313/2005

S var sagt upp hjá félaginu A 31. mars 2003 með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Undir lok uppsagnarfrestsins féllst S á að vera áfram í hálfu starfi og sinnti eftir það sömu störfum og áður við smábáta- og farmtryggingar, og var starfstöð hans sú sama. A greiddi laun S fyrir júlímánuð 2003, en T fyrir ágúst og september, en náin tengsl voru milli félaganna. S var síðan sagt upp í lok september 2003. Þegar framangreint var virt, ásamt framburði S og forsvarsmanna T, þótti í ljós leitt að S hafi verið endurráðinn í hálft starf hjá A 1. júlí 2003, og sú ráðning hafi verið ótímabundin. S hafi því samkvæmt kjarasamningi notið áunnins þriggja mánaða uppsagnarfrests hjá A eftir endurráðninguna. S reisti kröfur sínar á hendur T á því að aðilaskipti hafi orðið að rekstrinum 1. ágúst 2003 í skilningi laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum. Mjög hafði dregið úr umfangi starfsemi A er S fluttist á launaskrá T. Fyrir lá að starfsemi tengd þeim tryggingum sem eftir stóðu fluttist í heild yfir til T, sem og þjónusta við alla þáverandi viðskiptavini A. Þegar þessi atvik voru metin í heild var talið að þegar T yfirtók umrætt verk hafi orðið aðilaskipti að efnahagslegri einingu sem hafi haldið einkennum sínum í merkingu laga nr. 72/2002. Samkvæmt því átti S rétt á þriggja mánaða uppsagnarfresti hjá T og voru kröfur hans teknar til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 14. júlí 2005. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 463.558 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 119.977 krónum frá 1. nóvember 2003 til 1. desember sama ár, af 239.954 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2004 og af 463.558 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Áfrýjandi mun hafa ráðið sig til starfa hjá Alþjóðlegri miðlun ehf. í maí 1998. Samkvæmt framburði H-kk-ef S-kk-ef og B-kk-ef H-kk-ef fyrir héraðsdómi miðlaði það félag tryggingum á erlendum markaði og annaðist umsjón ákveðinna trygginga, einkum ökutækjatrygginga og trygginga smábáta. Stefndi í máli þessu sá hins vegar um uppgjör á tjónum vegna þessara trygginga. Voru náin eignatengsl með félögunum og var H-kk-nf framkvæmdastjóri Alþjóðlegrar miðlunar ehf. og stjórnarformaður stefnda en B-kk-nf stjórnarformaður Alþjóðlegrar miðlunar ehf. en framkvæmdastjóri stefnda. Kom fram hjá H-kk-þgf að Alþjóðleg miðlun ehf. hafi leigt húsnæði undir starfsemi sína af stefnda. Kvað H-kk-nf starfsmenn Alþjóðlegrar miðlunar ehf. hafa verið milli 10 og 15, en þeim hafi öllum verið sagt upp þegar félagið hætti að sinna ökutækjatryggingum. Áfrýjanda var sagt upp störfum með bréfi 31. mars 2003. Óumdeilt er að honum bar þriggja mánaða uppsagnarfrestur. H-kk-nf kvað að þegar liðið hafi að lokum uppsagnarfrests hafi ekki verið aðrar tryggingar eftir hjá Alþjóðlegri miðlun ehf. en tryggingar liðlega 200 smábáta og um 10 farmtryggingar. Í skýrslu áfrýjanda fyrir héraðsdómi kemur fram að skömmu fyrir fyrsta júlí 2003 hafi hann verið beðinn að vera áfram í hálfu starfi og hann fallist á það. Það er í samræmi við skýrslu H-kk-ef sem kvaðst síðasta virkan dag júnímánaðar 2003 hafa boðið honum að vinna áfram í hálfu starfi. Kvaðst áfrýjandi einkum hafa unnið við smábátatryggingar og farmtryggingar eftir endurráðninguna og hafi það verið sömu störf og hann sinnti áður og hafi starfstöð hans verið sú sama. Á launaseðli áfrýjanda fyrir júlímánuð 2003 kemur ekki fram hver var launagreiðandi en af reikningsyfirliti áfrýjanda sést að Alþjóðleg miðlun ehf. greiddi launin inn á reikning hans 18. ágúst 2003. Samkvæmt launaseðlum áfrýjanda fyrir ágúst og september 2003 var launagreiðandi hins vegar stefndi en launakjör óbreytt. Í lok september 2003 var áfrýjanda síðan sagt upp störfum. Var á launaseðli áfrýjanda fyrir september eingreiðsla vegna uppsagnar, sem stefndi telur samsvara launum á einnar viku uppsagnarfresti.

