326/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þýska félagsins P á hendur G hf., um að viðurkennt yrði eignarhald P á tilteknum munum sem félagið seldi T ehf. með greiðslufresti og voru ógreiddir þegar bú þess félags var tekið til gjaldþrotaskipta. Hæstiréttur vísaði til þess að þrotabú T ehf. kallaði ekki til eignarréttar yfir áðurgreindum munum, sem umráðakrafa P beindist að, heldur hefði búið framselt þá til G hf. Samkvæmt því taldi rétturinn að málið yrði ekki rekið eftir reglum laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og vísaði því frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf hæstaréttardómari og B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. maí 2012, sem barst héraðsdómi sama dag og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. apríl 2012, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að viðurkennt yrði eignarhald hans á steypumótum og fylgihlutum sem hann seldi Tækjum, tólum og byggingavörum ehf., áður Mest ehf., með greiðslufresti og voru ógreidd þegar bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 30. júlí 2008. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að viðurkennt verði eignarhald hans á fyrrgreindum munum í vörslum varnaraðila og að varnaraðila verði gert að afhenda sér hlutina. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Málavextir eru raktir í hinum kærða úrskurði. Svo sem þar greinir lýsti sóknaraðili með bréfi 3. október 2008 kröfu um afhendingu á steypumótum og fylgihlutum á grundvelli sértökuréttar samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991. Var krafan reist á því að munir þessir hefðu verið seldir með eignarréttarfyrirvara samkvæmt almennum viðskiptaskilmálum sóknaraðila. Þessa kröfu hafði sóknaraðili áður sett fram með bréfi til skiptastjóra búsins 5. ágúst sama ár. Þrátt fyrir þetta framseldi þrotabúið með bréfi 15. sama mánaðar steypumót í eigu eða vörslum búsins til varnaraðila og samþykkti að þessir munir yrðu síðan seldir áfram, enda yrði salan á ábyrgð varnaraðila. Þetta var gert á þeim grundvelli að munir þessir hefðu verið veðsettir varnaraðila. Í umræddu bréfi var tekið fram að munirnir væru framseldir gegn því að varnaraðili tæki á sig ábyrgð á hugsanlegum kröfum þeirra sem teldu sig eiga einhver réttindi yfir steypumótunum.

Með bréfi 22. október 2008 hafnaði skiptastjóri þrotabúsins kröfu sóknaraðila með þeim rökum að ekki væri fullnægt skilyrðum fyrir stofnun söluveðs samkvæmt lögum nr. 75/1997 um samningsveðs. Sóknaraðili andmælti þessari afstöðu skiptastjóra og var þeim ágreiningi vísað til héraðsdóms. Aðilar að því máli munu hafa verið sóknaraðili og þrotabúið, en það mál var fellt niður samkvæmt sameiginlegri ákvörðun aðila þar sem talið var að málið yrði ekki rekið án aðildar varnaraðila. Skiptastjóri vísaði málinu síðan aftur til héraðsdóms með bréfi 11. maí 2011 og tók fram að þrotabúið myndi ekki eiga aðild að málinu sem lyti að ágreiningi milli tveggja kröfuhafa búsins. Því máli lauk síðan með hinum kærða úrskurði.

II

Með gjaldþrotaskiptum er eignum og réttindum sem falla til þrotabús ráðstafað til þeirra sem telja til réttar gagnvart búinu. Í kjölfar þess að úrskurður hefur gengið um töku bús til gjaldþrotaskipta gefur skiptastjóri út innköllun, en þar skal meðal annars koma fram áskorun til lánardrottna og annarra, sem telja sig eiga kröfur á hendur búinu eða til muna í vörslum þess, að lýsa kröfum sínum fyrir skiptastjóra innan kröfulýsingarfrests, sbr. 4. tölulið 1. mgr. 85. gr. laga nr. 21/1991. Um meðferð krafna á hendur þrotabúi er síðan fjallað í XVIII. kafla laganna. Þar segir meðal annars í 1. mgr. 117. gr. að sá sem vill halda uppi kröfu gegn búi skuli lýsa henni fyrir skiptastjóra. Að loknum kröfulýsingarfresti gerir skiptastjóri skrá yfir lýstar kröfur þar sem hann lætur í ljós sjálfstæða afstöðu sína til þess hvort og hvernig hann telji að viðurkenna eigi hverja kröfu fyrir sig. Í 119. og 120. gr. laganna eru nánari fyrirmæli um málsmeðferðina ef ágreiningur rís um lýsta kröfu í búið, en verði hann ekki jafnaður skal skiptastjóri beina málefninu til héraðsdóms eftir 171. gr. laganna. Fer héraðsdómur með slíkt ágreiningsmál eftir reglum XXIV. kafla laganna.

Svo sem áður er rakið kallar þrotabú Tækja, tóla og byggingavara ehf. ekki til eignarréttar yfir þeim munum sem umráðakrafa sóknaraðila beinist að. Hefur búið látið munina af hendi og framselt þá til varnaraðila með bréfi 15. ágúst 2008. Þannig beinist umráðakrafa sóknaraðila ekki að búinu heldur að varnaraðila, en kröfugerð sóknaraðila gerir ráð fyrir að munirnir séu í vörslum varnaraðila og að honum verði gert að afhenda þá. Málið verður því ekki rekið eftir fyrrgreindum reglum laga nr. 21/1991 um meðferð krafna á hendur þrotabúi. Samkvæmt þessu verður málinu vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður fyrir héraðsdómi og kærumálskostnaður fellur niður.