691/2015

Deilt var um gildi sjálfskuldarábyrgðar S og veðsetninga sem S og B höfðu veitt í fasteign sinni í tengslum við lán sem dóttir þeirra og tengdasonur höfðu tekið hjá tveimur fjármálafyrirtækjum. Talið var að L hf. yrði að bera hallann af því að fjármálafyrirtækin, sem L hf. leiddi rétt sinn frá, hefðu ekki sinnt fortakslausri skyldu sinni samkvæmt 3. gr. samkomulags um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001, sem þau höfðu verið aðilar að, til að meta greiðslugetu dóttur og tengdasonar S og B við veitingu fjögurra nánar tilgreinda lána. Samkvæmt þessu og með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga var fallist á með S og B að ósanngjarnt væri af hálfu L hf. að bera fyrir sig og byggja rétt sinn á veðleyfi sem þau hefðu veitt í fasteign sinni fyrir þremur lánum og sjálfskuldarábyrgð S á einu láni. Voru umræddar veðsetningar því felldar úr gildi auk þess sem ábyrgð S á skuldabréfinu var ógilt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. október 2015. Hann krefst sýknu af kröfum stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með hinum áfrýjaða dómi voru teknar til greina kröfur stefndu um að felld yrðu úr gildi veðréttindi sem þau veittu í fasteign sinni að Glæsivöllum 13 í Grindavík fyrir þremur lánum sem dóttir þeirra og tengdasonur tóku á tímabilinu mars 2003 til maí 2004 auk þess sem tekin var til greina krafa stefnda S-kk-ef um að ógilt yrði sjálfskuldarábyrgð hans á láni sem dóttir hans tók í mars 2006.

Í málinu liggur fyrir að tvö fjármálafyrirtæki, sem áfrýjandi leiðir rétt sinn frá, sinntu ekki fortakslausri skyldu sinni samkvæmt 3. grein samkomulags um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001, sem þau voru aðilar að, til að meta greiðslugetu lántakenda við veitingu fyrrnefndra fjögurra lána. Áfrýjandi reisir málatilbúnað sinn á því að niðurstaða slíks greiðslumats hefði í engu tilviki verið forsenda þess að stefndu gengjust í ábyrgð fyrir dóttur sína og tengdason. Því til stuðnings tefldi hann í héraði meðal annars fram þeirri málsástæðu að stefndu hafi verið kunnugt um bága fjárhagsstöðu lántakendanna enda hafi umrædd lán verið tekin til að greiða upp eldri skuldir og vanskil. Fyrir Hæstarétti byggir áfrýjandi á hinn bóginn á því að ekki geti komið til þess að ógilda veðsetningu og ábyrgð vegna lánanna að því marki sem andvirði þeirra hafi farið til greiðslu á eldri skuldbindingum sem stefndu voru í ábyrgð fyrir. Þar sem þessi málsástæða var ekki höfð uppi með þessum hætti undir rekstri málsins í héraði fær hún ekki komist að fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Að þessu gættu verður héraðsdómur staðfestur með vísan til forsendna hans.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Landsbankinn hf., greiði stefndu S-kk-þgf Þ-kk-þgf og B-kvk-þgf R-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, samtals 750.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.