155/2004

X var ákærður fyrir nauðgun, frelsissviptingu, eignaspjöll og þjófnað, með því að hafa haldið fyrrverandi sambýliskonu sinni nauðugri í íbúð hennar, þröngvað henni til holdlegs samræðis, valdið ýmsum skemmdum á eignum hennar og stolið svonefndu „heimabíói“ úr íbúð hennar. X átti langan sakarferil að baki og höfðu eldri auðgunarbrot ítrekunaráhrif á þjófnaðarbrot hans. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár og sex mánuði. Hafði X ítrekað beitt konuna ofbeldi og hafði hún gengist undir sálfræðimeðferð vegna þessa. Var staðfest ákvörðun héraðsdóms um bætur að fjárhæð 1.380.000 krónur henni til handa.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 29. mars 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en einnig af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á sakfellingu, en jafnframt þyngingar á refsingu og greiðslu miskabóta að fjárhæð 2.000.000 krónur auk vaxta og dráttarvaxta.

Ákærði krefst aðallega sýknu af 1., 2. og 4. tölulið ákæru 10. desember 2003, en til vara að refsing verði lækkuð frá því sem dæmt var í héraðsdómi. Hann krefst þess og, að bótakröfu verði hafnað eða henni vísað frá dómi, en til vara að dæmdar bætur verði lækkaðar.

Eftir áfrýjun héraðsdóms mætti brotaþoli hjá lögreglu 20. apríl 2004 og lagði fram kæru á hendur ákærða fyrir að hafa fyrr um morguninn með ofbeldi og hótunum látið hana nauðuga undirrita yfirlýsingu um að hún drægi til baka kæru á hendur honum fyrir nauðgun 31. maí 2003, en yfirlýsinguna afhenti ákærði á skrifstofu ríkissaksóknara kl. 13 sama dag. Vegna þessa hefur ríkissaksóknari höfðað mál á hendur ákærða 2. júní 2004 fyrir brot á 108. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði heldur því fram, að ekki sé unnt að fella dóm á 2. tölulið ákæru 10. desember 2003 meðan ódæmt er í því máli. Ekki verður séð, að þetta breyti neinu um sakfellingu í máli því, sem hér er til meðferðar.

Með skírskotun til forsendna héraðsdóms er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu og heimvísun brota til refsiákvæða.

Eins og fram kemur í héraðsdómi hefur ákærði hlotið 22 refsidóma frá árinu 1991, þar af 4 dóma fyrir líkamsárásir og 14 dóma fyrir auðgunarbrot. Hann var dæmdur fyrir auðgunarbrot í fjögurra mánaða fangelsi 7. apríl 2000 og tveggja mánaða 2. október sama ár. Við ákvörðun refsingar verður litið til þess, að framangreindir dómar hafa ítrekunaráhrif á þjófnað hans 31. maí 2003, sbr. 4 lið ákæru 10. desember 2003. Ber því að ákveða honum refsingu með vísan til 71. gr. og 255. gr. almennra hegningarlaga. Einnig verður litið til 72. gr. og 77. gr. sömu laga. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi fangelsi í þrjú ár og sex mánuði.

Ákærði var dæmdur í 6 mánaða fangelsi vegna tveggja líkamsárása gegn brotaþola 21. mars 2003, tveimur mánuðum áður en brot þau voru framin, sem um ræðir í ákæru 10. desember 2003. Hefur brotaþoli verið í sálfræðilegri meðferð vegna afleiðinga alls þessa. Samkvæmt vottorðum sálfræðingsins 21. nóvember 2003 og 6. september 2004 hafa afleiðingar þessa ofbeldis, sem brotaþoli hefur búið við, leitt til breytinga á persónuleika hennar. Hún sé stöðugt óörugg og hrædd og eigi erfitt með að njóta sín og sjálfsmat hennar hafi beðið hnekki. Hún sé að niðurlotum komin og örmagna andlega. Búast megi við, að það taki hana langan tíma að jafna sig eftir að hafa búið lengi við ógnandi aðstæður. Hún þurfi stuðning og sértæka sálfræðiaðstoð. Þegar til þessa er litið er rétt að staðfesta ákvörðun héraðsdóms um miskabætur, svo og ákvæði hans um bætur að öðru leyti.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Samkvæmt framansögðu skal héraðsdómur vera óraskaður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 200.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns A, S-kvk-ef K-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 80.000 krónur.