398/2007

B, GM, GS og Ó voru sakfelldir fyrir brot gegn 32. og 33. gr., sbr. 28. gr. útvarpslaga nr. 53/2000 fyrir að hafa í starfi sínu fyrir félagið K staðið fyrir því að tekið var á móti læstum útsendingum 8 tilgreindra sjónvarpsstöðva, þær opnaðar með myndlyklum, í þeim tilgangi að veita aðilum sem ekki voru áskrifendur að umræddum útsendingum aðgang að þeim, og dreifa gegn endurgjaldi og án heimildar til allt að 1650 aðila í Reykjanesbæ, allt þar til lögreglan stöðvaði útsendingarnar 14. janúar 2004. Voru þeir dæmdir til að greiða 500.000 krónur í sekt en sæta ella fangelsi í 28 daga

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 11. júlí 2007. Ákæruvaldið krefst sakfellingar ákærðu samkvæmt ákæru og refsiákvörðunar.

Ákærðu krefjast staðfestingar héraðsdóms.

Í áfrýjunarstefnu er ekki gerð krafa er lýtur að upptöku hluta er notaðir voru við verknað þann sem ákært er vegna og ekki er haldið uppi skaðabótakröfu. Koma þessi atriði því ekki til umfjöllunar fyrir Hæstarétti.

Upphaf máls þessa er húsleit lögreglu 14. janúar 2004 í húsnæði fyrirtækisins Kapalvæðingar ehf. sem starfrækt var á tveimur stöðum í Reykjanesbæ. Ákærðu voru fyrirsvarsmenn félagsins. Ríkislögreglustjóri fékk heimild til húsleitarinnar með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 13. sama mánaðar. Rannsókn ríkislögreglustjóra hófst í kjölfar kæru Norðurljósa samskiptafélags hf. 18. september 2003 til sýslumannsins í Keflavík vegna meintrar ólögmætrar dreifingar á sjónvarpsefni um kapalkerfi félagsins.

Samkvæmt ákæru 20. júlí 2004 eru ákærðu sakaðir um brot gegn 32. og 33., sbr. 28. gr. útvarpslaga nr. 53/2000. Staðfest er sú niðurstaða héraðsdóms að slík brot geti sætt opinberri ákæru og líta verður svo á að ríkislögreglustjóri hafi haft allt frumkvæði í málinu eftir að sýslumaðurinn í Keflavík framsendi það 23. september 2003.

Samkvæmt 2. mgr. 27. gr. útvarpslaga fellur refsiábyrgð niður ef sex mánuðir líða frá útsendingu „án þess að ... hafin sé opinber rannsókn út af broti ef það á að sæta skilyrðislausri opinberri saksókn.“ Eins og rakið er í héraðsdómi var um samfellda starfsemi ákærðu að ræða sem staðið hafði um nokkurn tíma þar til hún var stöðvuð við húsleitina 14. janúar 2004. Þykir rétt að miða upphaf fyrningarfrests við útsendingu sem þá var í gangi. Ekki liðu fullir sex mánuðir frá því að húsleit fór fram og meint ólögmætt endurvarp var stöðvað og þar til fyrning sakar var rofin með skýrslutöku af ákæru hjá ríkislögreglustjóra 16. og 17. mars 2004.

Einkahlutafélagið Kapalvæðing sem mun hafa verið keypt af DVD Margmiðlun ehf. í lok desember 2003 sá annars vegar um lagningu kapalkerfa í Reykjanesbæ og rak hins vegar endurvarp innlends og erlends sjónvarpsefnis um kapalkerfið gegn endurgjaldi frá áskrifendum. Ákærðu voru einnig fyrirsvarsmenn DVD Margmiðlunar ehf. Áskrifendur voru 1653 í desember 2003, samkvæmt athugun B endurskoðanda á bókhaldi Kapalvæðingar ehf. sem unnin var að ósk ríkislögreglustjóra vegna rannsóknar málsins. Starfsemi Kapalvæðingar ehf. er lýst í gögnum málsins. Samkvæmt henni rak fyrirtækið ekki útvarpsstöð í skilningi b. liðar 1. gr. úrvarpslaga og hafa því ákvæði 2. gr. þeirra laga ekki þýðingu fyrir úrlausn málsins. Starfsemi félagsins fólst í að endurvarpa viðstöðulaust óstyttri og óbreyttri dagskrá sjónvarpsstöðva um fjarskiptanet fyrirtækisins. Kapalvæðing ehf. annaðist því rekstur sem fjarskiptafyrirtæki stunda og fellur sú starfsemi undir lög um fjarskipti nr. 81/2003. Slík starfsemi er skráningarskyld.

Endurvarp þeirra átta erlendu sjónvarpsrása sem ákæra tekur til var framkvæmt með þeim hætti að rásin var opnuð með áskriftarkorti í eigu félagsins og síðan var dagskrá viðkomandi sjónvarpsstöðvar send út með tækjabúnaði í eigu félagsins um kapalkerfi þess. Við rannsókn málsins upplýstist ekki skýrlega með hvaða hætti áskriftarkortin voru keypt. Ekki er annað í ljós leitt en að ákærðu hafi verið óheimilt að nota kortin til að veita áskrifendum sínum aðgang að því efni sem opnað var með þeim. Gátu ákærðu þannig ekki sýnt fram á að gerðir hefðu verið samningar við rétthafa um endurvarp á efni þessara átta stöðva. Eitt kortið, vegna stöðvarinnar TV-1000, reyndist vera svonefnt „sjóræningjakort“ og upplýstist ekki hvernig það var tilkomið.

