261/2017

B hafði sett að handveði nánar tiltekna fjármálagerninga til tryggingar greiðslu skuldbindinga D ehf. við L hf., en D ehf. var einkahlutafélag í eigu hans. Komst á samkomulag milli B og L hf. að B myndi gera upp kröfu D hf. samkvæmt lánssamningi við L hf. með þeim verðmætum sem hann hafði sett að handveði. B krafðist þess meðal annars að L hf. yrði gert að endurgreiða honum fjárhæð sem hann taldi að bankinn hefði oftekið af bankareikningum hans við uppgreiðslu lánssamningsins þar sem L hf. hefði umreiknað skuldina í íslenskar krónur úr svissneskum frönkum og japönskum jenum en ekki úr bandaríkjadölum sem B taldi hafa verið lántökumyntina. Í dómi Hæstaréttar kom fram að L hf. hefði verið rétt að reikna eftirstöðvar lánsins á þennan hátt þar sem þeir gjaldmiðlar hefðu verið tilteknir í lánssamningnum og talið að enga þýðinu hefði haft að lánið hefði að ósk B verið greitt út í bandaríkjadölum. Aðrar kröfur B í málinu voru skaðabótakröfur en B taldi að L hf. hefði vanrækt skyldur sínar gagnvart sér samkvæmt 18. og 19. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Var ekki talið að L hf. hefði við afgreiðslu fyrirmæla frá B bakað sér bótaskyldu á grundvelli fyrrnefndra ákvæða. Þá var talið að tómlæti hefði firrt B rétt til að hafa uppi skaðabótakröfu á þeim grundvelli að L hf. hefði eingöngu átt að innleysa fjármálagerninga B að því marki sem dygði fyrir greiðslu á skuld D ehf. Var L hf. því sýknað af kröfum B.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf landsréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 26. apríl 2017. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér aðallega 6.878.054 krónur, en til vara skaðabætur að fjárhæð 1.084.319 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. mars 2009 til greiðsludags. Þá krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér skaðabætur aðallega að fjárhæð 16.000.000 krónur, til vara 3.289.602 krónur, til þrautavara 2.485.193 krónur en að því frágengnu að bætur verði dæmdar að álitum, í öllum tilvikum með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 6. mars 2009 til 6. janúar 2016 en með dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. Einnig krefst áfrýjandi þess að stefnda verði gert að greiða sér skaðabætur aðallega að fjárhæð 11.895.114 krónur að „frádregnum tildæmdum dráttarvöxtum samkvæmt aðaldómkröfu í 1. tölulið“, en til vara 2.414.298 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. maí 2015 til greiðsludags. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Málavextir eru raktir í hinum áfrýjaða dómi. Eins og fram kemur í dómi Hæstaréttar 30. maí 2016 í máli milli sömu aðila nr. 330/2016 snúa kröfur áfrýjanda í fyrsta lagi að því við hvaða erlenda gjaldmiðla hafi átt að miða skuld samkvæmt lánssamningi 2. maí 2007 sem stefndi gerði við Drómund ehf., áður Hverafold ehf., í öðru lagi hvort stefndi hafi vanrækt skyldur sínar gagnvart áfrýjanda með þeim afleiðingum að stefndi hafi orðið að taka til sín meira af verðmæti veðsettra fjármálagerninga til uppgjörs á fyrrnefndu láni en ella hefði þurft og í þriðja lagi hvort stefndi hafi ráðstafað meira af þessum gerningum en heimilt hafi verið. Til tryggingar greiðslu skuldbindingar Drómundar ehf. hafði áfrýjandi 25. apríl 2007 sett að handveði nánar tiltekna fjármálagerninga ásamt vörslureikningi þar sem þeir voru geymdir.

