506/2015

Með úrskurðum ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar var V ehf. endurákvarðaður áður álagður virðisaukaskattur og höfðaði félagið mál þetta meðal annars í því skyni að fá úrskurðina ógilta. Í málinu deildu V ehf. og Í um það hvernig túlka bæri það orðalag 2. málsliðar 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt að skilyrði innskattsfrádráttar væri að seljandi væri „skráður á virðisaukaskattsskrá“ á því tímamarki þegar viðskipti áttu sér stað. Óumdeilt var í málinu að viðsemjandi V ehf. hefði ekki verið með opið virðisaukaskattsnúmer þegar innsköttun átti sér stað, en deilt var um hvort hann hefði verið skráður á virðisaukaskattsskrá. Fallist var á það með V ehf. að framsetning ákvæðisins væri ekki að öllu leyti eins skýr og æskilegt væri, einkum með hliðsjón af því að lokun virðisaukaskattnúmers og afskráning af virðisaukaskattskrá þyrfti ekki að fara saman í öllum tilvikum. Á hinn bóginn var í dómi Hæstaréttar rakið að lögskýringargögn bæru með sér að tilætlan löggjafans með umræddu ákvæði hafi verið að bregðast við þeim tilvikum þegar skattaðili hefði talið virðisaukaskatt til innskatts án þess að viðsemjandi hans hefði verið með opið virðisaukaskattsnúmer eða jafnvel aldrei skráður á virðisaukaskattsskrá. Þá könnun sem tilvitnuð lagaregla ráðgerði að skattaðili framkvæmdi væri hægt að uppfylla með einfaldri skoðun á upplýsingavef ríkisskattstjóra. Með hliðsjón af þessu hefði fyrirsvarsmönnum V ehf. ekki getað dulist, að undangenginni slíkri könnun, að viðsemjandi þeirra væri ekki með opið virðisaukaskattsnúmer á þeim tíma þegar umrædd viðskipti áttu sér stað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma K-kk-nf A-kk-nf hæstaréttardómari og H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. ágúst 2015. Hann krefst þess aðallega að stefnda verði „gert að þola ógildingu“ úrskurðar yfirskattanefndar nr. 70/2014 og úrskurðar ríkisskattstjóra frá 16. september 2013, og að stefnda verði gert að greiða sér 2.816.680 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 316.680 krónum frá 1. nóvember 2013 til 16. júní 2014, en af 2.816.680 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að álag það sem honum var gert að greiða samkvæmt framangreindum úrskurðum verði fellt niður. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi keypti áfrýjandi á árinu 2011 þjónustu af félaginu Gott mál ehf. Það félag gaf út reikninga á hendur áfrýjanda og innheimti virðisaukaskatt af þjónustunni sem áfrýjandi nýtti til frádráttar innskatti. Óumdeilt er að Gott mál ehf. var ekki með opið virðisaukaskattsnúmer þegar innsköttun átti sér stað. Var áfrýjanda vegna þess endurákvarðaður áður álagður virðisaukaskattur með úrskurði ríkisskattstjóra 16. september 2013 og sú niðurstaða staðfest með úrskurði yfirskattanefndar 2. apríl 2014. Dómkröfur áfrýjanda verða skildar svo að hann krefjist þess aðallega að fá framangreinda úrskurði ógilta og jafnframt hefur hann uppi fjárkröfu byggða á því að honum hafi verið heimill umræddur frádráttur innskatts en til vara krefst hann þess að álag á grundvelli 27. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt verði fellt niður.

II

Ekki er fallist á það með stefnda að með tilvísunum áfrýjanda til 8. gr. reglugerðar nr. 515/1996 um skráningu virðisaukaskattsskyldra aðila og umfjöllun um meinta afskráningu félagsins Gott mál ehf. af virðisaukaskattskrá felist ný málsástæða. Er þá til þess að líta að áfrýjandi hefur frá upphafi byggt málatilbúnað sinn á því að munur sé á skráningu aðila á virðisaukaskattsskrá annars vegar og þess hvort aðili sé með opið virðisaukaskattsnúmer hins vegar.

