379/2010

7. janúar 2005 gaf O hf. út skuldabréf í flokki sem nefndur var OGVODA 05 1 og seld voru á verðbréfamarkaði. Heiti O hf. var síðar breytt í D hf. Stjórn þess félags gerði 12. september 2006 áætlun um skiptingu þess í tvö félög sem annars vegar urðu T hf. og hins vegar félags, sem síðar varð Í hf. Skipting félaganna miðaðist við 1. júlí 2006, en við hana færðist sem svaraði 45% eigin fjár D hf. til T hf. og 55% til hins félagsins. Þann 23. júní 2009 fékk T hf. staðfestan nauðasamning sem fól meðal annars í sér að T hf. gerði upp kröfur lánardrottna vegna skuldabréfanna þannig að þeir fengju greiddar kröfur sínar á hendur félaginu með hlutum í því, sem að nafnverði svöruðu til 20% af kröfu hvers og eins. Þann 2. júlí 2009 var Í hf. tekið til gjaldþrotaskipta og lýsti T hf. kröfum í búið vegna skuldabréfanna. Hélt T hf. því fram að um ábyrgðarskuldbindingu hefði verið að ræða af sinni hálfu þegar T gerði upp kröfur lánardrottna vegna skuldabréfanna og ætti T hf. því endurkröfurétt gagnvart þrotabúi Í hf. Skiptastjóri Í hf. hafnaði kröfu T hf. og krafðist T hf. þess fyrir dómi að krafa félagsins að fjárhæð 572.290.920 krónur eða sem svaraði 20% af heildarfjárhæð skuldabréfanna, yrði viðurkennd við gjaldþrotaskipti Í hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt það leiddi af ákvæðum 3. mgr. 133. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög að félögin tvö, sem urðu til við skiptingu D hf., hefðu borið  óskipta ábyrgð á skuldbindingum þess félags við lánardrottna sína, þá færi eftir samningi um skiptingu félagsins hvort nýju félaganna tveggja bæri endanlega ábyrgð á hverri skuld í uppgjöri milli þeirra innbyrðis. Eins og málið var lagt fyrir yrði ekkert ráðið um það hvort Í hf. hefði fremur en T hf. að endingu verið ætlað að bera skuldir við lánardrottna samkvæmt skuldabréfunum. Hefði T hf. ekki sýnt fram á að félagið ætti framkröfu á hendur þrotabúi Í hf. vegna þeirra 20% af kröfum samkvæmt skuldabréfunum, sem hann hafði nú þegar eða kynni síðar að standa skil á. Var kröfu T hf. því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 4. júní 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. maí 2010, þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sóknaraðila að fjárhæð 572.290.920 krónur við gjaldþrotaskipti varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að framangreind krafa hans verði viðurkennd við gjaldþrotaskiptin og varnaraðila gert að greiða sér kærumálskostnað.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins gaf Og fjarskipti hf. út skuldabréf 7. janúar 2005 í flokki, sem nefndur var OGVODA 05 1 og seld munu hafa verið á verðbréfamarkaði. Heiti þess félags mun síðan hafa verið breytt í Dagsbrún hf. Stjórn félagsins gerði 12. september 2006 áætlun um skiptingu þess í tvö félög, sem annars vegar yrðu Teymi hf., sóknaraðili þessa máls, og hins vegar félag, sem síðar fékk heitið Íslensk afþreying hf. Þessi skipting félagsins mun hafa gengið eftir og miðast við 1. júlí 2006, en við hana færðist sem svaraði 45% eigin fjár Dagsbrúnar hf. til sóknaraðila og 55% til hins félagsins. Sóknaraðili fékk staðfestan nauðasamning 23. júní 2009, sem fól í sér að lánardrottnar hans fengu greiddar kröfur sínar á hendur honum með hlutum í sóknaraðila, sem að nafnverði svöruðu til 20% af kröfu hvers og eins. Við nauðasamningsumleitanir sóknaraðila mun hafa verið lýst kröfum á grundvelli skuldabréfa í áðurnefndum flokki OGVODA 05 1 að fjárhæð samtals 2.317.778.226 krónur. Sóknaraðili kveðst hafa gert upp kröfur lánardrottna, sem þar komu við sögu, með afhendingu hluta samkvæmt framangreindu, en á hinn bóginn hafi kröfum ekki verið lýst vegna skuldabréfa að fjárhæð samtals 543.676.374 krónur og hafi sóknaraðili aflað sér heimildar til að hækka hlutafé félagsins til að mæta þeim kröfum á síðari stigum ef viðkomandi lánardrottnar gæfu sig fram. Samkvæmt gögnum málsins var bú Íslenskrar afþreyingar hf. tekið til gjaldþrotaskipta 2. júlí 2009. Við gjaldþrotaskiptin lýsti sóknaraðili kröfum, þar á meðal vegna skuldabréfa í fyrrnefndum flokki, jafnt þeim, sem hann hafði þegar gert upp í samræmi við ákvæði nauðasamnings síns, og þeim, sem hann gerði ráð fyrir að verða krafinn um síðar. Skiptastjóri varnaraðili hafnaði þeirri kröfu í skrá, sem hann gerði 25. september 2009 um lýstar kröfur, en með því að ekki tókst að jafna ágreining aðilanna leitaði hann úrlausnar héraðsdóms 2. október 2009 og var mál þetta þingfest af því tilefni 6. nóvember sama ár. Endanleg krafa sóknaraðila fyrir héraðsdómi var sú að við gjaldþrotaskipti varnaraðila yrði viðurkennd krafa hans að fjárhæð 572.290.920 krónur eða sem svaraði 20% af heildarfjárhæð skuldabréfa í flokknum OGVODA 05 1 og er sú krafa hans sem fyrr greinir óbreytt fyrir Hæstarétti.

Í hinum kærða úrskurði var réttilega gengið út frá því að þótt það leiði af ákvæðum 3. mgr. 133. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög að félögin tvö, sem urðu til við skiptingu Dagsbrúnar hf., hafi borið óskipta ábyrgð á skuldbindingum þess félags við lánardrottna sína, þá fari eftir samningi um skiptingu félagsins hvort nýju félaganna tveggja beri endanlega ábyrgð á hverri skuld í uppgjöri milli þeirra innbyrðis. Eins og málið er lagt fyrir verður ekkert ráðið um það hvort Íslenskri afþreyingu hf. hafi fremur en sóknaraðila að endingu verið ætlað að bera skuldir við lánardrottna samkvæmt skuldabréfum í flokknum OGVODA 05 1. Sóknaraðili, sem tók samkvæmt áðursögðu við 45% af eigin fé Dagsbrúnar hf., hefur af þessum sökum ekki sýnt fram á að hann eigi framkröfu á hendur varnaraðila vegna þeirra 20% af kröfum samkvæmt umræddum skuldabréfum, sem hann hefur þegar eða kann síðar að standa skil á. Hinn kærði úrskurður verður því staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Teymi hf., greiði varnaraðila, þrotabúi Íslenskrar afþreyingar hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.