373/2000

J krafði Í um bætur vegna mistaka við framkvæmd og eftirmeðferð brjóstaminnkunaraðgerðar. Í málinu lágu fyrir andstæð læknisfræðileg álit um orsakir þess að drep komst í hægra brjóst J eftir umrædda skurðaðgerð. Taldi Hæstiréttur nauðsynlegt að leitað yrði álits læknaráðs um tiltekin atriði áður en dómur gengi í málinu. Gerð var athugasemd við það að reifun á málavöxtum, málsástæðum og lagarökum í héraðsdómi væri aðallega fólgin í því að taka upp orðrétta kafla úr stefnu og greinargerð. Ýmist væri alls ekki eða á ófullnægjandi hátt gerð grein fyrir ýmsum mikilvægum gögnum og í niðurstöðukafla dómsins skorti mjög á að skýr afstaða væri tekin til málsástæðna og lagaraka. Var héraðsdómurinn ómerktur svo og málsmeðferð frá og með málflutningi og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, gagnaöflunar og uppkvaðningar dóms að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 5. október 2000. Hún krefst þess, að gagnáfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér 20.375.655 krónur með nánar tilgreindum ársvöxtum eins og í héraðsdómi greinir frá 23. ágúst 1991 til 29. júní 1999 en dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu 26. október 2000. Hann krefst aðallega sýknu af öllum kröfum aðaláfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að dómkröfur aðaláfrýjanda verði lækkaðar og málskostnaður látinn niður falla.

I.

Aðaláfrýjandi gekkst undir brjóstaminnkunaraðgerð á Landspítalanum 23. ágúst 1991, en hún hafði lengi átt við vandamál að stríða vegna stórra og þungra brjósta. Drep komst í geirvörtusvæðið, og hefur þurft að gera margar lýtaaðgerðir á brjóstinu vegna þessa.

Aðaláfrýjandi heldur því fram, að mistök hafi verið gerð við framkvæmd og eftirmeðferð skurðaðgerðarinnar 23. ágúst 1991. Þá hafi ráðgjöf verið ábótavant svo og flutningi og ígræðslu húðar í aðgerð 27. september sama ár. Í máli þessu sækir hún gagnáfrýjanda um bætur vegna þessa.

II.

Í málinu nýtur fjölda læknisfræðilegra gagna um heilsuhagi aðaláfrýjanda, auk þriggja andstæðra læknisfræðilegra álita um örorku hennar.

Landlæknir hefur þrisvar gefið álit í málinu. Með bréfi 1. júní 1993 taldi hann, „að rétt hafi verið staðið að aðgerðinni“, og byggðist það álit á atvikalýsingu og umsögn Á-kk-ef B-kk-ef yfirlæknis á lýtalækningadeild Landspítalans og S-kk-ef Þ-kk-ef læknis á skurðlækningadeild Borgarspítalans. Í áliti sínu 16. september 1996 taldi landlæknir, að „ekki hafi verið staðið tilhlýðilega að eftirmeðferð eftir brjóstaminnkun“, og byggði það einkum á umsögn Ó-kk-ef P-kk-ef J-kk-ef yfirlæknis við lýtalækningadeild sjúkrahússins í Örebro í Svíþjóð.

Ó-kk-nf P-kk-nf taldi í vottorði sínu 22. ágúst 1996, að blæðing í hægra brjósti hefði orðið strax fyrstu klukkustundirnar eftir aðgerð og kerarnir hefðu síðan stíflast. Þetta hafi leitt af sér blóðsöfnun í sárið með auknum þrýstingi í nærliggjandi vef. Þótt ekki væri unnt að fullyrða, hvort blóðsöfnun í sárið hafi leitt til blóðrásartruflunar og dreps, eða hvort svo hefði orðið hvort sem var, væri það galli á meðferð sjúklings að laga þetta ekki að kvöldi aðgerðardags meðan enn var tími til að takmarka eða koma í veg fyrir hugsanlegan skaða.

Í álitsgerð núverandi landlæknis 9. júní 2000 kemur fram, að mjög ólíklegt sé að ástæða hefði verið til þess að fara inn á aðgerðarsvæðið að kvöldi aðgerðardags og ekki heldur daginn eftir miðað við lýsingar í sjúkraskrá. Frekar væri unnt að fallast á, að tilefni hefði verið til aðgerðar 26. ágúst 1991 og jafnvel frekar daginn eftir, þegar bláma er lýst á geirvörtu. Óvíst sé, hvort slík aðgerð hefði breytt neinu um gang mála. Einnig er tekið fram í álitsgerðinni, að skráningu í sjúkraskrá sé ábótavant, ekki sé algert samræmi milli skráningar á verkjalyfjum í hjúkrunarnótum og lyfjablöðum, og skráningu lækna á atburðum eftir aðgerð sé mjög áfátt. Taldi landlæknir í niðurstöðu sinni, að líklega hefðu verið efni til að fara inn á aðgerðarsvæðið einum til tveimur dögum fyrr en það var gert, en lagði þó áherslu á, að mat af þessu tagi væri erfitt. Erfitt væri að fullyrða, hvort aðgerð, sem framkvæmd hefði verið fyrr, hefði breytt gangi mála, en líkur væru á að svo hefði verið. Hann taldi ljóst, að heilsuvanda aðaláfrýjanda mætti að mestu eða öllu rekja til aðgerðarinnar.

