723/2009

Í úrskurði óbyggðanefndar 29. maí 2007 í máli nr. 4/2005 var meðal annars kveðið á um að landsvæði innan nánar tilgreindra marka væri þjóðlenda. E, H og S kröfðust þess að úrskurður óbyggðanefndar yrði felldur úr gildi að þessu leyti og viðurkennt að þetta landsvæði væri háð beinum eignarrétti þeirra sem eigenda jarðarinnar Laxárdals í Svalbarðshreppi. Í úrskurði óbyggðanefndar var vísað til þess að suðurmörk Laxárdals samkvæmt landamerkjabréfi jarðarinnar 15. ágúst 1886 hafi verið í ósamræmi við sóknarlýsingu fyrir Svalbarðssókn, sem talið er að rituð hafi verið um 1875. Var niðurstaða nefndarinnar um mörk eignarlands jarðarinnar við þjóðlendur því ekki reist á landamerkjabréfinu, heldur því sem greindi í sóknarlýsingunni, en í milli þessara tveggja heimilda bar það landsvæði sem deilt var um í málinu. Um þá heimild segir meðal annars í dómi Hæstaréttar að gæta verði að því að sóknarlýsingin hafi ekki verið gerð í þeim tilgangi að vera heimild um merki einstakra jarða. Að því virtu, sem og því sem rakið var í dómi Hæstaréttar um það sem fram kemur í sóknarlýsingunni um mörk landsvæðisins var ekki talið unnt, gegn andmælum E, H og S, að gefa þessari lýsingu slíkt vægi að hún yrði látin standa því í vegi að viðurkenndur yrði eignarréttur þeirra að því landi sem um var deilt í málinu. Ekki lægju fyrir heimildir um annað en að jörðin Laxárdalur hafi verið byggð og nýtt eftir búskaparháttum og aðstæðum á hverjum tíma allt frá því að til hennar var stofnað. Þá yrði ekki séð að ágreiningur hafi staðið um að merkjum hennar væri rétt lýst í landamerkjabréfinu 15. ágúst 1886 eða athugasemdir verið gerðar um að land innan þeirra væri ekki háð beinum eignarrétti. Gegn þeim réttindum færu heldur ekki staðhættir, gróðurfar eða nýting þessa lands.  Taldi Hæstiréttur af þessum sökum ekki efni til annars en að fallast á kröfu E, H og S í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 16. desember 2009. Þau krefjast þess aðallega að fellt verði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar 29. maí 2007 í máli nr. 4/2005 um að land innan eftirgreindra marka sé þjóðlenda: „Línan fylgir Grasamannalæk úr Bræðravötnum og í Hölkná en þá er Hölkná fylgt til suðurs að Fremri-Skarðslæk sem ræður til upptaka sinna sem eru norðan undir Lambafjallgarði. Þá ræður Lambafjallgarðsbrún til foss í Hölkná en eftir það ræður áin suður á móts við vesturhorn á Heljardalsfjöllum. Þá ráða Heljardalsfjöllin að þeim stað þar sem tekin verður úr þeim bein stefna milli Bræðravatna í Skessuhamar. Þeirri línu er síðan fylgt þar til komið er á milli Bræðravatna en þá er farið til vesturs í upphafspunkt lýsingar þessarar.“ Þá krefjast áfrýjendur að viðurkennt verði að innan framangreindra merkja sé engin þjóðlenda og landsvæðið háð beinum eignarrétti þeirra sem eigenda jarðarinnar Laxárdals. Til vara krefjast þau að viðurkenndur verði einkaréttur þeirra til beitar, veiða, dýraveiða, hagnýtingar vatnsréttinda og nýtingar á auðlindum í jörðu án endurgjalds á framangreindu svæði, þótt það verði talið þjóðlenda. Þá krefjast áfrýjendur málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem þeim hefur verið veitt.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandinn E-kk-nf S-kk-nf kveðst hafa eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms eignast hlut í jörðinni Laxárdal úr hendi S-kk-ef E-kk-ef, sem var aðili að málinu í héraði. Þá kveðast áfrýjendurnir H-kvk-nf S-kvk-nf og S-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf hafa eftir uppkvaðningu dómsins eignast jörðina að öðru leyti úr hendi G-kk-ef Þ-kk-ef, sem var málsaðili í héraði. Áfrýjendur hafa þannig tekið við aðild að málinu fyrir Hæstarétti, en samkvæmt málatilbúnaði þeirra er landið, sem dómkröfur þeirra varða, í óskiptri sameign þeirra.

