702/2010

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem skorið var úr ágreiningi aðila um forsjá dóttur þeirra til bráðabirgða, umgengni við hana og greiðslu meðlags meðan forsjármál aðila væri til meðferðar fyrir dómstólum. Í héraði var M úrskurðuð forsjá til bráðabirgða og K gert að greiða M meðlag auk þess sem kveðið var á um umgengnisrétt K. Hæstiréttur taldi að það væri stúlkunni fyrir bestu að búa í því umhverfi og við þær aðstæður sem hún hefði þekkt fram að þessu hvað varðar skóla, vini og nánasta umhverfi. Þegar á allt væri litið taldi dómurinn að stúlkunni væri fyrir bestu að K færi með bráðabirgðaforsjá stúlkunnar á meðan mál aðila um forsjá væri til meðferðar fyrir dómstólum. Þá var kveðið á um umgengni og M gert að greiða meðlag með stúlkunni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. desember 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. desember 2010, þar sem skorið var úr ágreiningi aðila um forsjá dóttur þeirra til bráðabirgða, umgengni við hana og greiðslu meðlags. Kæruheimild er í 5. mgr. 35. gr. barnalaga nr. 76/2003. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hún fái til bráðabirgða forsjá yfir dóttur aðila fæddri 18. maí 2002 þar til dómur gengur í forsjármáli aðila. Til vara krefst hún þess að kröfu varnaraðila um niðurfellingu sameiginlegrar forsjár verði hafnað og aðilar fari áfram með sameiginlega forsjá dóttur þeirra og að lögheimili hennar verði hjá sóknaraðila þar til dómur í fyrrgreindu máli gengur. Í báðum tilvikum krefst hún þess að varnaraðila verði gert að greiða einfalt meðlag með barninu frá uppsögu dóms Hæstaréttar. Þá krefst hún þess að ákvarðað verði inntak umgengni þess foreldris sem ekki er dæmd forsjá til bráðabirgða eða lögheimili barnsins verður ekki hjá. Að þessu frágengnu krefst hún þess að úrskurður héraðsdóms verði staðfestur með þeim breytingum að umgengni í sumarleyfi úr skóla 2011 skiptist að jöfnu þannig að stúlkan dvelji fyrri hluta leyfis hjá sóknaraðila og að reglulegir símatímar sóknaraðila og stúlkunnar verði milli kl. 20.00 og 21.00 þá laugardaga og sunnudaga þegar ekki er helgarumgengni hjá sóknaraðila auk allra þriðjudaga og fimmtudaga. Í öllum tilvikum krefst hún málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara að lögheimili dóttur aðila verði hjá sér þar til endanlegur dómur gengur í máli aðila. Þá krefst hann þess að þeim lið þrautarvarakröfu sóknaraðila er lýtur að því að úrskurðað verði um reglulega símatíma sóknaraðila og dóttur þeirra verði vísað frá dómi. Loks krefst hann kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins hófu aðilarnir sambúð á árinu 2000 og eiga þau eina dóttur fædda árið 2002. Varnaraðili sleit sambúðinni 15. október 2010 og fór með dótturina af heimilinu til [...] án vitundar sóknaraðila. Dvelst stúlkan þar með varnaraðila á heimili systur hans. Stúlkan var þar skráð í skóla 22. nóvember 2010, en svo virðist sem hún hafi ekki sótt skóla fram að þeim degi allt frá því varnaraðili fór með hana af heimilinu. Ágreiningur aðila um forsjá barns þeirra er til úrlausnar fyrir dómstólum en í máli þessu var fyrir héraðsdómi skorið úr um forsjá barnsins til bráðabirgða, umgengnisrétt og greiðslu meðlags. Var varnaraðila úrskurðuð forsjá til bráðabirgða og sóknaraðila gert að greiða varnaraðila meðlag auk þess sem kveðið var á um umgengnisrétt sóknaraðila. Við úrlausn á ágreiningi aðila ber fyrst og fremst að líta til þess sem telst vera barninu fyrir bestu meðan framangreint dómsmál er rekið. Ber þá að leita þeirrar lausnar sem miðað við þau gögn sem nú liggja fyrir telst raska minnst högum barnsins meðan á þessu stendur.

