614/2006

ÁB ehf. gerði tilboð í nánar tilgreinda jörð á Álftanesi sem eigendur hennar, F, Á, A og J samþykktu. Lögmaðurinn V gætti hagsmuna seljenda við söluna. Sá fyrirvari var í tilboðinu að ÁB ehf. bæri innan sjö daga frá samþykki þess að leggja fram staðfestingu um fjármögnun kaupverðs frá viðurkenndri lánastofnun. Það gekk ekki eftir og var jörðin seld ÁL ehf. skömmu síðar en fyrirsvarsmaður þess félags var Þ. ÁB ehf. höfðaði mál á hendur F, Á, A, J, V, Þ og ÁL ehf. og krafðist aðallega ógildingar á nefndum kaupsamningi milli F, Á, A og J annars vegar og ÁL ehf. hins vegar en til vara að öllum stefndu bæri að greiða félaginu nánar tilgreindar skaðabætur. Fyrir Hæstarétti var málinu vísað frá dómi að því er varðaði F, Á og A þar eð áfrýjunarstefna var ekki birt þeim. Þá var talið að ÁB ehf. kæmi ekki ógildingarkröfunni að fyrir Hæstarétti þar sem lögmaður félagsins í héraði hefði fallið frá henni þar fyrir dómi og var henni vísað frá réttinum. Skaðabótakrafa ÁB ehf. var því ein til úrlausnar fyrir Hæstarétti og var hægt að fella dóm á hana að því er varðaði þau stefndu sem eftir stóðu; J, V, Þ og ÁL ehf. Óumdeilt var í málinu að fyrirsvarsmaður ÁB ehf. hefði afhent yfirlýsingu frá KB banka hf. innan sjö daga frá samþykki tilboðs félagsins í hina umþrættu jörð. Hins vegar var talið að sú yfirlýsing hefði í engu fullnægt þeim áskilnaði um staðfestingu á fjármögnun sem hið samþykkta tilboð fól í sér. Af þeirri ástæðu féll sá samningur sem þá var kominn á sjálfkrafa úr gildi og seljendum að fullu heimilt að ráðstafa jörðinni til annars kaupanda. Átti ÁB ehf. því ekki rétt til bóta úr hendi seljenda á þeim grundvelli að brotið hefði verið gegn samningsbundnum réttindum félagsins. Þá var á engan hátt séð að lögmaðurinn V hefði með aðkomu sinni bakað sér bótaábyrgð gagnvart ÁB ehf. og heldur engin atvik fyrir hendi sem leitt gætu til bótaréttar félagsins á hendur Þ og ÁL ehf. Sýknudómur héraðsdóms var því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 15. september 2006. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 1. nóvember 2006 og var áfrýjað öðru sinni með stefnu, sem barst réttinum 29. sama mánaðar og gefin var út 6. desember 2006 að undangengnum fresti samkvæmt 3. mgr. 155. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Áfrýjandi krefst þess aðallega að stefndu verði gert að þola ógildingu á kaupsamningi 21. febrúar 2005 milli stefndu F-kk-ef I-kk-ef J-kk-ef, Á-kvk-ef J-kvk-ef, Ö-kvk-ef Þ-kvk-ef J-kvk-ef og J-kvk-ef J-kvk-ef annars vegar og stefnda Álftabyggðar ehf. hins vegar um nánar tiltekna spildu úr landi Sviðsholts I á Álftanesi, að „viðurkenndur verði réttur stefnanda til spildunnar“ og að stefndu verði gert að fá kaupsamninginn afmáðan úr þinglýsingabók. Til vara krefst áfrýjandi að stefndu verði gert að greiða sér 72.700.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. febrúar 2005 til greiðsludags. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu F-kk-nf I-kk-nf J-kk-nf, Á-kvk-nf J-kvk-nf og A-kvk-nf Þ-kvk-nf J-kvk-nf hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Stefndu J-kvk-nf J-kvk-nf og V-kk-nf K-kk-nf krefjast þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur. Þá krefjast þau málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndu Þ-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf og Álftabyggð ehf. krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Mál þetta var skriflega flutt fyrir Hæstarétti.

