392/2006

E og S voru sakfelldir fyrir umboðssvik með því að hafa misnotað aðstöðu sína hjá einkahlutafélaginu V og yfirdregið nánar tilgreindan reikning án þess að slík heimild væri fyrir hendi. E, M, Ó, X, Y og Z, sem starfað höfðu hjá einu eða fleiri af átta félögum, var jafnframt gefið að sök brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki staðið réttilega skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Að því er varðar skil á

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 24. maí og 15. september 2006 í samræmi við yfirlýsingar annarra ákærðu en Y um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þess að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu E-kk-ef S-kk-ef, S-kk-ef Á-kk-ef, X, M-kk-ef K-kk-ef J-kk-ef, Ó-kk-ef H-kk-ef M-kk-ef og Z, þó í samræmi við leiðréttar fjárhæðir í I. lið B kafla, II. lið D kafla, II. lið F kafla og II. lið G kafla ákæru, og að refsing þeirra verði þyngd. Þá er þess krafist að ákærði Y verði sakfelldur fyrir þau brot sem honum eru gefin að sök í ákæru og honum ákveðin refsing.

Ákærði E-kk-nf krefst aðallega sýknu af sakargiftum samkvæmt A kafla ákæru og til vara að héraðsdómur verði ómerktur varðandi þann kafla, en að öðru leyti verði málinu vísað frá héraðsdómi. Til þrautavara krefst hann sýknu, en að því frágengnu sýknu af sakargiftum samkvæmt A kafla ákæru, svo og að refsing verði milduð hver sem niðurstaðan verði að öðru leyti.

Ákærði S-kk-nf krefst sýknu.

Ákærðu X, Ó-kk-nf H-kk-nf og Z krefjast aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð.

Ákærði M-kk-nf K-kk-nf krefst mildunar refsingar.

Ákærði Y krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi að því er hann varðar, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur, en að því frágengnu að refsing verði svo væg sem lög leyfi.

I.

Í A kafla ákæru eru ákærði S-kk-nf, sem fjármálastjóri einkahlutafélagsins Vísir.is og svonefndur prókúruhafi á nánar tilgreindum reikningi þess hjá Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis, og ákærði E-kk-nf, sem stjórnarformaður félagsins, daglegur stjórnandi þess og yfirmaður ákærða S-kk-ef, sakaðir um að hafa í sameiningu misnotað aðstöðu sína með því að ákærði S-kk-nf hafi að fyrirskipan ákærða E-kk-ef á tímabilinu 29. apríl til 27. maí 2002 með nánar tilgreindum 24 millifærslum samtals að fjárhæð 24.821.980 krónur yfirdregið reikninginn um 23.931.464 krónur án þess að heimild til yfirdráttar væri fyrir hendi. Hafi þessum fjármunum að stórum hluta verið ráðstafað inn á bankareikninga Fréttablaðsins ehf., sem ákærði E-kk-nf hafi verið í fyrirsvari fyrir og ákærði S-kk-nf verið fjármálastjóri hjá, þrátt fyrir að báðum væri fullkunnugt um að hvorki væri innistæða á reikningnum né heimild til yfirdráttar á honum og skuldastaða félagsins með þeim hætti að ljóst hafi verið að veruleg hætta væri á að það gæti ekki endurgreitt sparisjóðnum það fé, sem fært var af reikningnum. Eru ætluð brot ákærðu talin varða við 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt gögnum málsins var ákærði S-kk-nf ráðinn til starfa hjá Vísi.is ehf. 1. júlí 2001. Um stöðu hans þar virðast ýmist hafa verið notuð starfsheitin fjármálastjóri eða rekstrarstjóri. Um áramótin 2001 og 2002 var hann ráðinn til starfa hjá Fréttablaðinu ehf. og nefndur þar fjármálastjóri, skrifstofustjóri eða rekstrarstjóri. Bæði félögin höfðu þegar hér var komið starfsaðstöðu í sama húsnæði og hélt ákærði S-kk-nf áfram störfum í þágu Vísis.is ehf. eftir að hann hóf störf hjá Fréttablaðinu ehf. Hafði hann meðal annars umsjón með bókhaldi beggja félaganna. Ákærði S-kk-nf hefur frá upphafi rannsóknar málsins viðurkennt að hafa annast þær millifærslur af þeim reikningi Vísis.is ehf., sem í ákæru greinir. Með framburði A, staðgengils útibússtjóra Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis, er sannað að ákærða S-kk-þgf var gert ljóst um fjórum mánuðum áður en atvik samkvæmt þessum kafla gerðust að ekki væri heimild til yfirdráttar á reikningnum. Viðurkenndi hann raunar í skýrslu, sem hann gaf hjá lögreglu 21. júní 2002, að hafa haft vitneskju um að fram til þess tíma hafi ekki verið heimild til að yfirdraga reikninginn. Ákærði S-kk-nf varð síðan, eins og nánar er rakið í héraðsdómi, margsaga um hvernig hann taldi sig hafa orðið þess áskynja í lok apríl 2002 að líklega hefði slíkur yfirdráttur þrátt fyrir það verið heimilaður. Taldi héraðsdómur ekki unnt að byggja á framburði hans um það efni fyrir dómi. Verður með vísan til þess og vitneskju ákærða S-kk-ef um eðli reikningsins og fyrri heimildir, er honum fylgdu, að telja sannað að hann hafi vitað að ekki var til staðar heimild til að yfirdraga reikninginn þegar hann gerði þær 24 millifærslur í apríl og maí 2002, sem í ákæru greinir. Vegna starfa í þágu Vísis.is ehf. og Fréttablaðsins ehf. var honum ljós fjárhagsleg staða félaganna og að veruleg hætta hlyti að vera á því að ekki yrði unnt að endurgreiða féð, sem var millifært af reikningnum. Stofnaði hann því í hættu fjármunum Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða S-kk-ef fyrir brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði E-kk-nf var á þeim tíma, sem hér skiptir máli, formaður í stjórn Vísis.is ehf. og Fréttablaðsins ehf. Samkvæmt framburði hans fyrir héraðsdómi starfaði B sem framkvæmdastjóri Vísis.is ehf. frá stofnun þess til haustsins 2001. Tilkynnt var til hlutafélagaskrár 3. október 2001 að C hefði tekið við starfi framkvæmdastjóra félagsins. Ákærði E-kk-nf bar fyrir dómi að C hafi þurft verulegan stuðning í starfi og hafi afskipti sín af félaginu aukist eftir að hann tók við sem framkvæmdastjóri þess. C bar fyrir dómi að hann hafi hætt störfum hjá félaginu um miðjan mars 2002, en tilkynning um það barst hlutafélagaskrá 3. maí sama ár. Verður samkvæmt þessu að miða við að ekki hafi verið starfandi framkvæmdastjóri hjá Vísi.is ehf. á því tímabili, sem sakarefni þessa kafla ákæru varðar. Hjá Fréttablaðinu ehf. var heldur ekki starfandi framkvæmdastjóri á þessum tíma.

