777/2013

H krafðist þess annars vegar að viðurkennd yrði óskipt skaðabótaskylda K og O vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún féll úr efri koju í orlofshúsi K og hins vagar að viðurkenndur yrði réttur hennar til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu K og O hjá S hf. vegna líkamstjónsins. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að bótaábyrgð yrði ekki reist á því að ákvæði tiltekins staðals hefði gilt um gerð og búnað kojunnar. Til hans mætti á hinn bóginn líta til viðmiðunar um þær kröfur sem gera mætti til frágangs á kojum. Um húsnæðið hefði gilt ákvæði þriðja málsliðar 1. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 941/2002 um hollustuhætti þess efnis að það skyldi vera þannig gert og viðhaldið að þeir sem þar dveldust hlytu ekki heilsutjón eða óþægindi af. Yrði við það að miða að sá frágangur kojunnar, að ekki væri öryggisgrind á fótagafli hennar frá stiga og út í vegg til að varna falli, væri óforsvaranlegur og í andstöðu við ákvæði reglugerðarinnar. Væri orsök tjóns H að rekja til þessa vanbúnaðar kojunnar. Var viðurkennd bótaskylda K og O að 2/3 hlutum, en H var látin bera tjón sitt að 1/3 hluta vegna eigin sakar. Þá var jafnframt viðurkenndur réttur H til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu hjá S hf. að 2/3 hlutum.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. desember 2013. Hún krefst þess að viðurkennd verði óskipt skaðabótaskylda stefndu Kennarasambands Íslands og Orlofssjóðs Kennarasambands Íslands vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún féll úr efri koju í orlofshúsi þess fyrrnefnda 21. nóvember 2010. Þá krefst hún þess að viðurkenndur verði réttur sinn til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu framangreindra stefndu hjá stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. vegna líkamstjónsins. Loks krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að skaðabótaskylda þeirra verði einungis viðurkennd að hluta og málskostnaður felldur niður.

Í hinum áfrýjaða dómi er lýst aðdraganda þess er áfrýjandi féll úr efri koju árla morguns sunnudaginn 21. nóvember 2010 í orlofshúsi að Háamóa 10 í Heiðarbyggð á Flúðum í Árnessýslu, en húsið er í eigu stefnda Kennarasambands Íslands sem leigir það út til félagsmanna í gegnum stefnda Orlofssjóð Kennarasambands Íslands. Í héraðsdómi er og lýst hönnun og gerð kojunnar og aðstæðum í herbergi því sem kojan er í. Eins og þar kemur fram liggur höfðagafl kojunnar og önnur langhlið fast að vegg og á þeirri langhlið hennar sem snýr út í herbergið er öryggisgrind. Hins vegar er ekki öryggisgrind á fótagafli kojunnar en þar er stigi og nær sá kjálki stigans, sem er nær þeirri langhliðinni er snýr út í herbergið, upp fyrir brún dýnu sem í kojunni er. Áfrýjandi reisir kröfur sínar á því að gerð og búnaður kojunnar hafi verið óforsvaranlegur og ólögmætur og hafi eigandi hússins og leigusali vanrækt þá skyldu að tryggja öryggi þeirra sem í húsinu dvelji. Hafi slys áfrýjanda orðið vegna þess vanbúnaðar sem í framangreindu felist.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að bótaábyrgð stefndu á slysi áfrýjanda verði ekki reist á því að ákvæði staðals ÍST EN 13453-1:2004 hafi gilt um gerð og búnað kojunnar. Til staðalsins má á hinn bóginn líta til viðmiðunar um þær kröfur sem gera megi til frágangs á kojum. Orlofshús það er um ræðir er frístundahús í skilningi 3. gr. reglugerðar nr. 941/2002 um hollustuhætti. Um húsnæðið gildir því hið almenna ákvæði þriðja málsliðar 1. mgr. 14. gr. reglugerðarinnar að það skuli vera þannig gert og viðhaldið að þeir sem þar dveljast hljóti ekki heilsutjón eða óþægindi af. Við það verður að miða að sá frágangur kojunnar, að ekki sé öryggisgrind á fótagafli hennar frá stiga og út í vegg til að varna falli, sé óforsvaranlegur og andstæður síðastgreindu reglugerðarákvæði. Er þá litið til þess að um er að ræða orlofshús sem leigt er félagsmönnum til skamms tíma hverju sinni. Má við þær aðstæður jafnan gera ráð fyrir því að þeir sem þar dveljast kynni sér ekki í einstökum atriðum gerð og frágang húss og þess búnaðar sem þar er en gangi þess í stað út frá því að fyllsta öryggis sé gætt þannig að ekki stafi hætta og heilsutjón af. Loks er til þess að líta að litlu þurfti til að kosta til að bæta úr þeim vanbúnaði sem hér var lýst. Í ljósi þess sem hér var rakið verður lagt til grundvallar að orsök tjóns áfrýjanda sé að rekja til framangreinds vanbúnaðar kojunnar og bera stefndu Kennarasamband Íslands sem húseigandi og Orlofssjóður Kennarasambands Íslands sem leigusali sameiginlega ábyrgð gagnvart áfrýjanda á því líkamstjóni sem hún varð fyrir umrætt sinn.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi féll áfrýjandi í gólfið þegar hún teygði sig eftir vatnsglasi sem hún hafði lagt ofan á loftplötu skáps gegnt fótagafli kojunnar. Áfrýjandi, sem hafði sofið tvær nætur í kojunni þegar slysið varð, mátti gera sér grein fyrir því að loftplata skápsins var ekki fráleggsborð og að óvarlegt var að nota hana sem slíka. Þá kveikti hún heldur ekki ljós sem var við höfðagafl kojunnar þegar hún teygði sig eftir glasinu. Þegar þetta er virt verður áfrýjandi að bera tjón sitt sjálf að einum þriðja hluta vegna eigin sakar.

Stefndu Kennarasamband Íslands og Orlofssjóður Kennarasambands Íslands voru með frjálsa ábyrgðartryggingu hjá stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. þegar slysið varð. Ágreiningslaust er að verði slys áfrýjandi rakið til sakar húseigandans og leigusalans taki ábyrgðartryggingin til þess tjóns sem af hlaust með þeim takmörkunum sem kynni að leiða af eigin sök áfrýjanda. Í samræmi við þetta verður viðurkenndur réttur áfrýjanda til skaðabóta úr ábyrgðartryggingunni að tveimur þriðju hlutum.

Að þessari niðurstöðu fenginni ber að dæma stefndu sameiginlega til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðst í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Viðurkennt er að stefndu Kennarasamband Íslands og Orlofssjóður Kennarasambands Íslands bera sameiginlega að tveimur þriðju hlutum skaðabótaábyrgð gagnvart áfrýjanda, H-kvk-þgf B-kvk-þgf E-kvk-þgf, á líkamstjóni því sem hún varð fyrir er hún féll úr efri koju í orlofshúsi að Háamóa 10 í Heiðarbyggð á Flúðum 21. nóvember 2010. Þá er og viðurkenndur réttur áfrýjanda til bóta úr ábyrgðartryggingu framangreindra stefndu hjá stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. vegna tveggja þriðju hluta líkamstjóns þess sem áfrýjandi varð fyrir umrætt sinn.

Stefndu greiði sameiginlega áfrýjanda 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.