243/2004

H krafðist bóta vegna slyss sem hún varð fyrir er hún var farþegi í bifreið með ölvuðum ökumanni, en hann andaðist í slysinu. Alkóhólmagn í blóðsýni, sem tekið hafði verið úr líki hans, reyndist vera 2,15. Þótt fallast yrði á með héraðsdómi, að slys H yrði rakið til ölvunar ökumannsins og hún hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að taka sér far með honum vitandi um ölvun hans og þrátt fyrir aðvaranir viðstaddra, þóttu ekki næg efni til að verða við kröfu S og V um sýknu. Litið var til þess að H hafði setið í bíl með ökumanninum, sem var unnusti hennar, umrædda nótt um fjallveg frá Reykhólum til Hólmavíkur án þess að nokkuð hafi farið úrskeiðis í akstrinum. Þá hafi H nýlega verið orðin 18 ára þegar atvik málsins gerðust. Voru bætur til H lækkaðar vegna eigin sakar á grundvelli 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga og var H látin bera sjálf ¾ hluta tjóns síns.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu máli þessu til Hæstaréttar 11. júní 2004. Þeir krefjast aðallega sýknu af kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að þær verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður .

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 24. ágúst 2004. Hún krefst þess aðallega að aðaláfrýjendur verði dæmdir in solidum til að greiða sér 9.260.007 krónur, til vara 7.595.730 krónur, en að því frágengnu 4.747.024 krónur. Til ítrustu vara krefst hún þess að fá greiddar 4.168.857 krónur. Í öllum tilvikum er krafist 2% ársvaxta frá 4. október 1998 til 2. september 2001 en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Loks krefst hún málskostnaðar fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

I.

Í máli þessu krefst gagnáfrýjandi bóta vegna slyss, sem hún varð fyrir aðfaranótt 4. október 1998, er hún var farþegi í bifreið með ölvuðum ökumanni, en hann andaðist í slysinu.

Eins og fram kemur í héraðsdómi höfðu gagnáfrýjandi og ökumaður bifreiðarinnar, sem var unnusti hennar, verið saman um nóttina og hafði hann ekið bifreiðinni, sem hún hafði umráð yfir, frá Reykhólum að Hólmavík þar sem þau fóru stutta stund inn á skemmtistaðinn Café Riis og síðan í samkvæmi í heimahúsi þar rétt hjá. Gagnáfrýjandi ber að hún hafi viljað að þau færu heim að sofa, en göngufæri var að húsinu, þar sem þau ætluðu að gista. Ökumaðurinn hafi hins vegar viljað fara í einn bíltúr í viðbót. Hún hafi reynt að fá hann ofan af því en ekki tekist það. Þau fóru síðan í ökuferð um bæinn, sem endaði með fyrrgreindum afleiðingum. Gestir í samkvæminu reyndu að fá ökumanninn ofan af því að aka bílnum og báru fyrir dómi, að hann hefði verið áberandi ölvaður. Reyndu þeir að tefja um fyrir honum meðan hringt var á lögreglu. Gagnáfrýjandi minnist þess ekki, að gestirnir hafi lagt hart að þeim að fara ekki á bílnum.

Gagnáfrýjandi viðurkennir, að hún hafi gert sér grein fyrir því, að ökumaðurinn var ölvaður, en hún hafi ekki veitt því sérstaka athygli hve mikið hann drakk. Hún hafi séð hann drekka oft úr gosflösku í bílnum en ekki vitað að áfengi var í flöskunni. Í lögregluskýrslu kemur fram, að við skoðun á bifreiðinni eftir slysið hafi fundist tvær tveggja lítra gosflöskur á gólfinu og verið megn áfengislykt af vökva þeim, sem í þeim var.

Alkóhólmagn í blóðsýni, sem tekið var úr líki ökumannsins reyndist vera 2,15‰. Alkóhólmagn í blóðsýni, sem tekið var úr gagnáfrýjanda 5 klukkustundum eftir slysið mældist 0,26‰.

Aðaláfrýjendur hafa ekki andmælt því, sem gagnáfrýjandi hefur borið um að unnusti hennar hafi ekið bifreiðinni fyrr um nóttina um fjallveg frá Reykhólum til Hólmavíkur án þess að nokkuð hafi farið úrskeiðis í akstrinum. Til þess verður einnig að líta að gagnáfrýjanda var nýlega orðin 18 ára þegar atvik þessi gerðust. Þótt fallast verði á með héraðsdómi, að slys gagnáfrýjanda verði rakið til ölvunar ökumannsins og hún hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að taka sér far með honum vitandi um ölvun hans og þrátt fyrir aðvaranir viðstaddra, eru ekki næg efni til að verða við kröfu aðaláfrýjenda um sýknu. Verða bætur til gagnáfrýjanda lækkaðar vegna eigin sakar á grundvelli 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Að virtu öllu framangreindu er rétt að hún beri sjálf ¾ hluta tjóns síns.

II.

