697/2011

S kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um dómkvaðningu matsmanna í máli sem K hf. hafði höfðað gegn honum. Í dómi Hæstaréttar sagði meðal annars að ekki yrði séð, hvorki af matsbeiðni né málatilbúnaði S að öðru leyti, að S leitaði eftir mati á öðrum sérfræðilegum álitaefnum en lögfræðilegum. Samkvæmt 2. mgr. 60. gr., sbr. 1. mgr. 61. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri það hlutverk dómara en ekki sérfróðra matsmanna, að leggja mat á þau atriði sem krefðust lagaþekkingar. Þegar af þeirri ástæðu bæri að hafna kröfu S. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 19. desember 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. desember 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að dómkvaddir verði matsmenn til að meta þau atriði sem tilgreind eru í annarri og þriðju matsspurningu í matsbeiðni sinni 15. nóvember 2011. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði rekur varnaraðili mál á hendur sóknaraðila þar sem krafist er riftunar á þeirri ráðstöfun varnaraðila 25. september 2008 að fella niður persónulega ábyrgð sóknaraðila á greiðslu samkvæmt fimm nánar tilteknum lánssamningum milli aðila vegna kaupa hans á hlutabréfum í varnaraðila. Er riftunarkrafan einkum byggð á 131. gr., 141. gr. og 142. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Þá krefst varnaraðili þess aðallega að sóknaraðili verði dæmdur til að greiða sér 549.308.508 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum, en það er sú fjárhæð sem varnaraðili telur auðgun sóknaraðila hafa numið við það að persónuleg ábyrgð hans á fyrrnefndum lánum var felld niður. Til vara krefst varnaraðili þess að sóknaraðili verði dæmdur til að greiða sér 496.218.406 krónur með nánar greindum dráttarvöxtum. Sóknaraðili hefur aðallega krafist þess að málinu verði vísað frá dómi, en til vara sýknu af kröfum varnaraðila.

Sóknaraðili lagði í þinghaldi 15. nóvember 2011 fram matsbeiðni í þremur liðum, en samkvæmt kröfugerð hans fyrir Hæstarétti er unað við niðurstöðu héraðsdóms um fyrsta lið beiðninnar. Eftir stendur beiðni sóknaraðila um mat á hvort hann hafi auðgast af þeirri ráðstöfun þáverandi stjórnar varnaraðila 25. september 2008 að aflétta persónulegri greiðsluábyrgð sóknaraðila á fimm nánar tilteknum lánssamningum og ef svo er, hver sú auðgun hafi verið. Ennfremur mat á hvort varnaraðili hafi orðið fyrir tjóni af fyrrgreindri ráðstöfun og ef svo er, hvert tjónið hafi verið. Í fyrra tilvikinu skuli miðað við hver auðgun sóknaraðila „hafi verið“ og í því síðara hvert tjón varnaraðila „á að hafa verið“ á þeim degi þegar ráðstöfunin fór fram. Snýst ágreiningur aðila um hvort sóknaraðili fái dómkvatt tvo sérfróða og óvilhalla menn til að leggja mat á ofangreind atriði.

II

Eins og fram kemur í málsgögnum hefur sóknaraðili skorað á varnaraðila að leggja fram í málinu ýmis gögn sem hann telur vera til stuðnings kröfu sinni um sýknu. Í því skyni að varpa ljósi á eina af málsástæðum sóknaraðila fyrir sýknukröfunni hefur hann jafnframt skorað á Arion banka hf. að afhenda sér tilteknar upplýsingar. Eru sóknaraðila ýmsar leiðir færar samkvæmt 2. þætti laga nr. 91/1991 til að fylgja eftir þessum áskorunum sínum, auk þess sem synjun varnaraðila um að leggja fram gögn eða láta í té upplýsingar kann að verða skýrð honum í óhag. Markmiðið með beiðni um dómkvaðningu sérfróðs manns eða manna samkvæmt IX. kafla laganna á að vera að fá rökstudda matsgerð um þau atriði, sem meta skal, en ekki að afla annarra sönnunargagna en þeirra sem nauðsynleg eru til að matsmaður geti samið umbeðna matsgerð.

Samkvæmt 2. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991 leggur dómari sjálfur mat á atriði sem krefjast almennrar þekkingar og menntunar eða lagaþekkingar. Í 1. mgr. 61. gr. laganna er meðal annars kveðið á um að dómari kveðji einn eða tvo matsmenn til að framkvæma mat ef ekki verður farið svo að sem í 2. mgr. 60. gr. segir. Af þeim sökum er aðila máls því aðeins heimilt að afla sér matsgerðar á grundvelli IX. kafla laganna að leggja eigi mat á önnur sérfræðileg álitaefni en lögfræðileg.

Framangreind matsbeiðni sóknaraðila lýtur að því að dómkvaddir verði sérfróðir menn til að leggja mat á hvort hann hafi auðgast og hvort varnaraðili hafi beðið tjón af tiltekinni ráðstöfun eins og gerð er nánar grein fyrir að framan. Ekki verður séð, hvorki af matsbeiðninni né málatilbúnaði sóknaraðila að öðru leyti, að með þessu sé verið að leita eftir mati á öðrum sérfræðilegum álitaefnum en lögfræðilegum. Samkvæmt 2. mgr. 60. gr., sbr. 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991 er það sem fyrr segir hlutverk dómara, en ekki sérfróðra matsmanna, að leggja mat á þau atriði sem krefjast lagaþekkingar. Þegar af þeirri ástæðu ber að hafna kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Það athugist að sóknaraðili hefði sem matsbeiðandi að réttu lagi átt að vera sóknarmegin og varnaraðili varnarmegin í þessum þætti málsins í héraði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, S-kk-nf E-kk-nf, greiði varnaraðila, Kaupþingi banka hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.