329/2005

Deilt var um landamerki jarðanna Grýtubakka 1 og Grýtubakka 2 annars vegar og Grenivíkur hins vegar á Leirdalsheiði. Ágreiningur aðila snerist um hvar reiðgötur hefðu legið frá tilteknum landamerkjapunkti neðan við Hávörður og norður Leirdalsheiði og jafnframt um hvar það vað á Illagilsá hefði verið, sem greindi í landamerkjabréfi Grýtubakka frá 3. desember 1889. Ekki var talið að annað yrði séð en að frá Hávörðum hefðu reiðgötur legið annars vegar niður að Fossvaði í Vesturá og hins vegar í svonefndan Tungusporð þar sem Vesturá og Austurá mætast. Fallist var á með héraðsdómi að Fossvað hefði verið svo þekkt þegar landamerkjabréf fyrir Grýtubakka var gert að það hefði verið nefnt með nafni svo ekki yrði um villst, hefði það verið vaðið, sem miða átti við í bréfinu. Var því talið að það vað á Illagilsá sem nefnt var í bréfinu gæti ekki verið Fossvað eins og G, S og P héldu fram. Með vísan til gagna málsins var fallist á með GR að með vaðinu væri átt við stað undir ökubrú yfir Austurá sem reist var árið 1965. Voru landamerki því ákveðin í samræmi við kröfugerð GR.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 20. júlí 2005 og krefjast þess að dæmt verði að landamerki jarðanna Grenivíkur annars vegar og Grýtubakka I og II hins vegar séu úr punkti 7 (X 542234,8 - Y 617109,5) í punkt 8 (X 541864,6 - Y 618268,3), sem eru vörður við reiðgötur á Leirdalsheiði, og þaðan í punkt 9 (X 541634,2 - Y 618839,8) sem er við Fossvað, allt samkvæmt landamerkjalýsingu fyrir Grýtubakka frá 3. desember 1889 og framlögðum, hnitasettum uppdrætti. Þau krefjast og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur um annað en málskostnað. Hann krefst málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Aðaláfrýjendurnir G-kvk-nf V-kvk-nf E-kvk-nf og S-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf eru eigendur Grýtubakka I. Við málshöfðun var Grýtubakki II í eigu K-kk-ef S-kk-ef. Undir rekstri málsins seldi hann Góa ehf. jörðina, sem seldi hana Pólarhestum ehf., sem tekið hefur við aðild málsins.

Dómarar Hæstaréttar gengu á vettvang.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi koma tvær ár saman við svonefndan Tungusporð norðan við Hávörður á Leirdalsheiði og mynda síðan Fjarðaá, sem fellur til norðurs. Vesturá kemur úr suðvestri og Austurá úr suðaustri og afmarka þær Grenivíkurtungur. Vesturá hefur meðal annars einnig verið nefnd Trölladalsá, Heiðará, Gilsá og Vestri-Illagilsá en Austurá jafnframt Illagilsá. Eins og rakið er í héraðsdómi snýst ágreiningur aðila annars vegar um hvar reiðgötur hafi legið frá punkti 7 neðan við Hávörður og norður Leirdalsheiði, en sátt náðist í héraði um hnitapunkta á reiðgötum úr suðri að punkti 7, og hins vegar um hvar það vað á Illagilsá hafi verið, sem greinir í landamerkjabréfi Grýtubakka frá 3. desember 1889.

Af gögnum málsins og könnun á vettvangi verður ekki annað séð en að frá Hávörðum hafi reiðgötur legið annars vegar niður að Fossvaði í Vesturá og hins vegar í Tungusporð. Í héraðsdómi eru raktar glöggar heimildir um þrjú vöð á Vesturá sem öll eru nafnkennd, og um vað á Austurá í Illagili. Að virtum gögnum málsins og staðháttum verður að fallast á með héraðsdómi, að Fossvað hafi verið svo þekkt þegar landamerkjabréfið fyrir Grýtubakka var gert í desember 1889, að það hefði verið nefnt með nafni svo ekki yrði um villst, hefði það verið vaðið, sem miða átti við í bréfinu. Verður því talið að það vað á Illagilsá sem greint er í bréfinu geti ekki verið Fossvað. Vegna þessa og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um annað en málskostnað.

Aðaláfrýjendur verða dæmd til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Aðaláfrýjendur, G-kvk-nf V-kvk-nf E-kvk-nf, S-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf og Pólarhestar ehf., greiði sameiginlega gagnáfrýjanda, Grýtubakkahreppi, 500.000 krónur samtals í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.