122/2006

Ó krafðist þess að ákvörðun M um að hafna byggingarleyfi Ó á eignarlandi sínu yrði felld úr gildi. Atvik málsins eru þau að Ó keypti spildu úr landi Sólheimakots í Mosfellsbæ og reisti þar 23 m

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. mars 2006 og krefst sýknu af kröfu stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi keypti stefndi 1,5 ha spildu úr landi Sólheimakots í Mosfellsbæ 5. júlí 1971 og reisti þar 23 m2 sumarhús á árunum 1979 og 1980 samkvæmt byggingarleyfi áfrýjanda 25. júní 1979. Í landi Sólheimakots voru þá falar fjórar sumarhúsalóðir. Keypti stefndi lóð nr. 1, en annar lóð nr. 2 og reisti þar sumarhús 1991 samkvæmt byggingarleyfi 19. júní 1990. Lóðir nr. 3 og 4 eru óbyggðar og nú í eigu áfrýjanda.

Áfrýjandi, sem þá hét Mosfellshreppur, efndi til samkeppni um aðalskipulag sveitarfélagsins 1978. Aðalskipulag fyrir 1983 til 2003 var samþykkt í júlí 1983 og staðfest af skipulagsstjórn ríkisins 21. september sama ár og félagsmálaráðuneyti 28. sama mánaðar. Samkvæmt aðalskipulaginu var sumarbústaðarland stefnda á svæði sem skilgreint var sem „óbyggð svæði og almenn útivistarsvæði“ og því utan þess lands, sem var sérstaklega afmarkað í aðalskipulaginu undir sumarbústaðabyggð. Nýtt aðalskipulag fyrir 1992 til 2012 tók gildi á árinu 1992. Í greinargerð með því sagði að mikil ásókn hafi verið í sumarbústaðalönd í bæjarfélaginu og væru þau þar víða. Áður fyrr hefði skort á heildarstefnumörkum bæjarfélagsins og nokkur glundroði væri því á uppbyggingu sumarbústaðasvæða. Stafaði það af eldri samþykktum, hefðum og endurbyggingu gamalla bústaða, sem ekki væru á svæðum ætluðum sumarbústöðum. Á síðari árum hefði verið unnið að skipulegri mælingu landa og skráningu bústaða og hefði skipulag svæða og uppbygging bústaða samfara því færst til betri vegar. Stefnt væri að því að takmarka sumarbústaðabyggð við afmörkuð svæði.

Nýtt aðalskipulag áfrýjanda fyrir árin 2003 til 2024 tók gildi snemma árs 2003. Samkvæmt greinargerð með því er gert ráð fyrir „samfelldu útivistarsvæði, græna treflinum svonefnda, ofan byggðarinnar á höfuðborgarsvæðinu til útivistar og skjóls“, en óumdeilt er að land stefnda er innan þess svæðis. Þar segir og: „Ekki er gert ráð fyrir annarri byggð innan eða ofan græna trefilsins en frístundahúsum á svæðum skipulögðum fyrir slíka byggð sunnan Hafravatns.“ Af aðalskipulaginu er því ljóst að land stefnda tilheyrir svokölluðu óbyggðu svæði, en þau eru „opin svæði til almennrar útiveru“ og þar á, samkvæmt skipulaginu, að halda mannvirkjagerð í lágmarki. Kafli 2.2.2 í greinargerð fjallar um svæði fyrir frístundabyggð og segir þar að sumarhús megi einungis rísa innan svæða sem afmörkuð eru fyrir frístundabyggð og í samræmi við samþykkt deiliskipulag. Þar segir jafnframt: „Ekki verður heimilt að byggja við, endurbyggja eða byggja ný sumarhús utan svæða fyrir frístundabyggð. Einungis verði um að ræða eðlilegt og nauðsynlegt viðhald slíkra eigna. Gert er ráð fyrir að skipulögð landnotkun samkvæmt aðalskipulagi taki við þegar slík hús hafa lokið hlutverki sínu, ganga úr sér eða verða fjarlægð.“

II.

