458/2014

G voru gefin að sök aðallega fjársvik en til vara umboðssvik sem fólust í því að hafa blekkt A og misnotað aðstöðu sína sem vinur hans með því að hafa hagnýtt sér meðal annars þroskaskerðingu hans og skort á skilningi á flóknari hlutum og fengið hann til að takast á hendur verulegar fjárhagsskuldbindingar fyrir hönd G sem hann nýtti í eigin þágu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í þessum hluta ákærunnar væri ekki lýst háttsemi sem félli undir þau brotaheiti og refsiákvæði sem ákæruvaldið teldi hana varða við með heimfærslu til 248. gr. og 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þannig kæmi ekki fram í hverju blekking G gagnvart A hefði verið fólgin og því síður hvernig G ætti að hafa misfarið með umboð frá A. Þegar um slíkt misræmi væri að ræða milli verknaðarlýsingar og heimfærslu brotsins í ákæru yrði viðhlítandi vörnum ekki komið við, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Var þeim hluta ákærunnar því vísað frá héraðsdómi. G voru jafnframt gefin að sök fjársvik fyrir að hafa blekkt starfsmenn sparisjóðsins B með því að hafa komið fram fyrir hönd A án umboðs og hagnýtt sér ranga hugmynd þeirra um umboð sitt og fengið þá til að framkvæma millifærslur sem tilgreindar voru í sjö töluliðum af reikningum A og nýtt sér í eigin þágu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í bréfi sem sparisjóðurinn sendi til lögreglu í tengslum við rannsókn málsins hefði komið fram að ekki hefði verið skráð hver hefði beðið um þær millifærslur sem tilgreindar væru í 1. til 5. lið ákæruhlutans og hvernig óskum um þær hefði verið komið á framfæri. Þar segði jafnframt að ekki væri vitað hvort A hefði átt þar einhvern hlut að máli. Var því talið ósannað gegn neitun G að hann hefði sjálfur óskað eftir þeim millifærslum og var hann því sýknaður af þeim liðum ákæruhlutans. Á hinn bóginn var talið sannað að G hefði blekkt starfsmann S til að framkvæma þær millifærslur sem tilgreindar voru í 6. og 7. lið og hann nýtt sér féð að stærstum hluta í eigin þágu. Var hann því fundin sekur um þau fjársvik sem tilgreind voru í þeim liðum ákæruhlutans. Loks var G sýknaður af sakargiftum um skjalafals þar sem talið var ósannað að hann hefði falsað undirskrift C á tiltekið skjal sem laut að kaupleigusamningi. Við ákvörðun refsingar G var litið til þess að hann hafði áður hlotið dóm fyrir fjársvik og hafði sá dómur ítrekunaráhrif, sbr. 255. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing G því ákveðin fangelsi í 9 mánuði en þar sem meðferð málsins hafði dregist óhæfilega hjá lögreglu og fyrir Hæstarétti var talið óhjákvæmilegt að skilorðsbinda refsinguna að fullu. Þá var G gert að greiða A 2.523.646 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 20. júní 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfu ákæruvaldsins, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð og hún bundin skilorði. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 8.240.271 krónu með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 22. júlí 2004 til 20. janúar 2011, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína verði staðfest. Þá krefst hann þess að ákærða verði gert að greiða sér miskabætur að fjárhæð 2.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 22. júlí 2004 til 20. janúar 2011, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

I

Þegar aðalmeðferð málsins í héraði hófst 25. febrúar 2014 upplýsti verjandi ákærða að höfð yrði uppi krafa um frávísun málsins. Við framhald aðalmeðferðar 21. mars sama ár lagði verjandinn síðan fram bókun þar sem krafan kom fram. Í stað þess að úrskurða sérstaklega um kröfuna í samræmi við fyrirmæli 2. mgr. 159. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var leyst úr henni í hinum áfrýjaða dómi og henni hafnað. Með áfrýjun sinni leitar ákærði endurskoðunar á þeirri niðurstöðu dómsins. Frávísunarkrafa ákærða er reist á því að ákæra málsins sé í ósamræmi við 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, einkum c. og d. lið greinarinnar.

