509/2007

Þrotabú G krafðist riftunar afsals þar sem G seldi og afsalaði til H fasteigninni að Hvassahrauni 12, Vogum Vatnsleysuströnd og endurgreiðslu kaupverðs fasteignarinnar. Þrotabú G byggði kröfu sína meðal annars á 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti sem kveður á um að ekki sé unnt að rifta gjafagerningi ef leitt væri í ljós að þrotamaður hefði verið gjaldfær þegar gjöf var gefin þrátt fyrir afhendinguna. Talið var að H hefði fært fram fullnægjandi sönnun um að G hefði verið gjaldfært þegar fasteignin að Hvassahrauni 12 hefði verið afsalað til H. Ennfremur var ekki talið að skilyrðum 141. gr. laga nr. 21/1991 væri fullnægt og var krafa þrotabús G ekki heldur tekin til greina á þeim grundvelli. Samkvæmt þessu var H sýkn af kröfum þrotabús G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. október 2007. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda en til vara að kröfur hans verði lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt kaupsamning 18. febrúar 2004, með viðauka 20. febrúar sama ár, þar sem R-kk-nf G-kk-nf selur J-kk-þgf Ó-kk-þgf J-kk-þgf allt hlutafé í Grænási ehf. gegn staðgreiðslu á 500.000 krónum og kvittun fyrir þeirri greiðslu sama dag. Þá hefur stefndi að áskorun áfrýjanda lagt fram endurrit af skýrslu sem skiptastjóri stefnda tók af nefndum J-kk-þgf 19. júlí 2006 í tilefni af gjaldþrotaskiptum stefnda. Loks hefur áfrýjandi lagt fram endurrit úr þingbók Héraðsdóms Reykjavíkur 19. febrúar 2008, þar sem skýrsla var tekin fyrir dómi af J-kk-þgf.

Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfu stefnda um riftun afsals 12. febrúar 2004, þar sem Grænás ehf. seldi og afsalaði til áfrýjanda fasteigninni að Hvassahrauni 12, Vogum, Vatnsleysuströnd, og áfrýjandi af því tilefni dæmdur til að greiða stefnda 5.000.000 krónur ásamt dráttarvöxtum. Byggðist dómsniðurstaðan á því að uppfyllt þóttu skilyrði 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. sem stefndi hafði meðal annars byggt kröfu sína á.

Samkvæmt 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 er ekki unnt að rifta gjafagerningi ef leitt er í ljós að þrotamaður hafi verið gjaldfær þegar gjöf var gefin og það þrátt fyrir afhendinguna, eins og það er orðað í ákvæðinu. Sönnunarbyrði um þetta hvílir í málinu á áfrýjanda.

Áfrýjandi kveður félagið hafa verið vel gjaldfært á þeim tíma er afsalið var gefið. Gjaldþrotið megi rekja til slæmrar fjárstjórnar þess manns sem keypti félagið nokkrum dögum síðar. Áfrýjandi segir að bestu upplýsingar um þetta hljóti að vera að finna í bókhaldsgögnum Grænáss ehf. sem hann hafi ekki undir höndum. Hann segir að kaupanda félagins hafi verið afhent gögn þessi við sölu félagsins 18. febrúar 2004. Þetta kemur berum orðum fram í kaupsamningnum og J-kk-nf Ó-kk-nf J-kk-nf staðfesti fyrir dómi að hann hefði fengið bókhaldið. Stefndi kveðst hins vegar aldrei hafa fengið bókhald Grænás ehf. í hendur. Samkvæmt 81. gr. laga nr. 21/1991 getur skiptastjóri krafið fyrirsvarsmenn gjaldþrota félags um upplýsingar og gögn varðandi þrotabúið og leitað atbeina héraðsdóms ef ekki er orðið við kröfu hans um þetta. Í skýrslunni sem skiptastjóri tók af J-kk-þgf Ó-kk-þgf J-kk-þgf 19. júlí 2006 er þess ekki getið að hann hafi verið krafinn um bókhald hins gjaldþrota félags, svo sem rétt hefði verið. Við fyrirtöku málsins 12. febrúar 2007 skoraði áfrýjandi á stefnda að leggja fram ársreikninga fyrir árin 2003, 2004 og 2005. Var þá bókað af hálfu stefnda að ekki hefði verið talið fram vegna áranna 2004 og 2005. Í næsta þinghaldi á eftir 6. mars 2007 lagði hann fram skattframtal vegna rekstrarársins 2002. Frekari bókhaldsgögn voru ekki lögð fram við rekstur málsins í héraði.

Fyrirsvarsmaður áfrýjanda kvaðst fyrir dómi hafa greitt allar lausaskuldir Grænáss ehf. fyrir söluna á fyrirtækinu 18. febrúar 2004. Hann vísar til þess að kaupandi félagsins hafi greitt 500.000 krónur fyrir það og telur þetta sýna að félagið hafi verið gjaldfært þegar salan fór fram, því varla hefði kaupandinn farið að greiða fé fyrir ógjaldfært félag. Þá hefur hann einnig bent á að nafn félagins hafi ekki verið að finna á vanskilaskrám frá þessum tíma og í slíkri skrá frá því stuttu eftir að félagið var tekið til gjaldþrotaskipta 14. mars 2006 megi sjá að elsta krafan sé árituð stefna frá 30. september 2004 eða sjö og hálfum mánuði eftir afsalið sem riftunar sé krafist á. Stefndi hefur ekki freistað þess að hnekkja þessari sönnunarfærslu áfrýjanda um efnahag Grænáss ehf. við afhendingu fasteignarinnar, til dæmis með því að leggja fram kröfuskrá í þrotabúinu, þar sem ef til vill hefði mátt sjá uppruna og upphafsdag krafna á hendur félaginu, eða á annan hátt. Þegar á þetta allt er litið verður talið að áfrýjandi hafi fært fram fullnægjandi sönnun í málinu um að Grænás ehf. hafi verið gjaldfært þegar fasteigninni að Hvassahrauni 12, Vogum, var afsalað til áfrýjanda.

Stefndi hefur einnig stutt kröfu sína við 141. gr. laga nr. 21/1991. Af því sem að framan er rakið verður ráðið að stefndi hefur ekki fært fram sönnur í málinu um að skilyrðum 141. gr. sé fullnægt til að taka megi kröfur hans til greina á þessum grundvelli.

Með vísan til framanritaðs verður áfrýjandi sýknaður af kröfum stefnda.

Samkvæmt þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðst í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Hvassahraun ehf., er sýkn af kröfum stefnda, þrotabús Grænáss ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.