Í fyrsta lið dómkrafna sinna krefst áfrýjandi þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að endurgreiða sér 6.878.054 krónur, sem hann hafi oftekið af bankareikningum 6. mars 2009 við uppgreiðslu á áðurgreindum lánssamningi stefnda og Drómundar ehf., sem er einkahlutafélag í eigu áfrýjanda. Stafi það af því að stefndi hafi umreiknað skuldina í íslenskar krónur úr svissneskum frönkum og japönskum jenum, en ekki úr bandaríkjadölum, sem áfrýjandi telur að hafi verið lántökumyntin.

Með dómi Hæstaréttar 16. mars 2015 í máli milli sömu aðila nr. 558/2014 var því slegið föstu að lán samkvæmt áðurgreindum lánssamningi væri lán í erlendri mynt, en ekki lán í íslenskum krónum, sem ólöglega hafi verið bundið gengi erlendra gjaldmiðla. Í dóminum var ekki tekin til þess afstaða í hvaða erlenda gjaldmiðli eða gjaldmiðlum lánið var. Áfrýjandi heldur því nú fram að miða beri skuld samkvæmt lánssamningnum við gengi bandaríkjadals. Lánið hafi verið greitt út í bandaríkjadölum, sem leiða eigi til þeirrar niðurstöðu að við endurgreiðslu þess beri einnig að miða við gengi þess gjaldmiðils. Stefndi heldur því á hinn bóginn fram að við uppreikning skuldarinnar í íslenskar krónur beri að taka mið af þeim erlendu gjaldmiðlum sem kveðið hafi verið á um í lánssamningnum, þ.e. gengi japanskra jena og svissneskra franka að jöfnu.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi ræðst úrlausn á þessum ágreiningi aðila fyrst og fremst af skýringu á texta lánssamningsins þar sem lýst er þeirri skuldbindingu sem Drómundur ehf. tókst á hendur með samningnum. Í lánssamningnum sagði að um væri að ræða fjölmyntalán að jafnvirði 25.000.000 krónur í svissneskum frönkum og japönskum jenum í jöfnum hlutföllum. Þá var kveðið á um í samningnum að fjárhæð hvers gjaldmiðils skyldi þó ekki ákvarðast fyrr en tveimur virkum bankadögum fyrir útborgunardag lánsins og yrði skuldin eftirleiðis tilgreind með fjárhæð þeirra erlendu mynta eða jafngildi þeirra í öðrum erlendum myntum. Í samningnum var kveðið á um að greiða skyldi lánið með einni afborgun í lok lánstímans 16. maí 2009. Vexti bæri þó að greiða á sex mánaða fresti, í fyrsta sinn 16. nóvember 2007. Samkvæmt gögnum málsins voru greiddir vextir af láninu þann dag og síðan á gjalddögum 16. maí og 17. nóvember 2008. Í tilkynningum stefnda um þá gjalddaga voru vextirnir tilgreindir í japönskum jenum og svissneskum frönkum. Af gögnum málsins verður ekki séð að áfrýjandi hafi haft uppi athugasemdir við stefnda vegna þeirra tilkynninga. Vaxtagreiðslurnar voru inntar af hendi í íslenskum krónum og tóku þær mið af gengi áðurgreindra gjaldmiðla. Með hliðsjón af öllu framangreindu þykir enga þýðingu hafa við úrlausn málsins þótt lánið hafi að ósk áfrýjanda verið greitt út í bandaríkjadölum 4. maí 2007, en samkvæmt kaupnótu var fjárhæð lánsins reiknuð í japönskum jenum og svissneskum frönkum og uppreiknuð úr þeim gjaldmiðlum í bandaríkjadali við innlögn á gjaldeyrisreikning áfrýjanda. Samkvæmt öllu framangreindu var stefnda rétt við uppgreiðslu lánsins 6. mars 2009 að reikna eftirstöðvar þess í íslenskum krónum miðað við gengi þeirra gjaldmiðla sem tilteknir voru í lánssamningi. Verður stefndi því sýknaður af aðalkröfu í fyrsta lið dómkrafna.