Í I. hluta ákæru er ákærða gefin að sök fjársvik en til vara umboðssvik á tímabilinu frá 14. júlí 2003 til 5. september 2007. Í þessum hluta ákærunnar eru síðan tilgreindar í sjö töluliðum millifærslur hjá Sparisjóði Keflavíkur á tímabilinu frá 15. febrúar 2005 til 19. júní 2007. Þrátt fyrir þetta ósamræmi í ákæru að því er varðar brotatímabil er augljóst að ákærða er aðeins gefið að sök að hafa framið brotin með þeim millifærslum sem lýst er í ákærunni. Þessi annmarki gat því með engu móti hamlað ákærða að taka til varna og verður ekki fallist á kröfu um frávísun af þessari ástæðu. Á það verður heldur ekki fallist með ákærða að ófullnægjandi sé að nafngreina ekki þá starfsmenn Sparisjóðs Keflavíkur sem ákærða er gefið að sök í þessum ákæruhluta að hafa blekkt, en þær sakargiftir sem hér um ræðir orka ekki tvímælis. Vafi að þessu leyti getur hins vegar haft áhrif við efnislega úrlausn málsins þar sem sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008. Jafnframt var ekki þörf á að tilgreina í þessum ákæruhluta hvort ákærði hefði komið sjálfur í bankann, haft samband símleiðis eða rafrænt gegnum heima- eða netbanka. Verður því ekki fallist á kröfu um frávísun þessa hluta ákærunnar.

Í II. hluta ákæru eru ákærða gefin að sök fjársvik en til vara umboðssvik með því að hafa blekkt A til þeirra ráðstafana sem lýst er í þremur töluliðum. Í þessum hluta ákærunnar er ekki lýst háttsemi sem fellur undir þau brotaheiti og refsiákvæði, sem ákæruvaldið telur hana varða við með heimfærslu til 248. gr. eða 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þannig kemur ekki fram í hverju blekking ákærða gagnvart A hafi verið fólgin og því síður hvernig ákærði á að hafa misfarið með umboð frá honum. Aftur á móti er því lýst hvernig ákærði hafi misnotað aðstöðu sína sem vinur A og hagnýtt sér þroskaskerðingu hans og skort á skilningi á flóknari hlutum og innsæi í félagsleg samskipti, einmanaleika hans, vilja og getu til að aðstoða fólk. Þessi verknaðarlýsing tekur til háttsemi sem gæti talist misneyting samkvæmt 253. gr. almennra hegningarlaga. Eins og þessi ákæruhluti er úr garði gerður, með því að heimfæra brot til refsiákvæða sem falla ekki að verknaðarlýsingu hans, kemur ekki til álita að dæma eftir öðru ákvæði sem lýsir broti annars eðlis en því sem vísað er til. Þegar um slíkt misræmi er að ræða milli verknaðarlýsingar og heimfærslu brotsins í ákæru verður viðhlítandi vörnum ekki komið við, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Þessum hluta ákærunnar verður því vísað frá héraðsdómi.

Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi féll ákæruvaldið frá III. hluta ákæru. Ákærði hefur með engu móti rökstutt kröfu sína um að IV. hluta hennar verði vísað frá dómi en engir þeir annmarkar eru á þeim ákæruhluta sem leitt geta til frávísunar. Verður honum því ekki vísað frá.

II

A mun í æsku hafa fengið heilahimnubólgu og er talið að þau veikindi hafi valdið þroskaskerðingu hjá honum. Í þágu rannsóknar málsins var gerð taugasálfræðileg athugun á honum. Í skýrslu sálfræðingsins um hana 10. nóvember 2010 kom fram að prófun gæfi til kynna að greindaraldur A svaraði til barns ekki eldra en 9 til 10 ára. Þegar tekið væri mið af þroskaskerðingu A skorti hann skilning á flóknari hlutum og hann væri í þeirri hættu að verða fyrir misnotkun óprúttinna manna. Því þarfnaðist hann tilsjónar og handleiðslu.

