417/2016

K krafðist skaðabóta úr ábyrgðartryggingu vegna tjóns sem hann varð fyrir í vinnu sinni þegar hann var að slá gras umhverfis glompu á golfvelli og rann til með þeim afleiðingum að hann og sláttuvélin fór ofan í glompuna og hlaut hann varanlega áverka á fingrum hægri handar er þeir lentu í ljá vélarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt aðgæslu væru jafnan þörf við notkun vélknúins tækis af þeirri gerð sem K hafði notað við sláttinn bæri á hinn bóginn að líta til þess að sláttur með umræddu tæki væri ekki í eðli sínu flókin athöfn og slíkar vélar væru seldar almenningi án þess að krafist væri kunnáttu í notkun þeirra. Var talið að orsök slyssins yrði ekki rakin til atvika sem V hf. bæri ábyrgð á heldur óhappatilviks. Var V hf. því sýknað af kröfu K.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. júní 2016. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann aðallega málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður verði felldur niður á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir því að þegar stefndi var 10. júlí 2012 að slá gras með „Flymo“ loftpúðasláttuvél umhverfis glompu á golfvelli Golfklúbbs Suðurnesja, Hólmsvelli Leiru, rann hann til með þeim afleiðingum að sláttuvélin fór ofan í glompuna og hvolfdi og stefndi, sem samhliða rann þar niður, hlaut varanlega áverka á löngutöng og baugfingri hægri handar við það að fingurnir lentu í ljá vélarinnar. Stefndi telur áfrýjanda bera ábyrgð á tjóni sínu á grundvelli skaðabótaábyrgðar ábyrgðartryggingartakans Golfklúbbs Suðurnesja samkvæmt sakarreglu skaðabótaréttar, sem og meginreglunnar um vinnuveitandaábyrgð. Um skilyrði þeirrar ábyrgðar vísar stefndi öðru fremur til þess að sú sláttuvél sem Golfklúbburinn lét honum í té og nýtt var í umrætt sinn hafi ekki hentað til verksins sem og að Golfklúbburinn hafi vanrækt að leiðbeina stefnda um verklag og þjálfun í meðferð hennar en hann hóf störf á vellinum 27. júní fyrr um sumarið.

Að loknum munnlegum flutningi málsins fyrir Hæstarétti hafa málavextir skýrst enn frekar og ekki er lengur til staðar neinn sá ágreiningur um tildrög slyssins sem máli skiptir. Er því lagt til grundvallar að stefndi hafi runnið til við sláttinn í umrætt skipti með framangreindum afleiðingum.

Á það er fallist með héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmanni, að ekkert liggi fyrir annað en að umrædd sláttuvél hafi á nefndum tíma virkað sem skyldi og að hún hafi verið ætluð til þess að slá við halla allt að 45° en upplýst er að hallinn að glompunni hafi verið allt að því svo mikill. Í málinu liggja jafnframt fyrir tölvubréf starfsmanna Golfklúbbs Reykjavíkur og Golfklúbbs Grindavíkur þar sem fram kom að sams konar vélar væru notaðar á völlum golfklúbbanna tveggja og notuð var á Hólmsvelli í umrætt sinn. Hvað sem líður órökstuddri niðurstöðu Vinnueftirlitsins annars efnis í umsögn þess 5. september 2009 verður með hliðsjón af framangreindu ekki á það fallist að sláttuvélinni hafi verið áfátt eða að hún hafi ekki hentað til verksins.

Óumdeilt er að í upphafi fékk stefndi ekki aðra fræðslu um notkun vélarinnar en að honum var sýnt hvernig hún virkaði. Þótt aðgæslu sé jafnan þörf við notkun vélknúins tækis af þessari gerð ber á hinn bóginn að líta til þess að sláttur með svokallaðri „Flymo“ loftpúðasláttuvél er ekki í eðli sínu flókin athöfn og slíkar vélar eru á markaði seldar jafnt almenningi sem fyrirtækjum án þess að krafist sé neinnar kunnáttu í notkun þeirra. Að þessu vék stefndi í framburði sínum fyrir héraðsdómi þegar hann sagði: „Það er ekkert voðalega erfitt að vinna með þessi tæki“. Jafnframt er til þess að líta að stefndi, sem var 31 árs, hafði á slysdegi starfað á golfvellinum í tvær vikur við að „snyrta sandbunkarana og svoleiðis og sjá um að golfvöllurinn liti vel út, nota sláttuvélarnar ef þess þurfti.“ Þá er ósannað að fótabúnaður stefnda hafi átt þátt í slysinu. Það varð, svo sem fyrr greinir, vegna þess að hann féll við og rann á eftir sláttuvélinni niður í glompuna. Af hálfu stefnda hefur ekki verið rökstutt hvers eðlis þær leiðbeiningar gætu hafa verið sem hefðu getað afstýrt falli hans í umrætt skipti. Auk annars skortir þannig á að sýnt hafi verið fram á orsakasamband milli slyssins og ætlaðs skorts á leiðbeiningum til stefnda um meðferð sláttuvélarinnar.

Loks hefur stefndi ekki sýnt fram á það að af hálfu Golfklúbbsins hafi verið brotið gegn nánar greindum reglum laga nr. 46/1980 um aðbúnað, öryggi og hollustuhætti á vinnustöðum eða reglugerðum, settum á grundvelli þeirra laga, með þeim hætti að saknæmt geti talist.

Samkvæmt öllu framangreindu verður orsök slyssins ekki rakin til atvika, sem áfrýjandi ber ábyrgð á, heldur óhappatilviks. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfu stefnda.

Rétt er að málskostnaður á báðum dómstigum falli niður.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað stefnda verður staðfest, en um gjafsóknarkostnað hans hér fyrir dómi fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfu stefnda, K-kk-ef G-kk-ef W-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarákvæði héraðsdóms er staðfest.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, 800.000 krónur.