69/2003

S var sakfelldur fyrir þjófnaðarbrot sem og tilraunir til þjófnaða, skjalafals, fjársvik. Við ákvörðun refsingar S var litið til þess að brotin voru mörg og vörðuðu sum töluverðar fjárhæðir. Hafði S, sem var vanaafbrotamaður, margsinnis verið dæmdur fyrir ýmis auðgunarbrot, meðal annars með dómum Hæstaréttar frá 15. nóvember 2001 og 14. febrúar 2002. Voru brotin framin áður en síðastgreindir dómar voru kveðnir upp. Var S því dæmdur hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Höfðu margir dómanna ítrekunaráhrif á brot hans, sbr. 71. gr. laganna. Var refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 18 mánuði með vísan til 72. gr. og 255. gr., sbr. 77. gr. þeirra laga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 28. janúar 2003 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða fyrir þá háttsemi, sem greinir í II. kafla ákæru 12. febrúar 2002, og refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af II. kafla framangreindrar ákæru, en til vara að refsing hans verði milduð.

I.

Lögreglustjórinn í Reykjavík höfðaði mál þetta á hendur ákærða með fjórum ákærum 6. og 29. nóvember 2001, 11. desember sama árs og 12. febrúar 2002. Með fyrstu ákærunni var ákærði sakaður í 1. og 2. tölulið um tvö þjófnaðarbrot 22. júní 2001, annars vegar í 1. lið með því að hafa stolið nánar tilgreindum munum, að verðmæti samtals um 35.000 krónur, úr íbúð að Karlagötu 17 í Reykjavík, en hins vegar í 2. lið með því að nota heimildarlaust í hraðbanka debetkort nafngreindrar konu í þremur tilvikum og færa jafnmargar greiðslur, samtals að fjárhæð 3.500 krónur, af bankareikningi hennar. Þá var honum gefin að sök hylming í 3. lið ákærunnar. Í hinum áfrýjaða dómi var hann sakfelldur fyrir þjófnaðarbrotin, en sýknaður af hylmingu.

Í I. kafla ákæru 29. nóvember 2001 var ákærði í fimm liðum borinn sökum um þjófnað á Akureyri á ýmsum þar greindum munum aðfaranótt 13. maí 2001. Í 1. lið hennar með því að hafa farið inn í bifreiðina LP-703, þar sem hún stóð við hús við Rauðumýri, í 2., 4. og 5. lið farið inn í þrjár nánar greindar íbúðir á Akureyri og loks í 3. lið farið inn í íbúðarhús þar í bæ. Í II. kafla ákærunnar var hann sakaður í þremur liðum um fjögur þjófnaðarbrot og fjársvik 13. ágúst 2001 í Reykjavík. Í 1. lið hennar með því að hafa stolið ýmsum munum, meðal annars seðlaveski með 5.000 krónum, greiðslukorti og tékkhefti og samkvæmt 2. lið stolið samtals 34.000 krónum með því að nota í heimildarleysi í þremur hraðbönkum tvö debetkort nafngreindrar konu í þrjú skipti og færa jafnmargar greiðslur af reikningi hennar við tvo nánar greinda banka. Þá var hann í 3. lið sakaður um fjársvik með því að hafa notað, úr tékkhefti sem hann hafði tekið ófrjálsri hendi, þrjá tékka, að fjárhæð samtals 100.000 krónur, á veitingastaðnum Club Goldfinger í Kópavogi í viðskiptum sínum þar við tvær nafngreindar konur. Í héraðsdómi var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem hann var borinn sökum í þessari ákæru að undanskilinni þeirri sem um getur í 2. lið I. kafla hennar.

Með ákæru 11. desember 2001 var ákærða gefinn að sök þjófnaður með því að hafa stolið matvöru 10. nóvember 2001 að fjárhæð rúmar 3.000 krónur úr verslun við Laugaveg í Reykjavík. Var hann í héraði sakfelldur fyrir þá háttsemi. Þá var hann með I. kafla ákæru 12. febrúar 2002 sakaður um skjalafals 25. ágúst 2001, en var sýkn af þeirri háttsemi í hinum áfrýjaða dómi.