Eftir að hafa lokið grunnskólagöngu starfaði A sem verkamaður, lengst af hjá F og E. Fram kemur í gögnum málsins að hann hafi verið duglegur og traustur starfsmaður sem hafi áunnið sér velvilja samstarfsmanna sinna. Á síðarnefnda vinnustaðnum kynntust A og ákærði, sem starfaði þar um skeið. Fór A síðan að sinna tilfallandi vinnu fyrir ákærða, sem rak verktakafyrirtæki, en ákærði hefur skýrt svo frá að hann hafi jafnframt aðstoðað A á ýmsa lund. Um mitt ár 2004 festi A kaup á raðhúsi að [...] í [...] og greiddi hluta kaupverðs með íbúð sinni að [...] í [...]. Seljandi raðhússins var fyrirtæki sem mun vera í eigu föður þáverandi sambúðarkonu ákærða, C. A seldi síðan raðhúsið og festi í ársbyrjun 2006 kaup á íbúð að [...] í [...]. Ákærði mun hafa verið [...] innan handar í þessum viðskiptum og aðstoðað hann við að koma sér fyrir í nýju húsnæði. Einnig mun ákærði hafa farið með A í útibú Sparisjóðs Keflavíkur í [...] þegar hann færði viðskipti sín þangað frá þeim banka þar sem hann hafði verið í viðskiptum.

Haustið 2007 hafði vinnufélagi A hjá E samband símleiðis við systur hans, D, og greindi henni frá því að A væri fluttur úr íbúð sinni og í leiguíbúð á vegum ákærða. Í kjölfarið voru fjármál hans könnuð og kom þá meðal annars í ljós að á honum hvíldu umtalsverðar fjárskuldbindingar. Með bréfi sýslumannsins í [...] 7. nóvember 2007 var D skipuð ráðsmaður bróður síns og með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness [...]. janúar 2008 var hann sviptur fjárræði. Í framhaldi af því var hún skipuð fjárhaldsmaður hans.

Með bréfi 18. október 2007 voru kærð til lögreglu viðskipti A við ákærða, þáverandi sambúðarkonu hans og fyrirtæki þeim tengd, þar með talið GÁH ehf. Var málið tekið til rannsóknar og beindist hún meðal annars að þeim millifærslum sem tilgreindar eru í I. hluta ákæru. Einnig var kærð til lögreglu 31. maí 2010 fölsun á nafnritun A á því skjali sem IV. hluti ákæru tekur til.

III

Með bréfi 6. desember 2007 fór D, sem þá var ráðsmaður A, þess á leit við Sparisjóðinn í Keflavík að hann veitti upplýsingar um tilteknar færslur á reikningum bróður hennar, annars vegar af bankabók hans og hins vegar tékkareikningi. Tók beiðnin meðal annars til allra þeirra færslna sem um getur í I. hluta ákæru. Í erindinu sagði að tilgangurinn væri að staðreyna hvort þessar ráðstafanir hefðu verið framkvæmdar með vitund, vilja og að beiðni A. Þessu erindi svaraði þjónustustjóri útibús sparisjóðsins í [...] með bréfi 11. janúar 2008. Þar kom fram að ákærði hefði haft milligöngu um að A færði viðskipti sín í sparisjóðinn. Einnig sagði að starfsmenn sparisjóðsins væru þeirrar skoðunar að ákærði hefði verið að gæta hagsmuna A, en hann hefði talið ákærða velgjörðarmann sinn. Ekki hefði verið útbúið umboð til ákærða vegna reiknings A, en færslur hefðu verið gerðar í góðri trú um að ákærði hefði verið heiðarlegur í samskiptum sínum við A og sparisjóðinn. Þá sagði að erfitt væri að benda á staðfestingu um að beiðni hefði borist frá A um þessar ráðstafanir, en gert væri ráð fyrir að hann hefði óskað eftir þeim og haft vitneskju um þær þar sem ekki væri millifært af reikningum nema réttar upplýsingar væru gefnar, auk þess sem A hefðu verið sendar kvittanir og yfirlit. Með bréfi 3. apríl 2008 til sparisjóðsins mótmælti D, sem þá var orðin fjárhaldsmaður A, öllum greiðslum af reikningum hans til ákærða og krafðist endurgreiðslu fyrir hans hönd.

