161/2010

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli GÞ gegn B, GK, Þ og Á var vísað frá dómi. Við þingfestingu málsins sótti GK þing en ekki B, Þ og Á. Samkvæmt 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 hafi dómara því borið að dæma málið á hendur B, Þ og Á eftir kröfum og málatilbúnaði GÞ að því leyti sem var samrýmanlegt framkomnum gögnum nema gallar væru á málinu sem vörðuðu frávísun án kröfu. Við málsmeðferðina gagnvart þeim hafi dómari ekki getað, svo sem hann gerði, byggt á vörnum sem fram höfðu komið af hálfu GK. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. mars 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 26. febrúar 2010, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði í þessum þætti málsins úr hendi varnaraðilans G-kk-ef og kærumálskostnaðar. Láti aðrir varnaraðilar málið til sín taka fyrir Hæstarétti krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar óskipt úr hendi allra varnaraðila.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili höfðaði málið fyrir Héraðsdómi Reykjaness gegn varnaraðilum og gerði í stefnu kröfu um að þeir yrðu dæmdir til að greiða honum stefnukröfuna óskipt. Við þingfestingu málsins 28. október 2009 mætti varnaraðilinn G-kk-nf og fékk frest til að leggja fram greinargerð. Af hálfu annarra stefndu, varnaraðilanna B-kk-ef T-kk-ef L-kk-ef, Þ-kk-ef G-kk-ef og Á-kk-ef Ó-kk-ef, var ekki mætt. Eftir að bókað hafði verið um þingsókn varnaraðilans G-kk-ef var fært til bókar: „Aðrir stefndu eru ekki mættir og fer stefnandi fram á að málið verði dómtekið á hendur þeim. Er svo gert.“ Þessi meðferð gagnvart þeim stefndu sem ekki mættu er í samræmi við 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991.

Næsta dómþing var háð 25. nóvember 2009. Þá mætti Þ-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómslögmaður og lagði fram greinargerð „fyrir stefnda“ þar sem aðallega var gerð krafa um að málinu yrði vísað frá dómi. Í greinargerðinni er ekki nefnt hver hinn stefndi sé sem henni sé skilað fyrir. Í þingbókina var skráð: „Af hálfu stefnda sótti þing Þ-kk-nf H. S-kk-nf hdl. og lagði fram ... greinargerð ásamt fylgiskjölum. Hann mótmælir því að málið hafi verið dómtekið á aðra stefndu en G-kk-þf, þar sem stefndi G-kk-nf hafi verið mættur.“ Varnaraðilinn G-kk-nf gat ekki farið með umboð til að mæta á dómþing við þingfestingu málsins fyrir aðra varnaraðila, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn, auk þess sem málið hafði þá verið tekið til dóms á hendur þeim svo sem skýrlega var fært til bókar. Miðað við þetta verður talið að greinargerðinni hafi aðeins verið skilað fyrir varnaraðilann G-kk-þf. Allt að einu var án nokkurra skýringa bókað þegar málið var tekið fyrir eftir þetta að nefndur lögmaður sæki þing „af hálfu stefndu“. Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfuna virðist þó vera talið að lögmaðurinn hafi einungis flutt málið fyrir varnaraðilann G-kk-þf. Í hinum kærða úrskurði er komist svo að orði: „Af hálfu stefndu skilaði stefndi G-kk-nf greinargerð í málinu.“ Síðan er í úrskurðinum ýmist talað um stefnda eða stefndu þegar fjallað er um fram komnar varnir. Úrskurðarorðin verða ekki skilin á annan veg en þann að málinu í heild hafi verið vísað frá dómi, þó að einungis varnaraðilinn G-kk-nf fái sér tildæmdan málskostnað. Hinn kærði úrskurður um að vísa málinu frá dómi er byggður á málsvörnum varnaraðilans G-kk-ef og skjölum sem hann lagði fram.

Samkvæmt 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 átti héraðsdómari að dæma málið á hendur varnaraðilunum B-kk-þgf, Þ-kk-þgf og Á-kk-þgf eftir kröfum og málatilbúnaði sóknaraðila að því leyti sem var samrýmanlegt framkomnum gögnum við þingfestinguna nema gallar væru á málinu sem vörðuðu frávísun án kröfu. Við málsmeðferðina gagnvart þeim gat dómari ekki, svo sem hann gerði, byggt á vörnum sem fram höfðu komið af hálfu varnaraðilans G-kk-ef eða sönnunargögnum sem hann hafði lagt fram. Af þessum ástæðum verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Ekki eru efni til að taka afstöðu til kröfu sóknaraðila um málskostnað í héraði úr hendi varnaraðilans G-kk-ef, þar sem sú krafa kemur til dóms í héraði við væntanlega meðferð málsins þar.

Samkvæmt þessum málsúrslitum verða varnaraðilar óskipt dæmdir til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Varnaraðilar, B-kk-nf T-kk-nf L-kk-nf, G-kk-nf K-kk-nf B-kk-nf, Þ-kk-nf G-kk-nf og Á-kk-nf Ó-kk-nf greiði óskipt sóknaraðila, G-kk-þgf Þ-kk-þgf, 200.000 krónur í kærumálskostnað.