Ákæruvaldið unir niðurstöðu héraðsdóms um að ákærði skuli vera sýkn af ákæruliðunum í 3. lið ákæru 6. nóvember 2001, 2. lið I. kafla ákæru 29. nóvember sama árs, I. kafla, 2. lið III. kafla og IV. kafla ákæru 12. febrúar 2002. Ákærði hefur játað þá háttsemi, sem hann var sakfelldur fyrir í héraðsdómi, að undanskilinni þeirri sem greinir í II. kafla ákæru 12. febrúar 2002. Eru samkvæmt öllu framanröktu og að virtri kröfugerð málsaðila til meðferðar fyrir Hæstarétti tvö þjófnaðarbrot hans framin 22. júní 2001, átta sams konar brot framin 13. maí og 13. ágúst sama árs og þrjú fjársvikabrot síðastgreindan dag, þjófnaðarbrot hans 3. október 2001 og tuttugu og fjórar tilraunir hans til þjófnaðar, skjalafals og fjársvik hans og loks þjófnaðarbrot hans 21. október og 10. nóvember sama árs.

II.

Í 1. lið II. kafla ákæru 12. febrúar 2002 var ákærða gefinn að sök þjófnaður með því að hafa aðfaranótt 3. október 2001 farið í hraðbanka Íslandsbanka hf. í Kringlunni 4-12 í Reykjavík og stolið 15.000 krónum með því að nota heimildarlaust kreditkort G-kk-ef G-kk-ef og látið skuldfæra fjárhæðina á reikning hans hjá greiðslukortafyrirtækinu Europay Íslandi hf.

Þegar héraðsdómari bar sakarefnið í 1. lið II. kafla ákæru 12. febrúar 2002 undir ákærða kvaðst hann ekki muna eftir því að hafa tekið 15.000 krónur út úr hraðbanka Íslandsbanka hf. í Kringlunni 4-12. Í framburði G-kk-ef hjá lögreglu kom fram að umrædda nótt hafi veski með greiðslukortum verið stolið úr íbúð hans. Samkvæmt gögnum frá greiðslukortafyrirtækinu mun úttektin hafa átt sér stað kl. 4.28 hinn 3. október 2001. Í 2. lið II. kafla sömu ákæru er ákærði í fimm liðum sakaður um tilraun til þjófnaðar með því að hafa þá um nóttina í fimm hraðbönkum reynt í alls tuttugu og fjögur skipti að taka út peninga með því að nota í heimildarleysi framangreint kreditkort með því að slá inn leyninúmeri fyrir kortið og tilteknum fjárhæðum, en úttektum var hafnað vegna takmörkunar á heimild til skuldfærslu fjárhæðanna á bankareikning mannsins.

Samkvæmt gögnum frá greiðslukortafyrirtækinu áttu tvær tilraunanna sér stað kl. 4.49 í hraðbanka Landsbanka Íslands hf. á Hótel Loftleiðum, þrjár á tímabilinu frá kl. 5.14 til 5.16 í hraðbanka Íslandsbanka hf. við Smiðjuveg, fimm á tímabilinu frá kl. 6.52 til 6.58 í hraðbanka Landsbanka Íslands hf. í Háskólabíói, sjö í hraðbanka Búnaðarbanka Íslands hf. við Vesturgötu 54, annars vegar kl. 7.07 og hins vegar á tímabilinu frá kl. 8.25 til 8.29 og sjö tilraunir í hraðbanka Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis við Álfabakka 14, fyrst á tímabilinu frá kl. 10.00 til 10.01, þá kl. 11.27 og loks á tímabilinu frá kl. 12.38 til kl. 12.39. Í 3. lið II. kafla síðastgreindrar ákæru var ákærða gefið að sök skjalafals með því að hafa framvísað debetkorti áðurnefnds manns við greiðslu fyrir akstur með leigubifreið að andvirði 1.910 krónur og falsað þar nafnið „G-kk-nf G“ á greiðslukortanótu og látið skuldfæra andvirðið á reikning mannsins hjá Íslandsbanka hf. Samkvæmt gögnum bankans áttu fyrrgreind viðskipti sér stað kl. 7.10 aðfaranótt 3. október 2001. Loks eru honum í 4. lið þessa kafla ákærunnar gefin að sök fjársvik með því að hafa í viðskiptum við Kaffivagninn Grandagarði, bifreiðastöðina Hreyfil svf. og hárgreiðslustofuna Möggurnar í Mjódd við Álfabakka látið í heimildarleysi skuldfæra andvirðið á bankareikning fyrrgreinds manns hjá Íslandsbanka hf. með því að framvísa við greiðslu debetkorti hans fyrir viðkomandi reikning. Samkvæmt gögnum frá Íslandsbanka hf. munu viðskiptin hafa átt sér stað sama dag kl. 6.29, 8.32 og 11.27.

