112/2004

Málið varðaði álagningarstofn fasteignaskatts og hélt J því fram, að skattlagningarheimild 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, eins og ákvæðið var á þeim tíma sem málið tók til, bryti gegn jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar. Í dóminum segir að fasteignaskattur hafi upphaflega verið lagður á eigendur fasteigna til þess að standa straum af kostnaði sveitarfélags sem af fasteignum leiðir. Kostnaður sveitarfélags af eign lúti öðrum lögmálum en markaðsverð fasteigna og því þurfi kostnaður sveitarfélags af fasteign utan höfuðborgarsvæðisins ekki að vera minni en höfuðborgarinnar af sambærilegri fasteign. J hafi greitt fasteignaskatt af eigum sínum í samræmi við 3. gr. laga nr. 4/1995, svo sem aðrir fasteignareigendur í sama sveitarfélagi. Álagningarstofn fasteignaskatts hafi farið að lögum, sbr. 40. gr. stjórnarskrár, og var sá sami fyrir alla fasteignareigendur óháð legu eignar. Var því ekki fallist á að umdeild skattlagningarheimild hafi brotið gegn jafnræðisreglu stjórnarskrár og var M sýknaður.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 15. mars 2004. Hann krefst þess að stefndi greiði sér 1.015.882 krónur með vöxtum samkvæmt 2. gr. laga nr. 29/1995 af 95.625 krónum frá 31. desember 1996 til 31. desember 1997, af 239.676 krónum frá þeim degi til 31. desember 1998, af 595.942 krónum frá þeim degi til 31. desember 1999 og af 1.015.882 krónum frá þeim degi til 26. júní 2000, með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001, en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til greiðsludags. Jafnframt krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málsatvik eru rakin í héraðsdómi. Mál þetta varðar álagningarstofn fasteignaskatts og greinir aðila á um, hvort skattlagningarheimild 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, eins og ákvæðið var á þeim tíma sem mál þetta tekur til, sé í samræmi við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar.

Við ákvörðun gjaldstofns til álagningar fasteignaskatts er löggjafinn ekki bundinn af því að gjaldstofninn svari til markaðsverðs fasteigna, enda sé við þá ákvörðun gætt lögmætra sjónarmiða, þar á meðal um jafnræði og meðalhóf.

Fasteignaskattur rennur til sveitarfélaga og var samkvæmt lögskýringargögnum upphaflega lagður á eigendur fasteigna til þess að standa straum af kostnaði sveitarfélags sem af fasteignum leiðir. Stofn til álagningar skattsins á hús og mannvirki var á þeim tíma, sem hér um ræðir, að undanskildum sumarhúsum og útihúsum í sveitum, afskrifað endurstofnverð þeirra margfaldað með markaðsstuðli fasteigna í Reykjavík samkvæmt matsreglum Fasteignamats ríkisins, sbr. 2. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Ákvæðinu hefur nú verið breytt með lögum nr. 144/2000.

Áfrýjandi heldur því fram að umdeildur álagningarstofn eigi rót sína að rekja til laga nr. 91/1989 um tekjustofna sveitarfélaga. Með þeim lögum hafi sveitarstjórnum utan höfðuborgarsvæðisins verið veitt heimild til að reikna fasteignaskatt af ímynduðu verðmæti fasteigna. Á höfuðborgarsvæðinu hafi skattstofninn hins vegar átt að vera fasteignamat eigna. Ákvæði 3. gr. laga nr. 4/1995 hafi verið samhljóða 3. gr. laga nr. 91/1989 að þessu leyti. Fyrir setningu síðarnefndu laganna hafi fasteignaskattur allra eigna verið reiknaður af fasteignamati óháð því hvar fasteignin var niðurkomin.

Alkunnugt er að verð fasteigna fer að nokkru eftir legu þeirra og það hefur áhrif á fasteignamatið með nokkrum hætti. Kostnaður sveitarfélags af eign lýtur öðrum lögmálum. Utan höfuðborgarsvæðisins þarf kostnaður sveitarfélags af fasteign ekki að vera minni en höfuðborgarinnar af sambærilegri fasteign. Það geta því legið almennar og málefnalegar ástæður til þess að löggjöf dragi úr áhrifum legu fasteignar á fasteignaskatt.

Áfrýjandi greiddi fasteignaskatt af eigum sínum að Höfðabrekku í Mýrdalshreppi í samræmi við 3. gr. laga nr. 4/1995, svo sem aðrir fasteignareigendur í sveitarfélaginu. Hann stóð í sömu sporum og þeir. Álagningarstofn fasteignaskatts fór að lögum, sbr. 40. gr. stjórnarskrár, og var sá sami fyrir alla fasteignareigendur óháð legu eignar. Verður því ekki fallist á að skattlagningarheimild 3. gr. laga nr. 4/1995 hafi brotið gegn jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar. Ber af þessum sökum að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um annað en málskostnað.

Eftir atvikum er rétt að málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.