110/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Ú hf. um dómkvaðningu matsmanna. Í dómi Hæstaréttar var rakið að Ú hf. héldi því fram að tilgreindur samningur hans við LÍ hf. hafi verið um lán í íslenskum krónum sem hafi verið bundið gengi erlendra gjaldmiðla í andstöðu við 14. gr., sbr. 13. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Ú hf. hefði óskað dómkvaðningar matsmanna til þess að meta hvort LÍ hf. hafi aflað sér erlendra gjaldmiðla til jafns við það sem greiðslukvittanir lánsins bæru með sér. Tilgangur matsgerðarinnar væri sá að sýna fram á að innstæður svokallaðra IG reikninga væru í reynd skuldbindingar sem tækju mið af gengi annarra gjaldmiðla en íslenskrar krónu. Hæstiréttur taldi ekki unnt að fullyrða að matsgerð dómkvaddra manna, sem hefði að geyma svör við fyrstu þremur spurningum í matsbeiðni Ú hf., yrði bersýnilega tilgangslaus til sönnunar um atriði sem félagið teldi þörf á að sanna. Á hinn bóginn var talið að fjórða og fimmta matsspurning Ú hf. lyti að túlkun á reglum, sem væri viðfangsefni dómara málsins. Samkvæmt þessu var fallist á kröfu Ú hf. um dómkvaðningu matsmanna til að svara þremur fyrstu spurningunum í matsbeiðni félagsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. febrúar 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. janúar 2016, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að umbeðin dómkvaðning fari fram. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði var málið höfðað af sóknaraðila til viðurkenningar á því að tilgreindur samningur hans 17. febrúar 2004 við Landsbanka Íslands hf., sem varnaraðili leiðir rétt sinn frá, hafi verið um lán í íslenskum krónum að fjárhæð 104.000.000 krónur sem hafi verið bundið gengi erlendra gjaldmiðla þannig að í bága hafi farið við 14. gr., sbr. 13. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Varnaraðili krefst sýknu og reisir málsvörn sína meðal annars á því að margir dómar hafi gengið um sambærilega lánssamninga þar sem niðurstaðan hafi orðið á þann veg að um hafi verið að ræða lán í erlendum gjaldmiðli. Lánið hafi, samkvæmt framlögðum skjölum í málinu, verið greitt út 18. febrúar 2004 með 528.712 evrum, 189.298 svissneskum frönkum, 25.866.626 japönskum jenum og 459.635 bandaríkjadölum. Greiðslan í hverjum gjaldmiðli fyrir sig hafi verið lögð inn á innlendan gjaldeyrisreikning í þeirri mynt, allt samkvæmt fyrirmælum sóknaraðila.

Sóknaraðili hefur óskað dómkvaðningar matsmanna í því skyni að sanna að þegar Landsbanki Íslands hf. efndi aðalskyldu sína samkvæmt lánssamningnum í febrúar 2004 ,,hafi engar færslur erlendra gjaldmiðla átt sér stað, hvorki innan reikninga forvera matsþola á Íslandi, né á nostro reikningum forvera matsþola á viðkomandi myntsvæði.“ Felst í þessari afstöðu að Landsbanki Íslands hf. hafi ekki aflað sér erlendra gjaldmiðla til jafns við það sem greiðslukvittanir lánsins bera með sér. Telur sóknaraðili að Landsbanki Íslands hf. hafi efnt aðalskyldu sína samkvæmt lánssamningnum með afhendingu eða skuldbindingu til að afhenda íslenskar krónur, sem bundnar hafi verið við gengi erlendra gjaldmiðla. Af þessu leiði ,,að innstæður IG reikninga eru í reynd skuldbinding matsþola í íslenskum krónum, sem tekur mið af gengi annarra gjaldmiðla en íslenskrar krónu.“

Í matsbeiðni 15. október 2015 leitar sóknaraðili mats á fimm atriðum og eru matsspurningarnar tíundaðar í hinum kærða úrskurði. Í fyrstu spurningu er óskað svars við því hvort greiðslukerfi íslenskra banka hafi 2004 eða síðar getað millifært inn á bankareikninga á Íslandi annan gjaldmiðil en íslenskar krónur. Í annarri spurningu er leitað svars við því hvort við greiðslu Landsbanka Íslands hf. á lánsfjárhæð sem greidd hafi verið ,,inn á IG reikning höfuðbók 38“ hafi sama fjárhæð færst af öðrum reikningi í eigu bankans. Í þriðju spurningu, sem er háð því að annarri spurningunni sé svarað játandi, er leitað svars við því í hvaða mynt sá reikningur hafi verið sem útborgunin var skuldfærð á.

Játa verður aðila máls ríkan rétt til þess að afla og leggja fram þau sönnunargögn sem hann telur þörf á. Meðal slíkra gagna eru matsgerðir dómkvaddra manna. Almennt eiga hvorki gagnaðili né dómstólar að standa þeirri gagnaöflun í vegi. Ekki verður fullyrt að matsgerð dómkvaddra manna, sem hefði að geyma svör við framangreindum þremur spurningum, yrði bersýnilega tilgangslaus til sönnunar um atriði sem sóknaraðli telur þörf á að sanna, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Ber hann enda sjálfur hallann af því hvort þau atriði hafi þýðingu við úrlausn á sakarefni málsins eða ekki.

Á hinn bóginn er fallist á með héraðsdómi að matsspurningar fjögur og fimm lúti að túlkun á reglum, sem samkvæmt 2. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991 er viðfangsefni dómara málsins.

Samkvæmt framansögðu verður fallist á kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna til þess að svara spurningum eitt, tvö og þrjú í matsbeiðni hans 15. október 2015.

Varnaraðili greiði sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Fallist er á kröfu sóknaraðila, Útgerðarfélagsins Hauks hf., um dómkvaðningu matsmanna til að svara þremur fyrstu spurningum í matsbeiðni hans 15. október 2015.

Varnaraðili, Landsbankinn hf., greiði sóknaraðila 250.000 krónur í kærumálskostnað.