Framburður þeirra, sem gáfu skýrslur hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi, er ekki glöggur um í hve ríkum mæli ákærði E-kk-nf hafi komið að daglegri fjármálastjórn félaganna tveggja. D, sem gegndi starfi ritstjóra Fréttablaðsins, bar fyrir lögreglu að ákærði E-kk-nf hafi látið útbúa fyrir sig skrifstofu í húsakynnum blaðsins í byrjun árs 2002 og blandað sér meira í daglegan rekstur eftir það. Taldi hann að allar stærri ákvarðanir innan félagsins hafi verið bornar undir ákærða E-kk-þf. Fyrir dómi svaraði D spurningu þannig að það gæti verið að ákærði E-kk-nf hafi verið rekstrarlegur framkvæmdastjóri, en sagðist seinna í skýrslu sinni ekki vita hvort hann hafi gegnt slíku starfi. Z, sem var innheimtustjóri Fréttablaðsins ehf., bar fyrir héraðsdómi að D hafi verið ritstjóri og séð um að blaðið kæmi út, ákærði S-kk-nf hafi haft umsjón með fjármálum og ákærði E-kk-nf hafi verið „þarna einhvers staðar á bak við og hægt að hóa í hann.“ Við mat á því hvert hafi verið raunverulegt hlutverk ákærða E-kk-ef við daglega stjórn einkahlutafélaganna tveggja er óhjákvæmilegt að líta til þeirrar formlegu stöðu, sem stjórnarformaður hefur samkvæmt ákvæðum laga nr. 139/1994 um einkahlutafélög, og þeirra skyldna, sem hann hefur að gegna varðandi daglega stjórn í þeim tilvikum, sem enginn framkvæmdastjóri er starfandi hjá slíku félagi. Verður að meta framburð annarra stjórnenda í því ljósi og telja það hafið yfir vafa að ákærði E-kk-nf hafi komið að og borið ábyrgð á daglegri stjórn félaganna tveggja. Er í því ljósi með ólíkindum að hann hafi verið í góðri trú um að fjárstreymi í lok apríl og í maí 2002 inn á bankareikninga Fréttablaðsins ehf. hafi getað skýrst eingöngu af aukinni auglýsingasölu og greiðslu söluverðs fyrir netmiðilinn Vísir.is. Í héraðsdómi er rakið ósamræmi í framburði ákærða S-kk-ef hjá lögreglu og fyrir dómi um hvernig ákærði E-kk-nf hafi komið að einstökum millifærslum, sem ákæran varðar. Fyrir héraðsdómi bar hann að hann hafi upplýst ákærða E-kk-þf nánast alltaf þegar hann gerði þær millifærslur af reikningi Vísis.is ehf., sem getið er í ákæru. Ákærði E-kk-nf bar hins vegar hjá lögreglu og fyrir dómi að honum hafi verið ókunnugt um yfirdráttinn og einstakar millifærslur af reikningnum. Þegar litið er til þess, sem að framan er rakið, svo og að ekki verður séð hvaða ástæðu ákærði S-kk-nf hefði haft til að yfirdraga reikninginn með fyrrgreindum millifærslum án tilhlutunar ákærða E-kk-ef, að hluti fjárins rann inn á bankareikning Blaðavinnslunnar ehf. og aðra reikninga tengda ákærða E-kk-þgf og að fjölskipaður héraðsdómur taldi ekki unnt að byggja á framburði ákærða E-kk-ef, verður að telja sannað að ákærði S-kk-nf hafi framkvæmt umræddar millifærslur að tilhlutan ákærða E-kk-ef og að honum hafi verið kunnugt um að með þeim væri reikningurinn yfirdreginn án heimildar og að verulegar líkur væru á ekki yrði unnt að endurgreiða Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis þá fjármuni. Ákærði E-kk-nf verður því einnig sakfelldur samkvæmt ákæru fyrir brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga.

II.

Í I. lið kafla C til I í ákæru eru öðrum ákærðu en S-kk-þgf gefin að sök brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt með áorðnum breytingum með því að hafa ekki staðið skil á nánar tilteknum virðisaukaskatti í rekstri sjö nafngreindra félaga. Hvað þessa ákæruliði varðar halda ákærðu því í fyrsta lagi fram að ekki hafi verið innheimtar allar þær kröfur, sem virðisaukaskatturinn hafi lagst á og ákæran lýtur að, og í öðru lagi að einhverjar af þessum kröfum kunni að vera tapaðar. Gera þeir athugasemd við að engin eða ófullnægjandi rannsókn hafi farið fram á þessum atriðum og krefjast af því tilefni frávísunar málsins frá héraðsdómi að því er þessa ákæruliði varðar eða sýknu af þeim.

Samkvæmt 1. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988 telst skattskyld velta á hverju uppgjörstímabili virðisaukaskatts heildarskattverð allra vara, sem afhentar hafa verið á tímabilinu, svo og heildarskattverð allrar skattskyldrar vinnu og þjónustu, sem þá hefur verið innt af hendi. Skattskyld velta hvers tímabils er því ákveðin án tillits til þess hvort selt er gegn staðgreiðslu eða gjaldfresti. Í 1. mgr. 40. gr. laganna er refsing meðal annars lögð við því að maður afhendi ekki á lögmæltum tíma virðisaukaskattskýrslu eða virðisaukaskatt, sem hann hefur innheimt eða bar að innheimta. Brot er samkvæmt þessu fullframið með því að afhenda ekki á lögmæltum tíma skýrslu eða skatt, sem innheimtur var eða innheimta bar, og er refsinæmi verknaðarins óháð því hvort selt var gegn gjaldfresti eða hvort andvirði þeirrar vöru og þjónustu, sem var andlag skattheimtunnar, var þá innheimt. Þrátt fyrir þetta hefur um langt skeið ríkt sú venja að orða brotalýsingu í ákæru í málum um brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 á þá leið, líkt og gert er í máli þessu, að ákærða sé gefið að sök brot á lögum um virðisaukaskatt með því að hafa ekki í samræmi við það, sem lög áskilja, staðið viðkomandi innheimtumanni ríkissjóðs „skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var“. Slíkt orðalag í ákæru hefur engu breytt um það að föst dómvenja er fyrir því að miða sakfellingu fyrir brot sem þessi við vanskil samkvæmt virðisaukaskattskýrslum fyrir einstök tímabil og sköttum, sem til þess tímabils skyldu teljast, óháð því hvort kröfur, sem skattur reiknaðist af, voru innheimtar á gjalddaga hans. Verður því að hafna röksemdum ákærðu fyrir því að brotalýsing í ákæru í máli þessu taki eingöngu til skila á virðisaukaskatti af kröfum, sem félögin, sem hér áttu í hlut, höfðu fengið greiddar.

