235/2005

Aðalágreiningur málsaðila laut að því, hvort túlka bæri samninga þeirra um tónlistarflutning G á þann veg að D hafi mátt endurútgefa tónlistina óbreytta á svonefndum safndiskum þar sem einnig væri tónlist sem ekki hefði fylgt með upprunalegri útgáfu tónlistarinnar. Óumdeilt var að G hafði um langa hríð tekið þátt í að leika tónlist inn á hljómdiska sem D hafði gefið út, án þess að sérstakir skriflegir samningar hafi verið gerðir um slíkt hverju sinni. Hafði G þá skrifað reikninga á hendur D fyrir hvert tilvik fyrir sig, en ekki gert frekari reikninga né fengið frekari greiðslur þó að D hafi í einhverjum tilvikum endurútgefið tónlistina á svonefndum safndiskum síðar. Fyrir dómi kvaðst G aldrei hafa kvartað við D yfir þessu eða krafið hann um greiðslu. Með hliðsjón af þessu var fallist á það með D, að G hafi borið, þegar hann tók að sér hljóðfæraleik þann sem málið varðaði, að greina D frá því að hann vildi áskilja sér sérstaka greiðslu fyrir endurútgáfu tónlistarinnar á nýjum hljómdiski síðar. Þá var ekki fallist á sjónarmið G um að brotið hafi verið gegn þeim sæmdarrétti sem honum bæri sem listflytjanda samkvæmt höfundalögum, með útgáfu á fyrrgreindum hljómdiski. Var því tekin til greina aðalkrafa D um sýknu af kröfum G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. júní 2005 að fengnu áfrýjunarleyfi. Hann krefst sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Þá krefst hann þess að varakröfu gagnáfrýjanda verði vísað frá héraðsdómi.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 16. ágúst 2005. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur en til vara að aðaláfrýjandi verði dæmdur til þess að greiða sér skaða- og miskabætur að mati Hæstaréttar með dráttarvöxtum frá 15. apríl 2004 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti og „eftir atvikum“ héraðsdómi. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti skýrði gagnáfrýjandi varakröfu sína svo, að með henni væri í reynd einungis krafist lægri fjárhæðar en með aðalkröfunni. Þá skýrði hann kröfuna um málskostnað eftir atvikum í héraðsdómi svo, að með henni væri ekki krafist hækkunar á tildæmdum málskostnaði heldur einungis staðfestingar hans. Að fengnum þessum skýringum gagnáfrýjanda verður litið svo á að með gagnsökinni sé hann aðeins að krefjast staðfestingar á hinum áfrýjaða dómi. Áfrýjun í þessu skyni er heimil samkvæmt 3. mgr. 151. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Krafa aðaláfrýjanda um að varakröfu gagnáfrýjanda verði vísað frá héraðsdómi kom fyrst fram við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti. Hún er því of seint fram komin. Er þá aðeins til athugunar, hvort krafa þessi sætir frávísun án kröfu. Með vísan til þeirrar skýringar á henni sem að framan var getið eru ekki efni til að vísa henni frá dómi.

Skilja verður málatilbúnað gagnáfrýjanda í héraði á þann veg, að hann hafi aðallega reist kröfu sína um fégjald úr hendi aðaláfrýjanda á túlkun samnings aðila um að gagnáfrýjandi léki tónlist inn á hljómdiska hjá aðaláfrýjanda, en til vara á því að með endurútgáfu tónlistarinnar á hljómdiskinum „Eurovision 1986-2003“ hafi aðaláfrýjandi brotið á honum rétt sem honum beri sem listflytjanda samkvæmt V. kafla höfundalaga nr. 73/1972. Vísar hann um þetta til 56. gr. laganna, og telur að brotið hafi verið gegn 4. tl. 1. mgr. 45. gr. og 3. mgr. sömu greinar, sbr. 4. gr., en í síðastnefndu ákvæði er verndaður svonefndur sæmdarréttur.

Aðalágreiningur málsaðila lýtur að því, hvort túlka beri samninga þeirra um tónlistarflutning gagnáfrýjanda á þann veg að aðaláfrýjandi hafi mátt endurútgefa tónlistina óbreytta á svonefndum safndiskum þar sem einnig væri tónlist sem ekki hefði fylgt með upprunalegri útgáfu tónlistarinnar. Óumdeilt er að gagnáfrýjandi hefur um langa hríð tekið þátt í að leika tónlist inn á hljómdiska, sem aðaláfrýjandi hefur gefið út, án þess að sérstakir skriflegir samningar hafi verið gerðir um slíkt hverju sinni. Hefur gagnáfrýjandi þá skrifað reikninga á hendur aðaláfrýjanda fyrir hvert tilvik fyrir sig. Reikningarnir hafa verið gerðir að lokinni upptöku á efninu en gagnáfrýjandi hvorki gert frekari reikninga né fengið frekari greiðslur, þó að aðaláfrýjandi hafi í einhverjum tilvikum endurútgefið tónlistina á svonefndum safndiskum síðar. Sagði gagnáfrýjandi fyrir dómi að í honum hefði lengi blundað að láta reyna á rétt sinn til sérstakra greiðslna fyrir endurútgáfu tónlistarinnar. Hann og aðrir tónlistarmenn hafi horft upp á þetta árum saman og mikið rætt um réttmæti þessa, en enginn samt tekið af skarið fyrr en hann höfðaði mál þetta. Svaraði hann neitandi spurningu um hvort hann hefði „á þessum ferli“ kvartað við aðaláfrýjanda yfir þessu eða krafið hann um greiðslu.

Með hliðsjón af framansögðu verður fallist á það með aðaláfrýjanda, að gagnáfrýjanda hafi borið, þegar hann tók að sér hljóðfæraleik þann sem málið varðar, að greina aðaláfrýjanda frá því ef hann vildi áskilja sér sérstaka greiðslu fyrir endurútgáfu tónlistarinnar á nýjum hljómdiski síðar. Mátti aðaláfrýjandi gera ráð fyrir að án slíks áskilnaðar af hálfu gagnáfrýjanda ætti að gilda sama fyrirkomulag á þessu og áður hafði gilt í viðskiptum aðila.

Ekki verður fallist á sjónarmið gagnáfrýjanda um að brotið hafi verið gegn sæmdarrétti hans með útgáfu á fyrrgreindum hljómdiski.

Með vísan til þessa verður aðaláfrýjandi sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda.

Aðaláfrýjanda, sem hefur atvinnu af útgáfu á tónlist, var í lófa lagið að haga samningsgerð við gagnáfrýjanda á þann veg að tekin væru af tvímæli um rétt til endurútgáfu tónlistarinnar. Málsókn gagnáfrýjanda á rót að rekja til þess að aðaláfrýjandi sinnti þessu ekki. Með hliðsjón af því er rétt að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Dagur Group ehf., skal vera sýkn af kröfu gagnáfrýjanda, G-kk-ef B-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.