58/2013

H krafðist eftirlaunagreiðslna úr hendi SL á grundvelli samnings sem hann hafði gert árið 1985 við Lífeyrissjóð SÍS, en sá sjóður hafði sameinast SL. Samkvæmt samningnum skyldu eftirlaun hans miðast við 65 ára lágmarksaldur og vera 90% af mánaðarlaunum framkvæmdastjóra SÍS eins og þau væru á hverjum tíma. Á árinu 1998 var gert samkomulag um breytingu á eftirlaunarétttindum H og skyldu þau nú nema ákveðinni mánaðarlegri greiðslu sem tæki breytingum eftir umsaminni vísitölu. Eftirlaun H tóku ekki breytingum samkvæmt þessu fyrr en á árinu 1999 en þá tók H við greiðslu úr hendi sjóðsins með fyrirvara um hugsanlega leiðréttingar. Hafði hann áður óskað eftir að tekinn yrði saman útreikningur eftirlauna hans miðað við tilteknar forsendur. Í Hæstarétti var talið að miðað við hvernig H hafði óskað eftir að uppgjöri yrði hagað við sig á árinu 1999 og með tómlæti hans í framhaldi af því yrði hann talinn bundinn af samkomulaginu frá árinu 1998 sem kom í stað upphaflegs samnings hans frá 1985. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu SL.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. janúar 2013. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 41.550.099 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 13.056.742 krónum frá 31. desember 2008 til 31. desember 2009, af 22.442.367 krónum frá þeim degi til 31. desember 2010, af 31.825.206 krónum frá þeim degi til 31. desember 2011, en af 41.550.099 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi vann áfrýjandi alla starfsævi sína hjá Sambandi íslenskra samvinnufélaga, en síðustu 25 árin var hann framkvæmdastjóri Lífeyrissjóðs SÍS. Árið 2005 var sá sjóður, sem þá hét Samvinnulífeyrissjóðurinn, sameinaður stefnda sem gekk undir heitinu Lífeyrissjóðurinn Lífiðn, en nafni á sameinuðum sjóði var breytt í það heiti sem stefndi hefur borið síðan.

Hinn 7. október 1985 gerði Lífeyrissjóður SÍS samning við áfrýjanda um eftirlaun hans sem miðast skyldu við 65 ára lágmarksaldur. Samkvæmt samningnum skyldu eftirlaun áfrýjanda vera „90% af mánaðarlaunum framkvæmdastjóra Sambandsins, eins og þau eru á hverjum tíma.“ Áfrýjandi hóf töku lífeyris 1. janúar 1987 og voru þau upphaflega miðuð við laun framkvæmdastjóra. Þegar Samband íslenskra samvinnufélaga dró úr starfsemi sinni þannig að einstakar deildir voru skildar frá rekstri Sambandsins munu stöður framkvæmdastjóra þess hafa verið lagðar niður.

Eftirlaun til áfrýjanda voru til umfjöllunar hjá Samvinnulífeyrissjóðnum á árinu 1998. Hinn 22. maí það ár var ritað skjal sem bar yfirskriftina „Samkomulag um eftirlaunaréttindi H-kk-ef Þ-kk-ef“. Í upphafi skjalsins var vísað til eftirlaunasamningsins við áfrýjanda frá 7. október 1985 og tekið fram að með samkomulaginu yrði sú breyting á eftirlaunaréttindum hans að í stað þess að miðað væri við ákveðið hlutfall af launakjörum framkvæmdastjóra Sambands íslenskra samvinnufélaga, eins og þau væru á hverjum tíma, væri nú samið um ákveðnar mánaðarlegar greiðslur sem tækju breytingum eftir umsaminni vísitölu. Um eftirlaunin sagði síðan að frá og með 1. janúar 1998 næmu þau 340.000 krónum á mánuði, en í desember ár hvert skyldu greidd tvenn mánaðarlaun. Frá þeim tíma hækkuðu launin mánaðarlega eftir vísitölu neysluverðs. Samkomulag þetta var undirritað af stjórn Samvinnulífeyrissjóðsins en áfrýjandi ritaði ekki undir það. Eftirlaun til áfrýjanda tóku ekki breytingum í samræmi við samkomulagið fyrr en á árinu 1999 í kjölfar þeirra bréfaskipta sem nú verða rakin.