Með bréfi 20. ágúst 2003 óskaði stefndi eftir leyfi til að byggja 55 m2 sumarbústað á áðurnefndu landi sínu. Á fundi skipulags- og byggingarnefndar 26. sama mánaðar var erindi stefnda hafnað á þeim grundvelli að sumarhúsið væri á stað, sem væri „almennt opið svæði samkvæmt gildandi aðalskipulagi“. Ákvörðunin var staðfest í bæjarstjórn áfrýjanda 3. september 2003. Stefndi kærði ákvörðunina til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála. Í úrskurði nefndarinnar 24. júní 2004 sagði meðal annars: „Gildandi aðalskipulag Mosfellsbæjar var samþykkt í bæjarstjórn Mosfellsbæjar hinn 12. febrúar 2003, afgreitt af Skipulagsstofnun hinn 15. maí 2003 og staðfest af umhverfisráðherra hinn 8. júlí 2003. Samkvæmt aðalskipulagsuppdrættinum er spilda kæranda sem er úr landi Sólheimakots innan opins óbyggðs svæðis og er ekki gert ráð fyrir sumarhúsi kæranda á spildunni. Samkvæmt 2. mgr. 43. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 skulu framkvæmdir sem byggingarleyfi heimilar vera í samræmi við staðfest aðalskipulag og samþykkt deiliskipulag. Fallist er á þau rök bæjarstjórnar fyrir hinni kærðu ákvörðun að umdeild byggingarleyfisumsókn kæranda samrýmist ekki gildandi aðalskipulagi og verður því hinni kærðu ákvörðun bæjarstjórnar ekki hnekkt.”

III.

Sveitarstjórn ber ábyrgð á að gert sé aðalskipulag fyrir sveitarfélagið, sbr. 16. gr. skipulags- og byggingarlaga. Í aðalskipulagi skal setja fram stefnu sveitarstjórnar um landnotkun, samgöngu- og þjónustukerfi, umhverfismál og þróun byggðar í sveitarfélaginu á minnst 12 ára tímabili. Skipulagsnefndir fara með skipulagsmál undir yfirstjórn sveitarstjórna, sbr. 3. mgr. 6. gr. laganna. Samkvæmt 1. mgr. 43. gr. þeirra þarf leyfi viðkomandi sveitarstjórnar til að reisa og rífa hús. Samkvæmt 2. mgr. 43. gr. laganna skulu framkvæmdir samkvæmt 1. mgr. „vera í samræmi við staðfest aðalskipulag og samþykkt deiliskipulag.“

Í málinu krefst stefndi þess eins að felld verði úr gildi ákvörðun áfrýjanda um að hafna umsókn hans um byggingarleyfi. Óumdeilt er að landareign stefnda er og hefur verið samkvæmt gildandi aðalskipulagi áfrýjanda á opnu óbyggðu svæði allt frá 1983. Samkvæmt greinargerð með núgildandi aðalskipulagi er ljóst að ekki er gert ráð fyrir því að ný sumarhús séu reist á slíkum svæðum. Byggingarleyfisumsókn stefnda samrýmist því ekki gildandi aðalskipulagi. Er ákvörðun skipulags- og byggingarnefndar, sem staðfest var í bæjarstjórn 3. september 2003 og með úrskurði úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála 24. júní 2004, því í samræmi við þá kröfu, sem gerð er til sveitarstjórnar í 2. mgr. 43. gr. skipulags- og byggingarlaga, að ákvarðanir um byggingarleyfi séu í samræmi við staðfest aðalskipulag. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að meðferð áfrýjanda á umsókn hans um byggingarleyfi hafi verið andstæð ákvæðum 10. gr., 11. gr. eða 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Eru því engin efni til að fella úr gildi hina umdeildu ákvörðun og verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Mosfellsbær, er sýkn af kröfu stefnda, Ó-kk-ef J-kk-ef H-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður í héraði og fyrir Hæstarétti.