III.

Í málinu liggja fyrir myndir úr öryggismyndavél við hraðbanka Landsbanka Íslands hf. í Háskólabíói, sem eru tímamerktar á tímabilinu frá kl. 6.52 til 6.58. Þegar lögregla tók skýrslu af ákærða kvað hann myndirnar greinilega vera af sér, en hann myndi ekki eftir því að hafa reynt að taka út af greiðslukorti á umræddum stað. Fyrir dómi kvaðst hann geta hafa verið að nota sitt eigið kort. Aðspurður um áðurnefndar tilraunir til að taka út reiðufé úr hraðbönkum síðar um morguninn svaraði ákærði því til að hann hafi verið að athuga hvort lagt hafi verið inn á sinn eigin reikning. Í málinu liggur jafnframt fyrir kvittun frá bifreiðastöðinni Hreyfli svf. fyrir akstur á tímabilinu frá kl. 6.46 til 7.10. Fyrir dómi kvaðst leigubifreiðarstjórinn, sem ók umrædda ferð, hafa tekið upp mann á Hringbraut á móts við JL-húsið. Hafi maðurinn óskað eftir því að hann æki sér í hraðbanka. Hafi hann ekið manninum að hraðbanka Landsbanka Íslands hf. við Hótel Sögu. Ráðgerðir mannsins hafi ekki gengið eftir og hann því ekið honum að hraðbanka Búnaðarbanka Íslands hf. við Vesturgötu. Það hafi heldur ekki gengið og hann þá ekið manninum að Kaffivagninum á Grandagarði, þar sem hann hafi greitt fyrir aksturinn með greiðslukortinu. Þegar mynd af ákærða var lögð fyrir vitnið kvað það myndina í fljótu bragði ekki líkjast ákærða, en þó gæti hann ekki fullyrt það þar sem umrætt sinn hafi verið rökkur. Þá kom fyrir dóm starfsmaður hárgreiðslustofunnar Möggurnar í Mjódd. Kvað hún mann, sem hafi sagst vera að vestan, hafa komið í klippingu og litun. Hann hafi verið „með ofsalega lítið hár, eiginlega bara hérna hringinn... sem ...ég klippti... mjög snöggt og litaði það dökkt”. Hafi hann sagst vera skírður „í höfuðið á“ firði, en hún myndi ekki nafnið á firðinum. Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa greitt fyrir viðskipti á þessari hárgreiðslustofu en sagðist ekki muna hvenær þau fóru fram.