Í máli þessu liggja fyrir þrjár álitsgerðir um líkamstjón gagnáfrýjanda. Í örorkumati J-kk-ef H-kk-ef læknis 2. ágúst 2001 er varanleg örorka gagnáfrýjanda vegna slyssins talin vera 25% og varanlegur miski 25%. Í álitsgerð örorkunefndar 10. desember 2002 er varanleg örorka metin 10% og varanlegur miski 15%. Samkvæmt matsgerð dómkvaddra manna 8. september 2003 er varanleg örorka talin vera 20% og varanlegur miski 20%.

Tekið er undir með héraðsdómi að niðurstöður J-kk-ef H-kk-ef um varanlega örorku og miskastig verði ekki lagðar til grundvallar útreikningi bóta.

Örorkunefnd telur, að ekki sé unnt með vissu að fullyrða, að mjóbakseinkenni gagnáfrýjanda séu vegna beinna afleiðinga slyssins og telur að þyngdaraukning hennar eftir slysið eigi þátt í þeim. Dómkvaddir matsmenn telja aftur á móti eðlilegast að meta þessi einkenni til afleiðinga slyssins. Slík skýring sé sennilegust og raunar dæmigerð fyrir slys sem þetta.

Fram er komið, að fyrst fór að bera á mjóbakseinkennum hjá gagnáfrýjanda um áramótin 1998-1999, en hún hafði ekki fundið fyrir þeim áður. Var þá svo stutt liðið frá slysinu, að líkur eru fyrir því, að þessi einkenni séu afleiðing þess. Niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna hefur ekki verið hnekkt og verður mat þeirra um 20% varanlega örorku og 20% varanlegan miska lagt til grundvallar uppgjöri bóta.

III.

Gagnáfrýjandi krefst bóta fyrir varanlega örorku, sbr. 2. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Byggir hún á ákvæðum 5. - 7. gr. skaðabótalaga, eins og þeim var breytt með lögum nr. 42/1996, og telur að miða beri við meðaltekjur iðnaðarmanna Með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á að miða beri við meðaltekjur ófaglærðs verkafólks við uppgjör bóta til handa gagnáfrýjanda og er það í samræmi við þrautavarakröfu hennar.

Samkvæmt niðurstöðu könnunar á launum á 4. ársfjórðungi 1998 voru föst mánaðarlaun almenns verkafólks í dagvinnu að meðaltali 101.908 krónur eða 1.296.270 krónur á ári að meðtöldu 6% framlagi vinnuveitanda í lífeyrissjóð. Tjón gagnáfrýjanda vegna varanlegrar örorku, uppfært frá vísitölu á slysdegi til vísitölu í september 2001, verður því 3.047.976 krónur.

Gagnáfrýjandi krefst bóta fyrir 20% varanlegan miska, sbr. 1. mgr. 4. gr. skaðabótalaga, að fjárhæð 1.034.200 krónur. Er fallist á að miski hennar nemi þeirri fjárhæð.

Gagnáfrýjandi krefst bóta fyrir tímabundið atvinnutjón í þrjá mánuði eftir slysið, sbr. 1. mgr. 2. gr. skaðabótalaga og 3. mgr. 1. gr. sömu laga. Vísar hún til örorkumats J-kk-ef H-kk-ef þar sem segir, að hún hafi verið óvinnufær til heimilisstarfa þann tíma. Eins og fram kemur í héraðsdómi var gagnáfrýjandi atvinnulaus á slysdegi. Hún var 18 ára gömul og bjó á heimili foreldra sinna. Ekkert liggur fyrir um það, að hún hafi tekið að sér heimilisstörfin og er ósannað, að hún hafi innt þau af hendi. Samkvæmt því verður ekki fallist á, að hún eigi rétt til bóta vegna tímabundinnar óvinnufærni til heimilisstarfa.

Gagnáfrýjandi krefst þjáningarbóta samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga. Reisir hún þá kröfu á mati J-kk-ef H-kk-ef, þar sem því er slegið föstu, að hún hafi verið rúmliggjandi á sjúkrahúsi í einn dag og veik í skilningi skaðabótalaga í 99 daga. Krefst hún 90.780 króna í bætur vegna þessa. Þessu mati hefur ekki verið hnekkt, og verður krafan tekin til greina.

Þá krefst gagnáfrýjandi að sér verði dæmdar 250.000 krónur í bætur vegna annars fjártjóns, sbr. 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga. Engin gögn hafa verið lögð fram til styrktar kröfunni. Þegar af þeirri ástæðu verður þessum kröfulið hafnað.

Samkvæmt framansögðu verður tjón gagnáfrýjanda af völdum slyssins talið nema 4.172.956 krónum. Verða aðaláfrýjendur dæmdir til að greiða henni óskipt ¼ hluta tjónsins, eða 1.043.239 krónur með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði, en dráttarvextir verða dæmdir frá málshöfðunardegi 21. janúar 2002.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjendur, S-kvk-nf E. Þ-kvk-nf og Vátryggingafélag Íslands hf., greiði gagnáfrýjanda, H-kvk-þgf V-kvk-þgf, óskipt 1.043.239 krónur með 2% ársvöxtum frá 4. október 1998 til 21. janúar 2002, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 350.000 krónur.