689/2011

M ehf. og L ehf. áttu í viðskiptum um árabil. Á tímabilinu 30. október 2009 til 1. júní 2010 voru vörur afhentar til L ehf. gegn greiðslufresti. Bú L ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 9. júlí 2010. Í málinu var krafist riftunar á tilteknum greiðslum L ehf. til M ehf. sem fram höfðu farið eftir frestdag sem talinn var vera 4. nóvember 2009, en þá hafði héraðsdómara fyrst borist beiðni um gjaldþrotaskipti á búi L ehf. Riftunar var krafist óháð því að M ehf. lét L ehf. í té vörur sem ágreiningslaust var að félagið nýtti sér í rekstri sínum. Við lok viðskipta aðila var skuld L ehf. mun hærri en á frestdegi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 22. desember 2011. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Lyst ehf. rak veitingastaðinn McDonalds sem fékk heitið Metro á árinu 2009. Lyst ehf. hafði um árabil verið í viðskiptum við áfrýjanda og keypt af honum kjúklingakjöt sem notað var í máltíðir á umræddum skyndibitastöðum. Á tímabilinu 30. október 2009 til 1. júní 2010 voru viðskipti milli þessara aðila þar sem kjúklingur var afgreiddur til Lystar ehf. gegn greiðslufresti, sem í sumum tilvikum var til fimmtánda dags næsta mánaðar eða í þrjár vikur frá afhendingu. Ágreiningslaust er að 4. nóvember 2009 nam skuld Lystar ehf. við áfrýjanda 161.600 krónum og þann sama dag afhenti áfrýjandi félaginu vörur fyrir 96.710 krónur. Samkvæmt yfirliti 9. febrúar 2010, sem stefndi lagði fram í málinu og sýnir 62 færslur, var skuld Lystar ehf. við áfrýjanda 25. janúar 2010 komin í 2.870.975 krónur og fór eftir það ýmist hækkandi eða lækkandi og var 1. júní sama ár komin í 859.060 krónur. Meðal gagna málsins er reikningur áfrýjanda á hendur Lyst ehf. fyrir vöruúttekt að fjárhæð 153.545 krónur, en reikningurinn kemur einnig fram á yfirliti sem áfrýjandi lagði fram og spannar tímabilið 4. nóvember 2009 til 1. júní 2010. Til samræmis við þetta telur áfrýjandi að lokastaða viðskiptanna á tímabilinu síðastnefndan dag hafi verið 1.012.605 krónur og verður það lagt til grundvallar, enda hreyfði stefndi ekki andmælum gegn þessum reikningi fyrr en við flutning málsins hér fyrir dómi og eru þau því of seint fram komin. Af framangreindu leiðir að skuld Lystar ehf. við áfrýjanda í lok dags 4. nóvember 2009 nam 258.310 krónum, en 1. júní 2010 var hún orðin 1.012.605 krónur.

II

Krafa um gjaldþrotaskipti á búi Lystar ehf. barst héraðsdómi 4. nóvember 2009, en hún var afturkölluð 9. febrúar 2010. Beiðni um gjaldþrotaskipti barst héraðsdómi að nýju 5. mars 2010, en sú beiðni var afturkölluð 4. maí sama ár. Þriðja beiðnin um gjaldþrotaskipti á búi félagsins barst síðan héraðsdómi 1. júní 2010 og var búið tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 9. júlí sama ár.

Samkvæmt 4. mgr. 2. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. telst frestdagur sá dagur sem héraðsdómara barst krafa um gjaldþrotaskipti, þótt krafan hafi verið afturkölluð eða henni verið hafnað, ef honum berst ný krafa um gjaldþrotaskipti innan mánaðar frá því það gerðist. Með hliðsjón af 2. og 3. mgr. sömu lagagreinar eru ekki efni til að skýra umrætt ákvæði á annan veg en þann að frestdag beri að miða við hvenær héraðsdómi barst fyrst krafa um gjaldþrotaskipti, þótt krafan sé afturkölluð, að því gættu að ný krafa hafi borist innan mánaðar frá því afturköllun átti sér stað. Með því að þessu síðastgreinda lagaskilyrði var fullnægt í báðum tilvikum þegar héraðsdómi barst krafa um gjaldþrotaskipti á búi Lystar ehf. telst frestdagur er slík krafa barst héraðsdómi í fyrsta skipti 4. nóvember 2009.

Það er markmið riftunarreglna XX. kafla laga nr. 21/1991 að tryggja jafnræði kröfuhafa þrotamanns þannig að enginn þeirra hagnist á ráðstöfunum hans í aðdraganda gjaldþrots umfram aðra kröfuhafa. Á frestdegi, 4. nóvember 2009, nam skuld Lystar ehf. við áfrýjanda samkvæmt áðursögðu 258.310 krónum, en við lok viðskiptanna 1. júní 2010 var hún orðin 1.012.605 krónur. Samkvæmt því hækkaði skuld Lystar ehf. við áfrýjanda um 754.295 krónur frá frestdegi til 1. júní 2010. Kröfugerð stefnda á hendur áfrýjanda, sem einkum var reist á 1. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991, var þannig úr garði gerð í stefnu í héraði að krafist var riftunar á nánar tilgreindum sjö greiðslum félagsins til áfrýjanda eftir frestdag, óháð því að hinn síðarnefndi lét Lyst ehf. í té vörur sem ágreiningslaust er að félagið nýtti í rekstri sínum.

Að þessu virtu hefur stefndi ekki sýnt fram á að áfrýjandi hafi haft hag af hinum umþrættu greiðslum. Verður greiðslum þessum því hvorki rift á grundvelli 1. mgr. 139. gr. laga nr. 21/1991 né 141. gr. laganna sem stefndi vísar einnig til. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfum stefnda í málinu og stefndi dæmdur til að greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Matfugl ehf., er sýkn af kröfum stefnda, þrotabús Lystar ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.