Að því er tapaðar útistandandi viðskiptaskuldir varðar ber á hinn bóginn að líta til ákvæðis 2. töluliðar 5. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988, en samkvæmt því er seljanda við uppgjör á skattskyldri veltu heimilt að draga frá 80,32% af töpuðum útistandandi viðskiptaskuldum, enda hafi hin tapaða fjárhæð áður verið talin til skattskyldrar veltu. Þessarar heimildar verður neytt á því uppgjörstímabili, þegar í ljós er leitt að krafa er töpuð, og á því ekki með réttu að hafa áhrif á uppgjör þess tímabils, þegar hin afskrifaða krafa varð til með sölu á vöru eða þjónustu. Samkvæmt því ætti það ekki að hafa áhrif á refsinæmi brots gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 að síðar komi í ljós að tilteknar kröfur tapist, sem virðisaukaskattur var reiknaður af á uppgjörstímabili, sem ákæra varðar. Í þessu máli snýr ákæra að virðisaukaskattskilum félaga, sem öll voru tekin til gjaldþrotaskipta skömmu eftir lok þeirra uppgjörstímabila, sem skatturinn stafaði frá. Er athugunarefni hvort þetta fái í einhverju breytt því, sem að framan er rakið og gildir ella um áhrif afskrifaðra krafna á virðisaukaskattskil. Komi í ljós eftir að rekstri virðisaukaskattskylds félags er hætt að krafa, sem virðisaukaskattur var á sínum tíma reiknaður af, fáist ekki innheimt, væri í samræmi við framangreinda reglu 2. töluliðar 5. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988 að hún myndi inneign á því uppgjörstímabili þegar hún er afskrifuð og gæti sú inneign síðan komið til skuldajafnaðar við ógreiddan virðisaukaskatt félagsins frá fyrri uppgjörstímabilum. Þannig hefði afskrift kröfu í tilvikum sem þessum ekki áhrif á refsinæmi vanskila á virðisaukaskatti á síðustu tímabilum í rekstri félagsins, en gæti hins vegar, eftir gildistöku laga nr. 134/2005, haft áhrif við mat á því hvort sektarlágmarki 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 verði beitt, enda hefði þá afskriftin sömu áhrif og greiðsla upp í skattskuld. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að framkvæmd skattyfirvalda sé á annan veg og hafi henni verið fylgt af hálfu ákæruvaldsins. Ekki virðist hafa reynt á þetta við rannsókn á þeim sakargiftum, sem málið varðar, í öðrum tilvikum en því, sem I. liður E kafla ákæru tekur til, en sá kafli snýr að ætluðum brotum í rekstri Info skiltagerðar ehf. Skattrannsóknarstjóri fékk 20. október 2003 yfirlit frá lögmannsstofu um tapaðar kröfur þessa félags, sem studdust við reikninga frá ýmsum uppgjörstímabilum. Í niðurstöðum skattrannsóknar var fjárhæð, sem svaraði virðisaukaskatti af þessum töpuðu kröfum, færð til lækkunar höfuðstól uppgjörstímabilsins nóvember-desember 2002, sem mun hafa verið síðasta tímabilið sem félagið var í rekstri. Afskrift þessara töpuðu krafna hafði þannig í framkvæmd bein áhrif á þá fjárhæð, sem vanskil vegna þessa tímabils voru talin nema, og þar með þá fjárhæð, sem miðað var við í ákæru. Þegar þessi framkvæmd er virt er ljóst að verulegu máli getur skipt fyrir þá, sem sökum eru bornir fyrir vanskil á virðisaukaskatti félags, er hætt hefur rekstri, að rannsókn beinist meðal annars að töpuðum kröfum virðisaukaskattskylds aðila. Slík rannsókn fór ekki fram með fullnægjandi hætti í neinu þeirra tilvika sem um er fjallað í I. lið kafla C til I í ákæru og er því óhjákvæmilegt að vísa málinu að þessu leyti frá héraðsdómi.

III.

Í B kafla og II. lið kafla D til I í ákæru er öðrum ákærðu en S-kk-þgf og Z gefin að sök brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa ekki staðið skil á nánar tilteknum fjárhæðum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda, sem hafi verið haldið eftir af launum starfsmanna sjö nafngreindra félaga. Hvað þessa ákæruliði varðar, að undanskildum II. lið E kafla ákæru, er því haldið fram af hálfu ákærðu að svo kunni að vera að hluti þeirra launa, sem ákæra varðar, hafi ekki verið greiddur áður en félögin, sem hér um ræðir, voru tekin til gjaldþrotaskipta. Gera ákærðu athugasemd við að fullnægjandi rannsókn í þeim efnum hafi ekki farið fram.

Samkvæmt 15. gr., sbr. 20. gr. laga nr. 45/1987, skal launagreiðandi draga staðgreiðslu af launum launamanns og greiða það fé, sem hann þannig heldur eftir eða bar að halda eftir, til innheimtumanns og skal greiðslunni fylgja sundurliðuð skilagrein. Samkvæmt þessum ákvæðum er launagreiðanda aðeins skylt að standa skil á staðgreiðslu opinberra gjalda af launum, sem hann í raun innir af hendi á hverju tímabili. Dragist greiðsla launa fram yfir gjalddaga þeirra frestast skylda til afdráttar opinberra gjalda að sama skapi. Í öllum þeim tilvikum, sem fyrrgreindir ákæruliðir varða, er fjárhæð ógreiddrar staðgreiðslu reist á skilagreinum launagreiðandans sjálfs. Ólíkt því, sem varðar uppgjör á virðisaukaskatti, ræðst fjárhæðin, sem skila ber í staðgreiðslu, með öllu af staðreyndum um útborgun launa, sem liggja fyrir þegar skilagrein er gerð, og getur ekki breyst vegna síðari atvika. Fjárhæð staðgreiðslu opinberra gjalda getur því einungis tekið breytingum frá því, sem tilgreint var í skilagrein, að hún hafi frá upphafi verið röng. Þegar til þessa er litið er ekki ástæða til að vísa ákæruliðum, sem varða vanskil á staðgreiðslu opinberra gjalda, frá dómi vegna ófullnægjandi rannsóknar á því hvort laun hafi í öllum tilvikum í raun verið greidd starfsmönnum, nema rökstuddar ábendingar frá ákærðu, sem voru forsvarsmenn viðkomandi launagreiðanda, um þörf á slíku hafi komið fram meðan á rannsókn málsins stóð eða fyrirliggjandi upplýsingar bendi eindregið til þess að upphaflegar skilagreinar hafi verið rangar. Atvik eru eingöngu með þeim hætti, sem hér um ræðir, varðandi þær sakir, sem greinir í II. lið D kafla ákæru. Er því óhjákvæmilegt að vísa málinu frá héraðsdómi að því er þann lið varðar, en á aðra ákæruliði, sem varða vanskil á staðgreiðslu opinberra gjalda, verður lagður efnisdómur.

IV.

Í B kafla ákæru eru ákærðu E-kk-nf og X bornir þeim sökum að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna Dagsprents hf., vegna greiðslutímabilanna mars, maí, júní og ágúst 2001, samtals 2.021.617 krónur. Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu sakfelldir fyrir að hafa brotið með þessu gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með síðari breytingum. Samkvæmt dómkröfum ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti hefur fjárhæðin, sem ákærðu eru í þessum lið bornir sökum um að hafa ekki staðið skil á, verið lækkuð þannig að vanskil vegna mars 2001 eru nú talin nema 1.444.130 krónum, vegna maí 184.243 krónum, vegna júní 213.855 krónum og vegna ágúst 55.078 krónum, eða samtals 1.897.306 krónum. Stafar lækkunin af því að ákæruvaldið hefur í tilefni af athugun af hálfu ákærða E-kk-ef á vangreiddum launum til starfsmanna félagsins komist að þeirri niðurstöðu að fjórum nafngreindum starfsmönnum þess hafi ekki verið greidd laun og vanskil staðgreiðslu því verið oftalin.