Aðalkrafa áfrýjanda í þriðja lið dómkrafna hans, sem er skaðabótakrafa, byggir einnig á því að við uppgjör skuldarinnar hafi borið að miða við gengi bandaríkjadals. Með vísan til fyrrgreindrar niðurstöðu varðandi aðalkröfu áfrýjanda í fyrsta lið dómkrafna verður stefndi einnig sýknaður af þeirri kröfu.

II

Aðrar kröfur áfrýjanda í málinu eru skaðabótakröfur. Byggir áfrýjandi bótakröfur sínar á því að stefndi hafi vanrækt skyldur sínar gagnvart sér samkvæmt 18. og 19. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti, en þar sé meðal annars mælt fyrir um að við framkvæmd viðskiptafyrirmæla skuli fjármálafyrirtæki leita allra leiða til að tryggja bestu mögulegu niðurstöðu fyrir viðskiptavini sína og gera ráðstafanir sem miði að sanngjarnri og skjótri framkvæmd fyrirmæla viðskiptavina. Til stuðnings bótakröfum sínum vísar áfrýjandi einnig til 29. gr. laga nr. 131/1997 um rafræna eignaskráningu verðbréfa, en ekki verður séð að hún geti átt við í málinu. Þá vísar áfrýjandi til almennra reglna skaðabótaréttar.

Áfrýjandi byggir á því að vanræksla stefnda við framkvæmd viðskiptafyrirmæla hans hafi í fyrsta lagi haft þær afleiðingar að stefndi hafi tekið til sín meira af verðmæti veðsettra fjármálagerninga til uppgjörs á skuldinni, en annars hefði þurft. Í öðru lagi hafi vanrækslan leitt til þess að stefndi hafi ráðstafað meira af þessum gerningum en heimilt hafi verið.

1

Í fyrsta lið dómkrafna sinna krefst áfrýjandi þess til vara að stefndi verði dæmdur til að greiða sér skaðabætur að fjárhæð 1.084.319 krónur með dráttarvöxtum frá 6. mars 2009 vegna tjóns sem áfrýjandi hafi orðið fyrir vegna vaxtakostnaðar og þróunar gengis japansks jens, svissnesks franka og bandaríkjadals frá 4. og 5. mars 2009, þegar uppgjör söluandvirðis fjármálagerninga áfrýjanda lá fyrir, til 6. sama mánaðar þegar lánið var greitt upp. Á þessu tímabili hafi gengi hinna erlendu gjaldmiðla breyst með neikvæðum hætti fyrir áfrýjanda, skuld Drómundar ehf. hafi hækkað í krónum talið og eignir áfrýjanda í bandaríkjadölum hafi lækkað í verði. Að loknu uppgjöri á söluandvirði fjármálagerninganna hafi ekkert verið því til fyrirstöðu að ráðstafa söluandvirði þeirra strax inn á skuldina, en það hafi ekki verið gert fyrr en 6. mars 2009.

Stefndi hóf sölu á hinum handveðsettu fjármálagerningum föstudaginn 27. febrúar 2009 og lauk sölu þeirra mánudaginn 2. mars sama ár. Fyrri daginn seldi stefndi hluti áfrýjanda í Skuldabréfasjóði Landsbanka og lauk uppgjöri á söluandvirðinu 2. mars 2009, en það var að fjárhæð 290.751 króna. Sala á hlutum áfrýjanda í verðbréfasjóðnum Landsbanki Global Equity Fund fór einnig fram 27. febrúar 2009, en uppgjöri á söluandvirði þeirra lauk þremur virkum dögum síðar eða 4. mars 2009. Nam söluandvirði þeirra 27.710.315 krónum. Sala á hlutum áfrýjanda í verðbréfasjóðunum Global Growth Trends Portfolio-A-USD og Global Value Portfolio-A-USD fór fram 2. mars 2009 og lauk uppgjöri á söluandvirði þeirra þremur virkum dögum síðar eða 5. sama mánaðar. Nam söluandvirði þeirra 245.239,57 bandaríkjadölum, sem samkvæmt kaupgengi bandaríkjadals 5. mars 2009, er var 112,72, og jafngilti því 27.643.404 íslenskum krónum. Skuld samkvæmt lánssamningnum að fjárhæð 51.630.533 krónur var síðan greidd upp með söluandvirði fjármálagerninganna 6. mars 2009. Í útreikningum sínum miðar áfrýjandi við að ef 24.006.748 krónur hefðu verið greiddar inn á skuldina 4. mars 2009 og 26.548.880 krónur daginn eftir hefði greiðsla áfrýjanda til uppgjörs á skuldinni verið 1.084.319 krónum lægri en raun varð á hinn 6. mars 2009.