Dómendur í málinu fóru á vettvang 9. september 2010.

I

Samkvæmt ákvæðum laga nr. 58/1998 um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta tók óbyggðanefnd 1. mars 2004 til meðferðar landsvæði á norðausturlandi, sem réðist að vestan af Jökulsá á Fjöllum frá ósi hennar í Öxarfirði að Dyngjujökli, en þaðan var fylgt jaðri hans að Kverkfjöllum í Hveradal, þar sem dregin var lína til suðurs inn á Vatnajökul. Austurmörk svæðisins fylgdu Lagarfljóti frá ósum á Héraðssandi þangað sem Gilsá fellur í það, en þeirri á var svo fylgt og síðan mörkum Fljótsdalshrepps að Geldingafelli, þaðan sem lína var dregin inn á Vatnajökul. Að norðan náði svæðið að hafi. Óbyggðanefnd bárust kröfur stefnda 11. nóvember 2004, sem vörðuðu allt svæðið, og birti hún þær samkvæmt 2. mgr. 10. gr. laga nr. 58/1998 ásamt því að skora á þá, sem teldu þar til eignarréttinda, að lýsa kröfum sínum. Fjölmargar kröfur og athugasemdir bárust nefndinni. Í júlí 2005 ákvað hún að fjalla um svæðið í fimm aðskildum málum. Eitt þeirra var nr. 4/2005, sem náði til Svalbarðshrepps, Þórshafnarhrepps og Skeggjastaðahrepps, en þeir tveir síðastnefndu hafa nú verið sameinaðir í eitt sveitarfélag, Langanesbyggð. Málið tók meðal annars til landsvæðis, sem eigendur jarðarinnar Laxárdals í Svalbarðshreppi töldu falla innan hennar og kölluðu til eignarréttar yfir, en stefndi taldi það til þjóðlendna. Í úrskurði óbyggðanefndar 29. maí 2007 var komist að þeirri niðurstöðu að þetta landsvæði væri þjóðlenda með þeim mörkum, sem áður greinir í dómkröfum áfrýjenda, en viðurkennt var á hinn bóginn að það væri afréttareign eigenda Laxárdals samkvæmt 2. mgr. 5. gr. og c. lið 7. gr. laga nr. 58/1998.

Áðurnefndir S-kk-nf E-kk-nf og G-kk-nf Þ-kk-nf höfðuðu mál þetta 17. janúar 2008 og er ekki deilt um að það hafi verið gert innan þess frests, sem um ræðir í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 58/1998. Í héraði gerðu þeir sömu kröfur og áfrýjendur gera fyrir Hæstarétti, en með héraðsdómi var stefndi sýknaður af þeim.

