807/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu N, norsks útgerðarfélags, sem lýst var við gjaldþrotaskipti Ú ehf. Var krafa N sett fram á þeim grundvelli að Ú ehf. hefði borið að endurgreiða N kaupverð skips sem síðarnefnda félagið hafði keypt af hinu fyrrnefnda, en skipið sökk á leið til Noregs. Hafði N þá greitt Ú ehf. kaupverðið samkvæmt ákvæðum samningsins, en Ú ehf. fékk greitt andvirði húftryggingar skipsins. Skiptastjóri hafnaði kröfunni á þeim grundvelli að krafa N hefði verið fullgreidd þar sem Ú ehf. hefði endurgreitt kaupverðið að frádregnum kostnaði við flutning skipsins inn á reikning skipamiðlunarinnar S sem B var fyrirsvarsmaður fyrir, en B hafði komið fram fyrir hönd N á fyrri stigum málsins og setti fram kröfu um endurgreiðslu kaupverðsins á fundi með fyrirsvarsmanni Ú ehf. og skipamiðlara sem komið hafði fram fyrir hans hönd. Hvorki S né B höfðu skriflegt umboð frá N til móttöku fjárins og greiddi B féð ekki til N. Í málinu deildu aðilar m.a. um það hvar afhendingarstaður skipsins hefði átt að vera og hvort B hefði haft umboð til að taka við greiðslu úr hendi Ú ehf. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom fram að samkvæmt kaupsamningi skyldi skipið afhent N á tilgreindum stað á Íslandi og hefði N hvorki sýnt fram á að samið hefði verið um breytingu á afhendingarstað né að áhættuskipti skyldu eiga sér stað á öðru tímamarki en við afhendingu. Af því leiddi að N hefði ekki átt lögvarða kröfu á hendur Ú ehf. um endurgreiðslu kaupverðsins og yrði krafa hans því ekki tekin til greina á þeim grundvelli. Hefði loforð fyrirsvarsmanns Ú ehf. um endurgreiðslu kaupverðsins, að frádregnum kostnaði vegna flutnings, verið umfram skyldu og falið í sér örlætisgerning. Yfirlýsing N í greinargerð til Hæstaréttar um að framangreint samkomulag hefði verið munnlegt og gert við mann sem ekki hefði haft heimild til að taka slíka ákvörðun fyrir hönd N, yrði ekki skilin á annan veg en að með því hefði ekki stofnast til gildrar skuldbindingar af hálfu seljanda skipsins gagnvart N sem N gæti byggt rétt á. Yrði krafa N því ekki tekin til greina á þeim grundvelli að hann ætti vegna örlætisgernings kröfu á hendur þrotabúi Ú ehf. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. desember 2014 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. nóvember 2014 þar sem leyst var úr ágreiningi um viðurkenningu krafna sóknaraðila við gjaldþrotaskipti varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að krafa sín að fjárhæð 2.001.500 norskar krónur verði viðurkennd við gjaldþrotaskiptin með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 og að viðurkennt verði að dráttarvextir af kröfunni frá 25. janúar 2012 njóti stöðu í réttindaröð samkvæmt 114. gr. sömu laga. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Fallist er þá niðurstöðu í hinum kærða úrskurði að mál þetta sé á grundvelli fortakslauss ákvæðis 171. gr. laga nr. 21/1991 réttilega rekið fyrir dómstólum hér á landi.

Samkvæmt 3. gr. kaupsamnings um skipið Hallgrím SI 77 frá 30. desember 2011 skyldi það afhent kaupanda á Siglufirði. Gegn andmælum varnaraðila hefur sóknaraðili hvorki sýnt fram á að eftir gerð kaupsamningsins hafi verið samið um breytingu á afhendingarstað skipsins né að áhættuskipti skyldu eiga sér stað á öðru tímamarki en við afhendingu. Af því leiðir að sóknaraðili átti ekki lögvarða kröfu á hendur seljanda skipsins um endurgreiðslu kaupverðsins og verður krafa sóknaraðila í málinu því ekki tekin til greina á þeim grundvelli.

Loforð það sem forsvarsmaður Útgerðarfélagsins Ásvellir ehf. gaf B-x-x S-x-x skipamiðlara á fyrstu mánuðum ársins 2012 um endurgreiðslu kaupverðs skipsins, að frádregnum kostnaði vegna flutnings þess til Noregs, var samkvæmt framansögðu umfram skyldu og fól í sér örlætisgerning af hálfu seljanda skipsins. Í greinargerð sinni fyrir Hæstarétti tók sóknaraðili fram að það „samkomulag“ hefði eingöngu verið „munnlegt og gert við mann sem hafði ekki heimild til að taka slíka ákvörðun fyrir sóknaraðila“. Framangreind yfirlýsing sóknaraðila verður ekki skilinn á annan veg en þann að með þessu hafi ekki stofnast til gildrar skuldbindingar af hálfu seljanda skipsins gagnvart sóknaraðila sem hinn síðarnefndi geti byggt rétt á. Verður krafa sóknaraðila í málinu því heldur ekki tekin til greina á þeim grundvelli að hann eigi vegna örlætisgernings kröfu á hendur varnaraðila. Er þá ekki þörf á að fjalla sérstaklega um hvort umræddur B-x-x S-x-x hafi haft umboð til þess að taka við greiðslu fyrir hönd sóknaraðila. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Nergard Havfiske AS, greiði varnaraðila, þrotabúi Útgerðarfélagsins Ásvellir ehf., 500.000 krónur í kærumálskostnað.