18/2007

X kærði úrskurð héraðsdóms um að hann skyldi sæta farbanni samkvæmt 110. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. b. lið 1. mgr. 103. gr. sömu laga. Talið var að ríkissaksóknari hefði haft vald til að ákveða að lögreglustjórinn á Seyðisfirði skyldi krefjast farbanns yfir X á sama tíma og forræði rannsóknarinnar færðist til lögreglustjórans á Eskifirði. Var úrskurðurinn staðfestur að öðru leyti með vísan til forsendna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. janúar 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 2. janúar 2007, þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði bönnuð för frá Íslandi þar til máli hans lyki, þó ekki lengur en til þriðjudagsins 30. janúar 2007 kl. 15. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að farbanni verði markaður skemmri tími.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Varnaraðili reisir aðalkröfu sína á því að sóknaraðila hafi verið óheimilt að krefjast farbanns yfir honum, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga nr. 19/1991. Er þar vísað til þess að þegar krafan var lögð fyrir héraðsdóm 2. janúar 2007 hafði sýslumaðurinn á Eskifirði þegar tekið við rannsókn málsins, sem var tilefni farbannskröfunnar, í samræmi við 8. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, svo sem henni var breytt með 3. gr. laga nr. 46/2006, og 2. mgr. 1. gr. og 2. mgr. 2. gr. reglugerðar nr. 1130/2006, um stjórn lögreglurannsókna, rannsóknardeildir og samvinnu lögreglustjóra við rannsókn opinberra mála. Rannsókn málsins hafi því ekki verið í höndum sóknaraðila og hafi hann af þeim sökum ekki verið réttur aðili til að krefjast farbannsins. Héraðsdómi hafi því borið að hafna kröfunni. Þá bendir varnaraðili á að réttindi sakbornings til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi, sbr. 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944, feli í sér að mál verði ekki rannsakað af tveimur lögregluembættum á sama tíma auk þess sem sakborningur eigi rétt á að gera sér grein fyrir hvar mál hans sé til rannsóknar.

Sóknaraðili kveðst hafa haft heimild til að krefjast farbannsins. Hafi embætti hans fengið tilkynningu um atvikið, sem varð aðfararnótt 1. janúar 2007, og hann talið sér skylt að gera frumkönnun á vettvangi og skrá málið í málaskrá embættisins. Á þeim tíma höfðu lög nr. 46/2006 tekið gildi en reglugerð nr. 1130/2006 ekki verið birt í Stjórnartíðindum. Að morgni 2. janúar, þegar skrifstofa embættis ríkissaksóknara var opnuð, hafi hann leitað fyrirmæla þar um forræði rannsóknarinnar og ríkissaksóknari tekið ákvörðun um að rannsókn málsins skyldi flytjast til lögreglustjórans á Eskifirði en að sóknaraðili skyldi krefjast farbanns yfir varnaraðila. Telur sóknaraðili að honum hafi borið að fylgja þessum fyrirmælum. Samráð hafi verið haft við lögreglustjórann á Eskifirði um þetta fyrirkomulag.

Í málinu liggur fyrir staðfesting ríkissaksóknara á að hann hafi gefið framangreind fyrirmæli og falið lögreglustjóranum á Seyðisfirði að krefjast farbanns yfir varnaraðila.

Reglugerð nr. 1130/2006 var birt í Stjórnartíðindum 2. janúar 2007. Þá lá fyrir að rannsókn alvarlegra líkamsárása skyldi vera í höndum rannsóknardeildar lögreglustjórans á Eskifirði fyrir umdæmi hans og lögreglustjórans á Seyðisfirði í samræmi við 5. tölulið 2. mgr. 8. gr. lögreglulaga, sbr. 3. gr. laga nr. 46/2006, og 2. mgr. 1. gr. fyrrgreindrar reglugerðar. Í 2. málslið 5. mgr. 27. gr. laga nr. 19/1991 kemur fram að ríkissaksóknari geti kveðið á um rannsókn máls, mælt fyrir um framkvæmd hennar og fylgst með henni. Samkvæmt þessu hafði ríkissaksóknari vald til þess að ákveða að sóknaraðili, sem hafði sinnt rannsókn málsins á frumstigi, skyldi krefjast farbanns yfir varnaraðila á sama tíma og forræði rannsóknarinnar færðist til lögreglustjórans á Eskifirði. Bar sóknaraðila að hlíta fyrirmælum þar að lútandi. Ekki verður fallist á að með þessari tilhögun hafi verið gengið gegn stjórnarskrárvörðum réttindum varnaraðila. Með hliðsjón af þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur, en ekki þykja efni til að marka farbanni varnaraðila skemmri tíma en þar er gert.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.