II

Samkvæmt gögnum málsins var landamerkjabréf gert fyrir jörðina Laxárdal 15. ágúst 1886, þar sem merkjum var lýst sem hér segir: „Að vestan ræður Hölkná frá sjó, að fremri Skarðslæk, svo ræður lækurinn til upptaka sinna, sem eru norðan undir Lambafjallgarði, þá ræður Lambafjallgarðsbrún til foss í Hölkná, eftir það ræður nefnd á suður á móts við vesturhorn á Heljardalsfjöllum; að sunnan ræður bein stefna úr Hölkná austur í norðvesturhorn Heljardalsfjalla; þá ráða Heljardalsfjöll þar til tekin verður úr þeim bein stefna milli Bræðravatna í Skessuhamar. Að austan ræður nefnd stefna úr Heljardalsfjöllum í Skessuhamar, þá ræður bein stefna úr Skessuhamri í upptök Laxár, síðan ræður Laxá allt til vörðu austan megin skammt fyrir ofan ós og þaðan bein lína eftir vörðum í klöpp í flæðarmáli, hvar Laxá rann áður í sjó.“ Í málinu er óumdeilt að rétt sé greint frá merkjum þessa lands. Að vestan ráðast þau af Hölkná frá sjó suður til móts við svokallað vesturhorn Heljardalsfjalla, en þó að því undanskildu að sunnarlega á þeim mörkum víkja þau frá ánni til vesturs frá Fremri-Skarðslæk, sem þau fylgja að upptökum hans og fara síðan eftir brúnum Lambafjallgarðs að fossi í Hölkná, sem ræður aftur merkjum upp frá því. Talið frá norðri liggja þessi merki að Syðra- og Ytra-Álandi, því næst Hafursstöðum, síðan Hvappi og loks landsvæði, sem kennt er við Vatnsenda, en um Hvapp og Vatnsenda er fjallað í dómum Hæstaréttar í málum nr. 750/2009 og 748/2009. Austurmerkin fylgja Laxá í meginatriðum frá sjó og suður til upptaka hennar, þaðan fara þau í Skessuhamar, en frá þeim stað er dregin lína um Bræðravötn til Heljardalsfjalla. Að norðanverðu liggja þessi merki að jörðinni Gunnarsstöðum frá sjó að Skessuhamri, en upp frá því að landi Hvamms, sem að hluta er fjallað um í dómi Hæstaréttar í máli nr. 722/2009. Að sunnan fara merkin um Heljardalsfjöll, en handan þeirra er afréttur Svalbarðshrepps. Landið innan þessara merkja liggur sem næst í beinni stefnu úr norðri frá sjó tæplega 40 km til suðurs, en á milli merkja til vesturs og austurs eru á bilinu frá um 2 til 5 km. Fyrir óbyggðanefnd kröfðust eigendur Laxárdals að allt land innan þessara merkja teldist utan þjóðlendna. Stefndi krafðist þess á hinn bóginn að mörk eignarlands og þjóðlendu yrðu dregin vestan frá Hölkná um Grasamannalæk austur að Bræðravötnum. Óbyggðanefnd varð við þessari kröfu stefnda og afmarkaði landið, sem þannig taldist til þjóðlendna, á þann hátt, sem lýst er í fyrrgreindri dómkröfu áfrýjenda fyrir Hæstarétti.

Í úrskurði óbyggðanefndar er staðháttum á landsvæðinu, sem málið varðar, lýst þannig að það sé í 200 til 600 m hæð. Um miðju þess norðan til sé Hölknárdalur og sé þar nokkuð um vatnsföll. Austan við dalinn sé Nautatungufjall í 584 m hæð, en vestan við hann Lambafjallgarður í 483 m hæð. Norðan til á svæðinu sé landið gróið og votlent, en gróður minnki þegar sunnar dragi og sé þar hálent og fjalllent. Þá er þess að geta að í samantekt náttúrufræðings, sem óbyggðanefnd aflaði, er lýst Dalsheiði, sem þar segir að markist að vestan af Hölkná allt til Heljardalsfjalla, en að austan af Hvammsheiði. Dalsheiði sé að mestu gróin neðan við 200 m hæð og hafi þar oft verið heyjað forðum, en innan við Skessuhamar hækki landið verulega og séu þar fyrir sunnan gróðurlitlir melar og urðir nema í árdrögum.

Samkvæmt gögnum málsins munu elstu heimildir um jörðina Laxárdal vera í skrá um reka Hólastaðar og Möðruvallaklausturs, sem talin er frá árinu 1296. Í testamentisbréfi G-kk-ef biskups N-kk-ef á Hólum frá 6. júní 1520 var því lýst að Laxárdalur væri meðal þeirra jarða, sem hefðu „vnder oss borid j þann tijma. sem almattugur G-x-x hefur oss overdugan þolad yffer Hola Byskupzdæme“ og hann ráðstafaði þar „heilagri Holadomkyrkiu til æfinligrar eignar“. Ekkert liggur fyrir í málinu um eignarhald að Laxárdal eftir þetta fyrr en því er lýst í jarðamati frá 1804 að jörðin sé „forrige Bispestoels Jord“, en samkvæmt málatilbúnaði áfrýjenda var þessi jörð eins og aðrar jarðir Hólastóls við Þistilfjörð seld á uppboði á fyrstu árum 19. aldar. Í heimildum frá þessu tímaskeiði er ekki vikið að mörkum jarðarinnar. Þeim voru á hinn bóginn að nokkru gerð skil í sóknarlýsingu fyrir Svalbarðssókn, sem V-kk-nf Á-kk-nf er talinn hafa ritað um 1875, þar sem sagði að jörðinni fylgi mikið land til heiðar, engi allmikið, útigangur sé nokkur og hafi beitarland mjög af sér gengið, en afréttarlöndin í Dalsheiði og Hvammsheiði séu „almenningar framan við landamerki Dals (um Grasamannalæk, sem rennur úr Bræðravötnum vestur í Hólkná) og Gunnarsstaða (um Hávarðsdalsá).“ Sem áður segir var landamerkjabréf fyrir Laxárdal gert 15. ágúst 1886, en það var áritað um samþykki vegna jarðanna Gunnarsstaða og Hvamms og lesið á manntalsþingi 18. maí 1887. Í úrskurði óbyggðanefndar var tekið mið af framangreindri frásögn í sóknarlýsingu um mörk Laxárdals til suðurs og þar með hafnað því, sem sagði í landamerkjabréfinu, en þar ber í milli landsvæðið, sem deilt er um í málinu.

