512/2016

Þ krafðist þess að A yrði dæmdur til að greiða honum vangreidd laun vegna starfa sinna sem slökkviliðsstjóri. Málinu var vísað frá héraðsdómi með vísan til þess að samkvæmt kjarasamningi aðilanna skyldi ágreiningi skotið til sérstakrar samstarfsnefndar og því væri sakarefni málsins undanskilið lögsögu dómstóla. Í dómi Hæstaréttar kom hins vegar fram að í umræddum samningi væri annars vegar rætt um skyldu til að vísa ágreiningi til samstarfsnefndarinnar og hins vegar um heimild aðila þar að lútandi. Ákvæðin væru misvísandi og því ekki afdráttarlaus um að samið hefði verið með skýrum og ótvíræðum hætti um að sakarefni málsins yrði skilið undan lögsögu dómstóla. Var því hafnað að vísa málinu frá héraðsdómi á þeim forsendum. Þá var því hafnað að samningur aðila við starfslok Þ, þar sem fram hefði komið að hann gerði ekki frekari kröfu um launaleiðréttingar, leiddu til þess að vísa bæri málinu frá og í því sambandi tekið fram að teldist samkomulagið fela í sér skuldbindingu af þeim toga myndi það varða niðurstöðu um efni máls en ekki valda frávísun þess. Loks var ekki talið að vísa bæri málinu frá vegna vanreifunar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 7. júlí 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 28. júní 2016, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Samkvæmt hinum kærða úrskurði var máli þessu vísað frá héraðsdómi sökum þess að aðilar hafi með kjarasamningi samið með skýrum og ótvíræðum hætti um að sakarefni málsins væri undanskilið lögsögu dómstóla, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991.

Ekki er um það deilt í málinu að aðilar þess séu bundnir af kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Kjarafélags tæknifræðingafélags Íslands og Stéttarfélags verkfræðinga frá 29. júní 2011. Samkvæmt grein 11.2.1 í samningnum skulu samningsaðilar hvor um sig skipa samstarfsnefnd sem er formlegur vettvangur samskipta þeirra á samningstímanum og hefur sú nefnd það hlutverk að fjalla um framkvæmd og túlkun kjarasamningsins og lausn ágreiningsefna. Komi upp ágreiningur milli þeirra sem annast framkvæmd samningsins og þeirra sem undir hann heyra, svo sem vegna skilgreiningar starfa og röðun í launaflokka, „skal þeim ágreiningi vísað til samstarfsnefndar.“ Þá segir í grein 11.2.2: „Hvor aðili fyrir sig getur skotið ágreiningsefnum til samstarfsnefndanna og kallað þær til starfa.“

II

Í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 er mælt fyrir um að dómstólar hafi vald til að dæma um hvert það sakarefni sem lög og landsréttur ná til, nema það sé skilið undan lögsögu þeirra eftir lögum, samningi, venju eða eðli máls. Samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar ber öllum réttur til að fá úrlausn um réttindi sín og skyldur með réttlátri málsmeðferð innan hæfilegs tíma fyrir óháðum og óhlutdrægum dómstóli. Þessar reglur um rétt manna til aðgangs að dómstólum útiloka þó ekki að þeir geti gert samning um að tiltekinn ágreiningur verði ekki borinn undir dómstól en gera verður þá kröfu að slíkur samningur um afsal á réttinum sé skýr og ótvíræður.

Eins og að framan er rakið er í grein 11.2.1 í kjarasamningnum mælt fyrir um að ágreiningi milli þeirra sem annast framkvæmd samningsins og þeirra sem undir hann heyra skuli vísað til samstarfsnefndar og í grein 11.2.2 er kveðið á um að hvor aðili fyrir sig geti skotið ágreiningnum til nefndarinnar. Þannig er annars vegar rætt um skyldu til að vísa ágreiningi til samstarfsnefndarinnar og hins vegar að hvor aðili geti skotið ágreiningi til hennar. Eru ákvæði þessi misvísandi og því ekki afdráttarlaus um að samið hafi verið með skýrum og ótvíræðum hætti um að sakarefni málsins verði skilið undan lögsögu dómstóla. Samkvæmt því verður málinu ekki vísað frá héraðsdómi á þeim forsendum.

Varnaraðili byggir frávísunarkröfu sína jafnframt á því að með samkomulagi um starfslok sóknaraðila 1. júní 2015 hafi meðal annars verið kveðið á um að hann gerði ekki frekari eða aðrar kröfur um launaleiðréttingar en þar hefði verið kveðið á um og því eigi sakarefni málsins ekki undir dómstóla. Um þetta er þess að gæta að hafi samkomulagið falið í sér skuldbindingu af þessum toga myndi það varða niðurstöðu um efni málsins en ekki geta valdið því að málinu verði vísað frá dómi.

Þá telur varnaraðili að málatilbúnaður sóknaraðila sé í andstöðu við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Í stefnu er greint frá atvikum máls svo og þeim málsástæðum sem sóknaraðili byggir málsókn sína á og fer ekki milli mála hvert sakarefnið er. Verður málinu því ekki vísað frá vegna vanreifunar.

Samkvæmt því sem nú hefur verið rakið verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Akureyrarkaupstaður, greiði sóknaraðila, Þ-kk-þgf H-kk-þgf A-kk-þgf, samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.