30/2015

S ehf. fékk greiddar bætur úr farmtryggingu hjá V hf. á grundvelli tjóns af völdum þess að kjötvara, sem J hf. flutti til landsins fyrir S ehf. á grundvelli flutningssamnings, var ekki geymd í kæligeymslu við komu hennar til landsins. V hf. höfðaði mál á hendur J hf. og krafðist greiðslu á grundvelli 1. mgr. 22. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna þeirra bóta sem hann hefði innt af hendi til S ehf. vegna skemmda á kjötvörunni meðan hún var í vörslum J hf. V ehf. byggði á hlutlægri ábyrgðarreglu 1. mgr. 105. gr. loftferðalaga nr. 60/1998, en talið var sú regla kæmi ekki til álita við úrlausn málsins þar sem óumdeilt var að tjónið hefði ekki átt sér stað við loftflutning. V hf. reisti kröfu sína einnig á því að tekja mætti tjónið til rangrar og ófullnægjandi geymslu í vöruhúsi J hf. umrætt sinn og því bæri J hf. skaðabótaábyrgð á tjóninu gagnvart V hf. eftir almennum reglum skaðabótaréttar og sérreglum um skyldur og ábyrgð geymslumanns. Talið var að J hf. hefði samkvæmt flutningssamningnum verið skylt að haga flutningi og geymslu kjötvörunnar þannig að hún yrði ekki fyrir skemmdum af völdum starfsmanna hans og að við meðferð vörunnar hafi J hf. fyrst og fremst borið að fara eftir því sem fram kom á farmbréfi. Ekki var talið að lýsing vörunnar í farmbréfi hefði verið nægileg til þess að J hf. hefði mátt gera sér ljóst að geyma yrði vöruna í kæli. Þá lægi ekki fyrir að hlutaðeigandi vörubretti hefði verið merkt þannig að varan sem á þeim væri skyldi sett í kæligeymslu. Loks var talið ósannað að meðferð J hf. á matvælunum hefði, að þessu gættu, falið í sér brot á lögum nr. 93/1995 um matvæli eða reglum settum samkvæmt þeim. Var J hf. því sýknað af kröfu V hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. janúar 2015 og krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur um annað en málskostnað sem verði felldur niður á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Á grundvelli flutningasamnings 7. febrúar 2011 milli áfrýjanda og Sælkerans ehf. tók sá fyrrnefndi að sér fyrir þann síðarnefnda að flytja kjötvöru, sem komið hafði verið fyrir á fimm vörubrettum, með flugi frá Spáni hingað til lands í nóvember 2012. Á flugfarmbréfi kom fram að sendandi vörunnar væri spænskt félag, Embotits Calet S.L., en viðtakandi hennar Sælkerinn ehf. Var vörunni lýst þannig: „COLD MEATS (SERRANO HAM/CHORIZO) 3PX-120XBOX158 1P-120XBOX129 1P-120XBOX90CM? Vol: 6,6340 m³“, en upphafsorð vörulýsingarinnar hljóða þannig í íslenskri þýðingu: „KALDAR KJÖTVÖRUR (SERRANO SKINKA/KRYDDPYLSA)“. Í viðeigandi reit á farmbréfinu þar sem gert var ráð fyrir upplýsingum um meðferð farmsins stóð: „EXW FREIGHT COLLECT AS AGREED“. Áfrýjandi heldur því fram að eitt af vörubrettunum hafi verið merkt þannig að vörunni skyldi komið fyrir í kæligeymslu, en stefndi mótmælir því að það bretti hafi sérstaklega verið merkt með þeim hætti. Í héraði lagði stefndi fram tvo merkimiða, sem hann segir að hafi verið á pökkum utan um kjötvöruna, en á öðrum miðanum stóð meðal annars í íslenskri þýðingu: „Geymist á köldum og þurrum stað“ og á hinum „Varðveisla: Soðið frá 0-5 ... C / Verkað á köldum og þurrum stað“.

