188/2004

I, sem var 23 ára, slasaðist er bifreið hennar skall á bifreið, sem kom úr gagnstæðri átt. Á slysdegi hafði I lokið fyrsta námsári af fjórum til BS gráðu í sjúkraþjálfun við Háskóla Íslands. I og vátryggingarfélagið S hf. deildu um hvort bætur fyrir varanlega örorku hennar skyldu ákveðnar á grundvelli 5.-7. gr. skaðabótalaga, eins og ákvæðin voru á slysdegi eða eftir þágildandi 8. gr. laganna. Þá deildu aðilar um fjárhæð bóta vegna óhagræðis og röskunar á stöðu og högum, sbr. 1. mgr. 1. gr. sömu laga. Talið var að bætur fyrir varanlega örorku I bæri að ákveða á grundvelli 8. gr. skaðabótalaga og tekið fram að í þeim tilvikum, þar sem fallist hafi verið á að þau ákvæði ættu við um námsmenn, hafi tjónþolar verið komnir að námslokum þegar þeir slösuðust. Var S hf. því sýknað af kröfu I um frekari bætur fyrir varanlega örorku en höfðu þegar verið greiddar. Á hinn bóginn var fallist á kröfu I um hærri bætur vegna óhagræðis og röskunar á stöðu og högum með vísan til þess að kröfunni væri í hóf stillt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. maí 2004. Hann krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfu stefndu og dæmdur málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa stefndu verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, en stefnda nýtur gjafsóknar fyrir Hæstarétti.

Fyrir Hæstarétti er ágreiningur milli aðila um þá tvo liði í kröfum stefndu, sem teknir voru til greina í héraði. Þar er í fyrsta lagi um að ræða þann lið sem studdur er við 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Stefndi krafðist upphaflega 550.000 króna vegna þessa tjóns. Var krafan sundurliðuð þannig að 50.000 krónur væru vegna ýmiss útlagðs kostnaðar en 500.000 krónur vegna óhagræðis og röskunar á stöðu og högum vegna tafa í námi. Áfrýjandi samþykkti, áður en til málsóknar kom, að greiða 450.000 krónur vegna þessa tjóns og taldi það þá fullbætt. Dómkrafan nam mismuninum 100.000 krónum. Sú krafa var tekin til greina í hinum áfrýjaða dómi. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var tekið fram af hálfu áfrýjanda, að 50.000 krónur af því sem greitt var, væri vegna ýmiss kostnaðar. Ágreiningsfjárhæðin 100.000 krónur fælist því eingöngu í mismunandi afstöðu aðila til þess hvað teljast skyldu hæfilegar bætur vegna óhagræðis og röskunar á stöðu og högum. Vísað er til forsendna hins áfrýjaða dóms um að þessum kröfulið sé í hóf stillt og verður því niðurstaða dómsins um að taka hann til greina staðfest.

Í annan stað greinir málsaðila á um, hvort ákveða beri bætur stefndu fyrir varanlega örorku eftir 5.-7. gr. skaðabótalaga, eins og ákvæðin voru á slysdegi eða eftir þágildandi 8. gr. þeirra, þar sem kveðið er á um bætur til barna og tjónþola, sem að verulegu leyti nýta vinnugetu sína þannig, að þeir hafa engar eða takmarkaðar vinnutekjur. Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi var stefnda 23 ára gömul á slysdegi, 8. september 1996. Hún hafði þá lokið fyrsta námsári af fjórum til B.S. gráðu í sjúkraþjálfun við Háskóla Íslands. Lauk hún námi sínu þar á árinu 2000 eftir að hafa að eigin sögn tafist í náminu um eitt ár vegna slyssins. Kröfur hennar eru á því byggðar, að hún teljist hafa markað sér starfsvettvang á sviði sjúkraþjálfunar og beri að miða útreikning bóta til hennar fyrir varanlega örorku við meðaltekjur í þeirri starfsgrein. Þessu mótmælir áfrýjandi og telur dómafordæmi Hæstaréttar benda til þess, að miða beri bætur til tjónþola, sem ekki sé kominn lengra í námi en stefnda, við reglu 8. gr. skaðabótalaga.

Ekki verður hjá því komist að fallast á sjónarmið áfrýjanda um þetta. Vísast í því efni til dóma réttarins 13. júní 2002 í máli nr. 51/2002 og 13. febrúar 2003 í máli nr. 375/2002. Í þeim tilvikum, þar sem fallist hefur verið á, að 5.-7. gr. skaðabótalaga hafi átt við um námsmenn, og er að finna í dómasafni Hæstaréttar 1998 bls. 1976 og í dómi 1. nóvember 2001 í máli nr. 201/2001 voru tjónþolar komnir að námslokum þegar þeir slösuðust. Samkvæmt þessu verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefndu um frekari bætur vegna varanlegrar örorku en hún þegar hefur fengið greiddar.

Þar sem telja verður að veruleg vafaatriði hafi verið uppi í málinu varðandi mörkin milli 5.-7. og 8. gr. skaðabótalaga þykir með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála rétt að fella niður málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði, svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði stefndu, I-kvk-þgf M-kvk-þgf B-kvk-þgf, 100.000 krónur með 2% ársvöxtum frá 1. maí 1998 til 7. júní 2001, en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun lögmanns hennar 350.000 krónur.