II.

Aðila greinir í fyrsta lagi á um hvort áfrýjandi hafi ráðist í hálft starf til Alþjóðlegrar miðlunar ehf. eða stefnda 1. júlí 2003 og hvort sú ráðning hafi verið tímabundin. Áfrýjandi sagði í skýrslu sinn fyrir héraðsdómi að aldrei hafi verið rætt við sig um að stefndi væri að yfirtaka rekstur Alþjóðlegrar miðlunar ehf. Þegar hann hafi fengið launaseðil fyrir ágústmánuð, þar sem stefndi hafi fyrst komið fram sem launagreiðandi, hafi hann spurt B-kk-þf H-kk-þf hvort ekki væri um mistök að ræða en fengið þau svör að það skipti ekki máli. Aðspurður um það fyrir héraðsdómi hvort rætt hafi verið við áfrýjanda um að stefndi myndi greiða honum laun svaraði H-kk-nf S-kk-nf því að það hafi legið „í eðli málsins“ vegna þess að Alþjóðleg miðlun ehf. hafði ekki verið með neina starfsemi og því ekki verið annað en nafnið eitt á þessum tíma. B-kk-nf kvaðst fyrir héraðsdómi ekki muna hvort rætt hafi verið sérstaklega við áfrýjanda um að hann færðist yfir á launaskrá hjá stefnda. Hann hafi hins vegar látið alla starfsmenn vita að Alþjóðleg miðlum ehf. myndi hætta starfsemi í ágúst. Þegar þessi framburður áfrýjanda og forsvarsmanna stefnda er virtur og litið til þess að fyrir liggur að Alþjóðleg miðlun ehf. greiddi áfrýjanda laun fyrir júlímánuð 2003 verður að miða við að hann hafi verið endurráðinn í hálft starf hjá Alþjóðlegri miðlun ehf. 1. júlí 2003.

Þegar áfrýjandi var endurráðinn hafði starfsemi Alþjóðlegrar miðlunar ehf. dregist mjög saman eins og að framan er rakið. Í skýrslu fyrir héraðsdómi taldi áfrýjandi að ekki hafi verið samið um ráðningu hans til tiltekins tíma eða um tiltekin verkefni þótt framtíðin hafi verið óljós. B-kk-nf sagði í skýrslu sinni að búið hefði verið að gefa út tryggingar til áramóta. Á þessum tíma hafi ekki verið vitað hvernig smábátatryggingarverkefnið færi. Viðræður hafi verið um hvort þetta yrði áframhaldandi verkefni á vegum stefnda en síðan komið í ljós að svo gat ekki orðið. Verður samkvæmt þessu að miða við að áfrýjandi hafi verið ráðinn ótímabundið í hálft starf hjá Alþjóðlegri miðlun ehf. frá 1. júlí 2003. Samkvæmt grein 18.1. í kjarasamningi milli Verslunarmannafélags Reykjavíkur og Samtaka atvinnulífsins skulu áunnin réttindi haldast við endurráðningu innan eins árs. Áfrýjandi naut því áður áunnins þriggja mánaða uppsagnarfrests hjá Alþjóðlegri miðlun ehf. eftir endurráðningu sína 1. júlí 2003.

