75/2008

I var sakfelldur fyrir líkamsárás, sem varðaði við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, með því að hafa slegið B í höfuðið með gleríláti, sem brotnaði við höggið og hlaut B meðal annars áverka á andliti. Ekki var talið að ákvörðun héraðsdómara um að sitja einn í dómi hefði átt að leiða til ómerkingar og heimvísunar máls. Þá var með vísan til 4. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 ekki hróflað við þeirri niðurstöðu héraðsdómara, að I hefði framið þá háttsemi, sem lýst var í ákæru, en niðurstaðan var reist á mati á munnlegum framburði E og vitna. Var héraðsdómur staðfestur um sakfellingu I en refsing skilorðsbundin að fullu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf prófessor.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 21 janúar 2008 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds. Í áfrýjunarstefnu er tekið fram að ákærði hafi óskað áfrýjunar til sýknu en til vara til refsilækkunar. Er það í samræmi við bréf ákærða til ríkissaksóknara 16. janúar 2008. Í áfrýjunarstefnu segir einnig að málinu sé jafnframt áfrýjað af hálfu ákæruvalds til staðfestingar á sakfellingu samkvæmt ákæru og á refsingu samkvæmt dómsorði.

Í greinargerð ákæruvalds til Hæstaréttar er gerð sama krafa og í áfrýjunarstefnu og því bætt við að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar fyrir héraðsdómi og Hæstarétti.

Í greinargerð ákærða fyrir Hæstarétti er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur, en ella að ákærði verði sýknaður og bótakröfu vísað frá dómi. Til vara er krafist mildunar refsingar og að hún verði skilorðsbundin. Þá er krafist sakarkostnaðar, sem greiðist úr ríkissjóði.

Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti jók ákæruvald við kröfur sínar kröfu um staðfestingu héraðsdóms um skaðabætur til handa B. Þessi krafa kom ekki fram í áfrýjunarstefnu svo sem nauðsynlegt var samkvæmt c. lið 2. mgr. 153. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 1. mgr. 173. gr. sömu laga. Verður henni því vísað frá Hæstarétti.

Kröfu sína um ómerkingu héraðsdóms styður ákærði annars vegar við 1. mgr. 5. gr. laga nr. 19/1991 þar sem hann telur að neyta hefði átt heimildar í ákvæðinu um að skipa þrjá dómara til meðferðar málsins í héraði. Þetta lagaákvæði felur í sér heimild en ekki skyldu fyrir héraðsdómara til að kveðja tvo aðra héraðsdómara til setu í dómi með sér og ræðst nauðsyn þess af aðstæðum hverju sinni. Eins og hér háttar til, verður ekki talið að ákvörðun héraðsdómara um að sitja einn í dómi eigi að leiða til ómerkingar og heimvísunar málsins. Hins vegar styður ákærði þessa kröfu við sjónarmið um að ekki hafi með fullnægjandi hætti verið gætt ákvæða 1. mgr. 135. gr. laga nr. 19/1991 við samningu héraðsdóms. Í forsendum dómsins sé komist svo að orði að framburður nafngreindra vitna, sem gefið hafi framburð ákærða í hag, sé ýmist þvælukenndur, losaralegur, tortryggilegur eða með talsverðum ósennileikablæ án þess að skýrt sé í hverju þetta eigi að hafa verið fólgið. Samkvæmt 46. gr. laga nr. 19/1991 metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun sé komin fram um sekt ákærða, meðal annars með því að meta sönnunargildi skýrslu ákærða og vitna. Telja verður að í forsendum héraðsdóms sé nægileg grein gerð fyrir meðferð þessa mats í málinu og verður þessi ástæða fyrir ómerkingarkröfu ákærða því ekki heldur tekin til greina.

Samkvæmt 4. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 getur Hæstiréttur ekki endurmetið niðurstöðu héraðsdóms um sönnunargildi munnlegs framburðar nema hlutaðeigandi vitni eða ákærði hafi gefið skýrslu þar fyrir dómi. Í 5. mgr. sömu greinar er gert ráð fyrir að Hæstiréttur geti fellt úr gildi héraðsdóm og meðferð máls í héraði í þeim mæli að munnleg sönnunarfærsla geti farið þar fram eftir þörfum og leyst verði úr máli á ný. Skilyrði þess að heimildar þessarar sé neytt er að Hæstiréttur telji líkur fyrir að niðurstaða héraðsdómara um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi kunni að vera röng svo að einhverju skipti um úrslit málsins. Ekki verður talið að slíkar líkur séu fyrir hendi í málinu og verður því niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða staðfest með vísan til forsendna hans.

Fallist er á ákvörðun héraðsdóms um fangelsisrefsingu ákærða. Fyrir liggur að líkamsárás ákærða átti sér stað í framhaldi af samskiptum hans við kunningja brotaþola sem bar fyrir dómi að hafa haft uppi orð við ákærða sem hann kunni að hafa misskilið. Ákærði telur að þessi maður hafi ögrað sér og megi rekja átök hans við brotaþola til þess. Samkvæmt sakavottorði ákærða hefur hann ekki fyrr gerst sekur um ofbeldisbrot. Með hliðsjón af þessu þykir mega fallast á kröfu hans um að refsingin verði skilorðsbundin á þann hátt sem í dómsorði greinir. Einn dómara, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, gerir þá athugasemd að hann telji, einkum með tilliti til eðlis brots ákærða, að ekki séu efni til að skilorðsbinda refsingu hans nema að helmingi.

Samkvæmt því sem að framan greinir er ákvæði héraðsdóms um skaðabótagreiðslu ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti og stendur það því óraskað.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest.

Með vísan til 1. mgr. 169. gr. laga nr. 19/1991 verður ákærði dæmdur til að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, I-kk-nf A-x-x S-x-x, sæti fangelsi í sex mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Héraðsdómur skal að öðru leyti vera óraskaður.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem nemur í heild 328.300 krónum að meðtöldum málsvarnarlaunum skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 311.250 krónum.