Á meðal gagna málsins eru reglur fyrir Landsbanka Global Equity Fund, sem samþykktar voru 30. ágúst 2007. Í 10. gr. þeirra segir að rekstraraðila sjóðsins sé skylt að innleysa hlutdeildarskírteini að kröfu eiganda á því kaupgengi sem gildir á innlausnardegi. Þá segir í 10. gr.: „Viðskipti með hlutdeildarskírteini Landsbanki Global Equity Fund fara fram þremur dögum eftir að ósk um viðskipti berst (T+3).“ Þá er á meðal gagna málsins tilkynning frá NASDAQ OMX Iceland, Kauphöllinni á Íslandi, frá 7. maí 2014 þar sem Kauphöllin ákvað að breyta uppgjörstíma allra verðbréfaviðskipta á aðalmarkaði Kauphallarinnar og First North Iceland þannig að uppgjör færi fram á öðrum virkum degi eftir að viðskipti ættu sér stað (T+2). Fram kemur í tilkynningunni að með þessu væri uppgjörstími hlutabréfaviðskipta styttur um einn dag, en uppgjörstími skuldabréfaviðskipta lengdur um einn dag. Af yfirliti um verðbréfaeign áfrýjanda 17. febrúar 2009 má sjá að verðbréfaeign hans var að 99,46% erlend hlutabréf. Að gættum framangreindum reglum Kauphallarinnar um uppgjörstíma verðbréfaviðskipta og reglum þeim sem giltu um uppgjör hlutdeildarskírteina Landsbanka Global Equity Fund verður að ætla fjármálafyrirtækjum nokkurt svigrúm til að gera upp og ráðstafa söluandvirði verðbréfa og annarra fjármálagerninga. Stefndi ráðstafaði söluandvirðinu til greiðslu á skuld samkvæmt lánssamningnum einum til tveimur dögum eftir að uppgjör vegna sölu á eign áfrýjanda í verðbréfasjóðunum þremur lá fyrir eða 6. mars 2009. Verður ekki fallist á að sú afgreiðsla stefnda feli í sér þær tafir á framkvæmd fyrirmæla áfrýjanda að bakað hafi honum bótaskyldu á grundvelli 18. og 19. gr. laga nr. 108/2007. Verður því stefndi sýknaður af bótakröfum áfrýjanda samkvæmt varakröfu í fyrsta lið dómkrafna hans.

2

Í öðrum lið dómkrafna krefur áfrýjandi stefnda aðallega um greiðslu skaðabóta að fjárhæð 16.000.000 krónur með vöxtum frá 6. mars 2009 þar sem áfrýjandi hefði vanefnt skyldu sínu samkvæmt ákvæði í handveðsyfirlýsingunni um að tilkynna áfrýjanda þegar skuldin sem handveðið átti að tryggja næmi hærra hlutfalli en 60% af markaðsverði hinna veðsettu fjármálagerninga. Hafi stefnda þá borið að gefa áfrýjanda þriggja bankadaga frest til að bæta við nægilegum tryggingum eða bregðast við á annan hátt í því skyni að takmarka tjón sitt. Þess í stað hafi stefndi tekið einhliða ákvörðun um að hætta enn meiri fjármunum áfrýjanda án hans samþykkis. Með þessari háttsemi hafi stefndi brotið gegn skyldum sínum samkvæmt 18. gr. laga nr. 108/2007 og 4. gr. reglna stefnda um bestu framkvæmd, markaðssvik og innherjaviðskipti, sem samkvæmt gögnum málsins eru frá apríl 2010.

