205/2016

L hf. gerði kröfu um að sér yrðu fengin með beinni aðfarargerð umráð nánar greindra landsréttinda á grundvelli 13. gr. laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms með skírskotun til ákvörðunar iðnaðar- og viðskiptaráðherra þar sem L hf. hafði verið heimilað með vísan til raforkulaga nr. 65/2003 að framkvæma eignarnám vegna lagningar háspennulínu. Hæstiréttur vísað til þess að samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför yrðu réttindi gerðarbeiðanda að vera svo ljós að sönnur yrðu færðar fyrir þeim með gögnum sem aflað yrði eftir 83. gr. sömu laga. B, Ó og S hefðu fært fyrir því rök, sem ekki yrði augljóslega vísað á bug, að heimild L hf. til eignarnámsins fengi ekki staðist að lögum og hefði borið þann ágreining undir dómstóla. Þar sem heimild L hf. til eignarnáms væri ekki vafalaus og endanlegrar úrlausnar dómstóla um lögmæti hennar væri að vænta innan skamms var kröfu L hf. hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. mars 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 4. mars 2016 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að nánar greind landsréttindi í óskiptu landi jarðarinnar Stóra-Knarraness I á Vatnsleysuströnd yrðu tekin úr vörslum varnaraðila með beinni aðfarargerð og fengin sér. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að fyrrgreind krafa verði tekin til greina. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er staðfest sú niðurstaða að aðfararbeiðni sóknaraðila fullnægi þeim skilyrðum, sem gerð eru til forms slíkrar beiðni í 1. mgr. 10. gr., sbr. 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989.

Eins og greinir í úrskurðinum gerir sóknaraðili kröfu um að sér verði fengin umráð áðurgreindra landsréttinda með beinni aðfarargerð á grundvelli 13. gr. laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms með skírskotun til ákvörðunar iðnaðar- og viðskiptaráðherra 24. febrúar 2014 þar sem sóknaraðila var heimilað með vísan til raforkulaga nr. 65/2003 að framkvæma eignarnám vegna lagningar háspennulínu, svonefndrar Suðurnesjalínu, um óskipt land jarðarinnar Stóra-Knarrarness I sem er í eigu varnaraðila. Er krafa sóknaraðila jafnframt byggð á úrskurði matsnefndar eignarnámsbóta 30. júlí 2015 um hæfilegar bætur fyrir eignarréttindin til handa varnaraðilum.

Samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 verða þau réttindi gerðarbeiðanda, sem hann tjáir sig eiga, að vera svo ljós að sönnur verði færðar fyrir þeim með gögnum sem aflað verður eftir 83. gr. laganna. Þótt svo sé fyrir mælt í 60. gr. stjórnarskrárinnar, að enginn geti komið sér hjá að hlýða yfirvaldsboði í bráð með því að skjóta málinu til dóms, hafa varnaraðilar fært fyrir því rök, sem ekki verður augljóslega vísað á bug, að heimild sóknaraðila til eignarnáms þess, sem hér um ræðir, fái ekki staðist að lögum og borið þann ágreining undir dómstóla. Héraðsdómur í því máli var kveðinn upp 30. júní 2015 og hefur málinu verið áfrýjað til Hæstaréttar þar sem fyrirhugað er að flytja það 20. apríl 2016. Sökum þess að heimild sóknaraðila til eignarnáms er sem fyrr segir ekki vafalaus og endanlegrar úrlausnar dómstóla um lögmæti hennar er að vænta innan skamms verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðilum kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Landsnet hf., greiði varnaraðilum, B-kvk-þgf G-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, Ó-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf og S-kvk-þgf J-kvk-þgf, 150.000 krónur í kærumálskostnað.