517/2005

H byggði bótakröfu sína á því að hún hefði orðið fyrir líkamstjóni er hún féll um steypt brunnlok með járnhaldi sem staðsett var í gönguleið fyrir framan húseignina L. Talið var sannað að slysið hefði orðið með þeim hætti sem H hélt fram og að frágangi á umræddu brunnloki, sem var í eðlilegri gönguleið fyrir þá viðskiptavini sem áttu erindi í húseignina, væri verulega ábótavant og hefði í för með sér augljósa slysahættu. Slys H var gagngert rakið til þessa vanbúnaðar og HL talið skaðabótaskylt vegna tjóns hennar. Aðila greindi á um fjárhæð bóta vegna tímabundins atvinnutjóns og varanlegrar örorku. Talið var að H hefði þegar fengið tímabundið atvinnutjón sitt að fullu bætt. Fallist var á með H að árið 2001 hefðu verið fyrir hendi óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og var miðað við meðaltalslaun hennar árin 1999 og 2000 við útreikning bóta fyrir varanlega örorku.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. desember 2005. Hún krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 10.235.382 krónur með 4,5% ársvöxtum af 4.052.840 krónum frá 26. janúar 2002 til 17. febrúar 2003, en af 10.235.382 krónum frá þeim degi til 21. júlí 2004, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 2.054.705 krónum. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem hún nýtur á báðum dómstigum.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi 15. febrúar 2006. Hann krefst staðfestingar héraðsdóms um annað en málskostnað, sem hann krefst úr hendi aðaláfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti.

Aðaláfrýjandi hefur stefnt eigendum húseignarinnar Lágmúla 5 til réttargæslu í héraði og fyrir Hæstarétti, Skala ehf., Tóftum ehf., Lyfju hf., S-kk-þgf G-kk-þgf, P-kk-þgf J. H-kk-þgf, P. Haraldssyni ehf., J-kk-þgf H. N-kk-þgf, Tröllanesi ehf., KB Líftryggingum hf., B.P. skipum ehf., S-kk-þgf O-kk-þgf, V-kk-þgf Þ-kk-þgf, A-kk-þgf K-kk-þgf, Ó-kk-þgf Á-kk-þgf Þ-kk-þgf, Sextett ehf., WVS-verkfræðiþjónustu, WVS-verkfræðiþjónustu ehf., Ársölum ehf. - fasteignamiðlun, Íslandsbanka hf. og Umslagi ehf.

I.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi byggir aðaláfrýjandi kröfu sína á því að hún hafi orðið fyrir líkamstjóni er hún féll um steypt brunnlok með járnhaldi sem staðsett hafi verið í gönguleið fyrir framan Lágmúla 5 í Reykjavík. Hafi hún átt erindi í verslunina Lyfju og verið á leið frá versluninni að bifreið sinni er hún slasaðist. Með vísan til forsendna héraðsdóms er hafnað þeirri málsástæðu gagnáfrýjanda að ósannað sé að aðaláfrýjandi hafi slasast fyrir framan húseignina. Þá verður talið sannað að slysið hafi orðið með þeim hætti sem aðaláfrýjandi heldur fram, enda var brunnlokið staðsett á leið hennar að bifreið sinni og ekki óeðlilegt að hún hafi gengið nærri vegg húseignarinnar til að styðja sig við hann þar sem myrkur var úti.