Fallist er á með héraðsdómi að ákvæðum í handveðsyfirlýsingu áfrýjanda 25. apríl 2007 og lánssamningi 2. maí 2007 um 60% veðhlutfall hafi verið ætlað að tryggja hagsmuni veðhafa, lánveitandans, til fullnægjandi trygginga. Fyrir liggur að ekki kom til þess að stefndi beitti framangreindri heimild um að kalla eftir auknum tryggingum, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 558/2014, en eðli málsins samkvæmt hvíldi ekki sú skylda á stefnda að nýta sér þetta úrræði. Með hliðsjón af framangreindu getur áfrýjandi ekki byggt rétt til skaðabóta úr hendi stefnda á því að stefndi hafi ekki beitt þeim úrræðum sem honum voru heimil til að tryggja hagsmuni sína sem lánveitandi og veðhafi. Verður ætlað tjón áfrýjanda hvorki rakið til saknæmrar né ólögmætrar háttsemi stefnda í þessum efnum. Verður hann því sýknaður af bótakröfu áfrýjanda samkvæmt aðalkröfu í öðrum lið dómkrafna hans.

3

Áfrýjandi byggir vara- og þrautavarakröfu í öðrum lið dómkrafna sinna á því að hann hafi gefið afdráttarlaus fyrirmæli um innlausn og sölu hinna handveðsettu fjármálagerninga í tölvupósti til starfsmanns stefnda 17. febrúar 2009, sem hann hafi samþykkt sama dag. Bindandi samkomulag hafi því tekist milli áfrýjanda og stefnda um sölu hinna handveðsettu eigna þann dag. Áfrýjandi hafi orðið fyrir tjóni þar sem stefndi hafi ekki farið strax að fyrirmælum hans og selt fjármálagerningana 17. febrúar 2009, en virði þeirra hafi numið 59.548.931 krónu þann dag, en einungis 56.259.329 krónum þegar þeir hafi loks verið innleystir um mánaðamót febrúar og mars 2009. Tjón stefnda nemi mismuninum eða 3.289.602 krónum, sem er fjárhæð varakröfu áfrýjanda í öðrum lið dómkrafna hans.

Þrautavarakrafa áfrýjanda í öðrum lið dómkrafna hans er að fjárhæð 2.485.193 krónur. Byggir áfrýjandi útreikning kröfu sinnar á því að ef sala hinna veðsettu fjármálagerninga hefði farið fram 17. febrúar 2009 og uppgjör á söluandvirði þeirra þremur dögum síðar, sem síðan hefði verið ráðstafað samdægurs til greiðslu á láninu, hefðu 7.113.989 krónur setið eftir í höndum áfrýjanda í stað 4.628.796 króna, sem eftir hafi verið af söluandvirðinu eftir uppgjör skuldarinnar 6. mars 2009. Mismunurinn nemi fjárhæð þrautavarakröfu.