Lýsing á þeirri háttsemi, sem bönnuð er með 32. gr. og 1. mgr. 33. gr. útvarpslaga, og ætluð er til verndar höfundarrétti, er nægilega skýr þegar litið er til a., h. og i. liða 1. gr. laganna. Í i. og j. liðum 28. gr. laganna er með ótvíræðum hætti lögð refsing við brotum á þessum ákvæðum. Ákvæðin eru bæði aðgengileg og fyrirsjáanleg þar sem þau koma fram í settum lögum sem birt hafa verið. Verður því talið að um fullnægjandi refsiheimildir sé að ræða.

Sú háttsemi sem hér að framan er lýst í starfsemi Kapalvæðingar ehf. samræmist lýsingu brots í ákæru og fellur undir brot samkvæmt 32. og 33. gr., sbr. i. og j. liði 28. gr. útvarpslaga þar sem hún felur í sér hagnýtingu á útvarpsefni til tekjuöflunar með því að settir voru upp myndlyklar í því skyni að veita einhverjum utan hóps áskrifenda sjónvarpsstöðvanna aðgang að innihaldi læstrar útsendingar.

Ákærðu komu að rekstri félagsins með ólíkum hætti og í mislangan tíma á því tímabili sem ákært er vegna, en voru allir í stjórn félagsins og störfuðu í þágu þess þegar húsleit var gerð. Á fundi í félaginu 20. nóvember 2002 er bókað að stjórnin sjái um framkvæmdastjórn félagsins. Ákærðu báru við rannsókn málsins og fyrir dómi að þeir hefðu allir sameiginlega tekið meiri háttar ákvarðanir um framkvæmdir á vegum félagsins og vísuðu í því sambandi sérstaklega til ákvarðana er lutu að því að hefja framkvæmdir við lagningu kapals í ný íbúðarhverfi. Að því er varðaði ákvarðanir um það efni sem sent var út og samskipti við rétthafa fengust ekki skýr svör um hver eða hverjir hefðu annast það. Í hlutverki sínu sem stjórnarmenn báru þeir allir sameiginlega ábyrgð á ólögmætri starfsemi í nafni félagsins, þó að þeir hafi komið að rekstrinum með ólíkum hætti. Engu breyta um þessa niðurstöðu þær varnir ákærðu að slíkt fyrirkomulag um framkvæmdastjórn hafi farið í bága við tilgreind ákvæði laga um einkahlutafélög nr. 138/1994. Eru þeir allir sakfelldir samkvæmt ákæru og eru brot þeirra réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Ákærðu B-kk-nf E-kk-nf, G-kk-nf M-kk-nf og G-kk-nf S-kk-nf hafa ekki áður sætt refsingu. Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf gekkst á árinu 2002 undir viðurlagaákvörðun og greiðslu 50.000 króna sektar vegna brots er varðaði við 231. gr. og 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hefur þessi viðurlagaákvörðun ekki áhrif á refsingu ákærða nú. Umrædd starfsemi félaga þeirra er ákærðu tengdust mun hafa varað í um tvo áratugi og einnig var sent út efni sem fullnægjandi heimildir voru fyrir. Við ákvörðun refsingar þykir mega líta til þess að upplýst er að ákærðu höfðu átt samskipti við fulltrúa kærandans, Norðurljósa samskiptafélags hf. um starfsemi sína, og engin gögn eru um að síðastnefnt félag hafi komið kvörtun á framfæri vegna efnis sem það taldi sig hafa einkarétt á að útvarpa fyrr en kæra kom fram. Þá verður ekki fullyrt hversu lengi þær átta stöðvar sem ákært er vegna höfðu hver um sig verið í endurvarpi og þannig hversu umfangsmikil brotastarfsemi ákærðu nákvæmlega var. Loks er rétt að líta til þess að rúm fjögur ár eru liðin frá því að rannsókn málsins hófst og hefur það tafist af ástæðum sem ákærðu verður ekki um kennt. Í ljósi alls þessa er refsing hvers ákærðu um sig ákveðin 500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, sem greiða skal innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins, ella sæti ákærðu hver fyrir sig fangelsi í 28 daga.

Ákærðu greiði allan sakarkostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda þeirra á báðum dómstigum, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, B-kk-nf E-kk-nf, greiði 500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 28 daga.

Ákærði, G-kk-nf M-kk-nf, greiði 500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 28 daga.

Ákærði, G-kk-nf S-kk-nf, greiði 500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 28 daga.

Ákærði, Ó-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, greiði 500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 28 daga.

Ákærði, B-kk-nf E-kk-nf, greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði G-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns 400.000 krónur.

Aðrir ákærðu greiði óskipt skipuðum verjanda sínum í héraði, F-kk-þgf E-kk-þgf F-kk-þgf hæstaréttarlögmanni, 600.000 krónur.

Ákærðu greiði óskipt allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 789.519 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, F-kk-ef A-kk-ef F-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 747.000 krónur.