III

Í málinu deila aðilar aðallega um það hvernig túlka beri orðalag 2. málsliðar 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988 en reglan var lögtekin með breytingu á þeim lögum, sbr. 6. gr. laga nr. 163/2010. Reglan hljóðar svo: „Skilyrði innskattsfrádráttar er að seljandi vöru og þjónustu sé skráður á virðisaukaskattsskrá á því tímamarki þegar viðskipti eiga sér stað.“ Telur áfrýjandi nægilegt að viðkomandi aðili hafi verið skráður á virðisaukaskattsskrá á því tímamarki þegar viðskipti áttu sér stað til þess að kaupandi vöru og þjónustu njóti innskattsfrádráttar og í áskilnaði lagareglunnar felist ekki krafa um að aðilinn hafi á sama tíma verið með opið virðisaukaskattsnúmer. Af hálfu stefnda er á hinn bóginn á því byggt að þessi skilyrði fari saman og að ekki sé hægt að líta svo á að aðili með lokað virðisaukaskattsnúmer sé skráður á virðisaukaskattsskrá í skilningi lagareglunnar.

Á það er fallist með áfrýjanda að framsetning 2. málsliðar 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988 sé ekki að öllu leyti eins skýr og æskilegt væri. Er þá til þess að líta að af 5. gr. laga nr. 50/1988 og ákvæðum reglugerðar nr. 515/1996, sbr. einkum 8. gr. hennar, má ráða að lokun virðisaukaskattsnúmers annars vegar og afskráning af virðisaukaskattsskrá hins vegar þurfi ekki að fara saman í öllum tilvikum svo sem stefndi sýnist byggja á.

Á hinn bóginn er það svo að framangreind regla 2. málsliðar 1. mgr. 16. gr. felur það í sér, sbr. jafnframt ummæli í athugasemdum með frumvarpi sem varð að lögum nr. 163/2010, að skattaðila ber sjálfum að kanna það við færslu innskatts vegna einstakra viðskiptavina hvort viðsemjandinn hafi verið á virðisaukaskattsskrá þegar viðskiptin áttu sér stað. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þar að lútandi verður staðfest sú niðurstaða hans að löggjafanum hafi verið heimilt að skipa málum með þeim hætti. Þá bera lögskýringargögn það skýrlega með sér að tilætlan löggjafans með umræddri lagabreytingu hafi verið sú að bregðast við þeim tilvikum þegar skattaðili hafði talið virðisaukaskatt til innskatts án þess að viðsemjandi hans hafi verið með opið virðisaukaskattsnúmer eða jafnvel aldrei verið skráður á virðisaukaskattsskrá. Þá könnun sem tilvitnuð lagaregla ráðgerir að skattaðili framkvæmi er hægt að uppfylla með einfaldri skoðun á upplýsingavef ríkisskattstjóra. Þar koma fram upplýsingar um hvort aðili hafi verið skráður, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga nr. 50/1988, útgáfudag virðisaukaskattsnúmers og hvort og þá hvenær því hafi verið lokað. Með hliðsjón af þessu gat fyrirsvarsmönnum áfrýjanda ekki dulist, að undangenginni slíkri könnun, að Gott mál ehf. var ekki með opið virðisaukaskattsnúmer á þeim tíma þegar umrædd viðskipti áttu sér stað. Á grundvelli þeirrar staðreyndar mátti ljóst vera að ekki stæðu skilyrði til þess að Gott mál ehf. innheimti virðisaukaskatt af þjónustu sinni, sem áfrýjandi gæti fært til frádráttar innskatti eða að minnsta kosti gaf sú staðreynd honum ástæðu til þess að kanna málið betur.

Að framangreindu gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna um annað en málskostnað, þar með talið um sýknu af varakröfu áfrýjanda um niðurfellingu álags samkvæmt 27. gr. laga nr. 50/1988, en skilyrði 6. mgr. 27. gr. til þess að fella slíkt álag niður þykja ekki vera fyrir hendi.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er rétt að aðilar beri hvor sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómsstigum.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.