Í tilefni af þeim bréfaskiptum sem hér hafa verið rakin óskaði sparisjóðurinn eftir því með bréfi 5. maí 2008 að ákærði og sambúðarkona hans gerðu ítarlega grein fyrir ráðstöfun þeirra fjármuna sem millifærðir voru af reikningum A yfir á reikninga þeirra og GÁH ehf. Þessu erindi svaraði ákærði með bréfi 21. sama mánaðar, en þar var því andmælt að einhverjar millifærslur hefðu verið gerðar að beiðni hans eða sambúðarkonunnar. Þvert á móti hefðu allar millifærslur farið fram að beiðni A og með fullu samþykki hans. Í bréfinu var síðan vikið að einstökum millifærslum og upplýsingar veittar um ráðstöfun fjármuna en þó ekki gefnar skýringar á þeim öllum.

Með bréfi lögreglu 10. júní 2010 var ítarlegum spurningum beint til sparisjóðsins um viðskipti A og hver hafi verið aðdragandi að millifærslum af reikningum hans yfir á reikninga sem ákærði hafði umráð yfir. Því erindi svaraði fyrrgreindur þjónustustjóri útibúsins með bréfi 25. sama mánaðar. Þar kom fram að auk hans hefðu þrír nafngreindir starfsmenn sparisjóðsins annast millifærslurnar. Einnig sagði að ákærði hefði ekki haft skriflegt umboð til að annast fjármál A, en hann hefði kynnt ákærða í útibúinu sem umboðsmann sinn þegar þeir komu þangað upphaflega í þeim tilgangi að hefja þar viðskipti. Að því er varðar millifærslur þær sem greindar eru í 1. til 5. lið I. hluta ákæru var tekið fram að í öllum tilvikum hefðu þær verið gerðar í millifærslukerfi sparisjóðsins, en ekki verið skráð hver hefði óskaði eftir þeim. Einnig væri ekki vitað hvort sá sem óskaði eftir millifærslu hverju sinni hefði komið í sparisjóðinn eða gert það símleiðis og heldur ekki hvort A hefði með einhverju móti átt þar hlut að máli. Þá sagði að millifærslurnar hefðu ekki verið framkvæmdar nema gefnar væru upplýsingar um reikninginn sem dregið var af og leyninúmer hans. Enn fremur var greint frá skýringum sem höfðu verið skráðar við millifærslur eða ákærði gefið sparisjóðnum síðar. Loks var tilgreint í hvaða starfstöð sparisjóðsins millifærslurnar hefðu farið fram og hvaða starfsmaður hefði annast hverja færslu fyrir sig. Hvað varðar þær millifærslur sem liðir 7 og 8 í I. hluta ákæru taka til kom fram í bréfinu að ákærði hefði óskað eftir þeim við sparisjóðinn í kjölfar þess að A var veitt lán að ósk ákærða gegn veðskuldabréfi sem A gaf út 12. júní 2007 að fjárhæð 3.210.000 krónur.

IV

Ákærða er í I. hluta ákæru gefin að sök fjársvik fyrir að hafa blekkt starfsmenn Sparisjóðs Keflavíkur með því að koma fram án umboðs og hagnýta sér ranga hugmynd starfsmanna sparisjóðsins um umboð sitt og fá þá til að millifæra samtals 6.627.014 krónur af reikningum A og nýtt sér í eigin þágu. Þessum millifærslum er síðan nánar lýst í 1. til 7. lið þessa hluta ákærunnar. Voru þessi brot til vara talin umboðssvik en fallið var frá því við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti í ljósi þess að byggt væri á því að ákærði hefði ekki haft umboð frá brotaþola.

