519/2004

S var ákærður fyrir ölvunarakstur, en vínandamagn í blóði hans mældist 2,37. Var S gert að greiða 130.000 króna sekt í ríkissjóð og sviptur ökurétti í tvö ár á grundvelli 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga, sbr. 8. gr. laga nr. 84/2004. Var því hafnað að ákvæðið áskildi hvort tveggja sönnun um vínandamagn í blóði stjórnanda ökutækis og í lofti, sem hann andaði frá sér, svo að sviptingartími yrði ákveðinn tvö ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 21. desember 2004 að fengnu áfrýjunarleyfi, í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar héraðsdóms.

Ákærði krefst þess, að héraðsdómi verði breytt á þann veg, að ökuleyfissvipting, sem ákærði var með dóminum látinn sæta í tvö ár, verði stytt í eitt ár.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi er ákærða gefið að sök að hafa ekið bifreið aðfaranótt 25. júlí 2004 undir áhrifum áfengis, en vínandamagn í blóði hans mældist 2,37‰. Ákærði viðurkenndi að hafa neytt áfengis og fundið til mikilla áfengisáhrifa við aksturinn. Lögreglustjórinn í Hafnarfirði gaf út ákæru á hendur ákærða 1. september 2004, þar sem talið var að hann hefði brotið gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. gr. laga nr. 48/1997. Þess var krafist, að ákærða yrði gerð refsing, svo og að hann yrði sviptur ökurétti samkvæmt 102. gr. umferðarlaga, eins og ákvæðinu hafði verið breytt með lögum nr. 23/1998 og 84/2004. Málið var þingfest 4. október 2004. Ákærði, sem ekki hafði áður sætt refsingu, sótti þing og gekkst við sakargiftum. Af hálfu ákæruvaldsins var ákærða boðið að ljúka málinu með því að greiða sekt að fjárhæð 130.000 krónur, sem nánar tiltekin vararefsing lægi við, sæta sviptingu ökuréttar í 2 ár og greiða sakarkostnað. Ákærði féllst ekki á þau málalok og var málið lagt í dóm eftir að hafa verið reifað af ákæranda og verjanda. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sviptur ökurétti í tvö ár og gert að greiða 130.000 króna sekt, að viðlagðri vararefsingu, ásamt tiltekinni fjárhæð í sakarkostnað. Ákærði áfrýjaði héraðsdómi, þar sem hann telur ekki vera lagaskilyrði fyrir því að svipta hann ökurétti í lengri tíma en eitt ár.

II.

Með 8. gr. laga nr. 84/2004 var bætt nýrri málsgrein, sem varð 3. mgr., í 102. gr. umferðarlaga eins og hún hljóðaði þá með áorðnum breytingum. Þar er mælt svo fyrir, að stjórnandi ökutækis skuli sviptur ökurétti eigi skemur en tvö ár, ef hann hefur brotið gegn 45. gr. umferðarlaga og „vínandamagn í blóði hans er yfir 2‰ og vínandamagn í lofti fer yfir 1,00 milligramm í lítra lofts“. Fyrir þessa breytingu var kveðið á um það í 2. mgr. 102. gr. umferðarlaga, sbr. 2. gr. laga nr. 23/1998, að stjórnandi ökutækis, sem bryti gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga, skyldi sviptur ökurétti ekki skemur en eitt ár, ef vínandamagn í blóði næmi 1,20‰ eða meira eða vínandamagn í lofti, sem hann andaði frá sér, næmi 0,60 milligrömmum í lítra lofts eða meira. Var löng dómvenja fyrir því að svipta mann fyrir slíkt brot ökurétti í eitt ár, ef ekki var um ítrekað ölvunarakstursbrot að ræða og ekki höfðu um leið verið brotin önnur ákvæði laga eða aðstæður að öðru leyti verið sérstaklega alvarlegar.

Eins og að framan greinir er orðalag 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga, sbr. 1. mgr. a 8. gr. laga nr. 84/2004 á þann veg að ætla mætti að liggja þyrfti fyrir hvorttveggja að vínandamagn í blóði væri yfir 2‰ og vínandamagn í lofti yfir 1,00 milligramm í lítra lofts. Ljóst er, að í máli því, sem hér er til meðferðar, fór einungis fram mæling á vínandamagni í blóði ákærða en engin mæling fór fram á vínandamagni í lofti. Af hálfu ákærða er því haldið fram, að skilyrði til að beita ákvæðinu séu ekki uppfyllt og svipting ökuréttar verði ekki á því byggð, því að sönnunarfærsla fyrir dómi hafi ekki verið með þeim hætti sem 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga kveði á um. Eigi því að beita 2. mgr. 102. gr. umferðarlaga, en samkvæmt dómvenju skuli beita lágmarki ákvæðisins, eins árs ökuleyfissviptingu, þegar um fyrsta brot ökumanns sé að ræða.

Hér á landi er meira en hálfrar aldar reynsla af mælingu vínanda í blóði til sönnunar á ölvunarástandi ökumanns, en ákvæði um blóðmælingu kom fyrst í 25. gr. umferðarlaga nr. 26/1958. Hefur niðurstaða blóðrannsóknar verið talin lögfull sönnun um það, hvort ökumaður geti talist stjórna ökutæki örugglega. Með 1. gr. laga nr. 48/1997 var gerð sú breyting á 45. gr. umferðarlaga, að niðurstaða mælingar á vínandamagni í lofti, sem ökumaður andar frá sér, var lögð að jöfnu við mælingu á vínandamagni í blóði sem fullnægjandi sönnun um ölvunarástand. Í dómaframkvæmd hefur verið litið svo á, að aðferðir þessar séu jafngildar að því er sönnunarfærslu varðar.

Í frumvarpi að lögum nr. 84/2004 kemur hvergi fram, að ætlun löggjafans hafi verið sú að bæði þyrfti að mæla vínandamagn í blóði og lofti og herða þannig á sönnunarfærslu fyrir dómi, ef lengja skyldi sviptingartíma ökuréttar úr einu ári í tvö ár við fyrsta brot gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. umferðarlaga. Eins og að framan greinir hefur blóðmæling verið metin fullgild sönnun um ölvunarástand ökumanns í áratugi hér á landi, en loftmæling er tiltölulega nýtilkomin sem sönnunargagn í slíkum málum. Engin haldbær ástæða er til að líta svo á, að ætlunin með orðalagi 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga hafi verið sú, að áskilja að mæling á vínanda í útöndun stjórnanda ökutækis yrði gerð til að styrkja þá sönnun, sem fengin hefur verið með venjuhelgaðri mælingu vínanda í blóði hans.

Samkvæmt framansögðu, og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, er staðfest sú niðurstaða hans að til sönnunar um vínandamagn verði annað hvort að liggja fyrir mæling á því í blóði eða útöndun ökumanns, ef til greina eigi að koma að beita sviptingu ökuréttar samkvæmt 3. mgr. 102. gr. umferðarlaga. Skal héraðsdómur því vera óraskaður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, S-x-x P-kk-nf P-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, G-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur.