734/2013

L ehf. og LÍ hf. gerðu með sér viðskiptasamning um reikningslánalínu 11. maí 2005 þar sem LÍ hf. skuldbatt sig til að hafa til reiðu fyrir L ehf. reikningslánalínu að fjárhæð 80.000.000 krónur. Í samningnum kom fram að innan þeirra marka væri L ehf. heimilt að taka lán hjá bankanum í íslenskum krónum svo og nánar tilgreindum erlendum gjaldmiðlum. Var samningnum breytt nokkrum sinnum, m.a. til hækkunar á lánsfjárhæð. Aðilar gerðu á ný með sér lánssamning 18. september um fjölmyntalán í erlendum gjaldmiðlum. Var andvirði lánsins ráðstafað til greiðslu á lánum L ehf. samkvæmt reikningslánalínunni miðað við 15. ágúst 2008. Viðauki var gerður við lánssamninginn frá 2008 á árinu 2011 þar sem láninu var breytt í lán í íslenskum krónum og höfuðstóll þess lækkaður um 25%. Þá voru lánssamningar samkvæmt reikningslánalínu endurútreiknaðir í lok árs 2011 og inneign L ehf. samkvæmt þeim endurútreikningi ráðstafað til lækkunar á lánssamningnum frá árinu 2008. Við endurútreikninginn var miðað við að lánin skyldu bera vexti samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001. L ehf. taldi að hann hefði með lánssamningnum frá 2008 greitt L hf. meira en hann skuldaði samkvæmt samningnum um reikningslánalínu. Höfðaði hann því mál og krafði L hf. um þá fjárhæð sem hann taldi sig hafa ofgreitt. Var talið að hver lánshluti sem stofnað hefði verið til á grundvelli samningsins um reikningslánalínu hefði verið sjálfstætt lán er markast hefði af þeim ramma sem samningurinn hefði sett. Með vísan til tilurðar skuldbindinga L ehf. samkvæmt samningnum, tilgreiningu þeirra í stofnskjölum einstakra lánveitinga og þess hvernig þær hefðu reglulega verið gerðar upp var fallist á það með L ehf. að lán hans samkvæmt samningnum hefðu í raun verið í íslenskum krónum, tengd við gengi erlendra gjaldmiðla þannig að í bága hefði farið við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Hins vegar hefði vaxtaviðmiðun samningsins um lánshluta í íslenskum krónum, sem miðaði við REIBOR-vexti að viðbættu umsömdu álagi, verið lögmæt. Að því er varðaði það álitaefni hvort L hf. hefði verið heimilt að krefja L ehf. um viðbótargreiðslu vegna mismunar á umsömdum vöxtum sem hann hafði þegar greitt af láninu og vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 var vísað til sjónarmiða sem rakin voru í tilgreindum dómum Hæstaréttar um heimild til að víkja frá meginreglu kröfuréttar um að kröfuhafi, sem hefur fengið hefði minna greitt en hann hefði átt rétt til, ætti kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt hefði verið. Var ekki talið að slík festa hefði verið komin á við greiðslu afborgana og vaxta af einstökum lánshlutum að efni væru til að víkja frá meginreglunni. Hefði L hf. því verið rétt við endurútreikninginn að taka mið af viðbótarkröfu sinni um vexti, en vextir samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 hefðu verið lægri en þeir vextir sem aðilar sömdu um samkvæmt samningnum um reikningslánalínu. Þá þóttu önnur atriði sem L ehf. bar við til stuðnings kröfu sinni ekki leiða til þess að hún yrði tekin til greina. Var L hf. því sýknaður af kröfu L ehf.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. nóvember 2013. Hann krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða sér 98.711.604 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. nóvember 2011 til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér 78.381.400 krónur eða aðra lægri fjárhæð með dráttarvöxtum eins og í aðalkröfu greinir. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Lífland ehf., greiði stefnda, Landsbankanum hf., 1.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.