Ákærði hefur fyrir dómi og við rannsókn málsins hjá lögreglu eindregið neitað að hafa óskað eftir að starfsmenn sparisjóðsins framkvæmdu þær millifærslu sem tilgreindar eru í 1. til 5. lið I. hluta ákæru. Svo sem áður er rakið kom fram í bréfi sparisjóðsins 25. júní 2010 að ekki hefði verið skráð hver hafi beðið um þessar millifærslur og hvernig þeim óskum hafi verið komið á framfæri. Í bréfinu sagði einnig að ekki væri vitað hvort brotaþoli hefði átt þar einhvern hlut að máli. Fyrir dómi gátu þeir starfsmenn sparisjóðsins sem önnuðust þessar millifærslur ekki tjáð sig um þetta að öðru leyti en því að einn þeirra kvaðst muna óljóst eftir að ákærði hefði í nokkur skipti óskað símleiðis eftir millifærslum af reikningum brotaþola. Alls óvíst er hins vegar að þau tilvik lúti að umræddum millifærslum. Að þessu gættu er ósannað gegn neitun ákærða að hann hafi sjálfur óskað eftir þessum millifærslum og því verður hann sýknaður af þeim brotum sem honum eru gefin að sök í þessum liðum ákæruhlutans.

Að því er varðar 6. og 7. lið I. hluta ákæru kannaðist ákærði við í skýrslutöku hjá lögreglu 27. janúar 2010 að hafa óskað eftir þeim millifærslum sem þar er lýst. Aðdragandanum lýsti ákærði þannig að hann hefði rætt við fyrrgreindan þjónustustjóra útibús sparisjóðsins í [...] og óskað eftir láni fyrir brotaþola til að gera upp vanskilaskuldir hans. Þetta lán að fjárhæð 3.210.000 krónur var síðan veitt gegn áðurgreindu veðskuldabréfi brotaþola, en öllu andvirði þess að frádregnum lántökukostnaði, 3.081.549 krónur, var ráðstafað til ákærða með þeim millifærslum sem þessir liðir ákærunnar taka til. Fyrir dómi greindi ákærði á sama veg frá aðdragandanum. Hann sagði einnig að millifært hefði verið á hvorn sinn reikninginn í sinni umsjá þar sem hann hefði verið búinn að borga vanskil fyrir ákærða af öðrum reikningnum en ætlað að greiða eftirstöðvarnar af hinum. Tildrögum lánsins og ráðstöfun á andvirði þess lýsti þjónustustjóri útibúsins á sama veg í vætti sínu fyrir dómi.

Ákærði hefur borið því við að hann hafi ráðstafað þeim fjármunum sem 6. og 7. liður I. hluta ákæru taka til í þágu brotaþola. Því til stuðnings hefur ákærði bent á skuld brotaþola vegna bílasamnings við SP fjármögnun hf. að fjárhæð 1.664.724 krónur miðað við 12. júní 2007. Af þeirri fjárhæð greiddi ákærði 163.381 krónu inn á skuldina 16. október 2007 eða rétt tæpum fjórum mánuðum eftir að andvirði lánsins til brotaþola var ráðstafað til hans. Þá gaf ákærði út sjö tékka fram í tímann til að gera upp þessa skuld þótt hann hefði þegar tekið við nægum fjármunum frá brotaþola til að standa skil á henni. Þeir tékkar voru ekki innleystir og liggur fyrir staðfesting 6. október 2009 frá fjárreiðustjóra SP fjármögnunar hf. um að skuldin sé ógreidd. Einnig hefur ákærði bent á greiðslur hans fyrir brotaþola, annars vegar 280.000 krónur vegna láns til tölvukaupa og hins vegar 678.853 krónur vegna skuldar við Húsasmiðjuna hf. Þessar greiðslur fóru fram löngu eftir að lánið til brotaþola var veitt og því ráðstafað til ákærða. Var fyrri greiðslan innt af hendi 15. október 2007, en kvittun vegna þeirrar síðari er frá 10. mars 2008. Í henni kom fram að greitt hefði verið með ávísun og var gerður fyrirvari um gildi og innstæðu hennar. Þá hefur ákærði vísað til greiðslu að fjárhæð 311.997 krónur til Lýsingar hf. vegna tveggja samninga, en annar þeirra var vegna fjórhjóls sem mun í raun hafa verið í eigu ákærða. Loks hefur ákærði bent á aðrar og smærri greiðslur samtals að fjárhæð 157.885 krónur, en þær eru ýmist óstaðfestar eða voru inntar af hendi nokkru eftir að andvirði lánsins til brotaþola var ráðstafað til ákærða. Að öllu þessu virtu hefur ákærði ekki gefið viðhlítandi skýringar á meðferð fjárins þótt fyrir liggi að hann hafi að einhverju marki, nokkru eftir að það stóð honum til ráðstöfunar, innt af hendi greiðslur í þágu brotaþola. Vafa í þeim efnum verður að virða ákærða í hag, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008, en því verður engu að síður slegið föstu að þær svari til fjárhæðar sem er aðeins hluti af því fé sem ákærði veitti viðtöku með millifærslunum sem tilgreindar eru 6. og 7. lið ákæruhlutans.