Áfrýjandi sá um flutning vörunnar frá Keflavíkurflugvelli til Reykjavíkur til geymslu í vöruhúsi sínu 21. nóvember 2012. Kveðst hann hafa komið einu vörubrettinu, er hafi sérstaklega verið merkt sem kælivara, fyrir í kæligeymslu, en hinum fjórum í ókældu rými þar sem þau hafi ekki verið sérstaklega merkt. Þegar starfsmaður Sælkerans ehf. vitjaði vörunnar 26. sama mánaðar neitaði hann að taka við síðastnefndum fjórum vörubrettum sem ekki höfðu verið sett í kæligeymslu. Degi síðar fyllti starfsmaður áfrýjanda út tjónsskýrslu, sem send var stefnda, þar sem meðal annars sagði að varan á brettunum fjórum hefði verið „sett í rekka í vörugeymslu ekki á köldum stað“ og væri „ekki hægt að nota eða selja“ hana. Í skýrslunni var þess jafnframt getið að ekki hafi verið tekið fram „að þessi sending skyldi geymd á köldum stað.“ Í framhaldi af þessu mun áfrýjandi hafa látið farga vörunni undir eftirliti tollstjóra án þess að varan hafi nokkru sinni verið skoðuð til að kanna gæði hennar. Sælkerinn ehf. var með farmtryggingu hjá stefnda sem greiddi félaginu bætur vegna umrædds tjóns.

Áfrýjandi hefur lagt fram ný gögn hér fyrir dómi. Meðal þeirra eru upplýsingar sem hann kveðst hafa aflað frá framleiðanda vörunnar um sex af þeim níu vörutegundum sem hann hafi séð um að flytja hingað til lands fyrir Sælkerann ehf. umrætt sinn og ekki hafi verið geymdar í kæli. Í öllum þessum sex tilvikum er tekið fram að varan skuli flutt og geymd við hitastig á bilinu 18 til 22°. Þá hefur áfrýjandi lagt fram upplýsingar sem hann kveðst einnig hafa aflað frá framleiðandanum um eina af þeim tegundum, sem geymd hafi verið í kæli vegna áðurgreindra fyrirmæla þess efnis, en þar segir að varan skuli flutt og geymd við hitastig á bilinu 0 til 10°. Samkvæmt yfirliti yfir hitastig í vörugeymslu áfrýjanda dagana 21. til 26. nóvember 2012, sem hann hefur lagt fram, var það milli 15 og 20° þá daga.

II

Í máli þessu krefst stefndi, á grundvelli 1. mgr. 22. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, greiðslu úr hendi áfrýjanda á þeim bótum sem hann hefur innt af hendi til Sælkerans ehf. vegna skemmda á framangreindri kjötvöru meðan hún var í vörslum áfrýjanda. Reisir stefndi kröfu sína í fyrsta lagi á hlutlægri ábyrgðarreglu 1. mgr. 105. gr. loftferðalaga nr. 60/1998. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um að sú regla komi ekki til álita við úrlausn málsins.

Í annan stað krefst stefndi greiðslu úr hendi áfrýjanda þar sem rekja megi tjón það sem orðið hafi á kjötvörunni til rangrar og ófullnægjandi geymslu í vöruhúsi hans dagana 21. til 26. nóvember 2012. Samkvæmt því beri áfrýjandi skaðabótaábyrgð á tjóninu gagnvart stefnda eftir almennum reglum skaðabótaréttar og sérreglum um skyldur og ábyrgð geymslumanns.

Í samræmi við áðurgreindan flutningasamning milli áfrýjanda og Sælkerans ehf. var þeim fyrrnefnda skylt að haga flutningi og geymslu á umræddri kjötvöru þannig að hún yrði ekki fyrir skemmdum af völdum starfsmanna hans. Við meðferð vörunnar bar áfrýjanda fyrst og fremst að fara eftir því sem fram kom á farmbréfi, en þar var vörunni sem fyrr greinir lýst sem kaldri kjötvöru án þess að tekið væri fram hvernig með hana ætti að fara, þar á meðal við hvaða hitastig skyldi geyma hana. Ekki verður talið að þessi tilgreining hafi verið nægileg til þess að áfrýjandi hafi mátt gera sér ljóst að geyma yrði vöruna í kæli. Þá liggur ekki fyrir að vörubrettin fjögur, sem komið var fyrir í ókældu rými í vörugeymslu áfrýjanda, hafi verið merkt þannig að varan sem á þeim var skyldi sett í kæligeymslu. Loks er ósannað að meðferð áfrýjanda á matvælunum hafi, að þessu gættu, falið í sér brot á ákvæðum laga nr. 93/1995 um matvæli eða reglum, settum samkvæmt þeim.

Með vísan til alls þess sem að framan greinir verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Eftir þessum málsúrslitum verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað sem ákveðinn er í einu lagi á báðum dómstigum eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Jónar Transport hf., er sýkn af kröfu stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.