646/2009

A varð fyrir slysi þegar hann stakk sér til sunds frá grynnri enda sundlaugarinnar í Laugardal, með þeim afleiðingum að hann rak höfuðið í botn laugarinnar og hlaut alvarlegan skaða af. Samkvæmt matsgerð lækna var varanlegur miski A talinn 90 stig en varanleg örorka hans 100%. A krafði R, eiganda  laugarinnar um skaðabætur vegna slyssins en V hf., tryggingafélag sem veitt hafði R ábyrgðartryggingu, hafnaði bótaskyldu. Taldi félagið að slysið yrði ekki rakið til saknæmrar háttsemi starfsmanna R, heldur til óaðgæslu A sjálfs. A höfðaði í kjölfarið mál gegn V hf. en hvorki var deilt um með hvaða hætti slysið bar að, né um afleiðingar þess. Ágreininglaust var, að ef skaðabótaskylda væri fyrir hendi, skyldi hækka  miskabætur A um 30% með stoð í 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að  merkingar um dýpi og um að dýfingar væru bannaðar hefðu  ekki verið greinilegar og því væri ekki fullnægt fyrirmælum 2. mgr. 9. gr. reglugerðar nr. 457/1998 um hollustuhætti á sund- og baðstöðum. Fram kemur að sérstaklega væri brýnt að merkingar væru skýrar og ótvíræðar þar sem mikill fjöldi fólks af ólíku þjóðerni sækti sundlaugina. Fallist var á skaðabótaskyldu R á tjóni A. Þá var fallist á að A hefði sýnt af sér óvarkárni í aðdraganda slyssins og þannig orðið meðvaldur að tjóni sínu, samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar og ætti að bera hluta þess sjálfur. A hélt fram þeirri málsástæðu að líta bæri framhjá meðábyrgð hans þar sem skilyrði 2. mgr. 24. gr. skaðabótalaga væru fyrir hendi. Talið var að óvarkárni A hefði verið óveruleg. Líkamstjón hans væri mjög alvarlegt og afleiðingar þess honum sérlega þungbærar. Þá var litið til þess að R væri sveitarfélag, sem ekki hefði farið að skráðum reglum um merkingar við laugina. V hf. hefði, gegn gjaldi, tekið að sér að veita R vátryggingu vegna tjóns eins og hér um ræðir. Með vísan til framangreinds og atvika að öðru leyti var fallist á kröfu hans um að líta bæri fram hjá því að hann hefði verið meðábyrgur á tjóni sínu. Voru A því dæmdar fullar bætur vegna slysins.

Mál þetta dæma hæstaréttardómarnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. nóvember 2009. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara að kröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 16. desember 2009. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 93.386.835 krónur, til vara 92.477.938 krónur, en að því frágengnu 66.119.920 krónur, í öllum tilvikum með 4,5 % ársvöxtum af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 13. apríl 2007 til 17. febrúar 2009 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti úr hendi aðaláfrýjanda, án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Dómendur ásamt lögmönnum málsaðila gengu á vettvang 3. júní 2010.

Fallist er á með héraðsdómi að merkingar um dýpi og plötur með myndmerki um að dýfingar væru bannaðar frá bakka vesturenda þess hluta Laugardalslaugar, sem sérstaklega er afmarkaður með brautum fyrir sund, hafi ekki verið greinilegar. Fullnægðu þær því ekki fyrirmælum 2. mgr. 9. gr. reglugerðar nr. 457/1998 um hollustuhætti á sund- og baðstöðum. Var sérstaklega brýnt að merkingar væru skýrar og ótvíræðar þar sem mikill fjöldi fólks af ólíku þjóðerni sækir laugina. Leiðir þetta til þess að Reykjavíkurborg ber skaðabótaábyrgð á slysi gagnáfrýjanda er varð 13. apríl 2007, en aðaláfrýjandi hefur veitt ábyrgðartryggingu vegna slíkrar skaðabótaábyrgðar. Byggist aðild hans á 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga.

Ekki er um það deilt að gagnáfrýjandi kom hlaupandi frá setlaug sunnan við útgöngudyr frá búningsklefum og stakk sér óhikað til sunds af vesturbakka laugarinnar. Þótt ekki sé upplýst nákvæmlega hvaðan hann stakk sér, er ljóst að það hefur verið í námunda við merki á laugarbakka ,,D-0,9m.“. Er fallist á þær forsendur héraðsdóms að gagnáfrýjandi hafi sýnt af sér óvarkárni í aðdraganda slyssins. Hann hafi því orðið meðvaldur að tjóni sínu og eigi samkvæmt því eftir almennum reglum skaðabótaréttar að bera hluta tjóns síns sjálfur.

