75/2013

Þ krafði lögmanninn J um greiðslu skaðabóta vegna tjóns sem Þ taldi sig hafa orðið fyrir er J gerði upp slysabætur fyrir hann, án fyrirvara um rétt Þ til að hafa uppi frekari kröfu um bætur. Talið var að Þ hefði hvorki gefið J skrifleg né munnleg fyrirmæli um að ganga frá bótauppgjöri með fyrirvara og yrði bótakrafa Þ því ekki reist á því að J hefði farið út fyrir umboð sitt með því að sinna ekki fyrirmælum Þ og þannig valdið honum tjóni. Þá var jafnframt talið að ekkert í málinu hefði gefið J tilefni til að gera fyrirvara við bótauppgjörið af eigin frumkvæði, né afla skriflegs samþykkis Þ fyrir fullnaðaruppgjöri. Þar sem Þ hafði ekki sýnt fram á að J hefði sýnt af sér saknæma og ólögmæta vanrækslu við þá hagsmunagæslu sem hann tók að sér í þágu Þ, var J sýknaður af kröfu Þ.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. febrúar 2013. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 23.582.638 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. febrúar 2008 til 7. nóvember 2009 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur stefnt Tryggingamiðstöðinni hf. til réttargæslu fyrir Hæstarétti.

I

Eins og nánar greinir í héraðsdómi varð áfrýjandi fyrir vinnuslysi á Halamiðum 11. nóvember 2002 um borð í skipinu Víði EA-910 sem gert var út af Samherja hf. Í málinu krefur hann stefnda um skaðabætur vegna ætlaðra mistaka í lögmannsstarfi í slysamáli sem áfrýjandi rak á hendur réttargæslustefnda, Tryggingamiðstöðinni hf. Telur áfrýjandi mistök stefnda felast í því að hafa 7. desember 2004 við móttöku bóta úr lögbundinni slysatryggingu skipverja hjá tryggingafélaginu gengið frá fyrirvaralausu uppgjöri fyrir sína hönd. Í skaðabótakvittun, sem stefndi undirritaði 7. desember 2004 þegar hann veitti viðtöku bótum frá réttargæslustefnda vegna tjóns áfrýjanda, sagði meðal annars: „Tryggingamiðstöðin hf. hefur greitt undirrituðum skaðabætur vegna ofangreinds tjóns samkvæmt eftirfarandi sundurliðun. Móttakandi staðfestir að neðangreind fjárhæð er lokagreiðsla vegna þessa tjóns og allar kröfur vegna málsins eru að fullu greiddar ... Samtals upphæð 15.543.206.“ Skilagrein stefnda til áfrýjanda er dagsett degi síðar og kemur þar fram að þann dag lagði stefndi inn á reikning áfrýjanda 14.473.420 krónur. Áfrýjandi telur að með hinu fyrirvaralausa uppgjöri hafi stefndi gengið gegn skýrum fyrirmælum sínum um hið gagnstæða og þannig farið út fyrir umboð sitt, en áfrýjandi kveður vilja sinn í þeim efnum hafa komið fram í munnlegum samskiptum sínum við stefnda sem og bréflega. Í annan stað er bótakrafa áfrýjanda á því reist að stefnda hafi að teknu tilliti til aðstæðna í málinu borið að gera bæturnar upp með fyrirvara eða afla skriflegs samþykkis fyrir fullnaðaruppgjöri. Vísar áfrýjandi í því sambandi einkum til bréfaskipta stefnda við læknana A-kk-þf Þ-kk-þf Ó-kk-þf og L-kk-þf N. D-hk-nf vegna óánægju áfrýjanda með niðurstöðu matsgerðar þeirra 15. september 2004, en þau samskipti eru nánar rakin í hinum áfrýjaða dómi. Þar er og gerð grein fyrir dómsmáli því sem áfrýjandi höfðaði, upphaflega á hendur stefnda og réttargæslustefnda, en því lauk með dómi Hæstaréttar á hendur réttargæslustefnda 2. febrúar 2012 í máli nr. 423/2011.