Samkvæmt upplýsingum úr hlutafélagaskrá var ákærði E-kk-nf formaður stjórnar Dagsprents hf. frá 12. júní 1997, en ákærði X einn þriggja meðstjórnenda. Á aðalfundi félagsins 19. mars 2001 var samþykkt tillaga um breytingu á ákvæðum samþykkta þess um skipan stjórnar og var ný stjórn kosin í framhaldi af því. Í hinni nýju stjórn átti ákærði E-kk-nf áfram að vera formaður, en ekki var ráðgert að ákærði X ætti þar lengur sæti. Samkvæmt gögnum málsins lýsti fundarstjóri því yfir að aðalfundurinn hefði ekki heimild til að breyta samþykktum félagsins og væri kjör stjórnar samkvæmt hinum breyttu samþykktum því ekki lögmætt. Þessi breyting á samþykktum félagsins og stjórn var ekki tilkynnt til hlutafélagaskrár. Á fyrri hluta árs 2002 tilkynntu þeir tveir menn, sem auk ákærðu höfðu skipað aðalstjórn félagsins frá júní 1997, úrsögn sína úr stjórninni. Bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 21. júní 2002.

Með úrskurði Héraðsdóms Norðurlands eystra 18. júlí 2001 var Dagsprenti hf. veitt heimild til að leita nauðasamnings. Frumvarp félagsins til nauðasamnings mun hafa verið samþykkt 18. september 2001 og var hann staðfestur með úrskurði héraðsdóms 10. október sama ár. Í úrskurðinum sagði að í hinu samþykkta samningsfrumvarpi hafi félagið boðist „til að greiða 25% af höfuðstól krafna miðað við 31. mars 2001 á tilgreindum gjalddögum“, sem ekki var greint nánar frá. Ákvæði nauðasamningsins um að greiðslur skyldu taka mið af stöðu krafna rúmum þremur og hálfum mánuði áður en heimild var veitt til að leita nauðasamnings, svo og að greiðslur yrðu einungis reiknaðar af höfuðstól þeirra, áttu sér ekki stoð í 3. mgr. 30. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá var ekkert ákveðið í samningnum um hvort hann ætti að hafa áhrif á greiðslur, sem voru inntar af hendi upp í samningskröfur á tímabilinu frá 31. mars til 18. júlí 2001.

Skattrannsóknarstjóri hóf rannsókn 16. janúar 2002 á skilum Dagsprents hf. á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins. Rannsókninni var lokið með skýrslu 8. maí sama ár, en samkvæmt henni var vangoldin skilaskyld staðgreiðsla samtals 2.836.434 krónur vegna tímabilanna mars til ágúst 2001. Við lögreglurannsókn var lagt til grundvallar að vangreidd staðgreiðsla eftir eindaga greiðslutímabilanna mars, maí, júní og ágúst 2001 hafi samtals numið 2.021.617 krónum, en heildargreiðslur eftir eindaga 1.229.095 krónum. Við rannsókn lögreglu var tekið saman yfirlit um greiðslur Dagsprents hf. á tímabilinu 18. apríl 2001 til 13. ágúst sama ár til innheimtumanns ríkissjóðs á afdreginni staðgreiðslu. Reyndust þessar greiðslur samtals hafa verið 6.053.490 krónur. Þar af höfðu 5.053.490 krónur verið greiddar fyrir 18. júlí 2001, en þann dag var félaginu sem áður segir veitt heimild til að leita nauðasamnings. Öllum þessum greiðslum hafði verið ráðstafað upp í skuldir vegna staðgreiðslu greiðslutímabila á árinu 2000 og í janúar 2001. Við mat lögreglu á því hve mikið hefði greiðst eftir eindaga var að vissu marki tekið tillit til framangreinds nauðasamnings og hluti af þessum greiðslum af þeim sökum talinn vera vegna þeirra tímabila, sem ákæran varðar. Meðal gagna málsins er bréf sýslumannsins á Akureyri til ríkislögreglustjóra 7. maí 2003. Þar kemur fram að í febrúar 2002 hafi orðið að samkomulagi milli sýslumanns og fjármálastjóra Dagsprents hf., meðal annars vegna nauðasamnings félagins, að embættið reyndi að hlutast til um að þær fjárhæðir, sem inntar hefðu verið af hendi á tímabilinu 15. apríl 2001 til 13. ágúst sama ár vegna staðgreiðsluskulda félagsins, yrðu látnar ganga til greiðslu skulda vegna greiðutímabila í mars 2001 og síðar, en ekki upp í skuldir vegna eldri greiðslutímabila eins og gert hafði verið. Embættið hefði hins vegar þegar á reyndi ekki getað fært greiðslur milli tímabila af tæknilegum ástæðum.

Ákærði E-kk-nf var formaður stjórnar Dagsprents hf. á þeim tíma, sem hér skiptir máli. Hlutafélagaskrá barst 6. febrúar 2001 tilkynning, sem undirrituð var af fyrrverandi framkvæmdastjóra félagsins, um að hann hefði látið af starfinu 1. mars 2000, en E tekið við því. Í yfirlýsingu framkvæmdastjórans fyrrverandi 10. september 2003 kom á hinn bóginn fram að þessi tilkynning hefði verið send að fyrirmælum stjórnarformanns félagsins en án samþykkis E. Í skýrslu, sem E gaf hjá lögreglu 11. september 2003, kvaðst hann aldrei hafa gegnt starfi framkvæmdastjóra og ekki vitað af þessari tilkynningu, en hann hafi starfað sem fjármálastjóri félagsins. Verður á grundvelli þessa að miða við að framkvæmdastjóri hafi ekki verið við störf í félaginu á þeim tíma, sem þau vanskil urðu á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna þess, sem um ræðir í ákæru. Í vitnisburði E fyrir héraðsdómi kom fram að ákærði E-kk-nf hafi fengið upplýsingar um erfiða stöðu félagsins, útvegun fjár til rekstrar þess hafi verið mikið til í hans höndum og ráðstöfun fjár ákveðin í samráði við hann. Í ljósi þessa og þeirra skyldna, sem hvíla á formanni stjórnar félags þar sem ekki starfar framkvæmdastjóri, verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði E-kk-nf hafi gerst sekur um brot á 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki á lögmæltum tíma staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna Dagsprents hf. á greiðslutímabilunum mars, maí, júní og ágúst 2001, samtals að fjárhæð 1.897.306 krónur. Að framan er lýst stjórnarkjöri á aðalfundi félagsins 19. mars 2001. Af gögnum málsins verður ráðið að nokkur óvissa hafi ríkt um hverjir sætu í stjórn félagsins eftir þann fund og að ákærði X hafi lítið eða ekkert komið að málefnum þess eftir það. Þannig liggur meðal annars fyrir að frumvarp að nauðasamningi fyrir félagið var undirritað af hinni nýkjörnu stjórn, en ekki ákærða X. Verður hann því sýknaður af þessum lið ákæru.

