227/2005

G, sem gegndi starfi yfirvélstjóra á skipinu M, varð óvinnufær í kjölfar slyss sem hann varð fyrir 4. september 2004 við störf sín um borð í M. Deildu aðilar um rétt G til launa eftir slysið, en Í hafði greitt G laun í samræmi við tilhögun á launagreiðslum til hans sumarið 2004. Í málinu lá fyrir að G var lögskráður sem yfirvélstjóri á M óslitið frá 7. júní til 6. september 2004, auk þess sem Í gerði ráð fyrir sjómannaafslætti við útreikning á staðgreiðslu opinberra gjalda af launum G á þessu tímabili. Var því talið að 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga gilti um rétt G til launa úr hendi Í í framhaldi af slysinu. Talið var að skýra yrði ákvæðið svo að sjómaður, sem yrði óvinnufær vegna slyss sem hann yrði fyrir í starfi sínu, ætti rétt til óskertra launa í allt að tvo mánuði án tillits til þess hvort ráðning hans í skiprúm hefði staðið þann tíma ef slysið hefði ekki borið að höndum og að þau laun ættu að vera sömu fjárhæðar og ef skipverjinn hefði gegnt sama starfi áfram á umræddu tímabili. Fallist var á kröfu G um greiðslu úr hendi Í, enda óumdeilt að fjárhæð hennar svaraði til þeirra launa sem yfirvélstjóri á skipinu M naut fyrstu tvo mánuðina eftir slys G, að frádregnu því, sem hann fékk greitt frá Í. Jafnframt var fallist á staðfestingu sjóveðréttur í M fyrir kröfum G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. júní 2005 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 399.602 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 91.958 krónum frá 23. september 2004 til 7. október sama ár, af 183.916 krónum frá þeim degi til 21. sama mánaðar, af 275.874 krónum frá þeim degi til 4. nóvember sama ár, af 367.832 krónum frá þeim degi til 18. sama mánaðar, en af 399.602 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Hann krefst einnig málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Þá krefst hann þess að staðfestur verði sjóveðréttur í skipinu Mikael I, skipaskrárnúmer 7513, fyrir því, sem honum verði dæmt úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur og sér dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti.

I.

Samkvæmt gögnum málsins hóf áfrýjandi, sem er vélstjóri að mennt, störf á vegum stefnda á árinu 1997 og var þá gerður skriflegur samningur um ráðningu hans. Nýir ráðningarsamningar voru gerðir árin 1998 og 2000, en samkvæmt þeim síðasta gegndi áfrýjandi starfi vélamanns. Eftir málatilbúnaði aðilanna virðist sem áfrýjandi hafi verið óslitið við störf hjá stefnda eða félögum á vegum hans frá 1997 þar til um haustið 2003, þegar áfrýjandi hóf nám til að afla sér skipstjórnarréttinda. Samkvæmt aðilaskýrslu áfrýjanda fyrir héraðsdómi leit hann svo á að hann hafi þá fengið leyfi frá störfum til að ganga í skóla. Fyrir liggur að áfrýjandi vann hjá stefnda á tímabilinu frá 29. desember 2003 til 25. janúar 2004 og hóf síðan vinnu 17. maí 2004 í járnsmiðju og á vélaverkstæði stefnda. Í byrjun júní 2004 lét af störfum yfirvélstjóri á Mikael I, sem samkvæmt gögnum málsins er prammi í eigu stefnda, 292 brúttótonn að stærð með 375 kW vél, en skipið mun aðallega hafa verið notað til að flytja efni við dýpkunarframkvæmdir. Áfrýjanda var þá falið þetta starf, en því hafði hann áður gegnt um þó nokkurn tíma 2002 og 2003 og um skeið á árinu 2001. Eftir málatilbúnaði aðilanna ber þeim ekki saman um hversu stór hluti þetta var af heildarstörfum áfrýjanda hjá stefnda sumarið 2004.