Samkvæmt öllu því sem hér hefur verið rakið er sannað að ákærði hafi blekkt þjónustustjóra útibús Sparisjóðs Keflavíkur í [...] til að millifæra á reikninga, sem ákærði hafði umráð yfir, fé af reikningi brotaþola sem svaraði til andvirðis láns sem honum var veitt í því skyni að gera upp vanskil hans. Með þessu beitti ákærði þjónustustjórann blekkingum til að ráðstafa fénu í þessum tilgangi til sín og nýtti hann síðan féð samkvæmt framansögðu að stærstum hluta í eigin þágu. Gerðist ákærði með þessu sekur um þau fjársvik sem honum eru gefin að sök í 6. og 7. lið I. hluta ákæru og varða þau við 248. gr. almennra hegningarlaga.

V

Hinn 6. október 2006 gerði C, sambúðarkona ákærða, kaupleigusamning við Glitni banka hf. um skemmtibát og bátakerru að fjárhæð 2.900.000 krónur, en samningurinn var til fimm ára og með mánaðarlegum greiðslum. Til tryggingar efndum samningsins gekkst A í sjálfskuldarábyrgð.

Ákærða er í IV. hluta ákæru gefið að sök skjalafals með því að hafa í júní 2009 afhent Íslandsbanka hf., sem tekið hafði við réttindum og skyldum samkvæmt kaupleigusamningnum, yfirlýsingu um breytingu á honum þar sem ákærði hafi í blekkingarskyni falsað undirritun C og A. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði ekki sakfelldur fyrir að hafa falsað undirskrift A og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu.

Ákærði hefur neitað að hafa falsað undirskrift sambúðarkonu sinnar og borið því við að hann hafi haft heimild hennar til undirritunar skjalsins. Við rannsókn málsins hjá lögreglu gaf C skýrslu en þar var hún ekki innt eftir því hvort ákærði hefði undirritað skjalið með hennar heimild. Við aðalmeðferð málsins í héraði skoraðist hún undan því að gefa skýrslu á grundvelli 117. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt þessu er ósannað að ákærði hafi undirritað skjalið án heimildar hennar. Verður ákærði því sýknaður af þeim sakargiftum.

VI

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi hlaut ákærði þrjá dóma á árunum 2002 til 2005 fyrir skjalafals og auðgunarbrot. Er fallist á með héraðsdómi að dómur sem ákærði hlaut 25. júní 2002 hafi ítrekunaráhrif við ákvörðun refsingar vegna þeirra fjársvika sem hann hefur hér verið sakfelldur fyrir, sbr. 255. gr. almennra hegningarlaga. Að þessu gættu er refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 9 mánuði.