II

Með umboði 1. september 2003 fól áfrýjandi stefnda að krefjast fyrir sína hönd þeirra slysalauna og skaðabóta sem áfrýjanda bæri að lögum. Í umboðinu segir: „Umboðsmanni mínum er heimilt að höfða mál, svara til sakar fyrir mína hönd, óska eftir örorkumötum, semja um bætur, gefa út kvittanir, taka á móti greiðslum slysa- og skaðabóta, afla allra persónulegra upplýsinga sem þörf er á vegna þessa máls hjá læknum, lögregluembættum eða skattayfirvöldum eða öðrum þeim aðilum, sem veitt geta upplýsingar um mál þetta. Jafnframt að veita öðrum upplýsingar varðandi þetta mál, þegar þörf krefur svo sem læknisvottorð og skattaskýrslur o.þ.l. Allt sem umboðsmaður gerir á grundvelli umboðs þessa er jafngilt sem hefði það stafað frá undirrituðum. Sama gildir um allar gerðir hans til þessa í tengslum við ofangreint mál.“ Samkvæmt þessu fól umboðið ekki í sér fyrirmæli áfrýjanda til stefnda um að taka við greiðslu slysa- og skaðabóta með fyrirvara um rétt áfrýjanda til að hafa uppi frekari kröfur og öðrum skriflegum gögnum í þá veru er ekki til að dreifa í málinu. Er því ósannað að áfrýjandi hafi gefið stefnda skrifleg fyrirmæli um að ganga frá bótauppgjöri við réttargæslustefnda með fyrirvara um rétt áfrýjanda til frekari bóta. Verður bótakrafa áfrýjanda á hendur stefnda því ekki á því reist að stefndi hafi farið út fyrir umboð sitt og með því valdið áfrýjanda tjóni.

III

Þegar matsgerð læknanna A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og L-kk-ef N. D-hk-nf lá fyrir 15. september 2004 lýsti áfrýjandi í bréfi til stefnda 4. október það ár óánægju með niðurstöðu hennar og taldi varanlega örorku sína þar verulega vanmetna. Óskaði áfrýjandi jafnframt eftir því að stefndi kæmi athugasemdum sínum á framfæri við læknana með kröfu um að þeir endurskoðuðu afstöðu sína. Stefndi kom athugasemdum áfrýjanda á framfæri við læknana með bréfi 11. október 2004. Í svarbréfi þeirra 18. október sama ár kom fram að þær gæfu ekki tilefni til að niðurstöðu matsgerðarinnar yrði breytt. Jafnframt bentu matsmenn á að áfrýjandi gæti óskað eftir áliti örorkunefndar samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sætti hann sig ekki við niðurstöðu matsgerðarinnar. Ekki er um það deilt að stefndi gerði áfrýjanda í framhaldi þessa munnlega grein fyrir því að við svo búið væri þrennt í stöðunni, að una fyrirliggjandi mati, óska eftir mati dómkvaddra manna eða bera álit læknanna undir örorkunefnd samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga. Hins vegar greinir aðila mjög á um samskipti þeirra í framhaldinu.

Stefndi kvaðst fyrir dómi ekki hafa tekið afstöðu til þess hvað gera skyldi vegna athugasemda áfrýjanda við fyrrgreinda matsgerð heldur beðið hann sjálfan að íhuga málið. Eftir einhverja umhugsun hafi áfrýjandi tjáð sér að hann vildi ganga til uppgjörs á grundvelli matsgerðarinnar. Sagði stefndi þessa afstöðu áfrýjanda hafa komið sér á óvart í ljósi þeirra athugasemda sem hann hefði áður sett fram. Í framhaldinu hafi stefndi reiknað út kröfu áfrýjanda á grundvelli matsgerðarinnar og sent lögmanni tryggingafélagsins, V-kk-þgf P-kk-þgf hæstaréttarlögmanni, með bréfi 4. nóvember 2004 og hafi svar hans borist með símbréfi 3. desember sama ár. Kvaðst stefndi hafa kynnt áfrýjanda efni þess en engin viðbrögð fengið þannig „að ég gekk frá matinu án fyrirvara, hann bað aldrei um neinn fyrirvara og ég fór aldrei fram á það við V-kk-þf P-kk-þf að yrði settur fyrirvari ... Það lá fyrir fyrst hann mat þessar athugasemdir sínar einhvers virði að fara í örorkunefndina. Hann vildi það ekki og ég var ekki að hvetja hann til þess eða mæla gegn því ... Þannig [var] gengið frá þessu. Það [var] aldrei talað á milli okkar og ég mótmæli því sem uppspuna að ég ætti að setja fyrirvara og ég hefði lofað að halda málinu opnu ... Það sem gerist næst, nákvæmlega 28. febrúar [2005] þá hefur [áfrýjandi] samband við mig og er þá með reikninga fyrir lyfjakostnaði og einhverjum læknisvottorðum sem höfðu orðið útundan ... Síðan er hann aðallega að tala um kostnað við akstur upp á Reykjalund. Ég tala við V-kk-þf P-kk-þf, hann fellst á að borga ... bifreiðakostnaðinn. Ég sendi honum og þetta voru 211 þúsund krónur rúmar og hann þakkar mér fyrir og gaf mér upp bankareikning sinn.“

