51/2005

Ó krafði hreppinn Á og byggðasamlagið B um greiðslu ýmiss konar kostnaðar sem hlaust af því að hún þurfti að halda annað heimili vegna skólagöngu dóttur sinnar í sérskóla í Reykjavík. Ekki var á það fallist að 1. gr. og 37. gr. laga nr. 66/1995 um grunnskóla eða reglugerð nr. 389/1996 leiddi til skyldu Á eða B til að greiða umræddan kostnað, þar sem hann taldist vera framfærslukostnaður en ekki kostnaður af skólagöngu. Á og B voru því sýknaðir af kröfu Ó.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 9. febrúar 2005 og krefst þess að stefndu greiði sér in solidum 1.373.582 krónur með dráttarvöxtum af nánar tilgreindum frá 1. janúar 2002 til greiðsludags og málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt á báðum dómstigum.

Stefndi Áshreppur krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð. Hann krefst og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi Byggðasamlag Húnavallaskóla krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi krefur áfrýjandi stefndu um greiðslu kostnaðar vegna húsaleigu, hita, rafmagns og húsfélagsgjalds, sem hún kveður tengjast göngu dóttur sinnar í sérskóla í Reykjavík, sem sé svo langt frá heimabyggð að hún hafi þurft að halda þar annað heimili vegna skólagöngunnar.

Í 1. gr. laga nr. 66/1995 um grunnskóla segir að sveitarfélögum sé skylt að halda skóla fyrir öll börn og unglinga á aldrinum 6 til 16 ára eftir því sem nánar segi í lögunum. Einnig segir að öllum börnum og unglingum á framangreindum aldri sé skylt að sækja skóla, en frá því megi þó veita undanþágu, sbr. 5., 7. og 8. gr. laganna, sem ekki varða mál þetta. Í 1. mgr. 37. gr. laganna er mælt fyrir um sérstakan stuðning í námi við börn eða unglinga, sem eiga erfitt með nám vegna fötlunar og í 3. mgr. 37. gr. er veitt heimild til að sækja um skólavist í sérskóla sé þess talin þörf. Í 3. mgr. 11. gr. laganna er sveitarfélagi heimilað að fela byggðasamlagi um rekstur grunnskóla þau réttindi og skyldur sem á því hvíla samkvæmt lögunum. Það hefur stefndi Áshreppur gert með samningi um stefnda Byggðasamlag Húnavallaskóla. Fram er komið í málinu að stefndu hafa samþykkt beiðni áfrýjanda um að dóttir hennar, sem er heyrnarskert, hefði námsdvöl í sérskóla í Reykjavík og greitt námsvistargjöld til skólans.

Áfrýjandi vísar til jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar, 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 14. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, svo og a. liðar 1. mgr. 28. gr. sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sem birtur er í C. deild Stjórnartíðinda nr. 18/1992, þar sem kveðið er á um rétt barns til menntunar og skyldu aðildarríkja til þess að koma á grunnmenntun sem allir geti notið ókeypis, sbr. og 3. mgr. 23. gr. sáttmálans, sem kveður á um að tryggja skuli að fatlað barn hafi raunverulegan aðgang að menntun. Hún vísar og til 1. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðra, þar sem fram komi að markmið laganna sé að fötluðum sé tryggt jafnrétti og sambærileg lífskjör við aðra þjóðfélagsþegna. Hún byggir á því að hafa þurfi þessi ákvæði til hliðsjónar við skýringu á ákvæðum laga um grunnskóla. Hún vísar og til þess að í 3. gr. reglugerðar nr. 389/1996 um sérkennslu, sem sett hafi verið með heimild í 37. gr. laganna, skuli sérkennsla skipulögð til lengri eða skemmri tíma eftir þörfum nemandans, jafnvel alla skólagöngu hans og fara fram innan eða utan almennra bekkjardeilda, í sérdeildum, sérskólum eða annars staðar.

Enda þótt fallist sé á með áfrýjanda að með framangreindum ákvæðum séu sett þau markmið sem hún heldur fram er ljóst að hvorki af orðum 1. gr. og 37. gr. laga um grunnskóla né reglugerðar nr. 389/1996, verður leidd skylda stefndu til að greiða kostnað þann sem áfrýjandi krefst, þar sem hann telst framfærslukostnaður en ekki kostnaður af skólagöngu. Ber því að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um annað en málskostnað, sem rétt er að aðilar beri hver fyrir sig í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður fellur niður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, Ó-kvk-ef Ö-kvk-ef S-kvk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 400.000 krónur.