Þau ætluðu fyrirmæli sem áfrýjandi vísar til um að selja skyldi hina veðsettu gerninga voru send stefnda í tölvupósti, fyrst 11. febrúar 2009 og síðan 17. sama mánaðar. Í fyrri tölvupóstinum lýsti áfrýjandi bágri fjárhagsstöðu Drómundar ehf. og upplýsti að hann væri að reyna að bjarga félaginu og hefði hug á að forða því frá gjaldþroti. Í tölvupóstinum gerði áfrýjandi grein fyrir þeirri hugmynd sinni að hann myndi sjálfur kaupa kröfu stefnda á hendur Drómundi ehf. samkvæmt lánssamningnum 2. maí 2007 og greiða fyrir með því að selja þær eignir sínar sem bankinn hefði að handveði. Síðan sagði í tölvupóstinum: „Með þessari hugmynd um að ég kaupi kröfu Landsbankans á Drómund er ég að gera ráð fyrir að Landsbankinn fái alla kröfu sína greidda uppreiknaða með áföllnum vöxtum en bæti ekki á neinum aukakostnaði. Hver er afstaða bankans, er þetta eitthvað sem kæmi til greina að gera?“ Hinn 17. febrúar 2009 svaraði starfsmaður stefnda erindi áfrýjanda með tölvupósti: „Sæll B-kk-nf, þetta gengur. Ég læt innleysa bréfin“. Áfrýjandi svaraði tölvupóstinum nokkrum mínútum síðar og tók fram að hann legði mikla áherslu á að þetta yrði framkvæmt eins og hann hefði mælt fyrir um, sem var að hann eignaðist persónulega kröfuna á hendur Drómundi ehf. samkvæmt áðurgreindum lánssamningi. Í tölvupóstinum tiltók áfrýjandi: „... ég kaupi þá pappíra af bankanum og fæ þá framselda og grundvalla síðan mína kröfu á Drómund á þeim lánasamningum. Þarf ég að koma við hjá þér til að skrifa undir eitthvað eða sendir þú mér pappírana? Viltu þá innleysa að fullu báða ACM sjóðina mína og það sem þarf af Landsbanka Global Equity fund upp í restina af kaupverðinu fyrir skuldabréfinu.“

Með tölvupósti 18. febrúar 2009 tilkynnti starfsmaður á fyrirtækjasviði stefnda að bankinn hefði tekið þá stefnu að framselja ekki lánsskjöl samhliða uppgjöri. Í kjölfarið áttu sér stað frekari samskipti í tölvupósti um þá ósk áfrýjanda að stefndi framseldi honum kröfuna á hendur Drómundi ehf. við uppgjör á skuldinni, en niðurstaðan varð sú að stefndi samþykkti að gefa út yfirlýsingu um að eignir sem áfrýjandi hefði sett að veði til tryggingar skuldinni hefðu verið innleystar og andvirði þeirra ráðstafað til greiðslu á skuld Drómundar ehf. Starfsmaður stefnda sendi áfrýjanda því næst tölvupóst 24. febrúar 2009 og innti hann eftir því hvað hann segði um framhaldið. Áfrýjandi svaraði með tölvupósti 26. sama mánaðar og sagði: „Er ekki rétt að drífa í þessu og klára málið, innleysa sjóðina greiða fyrir lánið. Viltu láta mig vita hvenær ég má vænta þess að þessi mál verði frágengin.“ Daginn eftir eða 27. febrúar 2009 byrjaði stefndi að selja hina handveðsettu fjármálagerninga og lauk sölu þeirra 2. mars 2009.

Með vísan til framangreindra samskipta áfrýjanda við starfsmenn stefnda er ekki fallist á það með áfrýjanda að hinn 17. febrúar 2009 hafi komist á bindandi samkomulag milli hans og stefnda um að selja hina handveðsettu fjármálagerninga til að gera upp skuld samkvæmt áðurgreindum lánssamningi. Ljóst er að fyrirmæli áfrýjanda í tölvupósti 17. febrúar 2009 til stefnda voru sett fram með því skilyrði að krafa samkvæmt lánssamningnum 2. maí 2007 yrði framseld áfrýjanda, en það skilyrði gat stefndi ekki fallist á. Samkomulag aðila um sölu hinna handveðsettu gerninga í því skyni að gera upp skuld samkvæmt lánssamningnum komst því ekki á fyrr en með fyrirmælum áfrýjanda sem sett voru fram í tölvupósti til stefnda 26. febrúar 2009. Samkvæmt framangreindu verður stefndi sýknaður af vara- og þrautavarakröfu í öðrum lið dómkrafnanna.

