136/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu K um ógildingu á nauðungarsölu á tilgreindri jörð sem fram hafði farið að beiðni M á grundvelli 2. mgr. 8. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, en jörðin var í óskiptri sameign þeirra beggja. Hæstiréttur taldi að M hefði með engu móti leitt í ljós að jörðinni yrði ekki skipt milli aðila án þess að af því hlytist verulegt tjón eða kostnaður og að engu breytti í því tilliti þótt K hefði ekki brugðist við áskorun M samkvæmt 10. gr. laga nr. 90/1991. Vísaði rétturinn til þess að M væru tæk önnur úrræði án atbeina K til að leita eftir skiptum á eigninni.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. febrúar 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 5. febrúar 2014, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um ógildingu á nauðungarsölu á jörðinni A í Fljótdalshreppi sem fór fram 6. júní 2013. Kæruheimild er í 1. mgr. 85. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess aðallega að nauðungarsalan verði ógilt „allt frá því að sýslumannsembættið tók nauðungarsölubeiðni fyrir með fyrstu fyrirtöku ... 24. apríl 2013“, til vara „frá og með framhaldssölu eignarinnar ... 6. júní 2013“, en að því frágengnu „að því leyti að sýslumaðurinn á Seyðisfirði hafi slegið eignina hæstbjóðanda við framhaldssölu 6. júní 2013 með almennum fyrirvörum, en ekki tekið ákvörðun um beitingu heimildar um viðbótarframhaldssölu samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga um nauðungarsölu, nr. 90/1991, við framhaldssöluna sjálfa eða innan viku þar frá“. Í öllum tilvikum er krafist málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurðinn fyrir sitt leyti og því getur hann ekki leitað endurskoðunar til hækkunar á þeim málskostnaði sem sóknaraðila var gert að greiða honum með hinum kærða úrskurði.

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði krafðist varnaraðili með beiðni 8. janúar 2013 nauðungarsölu á jörðinni A til slita á sameign, en jörðin er þinglýst eign málsaðila að jöfnum hlutum. Í beiðninni sagði það eitt um málavexti og lagarök að málsaðilar hefðu verið í sambúð sem þau hefðu slitið. Hvorki hefði tekist að selja eignina frjálsri sölu við sambúðarslitin né aðilar komið sér saman um ráðstöfun hennar. Af þeim sökum væri varnaraðila nauðugur sá kostur að óska eftir nauðungarsölu til slita á sameign þeirra um jörðina. Beiðnin væri reist á 2. mgr. 8. gr. laga nr. 90/1991 en varnaraðili hefði með ábyrgðarbréfi 12. september 2012 sent sóknaraðila áskorun samkvæmt 10. gr. laganna um að ganga til samninga um slit á sameigninni. Í bréfinu var tekið fram að annars mætti sóknaraðili gera ráð fyrir að krafist yrði nauðungarsölu á eigninni. Sóknaraðili var búsett erlendis og mun bréfið hafa borist henni 17. sama mánaðar. Af hennar hálfu var ekki brugðist við áskoruninni áður en varnaraðili krafðist nauðungarsölunnar.

Samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga nr. 90/1991 verður ákvæðum laganna beitt eftir því sem átt getur við til að ráðstafa eign sem er í óskiptri sameign ef þess er krafist af einum eða fleiri eigendum að henni, en þó ekki þeim öllum, og sýnt er að eigninni verði ekki skipt milli eigenda án verulegs tjóns eða kostnaðar, enda standi hvorki fyrirmæli annarra laga né samnings í vegi fyrir að slík krafa nái fram að ganga. Varnaraðili hefur með engu móti leitt í ljós að eigninni verði ekki skipt milli aðila án þess að af því hljótist verulegt tjón eða kostnaður. Er þá litið til þess að um er að ræða jörð og mun henni fylgja nokkurt land meðfram Jökulsá í Fljótsdal. Af þessum sökum eru ekki fyrir hendi skilyrði til að slíta sameigninni með nauðungarsölu og breytir engu í því tilliti þótt sóknaraðili hafi ekki brugðist við áskorun varnaraðila samkvæmt 10. gr. laga nr. 90/1991. Eru varnaraðila tæk önnur úrræði án atbeina sóknaraðila til að leita eftir skiptum á eigninni, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 21. júní 2005 í máli nr. 234/2005 sem birtur er á bls. 2734 í dómasafni það ár og 2. desember 2010 í máli nr. 488/2009.

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Felld er úr gildi nauðungarsala jarðarinnar A í Fljótsdalshreppi sem fór fram 6. júní 2013.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.