450/2002

Kröfu X um að úrskurðarð yrði um lögmæti húsleitar, sem lögregla gerði á dvalarstað hennar, var vísað frá héraðsdómi. Í dómi Hæstaréttar segir að húsleitinni hafi verið lokið áður en X hafi krafist úrlausnar dómstóla um lögmæti hennar. Vegna þessa geti X ekki með vísan til 75. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála borið undir dómstóla hvort lögregla hafi mátt framkvæma leitina án dómsúrskurðar, enda geti X allt að einu fengið leyst úr atriðum varðandi lögmæti leitarinnar eða aðferðir við framkvæmd hennar í opinberu máli, sem kunni að verða höfðað um sakarefnið, eða með því að höfða einkamál til heimtu skaðabóta á grundvelli XXI. kafla laga nr. 19/1991, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 3. maí 2002 í máli nr. 178/2002.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 23. september 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 27. sama mánaðar. Kærð er ákvörðun Héraðsdóms Reykjavíkur 20. september 2002, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að úrskurðað yrði um lögmæti húsleitar, sem sóknaraðili gerði á dvalarstað varnaraðila 25. júlí sama árs, og þess að hald var þá lagt á dagbók í eigu hennar. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði kröfu varnaraðila um að leyst verði úr um lögmæti húsleitarinnar.

Varnaraðili krefst þess að ákvörðun héraðsdómara verði staðfest og sér dæmdur kærumálskostnaður.

I.

Eins og fram kom í dómi Hæstaréttar 2. september 2002 í máli nr. 361/2002 var varnaraðili handtekin aðfaranótt 25. júlí sama árs, þar sem hún dvaldist ásamt syni sínum í vinnuskúr við [] í Reykjavík. Sóknaraðili gerði í framhaldi af því leit á dvalarstað varnaraðila, þar sem lagt var hald á dagbók í eigu hennar. Með bréfi til Héraðsdóms Reykjavíkur 29. júlí 2002 krafðist varnaraðili þess að sóknaraðila yrði með vísan til 79. gr. laga nr. 19/1991 gert að skila henni umræddri dagbók. Var krafan tekin fyrir á dómþingi 31. sama mánaðar, þar sem sóknaraðili afhenti héraðsdómara rannsóknargögn málsins til skoðunar. Lögmaður, sem mættur var í þinghaldinu af hálfu varnaraðila, krafðist þess að fá eintak af þessum gögnum á grundvelli 43. gr. laga nr. 19/1991, en mótmælti því að þau yrðu ella lögð fyrir dómara. Héraðsdómari hafnaði þeirri kröfu varnaraðila, sem kærði hana til Hæstaréttar. Með fyrrnefndum dómi 2. september 2002 var hin kærða ákvörðun staðfest með vísan til þess að lögmaðurinn, sem hafði ekki verið skipaður verjandi varnaraðila, gæti ekki gert kröfu um gögnin á grundvelli 43. gr. laga nr. 19/1991. Var lögmaðurinn í framhaldi af því skipaður verjandi varnaraðila 6. sama mánaðar.

Þegar héraðsdómari tók málið fyrir að nýju 20. september sl. krafðist varnaraðili þess að úrskurðað yrði um lögmæti húsleitar sóknaraðila og haldlagningar á dagbókinni. Taldi héraðsdómari ljóst af upphaflegri kröfugerð varnaraðila að í málinu myndi reyna á lögmæti haldlagningarinnar og við mat á lögmæti hennar kæmi réttmæti húsleitarinnar óhjákvæmilega til skoðunar. Taldi því héraðsdómari með hinni kærðu ákvörðun að kröfur varnaraðila kæmust að í málinu.

II.

Húsleitinni, sem að framan greinir, var lokið áður en varnaraðili krafðist úrlausnar dómstóla um lögmæti hennar. Vegna þessa getur varnaraðili ekki með vísan til 75. gr. laga nr. 19/1991 borið undir dómstóla hvort sóknaraðili hafi mátt framkvæma leitina án dómsúrskurðar, endur getur varnaraðili allt að einu fengið leyst úr atriðum varðandi lögmæti leitarinnar eða aðferðir við framkvæmd hennar í opinberu máli, sem kann að verða höfðað um sakarefnið, eða með því að höfða einkamál til heimtu skaðabóta á grundvelli XXI. kafla laga nr. 19/1991, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 3. maí 2002 í máli nr. 178/2002. Af þessum sökum verður að vísa frá héraðsdómi þeirri kröfu varnaraðila að úrskurðað verði um lögmæti húsleitarinnar.

Af málatilbúnaði sóknaraðila verður ekki ráðið að ágreiningur sé uppi um heimild varnaraðila til að leggja fyrir dómstóla kröfu sína, sem lýtur að haldi á áðurnefndri dagbók hennar. Verður hin kærða ákvörðun því staðfest að því er varðar þá kröfu.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur, sbr. 3. mgr. 169. gr. laga nr. 19/1991, svo sem þeim var breytt með 38. gr. laga nr. 36/1999.

Dómsorð:

Vísað er frá héraðsdómi kröfu varnaraðila, X, um að úrskurðað verði um lögmæti húsleitar, sem sóknaraðili, lögreglustjórinn í Reykjavík, gerði á dvalarstað varnaraðila 25. júlí 2002.

Að öðru leyti er hin kærða ákvörðun staðfest.