219/2003

Skipstjórinn S var ákærður fyrir að hafa látið úr höfn á skipinu V „vanmönnuðu vegna þess að 2. stýrimaður og yfirvélstjóri höfðu eigi gild atvinnuréttindi“ og með því brotið nánar tilgreind ákvæði laga nr. 112/1984 um atvinnuréttindi skipstjórnarmanna á íslenskum skipum og laga nr. 113/1984 um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum. Talið var að refsiheimildir laganna væru nægilega skýrar og að S hefði unnið sér til refsingar fyrir þá háttsemi sem hann var ákærður fyrir. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin 100.000 krónur í sekt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf H-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 5. maí 2003 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að refsing verði þyngd.

Ákærði krefst sýknu.

Í málinu er ákærði sakaður um að hafa, sem skipstjóri á fiskiskipinu Vigra RE 71, 1.217,44 brúttólesta með 3.000 kw. vél, lagt skipinu úr höfn í Reykjavík 3. maí 2002 „vanmönnuðu vegna þess að 2. stýrimaður og yfirvélstjóri höfðu eigi gild atvinnuréttindi“ og með því brotið nánar tilgreind ákvæði laga nr. 112/1984 um atvinnuréttindi skipstjórnarmanna á íslenskum skipum og laga nr. 113/1984 um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum með áorðnum breytingum.

Málavöxtum er lýst í héraðsdómi. Þar kemur meðal annars fram að ákærði hafi lagt fram beiðni um lögskráningu og áhafnarlista fyrir lögskráningarstjóra áður en haldið var í veiðiferðina 3. maí 2002. Gegn mótmælum ákærða hefur þessu ekki verið hnekkt með haldbærum gögnum. Í ákæru er ákærði ekki sakaður um þá háttsemi að hafa ekki sinnt þeirri skyldu samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 43/1987 um lögskráningu sjómanna að lögskrá skipverja áður en hann hélt úr höfn. Kemur það ákvæði því ekki til álita að því er varðar ætlaða refsiábyrgð hans.

Óumdeilt er að 2. stýrimaður og yfirvélstjóri Vigra höfðu ekki gild atvinnuréttindi þegar landhelgisgæslan kom að skipinu að veiðum á Reykjaneshrygg 10. maí 2002. Eins og nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi ber skipstjóri eftir 1. mgr. 6. gr. siglingalaga nr. 34/1985 meðal annars ábyrgð á því að skip hans sé „nægilega mannað“. Samkvæmt 3. mgr. 1. gr. laga nr. 112/1984, sbr. 1. gr. laga nr. 62/1995, ber skipstjóri á íslensku skipi „fulla ábyrgð á framkvæmd laga þeirra og reglna sem lúta að starfi hans og settar eru af þar til bærum stjórnvöldum.” Nær ábyrgð skipstjóra samkvæmt þessu ákvæði bæði til framkvæmdar laganna sjálfra og annarra laga, sem fjalla um starfsskyldur hans, svo sem laga nr. 113/1984, laga nr. 43/1987 og siglingalaga. Ber skipstjóri þannig eftir b. lið I. 4. gr., 6. gr. og 13. gr. laga nr. 112/1984 með áorðnum breytingum og 2. gr. og 3. gr. laga nr. 113/1984 ábyrgð á því að tilskilinn lögmæltur fjöldi lögskráðra stýrimanna og vélstjóra með gild atvinnuréttindi séu í hverri veiðiferð. Með þessari athugasemd og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er á það fallist að refsiheimildir samkvæmt 22. gr. laga nr. 112/1984 og 1. mgr. 14. gr. laga nr. 113/1984 séu nægilega skýrar og að ákærði hafi unnið sér til refsingar fyrir þá háttsemi sem hann er ákærður fyrir og eftir þeim lagaákvæðum, sem í ákæru greinir. Verður ákvörðun héraðsdóms um refsingu ákærða og sakarkostnað staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, S-kk-nf Þ-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur.