419/2007

E slasaðist er henni skrikaði fótur þegar hún steig á skábraut fyrir hjólastóla við verslun A ehf. 20. desember 2003. Hún krafðist viðurkenningar á því að félagið bæri skaðabótaábyrgð á því líkamstjóni sem hún varð fyrir af þessum sökum. Ekki var fallist á að það gæti leyst A ehf. undan ábyrgð þótt versluninni hefði verið lokað skömmu áður en slysið varð. Þá var áréttað að almennt yrði að leggja ríkar skyldur á eigendur og umráðamenn fasteigna, þar sem rekin væri verslun fyrir neytendur, að gera ráðstafanir sem sanngjarnar mættu teljast til að tryggja öryggi þeirra sem þær ættu leið um. Niðurstaða héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, var staðfest um að slysið yrði aðallega rakið til þess að á skábrautinni væru mjög hálar, slípaðar flísar og ekkert handrið til að grípa í. Yrði þessi umbúnaður ekki talinn nægilega öruggur og var A ehf. því talið eiga sök á tjóni E. Ekki var fallist á að E ætti sjálf einhverja sök á því að slysið varð og var krafa hennar tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 10. ágúst 2007. Hann krefst sýknu af kröfu stefndu auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst áfrýjandi að hann verði aðeins dæmdur skaðabótaskyldur að hluta vegna tjóns stefndu og að málskostnaður verði felldur niður.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins er óvefengt að stefnda meiddist er hún féll 20. desember 2003 í skábraut við verslun áfrýjanda að Síðumúla 21.

Tvær tröppur eru frá gangstétt að palli við inngang verslunar áfrýjanda. Við hlið trappanna er 102 cm breið og 110 cm löng skábraut fyrir hjólastóla sem stefndu skrikaði fótur í hinn 20. desember 2003. Mismunur á lægstu og hæstu brún skábrautarinnar er 26,5 cm. Samkvæmt lögregluskýrslu var lögregla kvödd á vettvang klukkan 18.41 og þykir bera að miða við að slysið hafi orðið skömmu áður.

Áfrýjandi hefur borið fyrir sig að slysið hafi gerst eftir lokun verslunar hans. Óumdeilt er að slysið varð síðasta laugardag fyrir jól 2003 en á þeim degi er opnunartími margra verslana lengri en venjulegt er. Fyrir rétti bar stefnda að þegar hana bar að hafi verið kveikt ljós í verslun áfrýjanda. Hún hafi séð í gegnum glugga tvo starfsmenn og þekkt annan þeirra. Bæði verslunarstjóri áfrýjanda og framkvæmdastjóri báru að búið hafi verið að loka versluninni þegar þeir hafi séð stefndu koma. Hafi framkvæmdastjórinn gengið að dyrunum til að opna fyrir henni. Framkvæmdastjóri áfrýjanda bar að uppgjör færi venjulega fram í versluninni sjálfri í lok dags og bæri viðskiptamenn að eftir lokun meðan á uppgjöri stæði væri þeim hleypt inn. Verður ekki talið að það leysi áfrýjanda undan ábyrgð þótt versluninni hafi verið lokað skömmu áður en slysið varð.

Í greinargerð Veðurstofu Íslands um veðurskilyrði með tilliti til hálku 20. desember 2003 kemur fram að snjór hafi verið yfir Reykjavík frá því um miðjan dag 18. fram yfir 20. desember og hiti undir frostmarki allt það tímabil.

Almennt verður að leggja ríka skyldu á eigendur og umráðamenn fasteigna, þar sem rekin er verslun fyrir neytendur, að gera ráðstafanir sem sanngjarnar mega teljast til að tryggja öryggi þeirra sem þar eiga leið um, sbr. dóma Hæstaréttar í máli nr. 419/1994 frá 21. mars 1996, sbr. dómasafn réttarins það ár, bls. 1002 og í máli nr. 517/2005 frá 8. júní 2006.

Svo sem greint er í héraðsdómi gengu dómendur á vettvang ásamt lögmönnum og skoðuðu fyrrnefndar tröppur og skábraut. Í héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, var komist að þeirri niðurstöðu, að slysið yrði aðallega rakið til þess að á skábrautinni eru mjög hálar, slípaðar flísar og ekkert handrið til að grípa í þegar viðskiptavinir eiga leið um. Þessi umbúnaður var ekki talinn nægilega öruggur og var stefndi því talinn eiga sök á tjóni stefnanda. Áfrýjandi hefur ekki með matsgerð eða á annan hátt lagt grundvöll að því að þessari niðurstöðu verði hnekkt fyrir Hæstarétti. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til héraðsdóms verður hann staðfestur um að áfrýjandi skuli bera skaðabótaábyrgð á tjóni stefndu.

Varakrafa áfrýjanda, um að hann verði aðeins dæmdur skaðabótaskyldur að hluta vegna tjóns stefndu, er einkum byggð á eigin sök stefndu þar sem hún hafi ákveðið að ganga upp skábrautina í stað þess að nota tröppurnar auk þess sem hún hafi sýnt af sér ógætni að öðru leyti.

Á því var byggt í héraðsdómi að þegar komið væri að versluninni frá bílastæði væri komið fyrst að skábrautinni, sem er einungis 110 cm löng eins og áður segir, og væri umbúnaður stigans með þeim hætti að beint lægi við að velja þá leið fremur en að ganga aðeins lengra eftir gangstéttinni og þaðan upp tröppurnar. Áfrýjandi hefur ekki með matsgerð eða á annan hátt lagt grundvöll að því að þessari niðurstöðu verði hnekkt fyrir Hæstarétti. Með vísan til þess og gagna málsins er ekkert fram komið sem bendir til þess að við stefndu sé um slysið að sakast. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða hans einnig staðfest að því er varakröfu áfrýjanda varðar. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Samkvæmt úrslitum málsins verður áfrýjandi með vísan til 1. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Aldamót ehf., greiði stefndu, E-kvk-þgf S-kvk-þgf S-kvk-þgf, 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.