778/2017

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa I um að henni yrði heimilað að fá tilgreinda muni tekna úr vörslum M með beinni aðfaragerð og fengna sér. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í talningu I á þeim munum sem hún krafðist að fá afhenta sér með aðfarargerð væri hvergi að finna nokkra lýsingu á mununum umfram það sem sagt væri með almennum orðum um hvers konar hluti væri að ræða. Þá kom fram að í málatilbúnaði M væri kröfu I um afhendingu einstakra muna mótmælt ýmist með vísan til þess að þeir tilheyrðu M eða hann hefði þá ekki í vörslum sínum en I hefði í engu tilviki axlað sönnunarbyrði sína fyrir því gagnstæða með haldbærum gögnum. Var því kröfu I hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 8. desember 2017, en kærumálsgögn bárust réttinum 22. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 29. nóvember 2017, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að henni yrði heimilað að fá nánar tilgreinda muni tekna úr vörslum sóknaraðila með beinni aðfarargerð og fengna sér. Kæruheimild var í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að framangreindri kröfu varnaraðila verði hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði munu aðilarnir hafa verið í óvígðri sambúð, sem lokið hafi í september 2016. Í framhaldi af samvistarslitunum hafi varnaraðili fengið búslóð geymda á tilteknum stað, en hún kveður ágreining milli sín og sóknaraðila hafa leitt til þess að hann hafi tekið búslóðina í sínar vörslur og neitað síðan að láta hana af hendi. Við þessu brást varnaraðili með því að beina til héraðsdóms beiðni 2. maí 2017 um að munir, sem þar voru taldir upp, yrðu teknir með innsetningargerð úr vörslum sóknaraðila og fengnir sér. Mál þetta, sem snýst um þá beiðni, var þingfest í héraði 6. júní 2017. Í þinghaldi 28. sama mánaðar breytti varnaraðili kröfugerð sinni í málinu með þeirri skýringu að sóknaraðili hefði „skilað hluta af búslóð“ hennar eftir að beiðni hafði verið sett fram um innsetningargerð og felldi því til samræmis niður níu liði í talningu muna, sem hún krafðist að fá afhenta sér. Að þessu gerðu sneri krafa varnaraðila að munum, sem hún lýsti í 26 liðum, og eru þeir taldir upp í hinum kærða úrskurði.

Samkvæmt 78. gr. laga nr. 90/1989 getur sá, sem telur sér með ólögmætum hætti aftrað að neyta umráða yfir öðru en fasteign, sbr. 73. gr. sömu laga, með nánar tilteknum skilyrðum krafist þess að fá réttindum sínum fullnægt með aðfarargerð án þess að fyrir liggi aðfararheimild eftir 1. mgr. 1. gr. laganna. Þegar aðfarargerðar er krafist á þessum grundvelli til að fá fullnustu réttinda til umráða yfir lausafjármunum verður með hliðsjón af meginreglu d. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að tilgreina í aðfararbeiðni með ótvíræðum hætti þá muni, sem um ræðir, með nákvæmri lýsingu á auðkennum þeirra, hvort sem þeir eru einstaklega ákveðnir eða tegundarákveðnir. Ber þá sá, sem leitar aðfarargerðar, jafnframt sönnunarbyrði fyrir réttindum sínum til munanna og að sá, sem gerðinni er beint að, hafi þá í umráðum sínum.

Þegar litið er að þessu virtu á talningu varnaraðila á þeim munum, sem hún krefst að fá afhenta sér með aðfarargerð, er ljóst að í þeim 26 liðum, sem nú standa eftir í dómkröfu hennar, er hvergi að finna nokkra lýsingu á mununum umfram það að sagt er með almennum orðum um hvers konar hluti sé að ræða. Í nokkrum liðum er þó ekki svo langt gengið þegar látið er við það sitja að lýsa munum með orðum eins og „myndir“, „tveir svartir pokar, innihalda föt og skó“, „kassar með persónulegum munum dóttur gerðarbeiðanda“ eða „föt af dóttur gerðarbeiðanda“. Í tveimur síðastnefndu tilvikunum er reyndar heldur ekkert skýrt á hvaða grunni varnaraðili telji sig eiga sjálfa rétt til að fá umráð yfir munum, sem sagt er að tilheyri öðrum. Þá er til þess að líta að í málatilbúnaði sóknaraðila er kröfu varnaraðila um afhendingu einstakra muna mótmælt ýmist með vísan til þess að þeir tilheyri sóknaraðila eða hann hafi þá ekki í vörslum sínum. Varnaraðili hefur í engu tilviki axlað sönnunarbyrði sína fyrir því gagnstæða með haldbærum gögnum. Þegar af þessum ástæðum verður hafnað kröfu varnaraðila um heimild til aðfarargerðar.

Rétt er að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður falli niður. Ákvæði hins kærða úrskurðar um gjafsóknarkostnað varnaraðila skal vera óraskað, en um þann kostnað hér fyrir dómi fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu varnaraðila, I-kvk-ef J-kvk-ef T-kvk-ef, um aðfarargerð gagnvart sóknaraðila, M-kk-þgf Þ-kk-þgf.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 350.000 krónur.