53/2014

X var ákærður fyrir að hafa haft samræði og önnur kynferðismök við stúlkurnar A, B, C. Lögráðamaður X hafði við birtingu héraðsdóms lýst því yfir að málinu yrði ekki áfrýjað, en X sjálfur síðar lýst yfir áfrýjun. X var aðeins talinn bundinn af yfirlýsingu lögráðamanns síns varðandi einkaréttarkröfur A, B og C. X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en við ákvörðun refsingar var litið til þess að S var á svipuðum aldri eða þroskastigi og A og C. Hann var dæmdur í 18 mánaða skilorðsbundið fangelsi og til að greiða A 800.000 krónur, B 800.000 krónur og C 1.200.000 krónur í skaðabætur auk vaxta.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 17. desember 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing verið milduð. Að því er varðar einkaréttarkröfur er þess aðallega krafist að þeim verði vísað frá dómi, til vara að ákærði verði sýknaður af þeim, en að því frátöldu að þær verði lækkaðar.

A krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða sér 2.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 20. desember 2011 til 21. janúar 2013 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er krafist staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

B krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða sér 1.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. maí 2012 til 6. október sama ár en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

C krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða sér 2.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 26. júlí 2012 til 5. desember sama ár en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er krafist staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en því að dráttarvextir reiknist frá 5. desember 2012.

I

Hinn áfrýjaði dómur var birtur 6. desember 2013 fyrir móður ákærða en hann var þá ólögráða fyrir æsku sakir. Við birtinguna lýsti hún því yfir fyrir hönd ákærða að hann yndi dómi. Með bréfi 16. sama mánaðar lýsti ákærði því yfir að hann áfrýjaði dóminum til Hæstaréttar til að fá endurskoðun bæði á refsiþætti málsins og einkaréttarkröfum á hendur sér. Bréfið var áritað af móður ákærða um staðfestingu hennar sem fjárhaldsmanns hans. Áfrýjunarstefna var svo gefin út 17. desember eins og áður greinir.

Samkvæmt 2. mgr. 27. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála kemur lögráðamaður fram sem fyrirsvarsmaður sakbornings eftir því sem þörf krefur. Tekur lögráðamaður ákvarðanir fyrir hönd hins ólögráða sem hann er ekki talinn bera skynbragð á eða fær um að taka. Ákærði var bær um að taka ákvörðun um áfrýjun héraðsdóms vegna refshliðar málsins. Af þeim sökum er hann ekki bundinn að því leyti af fyrrgreindri yfirlýsingu lögráðamanns síns um að dómi væri unað. Ákærði var aftur á móti ófjárráða og gat því ekki tekið ákvörðun um áfrýjun sem laut að skaðabótakröfum á hendur sér. Að því marki er hann bundinn af yfirlýsingu lögráðamannsins og getur því ekki leitað endurskoðunar á niðurstöðu dómsins um þær kröfur. Brotaþolar geta á hinn bóginn leitað endurskoðunar á dóminum að því leyti, sbr. 3. mgr. 196. gr. laga nr. 88/2008.

IImi.﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽ du. Við birtinguna l fyrir m-e-x8'

Samkvæmt 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 varðar refsingu að hafa samræði eða önnur kynferðismök við barn yngra en 15 ára. Fyrir Hæstarétti var því borið við af hálfu ákærða að hann hefði staðið í þeirri trú að sá brotaþoli sem 2. liður ákæru tekur til væri fædd árið 1997 og því verið 15 ára gömul þegar ætlað brot var framið. Af þeim sökum væri háttsemin refsilaus. Fyrir héraðsdómi játaði ákærði þetta brot og önnur sem honum eru gefin að sök og sætti málið meðferð samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008. Við yfirheyrslu hjá lögreglu 14. júní 2012 sagði ákærði um samskipti sín við umræddan brotaþola að sig minnti að hún hefði sagt sér að hún væri einu ári yngri en hann eða fædd árið 1997 „15 ára held eða 14.“ Þótt ákærði hafi talið brotaþola fædda árið 1997, eins og segir í ákæru, innti hann hana ekki nánar eftir aldri og skeytti þar með í engu um hvort hún væri orðin 15 ára, en stúlkan var þá aðeins 12 ára. Að þessu gættu er játning ákærða í samræmi við sakargögn og verður héraðsdómur staðfestur um sakfellingu ákærða í öllum atriðum.

Samkvæmt síðari málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga má lækka refsingu eða láta hana falla niður ef gerandi og þolandi voru á svipuðum aldri eða þroskastigi. Þessari heimild ber að beita við ákvörðun refsingar vegna 1. og 3. liðar ákæru, en ákærði er rúmu ári eldri en annar brotaþola og tæpum þremur árum eldri en hinn. Aftur á móti hefur heimildin ekki áhrif við ákvörðun refsingar vegna 2. liðar ákæru, en ákærði er þremur árum og rétt tæpum átta mánuðum eldri en sá brotaþoli. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um refsingu ákærða og skilorðsbindingu hennar.

Í málinu er komið fram að brot ákærða hafa valdið öllum brotaþolum vanlíðan. Verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um einkaréttarkröfur á hendur ákærða að öðru leyti en því að krafa C ber dráttarvexti frá 5. desember 2012 en þá var mánuður liðinn frá því bótakrafan var borin undir lögráðamann ákærða.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanna brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en upphafsdag dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af einkaréttarkröfu C og skulu þeir reiknaðir frá 5. desember 2012.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 978.775 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur og þóknun réttargæslumanna brotaþola, hæstaréttarlögmannanna M-kvk-ef G-kvk-ef, Þ-kvk-ef B-kvk-ef og G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef, 188.250 krónur til hverrar þeirra um sig.