761/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli B ehf. gegn W var vísað frá dómi með vísan til þess að málatilbúnaður B ehf. væri ekki í samræmi við þá reglu að þingmálið væri íslenska. Hafði B ehf. lagt fram íslenska útgáfu af tilteknu skjali sem byggt var á í málinu en ekki löggilta þýðingu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þess væri ekki getið í hinum kærða úrskurði hvaða ágreiningur væri milli aðila um túlkun skjalsins og hvaða þýðingu sá munur hefði fyrir málið. Þar sem engin andmæli eða athugasemdir hefðu komið frá W þegar B ehf. lagði fram íslenska útgáfu skjalsins þar til aðalmeðferð fór fram var lagt til grundvallar að aðilar hefðu báðir unað að þessu leyti við texta þess. Bæri því að leggja þá útgáfu til grundvallar við úrlausn málsins. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. desember 2012, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 21. sama mánaðar. Réttinum bárust frekari gögn síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. nóvember 2012, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Mál þetta var þingfest í héraði 2. september 2010. Í stefnu til héraðsdóms kemur fram að sóknaraðili reki bílaleigu undir tilgreindu nafni. Hafi varnaraðili tekið bifreið á leigu hjá honum tímabilið 5. til 24. ágúst 2009 af gerðinni Ford Expedition með skráningarnúmerinu PZU0[7]. Hann hafi ekið bifreiðinni í djúpa á og við það hafi hún skemmst sökum vatns, sem meðal annars hafi flætt inn á vél hennar. Viðgerðarkostnaður vegna þessa hafi verið 1.284.247 krónur en varnaraðili hafi farið af landi brott án þess að greiða kostnaðinn. Reynt hafi verið að innheimta kröfuna en þegar það tókst ekki hafi málshöfðun verið nauðsynleg. Í stefnu er í sérstökum kafla gerð grein fyrir málsástæðum. Þótt sú lýsing sé ýmsum annmörkum háð kemur þar nægilega skýrt fram að stefndi reisi kröfu sína á reikningi vegna viðgerðarkostnaðar á bifreiðinni. Greiðsluskylda stefnda sé reist á samningi aðila, en að auki á reglum skaðabótaréttar utan samninga. Í kafla um lögfræðileg rök er einnig vísað til reglna um skaðabætur innan samninga. Vísað er til skilmála leigusamnings um bifreiðina, 6. gr. d og 24. gr. i, en samkvæmt þeim beri varnaraðili ábyrgð á tjóni sem hlotist gæti af því að hann æki bifreiðinni út í á eða vatnsföll. Í framhaldinu er efni þessara ákvæða leiguskilmálanna rakið nánar.

II

Við þingfestingu málsins lagði sóknaraðili fram, auk stefnu og birtingarvottorðs og fleiri gagna um birtinguna á hollensku, dómskjal nr. 3 áðurnefndan leigusamning auk skilmála á ensku, nr. 4 áætlun um viðgerðarkostnað, nr. 5 reikning vegna viðgerðarkostnaðar og nr. 6 og 7 bréf hans til varnaraðila.

Er málið var fyrst tekið fyrir 30. september 2010 eftir þingfestingu þess var bókað að varnaraðili gerði kröfu um að sóknaraðili legði fram þýðingu á þeim skjölum, sem lögð höfðu verið fram á hollensku yfir á íslensku. Þau gögn vörðuðu sem fyrr segir birtingu stefnu. Þá var einnig bókað að varnaraðili krefðist þess að sóknaraðili legði fram frumrit leigusamnings um bifreiðina. Er málið var næst tekið fyrir var meðal annars bókað: ,,Lögmaður [varnaraðila] ítrekar kröfu sína um íslenska þýðingu allra skjala sem lögð hafa verið fram í málinu og ítrekar jafnframt að lagt sé fram frumrit“ leigusamnings á dómskjali nr. 3. Eftir lögmanni sóknaraðila var bókað að hann teldi þegar framlögð skjöl nægjanleg.

Málið var næst tekið fyrir 8. nóvember 2010 en þá lagði sóknaraðili fram sem dómskjal nr. 8 ,,leiguskilmála á íslensku“. Vegna ágreinings um framlagningu þýðinga á skjölum tók dómari málsins rökstudda ákvörðun og var niðurstaðan sú að sóknaraðili skyldi leggja fram íslenska þýðingu á dómskjali nr. 3, leigusamningi að því leyti sem íslensk þýðing hafi ekki þegar verið lögð fram, og íslenska þýðingu dómskjala nr. 4, 5 og 6. Að öðru leyti taldi dómarinn ekki þörf á að þýða skjöl málsins.

Við fyrirtöku í málinu 16. desember 2010 lagði sóknaraðili fram í löggiltri þýðingu þau skjöl sem dómari hafði áður lagt fyrir hann að láta þýða.