III.

Í niðurstöðukafla héraðsdóms kemur fram, að samkvæmt hjúkrunarskýrslu frá legudeild og á yfirlitsblaði um vökva- og elektrolýtajafnvægi hafi verið tæmdir 265 ml af blóði úr kerum hægra brjósts annaðhvort á gæsludeild fyrir flutning aðaláfrýjanda á legudeild eða strax eftir komu þangað kl. 17.00 23. ágúst 1991. Eftir það hafi komið samtals 294 ml til kl. 8.00 24. ágúst, þar af 265 ml til kl. 24.00 þann 23. ágúst. Var því talið mjög ósennilegt, að kerar, sem skiluðu þessu magni fyrstu 10 klukkustundir eftir aðgerð hefðu verið stíflaðir.

Fyrir Hæstarétt hafa verið lögð gögn um bréfaskipti lögmanns aðaláfrýjanda og landlæknis eftir að héraðsdómur gekk um skýringu á framangreindum skýrslum. Var niðurstaðan sú, að alls hefðu tæmst 294 ml af blóði úr hægra brjósti aðaláfrýjanda að lokinni aðgerð og fram til kl. 8.00 næsta morgun.

IV.

Eins og að framan greinir liggja fyrir andstæð læknisfræðileg álit um orsakir þess, að drep komst í hægra brjóst aðaláfrýjanda eftir skurðaðgerðina 23. ágúst 1991. Er nauðsynlegt að leita álits læknaráðs um eftirtalin atriði, áður en dómur gengur í máli þessu:

Telur læknaráð, að aðaláfrýjandi hafi fengið viðhlítandi ráðgjöf fyrir aðgerðina?

Telur læknaráð, að viðurkenndum aðferðum hafi verið beitt við aðgerðina?

Telur læknaráð, að mistök hafi verið gerð í aðgerðinni?

Er unnt að draga þær ályktanir af gögnum málsins, að keri hafi stíflast í hægra brjósti aðaláfrýjanda fljótlega eftir aðgerðina?

Var of seint brugðist við til að tæma blóð úr brjóstinu þann 28. ágúst?

Telur læknaráð, að mistök hafi orðið við eftirmeðferðina?

Er læknaráð sammála örorkumati J-kk-ef V-kk-ef og S-kk-ef S-kk-ef um 20% örorku?

Er læknaráð sammála örorkumati H-kk-ef Ó-kk-ef um 35% örorku?

Ef fallist er á hvorugt örorkumatanna, hvað telur læknaráð örorku vegna aðgerðarinnar vera mikla?

Telur læknaráð, að húð til ígræðslu hafi verið tekin á röngum stað í aðgerð 27. september 1991?

Auk þess sem rétt hefði verið að leita álits læknaráðs á þann hátt, sem að framan greinir, er héraðsdómi verulega áfátt að öðru leyti. Reifun á málavöxtum, málsástæðum og lagarökum er aðallega fólgin í því að taka upp orðrétta kafla úr stefnu og greinargerð. Ýmist er alls ekki eða á ófullnægjandi hátt gerð grein fyrir ýmsum mikilvægum gögnum, svo sem vottorðum og bréfum lækna. Sérstaka athygli vekur, að ekki er minnst á álitsgerð landlæknis 9. júní 2000, sem þó gæti haft verulega þýðingu í málinu. Í niðurstöðukafla dómsins skortir mjög á, að skýr afstaða sé tekin til málsástæðna og lagaraka. Er þetta andstætt 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Verður ekki hjá því komist að ómerkja héraðsdóm svo og málsmeðferð frá og með málflutningi og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar, gagnaöflunar og uppkvaðningar dóms að nýju.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms er staðfest. Rétt er, að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður, en gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda greiðist úr ríkissjóði svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur á að vera ómerkur svo og málsmeðferð frá og með munnlegum málflutningi og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, gagnaöflunar og dómsálagningar að nýju.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms er staðfest.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda, J-kvk-ef Ö-kvk-ef S-kvk-ef, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, R-kk-ef Á-kk-ef H-kk-ef hdl., 350.000 krónur.