Við ákvörðun viðurlaga fyrir þessi brot verður að líta til þess að með breytingum, sem gerðar voru á 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með 1. gr. laga nr. 134/2005, gilda fyrirmæli ákvæðisins um lágmark sektar ekki þegar brot einskorðast við að standa ekki skil á réttilega tilgreindri staðgreiðslu samkvæmt skilagrein, enda hafi verið staðin skil á verulegum hluta skattfjárhæðar eða málsbætur eru miklar. Að framan var rakið að Dagsprenti hf. var heimilað að leita nauðasamnings 18. júlí 2001, nauðasamningur var staðfestur með úrskurði 10. október sama ár og í honum var kveðið á um að greiða skyldi 25% af höfuðstól krafna miðað við stöðu þeirra 31. mars 2001. Þá er áður rakið að á tímabilinu 18. apríl 2001 til 18. júlí sama ár greiddi Dagsprent hf. samtals 5.053.490 krónur upp í skuld vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda og var allri þeirri fjárhæð varið til greiðslu vanskila vegna greiðslutímabila á árinu 2000 og í janúar 2001. Loks er þess áður getið að sýslumaður virðist í ljósi nauðasamningsins hafa talið að réttara hefði verið að láta þessar greiðslur ganga upp í vanskil vegna mars 2001 og síðari greiðslutímabila. Þótt heimild standi ekki til þess í 3. mgr. 30. gr. laga nr. 21/1991 var engu að síður ákveðið í nauðasamningi Dagsprents hf., sem staðfestur var 10. október 2001, að greitt yrði tiltekið hlutfall af höfuðstól samningskrafna eins og þær stóðu 31. mars sama ár, alllöngu áður en heimild var veitt til nauðasamningsumleitana. Eins og málið liggur fyrir er af þessum sökum engan veginn ljóst hvernig fara eigi með greiðslur, sem félagið innti af hendi til sýslumannsins á Akureyri á tímabilinu frá 31. mars 2001 til 18. júlí sama ár vegna staðgreiðslu opinberra gjalda. Verður að þessu öllu virtu að líta svo á að með greiðslum á þessum tíma hafi full skil verið gerð á skuld vegna þeirra greiðslutímabila, sem ákæra lýtur að. Gildir því undanþága samkvæmt 1. gr. laga nr. 134/1995 frá sektarlágmarki um alla vanskilafjárhæðina.

V.

Í II. lið E kafla ákæru var ákærði M-kk-nf K-kk-nf borinn sökum um að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna Info skiltagerðar ehf. á tímabilinu frá júlí 2002 til janúar 2003, alls 8.629.938 krónum. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þetta brot og unir hann þeirri niðurstöðu, en leitar eftir mildun refsingar.

Samkvæmt upplýsingum úr hlutafélagaskrá var ákærði einn skráður stjórnarmaður í félaginu frá 1. apríl 2002 og gegndi hann starfi framkvæmdastjóra þess með prókúruumboð. Bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 25. apríl 2003. Skattrannsóknarstjóri hóf rannsókn 5. maí sama ár á skilum félagsins á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda og var henni lokið með skýrslu 23. desember 2003, þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að vangoldin staðgreiðsla vegna tímabilanna júlí 2002 til janúar 2003 væri samtals 6.447.979 krónur. Málinu var vísað til ríkislögreglustjóra 7. apríl 2004. Við lögreglurannsókn var lagt til grundvallar að ógreidd staðgreiðsla opinberra gjalda starfsmanna félagsins eftir eindaga greiðslutímabilanna frá júlí 2002 til janúar 2003 hafi samtals numið 8.899.938 krónum, en heildargreiðslur eftir eindaga 2.324.557 krónum. Í ákæru var upphaflega miðað við þá niðurstöðu, en við aðalmeðferð málsins í héraði var fjárhæðin lækkuð í fyrrnefndar 8.629.938 krónur, eins og nánar er gerð grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Af hálfu ákæruvaldsins hefur verið lagt fyrir Hæstarétt yfirlit, þar sem gerð er frekari grein fyrir fjárhæðum, sem um ræðir í þessum þætti málsins. Af því verður ráðið að upp í skuld vegna staðgreiðslu opinberra gjalda fyrir greiðslutímabilið júlí 2002, að höfuðstól 1.094.558 krónur, hafi verið greiddar 742.424 krónur þegar greiðsla á álagi vegna fyrri tímabila hefur verið metin sem innborgun á höfuðstól skuldarinnar og telst þessi skuld því hafa verið greidd að verulegu leyti. Þá hefur skuld vegna greiðslutímabilsins október 2002, að höfuðstól 1.582.133 krónur, verið að fullu greidd.

Ákærði M-kk-nf K-kk-nf var framkvæmdastjóri og eini stjórnarmaður félagsins. Verður hann því sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki lögmæltum tíma staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins á greiðslutímabilunum júlí 2002 til janúar 2003, samtals að fjárhæð 8.629.838 krónur. Viðurlög vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda á tímabilunum júlí og október 2002, samtals 2.676.691 króna, verða samkvæmt ofangreindu ákveðin í samræmi við undanþágur frá lágmarki sektar samkvæmt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Á hinn bóginn gildir sektarlágmark sama ákvæðis um önnur brot ákærða samkvæmt þessum lið ákæru, en þau taka til vanskila á gjöldum að fjárhæð 5.953.247 krónur.

VI.

Í II. lið F kafla ákæru voru ákærði E-kk-nf og F bornir þeim sökum að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna Póstflutninga ehf. vegna greiðslutímabilanna nóvember og desember 2001, samtals 781.215 krónum. Með hinum áfrýjaða dómi var F sýknaður og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Samkvæmt dómkröfum ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti hefur fjárhæðin, sem ákærði E-kk-nf er borinn sökum um að hafa ekki staðið skil á, verið lækkuð þannig að vanskil vegna nóvember 2001 eru nú talin 457.917 krónur og vegna desember sama ár 304.486 krónur. Nemur fjárhæð vanskila því samtals 762.403 krónum. Stafar lækkunin af því að ákæruvaldið hefur í tilefni af athugun af hálfu ákærða komist að þeirri niðurstöðu að tveimur nafngreindum starfsmönnum félagsins hafi ekki verið greidd að fullu laun í framangreindum mánuðum og vanskil því verið oftalin.

Fasteignafélagið Höfði ehf. var stofnað 23. ágúst 2000 og var nafni þess breytt 15. nóvember sama ár í Fjárfestingafélagið Höfði ehf. Með bréfi til hlutafélagaskrár 2. maí 2001 var tilkynnt að á hluthafafundi 30. apríl sama ár hafi nafni félagsins enn verið breytt og nú í Póstflutninga ehf. og að formaður stjórnar þess væri X, en aðrir stjórnarmenn ákærði E-kk-nf og M-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf. Jafnframt var tilkynnt að F væri ráðinn framkvæmdastjóri félagsins með prókúruumboð. X og M-kk-nf K-kk-nf sögðu sig úr stjórninni frá 1. október 2001 og barst tilkynning M-kk-ef K-kk-ef um það til hlutafélagaskrár 17. sama mánaðar, en tilkynning X 8. ágúst 2002. Ákærði E-kk-nf tilkynnti um úrsögn sína úr stjórninni með bréfi 20. desember 2002. Um starfslok F 3. október 2001 er fjallað í hinum áfrýjaða dómi.

Skattrannsóknarstjóri hóf rannsókn á skilum Póstflutninga ehf. á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins 25. febrúar 2002. Rannsókninni var lokið með skýrslu 24. júní sama ár, en samkvæmt henni var ógreidd staðgreiðsla 781.215 krónur. Skattrannsóknarstjóri vísaði málinu til ríkislögreglustjóra 21. janúar 2003. Við lögreglurannsókn var lagt til grundvallar að ógreidd staðgreiðsla opinberra gjalda eftir eindaga greiðslutímabilanna nóvember og desember 2001 hafi numið sömu fjárhæðum og miðað var við í skýrslu skattrannsóknarstjóra og ekkert verið greitt upp í þá skuld eftir þann tíma.

Fyrir liggur að F hætti störfum sem framkvæmdastjóri félagsins 3. október 2001 og að ákærði E-kk-nf var eini stjórnarmaður félagsins á gjalddaga þeirra greiðslutímabila, sem ákæran varðar. Er því ljóst að á honum einum hvíldi skylda til að standa skil á staðgreiðslu opinberra gjalda. Verður hann því sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins á greiðslutímabilunum nóvember og desember 2001, samtals 762.403 krónum. Þar sem ekkert hefur verið greitt upp í skuld vegna vanskilanna gilda ákvæði 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um lágmark sektar við ákvörðun viðurlaga vegna þessa brots ákærða E-kk-ef.

VII.

Í II. lið G kafla ákæru voru ákærði E-kk-nf og C sóttir til saka fyrir að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna Vísis.is ehf. á greiðslutímabilunum september til desember 2001, alls 5.047.389 krónum. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði E-kk-nf sakfelldur samkvæmt ákæru, en C sýknaður og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Samkvæmt dómkröfum ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti hefur fjárhæð staðgreiðslu opinberra gjalda, sem ákærði er borinn sökum um að hafa ekki staðið skil á, verið lækkuð þannig að vanskil vegna desember 2001 eru nú talin 719.582 krónur og heildarfjárhæðin því 4.850.727 krónur. Er lækkunin í samræmi við yfirlit, sem lagt hefur verið fram af hálfu ákærða E-kk-ef, um vangreidd laun fimm starfsmanna félagsins vegna greiðslutímabilsins desember 2002.

Samkvæmt vottorði úr hlutafélagaskrá var ákærði E-kk-nf formaður stjórnar félagsins frá 14. desember 1998, en X meðstjórnandi. Eins og nánar er rakið að framan í umfjöllun um A kafla ákæru var tilkynnt til hlutafélagaskrár 3. október 2001 að C hefði tekið við starfi framkvæmdastjóra félagsins. Hann kvaðst hafa látið af störfum í mars 2002, en tilkynning um það barst hlutafélagaskrá 3. maí sama ár. Bú félagsins tekið til gjaldþrotaskipta 6. nóvember 2002.

Skattrannsóknarstjóri hóf rannsókn 25. febrúar 2002 á skilum Vísis.is ehf. á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda og var henni lokið með skýrslu 24. júní sama ár. Samkvæmt skýrslunni var vangoldin staðgreiðsla vegna greiðslutímabilanna september til desember 2001 samtals 3.878.405 krónur. Málinu var vísað til ríkislögreglustjóra 21. janúar 2003. Við lögreglurannsókn var lagt til grundvallar að vanskil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins eftir eindaga greiðslutímabilanna frá september til desember 2001 hafi samtals numið 5.197.389 krónum, en heildargreiðslur eftir eindaga verið 1.408.205 krónur. Samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins, þar sem gerð er frekari grein fyrir fjárhæðum, sem um ræðir í þessum þætti málsins, hefur skuld vegna staðgreiðslu opinberra gjalda frá september 2001, að höfuðstól 1.126.131 króna, verið að fullu greidd, en ráðstöfun greidds álags vegna þessa tímabils til greiðslu skuldar vegna október 2001 nær ekki þriðjungi höfuðstóls hennar og telst hún samkvæmt því ekki hafa verið greidd að verulegu leyti.

Ákærði E-kk-nf var stjórnarformaður félagsins á þeim tíma, sem hér skiptir máli. Samkvæmt framburði hans fyrir dómi jukust afskipti hans af félaginu verulega eftir að C var ráðinn framkvæmdastjóri þess í október 2001. Hafi C og S-kk-nf Á-kk-nf, fjármálastjóri félagsins, borið undir hann mál og hann aðstoðað þá meira en hann hafi gert í öðrum félögum. Tók hann fram að honum hafi verið fullkunnugt um að launagreiðslur hafi dregist mikið. Af framburði C verður ráðið að hann hafi haft samband við ákærða E-kk-þf þegar honum varð ljóst að félagið væri í vanskilum með virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda. Leit hann svo á að ákærði E-kk-nf og S-kk-nf réðu fjármálum félagsins, en að hans mati hefði ákærði E-kk-nf í raun tekið ákvarðanir vegna rekstrarins. Í framburði S-kk-ef fyrir dómi kom fram að ákærði E-kk-nf hafi tekið allar ákvarðanir um fjármálastjórn félagsins eftir að fyrrum framkvæmdastjóri þess, B, lét af störfum. Að þessu gættu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að ákærði E-kk-nf hafi gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki á lögmæltum tíma staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins vegna greiðslutímabilanna september til desember 2001, samtals að fjárhæð 4.850.727 krónur. Viðurlög vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda á greiðslutímabilinu september 2001, 1.126.131 króna, verða samkvæmt ofangreindu ákveðin í samræmi við undanþágu frá lágmarki sektar í 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Á hinn bóginn gildir sektarlágmark greinarinnar um vanskil að fjárhæð 3.724.596 krónur.

VIII.

Í II. lið H kafla ákæru var ákærðu E-kk-þgf og X gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna Fréttablaðsins ehf. á tímabilinu janúar til ágúst 2002, alls 10.425.212 krónum. Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi var fallið frá sakargiftum varðandi greiðslutímabilin júní, júlí og ágúst 2002 og lækkaði fjárhæð vanskila samkvæmt þessum lið ákæru því til samræmis í 8.977.513 krónur. Í héraðsdómi voru ákærðu sakfelldir fyrir þá háttsemi, sem þeim var gefin að sök að fram kominni þessari breytingu á ákæru.

Samkvæmt vottorði úr hlutafélagaskrá var ákærði E-kk-nf formaður stjórnar Fréttablaðsins ehf., en ákærði X meðstjórnandi frá 2. mars 2001. Enginn var þar skráður framkvæmdastjóri félagsins eða prókúruhafi.

