62/2003

Ó, eigandi tiltekinnar landspildu krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að L, nágranna hennar, væri óheimilt að nota veg er lá um land Ó. Ósannað var að fyrri eigendur spildu þeirra er L átti hefðu notað hinn umþrætta veg. Auk þess var fram komið að síðustu ár hafði L notað veginn í óþökk Ó. Hafði L af þessum ástæðum ekki unnið hefðarrétt til umferðar um veginn þar sem hann lá um land Ó.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. febrúar 2003. Hann krefst sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi reisir kröfu sína um að hann hafi unnið hefðarrétt til umferðar um svokallaðan Vatnsveituveg, þar sem hann liggur í gegnum land stefndu, Selásblett 17 ab, á því að hann og fyrri eigendur Selásbletts 18 ab, hafi notað veginn óslitið frá lagningu hans. Ákvæði 7. gr. laga nr. 46/1905 um hefð eigi við í þessu máli, þar sem um sé að ræða sýnilegt ítak er nýtt hafi verið lengur en um 20 ára skeið. Þá séu uppfyllt hugræn skilyrði hefðar, sbr. 2. gr. laganna.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi keyptu foreldrar stefndu landspildu úr Seláslandi við Elliðavatn 29. september 1966, Selásblett 17 ab, nú eign stefndu. Munu þau hafa lagt heimreið að bústað er þau reistu á landinu. Tæplega fjórum árum síðar keypti H-kk-nf E-kk-nf landspildu úr Seláslandi, Selásblett 18 ab, nú eign áfrýjanda. Samkvæmt samningi H-kk-ef við Reykjavíkurborg frá 7. júlí 1977 fékk Vatnsveita Reykjavíkur, vegna starfsemi sinnar, að leggja malarveg um land H-kk-ef. Hins vegar var vegurinn lagður nokkru sunnar en í áðurnefndum samningi greinir og þá einnig um Selásblett 17 ab. Var vegarlagningin, sem þegar hafði átt sér stað, heimiluð með sérstökum samningi Reykjavíkurborgar við foreldra stefndu 25. júlí 1978. Voru eigendum Selásbletts 17 ab annars vegar og Selásbletts 18 ab hins vegar greiddar bætur vegna vegarlagningarinnar, en landeigendur fengu til eignar sitt hvorn vegarspottann sem lá um þeirra land. Hins vegar er hvergi kveðið á um í samningunum né öðrum skriflegum gögnum málsins að vegurinn, þar sem hann lá um Selásblett 17 ab, skyldi nýtast eiganda Selásbletts 18 ab.

H-kk-nf E-kk-nf lést í lok árs 1981 og réttum tveimur árum síðar keypti S-kk-nf G-kk-nf landið af M-kvk-þgf J-kvk-þgf, ekkju H-kk-ef. Var tekið fram í afsali að heimreiðin frá Norðlingabraut að norðanverðu væri hluti hinnar seldu spildu. Ekki verður ráðið af skjölum málsins að H-kk-nf eða M-kvk-nf hafi notað Vatnsveituveginn og þau reistu ekki mannvirki á landi sínu. Áðurnefndur S-kk-nf G-kk-nf bar hins vegar fyrir dómi að sér hefði verið kunnugt um að H-kk-nf og M-kvk-nf hefðu farið um veginn til að komast að landinu, en þær upplýsingar hefði hann fengið frá E-kk-þgf, syni H-kk-ef, um það leyti er hann keypti landið. Þó kvaðst S-kk-nf ekki vita um not fyrri eigenda af landinu. Stefnda hefur borið að hún hafi dvalið þarna langdvölum á sumrin ásamt foreldrum sínum, en H-kk-nf hefði aldrei farið um Vatnsveituveginn þá sjaldan hann hafi komið í land sitt, heldur um heimreiðina að bústað stefndu. Ekki kvaðst hún vita til þess að M-kvk-nf J-kvk-nf hafi komið að Selásbletti 18 ab. Þá kom fram af hálfu áfrýjanda að hann hafi þegar á árinu 2000 vitað um andstöðu stefndu við umferð um veginn.

Samkvæmt framanrituðu og gegn mótmælum stefndu er ósannað að eigendur þeir er áttu Selásblett 18 ab til loka árs 1983, áður en landið var selt S-kk-þgf G-kk-þgf, hafi notað hinn umþrætta veg. Auk þess er fram komið að síðustu ár hefur áfrýjandi notað veginn í óþökk stefndu. Þegar af þessum ástæðum hefur áfrýjandi ekki unnið hefðarrétt til umferðar um Vatnsveituveg þar sem hann liggur um land stefndu. Kemur því ekki til skoðunar hvort vegurinn teljist til sýnilegra eða ósýnilegra ítaka. Þá er ekki fallist á málsástæðu áfrýjanda um að aðstæður séu með þeim sérstaka hætti að honum sé óhjákvæmileg nauðsyn á að nota þann veg sem um ræðir til að komast að landi sínu, óháð skilyrðum um hefð. Samkvæmt þessu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, L-kk-nf S. H-kk-nf, greiði stefndu, Ó-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.