346/2001

Þ, sem var matsveinn á skipi S, fór í skurðaðgerð vegna æðahnúta í fótum í nóvember 1998. Deilt var um hvort hann hefði verið óvinnufær í skilningi 36. gr. sjómannalaga er hann fór í aðgerðina, og skyldi einskis í missa af launum sínum þann tíma sem hann var frá vinnu í kjölfar hennar. Þótti leitt í ljós, m.a. með vísan til læknisfræðilegra gagna sem lágu fyrir í málinu, að um væri að ræða sjúkdóm, sem hefði þróast í nokkurn tíma með Þ og að skurðaðgerð hefði verið nauðsynleg til að bæta þar úr. Þótti og mega álykta að einkenni sjúkdómsins hefðu verið orðin með þeim hætti að Þ hefði átt erfitt með að gegna störfum sínum sem matsveinn um borð í skipi S, en ljóst var að það starf útheimti miklar stöður sem voru óheppilegar fyrir umræddan sjúkdóm. Af hinum læknisfræðilegu gögnum þótti einnig mega ráða að dráttur á aðgerð hefði skapað nokkra hættu fyrir heilsu Þ og getað leitt hvenær sem var til óvinnufærni hans. Að öllu þessu virtu og þrátt fyrir að Þ hefði verið unnt að stunda vinnu sína fram að því að hann fór í leyfi í októberlok 1998 þóttu atvik með þeim hætti að fullnægt væri skilyrðum 36. gr. sjómannalaga til að hann fengi greidd laun þann tíma, er hann var óvinnufær vegna skurðaðgerðarinnar. Var ekki fallist á það með S að Þ hefði getað valið annan aðgerðartíma og að það ætti að standa í vegi fyrir því að hann nyti þessa réttar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. september 2001 og krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 217.775 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 af 164.732 krónum frá 1. desember 1998 til 1. janúar 1999 en af stefnufjárhæð frá þeim degi til greiðsludags, auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málavextir eru raktir í héraðsdómi. Eins og þar kemur fram gerir áfrýjandi, sem var sjómaður á skipi stefnda, Þorsteini EA 810, kröfu um greiðslu launa á tímabilinu 16. nóvember til 5. desember 1998, er hann var óvinnufær af völdum skurðaðgerðar hinn 12. nóvember það ár vegna bilunar í bláæðakerfi, sem leiddi til æðahnúta í fótum. Ekki er fyrir Hæstarétti lengur deilt um að ráðningarsamband var milli aðilanna er áfrýjandi fór í aðgerðina. Ágreiningur þeirra lýtur hins vegar að því, hvort áfrýjandi hafi verið óvinnufær í skilningi 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985, er hann fór í aðgerðina og skuli eigi missa neins í af launum sínum þann tíma, er hann var frá vinnu í kjölfar hennar.

Áfrýjandi skýrði svo frá fyrir dómi í héraði, að hann hafi byrjað að finna fyrir einkennum vegna æðahnúta í fótum um það bil þremur árum fyrir aðgerðina, en þau hefðu lýst sér með vaxandi þreytu, óþægindum og eymslum í fæti. Hafi hann orðið sífellt þreyttari og þurft æ oftar að setjast, en í starfi sínu sem matsveinn á skipinu hafi hann þurft að standa mikið kyrr. Kvað hann þetta hafa háð sér mikið við störf sín og verið orðið það slæmt að hann treysti sér ekki til að vinna áfram að óbreyttu. Hann kvaðst þó ekki hafa kvartað yfir þessu við yfirmenn sína um borð í skipinu. Leitaði hann fyrst til heimilislæknis í ágúst 1998, sem vísaði honum á Á-kk-þf L-kk-þf, skurðlækni í Keflavík. Hafi hann farið til hans, er hann var í leyfi í nóvember 1998 og hafi viljað svo til að Á-kk-nf hafi átt lausan tíma fyrir aðgerð viku síðar. Eftir að hafa haft samband við skrifstofu útgerðar og skipstjóra hafi hann ákveðið að taka þennan tíma því að ella hefði hann þurft að bíða í þrjá mánuði, sem hefði þýtt að hann hefði farið í aðgerð í febrúar 1999, sem hefði verið slæmt fyrir útgerðina.

