127/2007

K var skipuð kennari við grunnskóla R árið 1990. Á árunum 2001 til 2005 voru árlega gerðir við hana tímabundnir ráðningarsamningar í skólanum B þar sem K skyldi sinna starfi deildarstjóra tölvumála. Var hlutfall deildarstjórastarfs hennar í fyrstu 32,5% en síðustu tvö árin sinnti hún starfi deildarstjóra sem 100% starfi. Árið 2006 var ákveðið að leggja niður verkefni deildarstjóra tölvumála vegna endurskipulagningar. Í kjölfarið krafðist K biðlauna samkvæmt 14. gr. laga nr. 72/1996 um réttindi og skyldur kennara og skólastjórnenda. Af hálfu skólans var kröfu hennar hafnað á þeim forsendum að verkefnið hefði verið tímabundið og hún ráðin í það frá ári til árs. Höfðaði K því mál þetta á hendur R. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að tímabundin ráðning hennar hefði ekki fellt úr gildi ótímabundna skipun í kennarastöðu sem K naut. Sú málsástæða K að líta ætti svo á að hún hefði samtímis gegnt tveimur opinberum stöðum, sem hvor um sig hefði veitt henni rétt til biðlauna, yrði hún lögð niður, þótti haldlaus. Var R því sýknað af kröfu K.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. mars 2007 og krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 2.009.247 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 1. ágúst 2006 til greiðsludags. Hún krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi hóf áfrýjandi störf við Breiðholtsskóla 1989 og var skipuð kennari 20. júní 1990 við grunnskóla Reykjavíkur frá 1. ágúst sama árs að telja. Var hún að mestu leyti í hlutastarfi í skólanum allt til 2001, en í fullu starfi frá 1. ágúst þess árs til 1. ágúst 2006, er hún hætti störfum og réði sig til Menntaskólans í Kópavogi.

Frá júní 2001 til júní 2005 voru árlega gerðir tímabundnir og mismunandi ráðningarsamningar við áfrýjanda, sem giltu skólaárið frá 1. ágúst til 31. júlí næsta árs, þar sem hún skyldi vera deildarstjóri tölvumála, fyrsta árið í 32,5% starfi á móti 67,5% kennslu, en annað og þriðja árið í 75% starfi á móti 25% kennslu og fjórða árið varð deildarstjórastarfið 100%. Nýr skólastjóri tók við stjórn Breiðholtsskóla vorið 2005 og hann gerði fimmta tímabundna ráðningarsamninginn við áfrýjanda í júní það ár. Um það var samið að áfrýjandi yrði áfram í 100% starfi sem deildarstjóri tölvumála frá 1. ágúst 2005 til 31. júlí 2006. Samskipti áfrýjanda og skólastjórans frá janúar til júní 2006 eru rakin í héraðsdómi, en skólastjóri mun hafa tjáð áfrýjanda í janúar að til greina kæmi að leggja niður verkefni deildarstjóra tölvumála að hluta eða öllu leyti vegna endurskipulagningar tölvumála skólans. Eftir frekari viðræður þeirra var áfrýjanda á fundi 14. mars 2006 afhent bréf skólastjóra 10. sama mánaðar, þar sem fram kom að í byrjun næsta skólaárs yrðu gerðar skipulagsbreytingar sem meðal annars fælu í sér að starf deildarstjóra tölvumála í skólanum yrði lagt niður frá og með 1. ágúst 2006, eins og orðrétt er rakið í héraðsdómi. Þar greinir einnig frá því að áfrýjandi kaus sjálf að koma ekki á ný til kennslustarfa í Breiðholtsskóla haustið 2006.

II.

Áfrýjandi hefur lagt nokkur ný gögn fyrir Hæstarétt, þar á meðal bréf Skólastjórafélags Íslands 22. febrúar 2007, hluta af stefnu fræðsluráðs Reykjavíkur í tölvumálum grunnskóla frá júní 2000 og aðalnámsskrá grunnskóla 1999. Hún bendir á að hún hafi frá 1992 til og með 2001 verið fagstjóri tölvumála við Breiðholtsskóla og annast auk þess tölvukennslu samhliða almennri kennslu. Frá hausti 2001 til og með júlí 2004 hafi hún gegnt stöðu deildarstjóra auk tölvukennslu og frá ágúst 2004 deildarstjórastöðu tölvumála í fullu starfi. Þannig hafi hún enga almenna kennslu annast frá 2001 heldur eingöngu sinnt stöðu deildarstjóra og tölvukennslu fram til 2006, er staða hennar hafi verið lögð niður. Af bréfi Skólastjórafélags Íslands 22. febrúar 2007 megi sjá, að í framhaldi af samningi fjármálaráðherra og Kennarasambands Íslands frá 22. maí 1989 hafi verið gerð samþykkt um svokallaða árganga- og/eða fagstjórn og hafi reglur þar að lútandi komið fram í bæklingi um helstu atriði kjarasamningsins. Þar komi fram að skólastjórar ráði árganga- og/eða fagstjóra til eins eða tveggja ára í senn úr hópi fastráðinna kennara skólans, sem hafi þá getað fengið 1 til 2 launaflokka ofan á kennaralaunin miðað við umfang stjórnunarinnar. Þetta fyrirkomulag hafi gilt þar til nýr kjarasamningur tók gildi í janúar 2001, en í honum hafi nýja starfsheitið deildarstjóri komið til. Margir þeir sem gegnt höfðu fyrra starfinu hafi þá verið ráðnir deildarstjórar og starfsheitið fengið stöðu innan kjarasamningsins og enn fest í samningnum 2004, þar sem kveðið hafi verið á um að stjórnunarumfang verkefnabundinna deildarstjóra skyldi að lágmarki vera 50%.

Áfrýjandi bendir jafnframt á, að af aðalnámsskrá grunnskóla og stefnu Reykjavíkur í tölvumálum grunnskóla megi ráða hve mikil áhersla hafi verið lögð á tölvunotkun og tölvukennslu, og þetta starf hafi áfrýjandi tekið að sér við skólann. Starf hennar hafi verið lagt niður og það sé niðurlagning stöðu samkvæmt 14. gr. laga nr. 72/1996 um réttindi og skyldur kennara og skólastjórnenda grunnskóla og því eigi hún rétt til biðlauna í 12 mánuði. Sá greinarmunur sem áður hafi verið gerður á stöðu og starfi eigi ekki lengur við, enda séu nú gerðir ráðningarsamningar samkvæmt 2. gr. laganna við veitingu starfa. Engu máli skipti heldur þótt staða hennar hafi verið tímabundin samkvæmt þeim samningum sem gerðir hafi verið árlega, enda hafi hún átt rétt á því að verða fastráðin eftir tveggja ára starf, sbr. 3. mgr. 6. gr. laga nr. 86/1998 um lögverndun á starfsheiti og starfsréttindum grunnskólakennara, framhaldsskólakennara og skólastjóra, og ólögmætt hafi verið að framlengja tímabundnu ráðningarsamningana eftir tvo þá fyrstu, sbr. 5. gr. laga nr. 139/2003 um tímabundna ráðningu starfsmanna. Til þess sé og að taka að skipun hennar sem grunnskólakennari hafi með deildarstjórastöðu hennar fallið niður, sbr. e. lið 4. gr. laga nr. 72/1996, enda hafi hún ekki getað geymt þá skipun á meðan. Verði hins vegar talið að skipunin hafi ekki fallið niður verði að líta svo á að hún hafi haft tvær samhliða stöður, sem báðar hafi veitt henni biðlaunarétt.

III.

Stefndi bendir á að heitið deildarstjóri sé komið til sem viðfangsefni í launakerfi samkvæmt kjarasamningi og liður í skólastjórnun. Skólastjórar ráði deildarstjóra og hafi áfrýjandi verið ráðin í eitt ár í senn við tölvuumsjón og hafi stór þáttur í starfi hennar verið að leiðbeina kennurum við tölvunotkun. Hún hafi haldið stöðu sinni sem grunnskólakennari, enda hafi deildarstjórastarfið verið hluti af starfi hennar, þar til síðustu tvö árin, að það hafi orðið að fullu starfi, eitt ár í senn. Þegar ekki hafi verið talin þörf á þessu starfi lengur hafi það verið lagt niður, og hafi á því verið hæfilegur fyrirvari. Þess vegna eigi 14. gr. laga nr. 72/1996 um niðurlagningu stöðu ekki við, þar sem þetta verkefni hafi ekki verið staða í skilningi laganna. Lög nr. 139/2003 eigi heldur ekki við um áfrýjanda. Þau eigi við um tímabundna ráðningu starfsmanna, sem ekki gegni öðru starfi, og sé ætlað að tryggja meginregluna um að starfsmönnum með tímabundna ráðningu sé ekki mismunað miðað við þá sem ráðnir eru ótímabundið, sbr. 2. gr. laganna. Áfrýjandi hafi allan tímann haft fasta stöðu grunnskólakennara, sem hún hafi verið skipuð til og notið réttinda og borið skyldur samkvæmt lögum nr. 72/1996. Þess vegna eigi 3. mgr. 6. gr. laga nr. 86/1998 heldur ekki við um áfrýjanda, enda fjalli lagaákvæðið um grunnskólakennara sem eigi rétt á fastráðningu eftir tveggja ára tímabundna ráðningu. Lög nr. 72/1996 hafi verið sett við flutning grunnskólanna frá ríkinu til sveitarfélaga í því skyni að tryggja skólastjórnendum og kennurum við grunnskóla efnislega óbreytt ráðningarréttindi hjá nýjum vinnuveitanda. Áfrýjandi hafi verið skipuð grunnskólakennari 1990 og tryggi lögin henni efnislega sömu réttindi og áður, sbr. 36. gr. þeirra. Það sé einmitt munurinn á stöðu annars vegar, sem áfrýjandi sannarlega hafi verið skipuð í, og starfi hins vegar, sem áfrýjandi hafi verið ráðin til, fyrst við hlið kennarastöðu sinnar og síðan í tvö ár í fullu starfi tímabundið, sem sýni að 14. gr. laga nr. 72/1996 og önnur lagaákvæði sem hún byggi á, eigi ekki við. Máli sínu til stuðnings vísar stefndi í framburð skólastjórans í Breiðholtsskóla fyrir héraðsdómi og skýringar hans á því að hann hafi ekki lengur talið þörf á stjórnun áfrýjanda við tölvukennslu, en einstökum kennurum í því fagi hafi verið falið að taka við verkefnum, sem því tengdust.

IV.

Af málatilbúnaði áfrýjanda verður ekki annað ráðið en að byggt sé á því að deildarstjórastarf hennar sé annað og óháð fyrra kennarastarfi og beri að líta á það sem slíkt. Til stuðnings kröfu sinni ber hún engu að síður fyrir sig 3. mgr. 6. gr. laga nr. 86/1998 þar sem segir að grunnskólakennari eigi rétt á fastráðningu eftir tveggja ára starf, nema verklok séu fyrirfram ákveðin. Áfrýjandi var skipuð ótímabundið í stöðu grunnskólakennara þegar á árinu 1990 og kemur lagaákvæðið því ekki til neinna álita í málinu. Þegar virt er markmið laga nr. 139/2003, sbr. 2. gr. þeirra, verður ekki heldur fallist á með áfrýjanda að þau eigi við um tímabundna ráðningu hennar við stjórnunarverkefni í tengslum við tölvukennslu í Breiðholtsskóla, auk þess sem ekki reyndi á slíka ráðningu í fullu starfshlutfalli lengur en í tvö ár. Tímabundin ráðning hennar felldi ekki úr gildi ótímabundna skipun í kennarastöðu, sem áfrýjandi naut, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 1978 bls. 1198 í dómasafni réttarins hvað varðar skipun eða fastráðningu í starf gagnvart tímabundnum viðfangsefnum. Sú málsástæða að líta megi svo á að hún hafi samtímis gegnt tveimur opinberum stöðum, sem hvor um sig veitti rétt til biðlauna ef hún yrði lögð niður, er haldlaus. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.