25/2017

S krafðist staðfestingar á lögbanni sem sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu lagði við því að S ehf. veitti viðskiptamönnum sínum í té aðgang að nánar tilgreindum vefsíðum sökum þess að þar væri unnt að nýta án endurgjalds efni, sem háð væri höfundarétti þeim sem S, sem samtök rétthafa eftir ákvæðum höfundalaga nr. 73/1972, kæmu fram fyrir. Þá krafðist S þess að viðurkennt yrði að S ehf. væri óheimilt að veita viðskiptamönnum sínum aðgang að umræddum vefsíðum. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að S hefði sýnt nægilega fram á að rétthafar ættu höfundarétt að efni sem miðlað væri í heimildarleysi á framangreindum vefsíðum fyrir milligöngu fjarskiptafyrirtækja líkt og S ehf. Jafnframt var fallist á að S ehf. bæri að hindra slíka háttsemi og því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms um að taka til greina viðurkenningarkröfu S. Þá var með vísan forsendna hins áfrýjaða dóms staðfest niðurstaða hans um að uppfyllt hefðu verið öll skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 til að leggja lögbann við háttsemi S ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. janúar 2017. Hann krefst þess aðallega „að ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík 16. október 2015 ... verði felld úr gildi“, og að hann verði „sýknaður af viðurkenningarkröfu“ gagnáfrýjanda. Til vara krefst hann þess að fyrrgreind ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík „verði felld úr gildi að hluta“ og hann sýknaður „að hluta af viðurkenningarkröfu“ gagnáfrýjanda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, til vara að gagnáfrýjanda verði gert að greiða hluta af málskostnaði aðaláfrýjanda en að því frágengnu að málskostnaður verði látinn niður falla.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 8. mars 2017. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um annað en málskostnað, sem hann krefst í héraði og fyrir Hæstarétti.

Líta verður svo á að með framangreindri kröfugerð leiti aðaláfrýjandi sýknu af kröfum gagnáfrýjanda ýmist með öllu eða að hluta, ásamt því að krefjast málskostnaðar.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi greinir aðila á um hvort aðaláfrýjanda, sem rekur starfsemi á sviði fjarskipta og veitir viðskiptamönnum sínum svonefnda netþjónustu, sé óheimilt að láta þeim í té aðgang að níu tilgreindum vefsíðum sökum þess að þar sé unnt að nýta án endurgjalds efni, sem háð sé höfundarétti þeirra sem gagnáfrýjandi, sem samtök rétthafa eftir ákvæðum höfundalaga nr. 73/1972, komi fram fyrir. Fallist verður á með héraðsdómi að gagnáfrýjandi hafi sýnt nægilega fram á að rétthafar, sem hann komi fram fyrir, eigi höfundarétt að efni sem miðlað sé í heimildarleysi á vefsíðum þessum, svo og að gagnvart rétthöfunum feli sú miðlun í sér ólögmæta háttsemi sem háð sé aðgangi að vefsíðunum fyrir milligöngu fjarskiptafyrirtækja svo sem aðaláfrýjanda. Verður jafnframt fallist á með héraðsdómi að aðaláfrýjanda beri að hindra slíka háttsemi og stoði honum hvorki í því sambandi að bera fyrir sig frelsi sitt til atvinnu í skjóli 75. gr. stjórnarskrárinnar né til tjáningar í skjóli 73. gr. hennar. Samkvæmt því verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að taka til greina kröfu gagnáfrýjanda um að viðurkennt verði að aðaláfrýjanda sé óheimilt að veita viðskiptamönnum sínum aðgang að umræddum vefsíðum. Um þá kröfu er þess jafnframt að gæta að ekki getur skipt frekar máli hvort aðaláfrýjanda geti reynst nauðsynlegt að grípa til sérstakra ráðstafana til að laga sig að dómi um hana eða hverjar þær yrðu að vera, enda hefur gagnáfrýjandi kosið að gera ekki kröfu um skyldu aðaláfrýjanda til tiltekinna athafna eða bann við tilgreindri háttsemi hans sem fullnægja mætti eftir 11. kafla laga nr. 90/1989 um aðför með aðfarargerð til að leysa af hólmi bráðabirgðavernd á grundvelli lögbanns sem sýslumaður lagði 16. október 2015 við fyrrgreindri háttsemi aðaláfrýjanda.

Í málinu krefst gagnáfrýjandi jafnframt staðfestingar á lögbanni sem að framan getur og lagt var á með stoð í 2. mgr. 59. gr. a. höfundalaga og 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að uppfyllt hafi verið öll skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 til að leggja lögbann við háttsemi aðaláfrýjanda, sem eftir gögnum málsins var á þeim tíma byrjuð en ekki aðeins yfirvofandi, svo og að réttarreglur um refsingu eða skaðabætur fyrir röskun hagsmuna gagnáfrýjanda geti ekki tryggt þá nægilega í skilningi 1. töluliðar 3. mgr. sömu lagagreinar. Ekki hefur aðaláfrýjandi sýnt fram á að hagsmunir sínir af því að fá að halda áfram þeirri háttsemi, sem lögbannið var lagt við, geti talist meiri en hagsmunir þeirra, sem gagnáfrýjandi kemur fram fyrir, af því að fyrirbyggja þá háttsemi, sbr. 2. tölulið 3. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990, en við mat á því getur ekki ráðið úrslitum hvort stöðvun háttsemi aðaláfrýjanda komi nægilega að haldi til að vernda réttindi gagnáfrýjanda. Samkvæmt þessu verður niðurstaða héraðsdóms um kröfu gagnáfrýjanda um staðfestingu lögbanns jafnframt staðfest.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála standa engin efni til annars en að dæma aðaláfrýjanda til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Aðaláfrýjandi, Símafélagið ehf., greiði gagnáfrýjanda, STEF, Sambandi tónskálda og eigenda flutningsréttar, samtals 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.