Með myndum af ákærða í hraðbanka Landsbanka Íslands hf. í Háskólabíói, sem ber saman við upplýsingar frá bankanum um hvenær tilraunir voru gerðar til að taka út reiðufé úr hraðbankanum með greiðslukorti G-kk-ef G-kk-ef og fyrrgreindum framburði leigubifreiðarstjórans, er fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi gerst sekur um tilraunir til þjófnaðar í hraðbanka Landsbanka Íslands hf. í Háskólabíói og Búnaðarbanka Íslands hf. við Vesturgötu 52 samkvæmt 2. lið II. kafla ákæru 12. febrúar 2002 svo og skjalafals samkvæmt 3. lið þess kafla. Jafnframt er með framburði starfsmanns hárgreiðslustofunnar Möggurnar í Mjódd og gögnum frá bankanum nægilega sannað að ákærði hafi verið þar á ferð. Verður hann því einnig sakfelldur fyrir fjársvik gagnvart hárgreiðslustofunni. Þegar litið er til þess að tilraunirnar sjö í hraðbanka Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis við Álfabakka og greiðslan til leigubifreiðastjórans, sem innt var af hendi kl. 08.32, fóru fram á svipuðum tíma og ákærði hafði undir höndum greiðslukort G-kk-ef G-kk-ef þykir ekki varhugavert að telja sannað að ákærði hafi einnig gerst sekur um fjársvik gagnvart bifreiðastöðinni Hreyfli svf. og tilraunir til þjófnaða úr hraðbanka Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis við Álfabakka 14. Á hinn bóginn liggja ekki fyrir gögn sem tengja ákærða með ótvíræðum hætti við þjófnað í hraðbanka Íslandsbanka hf. í Kringlunni 4-12 svo og tilraunir til þjófnaða úr hraðbanka Landsbanka Íslands hf. á Hótel Loftleiðum og Íslandsbanka hf. við Smiðjuveg, en þessi brot voru hin fyrstu sem framin voru með greiðslukortunum umrædda nótt, skömmu eftir að þeim var stolið á heimili G-kk-ef G-kk-ef. Verður ákærði því sýknaður af liðum 1., 2.1 og 2.2 í II. kafla ákærunnar.

Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann frá árinu 1975 gengist undir fjórar sáttir og hlotið 37 refsidóma, þar af 5 vegna umferðarlagabrota og 32 fyrir ýmis hegningarlagabrot, aðallega þjófnað, fjársvik og skjalafals. Með þessum dómum hefur hann hlotið óskilorðsbundið fangelsi í samtals 19 ár og 9 mánuði. Ákærði var dæmdur 18. nóvember 1997 í fangelsi í 5 mánuði fyrir þjófnað og skjalafals og 15. janúar 1999 í fangelsi í 6 mánuði fyrir þjófnað og umferðarlagabrot. Refsing ákærða samkvæmt síðargreindum dómi var staðfest með dómi Hæstaréttar 3. júní 1999, en 4. maí sama árs hafði hann verið dæmdur fyrir þjófnað, skemmdarverk og umferðarlagabrot, en ekki gerð sérstök refsing. Hann var dæmdur 3. september 1999 í fangelsi í 2 mánuði fyrir fjársvik og umferðarlagabrot. Enn hlaut hann tvo dóma þetta sama ár, þann fyrri 5. nóvember, fangelsi í 30 daga fyrir umferðarlagabrot, en þann síðari 15. desember fyrir fjársvik, en þá var honum ekki dæmd sérstök refsing. Hann hlaut fangelsi í 6 mánuði með dómi Hæstaréttar 15. nóvember 2001 fyrir líkamsárás, þjófnað, gripdeild, skemmdarverk, fjársvik, nytjastuld og umferðarlagabrot, en sá dómur var hegningarauki. Þá var hann dæmdur í Hæstarétti 14. febrúar 2002 í fangelsi í 5 mánuði, hegningarauki, fyrir líkamsárás og þjófnað. Loks var hann sakfelldur 1. mars 2002 í Héraðsdómi Reykjaness fyrir þjófnað, en ekki gerð sérstök refsing.

Brot ákærða, sem hann hefur verið sakfelldur fyrir, eru mörg og sum varða töluverðar fjárhæðir. Þau voru framin á tímabilinu 13. maí til 10. nóvember 2001 og því öll áður en fyrrgreindir dómar Hæstaréttar frá 15. nóvember 2001 og 14. febrúar 2002 voru kveðnir upp. Ber því að ákveða honum hegningarauka eftir 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt hafa dómarnir frá 18. nóvember 1997, 15. janúar, 4. maí, 3. september og 15. desember 1999 ítrekunaráhrif á brot hans, sbr. 71. gr. laganna. Ákærði er vanaafbrotamaður, sem margsinnis hefur verið dæmdur fyrir ýmis auðgunarbrot. Verður refsing hans því einnig ákveðin með vísan til 72. gr. og 255. gr. almennra hegningarlaga og hún tiltekin í samræmi við ákvæði 77. gr. þeirra laga. Er hún samkvæmt framansögðu hæfilega ákveðin fangelsi í 18 mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar verður staðfest. Ákærði skal greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf A-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 18 mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar skal vera óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 120.000 krónur.