Varnaraðili lagði fram greinargerð og ýmis skjöl í þinghaldi 10. febrúar 2011. Í upphafi greinargerðarinnar gerði varnaraðili athugasemd við að kröfu hans um þýðingu birtingarvottorðs hefði verið hafnað og fælist í því mismunun gegn erlendis búsettum aðila. Í greinargerðinni krafðist varnaraðili aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi, til vara sýknu annars vegar vegna aðildarskorts en hins vegar vegna annarra efnisástæðna, en að því frágengnu krafðist hann lækkunar á kröfu sóknaraðila. Frávísunarkrafan var reist á ætlaðri vanreifun málsins af hálfu sóknaraðila. Í greinargerðinni var ekki, að öðru leyti en að framan greinir, að finna mótmæli gegn þegar framlögðum þýðingum eða athugasemdir um að þörf væri frekari þýðinga á gögnum málsins.

Málið var næst tekið fyrir 14. apríl 2011 og fór þá dómari ásamt lögmönnum aðila yfir gögn þess. Engar athugasemdir voru bókaðar um að þörf væri frekari þýðinga á efni málsskjala. Í þessu þinghaldi var bókað að dómari frestaði málinu til flutnings um frávísunarkröfu varnaraðila til 20. september 2011 eða um fimm mánuði. Málið var þó ekki tekið fyrir fyrr en 11. nóvember 2011 en þá hafði annar dómari fengið því úthlutað vegna veikinda fyrri dómara. Kveðinn var upp úrskurður 14. desember 2011 þar sem kröfu um frávísun málsins var hafnað.

Eftir það var málið tekið fyrir 11. janúar 2012. Þá var bókað að lögmenn teldu öflun sýnilegra sönnunargagna lokið. Að því búnu var málinu frestað til aðalmeðferðar, sem fram skyldi fara 8. júní 2012. Dómari sá, sem upphaflega fór með málið, tók við því að nýju 1. febrúar sama ár. Aðalmeðferð fór ekki fram 8. júní það ár, eins og áður hafði verið ákveðið, heldur var málinu frestað ,,utan réttar“ til 5. október 2012 og fór aðalmeðferð þess þá fram. Eftir að þrjú vitni höfðu gefið skýrslu fór fram munnlegur málflutningur. Bókað var að lögmaður varnaraðila teldi misræmi milli ensku og íslensku skilmálanna í leigusamningi. Var bókað að vegna fyrirspurnar frá dómara samsinntu báðir lögmenn því að íslensk útgáfa skilmála leigusamningsins væri ekki þýðing á hinni ensku útgáfu þeirra.

Tæpum átta vikum eftir að aðalmeðferð lauk var hinn kærði úrskurður kveðinn upp eftir að gætt hafði verið ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

III

Svo sem fram er komið varðar mál þetta ætlaða kröfu sóknaraðila vegna skemmda sem hann kveður varnaraðila hafa valdið á bifreið, sem hann leigði af sóknaraðila. Varnaraðili undirritaði forhlið leigusamnings og skilmála um leigu bifreiðarinnar á ensku. Lagt var fram skjal sem nefnt var ,,leiguskilmálar á íslensku“ en samningurinn sjálfur, það er forhlið hans, hefur verið lagður fram í löggiltri þýðingu.

Sakarefni máls þessa er einfalt og afmarkað. Varnaraðila bar að setja fram andmæli við framlögðum gögnum þar með ef hann taldi að þýðingu skjala væri ábótavant þegar í greinargerð sinni, eða strax og tilefni gæfist til, væru þýðingar lagðar fram síðar, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991. Kom ekki fram í greinargerð hans eða annars staðar að hann teldi vörnum sínum hafa verið áfátt vegna þess að þýðing skilmála leigusamningsins var ekki löggilt þýðing á enskri útgáfu þeirra, heldur íslensk útgáfa.

Í hinum kærða úrskurði er þess hvorki getið að hvaða leyti aðilar deili um túlkun á 24. gr. i í leiguskilmálum né hver efnislegur munur eigi að vera á íslensku og ensku útgáfu skilmálanna og hvaða þýðingu sá munur hefði fyrir málið. Verður, í ljósi þess að engin andmæli eða athugasemdir komu frá varnaraðila frá 8. nóvember 2010 og þar til aðalmeðferð málsins fór fram tæpum tveimur árum síðar, að leggja til grundvallar að báðir aðilar hafi unað við þann texta sem að þessu leyti kom fram í íslenskri útgáfu skilmálanna. Ber því að leggja hana til grundvallar við úrlausn málsins.

Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar.

Varnaraðili greiði sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Það athugast að eftir að aðilarnir lögðu fram greinargerðir fyrir Hæstarétti hvor fyrir sitt leyti lagði varnaraðili fram svonefndar athugasemdir til að svara málatilbúnaði í greinargerð sóknaraðila og lagði sá síðarnefndi einnig fram athugasemdir fyrir sitt leyti í kjölfarið. Fyrir þessum skriflega málflutningi aðilanna er engin lagaheimild og er hann aðfinnsluverður.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar.

Varnaraðili, W-x-x H-x-x, greiði sóknaraðila, Brimborg ehf., kærumálskostnað, 300.000 krónur.