Í málinu liggur ekkert fyrir um að byggð hafi nokkru sinni verið á landsvæðinu, sem hér um ræðir. Í skýrslu fyrir óbyggðanefnd lýsti áðurnefndur S-kk-nf E-kk-nf því að þetta land hafi fyrst og fremst verið nýtt til beitar fyrir sauðfé, en þar hafi einnig verið rjúpnaveiðar. Fé á svæðinu hafi aðallega verið frá Laxárdal og Hvammi og hafi bændur þar séð um smölun.

III

Í Landnámabók segir að K-kk-nf þ-kk-nf hafi numið Þistilfjörð milli Hundsness og Sauðaness. Í úrskurði óbyggðanefndar var lagt til grundvallar að Hundsnes hafi áður verið heiti á Rauðanesi, sem er syðst á austurströnd Melrakkasléttu við Þistilfjörð, en Sauðanes sé það sama og Grenjanes á vesturströnd Langaness. Þetta hefur ekki verið vefengt í málinu. Af lýsingu Landnámabókar, sem tekur þannig aðeins til kennileita við sjávarsíðu, verður ekkert ályktað um hversu langt land hafi í öndverðu verið numið til suðurs frá Þistilfirði, en þess er að gæta að Grasamannalækur, sem óbyggðanefnd taldi eins og áður segir að ráða ætti mörkum eignarlands Laxárdals og þjóðlendu, er í um 20 km fjarlægð frá sjó.

Eins og áður greinir er Hvammur næsta jörð austan við Laxárdal. Samkvæmt landamerkjabréfi Hvamms, sem var gert 16. ágúst 1886, ráðast austurmörk af Hafralónsá allt frá merkjum jarðarinnar til norðurs við jörðina Gunnarsstaði um 3 km frá sjó og til upptaka árinnar, en þar fyrir sunnan af Heljardalsá. Vesturmörk Laxárdals fylgja sem fyrr segir í meginatriðum Hölkná frá sjó. Tvö minni vatnsföll, Laxá og Garðá, ráða að mestu merkjum Gunnarsstaða, sem liggja milli Laxárdals og Hvamms að norðanverðu, en þegar landi Gunnarsstaða sleppir nálægt Skessuhamri í um 17 km fjarlægð frá sjó fylgja merki Laxárdals og Hvamms beinum línum milli kennileita án þess að nokkuð verði séð í landslagi til að ráða skilum milli landa þessara tveggja jarða. Samræmi er í lýsingu merkja þeirra gagnvart öðrum jörðum að því leyti að þau eru sögð ná allt suður til hálendis í Heljardalsfjöllum. Fornar heimildir eru um þessar jarðir, sem virðast hafa verið byggðar óháð hvorri annarri svo lengi sem vitað er. Ætla verður að búskapur á þeim hafi löngum verið háður því að halda mætti búfénaði til beitar suður til heiða og nýta þar land til annarra þarfa eins og aðstæður leyfðu, enda er stutt á milli merkja hvorrar jarðar til vesturs og austurs og þannig takmarkað landrými nyrst, þar sem landið er lægst. Ljóst má vera að áðurnefndar ár, Hölkná og Hafralónsá, hafi sett því veruleg mörk að búfénaður gengi út af þessu landi eða kæmi inn á það frá öðrum jörðum og er því engin ástæða til að líta svo á að þetta land hafi staðið öðrum til afnota svo að máli skipti. Þótt land Laxárdals og Hvamms samkvæmt merkjabréfum þeirra nái 35 til 40 km til suðurs frá sjó verður að gæta að því að það er tiltölulega vel gróið og fremur aflíðandi inn til landsins. Hvorki verða fundin náttúruleg skil né farartálmar, sem máli skipta, eftir því sem haldið er suður eftir landinu allt þar til komið er að Heljardalsfjöllum. Að þessu athuguðu mæla hvorki staðhættir, gróðurfar né heimildir um nýtingu gegn því að þetta land geti hafa verið hluti af jörðunum allt frá öndverðu.

