677/2012

N lýsti skaðabótakröfu við slitameðferð K hf. sem slitastjórn K hf. hafnaði og var þeim ágreiningi vísað til úrlausnar héraðsdóms í samræmi við ákvæði laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í málinu hélt N því fram að hann hefði orðið fyrir tjóni er hann keypti skuldabréf í útibúi K hf. í Færeyjum árið 2007 og að hið meinta tjón mætti rekja til þess að starfsmenn K hf. hefðu með misvísandi og villandi upplýsingum, selt honum bréf útgefin af L en ekki K hf. Talið var að N hefði þegar í janúar 2008 fengið upplýsingar um að K hf. væri ekki útgefandi bréfanna en hann hafði hins vegar ekki lýsti kröfu sinni á hendur K hf. fyrr en tæpum tveimur árum síðar. Var þá löngu liðinn frestur sá sem N hafði samkvæmt 1. mgr. 27. gr. laga nr. 48/2003  til að tilkynna K hf. að hann hygðist bera það fyrir sig að hafa ekki fengið í hendur þau skuldabréf sem hann taldi sig hafa keypt. Vegna þessa tómlætis hafði hann glatað rétti sínum til að krefjast skaðabóta úr hendi K hf. og var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfu N því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 26. október 2012 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. október 2012, þar sem hafnað var að viðurkenna nánar tilgreinda kröfu sem sóknaraðili lýsti við slit varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að við slit varnaraðila verði krafa hans að fjárhæð 8.439.712 krónur, að frádregnum 290.156 krónum, viðurkennd sem almenn krafa. Þá krefst hann aðallega málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar, en til vara að málskostnaður á báðum dómstigum falli niður.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Samkvæmt gögnum málsins keypti sóknaraðili skuldabréf fyrir milligöngu útibús varnaraðila í Færeyjum 27. júní 2007 og var kaupverð þeirra 49.871,25 evrur, að meðtalinni söluþóknun. Kveðst sóknaraðili hafa talið að um væri að ræða skuldabréf, útgefin af varnaraðila. Í árslok 2007 seldi varnaraðili starfsemi sína í Færeyjum til Eik Banka P/F sem tók í kjölfarið við rekstri hans þar.

Sóknaraðili gaf aðilaskýrslu fyrir héraðsdómi þar sem hann var spurður hvenær hann hafi fengið upplýsingar um að fyrrgreind skuldabréf væru ekki gefin út af varnaraðila, heldur Lehman Brothers Treasury Co. B.V. Sóknaraðili svaraði að hann hafi „í janúar“ fengið hringingu frá ráðgjafa sem áður starfaði í útibúi varnaraðila en hafði flust yfir til Eik Banka P/F. Hafi ráðgjafinn upplýst sóknaraðila um að verðbréfasjóður hans myndi flytjast yfir til bankans, „en hins vegar tæki þetta hálft ár þar sem sjóðurinn væri í Hollandi.“ Eftir um það bil hálft ár hafi hann séð „þessa afurð í heimabanka sínum og þá stóð þar Lehman Brothers“. Nánar tiltekið kvað sóknaraðili það hafa „verið í janúar 2008“ sem ráðgjafinn hafi haft samband. Aðspurður hvort sóknaraðili hafi séð um mitt ár 2008 í heimabanka sínum að bréfin væru „Lehman bréf“ svaraði hann: „Já það hlýtur að vera þetta var hálfu ári eftir að Eik banki keypti Kaupþing.“ Þá gaf fyrrum starfsmaður varnaraðila í Færeyjum skýrslu fyrir héraðsdómi sem vitni. Spurður hvenær viðskiptavinir varnaraðila, þar á meðal sóknaraðili, hafi fengið upplýsingar um hver væri raunverulegur útgefandi skuldabréfanna taldi hann að þeir „hafi væntanlega fengið bréf um þetta í janúar [2008], það voru sjö mánuðir frá því að þessi afurð var seld í Kaupþingi þar til að tilkynning barst viðskiptavinum í Eik banka.“ Samkvæmt framburði vitnisins, sem styðst að nokkru leyti við aðilaskýrslu sóknaraðila, verður að leggja til grundvallar við úrlausn þessa máls að hann hafi í janúar 2008 fengið upplýsingar um að varnaraðili væri ekki útgefandi bréfanna, heldur einhver annar, væntanlega þá þegar eða í síðasta lagi um mitt ár 2008 að það væri hollenskt félag, Lehman Brothers Treasury Co. B.V.