Skattrannsóknarstjóri hóf rannsókn 14. nóvember 2002 á skilum Fréttablaðsins ehf. á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Rannsókninni var lokið með skýrslu 23. september 2003. Samkvæmt henni var vangoldin staðgreiðsla opinberra gjalda starfsmanna félagsins samtals 9.552.429 krónur vegna greiðslutímabilanna janúar til ágúst 2002. Málinu var vísað til ríkislögreglustjóra 19. janúar 2004. Við lögreglurannsókn var lagt til grundvallar að ógreidd staðgreiðsla opinberra gjalda starfsmanna félagsins eftir eindaga greiðslutímabilanna frá janúar til ágúst 2002 hafi samtals numið 10.425.212 krónum, en að eftir það tímamark hefðu 2.564.262 krónur verið greiddar inn á skuldina. Samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins, þar sem gerð er frekari grein fyrir fjárhæðum, sem um ræðir í þessum þætti málsins, voru 635.195 krónur greiddar inn á skuld vegna staðgreiðslu opinberra gjalda frá janúar 2002, sem var að höfuðstól 2.176.368 krónur. Þá voru 653.545 krónur greiddar inn á skuld vegna febrúar 2002, sem var að höfuðstól 2.083.421 króna, og 643.022 krónur greiddar upp í skuld frá mars 2002, að höfuðstól 1.849.395 krónur. Jafnframt voru 632.500 krónur greiddar inn á skuld vegna tímabilsins apríl 2002, sem var að höfuðstól 1.730.748 krónur. Ekkert hefur hins vegar verið greitt inn á skuld vegna tímabilsins maí 2002 sem nam 1.137.581 krónu. Teljast því skuldir vegna greiðslutímabilanna mars og apríl 2002 hafa verið greiddar að verulegu leyti, en ekki skuldir vegna annarra tímabila, sem þessi liður ákæru tekur til.

Ákærði E-kk-nf var á umræddum tíma formaður stjórnar félagsins, en enginn framkvæmdastjóri var þar við störf. S-kk-nf Á-kk-nf bar fyrir héraðsdómi að ákærði E-kk-nf og D hefðu tekið ákvarðanir um skil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins til innheimtumanns ríkissjóðs. Í ljósi þessa og þeirra skyldna, sem hvíla á formanni stjórnar félags þar sem ekki starfar framkvæmdastjóri, verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði E-kk-nf hafi gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki á lögmæltum tíma staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins á greiðslutímabilunum janúar til maí 2002, samtals að fjárhæð 8.977.513 krónur. Af framburði vitna verður ráðið að ákærði X hafi lítið komið að málefnum félagsins og ekkert að ákvörðun um ráðstöfun fjármuna. Verður hann því sýknaður af þessum lið ákæru. Viðurlög vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna Fréttablaðsins ehf. á tímabilunum mars og apríl 2002, samtals 3.580.143 krónur, verða samkvæmt ofangreindu ákveðin í samræmi við undanþágur frá lágmarki sektar samkvæmt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Á hinn bóginn gildir ákvæði sömu lagagreinar um lágmark sektar um önnur brot ákærða E-kk-ef, sem hér um ræðir, en þau taka til vanskila á gjöldum að fjárhæð alls 5.397.370 krónur.

IX.

Í II. lið I kafla ákæru eru ákærðu E-kk-nf, X og Ó-kk-nf H-kk-nf bornir þeim sökum að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna ÍP-prentþjónustunnar ehf. á greiðslutímabilunum frá nóvember 2001 til apríl 2002, alls 4.265.326 krónum. Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu sakfelldir samkvæmt ákæru að öðru leyti en því að ákærðu E-kk-nf og X voru sýknaðir af sakargiftum um að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda frá apríl 2002 að fjárhæð 557.324 krónur og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu.

Samkvæmt vottorði úr hlutafélagaskrá var ákærði X formaður stjórnar félagsins, en ákærði E-kk-nf einn meðstjórnenda þess frá 4. júlí 2001 til 8. maí 2002. Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf var ráðinn framkvæmdastjóri félagsins 26. september 2001 og honum veitt prókúruumboð. Hann átti sæti í stjórn félagsins frá 8. maí 2002 og gegndi áfram starfi framkvæmdastjóra þar til bú þess var tekið til gjaldþrotaskipta 3. júní sama ár.

Skattrannsóknarstjóri hóf rannsókn 25. febrúar 2002 á skilum ÍP-prentþjónustunnar ehf. á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins og lauk henni með skýrslu 12. mars 2003. Samkvæmt skýrslunni var vangoldin staðgreiðsla samtals 4.265.326 krónur vegna greiðslutímabilanna frá nóvember 2001 til apríl 2002. Málinu var vísað til ríkislögreglustjóra 16. júlí 2003. Við lögreglurannsókn var lagt til grundvallar að ógreidd staðgreiðsla opinberra gjalda starfsmanna félagsins eftir eindaga greiðslutímabilanna frá nóvember 2001 til apríl 2002 hafi samtals numið 4.265.326 krónum og ekkert verið greitt eftir það tímamark. Samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins, þar sem gerð er frekari grein fyrir fjárhæðum, hefur ekkert verið greitt inn á þessa skuld.

Eins og að framan er rakið var ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf framkvæmdastjóri félagsins allt það tímabil, sem vanskil á staðgreiðslu skatta af launum starfsmanna þess taka til. Verður hann því sakfelldur fyrir brot á 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki á lögmæltum tíma staðið skil á gjöldum á tímabilinu frá nóvember 2001 til apríl 2002, samtals að fjárhæð 4.265.326 krónur. Skiptir í því sambandi engu þótt heildargreiðslur vegna staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna félagsins hafi á þeim tíma, sem hann gegndi stöðu framkvæmdastjóra, numið hærri fjárhæð en sú staðgreiðsla, sem til féll á því tímabili. Greiðslur fylgdu ekki einstökum skilagreinum staðgreiðslu, en þegar þær bárust voru þær látnar ganga upp í elstu skuld samkvæmt almennum reglum. Ákærði X var sem áður segir formaður stjórnar félagsins til 8. maí 2002. Af gögnum málsins sést að honum voru ljósir erfiðleikar í rekstri þess og leitaðist við að leysa úr þeim. Félagið laut á hinn bóginn daglegri stjórn framkvæmdastjóra og liggja ekki fyrir gögn um að ákærði X hafi komið að daglegum rekstri eða stýrt því hvað skyldi greitt. Verður hann því sýknaður af sökum samkvæmt þessum lið ákæru. Ákærði E-kk-nf var stjórnarmaður í félaginu til 8. maí 2002. Ekki verður ráðið af gögnum málsins að hann hafi átt þátt í daglegri stjórn þess eða komið að ákvörðunum um hvað skyldi greitt af skuldum. Verður hann því einnig sýknaður af þessum ákærulið. Viðurlög á hendur ákærða Ó-kk-þgf H-kk-þgf vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda á greiðslutímabilunum frá nóvember 2001 til apríl 2002, samtals 4.265.326 krónur, verða samkvæmt ofangreindu öll ákveðin samkvæmt því lágmarki sektar, sem kveðið er á um í 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987.

X.