Svo sem áður er rakið var mál þetta upphaflega kært til lögreglu 18. október 2007. Í maí og júlí 2008 voru teknar skýrslur hjá lögreglu af ákærða og A, en rannsókn málsins var eftir það ekki fram haldið fyrr en á árinu 2010 þegar frekari skýrslur voru teknar. Rannsókn málsins lauk síðan í upphafi árs 2011 en ákæra var ekki gefin út fyrr en 11. júní 2013. Þessi fáheyrði dráttur á rannsókn málsins og saksókn er vítaverður og í hróplegu ósamræmi við 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008, 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Ber að átelja þetta harðlega. Með bréfi til ríkissaksóknara 4. júní 2014 lýsti ákærði yfir áfrýjun héraðsdóms, en málsgögn bárust ekki Hæstarétti fyrr en 18. júní 2015. Þegar gætt er að þeim óhæfilega drætti sem orðið hafði á meðferð málsins hjá lögreglustjóranum á Suðurnesjum, áður en ákæran var gefin út, var enn brýnni ástæða en ella til að meðferð þess drægist ekki frekar en þörf krafði. Tilgreindur dráttur á málsmeðferðinni fyrir Hæstarétti er því jafnframt ámælisverður. Af þessum sökum verður ekki hjá því komist að skilorðsbinda að fullu refsingu ákærða á þann veg sem í dómsorði greinir.

Samkvæmt framansögðu hefur ákærði verið sakfelldur fyrir það brot sem honum er gefið að sök í 6. og 7. lið I. hluta ákæru. Í einkaréttarkröfu brotaþola er krafist bóta að fjárhæð 2.523.646 krónur vegna þeirra ákæruliða og hefur þá verið tekið tillit til þess að 557.903 krónur hafi runnið til brotaþola eins og miðað er við í síðari ákæruliðnum. Með skírskotun til þess sem áður greinir liggur fyrir að ákærði fékk greitt andvirði láns til brotaþola að frádregnum lántökukostnaði 3.081.549 krónur inn á bankareikninga sem hann hafði umráð yfir. Í þessum þætti málsins verður hann að bera hallann af því að hafa ekki sýnt fram á að hafa greitt meira af skuldum brotaþola en nemur framangreindri fjárhæð. Verður honum því gert að greiða brotaþola bætur að fjárhæð 2.523.646 krónur með þeim vöxtum og málskostnaði fyrir Hæstarétti sem í dómsorði greinir. Að öðru leyti verður skaðabótakröfu ákærða vegna fjártjóns vísað frá héraðsdómi samkvæmt 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Auk bóta vegna fjártjóns krefst brotaþoli miskabóta að fjárhæð 2.000.000 krónur úr hendi ákærða. Telur brotaþoli að ákærði hafi fellt á sig miskabótaábyrgð með persónulegri meingerð í sinn garð, sbr. b. lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Athafnir ákærða hafi verið ólögmætar og þær beinst að persónu brotaþola, enda hafi hann misnotað sér fákunnáttu brotaþola í fjármálum og það traust sem hann bar til ákærða. Í málinu hefur ákærði ekki verið sakfelldur fyrir misneytingu gagnvart brotaþola heldur fjársvik með því að blekkja starfsmann Sparisjóðs Keflavíkur til að millifæra í þágu brotaþola fjármuni inn á reikninga sem ákærði hafði umráð yfir. Að þessu gættu verður miskabótakröfu brotþola vísað frá héraðsdómi.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest að öðru leyti en því að ákærði greiði þriðjung málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns og réttargæslumanns brotaþola. Jafnframt verður ákærða gert að greiða sama hlutfall áfrýjunarkostnaðar. Að öðru leyti fellur þessi kostnaður á ríkissjóð. þessum grundvelli.em reist er 'rotaþola heldur fjvart iti til þessa er ns, annars vegar lu fölsun lgreindar eru

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 9 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 2.523.646 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 19. júní 2007 til 20. janúar 2011 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt greiði hann brotaþola 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest að öðru leyti en því að ákærði greiði þriðjung málsvarnarlauna verjanda síns og þóknunar réttargæslumanns brotaþola.

Ákærði greiði þriðjung áfrýjunarkostnaðar málsins, sem í heild er 952.928 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda hans fyrir Hæstarétti, H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 868.000 krónur.