Gagnáfrýjandi hefur krafist þess að litið verði fram hjá meðábyrgð sinni og vísar um það til heimildar í 2. mgr. 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Rökstyður hann þessa kröfu einkum með því að afleiðingar slyssins séu alvarlegar fyrir hann, hvers eðlis líkamstjón hans sé og hve það hafi þungbærar afleiðingar. Þá bendir hann á að hagsmunir þeir, sem krafa hans beinist gegn, séu vátryggðir. Leiði þetta til þess að sanngirnisástæður, sem framangreind regla miðar við, séu fyrir hendi. Beri honum því óskertar bætur.

Eins og rakið er í héraðsdómi er líkamstjón gagnáfrýjanda mjög alvarlegt. Ekki er um það deilt að afleiðingar slyssins felast meðal annars í algerri starfsorkuskerðingu hans og að varanlegur miski sé 90 stig. Eru málsaðilar sammála um að bæta þann miska að auki með hækkun miskabóta um 30%, sbr. 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga. Í matsgerð tveggja lækna, sem málsaðilar öfluðu sameiginlega, kemur fram að afleiðingar mænuskaða gagnáfrýjanda séu ,,mjög alvarlegar, það er lömun á þvagblöðru og þarf að tappa þvagi af blöðru reglulega með þvaglegg. Hægðalosun fer fram með aðstoð lyfja og gerist ekki á annan hátt. Engin hreyfigeta er í ganglimum og verulega skert hreyfigeta í efri útlimum. [Gagnáfrýjandi] er ekki sjálfbjarga að koma sér í og úr hjólastól. Að öllum líkindum verður hann upp á aðra kominn um alla ævi hvað þetta varðar vegna skertrar starfsemi í handleggjum og höndum.“ Gagnáfrýjandi hefur notið hjálpar bróður síns og vinar þeirra, en óvíst er hve lengi það getur orðið. Aðstæður hans eru mjög óvenjulegar þar sem hann á ekki aðra að hér á landi.

Óvarkárni sú, er gagnáfrýjandi sýndi í aðdraganda slyssins og leiðir til þess eftir almennum reglum skaðabótaréttar að hann er meðábyrgur að tjóni sínu, telst óveruleg.

Saknæmi Reykjavíkurborgar, eiganda laugarinnar, felst í því að ekki var farið eftir fyrirmælum í reglugerð um greinilegar merkingar, sem þó átti að vera auðvelt án mikils kostnaðar.

Reykjavíkurborg er sveitarfélag, sem hefur vátryggt þá hagsmuni sem hér eru í húfi og hefur aðaláfrýjandi, gegn gjaldi, tekið að sér að bæta tjón eins og það sem hér um ræðir.

Með hliðsjón af framangreindum atriðum og atvikum að öðru leyti er fallist á, með vísan til 2. mgr. 24. gr. skaðabótalaga, að líta beri fram hjá því að gagnáfrýjandi var meðábyrgur að tjóni sínu og verða honum dæmdar fullar bætur vegna slyssins.

Fallist er á með héraðsdómi að skilyrði séu til að ákveða árslaun gagnáfrýjanda sérstaklega, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, og að sú árslaunaviðmiðun sem lögð er til grundvallar í dóminum sé líklegur mælikvarði á framtíðartekjur hans. Verður sú niðurstaða staðfest.

Matsgerð um afleiðingar slyssins lá fyrir 15. desember 2008. Málið var þingfest í héraði 17. febrúar 2009. Verður fallist á kröfu gagnáfrýjanda að dæmdar skaðabætur beri dráttarvexti frá þeim degi til greiðsludags, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001.

Samkvæmt framansögðu verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda 49.872.845 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði. Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verður staðfest.

Aðaláfrýjandi verður dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði segir.

Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði gagnáfrýjanda, A, 49.872.845 krónur með 4.5% ársvöxtum af 10.838.847 krónum frá 13. apríl 2007 til 9. september 2008, en af 49.872.845 krónum frá þeim degi til 17. febrúar 2009 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Aðaláfrýjandi greiði í ríkissjóð málskostnað fyrir Hæstarétti 1.125.000 krónur.

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 1.100.000 krónur.