Í húseigninni Lágmúla 5 er verslun og ýmis þjónustufyrirtæki. Leggja verður ríkar skyldur á eigendur fasteignar, þar sem slíkur rekstur fer fram, að gera ráðstafanir til að tryggja öryggi vegfarenda sem eiga þangað erindi. Brunnlokið sem áfrýjandi féll um var í eðlilegri gönguleið fyrir þá viðskiptavini sem áttu erindi í húseignina. Var það steinsteypt og stóð nokkru lægra en bílaplanið. Þá stóð fjögurra sentimetra járnhald upp úr lokinu. Frágangi þessum var verulega ábótavant og hafði í för með sér augljósa slysahættu fyrir þá sem áttu þar leið um, ekki síst vegna þess að engin sérstök lýsing var á staðnum þar sem brunnlokið var. Ekki verður séð að gagnáfrýjandi hafi fyrir slysið gripið til nokkurra ráðstafana til að draga úr þessari hættu. Slys aðaláfrýjanda verður gagngert rakið til þessa vanbúnaðar og ber að fella skaðabótaskyldu á gagnáfrýjanda vegna tjóns hennar. Engin efni eru til að lækka bætur til aðaláfrýjanda vegna eigin sakar.

II.

Bótakrafa aðaláfrýjanda er sundurliðuð í hinum áfrýjaða dómi. Aðila greinir á um fjárhæð bóta vegna tímabundins atvinnutjóns og varanlegrar örorku. Aðaláfrýjandi hefur þegar fengið greiddar 1.805.710 krónur vegna tímabundins atvinnutjóns. Hefur hún ekki sýnt fram á að tímabundinn missir launatekna hennar nemi hærri fjárhæð og telst tjón hennar að þessu leyti að fullu bætt. Aðaláfrýjandi byggir kröfu sína um bætur fyrir varanlega örorku á undanþáguákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með áorðnum breytingum og krefst þess aðallega að lögð verði til grundvallar útreikningi meðallaun grunnskólakennara í Kennarasambandi Íslands hjá Reykjavíkurborg, en til vara tekjur hennar árin 1999 og 2000. Þótt aðaláfrýjandi hafi lokið prófi sem grunnskólakennari frá Kennaraháskóla Íslands starfaði hún ekki sem slíkur þegar slysið varð. Á árinu 2000 gerðist hún leikskólakennari og liggur ekkert fyrir um að til hafi staðið að hún hæfi störf sem grunnskólakennari í framtíðinni. Verður því ekki fallist á að meðallaun grunnskólakennara sé réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur hennar. Árið 2001 var aðaláfrýjandi í 75% starfi frá apríl til og með september. Hún eignaðist barn í byrjun október og naut einungis fæðingarstyrks það sem eftir var árs. Er fallist á með henni að þetta ár hafi verið fyrir hendi óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og er því rétt að taka til greina varakröfu aðaláfrýjanda um að miðað verði við meðaltalsárslaun hennar árin 1999 og 2000 við útreikning bóta fyrir varanlega örorku.

Þar sem ekki er ágreiningur um fjárhæð kröfu aðaláfrýjanda að öðru leyti verður hún lögð til grundvallar dómi í málinu. Aðaláfrýjandi hefur ekki sýnt fram á, að hún hafi gert kröfu á hendur stefnda með ákveðinni fjárhæð fyrr en við birtingu stefnu í málinu 1. apríl 2005. Með vísan til 9. gr. laga nr. 38/2001 verða dráttarvextir dæmdir frá þingfestingu málsins 12. apríl 2005. Fram að þeim tíma dæmast vextir samkvæmt 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga af öðrum kröfuliðum en bótum vegna annars fjártjóns.

Samkvæmt framansögðu verður gagnáfrýjandi dæmdur til að greiða aðaláfrýjanda 5.339.161 krónu með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Gagnáfrýjandi verður dæmdur til að greiða í ríkissjóð upp í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Húsfélagið Lágmúla 5, greiði aðaláfrýjanda, H-kvk-þgf G-kvk-þgf, 5.339.161 krónu með 4,5% ársvöxtum af 1.083.090 krónum frá 26. janúar 2002 til 17. febrúar 2003, en af 4.565.736 krónum frá þeim degi til 12. apríl 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 5.339.161 krónu frá þeim degi til greiðsludags.

Gagnáfrýjandi greiði samtals 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar fyrir báðum dómstigum, samtals 1.000.000 krónur.