Vestan við Laxárdal eru jarðir á Álandstungu handan Hölknár, en því næst er Svalbarð, sem liggur milli Sandár í austri og Svalbarðsár í vestri. Austan við Hvamm koma Hallgilsstaðir nyrst og síðan á kafla sameiginlegt land Tungusels og Þorsteinsstaða. Lega þessara jarða og staðhættir þar og gróðurfar er í meginatriðum sambærilegt við Laxárdal. Að því er varðar jarðirnar vestan við Laxárdal verður að líta til þess að í úrskurði óbyggðanefndar er greint frá því að A-kk-nf prestur J-kk-nf hafi 13. janúar 1379 selt Möðruvallarklaustri jörðina Áland og var þess getið í kaupbréfi að hún ætti „alla iardar eign millum haulknar ok sandar.” Í úrskurðinum var einnig greint frá því að í vísitasíu fyrir kirkjuna á Svalbarði frá 10. mars 1686 hafi henni verið eignað „Land Allt Austur J Sandá og Vestur J Ormarsá”, en þessi heimild ásamt öðrum yngri leiddi þar til þeirrar niðurstöðu að svokallað Svalbarðskirkjuland milli Svalbarðsár í vestri og Sandár í austri taldist til eignarlands innan merkja, sem lýst var í landamerkjabréfi frá árinu 1887. Um áðurnefndar jarðir austan við Hvamm komst óbyggðanefnd jafnframt að þeirri niðurstöðu að land allt suður til svokallaðs afréttar Þórshafnarhrepps teldist eignarland þeirra, þótt fyrir þeim merkjum hafi ekki verið eldri heimildir en frá síðari hluta 19. aldar, en þau liggja álíka sunnarlega og merkin, sem greinir í landamerkjabréfum Laxárdals og Hvamms. Leggja verður til grundvallar að til eignarréttar að landinu, sem óbyggðanefnd viðurkenndi að heyrði til Svalbarðskirkjulands, Hallgilsstaða, Tungusels og Þorsteinsstaða, hljóti að hafa stofnast með námi. Engin rökræn ástæða getur staðið til þess að álykta að landnám á samfelldu og einsleitu svæði, sem að auki er hermt í sögulegum heimildum að hafi verið á einni hendi, hafi í tilteknum tilvikum náð lengra inn til landsins en í öðrum án þess að sérstakar skýringar verði fundnar fyrir því, svo sem vegna staðhátta, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 16. maí 2007 í málum nr. 448/2006, 536/2006 og 24/2007, sem vörðuðu mörk eignarlanda og þjóðlendna sunnan við Mýrdalsjökul, og 21. október 2004 í máli nr. 48/2004 um mörk jarðarinnar Hóla í Biskupstungum. Eftir gögnum málsins verða slíkar skýringar ekki fundnar að því er varðar Laxárdal.

