292/2011

X var sakfelldur í héraði fyrir líkamsárás. Taldi Hæstiréttur að X hefði gerst sekur um þá líkamsárás sem honum var gefin að sök og að hann hefði verið sakhæfur þegar brotið átti sér stað. Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti kom fram að X hefði síðar með dómi í héraði verið sýknaður af refsikröfu vegna tveggja brota sökum ósakhæfis, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga og honum gert að sæta öryggisgæslu samkvæmt 62. gr. laganna. Jafnframt var upplýst að þeim dómi yrði ekki áfrýjað til Hæstaréttar. Með hliðsjón af þessu var það niðurstaða Hæstaréttar að refsing í málinu myndi ekki þjóna tilgangi og var hún því felld niður með vísan til 63. gr. almennra hegningarlaga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. maí 2011 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar héraðsdóms á sakfellingu ákærða, en þyngingar á refsingu hans.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að skaðabótakröfu brotaþola verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af henni, en að því frágengnu að tildæmdar bætur verði lækkaðar.

A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 1.089.193 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. júlí 2009 til 5. febrúar 2010, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Með hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp 23. febrúar 2011, var ákærði dæmdur fyrir líkamsárás aðfararnótt sunnudagsins 5. júlí 2009. Var hann dæmdur í 30 daga fangelsi, skilorðsbundið í 2 ár. Þá var hann dæmdur til að greiða brotaþola, A, 350.000 krónur í miskabætur.

Á undanförnum mánuðum hefur verið rekið fyrir Héraðsdómi Reykjaness mál ákæruvaldsins gegn ákærða þar sem honum var gefið að sök annars vegar manndráp, með því að hafa hinn 12. maí 2011 veist að sambýliskonu sinni og þrengt að hálsi hennar með þeim afleiðingum að hún lést, og hins vegar brot gegn valdstjórninni, með því að hafa hinn 18. apríl 2011 veist að aðstoðarleikskólastjóra, þar sem hún var að gegna starfi sínu, og slegið hana þungu höggi aftan á höfuð. Dómur var kveðinn upp í málinu 21. nóvember 2011. Var það niðurstaða dómsins að sannað væri að ákærði hefði framið þessi brot en að ástand hans hefði í báðum tilvikum verið með þeim hætti að hann hafi sökum geðveiki verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum og væri hann því ósakhæfur. Var hann því með vísan til 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins og gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun, sbr. 62. gr. almennra hegningarlaga. Hafa ákærði og ákæruvaldið lýst yfir því að dómi þessum verði unað.

II

Sýknukrafa ákærða byggir í fyrsta lagi á því að ekki hafi verið færðar fram fullnægjandi sannanir um þau ákæruatriði sem hann var sakfelldur fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Með vísan til forsendna dómsins verður staðfest sú niðurstaða að ákærði hafi gerst sekur um þá líkamsárás sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæru.

Ákærði byggir sýknukröfu sína jafnframt á sakhæfisskorti og styður þá kröfu við vottorð geðlæknanna S-kk-ef P-kk-ef P-kk-ef og Ó-kk-ef B-kk-ef en þeirra var aflað í fyrrgreindu máli fyrir Héraðsdómi Reykjaness. Þau vottorð sem hér er vísað til staðfesta að ákærði hafi verið ósakhæfur á verknaðarstundu þeirra brota sem þar er fjallað um dagana 18. apríl og 12. maí 2011. Það brot sem ákærða er gefið að sök í þessu máli var framið 5. júlí 2009 og verður ekki af þessum gögnum ráðið svo óyggjandi sé að ákærði hafi þá verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum sökum geðveiki. Verður ákærði því ekki sýknaður á þeirri forsendu.

Í 63.gr. almennra hegningarlaga segir að hafi orðið svo ástatt um mann til langframa sem í 15. eða 16. gr. segi, eftir að hann hefur drýgt refsiverðan verknað, en áður en fullnaðardómur gengur í máli hans, ákveði dómur þá hvort refsing skuli dæmd eða hún eigi að falla niður. Þá segir að ákveða megi í dóminum, ef skilyrði 62. gr. laganna þykja vera fyrir hendi, að ráðstöfunum samkvæmt þeirri grein skuli beitt í stað refsingar eða þangað til unnt þykir að framkvæma refsingu.

Eins og fram er komið var ákærði sýknaður af refsikröfu í fyrrgreindum dómi Héraðsdóms Reykjaness sökum ósakhæfis, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga og gert að sæta öryggisgæslu samkvæmt 62. gr. laganna. Af þeim sökum þykir ljóst að refsing muni ekki þjóna tilgangi og verður hún því, samkvæmt heimild í 63. gr. sömu laga, felld niður. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um annað en refsingu ákærða.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Ákærði verður dæmdur til að greiða málskostnað brotaþola fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að refsing ákærða, X, fellur niður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 390.092 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, E-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.

Ákærði greiði 150.000 krónur í málskostnað brotaþola fyrir Hæstarétti.