Með bréfi 23. júlí 1999 áréttaði áfrýjandi beiðni til framkvæmdastjóra Samvinnulífeyrissjóðsins, sem hann sagðist áður hafa hafa komið á framfæri munnlega, um að tekinn yrði saman útreikningur eftirlauna frá því að hann hóf töku lífeyris. Fór áfrýjandi þess á leit að gerður yrði útreikningur á eftirlaunum miðað við upphafsgreiðslu, sem tæki breytingum eftir launavísitölu til 1. janúar 1998, en frá þeim tíma yrði miðað við 340.000 krónur á mánuði og sú fjárhæð síðan reiknuð eftir sömu vísitölu. Til samanburðar óskaði áfrýjandi eftir að tekið yrði saman yfirlit um þær greiðslur sem hann hefði fengið á sama tímabili. Mismunurinn yrði síðan vaxtareiknaður en í þeim efnum lagði áfrýjandi til að miðað yrði við vexti á bundnum innlánsreikningi. Þessu erindi svaraði framkvæmdastjóri sjóðsins með bréfi 18. ágúst sama ár en því fylgdu umbeðnir útreikningar. Samkvæmt þeim hafði áfrýjandi fengið lægri greiðslu sem nam 8.083.263 krónum frá því hann hóf töku lífeyris í janúar 1987 til október 1999 miðað við að upphafleg eftirlaun hefðu verið bundin launavísitölu á því tímabili. Af þeirri fjárhæð voru síðan reiknaðir 8,5% vextir eftir því sem mánaðarlegar greiðslur féllu til en samtals námu þeir 2.906.157 krónum.

Í bréfi áfrýjanda 11. nóvember 1999 til lífeyrissjóðsins kom fram að hann samþykkti útreikninginn „með fyrirvara um hugsanlegar leiðréttingar“. Auk þess fór áfrýjandi þess á leit að áðurgreindar fjárhæðir yrðu millifærðar inn á reikning hans daginn eftir. Samkvæmt yfirliti sjóðsins var vaxtagreiðslan innt af hendi þann dag að frádregnum fjármagnstekjuskatti, en fjárhæð sem svaraði til mismunar eftirlauna mun hafa verið greidd 15. sama mánaðar.

Fyrir héraðsdómi greindi fyrrverandi framkvæmdastjóri Samvinnulífeyrissjóðsins frá því að á stjórnarfundi sjóðsins á árinu 2005 hafi komið fram að áfrýjandi hefði rætt við þáverandi stjórnarformann sjóðsins og óskað eftir leiðréttingu á eftirlaunakjörum sínum. Með bréfi lögmanns áfrýjanda 11. maí 2007 var þess krafist að staðið yrði við eftirlaunasamninginn frá 7. október 1985 og að áfrýjanda yrði greiddur mismunur sem hann ætti rétt á samkvæmt þeim samningi og því sem greitt hefði verið á næstliðnum átta árum. Þessu hafnaði stefndi með bréfi 5. júlí sama ár. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi áttu aðilar í frekari bréfaskiptum í kjölfarið, en ekki eru efni til að rekja þau nánar.

II

Samkvæmt áðurnefndum samningi 7. október 1985 um eftirlaun áfrýjanda skyldu þau nema 90% af mánaðarlaunum framkvæmdastjóra Sambands íslenskra samvinnufélaga eins og þau væru á hverjum tíma. Eftir að stöður framkvæmdastjóranna höfðu verið lagðar niður var Samvinnulífeyrissjóðnum ókleift að efna þessa skuldbindingu eftir orðanna hljóðan og því þurfti að finna annað viðmið sem grundvöll eftirlauna til áfrýjanda.

Samkomulag um eftirlaun til áfrýjanda 22. maí 1998 var ekki undirritað af honum og greiðslur samkvæmt því voru ekki inntar af hendi fyrst eftir að það hafði verið samþykkt af hálfu lífeyrissjóðsins. Í bréfi áfrýjanda 23. júlí 1999 fór hann þess á leit að fá útreikning á eftirlaunum miðað við að þau hafi frá upphafi lífeyristöku tekið breytingum í samræmi við launavísitölu. Jafnframt miðaði hann við að fjárhæð eftirlauna 1. janúar 1998 væri 340.000 krónur á mánuði. Í kjölfarið fékk áfrýjandi útreikning lífeyrissjóðsins sem tekinn var saman í samræmi við tilmæli hans. Með bréfi 11. nóvember 1999 samþykkti áfrýjandi útreikninginn en gerði fyrirvara um hugsanlega leiðréttingu. Sá fyrirvari gat ekki lotið að fyrrgreindri fjárhæð eftirlauna sem áfrýjandi sjálfur hafði miðað við og var samhljóða því sem lagt var til grundvallar í fyrrgreindu samkomulagi frá 22. maí 1998. Í framhaldi af þessu var greiðslu eftirlauna til áfrýjanda hagað eftir því samkomulagi án þess að leitt hafi verið í ljós að hann hafi hreyft athugasemdum fyrr en í fyrsta lagi á árinu 2005.

Með hliðsjón af því hvernig áfrýjandi óskaði eftir að uppgjöri yrði hagað við sig á árinu 1999 og með tómlæti hans í framhaldi af því verður hann talinn bundinn af samkomulaginu 22. maí 1998 sem kom í stað upphaflegs samnings um eftirlaun hans frá 7. október 1985. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er staðfestur.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.