Áfrýjandi reisir kröfur sínar á því að aðilaskipti hafi orðið að rekstrinum 1. ágúst 2003 í skilningi laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum. Þar með hafi skyldur Alþjóðlegrar miðlunar ehf. til greiðslu launa í þriggja mánaða uppsagnarfresti flust til stefnda samkvæmt 1. mgr. 3. gr. laganna.

Í lögum nr. 72/2002 eru reglur sem svara til ákvæða tilskipunar nr. 2001/23/EB um samræmingu á lögum aðildarríkjanna um vernd launamanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, atvinnurekstri eða hluta fyrirtækja eða atvinnurekstrar. Í 2. gr. laganna eru orðskýringar og í 4. tölulið greinarinnar segir að með aðilaskiptum sé átt við aðilaskipti á efnahagslegri einingu sem heldur einkennum sínum, þ.e. skipulagðri heild verðmæta sem notuð eru í efnahagslegum tilgangi, hvort sem um er að ræða aðal- eða stoðstarfsemi. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi að lögum nr. 72/2002 er um skýringu á aðilaskiptum í skilningi fyrrgreindrar tilskipunar vitnað til túlkunar Evrópudómstólsins á 1. mgr. 1. gr. tilskipunar nr. 77/187/EBE í máli C-24/85 (S-x-x). Taldi dómstóllinn að um aðilaskipti væri að ræða ef fyrirtækið héldi einkennum sínum. Við mat á því átti að áliti dómstólsins meðal annars að líta til þess um hvers konar fyrirtæki væri að ræða, hvort áþreifanleg verðmæti væru framseld og hvert væri verðgildi óhlutbundinna verðmæta. Þá skyldi líta til hvort meiri hluti starfsmanna flyttist til hins nýja vinnuveitanda og hvort framsalshafi héldi viðskiptavinum framseljanda. Sá tími sem starfsemi liggur niðri og að hve miklu leyti reksturinn er sambærilegur fyrir og eftir aðilaskiptin skyldi einnig hafa áhrif á þetta mat. Líta skyldi heildstætt á öll þessi atriði en ekki hvert og eitt sér. Í athugasemdum við frumvarpið var þess einnig getið að EFTA-dómstóllinn hafi litið með hliðstæðum hætti á aðilaskiptin og lagt áherslu á það hvort rekstri væri haldið áfram með sambærilegum hætti.

Eins og að framan er rakið hafði dregið mjög úr umfangi starfsemi Alþjóðlegrar miðlunar ehf. er áfrýjandi fluttist á launaskrá stefnda. Eftir stóðu þó samkvæmt fyrrnefndum skýrslum forsvarsmanna stefnda tryggingar rúmlega 200 smábáta og nokkrar farmtryggingar. Starfsemi tengd þessum tryggingum fluttist hins vegar í heild yfir til stefnda og var engin starfsemi eftir hjá Alþjóðlegri miðlun ehf. Þjónusta við alla þáverandi viðskiptavini síðarnefnda fyrirtækisins fluttist því til stefnda. Áfrýjandi var eini starfsmaðurinn er áfram sinnti verkefnum við þessar tryggingar en telja verður í ljós leitt að eðli starfseminnar og verkefna áfrýjanda hafi ekki breyst við það að stefndi yfirtók verkið. Þegar þetta er metið í heild verður að telja að við þetta hafi orðið aðilaskipti að efnahagslegri einingu sem hafi haldið einkennum sínum í merkingu laga nr. 72/2002. Samkvæmt því átti áfrýjandi eftir 1. mgr. 3. gr. laganna rétt á þriggja mánaða uppsagnarfresti hjá stefnda. Ekki er tölulegur ágreiningur með aðilum og verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 463.558 krónur með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir.

Stefndi verður dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Tjónamat og Skoðun ehf., greiði áfrýjanda, S-kk-þgf Þ. G-kk-þgf, 463.558 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 119.977 krónum frá 1. nóvember 2003 til 1. desember sama ár, af 239.954 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2004 en af 463.558 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 450.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.