221/2011

Dánarbú G krafði A um greiðslu skuldar vegna láns sem það hélt fram að G hefði veitt henni á árinu 2007 vegna kaupa hennar á sumarbústað og vegna greiðslu á láni A hjá L hf. Í málinu lágu ekki fyrir skriflegir lánssamningar. Hæstiréttur taldi fram komið að G hefði lánað A umrædda fjárhæð. Hæstiréttur taldi A hvorki hafa fært rök fyrir sjónarmiðum um að líta bæri svo á að fjárhæðin hefði verið ígildi framlags G til sameiginlegrar eignamyndunar þeirra eða einhvers konar ráðskonulaun til handa A né að sýkna bæri hana af kröfum dánarbúsins vegna ákvæða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var því fallist á kröfu dánarbús G og A dæmd til að endurgreiða lán það er um ræddi í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. apríl 2011. Hann krefst þess að stefnda greiði sér 35.000.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. febrúar 2010 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

G-kk-nf Þ-kk-nf R-kk-nf lést 12. apríl 2009. Hann og stefnda áttu saman tvö börn, en þau voru ekki í skráðri sambúð. Í máli þessu krefur áfrýjandi stefndu um greiðslu skuldar að fjárhæð 35.000.000 krónur vegna láns sem það kveður G-kk-þf Þ-kk-þf hafa veitt henni á árinu 2007, annars vegar 30.000.000 krónur vegna kaupa hennar á sumarbústað að Efristíg 7 í Bláskógabyggð og hins vegar 5.000.000 krónur vegna greiðslu á láni stefndu og G-kk-ef Þ-kk-ef hjá Landsbanka Íslands hf. Í málinu liggja ekki fyrir skriflegir lánssamningar, en til stuðnings kröfunni vísar áfrýjandi einkum til þess að stefnda hafi viðurkennt skuldina með því að færa hana á skattframtöl sín fyrir tekjuárin 2007 til 2009 og það hafi G-kk-nf Þ-kk-nf einnig gert á framtölum sínum vegna tekjuáranna 2007 og 2008.

Til stuðnings sýknukröfu vísar stefnda einkum til þess að hún og G-kk-nf Þ-kk-nf hafi verið í óskráðri sambúð frá lokum níunda áratugar síðustu aldar. Þau hafi átt saman tvö börn og hafi fjárhagur þeirra verið sameiginlegur um margt. G-kk-nf Þ-kk-nf og endurskoðandi hans hafi annast gerð skattframtala þeirra beggja. Hafi lánveitandinn að líkindum verið svokallað aflandsfélag, Arctic Partners, en ekki G-kk-nf Þ-kk-nf, enda beri skattframtöl hans með sér að peningalegar eignir G-kk-ef Þ-kk-ef hafi ekki verið slíkar á árinu 2007 að hann hafi haft fjárhagslega burði til að lána stefndu svo mikið fé sem hér um ræðir. Beri því að sýkna stefndu af kröfu áfrýjanda vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá kveðst stefnda hvorki í orði né verki hafa samþykkt skuld þessa þótt hún hafi tekið við fé frá sambýlismanni sínum til tveggja áratuga. Verði á hinn bóginn talið að um bindandi lánssamning hafi verið að ræða beri að víkja honum til hliðar vegna efnis hans, aðstæðna við gerð hans og atvika eftir samningsgerð, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Fyrir dómi kom fram hjá M-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf endurskoðanda að hann hafi aðstoðað G-kk-þf Þ-kk-þf og stefndu við gerð skattframtala þeirra á þeim tíma sem hér skiptir máli. Hann kvaðst hafa unnið að gerð framtalanna í samráði við G-kk-þf Þ-kk-þf, en ekki fundað með stefndu vegna skattamála fyrr en eftir fráfall G-kk-ef Þ-kk-ef.

II

Áðurnefndur sumarbústaður var skráður á nafn stefndu á árinu 2007. Hefur hún ekki andmælt þeirri staðhæfingu áfrýjanda að hafa fengið 30.000.000 krónur frá G-kk-þgf Þ-kk-þgf vegna kaupa hennar á bústaðnum í september 2007. Skýringar stefndu á tilgreiningu í skattframtali fyrir árið 2007 á 5.000.000 króna skuld við G-kk-þf Þ-kk-þf eru á hinn bóginn óljósari. Af gögnum málsins verður þó ráðið að stefnda og G-kk-nf Þ-kk-nf voru í skuld við Landsbanka Íslands hf. á umræddu tímabili og ekki verður séð að hún hafi andmælt því að síðargreind fjárhæð hafi runnið til greiðslu skuldar hennar við bankann. Samkvæmt þessu er nægilega í ljós leitt að stefnda fékk umræddar 35.000.000 krónur frá G-kk-þgf Þ-kk-þgf persónulega á árinu 2007. Verður stefnda því ekki sýknuð af kröfu áfrýjanda vegna aðildarskorts.

Stefnda og G-kk-nf Þ-kk-nf voru hvorki skráð með sama lögheimili né töldu þau sameiginlega fram til skatts. Á skattframtölum þeirra beggja vegna tekjuársins 2007 voru 35.000.000 krónur tilgreindar sem lán G-kk-ef Þ-kk-ef til stefndu. Ber framtal stefndu með sér að hún hafi verið nánast tekjulaus á því ári, en af gögnum málsins er á hinn bóginn ljóst að G-kk-nf Þ-kk-nf hafði þá töluvert fé umleikis. Var fjárhæð þessi einnig ítrekað tilgreind á sambærilegan hátt á síðari skattframtölum þeirra, en ekki sem gjöf svo sem bar að gera ef um óendurkræft framlag til stefndu var að ræða. Stefnda hefur sönnunarbyrði fyrir því að atvik hafi verið með öðrum hætti en áfrýjandi fullyrðir og greinir í skattframtölum þeirra. Hefur henni ekki tekist sú sönnun. Að auki fær skuldin og ráðstöfun hennar stuðning í öðrum gögnum málsins. Ber því að leggja til grundvallar við úrlausn málsins að um lán G-kk-ef Þ-kk-ef til stefndu hafi verið að ræða.

Stefnda hefur á engan hátt fært rök fyrir sjónarmiðum um að líta beri svo á að umrædd fjárhæð hafi verið ígildi framlags G-kk-ef Þ-kk-ef til sameiginlegrar eignamyndunar þeirra eða einhvers konar ráðskonulaun til handa stefndu. Þá hafa heldur ekki verið færð rök fyrir því af hálfu stefndu að sýkna beri hana af kröfu áfrýjanda vegna ákvæða 36. gr. laga nr. 7/1936. Er þessum málsástæðum stefndu því hafnað. Samkvæmt framansögðu verður stefnda dæmd til að endurgreiða lán það sem um ræðir í málinu, svo sem krafist er, með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum verður stefnda dæmd til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefnda, A-kvk-nf M-kvk-nf K-kvk-nf, greiði áfrýjanda, dánarbúi G-kk-ef Þ-kk-ef R-kk-ef, 35.000.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. febrúar 2010 til greiðsludags.

Stefnda greiði áfrýjanda samtals 400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.