500/2005

Staðfest var að skilyrðum 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr.80/2002 hafi verið fullnægt þegar F úrskurðaði að dætur A skyldu vistaðar utan heimilis í tvo mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut máli þessu til Hæstaréttar með kæru 23. nóvember 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 18. nóvember 2005 þar sem staðfestur var úrskurður varnaraðila 20. október sama ár um að tvær dætur sóknaraðila skyldu kyrrsettar og vistaðar utan heimilis á vegum varnaraðila í allt að tvo mánuði, frá og með 6. október 2005. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að honum verði tafarlaust falin umráð dætra sinna. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Fallast verður á það með héraðsdómi að fram sé komið að aðkoma og aðstæður á heimili sóknaraðila og dætra hans hafi verið með þeim hætti 6. október síðastliðinn að vinda hafi þurft bráðan bug að því að forða stúlkunum þaðan, sbr. 1. mgr. 31. gr. laga nr. 80/2002, svo sem gert var. Stúlkunum var komið í vist utan höfuðborgarsvæðisins og sækja þær skóla þar. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar bar félagsmálaráði að svo búnu að taka málið til meðferðar og kveða upp úrskurð innan 14 daga og átti málsmeðferðin að fara eftir VIII. kafla laganna. Nefndin kvað upp úrskurð 20. sama mánaðar og komst þar að þeirri niðurstöðu að kyrrsetning stúlknanna skyldi staðfest og jafnframt að þær skyldu með heimild í a-lið 1. mgr. 27. gr. laga nr. 80/2002 dvelja áfram í allt að tvo mánuði á sama stað. Jafnframt var starfsmönnum félagsmálaráðs falið með bókun sama dag með heimild í 29. gr. sömu laga að undirbúa höfðun máls fyrir héraðsdómi um sviptingu sóknaraðila á forsjá stúlknanna, þar sem ljóst væri að hann gæti ekki sinnt daglegri umönnun þeirra og uppeldi þeirra. Mál þetta hefur nú verið höfðað.

Ráðstafanir samkvæmt úrskurðinum og bókuninni voru gerðar að lokinni rannsókn G-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef félagsráðgjafa og eftir að lögmaður sóknaraðila hafði tjáð sig um hans hlið málsins og talsmaður stúlknanna hafði gert grein fyrir afstöðu þeirra. Er ekki annað fram komið en að með málið hafi verið farið að VIII. kafla laga nr. 80/2002.

Þegar metið er réttmæti þessara ráðstafana barnaverndaryfirvalda í Kópavogi verður ekki hjá því komist að líta til forsögu málsins allt frá því er sóknaraðili fékk forræði stúlknanna að móður þeirra látinni. Í úrskurði héraðsdóms er því lýst að hún hafi einkennst af því að ítrekað hefur verið haft samband við barnaverndaryfirvöld og lýst áhyggjum af velferð stúlknanna. Sóknaraðili hefur ítrekað fært þær milli skólahverfa og skráð heimili sitt og þeirra milli sveitarfélaga að því virðist til þess að komast undan eftirliti yfirvalda. Hann hefur hvorki svarað ítrekuðum fyrirspurnum né verið til samráðs um velferð stúlknanna. Er þetta í annað sinn sem gripið er til sambærilegra ráðstafana gagnvart honum og eru stúlkurnar nú vistaðar á sama heimili og í fyrra sinnið. Með vísan til framangreinds og með velferð stúlknanna í huga er úrskurður héraðsdóms staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, svo sem nánar greinir í dómsorði.