Svo sem áður segir var í úrskurði óbyggðanefndar vísað til þess að suðurmörk Laxárdals samkvæmt landamerkjabréfi jarðarinnar 15. ágúst 1886 hafi verið í ósamræmi við sóknarlýsingu fyrir Svalbarðssókn, sem talið er að rituð hafi verið um 1875, og var niðurstaða nefndarinnar um mörk eignarlands jarðarinnar við þjóðlendur því ekki reist á landamerkjabréfinu, heldur á því, sem greindi í sóknarlýsingunni. Á sama veg varð niðurstaða nefndarinnar að því er varðar jörðina Hvamm, en landamerkjabréf hennar var gert 16. ágúst 1886. Eins og áður kom fram sagði í sóknarlýsingunni að það væru „almenningar framan við landamerki Dals (um Grasamannalæk, sem rennur úr Bræðravötnum vestur í Hólkná) og Gunnarsstaða (um Hávarðsdalsá).“ Þessa lýsingu er að finna í riti, sem ber heitið Þingeyjarsýslur - Sýslu- og sóknarlýsingar Hins íslenska bókmenntafélags og var gefið út árið 1994. Um áðurnefndan höfund kaflans um Svalbarðshrepp var þess getið í ritinu að hann hafi fæðst árið 1852 og notið „almennrar tilsagnar í æsku ... auk nokkurra vikna leiðsagnar hjá séra G-kk-þgf G-kk-þgf presti á Svalbarði.” Í æviágripi höfundarins í ritinu var að öðru leyti ekki rætt um búsetu eða dvöl hans á þessu svæði eða tengsl hans við menn þar, en leitt var getum að því að sóknarlýsing hafi ekki verið gerð fyrir Svalbarðssókn á árunum kringum 1840, þegar slíkar lýsingar voru annars gerðar vegna þessa landshluta, og höfundurinn „því bætt úr en á Svalbarði dvaldi hann um tíma hjá séra G-kk-þgf G-kk-þgf.” Að þessu virtu verður ekki annað ætlað en að höfundurinn, sem var ungur að árum, hljóti að hafa stuðst við frásögn annarra við gerð sóknarlýsingarinnar, en slíkra heimildarmanna er þar að engu getið. Í henni er eingöngu rætt um suðurmerki Laxárdals og Hvamms, en ekki annarra jarða í Svalbarðshreppi. Þar var hermt að merkin lægju að almenningum, en í ljósi þess, sem áður segir, er engin ástæða til að ætla að land á þessu svæði hafi staðið almenningi til afnota eða yfirleitt öðrum en þeim, sem bjuggu á jörðum milli Hölknár og Hafralónsár. Merkin, sem dregin voru í sóknarlýsingunni fyrir sunnanverðum Laxárdal, fylgdu Grasamannalæk, sem ekki liggur fyrir að teljist farartálmi um landið, en fyrir sunnanverðu landi Hvamms, sem ranglega sagði að væri land Gunnarsstaða, um Hávarðsdalsá. Eftir þessari lýsingu lágu suðurmörk Hvamms að vestanverðu um 9 km í beinni línu sunnar en merki Laxárdals að austanverðu án þess að sú lína fylgi neinum náttúrulegum skilum. Að því verður og að gæta að sóknarlýsing þessi var ekki gerð í þeim tilgangi að vera heimild um merki einstakra jarða. Þegar þetta allt er virt er ekki fært gegn andmælum áfrýjenda að gefa þessari lýsingu slíkt vægi að hún verði látin standa því í vegi að viðurkenndur verði eignarréttur þeirra að landinu, sem deilt er um í málinu.

Ekki liggja fyrir heimildir um annað en að jörðin Laxárdalur hafi verið byggð og nýtt eftir búskaparháttum og aðstæðum á hverjum tíma allt frá því að til hennar var stofnað. Ekki verður séð að ágreiningur hafi staðið um að merkjum hennar sé rétt lýst í landamerkjabréfinu 15. ágúst 1886 eða athugasemdir verið gerðar um að land innan þeirra væri ekki háð beinum eignarrétti. Gegn þeim réttindum mæla heldur ekki staðhættir, gróðurfar eða nýting þessa lands, svo sem áður var rakið. Af þessum sökum eru ekki efni til annars en að verða við dómkröfum áfrýjenda á þann hátt, sem í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða látin standa óröskuð og er rétt að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað áfrýjenda fyrir Hæstarétti fer samkvæmt því, sem segir í dómsorði, en við ákvörðun málflutningsþóknunar lögmanns þeirra er tekið tillit til þess að hann hefur samhliða þessu máli farið með sex önnur mál hér fyrir dómi um mörk eignarlanda og þjóðlendna við Þistilfjörð.

Dómsorð:

Fellt er úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar 29. maí 2007 í máli nr. 4/2005 um að land innan eftirgreindra marka sé þjóðlenda: „Línan fylgir Grasamannalæk úr Bræðravötnum og í Hölkná en þá er Hölkná fylgt til suðurs að Fremri-Skarðslæk sem ræður til upptaka sinna sem eru norðan undir Lambafjallgarði. Þá ræður Lambafjallgarðsbrún til foss í Hölkná en eftir það ræður áin suður á móts við vesturhorn á Heljardalsfjöllum. Þá ráða Heljardalsfjöllin að þeim stað þar sem tekin verður úr þeim bein stefna milli Bræðravatna í Skessuhamar. Þeirri línu er síðan fylgt þar til komið er á milli Bræðravatna en þá er farið til vesturs í upphafspunkt lýsingar þessarar.“

Viðurkennt er að framangreint landsvæði sé háð beinum eignarrétti áfrýjenda, E-kk-ef S-kk-ef, H-kvk-ef S-kvk-ef og S-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef, sem eigenda jarðarinnar Laxárdals í Svalbarðshreppi.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjenda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns þeirra, 300.000 krónur.