Dóttir aðila hefur búið á heimili foreldra sinna í Reykjavík, haft þar lögheimili og gengið í skóla nærri heimili sínu þar sem hún á sína skólafélaga og vini. Í gögnum málsins kemur fram að hún hafi verið greind með [...] og virðist glíma við tiltekin [...]vandamál af þeim sökum. Gera verður ráð fyrir að miklu skipti að högum stúlkunnar sé ekki raskað að óþörfu og að henni sé gert kleift að búa við eins mikla reglu og festu í sínu nánasta umhverfi og unnt er. Ekki liggja fyrir ítarleg gögn í málinu sem varpað geta ljósi á hæfni aðila sem uppalenda. Af þeim má þó ráða að foreldrarnir beita ólíkum uppeldisaðferðum og virðist svo sem móðirin reyni að setja stúlkunni skýrari reglur en faðirinn sé undanlátssamari. Báðir aðilar efast hinsvegar um hæfni hins og telja sjálft sig hafa komið meira að uppeldi og umsjá stúlkunnar. Þá liggja ekki heldur fyrir nægilega ítarleg gögn í málinu sem byggt verður á við mat á tengslum og samskiptum stúlkunnar við foreldra sína.

Meðal gagna málsins er skýrsla sálfræðings á vegum Fjölskylduþjónustu [...], sem rætt hefur þrisvar sinnum við stúlkuna á meðan á dvöl hennar fyrir [...] hefur staðið. Kemur þar fram að stúlkan telji samskipti sín við föðurinn betri en við móðurina. Móðirin skammi hana mikið og því vilji hún heldur vera hjá föðurnum og hún kveðst „ekki tilbúin“ til að hitta móður sína án þess að hún gæti útskýrt nánar hvað hún eigi við með því. Telja verður varhugavert að draga af þessu víðtækar ályktanir um raunverulegan vilja stúlkunnar sem nú glímir við nýjar aðstæður. Ekki verður ráðið af gögnum málsins að aðstæður stúlkunnar hafi verið slæmar eða óviðunandi í Reykjavík þótt erfið samskipti foreldra hennar hafi án efa valdið henni vanlíðan. Þá er ekki dregið í efa að aðstæður hennar á [...] séu viðunandi. Hins vegar verður að telja að stúlkunni sé betra að búa í því umhverfi og við þær aðstæður sem hún hefur þekkt fram að þessu hvað varðar skóla, vini og nánasta umhverfi. Í því ljósi verður að líta svo á að sú einhliða ráðstöfun varnaraðila að taka stúlkuna af heimilinu og flytja [...] í nýtt umhverfi og nýjar aðstæður hafi ekki verið gerð með hagsmuni hennar að leiðarljósi.

Þegar á allt er litið telur dómurinn að stúlkunni sé fyrir bestu að sóknaraðili fari með forsjá hennar til bráðabirgða meðan mál aðila er til meðferðar fyrir dómstólum. Þá verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila einfalt meðlag með stúlkunni frá uppsögu dóms þessa.

Umgengni varnaraðila við barnið skal hagað þannig, þar til endanlegur dómur gengur, að regluleg umgengni verði aðra hvora helgi frá föstudegi til sunnudagskvölds, fyrst dagana 28. til 30. janúar 2011. Varnaraðili sæki barnið klukkan 16 á föstudögum en skili því á heimili sóknaraðila klukkan 20 á sunnudögum. Barnið dvelji hjá varnaraðila í páskaleyfi og síðari helming sumarleyfis úr skóla.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Dómsorð:

Sóknaraðili, K, skal til bráðabirgða fara með forsjá barnsins, A, þar til leyst hefur verið úr forsjárdeilu aðila með dómi.

Varnaraðili, M, skal greiða einfalt meðlag með dóttur aðila frá uppsögu dóms þessa.

Þar til leyst hefur verið fyrir dómi úr um forsjá stúlkunnar til frambúðar skal hún njóta reglulegrar umgengni við varnaraðila aðra hverja helgi, frá föstudegi til sunnudagskvölds, fyrst dagana 28. til 30. janúar 2011. Varnaraðili sæki barnið klukkan 16 á föstudögum en skili því á heimili sóknaraðila klukkan 20 á sunnudögum. Barnið dvelji hjá varnaraðila í páskaleyfi og síðari hluta sumarleyfis úr skóla.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Kærumálskostnaður fellur niður.