504/2009

X var sakfelldur fyrir margvísleg hegningarlaga- og barnaverndarlagabrot gegn þremur ungum börnum sínum, sem honum hafði verið treyst fyrir. Brotin voru framin á sameiginlegu heimili þeirra á tæplega þriggja ára tímabili.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 12. júní 2009 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Hann krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

Brotaþolar, A, B og C, krefjast þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um bætur til þeirra og vexti.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð og bundin skilorði. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfum verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að þær verði lækkaðar.

I

Lagt hefur verið fyrir Hæstarétt bréf til réttargæslumanns brotaþola frá verkefnastjóra barnaverndar fjölskyldunefndar [...] 7. janúar 2010. Þar kemur fram að uppeldisaðstæður barnanna, áður en til vistunar á fósturheimili hafi komið, hafi haft alvarlegar afleiðingar á andlega líðan þeirra. Til að vinna úr þeim miklu áföllum sem þau hafi orðið fyrir hafi þau þurft á markvissri aðstoð sérfræðinga Barna- og unglingageðdeildar LSH að halda, auk þess sem þau hafi notið þjónustu sérfræðinga Barnahúss. Lýsandi fyrir alvarleika málsins sé að þau hafi „til þessa alfarið hafnað að hitta föður sinn, jafnvel undir eftirliti fósturforeldra og/eða barnaverndarstarfsmanna.“ Börnin hafi öll lýst yfir ánægju með dvöl sína hjá fósturforeldrum sínum, sem séu föðurfaðir þeirra og eiginkona hans. Þar líði þeim vel og þar vilji þau vera. Jafnframt hafi komið fram í viðtölum við fósturforeldra og fulltrúa skóla að börnin hafi tekið miklum framförum, bæði félagslega og í námi.

II

Svo sem rakið er í héraðsdómi var mál þetta höfðað á hendur ákærða fyrir hegningarlaga- og barnaverndarlagabrot gegn þremur börnum sínum í níu ákæruliðum. Í 3. ákærulið var ákærði talinn hafa brotið gegn syni sínum A með ólögmætri nauðung og broti á barnaverndarlögum með því að hafa sumarið 2007 á tjaldstæði á [...] í [...] neytt A til að stela áfengi úr nærliggjandi tjaldi með því að hóta honum lífláti að öðrum kosti. Í framburði brotaþolans B kemur ekki skýrlega fram að ákærði hafi með hótunum eða ógnunum neytt A til verksins, eins og ákærða var gefið að sök. Telst ólögmæt nauðung því ekki sönnuð í þessum ákærulið þótt fyrir liggi að ákærði hafi sagt A að vinna verkið. Varðar því brot ákærða við 2. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í héraðsdómi eru brot samkvæmt 8. og 9. ákærulið rétt færð til refsiákvæða. Skiptir þar engu að í ákæru var sú augljósa ritvilla að þessir ákæruliðir voru sagðir nr. 7 og 8, enda hefur vörn ákærða ekki verið áfátt að þessu leyti. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að öðru leyti er niðurstaða hans um sakfellingu og heimfærslu brota ákærða staðfest.

Ákærði er sakfelldur fyrir margvísleg og langvarandi hegningarlaga- og barnaverndarlagabrot gegn þremur ungum börnum sínum, sem honum hafði verið treyst fyrir, á heimili þeirra á tæplega þriggja ára tímabili. Hann á sér engar málsbætur. Mál þetta er án fordæmis. Að þessu gættu og með hliðsjón af refsiramma þeirra lagaákvæða sem hér eiga við, svo og með vísan til þess sem í héraðsdómi greinir um ákvörðun refsingar, er hún hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár.

Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur til brotaþola og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár.

Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 627.485 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef Á. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.