309/2005

Í málinu krafðist H skaðabóta úr hendi J, HV og L, en R, Þ og HH, hluthafar í H fóru með fyrirsvar félagsins í málinu á grundvelli heimildar í 2. mgr. 109. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Var skaðabótakrafan sögð vegna útgáfu fimm veðskuldabréfa með veði í fasteign H sem J og H hefðu undirritað, sem stjórnendur H, til hagsbóta fyrir L. Var byggt á því að um hefði verið að ræða refsiverða háttsemi af hálfu þeirra J og HV. Heimild R, Þ og HH til fyrirsvars fyrir H var talin byggjast á tillögu sem borin var upp á hluthafafundi um að krefja J og HV um skaðabætur vegna tjóns sem þau hefðu valdið félaginu og var þar felld með tilgreindum atkvæðafjölda. Í framangreindri tillögu var ekki getið málsóknar á hendur L og gátu R, Þ og HH því ekki farið með fyrirsvar í máli á hendur því félagi og var kröfu H á hendur L vísað frá dómi þegar af þeirri ástæðu. Varðandi kröfur H á hendur J og HV var talið að í gögnum málsins kæmi fram með nægilega skýrum hætti hvernig fjárhæð stefnukröfu H hafi verið fundin og þó að krafan væri ekki sundurliðuð með þeim hætti að rekja mætti hvernig fyrrnefndri fjárhæð hafi verið ráðstafað til greiðslu hvers og eins þeirra fimm veðskuldabréfa sem H teldi J og HV hafa gefið út honum til tjóns, yrði að telja, með hliðsjón meðal annars af því hvernig háttað væri fyrirsvari H í málinu, að þessi ágalli geti ekki einn og sér leitt til frávísunar málsins á þessu stigi. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi varðandi kröfur H á hendur J og HV og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. júlí 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. júní 2005, þar sem vísað var frá dómi máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast aðallega staðfestingar á niðurstöðu hins kærða úrskurðar, en til vara að hann verði staðfestur að því er varðar varnaraðilann Lykilhótel hf. Þeir krefjast og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði fara R-kvk-nf R-kvk-nf, Þ-kk-nf R-kk-nf og H-kk-nf H-kk-nf, sem eru hluthafar í sóknaraðila með fyrirsvar félagsins í málinu á grundvelli heimildar í 2. mgr. 109. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Í því lagaákvæði kemur fram að hafi hluthafafundur fellt tillögu um að beita nánar tilgreinda stjórnendur, sbr. 108. gr. laganna, fébótaábyrgð geti hluthafar, sem ráða yfir minnst 1/5 heildarhlutafjár félagsins gert skaðabótakröfu vegna félagsins og í nafni þess, en tekið er fram að kostnaður af slíku máli sé félaginu óviðkomandi. Héraðsdómur kemst réttilega að þeirri niðurstöðu að þeir þrír einstaklingar sem koma fram í málinu í nafni sóknaraðila fullnægi framangreindum skilyrðum laga til að fara með fyrirsvar hans í máli félagsins á hendur varnaraðilunum J-kk-þgf Ó. R-kk-þgf, sem mun vera stjórnarformaður og framkvæmdastjóri sóknaraðila, og H-kvk-þgf V-kvk-þgf, sem mun eiga sæti í stjórn félagsins. Málsóknin er að þessu leyti reist á tillögu sem fram kom á hluthafafundi 6. mars 2003, og var þar felld með 61,112% atkvæða gegn 38,888 % atkvæða. Hins vegar var í þeirri tillögu að engu getið málshöfðunar á hendur varnaraðilanum Lykilhótelum hf. og geta nefndir einstaklingar því ekki talist fara réttilega með fyrirsvar sóknaraðila varðandi kröfu á hendur þeim varnaraðila. Af þeirri ástæðu og með vísan til 108. gr. laganna ber að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um frávísun kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðilanum Lykilhótelum hf.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði reisir sóknaraðili kröfu sína einkum á því að varnaraðilarnir J-kk-nf og H-kvk-nf hafi með saknæmum og ólögmætum hætti staðið að veðsetningu fasteignar sóknaraðila í þágu varnaraðilans Lykilhótela hf., en fyrrnefndir varnaraðilar munu einnig hafa verið stjórnendur þess félags. Hafi þau með þessu valdið sóknaraðila tjóni, sem felist í því að sóknaraðili hafi neyðst til að ráðstafa 181.520.508 krónum af söluverði fasteignar sinnar til að aflétta veðböndum sem til hafi verið stofnað í þágu varnaraðilans Lykilhótela hf. vegna krafna Framkvæmdasjóðs Íslands. Sóknaraðili heldur því fram að framangreind háttsemi hafi verið refsiverð. Meðal gagna málsins eru afrit þeirra fimm veðskuldabréfa sem um ræðir og bera þau með sér að hafa verið undirrituð af varnaraðilunum J-kk-þgf og H-kvk-þgf fyrir hönd sóknaraðila. Í málinu liggur einnig fyrir bréf fjármálaráðuneytisins 11. janúar 2003 um sundurliðun á ráðstöfun kaupverðs fasteignar félagsins. Því bréfi fylgdu nánar tilgreind gögn og er þar á meðal sögð vera fyrsta blaðsíða bréfs sem nafngreindur hæstaréttarlögmaður hafi ritað ráðuneytinu, en sá lögmaður hafi gætt hagsmuna ríkissjóðs við kaupin. Á þeirri blaðsíðu kemur fram að 181.520.508 krónum af kaupverðinu hafi verið ráðstafað til greiðslu krafna Framkvæmdasjóðs Íslands sem tengjast fasteign varnaraðilans Lykilhótela hf. Að þessu virtu verður talið nægjanlega fram komið hvernig fjárhæð stefnukröfu sóknaraðila er fengin. Krafa sóknaraðila er ekki sundurliðuð með þeim hætti að rekja megi hvernig fyrrnefndri fjárhæð var ráðstafað til greiðslu hvers og eins þeirra fimm veðskuldabréfa sem sóknaraðili telur varnaraðila J-kk-þf og H-kvk-þf hafa gefið út honum til tjóns. Hins vegar verður að telja, með hliðsjón af því sem að framan greinir og því hvernig háttað er fyrirsvari sóknaraðila í málinu, að þessi ágalli geti ekki einn og sér leitt til frávísunar málsins á þessu stigi. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka til efnismeðferðar kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðilunum J-kk-þgf Ó. R-kk-þgf og H-kvk-þgf V-kvk-þgf.

Um kærumálskostnað fer eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur að því er varðar frávísun kröfu sóknaraðila, Hótels Valhallar ehf., á hendur varnaraðilanum Lykilhótelum hf.

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi að því er varðar kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðilunum J-kk-þgf Ó. R-kk-þgf og H-kvk-þgf V-kvk-þgf og lagt fyrir héraðsdómara að taka hana til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður milli sóknaraðila og varnaraðilans Lykilhótela hf.

Varnaraðilarnir J-kk-nf Ó. R-kk-nf og H-kvk-nf V-kvk-nf greiði sameiginlega hverjum fyrirsvarsmanna sóknaraðila, R-kvk-þgf R-kvk-þgf, Þ-kk-þgf R-kk-þgf og H-kk-þgf H-kk-þgf, 70.000 krónur í kærumálskostnað.