Áfrýjandi skýrði á hinn bóginn svo frá að hann hafi verið mjög óánægður með niðurstöðu matsgerðar A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og L-kk-ef N. D-hk-nf, þar sem skerðing hans hefði þar verið allt of lágt metin. Því hafi hann ekki viljað ganga til uppgjörs á grundvelli hennar nema gerður væri skýr fyrirvari um rétt sinn til að krefja um frekari bætur. Kvaðst hann hafa farið til fundar við stefnda þar sem þessi afstaða sín hefði komið skýrlega fram og hafi stefndi brugðist vel við því erindi og tekið fram að algengt væri að bætur væru gerðar upp með fyrirvara. Áfrýjandi kvaðst aldrei hafa samþykkt að ganga ætti frá fullnaðaruppgjöri, þar sem fyrra mat hefði verið rangt. Hann hafi einungis samþykkt að uppgjör færi fram á grundvelli matsgerðarinnar en með þeim fyrirvara að endurmat á örorkunni færi hugsanlega fram seinna. Aðspurður af lögmanni sínum af hverju áfrýjandi hefði ekki strax farið í endurmat fyrst hann var ósáttur við fyrra matið í stað þess að flytja til Spánar, svaraði hann því til að „ég var kominn með svo mikið nóg af þessu öllu saman. Þetta var rosalega erfitt að standa í þessu, að missa svona heilsuna. Á þessum tíma var ég líka í öðrum ... mikilvægari málum.“ Eftir heimkomuna frá Spáni árið 2007 kvaðst áfrýjandi hafa farið að huga að endurmati á örorku sinni og þá haft aftur samband við stefnda sem hefði brugðist vel við þeirri málaleitan. „Svo fer ég aftur og hitti hann svolitlu síðar og þá er allt annað upp á teningnum heldur en á fyrri fundinum ... Þá fer hann að segja að hann hafi ekki fengið að setja fyrirvara við þetta mál eins og ég var búinn að biðja hann að gera. Ég stóð í þeirri trú allan tímann að hann [hefði] gert [það].“

V-kk-nf P-kk-nf hæstaréttarlögmaður bar fyrir dómi að hann hefði fyrir hönd réttargæslustefnda séð um uppgjör á bótum til handa áfrýjanda og verið í samskiptum við stefnda um það. Hann kvaðst ekki minnast þess að rætt hafi verið um að gera bæturnar upp með fyrirvara.

Þegar framangreint er virt og það haft í huga, að áfrýjandi hreyfði ekki andmælum við stefnda vegna bótauppgjörsins í desember 2004 fyrr en tæpum fjórum árum síðar, hefur áfrýjandi ekki leitt að því sönnur að hann hafi gefið stefnda skýr munnleg fyrirmæli um að ganga einungis til uppgjörs við réttargæslustefnda með fyrirvara.Verður bótakrafa áfrýjanda á hendur stefnda samkvæmt þessu heldur ekki á því reist að stefndi hafi farið út fyrir umboð sitt með því að sinna ekki munnlegum fyrirmælum áfrýjanda og valdið honum með því tjóni. Þá verður í ljósi þess sem fram er komið í málinu um samskipti málsaðila í aðdraganda bótauppgjörsins hvorki talið að athugasemdir áfrýjanda við matsgerðina 15. september 2004 né atvik málsins að öðru leyti hafi gefið stefnda tilefni til að gera að eigin frumkvæði fyrirvara við bótauppgjörið eða sérstaka ástæðu til að afla skriflegs samþykkis áfrýjanda fyrir fullnaðaruppgjöri. Var stefnda því rétt að ganga til uppgjörs við réttargæslustefnda á þann hátt sem hann gerði og hann mátti samkvæmt framansögðu ganga út frá að væri í samræmi við vilja áfrýjanda. Hefur áfrýjandi samkvæmt þessu ekki sýnt fram á að stefndi hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta vanrækslu við þá hagsmunagæslu sem hann tók að sér í þágu áfrýjanda. Verður því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu stefnda af kröfu áfrýjanda í málinu.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.