154/2011

A og B kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem máli þeirra á hendur C, D, E, F, G, H og I var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust A og B þess að tiltekin ummæli í bréflegri tilkynningu C, D, E, F, G, H og I til barnaverndaryfirvalda yrðu dæmd dauð og ómerk og hver og einn aðili dæmdur til að greiða þeim hvoru um sig miskabætur. Við þingfestingu málsins höfðu A og B fallið frá kröfum á hendur J sökum þess að J hafði dregið til baka undirritun sína á tilkynninguna. Með úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi á grundvelli 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og sökum þess A og B hefðu ekki með neinum hætti gert grein fyrir því að lögvarðir hagsmunir þeirra stæðu til þess að efnisdómur gengi um kröfu þeirra. Í Hæstarétti var talið að 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 ætti við í málinu. Málið væri sprottið af sameiginlegri tilkynningu undirritaðri af öllum varnaraðilum er hver fyrir sig bæri ábyrgð á þeim ummælum sem þar kæmu fram. Málinu yrði því ekki vísað frá héraðsdómi á grundvelli 2. mgr. 18. gr. laganna. Önnur atriði vörðuðu efnishlið málsins og málatilbúnaður A og B væri nægilega glöggur til að leggja mætti á það efnisdóm. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru móttekinni 9. mars 2011 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 23. febrúar 2011, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að hinum kærða úrskurði verði hrundið og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Til vara krefjast þau að málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður.

Varnaraðilar krefjast aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar, en til vara að miskabótakröfu sóknaraðila verði vísað frá héraðsdómi. Þá krefjast þau kærumálskostnaðar.

I

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði höfðuðu sóknaraðilar mál þetta á hendur varnaraðilum og J og kröfðust þess að ummæli í bréflegri tilkynningu varnaraðila til Barnaverndar [...] 15. september 2009 yrðu dæmd dauð og ómerk og að hver og einn stefndu skyldi greiða hvorum sóknaraðila um sig 200.000 krónur í miskabætur með tilgreindum vöxtum. Ummælin eru í stefnu tilgreind í stafliðum A til G og tekin upp í hinum kærða úrskurði. Við þingfestingu málsins féllu sóknaraðilar frá kröfum á hendur J en þá hafði hún „dregið til baka undirritun“ sína á tilkynninguna. Málsástæður og lagarök málsaðila eru rakin í hinum kærða úrskurði, en með honum var fallist á kröfu varnaraðila um frávísun málsins á þeim forsendum að nauðsyn hafi borið til að allir upphaflegu stefndu í málinu hefðu áfram aðild að því, þar á meðal J, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Þá kom fram í úrskurðinum að framangreind tilkynning til barnaverndaryfirvalda hafi verið trúnaðarmál, sbr. 8. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og að ekkert væri fram komið í málinu um að efni hennar hafi verið gert opinbert, auk þess sem þinghöld hefðu farið fram fyrir luktum dyrum að kröfu sóknaraðila. Í ljósi þessa hefðu sóknaraðilar „með engum hætti gert grein fyrir því að lögvarðir hagsmunir þeirra standi allt að einu til þess að efnisdómur gangi um þá kröfu þeirra.“

II

Samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 er heimilt að sækja fleiri enn einn í sama máli ef dómkröfur á hendur þeim eiga rætur að rekja til sama atviks, aðstöðu eða löggernings. Samkvæmt framansögðu er málið sprottið af sameiginlegri tilkynningu, undirritaðri af öllum varnaraðilum, er bera hvert fyrir sig ábyrgð á þeim ummælum er þar koma fram. Auk ómerkingar á ummælum í tilkynningunni gerir hvor sóknaraðili fyrir sig kröfu á hendur hverjum og einum varnaraðila um miskabætur vegna ummælanna. Er sú aðstaða uppi í máli þessu sem greinir í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991. Verður því ekki fallist á það sem kemur fram í hinum kærða úrskurði að varnaraðilar og J beri óskipta skyldu þannig að til álita komi að vísa málinu frá héraðsdómi af ástæðum sem greinir í 2. mgr. 18. gr. laganna.

Eins og áður segir var í hinum kærða úrskurði talið að efni tilkynningarinnar hafi ekki verið gert opinbert og sóknaraðilar hafi ekki gert nægilega grein fyrir lögvörðum hagsmunum fyrir málsókn sinni. Sóknaraðilar halda því á hinn bóginn fram að opinber birting umræddra ummæla sé ekki nauðsynlegt skilyrði fyrir því að fá dóm um þær kröfur sem þau hafa uppi í málinu. Auk þess hafi ummælin fengið töluverða útbreiðslu með nánar tilgreindum hætti. Hér er um að ræða atriði sem snerta efnislega úrlausn ágreinings málsaðila og verður því heldur ekki á það fallist að málinu skuli vísað frá héraðsdómi af ástæðum sem að þessu lúta.

Málatilbúnaður sóknaraðila er að öðru leyti nægilega glöggur til að leggja megi á málið efnisdóm og þykja því önnur þau atriði sem rakin eru í hinum kærða úrskurði, og varnaraðilar hafa teflt fram, ekki vera þess eðlis að vísa beri málinu í heild eða að hluta frá héraðsdómi. Þá verður fallist á með sóknaraðilum að þau hafi reifað nægilega sjónarmið er lúta að því að fá efnislega úrlausn um hvort öll umþrætt ummæli í tilkynningu varnaraðila beinist að þeim báðum þótt einungis annars þeirra sé getið í ummælum í stafliðum E og F.

Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Sóknaraðilar krefjast ekki kærumálskostnaðar en fallist verður á þá kröfu þeirra, þótt kölluð sé til vara, að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður verði felldur niður.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.