Af áðurgreindri niðurstöðu réttarins að því er varðar aðal-, vara- og þrautavarakröfu í öðrum lið dómkrafna áfrýjanda leiðir að stefndi verður einnig sýknaður af þrautaþrautavarakröfu áfrýjanda í öðrum lið um skaðabætur að álitum.

4

Í þriðja lið dómkrafna sinna krefst áfrýjandi þess til vara að stefndi greiði sér skaðabætur að fjárhæð 5.276.513 krónur. Samkvæmt fyrirmælum í tölvupósti áfrýjanda til stefnda 11. og 17. febrúar 2009 hafi stefndi einungis átt að innleysa fjármálagerninga áfrýjanda að því marki sem dygði fyrir greiðslu á skuld Drómundar ehf. við stefnda. Stefndi hafi hins vegar innleyst alla gerningana sem áfrýjandi hafði sett að handveði. Tjón áfrýjanda sé í því fólgið að hafa af framangreindum ástæðum orðið af þeirri ávöxtun sem fjárfesting hans í Landsbanka Global Equity Fund hefði skilað honum hefði stefndi farið að áðurgreindum fyrirmælum hans. Til að greiða skuld Drómundar ehf. hefði nægt að innleysa 26.029.541 hlut í sjóðnum 4. mars 2009 og því hefði áfrýjandi átt áfram í honum hluti að nafnverði 4.384.301 króna, sem við innlausn hafi verið að markaðsvirði 4.086.081 króna. Hinn 29. maí 2015 hafi markaðsvirði þeirra hluta numið 5.506.244 krónum, en frá þeirri fjárhæð hefur áfrýjandi dregið vaxtatekjur af fjárhæðinni, sem hann fékk til frjálsrar ráðstöfunar eftir uppgreiðslu lánsins, á tímabilinu frá 6. mars 2009 til 29. maí 2015. Miðað við 10% ársvexti og vaxtavexti af fjárhæðinni nemi vaxtatekjurnar 3.091.946 krónum. Að þeim frádregnum nemi tjón áfrýjanda 2.414.298 krónum. Af gögnum málsins má ráða að áfrýjandi tefldi fyrst fram kröfu sem byggði á þessum sjónarmiðum í tölvupósti til stefnda 31. maí 2015, en ekki 29. maí eins og hann heldur fram í stefnu og miðar við í útreikningi kröfu sinnar.

Eins og fyrr greinir voru endanleg fyrirmæli áfrýjanda um sölu hinna handveðsettu fjármálagerninga sett fram í tölvupósti til stefnda 26. og 27. febrúar 2009 en þar óskaði áfrýjandi eftir því að málið yrði klárað, sjóðirnir innleystir og lánið greitt upp. Gögn málsins bera með sér að áfrýjandi fékk frá stefnda kvittanir vegna sölu á fjármálagerningunum og uppgjörs á söluandvirði þeirra 2., 4. og 5. mars 2009. Af gögnum málsins má ljóst vera að þrátt fyrir að áfrýjanda hafi verið kunnugt um innlausn fjármálagerninganna frá þeim tíma verður ekki séð að hann hafi gert athugasemdir við innlausn þeirra fyrr en í tölvupósti til stefnda 31. maí 2015. Voru þá liðin rúm sex ár frá því að innlausn fjármálagerninganna. Sýndi áfrýjandi því af sér stórfellt tómlæti, sbr. dóm Hæstaréttar 28. janúar 2014 í máli nr. 719/2013. Verður að telja að tómlæti áfrýjanda að þessu leyti firri hann rétti til að hafa upp skaðabótakröfu á þessum grundvelli. Verður stefndi því þegar af þeirri ástæðu sýknaður af varakröfu áfrýjanda í þriðja lið dómkrafna hans.

Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur og áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, B-kk-nf L-kk-nf, greiði stefnda, Landsbanka Íslands hf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.