13/2009

B kærði úrskurð héraðsdóms og krafðist þess að felld yrði úr gildi ákvörðun þinglýsingarstjórans í Borgarnesi, um að þinglýsa tilteknum breytingum er varðaði eignarheimild B að nánar tilgreindu landi. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að í ákvörðun þinglýsingarstjórans, sem byggð var á 27. gr. laga nr. 39/1978, hafi verið að finna staðhæfingar um efnisleg réttindi sem feli í sér annað og meira en leiðréttingu á færslum í fasteignabók. Þar sem ákvæðið veitti ekki heimild til slíks var krafa B tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 29. desember 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. janúar 2009. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 16. desember 2008, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun þinglýsingarstjórans í Borgarnesi 5. ágúst 2008 um að þinglýsa tiltekinni breytingu er varðaði skráningu á eignarheimild sóknaraðila að Hraunkima nr. 7, sem er lóð úr landi Kolsstaða í Borgarbyggð. Kæruheimild er í 5. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar. Til vara krefst hann þess að fyrrgreind ákvörðun þinglýsingarstjóra verði felld úr gildi og leiðréttingar hans afmáðar úr fasteignabók embættisins. Til þrautavara krefst hann þess að þinglýsingarstjóra verði gert að breyta leiðréttingum á þann veg, að einn hektari jarðarinnar Kolsstaðir í Borgarbyggð verði skráður í fasteignabækur og þinglesin sem eign sóknaraðila og J-kk-ef E-kk-ef J-kk-ef í óskiptri sameign með öðrum eigendum jarðarinnar án sérstakrar staðartilgreiningar. Þá gerir sóknaraðili kröfu um greiðslu málskostnaðar í héraði og kærumálskostnað úr hendi Félags sumarbústaðaeigenda, Kolsstöðum, Borgarbyggð.

Varnaraðilinn Félag sumarbústaðaeigenda Kolsstöðum krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn Lumex ehf. hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Þrautavarakrafa sóknaraðila var ekki höfð uppi í héraði og er því ekki til meðferðar fyrir Hæstarétti.

Aðalkrafa sóknaraðila er á því reist að þinglýsingarstjóri hafi átt aðild að ágreiningsmálinu, sem borið var undir Héraðsdóm Vesturlands og úr var leyst í hinum kærða úrskurði. Fyrir þessu eru engin haldbær rök og verður kröfu sóknaraðila sem sögð er byggjast á þessu því synjað.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði eignaðist J-kk-nf E. J-kk-nf 50% hlut í jörðinni Kolsstöðum í Borgarbyggð 30. ágúst 1985, en varnaraðilinn Félag sumarbústaðaeigenda Kolsstöðum 50% hlut með afsölum 11. mars 1993. Jörðin var í sameign þeirra. Með samþykktu kauptilboði í mars 1999 og síðar kaupsamningi 27. apríl sama ár seldi J-kk-nf varnaraðilanum Lumex ehf. eignarhluta sinn í jörðinni. Í kaupsamningnum sagði meðal annars: „Sumarhús og tilheyrandi lóðarréttindi u.þ.b. 1 ha. (án leigugjalds) J-kk-ef E-kk-ef J-kk-ef fylgja ekki með í sölu þessari.“ Samþykkis varnaraðilans Félags sumarbústaðaeigenda Kolsstöðum var ekki aflað við þessa ráðstöfun. Sumarhúsið var gert að sérstakri fasteign í fasteignabók undir nafninu Hraunkimi nr. 7. Hinn 21. október 2001 afsalaði J-kk-nf sumarhúsinu til Aðaleignar ehf. Á afsalið var handskrifað yfir orðið lóðarréttindi „eignarlóð“. Þetta afsal var afhent til þinglýsingar 14. janúar 2002. Aðaleign ehf. seldi sóknaraðila með afsali 11. febrúar 2004 sumarhúsið „með tilheyrandi eignarlóð“. Var síðastnefnt afsal afhent til þinglýsingar 17. maí 2004 og fært í fasteignabók 10. júní sama ár.

Sýslumaðurinn í Borgarnesi sendi J-kk-þgf E. J-kk-þgf bréf 5. ágúst 2008. Í bréfinu segir meðal annars svo: „Varðar: Afsal á sumarhúsinu Hraunkima 7, Kolsstöðum í Borgarbyggð. Sjá þinglýsingarskjal nr. 6/2002 á fnr. 222-8454. J-kk-nf E. J-kk-nf, hafði afsalað öllum sínum eignarhlut 50% af jörðinni. Hann gat því ekki haldið eftir lóðinni sem eignarlóð. Á sama hátt getur Aðaleign ehf. ekki afsalað B-kvk-þgf E-kvk-þgf J-kvk-þgf meiri réttindum en þeir áttu og er því aðeins um leigulóð að ræða. Leiðrétting hefur nú átt sér stað og eigandi sumarhúss nr. 7 við Hraunkima aðeins leigulóðarhafi.“ Málavextir eru nánar raktir í héraðsdómi, svo og málsástæður aðila.

Sóknaraðili krefst þess að ákvörðun þinglýsingarstjórans, svo sem henni er lýst í bréfinu 5. ágúst 2008, verði úr gildi felld. Ákvörðunin var tilkynnt sóknaraðila með bréfi 2. september 2008. Samkvæmt 27. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 skal þinglýsingarstjóri bæta úr verði hann þess áskynja að færsla sé röng eða mistök hafi orðið um þinglýsinguna ella. Þau mistök höfðu orðið við þinglýsingu afsalsins 21. október 2001 að ekki hafði verið rituð athugasemd á afsalið um að samþykki sameiganda J-kk-ef E-kk-ef J-kk-ef, varnaraðilans Félags sumarbústaðaeigenda Kolsstöðum í þessu máli, hefði ekki verið aflað við þá ráðstöfun sem fólst í að undanþiggja umrætt sumarhús og lóðarspildu við afsalsgerðina. Þetta leiddi síðan til þess að afsali á sumarhúsinu til sóknaraðila 11. febrúar 2004 var einnig þinglýst án athugasemdar um hið sama.

Í ákvörðun þinglýsingarstjóra 5. ágúst 2008, sem um er deilt í málinu, er að finna staðhæfingar um efnisleg réttindi varðandi umrætt sumarhús og lóðarspildu, sem fela í sér annað og meira en leiðréttingu á færslum í fasteignabók. Ákvæði 27. gr. þinglýsingalaga veita ekki heimild til þess. Samkvæmt þessu verður fallist á kröfu sóknaraðila um að ákvörðun þinglýsingarstjórans í Borgarnesi 5. ágúst 2008 verði felld úr gildi.

Varnaraðilanum Félagi sumarbústaðaeigenda Kolsstöðum verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðst í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákvörðun þinglýsingarstjórans í Borgarnesi 5. ágúst 2008 varðandi eignina Hraunkima 7 úr landi Kolsstaða í Borgarbyggð er felld úr gildi.

Varnaraðilinn Félag sumarbústaðaeigenda Kolsstöðum greiði sóknaraðila, B-kvk-þgf E-kvk-þgf J-kvk-þgf, samtals 200.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.