.722.085 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefjast þeir þess að stefnda, þrotabúi Suðulistar-Reisis ehf., verði gert að greiða þeim sameiginlega 3.454.590 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 2.923.000 krónum frá 22. júlí 2006 til 25. janúar 2008, en af 3.454.590 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu, B-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf og Vörður tryggingar hf., krefjast aðallega staðfestingar héraðsdóms en til vara að kröfur áfrýjenda verði lækkaðar. Þá krefjast þeir málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 18. mars 2010 var bú Suðurlistar-Reisis ehf. tekið til gjaldþrotaskipta. Samkvæmt 3. mgr. 23. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála tók þrotabúið þá við aðild málsins, sbr. og 2. mgr. 116. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þrotabú Suðulistar-Reisis ehf. hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti og fer því um kröfugerð og rekstur málsins varðandi þrotabúið eftir ákvæðum 3. mgr. 158. gr. laga nr. 91/1991.

I

Samkvæmt gögnum málsins gerðu áfrýjendur og stefndi þrotabú Suðulistar-Reisis ehf. verksamning um að síðastnefnda fyrirtækið tæki að sér að reisa 1220 fermetra stálgrindarhús við Klettháls 15 í Reykjavík fyrir áfrýjendur.

Áfrýjendur reisa kröfur sínar á því að gallar hafi verið á verkinu og krefjast annars vegar bóta af stefnda þrotabúi Suðulistar-Reisis ehf. vegna vanefnda félagsins sem verksala og hins vegar bóta af stefnda B-kk-þgf G-kk-þgf B-kk-þgf sem byggingarstjóra svo og stefnda Verði tryggingum hf. sem hann var tryggður hjá.

Í greinargerð stefnda í héraði var krafist sýknu en til vara verulegrar lækkunar á kröfum áfrýjenda. Byggt var á því annars vegar að kröfur áfrýjenda væru ýmist tilhæfulausar með öllu eða allt of háar og hins vegar að stefndi þrotabú Suðulistar-Reisis ehf. hefði lýst yfir skuldajöfnuði á móti kröfum áfrýjenda með kröfu um skaðabætur á hendur þeim, aðallega fyrir tafir á framkvæmd verksins sem áfrýjendur bæru ábyrgð á, svo og fyrir aukaverk sem unnin hefðu verið fyrir þá.

Áfrýjendur lögðu fram matsgerð dómkvadds manns 28. maí 2006 þar sem lagt var til grundvallar að gallar væru á ákveðnum verkþáttum á verki stefnda þrotabúi Suðulistar-Reisis ehf. Þá lögðu þeir fram matsgerð dómkvadds manns 18. apríl 2007 þar sem metinn var kostnaður við að yfirfara og herða upp bolta í burðarvirki hússins. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, tók til greina kröfu áfrýjenda vegna gallanna og ofgreiðslu verklauna samtals að fjárhæð 7.600.675 krónur.

Suðulist-Reisir ehf. lagði fram matsgerð dómkvadds manns 11. mars 2009 þar sem á því var byggt að fyrirtækið ætti kröfur á hendur áfrýjendum meðal annars fyrir aukaverk og tafir á verkinu sem áfrýjendur bæru ábyrgð á. Héraðsdómur sýknaði stefndu af kröfum áfrýjenda þar sem krafa stefnda þrotabús Suðulistar-Reisis ehf. til skuldajöfnuðar mætti að fullu kröfum stefndu.

II

Áfrýjendur krefjast þess að þeir kröfuliðir, að frátöldum lið A-1, sem héraðsdómur tók ekki til greina eða lækkaði verði dæmdir samkvæmt kröfum þeirra með dráttarvöxtum. Þeir andmæla einnig þeim kröfum stefnda þrotabús Suðulistar-Reisis ehf. sem teknar voru til greina í hinum áfrýjaða dómi til skuldajöfnuðar. Enn fremur telja þeir að aðeins beri að taka til greina kröfu stefnda þrotabús Suðulistar-Reisis ehf. um endurgreiðslu útlagðs kostnaðar að fjárhæð 90.960 krónur en ekki að fjárhæð 443.831 krónu svo sem gert var í hinum áfrýjaða dómi. Loks krefja þeir stefnda B-kk-þf G-kk-þf B-kk-þf skaðabóta vegna galla á verkinu, er hann beri ábyrgð á, sem byggingarstjóri þess samkvæmt 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 svo og Vörð tryggingar hf. sem hann var ábyrgðartryggður hjá.

Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti viðurkenndu stefndu, B-kk-nf G-kk-nf B-kk-nf og Vörður tryggingar hf., bótaskyldu B-kk-ef G-kk-ef á verkliðum A-3, A-4, B og C-1 til C-5 samtals að fjárhæð 4.261.085 krónur. Þessir stefndu krefjast eigi að síður sýknu þar sem bótakrafan hafi þegar verið greidd með skuldajöfnuði við kröfur sem stefndi þrotabú Suðulistar-Reisis ehf. hafi átt á hendur áfrýjendum.

III

Fyrir Hæstarétti hafa áfrýjendur uppi efnisleg mótmæli við gagnkröfu stefnda þrotabús Suðurlistar-Reisis ehf. til skuldajöfnuðar um fjártjón vegna verktafa og umframkostnaðar vegna grúspúða og stálvinkla. Þá byggja áfrýjendur á því að stefndi hafi sýnt af sér tómlæti við að halda fram gagnkröfum sínum til skuldajöfnuðar.

Ekki verður séð að á þessu hafi verið byggt í héraði og er því um að ræða nýjar málsástæður sem eru of seint fram komnar, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Koma þær því ekki til álita við úrlausn málsins.

Fallist er á með áfrýjendum að skýra beri verksamning, sem þeir gerðu við stefnda þrotabú Suðulistar-Reisis ehf., svo að stefndi hafi tekið að sér tengingar þakniðurfalla við regnvatnslagnir og er því fallist á kröfu áfrýjenda samkvæmt lið A-6 um greiðslu að fjárhæð 115.000 krónur sem er í samræmi við niðurstöðu matsgerðar þar um.

Einnig er fallist á með áfrýjendum að stefndi þrotabú Suðulistar-Reisis ehf. eigi eingöngu rétt á endurgreiðslu kostnaðar við hönnun á sökkulskautum og kostnaðar vegna fjögurra reikninga byggingarfulltrúa samtals að fjárhæð 90.960 krónur. Annan kostnað að fjárhæð 352.871 krónu vegna kaupa á rafmagni svo og leigu og losun á sorpgámum bar stefnda þrotabúi Suðulistar-Reisis ehf. að bera á grundvelli greinar 19.2 í ÍST 30 sem var hluti af verksamningi aðila. Lækkar krafa stefndu til skuldajöfnuðar sem því nemur.

Héraðsdómur var skipaður sérfróðum meðdómsmönnum, byggingarverkfræðingi og byggingartæknifræðingi. Áfrýjendur hafa hvorki með yfirmatsgerð né á annan hátt lagt grundvöll að því að úrlausn héraðsdóms um aðra kröfuliði, en hér að framan var að vikið, verði hnekkt fyrir Hæstarétti og verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um þá með vísan til forsendna hans.

Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfur áfrýjenda að fjárhæð 7.600.675 krónur. Að viðbættum þeim kröfum, sem fallist var á hér að framan, verða kröfur áfrýjenda að fjárhæð 7.715.675 krónur því teknar til greina.

Staðfest verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að sýkna stefnda þrotabú Suðulistar-Reisis ehf. þar sem gagnkröfur þrotabúsins mæta að fullu kröfum áfrýjenda miðað við þá útreikninga sem fyrir liggja í málinu.

Þar sem gagnkröfur stefnda, þrotabús Suðulistar-Reisis ehf., voru samrættar kröfum áfrýjenda hafði yfirlýsing stefnda um skuldajöfnuð afturvirk réttaráhrif þannig að kröfurnar féllu niður um leið og þær voru hæfar til að mætast. Eru því ekki efni til þess að dæma áfrýjendum dráttarvexti.

Krafa áfrýjenda á hendur stefndu er um greiðslu þeirra óskipt af stefnufjárhæðinni. Af hálfu áfrýjenda er málið lagt þannig fyrir að ákveðnir liðir í kröfu eigi jafnt við um alla stefndu þótt byggt sé á ólíkum bótagrundvelli. Þar sem krafa áfrýjenda er samkvæmt framansögðu niður fallin fyrir greiðslu með skuldajöfnuði við kröfu stefnda Suðulistar-Reisis ehf., verður krafa annarra stefndu, B-kk-ef G-kk-ef B-kk-ef og Varðar trygginga hf., um sýknu tekin til greina.

Í ljósi úrslita málsins verður áfrýjendum gert að greiða stefndu, B-kk-þgf G-kk-þgf B-kk-þgf og Verði tryggingum hf., málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjendur, Jón Bergsson ehf. og Goddi ehf., greiði óskipt hvorum stefndu, B-kk-þgf G-kk-þgf B-kk-þgf og Verði tryggingum hf., 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.