709/2013

D hf. höfðaði mál á hendur B til heimtu skuldar samkvæmt tveimur lánssamningum. Með úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi af sjálfsdáðum sökum vanreifunar, einkum með vísan til þess að það hefði staðið D hf. nær að upplýsa nánar um málsatvik í stefnu. Hæstiréttur vísaði til þess að stefna í málinu samrýmdist kröfum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og þess að ekki væri ætlast til að í stefnu væri fjallað um hugsanlegar málsástæður, sem stefndi kynni að bera fyrir sig í greinargerð ef hann tæki til varna í máli, heldur svaraði stefnandi slíku í síðasta lagi við munnlegan flutning máls. Taldi Hæstiréttur samhengi málsástæðna D hf. í stefnu ljóst þótt ekki hefði verið greint frá öllum málsatvikum tengdum viðskiptum aðila. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 30. október 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 6. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 21. október 2013 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi af sjálfsdáðum. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá kefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Sóknaraðili höfðaði mál þetta fyrir héraðsdómi og krafðist greiðslu skuldar úr hendi varnaraðila. Krafan var reist á tveimur lánssamningum sem báðum er skýrlega lýst í stefnu, auk þess sem gerð er grein fyrir framlengingum á lánssamningunum, sem aðilar þeirra sömdu um. Í stefnunni er einnig lýst útreikningi á fjárhæð stefnukröfu og öðrum atriðum, sem þörf er á samkvæmt 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Við þingfestingu málsins lagði sóknaraðili fram, auk stefnu og skrár um framlögð skjöl, 16 skjöl sem öll lutu að lánssamningunum, grundvelli útreiknings stefnukröfunnar svo og yfirlýsingu um rétt hans til að fara með kröfuna.

Varnaraðili lagði fram greinargerð og krafðist aðallega frávísunar málsins, til vara sýknu og að því frágengnu lækkunar stefnukröfunnar. Frávísunarkröfuna reisti varnaraðili á því, að á skorti að sóknaraðili lýsti þeim lögskiptum, sem lánssamningar þeir, sem um ræðir, væru sprottnir af. Um hafi verið að ræða viðskipti með stofnfjárhluti í SPRON og hafi sú stofnun lánað varnaraðila fé til kaupanna og tekið lánsfjárhæðina til fullnustu á greiðslu kaupverðsins. Sé engar skýringar að finna í stefnu á þessum viðskiptum og rangt sé að varnaraðili hafi haft frumkvæði að þeim. Hún hafi auk þess aldrei fengið lánsfjárhæðina til frjálsrar ráðstöfunar, heldur hafi SPRON tekið hana til fullnustu á greiðslu fyrir stofnfjárhlutina sem keyptir voru í bæði skiptin. Telur varnaraðili að málatilbúnaður sóknaraðila að þessu leyti fari í bága við 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, einkum e. og g. lið þeirrar málsgreinar. Afleiðing þessarar vanreifunar sé sú að varnaraðili sé í lakari stöðu en ella væri til að gæta hagsmuna sinna í málinu.

Varnaraðili féll frá frávísunarkröfunni í þinghaldi 26. febrúar 2013 og skoraði þá á sóknaraðila að leggja fram frumrit samnings aðila um kaup á stofnfjárhlutum í SPRON, áskriftarloforð og veðsamninga. Sóknaraðili varð við þessari áskorun í næsta þinghaldi og lagði þá fram handveðssamning 10. maí 2006 og tvær óundirritaðar umsóknir um stofnfjárkaup. Í kæru til Hæstaréttar kveður hann sérstakan kaupsamning ekki hafa fundist og efist hann reyndar um að slíkur samningur hafi verið gerður.

II

Aðalmeðferð í málinu fór fram fyrir Héraðsdómi Reykjaness 16. september 2013 og var málið að henni lokinni tekið til dóms. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi af sjálfsdáðum. Var sú niðurstaða einkum á því reist að það hefði staðið sóknaraðila nær í ljósi allra atvika málsins að upplýsa í stefnu um efni kaupsamninga um stofnfjárhlutina og helstu atvik að kaupunum. Þar sem hann hafi kosið að gera það ekki sé málið svo vanreifað að vísa beri því frá dómi.

Eins og áður greinir höfðaði sóknaraðili málið til heimtu skuldar samkvæmt tveimur lánssamningum. Stefna í málinu samrýmist þeim kröfum, sem gerðar eru til hennar í 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Ekki er ætlast til að í stefnu sé fjallað um hugsanlegar málsástæður, sem stefndi kann að bera fyrir sig í greinargerð ef hann tekur til varna í máli, heldur svarar stefnandi slíku í síðasta lagi við munnlegan flutning máls. Samhengi málsástæðna sóknaraðila í héraðsdómsstefnu var ljóst þótt hann hafi ekki gert grein fyrir því að lánin hafi verið tekin í tengslum við kaup varnaraðila á stofnfjárhlutum í SPRON. Um þetta var varnaraðila vel kunnugt og gat, ef hún vildi reisa sýknukröfu á atvikum er lutu að lögskiptum að baki lánssamningunum, haldið uppi vörnum um það efni. Ef hún taldi skorta gögn í málið, sem hún ætti ekki kost á að afla sjálf, en væru nauðsynleg fyrir varnir hennar gat hún beint áskorun til sóknaraðila um framlagningu þeirra svo sem hún gerði. Málið var því ekki vanreifað af hendi sóknaraðila af þeim ástæðum, sem hér um ræðir. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.