Sóknaraðili lýsti kröfu í þrotabú Lehman Brothers Holdings Inc. vegna áðurnefndra skuldabréfa, en að hans sögn ábyrgðist það félag kröfu hans á hendur Lehman Brothers Treasury Co. B.V. Hefur krafa sóknaraðila í þrotabú fyrrnefnda félagsins verið viðurkennd og þegar fengist greitt upp í hana. Er sú upphæð dregin frá kröfu sóknaraðila samkvæmt kröfugerð hans.

Sóknaraðili lýsti kröfu á hendur varnaraðila 18. desember 2009 um greiðslu á 49.871,25 evrum vegna skuldabréfanna, sem hann kvaðst hafa keypt í þeirri trú að þau væru gefin út af varnaraðila, en svo hefði ekki verið. Síðar breytti sóknaraðili kröfufjárhæðinni í 8.439.712 krónur í samræmi við 3. mgr. 99. gr. laga nr. 21/1991. Ekki verður séð af gögnum málsins að sóknaraðili hafi fyrr en í desember 2009 beint kröfu að varnaraðila vegna kaupa á skuldabréfunum. Þá bera gögnin heldur ekki með sér að sóknaraðili hafi tilkynnt varnaraðila með öðrum hætti að hann hygðist leita réttar síns gagnvart honum út af því að hann hefði fengið í hendur önnur skuldabréf en þau sem hann taldi sig hafa keypt fyrir milligöngu varnaraðila.

II

Sóknaraðili keypti áðurnefnd skuldabréf sem einstaklingur fyrir milligöngu útibús varnaraðila í Færeyjum. Hér var því um að ræða neytendakaup, sbr. 2. mgr. og 3. mgr. 1. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Í 1. mgr. 27. gr. þeirra laga segir að ef söluhlutur er gallaður beri neytanda að tilkynna seljanda um að hann muni bera gallann fyrir sig án ástæðulauss dráttar frá því að hann varð galla var eða mátti verða hans var. Frestur neytanda til að leggja fram kvörtun er aldrei styttri en tveir mánuðir frá því að hann varð galla var.

Sóknaraðili reisir kröfu sína á hendur varnaraðila á því að starfsmenn hans hafi sýnt af sér saknæma háttsemi „þegar þeir í orði kveðnu seldu sóknaraðila skuldabréf sem skyldu útgefin af Kaupþingi hf.“, en nýttu þess í stað fjármuni hans til kaupa á skuldabréfum, útgefnum af Lehman Brothers Treasury Co. B.V. Þar með beri varnaraðili skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hann hafi orðið fyrir af þessum sökum.

Eins og rakið er í kafla I verður að líta svo á að sóknaraðili hafi þegar í janúar 2008 fengið upplýsingar um að varnaraðili væri ekki útgefandi skuldabréfanna, heldur einhver annar. Sem fyrr segir lýsti sóknaraðili ekki kröfu sinni á hendur varnaraðila fyrr en 18. desember 2009. Var þá löngu liðinn sá frestur er sóknaraðili hafði samkvæmt 1. mgr. 27. gr. laga nr. 48/2003 til að tilkynna varnaraðila að hann hygðist bera það fyrir sig að hafa ekki fengið í hendur þau bréf sem hann hafi talið sig hafa keypt. Vegna þessa tómlætis hefur sóknaraðili glatað rétti til að krefjast skaðabóta úr hendi varnaraðila vegna kaupa á skuldabréfunum og ber þegar af þeirri ástæðu að staðfesta hinn kærða úrskurð.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, N-x-x K-kk-nf N-x-x, greiði varnaraðila, Kaupþingi hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.