Áfrýjunarstefna í málinu var birt 9. janúar 2007 fyrir lögmanni stefndu Þ-kk-ef A-kk-ef og Álftabyggðar ehf. og einnig sama dag fyrir stefnda V-kk-þgf K-kk-þgf hæstaréttarlögmanni, sem undirritaði svofellda áritun á stefnuna: „Stefndu V-kk-nf K-kk-nf og J-kvk-nf J-kvk-nf hafa falið mér að taka til varna í málinu, samrit stefnu móttekið.“ Ljóst er af þessari áritun að stefndi V-kk-nf tók ekki við birtingu áfrýjunarstefnunnar fyrir stefndu F-kk-þf I-kk-þf, Á-kvk-þf eða Ö-kvk-þf Þ-kvk-þf, þótt hann hafi farið með málið af þeirra hálfu í héraði. Vegna þessa og með því að stefnan var ekki á annan hátt birt fyrir þessum aðilum verður málinu vísað af sjálfsdáðum frá Hæstarétti að því er þau varðar.

Í héraðsdómsstefnu hafði áfrýjandi uppi sömu kröfur og hann gerir nú fyrir Hæstarétti auk þess sem hann krafðist að stefndu F-kk-þgf I-kk-þgf, Á-kvk-þgf, Ö-kvk-þgf Þ-kvk-þgf og J-kvk-þgf yrði gert að undirrita kaupsamning við sig um áðurnefnda spildu úr landi Sviðsholts I á Álftanesi. Jafnframt var í aðalkröfu leitað dóms um skyldu stefndu til að greiða áfrýjanda skaðabætur að fjárhæð 7.700.000 krónur, en til vara var þess krafist að þeim yrði gert að greiða 65.000.000 krónur í bætur. Í þinghaldi 20. mars 2006 lýsti lögmaður, sem þá fór með málið fyrir áfrýjanda, yfir því að fallið væri frá öðrum þáttum aðalkröfu hans en um skaðabætur, svo og að þeim þætti væri nú bætt við upphaflega varakröfu hans og þannig krafist bóta úr hendi stefndu að fjárhæð samtals 72.700.000 krónur. Stefndu lýstu sig samþykk því að þessi breyting á kröfugerð áfrýjanda kæmist að í málinu og var dómur felldur á hana í þeirri mynd. Eftir þessa ráðstöfun sakarefnisins getur áfrýjandi ekki aukið við kröfur sínar á nýjan leik. Verður aðalkröfu hans því vísað í heild frá Hæstarétti.

Samkvæmt framansögðu stendur eftir til úrlausnar fyrir Hæstarétti krafa áfrýjanda um greiðslu skaðabóta að fjárhæð 72.700.000 krónur ásamt vöxtum og málskostnaði. Áfrýjanda er engin nauðsyn samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991 á að beina þeirri kröfu að öllum stefndu sem samaðilum. Af þessum sökum er unnt að fella dóm á varakröfu áfrýjanda þótt málinu sé vísað frá Hæstarétti að því er varðar stefndu F-kk-þf I-kvk-þf, Á-kvk-þf og Ö-kvk-þf Þ-kvk-þf.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Kröfum áfrýjanda, Álftaborga ehf., á hendur stefndu F-kk-þgf I-kk-þgf J-kk-þgf, Á-kvk-þgf J-kvk-þgf og Ö-kvk-þgf Þ-kvk-þgf J-kvk-þgf, er vísað frá Hæstarétti.

Aðalkröfu áfrýjanda er vísað frá Hæstarétti.

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi greiði stefndu J-kvk-þgf J-kvk-þgf, V-kk-þgf K-kk-þgf, Þ-kk-þgf A-kk-þgf S-kk-þgf og Álftabyggð ehf. hverjum fyrir sig 150.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti. Að öðru leyti fellur málskostnaður fyrir Hæstarétti niður.