Samkvæmt framansögðu eru ákærðu E-kk-nf og S-kk-nf sakfelldir fyrir brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga. Þá eru ákærðu E-kk-nf, M-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf H-kk-nf sakfelldir fyrir brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Í ákæru eru þessi brot þeirra jafnframt talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995. Brot ákærða E-kk-ef eru að hluta slík að undanþága frá sektarlágmarki 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, sem tekin var upp með lögum 134/2005, á við um þau, en öðru máli gegnir um brot hans, sem varða vanskil á samtals 9.884.369 krónum, sbr. kafla F, G og H í ákæru. Að þessu virtu og því að brot ákærða E-kk-ef voru framin í rekstri fjögurra félaga verða þau talin meiri háttar og varða þannig við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga ásamt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Brot ákærða M-kk-ef K-kk-ef eru einnig að hluta slík að undanþága frá sektarlágmarki 2. mgr 30. gr. laga nr. 45/1987 á við um þau, en lágmark sektar samkvæmt því ákvæði tekur hins vegar til vanskila á samtals 5.953.247 krónum, sbr. E kafla ákæru. Samkvæmt áðursögðu er ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf varðandi I kafla ákæru sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með vanskilum á 4.265.326 krónum. Gildir sektarlágmark ákvæðisins að öllu leyti um það brot. Teljast brot ákærðu M-kk-ef K-kk-ef og Ó-kk-ef H-kk-ef því einnig meiri háttar og varða þannig við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga ásamt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987.

Ákærði E-kk-nf hefur ekki áður sætt refsingu. Hann er nú sakfelldur fyrir mörg brot og verður refsing hans ákveðin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga. Verður einnig að líta til þess að brot hans eru alvarleg og beinast að verulegum fjárhæðum. Þegar þetta er virt er refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en hún verður að hluta skilorðbundin eins og nánar greinir í dómsorði. Þá verður honum gert að greiða 20.500.000 krónur í sekt vegna þeirra brota, sem hann er sakfelldur fyrir samkvæmt köflum B, F, G og H í ákæru, en um vararefsingu fer samkvæmt því, sem í dómsorði segir. Ákærði S-kk-nf hlaut dóm 29. júní 2004 fyrir tékkalagabrot og var þar gerð 100.000 króna sekt. Brot það, sem hann er nú sakfelldur fyrir, var framið fyrir uppkvaðningu þess dóms og verður refsing hans því ákveðin með hliðsjón af 78. gr. almennra hegningarlaga. Að teknu tilliti til þess að brot hans beindist ekki að auðgun hans sjálfs er refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 8 mánuði. Verður hún að hluta skilorðsbundin eins og segir í dómsorði. Ákærða M-kk-þgf K-kk-þgf hafa ekki fyrr verið gerð viðurlög fyrir refsiverða háttsemi. Með tilliti til umfangs brots hans er refsing hæfilega ákveðin fangelsi í 2 mánuði, sem verður skilorðsbundin eins og í dómsorði greinir. Þá verður honum gert að greiða sekt að fjárhæð 12.200.000 krónur, en um vararefsingu fer samkvæmt því, sem segir í dómsorði. Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf hefur ekki áður sætt refsingu. Hann á sér nokkrar málsbætur og er refsing hans með hliðsjón af því hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga, sem verður skilorðsbundin eins og í dómsorði greinir. Þá verður honum gert að greiða 8.600.000 krónur í sekt, en um vararefsingu fer eins og segir í dómsorði.

Samkvæmt framangreindu er ákærði X sýknaður af sökum samkvæmt B kafla, II. lið H kafla og II. lið I kafla ákæru, en sökum á hendur honum í I. lið H kafla og I. lið I kafla er vísað frá héraðsdómi. Ákærði Z var borinn sökum í C kafla ákæru og ákærði Y í D kafla hennar, en málinu er sem fyrr segir vísað frá héraðsdómi að því er varðar þessa ákæruliði. Með því að þessir ákærðu eru í engu sakfelldir verður allur sakarkostnaður varðandi þá í héraði og fyrir Hæstarétti felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda þeirra, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði segir.

Ákærðu E-kk-nf, M-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf H-kk-nf eru samkvæmt framansögðu að hluta sakfelldir fyrir þá háttsemi, sem þeim er gefin að sök, en að öðru leyti ýmist sýknaðir eða málinu vísað frá héraðsdómi að því er varðar einstaka ákæruliði, sem að þeim beinast. Verður þeim því gert að greiða hluta sakarkostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði. Ákærði S-kk-nf er á hinn bóginn sakfelldur fyrir það brot, sem hann er borinn sökum um í ákæru, og verður honum gert að greiða sakarkostnað fyrir sitt leyti á báðum dómstigum. Málsvarnarlaun skipaðra verjenda þessara ákærðu eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað varðandi þá ákærðu, sem ekki eiga aðild að málinu fyrir Hæstarétti, skulu vera óröskuð.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi að því er varðar kafla C og D í ákæru, svo og I. lið E kafla, I. lið F kafla, I. lið G kafla, I. lið H kafla og I. lið I kafla hennar, og þar með öllum sökum á hendur ákærðu Y og Z. Ákærði X er að öðru leyti sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Ákærði E-kk-nf S-kk-nf sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu 9 mánaða af þeirri refsingu og sá hluti hennar falla niður að liðnum 2 árum frá uppsögu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði S-kk-nf Á-kk-nf sæti fangelsi í 8 mánuði, en fresta skal fullnustu 5 mánaða af þeirri refsingu og sá hluti hennar falla niður að liðnum 2 árum frá uppsögu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði M-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf sæti fangelsi í 2 mánuði.

Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf M-kk-nf sæti fangelsi í 30 daga.

Fresta skal fullnustu refsingar ákærðu M-kk-ef K-kk-ef og Ó-kk-ef H-kk-ef og hún falla niður að liðnum 2 árum frá uppsögu dóms þessa, haldi þeir almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði E-kk-nf greiði 20.500.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan 4 vikna frá uppsögu þessa dóms, en sæti ella fangelsi í 9 mánuði.

Ákærði M-kk-nf K-kk-nf greiði 12.200.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan 4 vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 7 mánuði.

Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf greiði 8.600.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan 4 vikna frá uppsögu þessa dóms, en sæti ella fangelsi í 5 mánuði.

Ákærði E-kk-nf greiði helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns í héraði, H-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og fyrir Hæstarétti, K-kk-ef A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem í heild eru ákveðin 4.500.000 krónur og 1.498.000 krónur, svo og ¼ hluta af áfrýjunarkostnaði málsins, 151.490 krónur.

Ákærði S-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, B-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 1.498.000 krónur, svo og 1/10 hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, 60.596 krónur.

Ákærði M-kk-nf K-kk-nf greiði helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem í heild eru ákveðin 1.698.000 krónur, og helming þóknunar verjanda síns á rannsóknarstigi, S-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, sem alls er ákveðin 111.677 krónur. Þá greiði ákærði M-kk-nf K-kk-nf einnig 1/10 hluta af áfrýjunarkostnaði málsins, 60.596 krónur.

Ákærði Ó-kk-nf H-kk-nf greiði helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns í héraði, S-kk-ef A. Þ-kk-ef héraðsdómslögmanns, og fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem í heild eru ákveðin 1.000.000 krónur og 498.000 krónur, svo og 1/10 hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, 60.596 krónur.

Allur annar sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda annarra ákærðu en að framan greinir í héraði með þeim fjárhæðum, sem ákveðnar voru í hinum áfrýjaða dómi, og málsvarnarlaun fyrir Hæstarétti til skipaðs verjanda ákærða X, R-kk-ef H-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, ákærða Y, Á-kk-ef Þ-kk-ef Á-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og ákærða Z, P-kk-ef A-kk-ef P-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 498.000 krónur í hlut hvers.