268/2013

G kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að fellt yrði úr gildi árangurslaust fjárnám sem gert hafði verið hjá honum að beiðni Í hf. á grundvelli skuldabréfs sem G hafði gengst í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Talið var að af 7. tl. 1. mgr. 1. gr. og 1. mgr. 3. gr. laga nr. 90/1989 um aðför leiddi að aðfarar yrði ekki krafist á hendur þeim sem tekið hefðu á sig sjálfskuldarábyrgð á efndum skuldabréfs, nema slík skuldbinding ábyrgðarmanns kæmi fram í skuldabréfinu sjálfu. Þar sem G hafði gefið út sjálfstæða yfirlýsingu um skuldbindingu sína, sem ekki fullnægði áðurgreindum áskilnaði, gat yfirlýsingin ekki verið gild aðfararheimild. Var beiðni Í hf. um aðför því ekki reist á fullnægjandi aðfararheimild og hefði sýslumanni borið að synja um hana af sjálfsdáðum, sbr. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 90/1989. Var aðfarargerðin því felld úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. apríl 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. mars 2013 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að fellt yrði úr gildi árangurslaust fjárnám sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði hjá honum 7. september 2012. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að aðfarargerðin verði felld úr gildi. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Svo sem greinir í hinum kærða úrskurði gaf sóknaraðili út skuldabréf 3. ágúst 2005 til forvera varnaraðila, sem þá bar sama nafn en var síðar nefndur Glitnir banki hf. Í skuldabréfinu viðurkenndi sóknaraðili að skulda bankanum 7.842.454 japönsk jen en sú fjárhæð var sögð að jafnvirði 4.500.000 krónur miðað við 2. ágúst 2005. Skuldina átti að endurgreiða með 14 afborgunum á sex mánaða fresti og var fyrsti gjalddagi 5. janúar 2006. Hinn 21. september 2007 var undirrituð áritun á skuldabréfið um skuldaraskipti og skilmálabreytingu, en samkvæmt henni samþykkti bankinn að G. Árnason ehf., síðar Mardrangar ehf., yrði nýr skuldari í stað sóknaraðila. Einnig var tekið fram að bankinn félli frá öllum kröfum á hendur sóknaraðila vegna skuldabréfsins. Með yfirlýsingu 4. október sama ár gekkst sóknaraðili í sjálfskuldarábyrgð til tryggingar á skilvísri og skaðlausri greiðslu skuldabréfsins.

Með aðfararbeiðni 15. febrúar 2010 krafðist varnaraðili þess að sýslumaðurinn í Reykjavík gerði fjárnám hjá sóknaraðila á grundvelli skuldabréfsins og sjálfskuldarábyrgðar hans. Fór fjárnámið fram 7. september 2012 og var það árangurslaust eins og rakið er í úrskurði héraðsdóms. Í málinu leitar sóknaraðili úrlausnar um gildi þeirrar gerðar eftir reglum 15. kafla laga nr. 90/1989.

II

Samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 má gera fjárnám fyrir skuldabréfi ef það hefur að geyma þá skilmála sem þar koma fram og er vottað með tilgreindum hætti. Í 1. mgr. 3. gr. laganna segir að aðfarar megi krefjast hjá þeim sem skylda hvílir á samkvæmt hljóðan aðfararheimildar, en það nær einnig til þeirra sem gengist hafa í sjálfskuldarábyrgð fyrir efndum skuldbindingar samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laganna, ef áskilnaði þess ákvæðis gagnvart aðalskuldara er einnig fullnægt gagnvart ábyrgðarmanni. Af þeim orðum 1. mgr. 3. gr. laganna að „skylda hvílir á samkvæmt hljóðan aðfararheimildar“ leiðir að skuldbinding ábyrgðarmanns þarf að koma fram í sjálfu skuldabréfinu, sbr. dóm Hæstaréttar 24. nóvember 1997, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á blaðsíðu 3399.

Sóknaraðili gekkst ekki undir sjálfskuldarábyrgð sína með því að árita það skuldabréf sem ábyrgð hans tók til. Þess í stað gaf hann út sjálfstæða yfirlýsingu um skuldbindingu sína en hún gat ekki verið aðfararheimild samkvæmt því sem hér hefur verið rakið. Því var beiðni varnaraðila um aðför ekki reist á fullnægjandi aðfararheimild og bar sýslumanni að synja um hana af sjálfsdáðum, sbr. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 90/1989. Þegar af þeirri ástæðu og þótt þessu hafi ekki verið borið við af hálfu sóknaraðila ber að fella fjárnámið úr gildi.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Fellt er úr gildi fjárnám, sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði 7. september 2012 hjá sóknaraðila, G-kk-þgf Á-kk-þgf, samkvæmt kröfu varnaraðila, Íslandsbanka hf.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.