780/2016

J höfðaði mál á hendur Í hf. og krafðist þess að ógilt yrði samþykki hennar fyrir því að veita Í hf. veð í fasteign og Í hf. gert að að aflýsa af eigninni nánar tilgreindu veðskuldabréfi. Deildu aðilar um hvort J hefði verið annar af tveimur útgefendum veðskuldabréfsins eða aðeins samþykkt að setja faseign sína að veði til tryggingar fyrir skuld samkvæmt bréfinu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að J hefði ásamt eiginmanni sínum ritað undir umsókn um lán hjá Í hf. bæði sem umsækjandi og veðsali, en hún var ein eigandi hins veðsetta. Skuldabréf var svo gefið út sama dag og hjónin þar tilgreind í meginmáli sem útgefendur þess. Þá hafði J ritað undir þrjár skilmálabreytingar þar sem hún var sögð greiðandi, auk þess sem hún hafði undirritað tvær sem greiðandi og þinglýstur eigandi. Var því talið að J hefði gengist undir gagnvart L hf., sem annar að tveimur aðalskuldurum, að greiða það lán sem var tilefni þess að veðskuldabréfið var gefið út. Gæti því ekki reynt á málsástæður J sem lytu að ógildi veðsetningar vegna tryggingar sem sett væri fyrir skuld annars manns. Var Í hf. því sýknaður af kröfu J.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 30. september 2016. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 16. nóvember 2016 og áfrýjaði hún öðru sinni 23. sama mánaðar. Hún krefst þess að ógilt verði samþykki hennar fyrir því að veita stefnda veð í fasteigninni Hegranesi 5 í Garðabæ og stefnda gert að aflýsa af eigninni veðskuldabréfi 29. október 2008. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi deila aðilar um hvort áfrýjandi hafi verið annar af tveimur útgefendum veðskuldabréfsins, sem krafa hennar lýtur að, eða hvort hún hafi aðeins samþykkt að setja fasteign sína að veði til tryggingar fyrir skuld samkvæmt bréfinu. Áfrýjandi reisir málatilbúnað sinn á því að hún hafi eingöngu verið veðþoli og því hafi borið að haga veðsetningunni í samræmi við samkomulag milli fjármálafyrirtækja, Neytendasamtakanna og stjórnvalda frá 1. nóvember 2001 um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga. Þar sem það hafi ekki verið gert beri að víkja skuldbindingu hennar til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi sótti áfrýjandi með eiginmanni sínum um lán hjá stefnda 29. október 2008. Ritaði áfrýjandi undir umsóknina bæði sem umsækjandi og veðsali, en hún var ein eigandi hins veðsetta. Skuldabréfið var síðan gefið út sama dag og þar eru hjónin tilgreind í meginmáli sem útgefendur bréfsins. Þá ritaði áfrýjandi undir skilmálabreytingar 27. júlí 2009, 3. maí 2010 og 6. apríl 2011. Í meginmáli þeirra var hún sögð greiðandi, auk þess sem hún undirritaði síðari tvær sem greiðandi og þinglýstur eigandi. Að öllu þessu virtu verður talið að áfrýjandi hafi gengist undir gagnvart stefnda, sem annar af tveimur aðalskuldurum, að greiða það lán sem var tilefni þess að veðskuldabréfið var gefið út. Gildir þá einu þótt áfrýjandi hafi ekki áritað bréfið í samræmi við þetta heldur aðeins ritað nafn sitt í reit undir tilgreiningunni „Samþykki þinglýsts eiganda (veðsala)“. Samkvæmt þessu verður fallist á það með héraðsdómi að ekki geti reynt á málsástæður áfrýjanda sem lúta að ógildi veðsetningar vegna tryggingar sem sett er fyrir skuld annars manns. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.