297/2001

Málsaðilar deildu um kröfu V um bætur vegna tveggja bílaþvottavéla, sem hann hafði keypt af E en reyndust síðar ónothæfar. Talið var að bílaþvottavélarnar hefðu verið í mun lakara ásigkomulagi en við hefði mátt búast en báðir málsaðilar og fasteignasali virtust hafa miðað við að nokkur viðgerð þeirra á vegum V myndi leiða til þess að vélarnar yrðu honum nothæfar. Þær voru því ekki taldar hafa haft þá kosti, sem hefði mátt ætla að væru áskildir og telja varð að E hefði ábyrgst, sbr. 2. mgr. 42. gr. kaupalaga. Þá var talið að V hefði ekki sem leikmaður mátt gera sér fulla grein fyrir raunverulegu ástandi vélanna við skoðun þeirra og var 47. gr. kaupalaga ekki talin standa í vegi fyrir bótaábyrgð E. V hafði krafist bóta vegna vélanna í beinu framhaldi af niðurstöðu vélfróðra skoðunarmanna um ástand vélanna og var þannig talinn hafa uppfyllt skilmála 52. gr. kaupalaga. Niðurstaða héraðsdóms um bótaskyldu E var því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 10. ágúst 2001. Hann krefst þess, að héraðsdómi verði hrundið og hann einungis dæmdur til að greiða stefnda 560.000 krónur með dráttarvöxtum frá 11. maí 2001 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Lögmenn aðila lýstu því yfir við upphaf aðlmeðferðar í héraði, að samkomulag hefði náðst um greiðslu úr hendi áfrýjanda vegna viðgerðarreikninga og tækja, sem ekki hefðu verið afhent, og lýtur krafa áfrýjanda hér fyrir dómi að þeim fjárhæðum. Héraðsdómur sýknaði áfrýjanda af kröfu stefnda um bætur vegna missis hagnaðar af útleigu tækja og hefur dóminum ekki verið gagnáfrýjað. Ágreiningur málsaðila fyrir Hæstarétti snýst því um kröfu stefnda um bætur vegna tveggja bílaþvottavéla, sem hann keypti af áfrýjanda en hafi svo reynst ónothæfar með öllu. Hann reisir kröfu sína einkum á 2. mgr. 42. gr. þágildandi laga nr. 39/1922 um lausafjárkaup, sbr. nú lög nr. 50/2000, en heldur því þó ekki fram, að um svik hafi verið að tefla af hálfu áfrýjanda.

Málsatvikum er skilmerkilega lýst í héraðsdómi. Eins og þar kemur fram gerðu málsaðilar með sér kaupsamning 30. desember 1998, þar sem áfrýjandi seldi stefnda miðhluta suðurhúss að Bíldshöfða 8 í Reykjavík, en þar var rekin bílaþvottastöð. Nam kaupverðið samtals 38.800.000 krónum og segir í samningnum, að aðilar hans meti verðmæti meðfylgjandi tækja samkvæmt sérstökum tækjalista á 10.000.000 krónur. Við málflutning fyrir Hæstarétti kvað lögmaður áfrýjanda síðargreindu fjárhæðina ekki átt að hafa annað gildi milli samningsaðila en að vera stofn til afskriftar og vísaði um það til framburðar framkvæmdastjóra áfrýjanda fyrir héraðsdómi. Þessi staðhæfing er þó engum gögnum studd. Á hinn bóginn verður að fallast á það með héraðsdómi, að áfrýjandi hafi ekki sýnt fram á, að ekki standist sú fullyrðing stefnda, sem hann setti fram þegar í héraðsdómsstefnu, að verðmæti bílaþvottavélanna tveggja hafi numið 8.500.000 krónum á tækjalistanum. Verður sú fjárhæð lögð til grundvallar dómi í málinu.

Í kaupsamningi kemur fram, að kaupandi og seljandi hafi meðal annars kynnt sér söluyfirlit fasteignasölunnar, er milligöngu hafði um kaupin. Er það í samræmi við 12. gr. laga nr. 54/1997 um fasteigna-, fyrirtækja- og skipasölu, þar sem segir, að fasteignasali skuli semja rækilegt yfirlit yfir þau atriði, sem máli geta skipt við sölu eignar. Skuli þess vandlega gætt, að fram komi öll grundvallaratriði um eignina, sem skipt geti kaupanda máli, svo sem varðandi stærð hennar og ástand, byggingarlag og byggingarefni, áhvílandi veðskuldir og eftir atvikum ástand neysluveitu hins selda. Í málinu liggur fyrir skjal frá fasteignasölunni, dagsett 2. desember 1998, þar sem lýst er þremur eignum, þar á meðal Bíldshöfða 8. Segir þar meðal annars, að á fyrstu hæð séu „tvær fullkomnustu bílaþvottastöðvar á Íslandi.“ Ekkert annað söluyfirlit er meðal málsgagna og verður að miða við, að framangreindu skjali hafi verið ætlað að fullnægja áskilnaði 12. gr. laga nr. 54/1997. Við skýrslutöku fyrir héraðsdómi sagði framkvæmdastjóri áfrýjanda, að þessi lýsing á gæðum bílaþvottastöðvanna hefði upphaflega verið komin frá þeim, er selt hafi áfrýjanda húsnæðið á árinu 1997, en hana hefði auðvitað átt að leiðrétta, þar sem allir hafi vitað um lélegt ástand á eignunum, og hefði það verið handvömm að gera það ekki.

Eins og greinir í héraðsdómi fékk stefndi tvo vélfróða menn til þess að kanna ástand bílaþvottavélanna í júní 1999, en þeir voru ekki dómkvaddir, eins og þó hefði verið rétt, sbr. XII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var niðurstaða þeirra sú, að báðar vélarnar væru ónothæfar til reksturs bílaþvottastöðvar og myndi ekki borga sig að reyna að koma þeim í starfhæft ástand. Þeir komu báðir fyrir héraðsdóm og staðfestu álit sitt.

Þegar gögn málsins og skýrslutaka fyrir héraðsdómi eru virt í heild verður að telja fram komið, að bílaþvottavélarnar hafi verið í mun lakara ásigkomulagi en við mátti búast, en báðir málsaðilar og fasteignasali virðast hafa miðað við, að nokkur viðgerð þeirra á vegum stefnda myndi leiða til þess, að vélarnar yrðu honum nothæfar. Þær höfðu því ekki þá kosti, sem ætla mátti, að væru áskildir og telja verður, að áfrýjandi hafi ábyrgst, sbr. 2. mgr. 42. gr. laga nr. 39/1922. Ennfremur má fallast á, að stefndi hefði ekki sem leikmaður mátt gera sér fulla grein fyrir raunverulegu ástandi vélanna við skoðun þeirra, og stendur 47. gr. áðurnefndra laga ekki í vegi fyrir bótaábyrgð áfrýjanda. Stefndi krafðist bóta vegna vélanna í beinu framhaldi af niðurstöðu hinna vélfróðu skoðunarmanna og uppfyllti þannig skilmála 52. gr. kaupalaga.

Með hliðsjón af framansögðu og annars með skírskotun til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um þá efnisþætti, sem til endurskoðunar eru, auk málskostnaðar. Áfrýjandi skal greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Eignarhaldsfélagið Hagur ehf., greiði stefnda, V-kk-þgf U-x-x, 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.