672/2011

X var ákærður fyrir nauðgun með því að hafa haft samræði við A sem ekki gat spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Talið var að matsgerð sem fyrir lá í málinu leiddi ekki til þess að fullyrða mætti um ölvunarástand A þegar atvik gerðust. Þá yrði mat á sekt X ekki reist á vottorði sálfræðings. Voru hvorki talin efni til þess að sakfella X né neyta heimildar 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til að ómerkja hinn áfrýjaða dóm. Var X því sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 5. desember 2011 og krefst þess aðallega að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og honum gerð refsing en til vara að héraðsdómur verði ómerktur og málinu heimvísað.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti en til vara staðfestingar héraðsdóms.

Krafa ákærða um frávísun málsins frá Hæstarétti er á því reist að ákvæði 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála standi því í vegi að ákæruvaldið geti gert kröfu fyrir Hæstarétti um sakfellingu samkvæmt ákæru. Niðurstaða héraðsdóms sé reist á mati á sönnunargildi munnlegs framburðar ákærða og vitna sem Hæstiréttur geti ekki samkvæmt ákvæðinu endurmetið nema hlutaðeigandi vitni eða ákærði hafi gefið skýrslu hér fyrir dómi. Vísar ákærði um þetta til dóms Hæstaréttar 20. október 2011 í máli nr. 243/2011. Þá telur ákærði að þar sem krafa ákæruvalds um heimvísun máls hafi ekki komið fram í áfrýjunarstefnu, sbr. c. lið 2. mgr. 201. gr. laga nr. 88/2008 geti hún ekki komið til álita hér fyrir dómi.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi er ákærða í máli þessu gefin að sök nauðgun samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa aðfaranótt föstudagsins 22. október 2010 haft samræði við A sem ekki hafi getað spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Fyrir Hæstarétti reisir ákæruvaldið kröfu sína um sakfellingu ákærða einkum á því að héraðsdómur hafi við niðurstöðu sína hvorki litið til vottorðs E sálfræðings 13. maí 2011 um andlega hagi A eftir atburðinn né nægilega til gagna um ölvunarástand hennar samkvæmt rannsókn á blóðsýni. Ekki sé verið að krefjast endurmats á framburði ákærða og vitna heldur eigi þessi atriði að leiða til sakfellingar ákærða. Vísar ákæruvaldið um þetta til dóms Hæstaréttar 19. maí 2011 í máli nr. 571/2010. Um varakröfu sína vísar ákæruvaldið einnig til framangreindra atriða sem auk annars eigi að leiða til þeirrar ályktunar að héraðsdómur hafi heldur ekki metið réttilega framburð ákærða og vitna.

Þótt héraðsdómur hafi metið trúverðugleika framburðar stendur það ekki í vegi fyrir áfrýjun til sakfellingar ákærða, sbr. c. lið 1. mgr. 196. gr., 1. mgr. 197. gr. og c. lið 2. mgr. 201. gr. laga nr. 88/2008. Verður því ekki fallist á kröfu ákærða um frávísun málsins frá Hæstarétti. Samkvæmt síðastgreindu ákvæði var ákæruvaldinu rétt að tilgreina þegar í áfrýjunarstefnu kröfu sína um ómerkingu héraðsdóms og heimvísun málsins. Það stendur því þó ekki í vegi að til athugunar komi hvort slíkir gallar hafi verið á meðferð máls í héraði að ómerkja beri héraðsdóm þar sem þetta er atriði sem Hæstiréttur aðgætir án kröfu, sbr. 1. mgr. 204. gr. laga nr. 88/2008.

Framburður ákærða og vitna er rakinn í héraðsdómi, sem og önnur gögn málsins. Í forsendum dómsins er blóðsýni sagt hafa verið tekið úr A „um klukkan 14“ föstudaginn 22. október 2010, en það mun hafa verið gert „um klukkan 16“, eins og fram kemur í vottorði Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði og einnig á öðrum stað í dóminum. Hinn 17. mars 2011 óskaði ríkissaksóknari eftir því við rannsóknarstofuna að metinn yrði mögulegur etanólstyrkur í blóði A um klukkan 5 að morgni 22. október 2010, eða einum til tveimur tímum eftir að atvik eiga að hafa gerst sem ákært er vegna. Eins og nánar greinir í héraðsdómi eru í áliti rannsóknarstofunnar, sem staðfest var fyrir dómi, gerðir ýmsir fyrirvarar við áreiðanleika niðurstöðu rannsóknar á blóðsýninu. Lúta þeir að einstaklingsbundnum þáttum þess sem blóðsýni gefur, aðferð við sýnatöku og atvikum að öðru leyti. Samkvæmt þessu og öðru því sem rakið er í héraðsdómi um framburð ákærða og vitna verður staðfest niðurstaða hans um að matsgerðin leiði ekki til þess að fullyrða megi um ölvunarástand A þessa nótt. Þá eru niðurstöður E sálfræðings einungis reistar á tveimur viðtölum hennar við A 4. nóvember 2010 og 11. maí 2011. Verður mat á sekt ákærða ekki reist á vottorði hennar. Fjölskipaður héraðsdómur reisti niðurstöðu sína um sýknu meðal annars á framburði ákærða og vitna, en samkvæmt 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 verður sú niðurstaða ekki endurmetin til sakfellingar ákærða fyrir Hæstarétti.

Framangreind atriði leiða til að hvorki eru efni til þess að sakfella ákærða né neyta heimildar 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 til að ómerkja hinn áfrýjaða dóm. Verður hann því staðfestur og áfrýjunarkostnaður málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.