Áfrýjandi varð fyrir slysi 4. september 2004 við störf sín um borð í Mikael I og varð óvinnufær af þeim sökum. Áður en þetta gerðist hafði verið afráðið að stefndi tæki að sér verk við dýpkunarframkvæmdir í Bolungarvík, þar sem skipið yrði notað. Hafði þá komið til tals hvort áfrýjandi yrði þar við störf, en fyrir lá að hann hygðist halda áfram námi um haustið. Fyrir héraðsdómi bar áfrýjandi að bundið hafi verið fastmælum milli sín og nafngreinds yfirmanns hjá stefnda að hann myndi starfa við verkið í Bolungarvík, en að mestu hefði hann getað lagt stund á nám sitt án skólasóknar. Í vitnaskýrslu, sem sá starfsmaður stefnda gaf fyrir héraðsdómi, kom á hinn bóginn fram að hann hafi tjáð áfrýjanda að ekki gæti orðið af þessum störfum vegna skólasóknar hans, þótt hún yrði lítil. Fékk þetta jafnframt nokkurn stuðning í vætti annars starfsmanns stefnda.

Eftir fyrrnefnt slys fékk áfrýjandi greidd laun frá stefnda allt til 6. febrúar 2005. Við útreikning þeirra var tekið mið af þeirri tilhögun, sem verið hafði á launagreiðslum til áfrýjanda sumarið 2004. Áfrýjandi telur á hinn bóginn að vegna ákvæða 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 hafi hann átt rétt á að fá í tvo mánuði eftir slysið sömu laun og hann hefði notið sem yfirvélstjóri á Mikael I, þar á meðal fyrir vinnu við áðurgreint verk stefnda í Bolungarvík, en vegna vinnutíma þar og fyrirkomulags á vöktum hefðu þau orðið verulega hærri en verið hafði sumarið 2004. Óumdeilt er að mismunurinn á þeim launum og því, sem stefndi greiddi áfrýjanda eftir slysið, nemi þeirri fjárhæð, sem hann krefst í málinu.

II.

Í málinu liggur fyrir að áfrýjandi var lögskráður sem yfirvélstjóri á skipinu Mikael I óslitið frá 7. júní til 6. september 2004. Auk þess gerði stefndi ráð fyrir sjómannaafslætti samkvæmt þágildandi reglum B. liðar 67. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og eignarskatt við útreikning á staðgreiðslu opinberra gjalda af launum áfrýjanda á þessu tímabili. Að virtu þessu og fyrirmælum 5. gr. laga nr. 43/1987 um lögskráningu sjómanna er ekki unnt að fallast á með stefnda að líta megi á vinnu áfrýjanda á skipinu sem tilfallandi störf á efnisflutningabát í verkefnatengdu hlutverki, sem ekki verði jafnað við venjuleg störf sjómanna. Gilda því reglur 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga um rétt áfrýjanda til launa úr hendi stefnda í framhaldi af slysinu 4. september 2004. Það ákvæði verður að skýra svo að það veiti sjómanni, sem verður óvinnufær vegna slyss sem hann verður fyrir í starfi sínu, rétt til óskertra launa í allt að tvo mánuði án tillits til þess hvort ráðning hans í skiprúm hefði staðið þann tíma ef slysið hefði ekki borið að höndum, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 22. janúar 1985 í máli nr. 12/1983, sem birtur er í dómasafni 1985, bls. 43. Þau laun skulu vera sömu fjárhæðar og ef skipverjinn hefði gegnt sama starfi áfram á umræddu tímabili, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 1. desember 1994 í máli nr. 4/1993, sem birtur er í dómasafni 1994, bls. 2521. Sem fyrr segir er óumdeilt að fjárhæðin, sem áfrýjandi krefst í málinu, svari til þeirra launa, sem yfirvélstjóri á Mikael I naut fyrstu tvo mánuðina eftir slys áfrýjanda, að frádregnu því, sem hann fékk greitt frá stefnda. Verður krafa áfrýjanda því tekin að fullu til greina og staðfestur sjóveðréttur í fyrrnefndu skipi fyrir henni og dæmdum málskostnaði.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Ístak hf., greiði áfrýjanda, G-kk-þgf P-kk-þgf Ó-kk-þgf, 399.602 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 91.958 krónum frá 23. september 2004 til 7. október sama ár, af 183.916 krónum frá þeim degi til 21. sama mánaðar, af 275.874 krónum frá þeim degi til 4. nóvember sama ár, af 367.832 krónum frá þeim degi til 18. sama mánaðar, en af 399.602 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 350.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Staðfestur er sjóveðréttur fyrir framangreindu í skipinu Mikael I, skipaskrárnúmer 7513.