214/2008

X var ákærður fyrir frelsissviptingu, líkamsárás og nauðgun gegn Y, þáverandi unnustu sinni. Þeir ágallar voru á málinu að X hafði ekki verið inntur eftir því fyrir héraðsdómi hver afstaða hans hefði verið til nánar tiltekinna þátta sakarefnisins. Að öllu virtu var talið að slíkir annmarkar væru á meðferð málsins í héraði og hinum áfrýjaða dómi að óhjákvæmilegt væri að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til frekari skýrslutöku af ákærða, munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 7. apríl 2008 af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst að refsing ákærða verði þyngd og honum gert að greiða Y 2.041.818 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. maí 2007 til greiðsludags.

Eftir að héraðsdómi var áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins en innan þess frests, sem mælt er fyrir um í 2. mgr. 151. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála með áorðnum breytingum, lýsti ákærði yfir áfrýjun fyrir sitt leyti 8. maí 2008. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur, til vara að hann verði sýknaður af „öllum ákæruliðum öðrum en þeim sem hann játaði“, en að því frágengnu að refsing verði milduð. Til ítrustu vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá krefst hann þess aðallega að kröfu Y verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að henni verði dæmd lægri fjárhæð en í héraði.

Með ákæru ríkissaksóknara 12. október 2007 var ákærða gefin að sök frelsissvipting, líkamsárás og nauðgun með því að hafa aðfaranótt 26. maí sama ár farið inn í íbúð að [...] við [...], þar sem unnusta hans, Y, hafi verið gestkomandi, togað hana þaðan út í bifreið, sem hann hafi ekið að [...], dregið Y þar út úr bifreiðinni og slegið hana í andlit eða líkama. Síðan hafi hann sett Y aftur inn í bifreiðina, ekið að heimili hennar að [...] við [...], dregið hana meðal annars á hárinu út úr bifreiðinni eftir möl og gangstétt og upp stiga inn í íbúð hennar á 2. hæð hússins, farið með hana inn á salerni og lokað hurðinni. Þar hafi ákærði veist að Y með ofbeldi, afklætt hana, sett fingur upp í kynfæri hennar og við það að nokkru notfært sér að hún gæti ekki spornað við verknaðinum vegna ölvunar, og slegið hana ítrekað í andlit og líkama, meðal annars hnefahöggi í andlitið, sem hafi valdið því að höfuð hennar hafi skollið utan í vegg. Hafi hún hlotið af þessu öllu glóðarauga og mar, rispur og bólgur í andlit, mar á enni og höfði, eymsli í hársverði og skrámur og mar víða um líkamann. Þótti þetta varða við 217. gr., 225. gr. og 1. mgr. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum.

Við þingfestingu málsins í héraði 8. nóvember 2007 var eftirfarandi fært til bókar um afstöðu ákærða til sakargifta: „Ákærði viðurkennir að hafa farið í íbúð að [...], [...], umrætt sinn og leitt Y út úr íbúðinni og inn í bifreið og ekið henni að [...]. Ákærði viðurkennir að hafa dregið hana þar út úr bifreiðinni og slegið hana í andlit eða líkama. Þá viðurkennir hann að hafa ekið henni í framhaldi að [...], en neitar að hafa dregið hana á hárinu út úr bifreiðinni, eins og lýst er í ákæru. Ákærði viðurkennir að hafa farið með Y inn á salerni, afklætt hana og sett fingur upp í kynfæri hennar. Ákærði kveðst ekki muna eftir að hafa slegið hana í andlit og líkama eftir það, eins og greinir í ákæru.“ Við aðalmeðferð málsins tjáði ákærði sig að nokkru leyti nánar um einstök atriði í ákæru, auk þess sem hann bar til baka að hann hefði sett fingur inn í kynfæri Y.

Af ákæru er ljóst að ákærði var þar meðal annars borinn sökum um að hafa svipt Y frelsi með því að hafa beitt valdi til að færa hana úr íbúð að [...] og út í bifreið, aka síðan Y í bifreiðinni að [...], taka hana þar út úr bifreiðinni, færa hana á ný í bifreiðina, aka henni að [...], færa hana þar inn á salerni í íbúðinni og loka þar að þeim. Að undanskildum fyrstnefnda þættinum í þessum sakargiftum verður ekki séð að ákærði hafi verið inntur eftir því fyrir dómi hvort Y hafi verið viljug til þeirrar farar, sem að framan greinir, eða hver afstaða hans til þessa sakarefnis væri að öðru leyti. Í hinum áfrýjaða dómi var að því er varðar þessar sakir heldur ekki tekin afstaða til annars en þess hvort ákærði hefði fært Y með valdi út úr íbúðinni að [...] og brotið með því gegn 225. gr. almennra hegningarlaga. Að því er varðar sakargiftir um líkamsárás var háttsemi ákærða lýst efnislega á þann hátt í ákæru að hann hafi í fyrsta lagi slegið Y í andlit eða líkama utan við bifreiðina hjá [...], í öðru lagi dregið hana meðal annars á hárinu eftir möl og gangstétt, upp stiga og inn á salerni í íbúð hennar og í þriðja lagi slegið hana þar ítrekað í andlit og líkama, meðal annars með hnefahöggi. Í framangreindri bókun við þingfestingu málsins í héraði gekkst ákærði við því að hafa veist að Y við [...], hann neitaði að hafa dregið hana á hárinu úr bifreiðinni og inn á salerni í íbúð hennar, en hann virðist á hinn bóginn ekki hafa verið inntur eftir því hvort hann hafi dregið hana þessa leið á annan hátt. Loks kvaðst ákærði ekki minnast þess að hafa slegið hana inni á salerninu. Í niðurstöðu hins áfrýjaða dóms er í engu vikið að árás ákærða á Y við [...]. Þar er að vísu greint frá læknisfræðilegum gögnum og ljósmyndum af áverkum Y, en án þess að skýrlega komi fram hvað sannast hafi um að ákærði hafi dregið hana, á hárinu eða á annan hátt, frá bifreiðinni og inn á salernið. Loks verður að líta til þess að ákærði er borinn sökum um að hafa sett fingur inn í kynfæri Y og að nokkru notfært sér við það að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar. Ekki verður séð að leitað hafi verið svara ákærða fyrir dómi við síðastgreindum þætti þessa ákæruefnis.

Að virtu framangreindu eru slíkir annmarkar á meðferð málsins í héraði og hinum áfrýjaða dómi að óhjákvæmilegt er að ómerkja hann og vísa því heim í hérað til frekari skýrslutöku af ákærða, munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný.

Rétt er að ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíði nýs dóms í málinu, en allur áfrýjunarkostnaður verður að greiðast úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða og þóknun réttargæslumanns Y, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Það athugast að í hinum áfrýjaða dómi er að þarflausu rakið í löngu máli efni skýrslna, sem ákærði og vitni gáfu fyrir lögreglu við rannsókn málsins.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, X, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 249.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns Y, Ó-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 124.500 krónur.