671/2016

D hlaut líkamstjón er hann missti stjórn á þungu bifhjóli sem hann ók eftir vegarslóða. Hafði V hf. bætt tjónið að hálfu leyti úr slysatryggingu ökumanns hjá félaginu en í málinu krafðist D þess að fá það að fullu bætt. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt þeim varúðarreglum sem eftir vátryggingarsamningi áttu við um trygginguna í umrætt sinn væri áskilið að ökumaður hefði þau réttindi og þá kunnáttu sem krafist væri til að stjórna ökutækinu. Þegar D ók bifhjólinu hafði hann ekki öðlast ökuréttindi til að stjórna þungu bifhjóli. Hefði hann því ekki gætt að varúðarreglum við aksturinn. Þá hefði D lýst því að hann hefði misst stjórn á hjólinu við að lenda á einhverju, hvort sem það var steinn, hola eða grjót í vegarslóðanum sem hann ók eftir. Yrði því að leggja til grundvallar að aðstæður til aksturs hefðu verið erfiðar og bar að haga ökuhraða í samræmi við það, sbr. 1. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Slysið yrði því rakið til stórkostlegs gáleysis D, sbr. 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Var af þeim sökum ekki talið að hann ætti rétt til frekari bóta og V hf. því sýknað af kröfu hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 29. september 2016. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 3.366.170 krónur með 4,5% ársvöxtum af 967.830 krónum frá 19. júní 2011 til 19. desember sama ár og af fyrrnefndu fjárhæðinni frá þeim degi til 16. desember 2015 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum stefnda 22. desember 2015 að fjárhæð 1.983.850 krónur og 1. mars 2016 að fjárhæð 34.030 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og rakið er í héraðsdómi varð áfrýjandi fyrir slysi 19. júní 2011 þegar hann missti stjórn á þungu bifhjóli sem hann ók eftir vegarslóða í Kelduhverfi. Við slysið hlaut áfrýjandi líkamstjón og hefur stefndi bætt það að hálfu leyti úr slysatryggingu ökumanns hjá félaginu. Telur stefndi að áfrýjandi verði að öðru leyti að bera tjón sitt sjálfur þar sem það verði rakið til stórkostlegs gáleysis hans við aksturinn. Áfrýjandi krefst þess að fá tjónið að fullu bætt úr tryggingunni hjá stefnda.

Um persónutryggingar gildir II. hluti laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Með persónutryggingum er meðal annars átt við slysatryggingu, sbr. 2. mgr. 61. gr. laganna, þar með talið slysatrygging ökumanns, sbr. dóma Hæstaréttar 12. nóvember 2009 í máli nr. 107/2009 og 19. nóvember 2015 í máli nr. 202/2015. Þegar vátryggingaratburði, sem fellur undir persónutryggingar aðrar en líftryggingar, er valdið af gáleysi vátryggðs fer eftir 1. mgr. 90. gr. laganna. Þar segir að lækka megi eða fella niður ábyrgð vátryggingafélags ef sá sem er vátryggður með slíkri tryggingu hefur valdið því af stórkostlegu gáleysi að vátryggingaratburður varð eða afleiðingar hans urðu meiri en ella. Hið sama á við ef vátryggður hefur af stórkostlegu gáleysi valdið því að vátryggingaratburður varð með því að hlíta ekki varúðarreglum. Við úrlausn á þessum atriðum skal meðal annars litið til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð bar að og atvika að öðru leyti.

Samkvæmt þeim varúðarreglum sem eftir vátryggingarsamningi áttu við um trygginguna í umrætt sinn var áskilið að ökumaður skyldi hafa þau réttindi og þá kunnáttu sem krafist væri til að stjórna ökutækinu. Þegar áfrýjandi ók bifhjólinu hafði hann ekki öðlast ökuréttindi til að stjórna þungu bifhjóli. Jafnframt er staðhæfing hans um reynslu af akstri bifhjóla ekki studd haldbærum gögnum. Áfrýjandi gætti því ekki að varúðarreglum við aksturinn. Þá hefur áfrýjandi lýst því að hann hafi misst stjórn á hjólinu við að lenda á einhverju, hvort sem það var steinn, hola eða „grjótköggull“ í vegarslóðanum sem hann ók eftir. Verður því að leggja til grundvallar að aðstæður í umrætt sinn til aksturs eftir slóðanum hafi verið erfiðar og bar að haga ökuhraða í samræmi við það, sbr. 1. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Að framansögðu virtu verður talið að slysið verði rakið til stórkostlegs gáleysis hans sjálfs, sbr. 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004. Verður því ekki fallist á að hann eigi rétt til frekari bóta en hann hefur þegar fengið frá stefnda. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn málskostnað fyrir Hæstarétti.

Það athugast að þess er ekki getið í hinum áfrýjaða dómi, í samræmi við a. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að málið var höfðað 23. desember 2015.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.