Í héraðsdómi er skýrt frá vottorði Á-kk-ef L-kk-ef skurðlæknis, þar sem hann segir það hafa verið læknisfræðilega nauðsyn að gera umrædda aðgerð á áfrýjanda. Staðfesti hann vottorð sitt fyrir dómi. Sagði hann að um sjúklegt ástand hefði verið að ræða og ekki önnur meðferðarúrræði í boði. Kvaðst hann almennt mæla með að slík aðgerð yrði framkvæmd fljótlega. Hann sagði aðspurður um það hvort „akút“ nauðsyn hefði borið til aðgerðarinnar, að svo hefði ekki verið í venjulegum skilningi þess orðs og læknir hefði eins getað ráðlagt honum að fara í aðgerðina 5-6 mánuðum síðar. Hann áréttaði þó að ástandið versnaði eftir því sem lengra liði og væri varasamt, auk þess sem sumir væru með verki í æðahnútunum, sérstaklega eftir langar stöður.

Einnig er í héraðsdómi rakið vottorð A-kk-ef Á-kk-ef, trúnaðarlæknis Landssambands íslenskra útvegsmanna, þar sem segir að æðahnútaaðgerðir séu í nær öllum tilvikum valkvæðar aðgerðir og skipti mánuðir til eða frá litlu máli varðandi tímasetningar slíkra aðgerða. Einkenni vegna æðahnúta komi oftast hægt fram og unnt sé að grípa til ýmissa ráða áður en aðgerð sé nauðsynleg. Ástæður fyrir bráðri aðgerð gætu verið t.d. blæðingar eða sáramyndun.

Áfrýjandi hlutaðist til um öflun greinargerðar H-kk-ef H. S-kk-ef, sérfræðings í æðaskurðlækningum, en í henni kemur fram það álit að umrædd aðgerð hafi verið læknisfræðilega nauðsynleg til að bæta úr sjúklegu ástandi, sem þjáð hafi áfrýjanda. Staðfesti H-kk-nf greinargerð sína fyrir dómi og kom þá fram að hann teldi að ástand áfrýjanda fyrir aðgerðina hefði verið með þeim hætti að það hefði haft mjög slæm áhrif á vinnugetu hans, einkum þar sem starf hans kallaði á miklar stöður. Hann sagði og að eftir því sem lengra líði myndist mikil hætta á að sár myndist og með tilliti til einkenna áfrýjanda hafi verið mikilvægt að grípa inn í eins fljótt og unnt var. Öruggasta og besta meðferðin við þessu sé skurðaðgerð.

Þegar litið er til þess, sem hér hefur verið rakið, verður að telja í ljós leitt, að um var að ræða sjúkdóm, sem hafði þróast í nokkurn tíma með áfrýjanda og að skurðaðgerð hafi verið nauðsynleg til að bæta þar úr. Þykir og mega álykta að einkenni sjúkdómsins hafi verið orðin með þeim hætti að áfrýjandi hafi átt erfitt með að gegna störfum sínum sem matsveinn um borð í skipi stefnda, en ljóst er að það starf útheimtir miklar stöður. Þá þykir einnig verða ráðið af hinum læknisfræðilegu umsögnum, að dráttur á aðgerð hefði skapað nokkra hættu fyrir heilsu áfrýjanda og getað leitt hvenær sem var til óvinnufærni hans. Að öllu þessu virtu og þrátt fyrir að áfrýjanda hafi verið unnt að stunda vinnu sína fram að því að hann fór í leyfi í októberlok 1998 þykja atvik með þeim hætti, að fullnægt sé skilyrðum 36. gr. sjómannalaga til að hann fái greidd laun þann tíma, er hann var óvinnufær vegna skurðaðgerðarinnar 12. nóvember. Er ekki um það deilt að hún leiddi til óvinnufærni þann tíma, sem kröfugerð áfrýjanda tekur til. Verður ekki fallist á það með stefnda að áfrýjandi hefði getað valið annan aðgerðartíma og að það eigi að standa í vegi fyrir því að hann njóti þessa réttar.

Samkvæmt framansögðu verður fallist á kröfu áfrýjanda í málinu, en ekki er tölulegur ágreiningur um hana. Dæma ber stefnda til greiðslu málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Samherji hf., greiði áfrýjanda, Þ-kk-þgf G. K-kk-þgf, 217.775 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 af 164.732 krónum frá 1. desember 1998 til 1. janúar 1999, en af 217.775 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda 450.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.