76/2010

24. maí 2004 til 31. september 2008 er honum var sagt upp störfum vegna breyttra áherslna í starfsemi G. Í kjölfarið krafðist hann greiðslu biðlauna

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 11. febrúar 2010. Hann krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaðar á báðum dómstigum verði felldur niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Í máli þessu gerir stefndi kröfu um greiðslu biðlauna vegna starfsloka sinna hjá Geislavörnum ríkisins haustið 2008. Stefndi, sem er tæknifræðingur að mennt, starfaði samfellt hjá Landspítala frá 1985 til janúarloka 2004. Hann var ráðinn til starfa hjá Geislavörnum ríkisins frá og með 24. maí 2004. Frá 1. janúar til 31. maí 2004 starfaði hann sem stundakennari við Tækniskóla Íslands. Honum var sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara miðað við 1. september 2008 vegna breyttra áherslna í starfsemi Geislavarna í kjölfar lagabreytinga, þar sem fremur væri krafist þekkingar á geislaeðlisfræði, mælifræði og stærðfræði en á raftæknifræði. Málavöxtum er nánar lýst í héraðsdómi.

Stefndi reisir kröfur sínar á því að 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða við lög nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins taki til stefnda og að starf hans hjá Geislavörnum ríkisins hafi verið lagt niður. Áfrýjandi reisir sýknukröfu sína annars vegar á því að rof hafi orðið á ráðningu stefnda hjá áfrýjanda þar sem hann hafi ekki gegnt starfi sem uppfyllti kröfur 14. gr. eldri laga nr. 38/1954 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins frá 1. febrúar til 23. maí 2004. Því taki 5. mgr. bráðbirgðaákvæðis laga nr. 70/1996 ekki til hans. Hins vegar reisir áfrýjandi sýknukröfu sín á því að starf stefnda hjá Geislavörnum ríkisins hafi ekki verið lagt niður, en honum hafi verið sagt upp vegna þess að hann hafi ekki haft þá sérkunnáttu sem starfið krafðist eftir lagabreytingu.

II

Lög nr. 38/1954 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins giltu til 1. júlí 1996 er lög nr. 70/1996 leystu þau af hólmi. Í 1. mgr. 14. gr. fyrrnefndu laganna var svofellt ákvæði: “Nú er staða lögð niður, og skal þá starfsmaður jafnan fá föst laun, er starfanum fylgdu, greidd í 6 mánuði frá því að hann lét af starfi, ef hann hefur verið í þjónustu ríkisins skemur en 15 ár, en í 12 mánuði, eigi hann að baki lengri þjónustualdur, enda hafi hann þá ekki hafnað annarri sambærilegri stöðu á vegum ríkisins.“ Í lögum nr. 70/1996 er ekki að finna sambærilegt almennt ákvæði um rétt ríkisstarfsmanna til biðlauna en í 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða við lögin segir: „Sé starf lagt niður á starfsmaður, sem skipaður hefur verið eða ráðinn í þjónustu ríkisins fyrir gildistöku laga þessara og fallið hefur undir lög nr. 38/1954, en telst ekki embættismaður skv. 22. gr. laga þessara, rétt til bóta er nemi launum í sex mánuði, ef hann hefur verið í þjónustu ríkisins skemur en í 15 ár, en ella í tólf mánuði. Að öðru leyti gilda um bótarétt og bótafjárhæð ákvæði 34. gr.“ Samkvæmt þessu skyldu þeir starfsmenn sem höfðu rétt til biðlauna eftir eldri lögum halda þeim rétti.

Með dómi Hæstaréttar 28. október 2010 í máli nr. 34/2010 var komist að þeirri niðurstöðu að með orðinu starf í síðastgreinda ákvæðinu væri átt við það starf sem viðkomandi gegndi í gildistíð laga nr. 38/1954, en í því máli var deilt um hvort starfsmaður Skógarbæjar, hjúkrunarheimilis, sem var sjálfseignarstofnun, ætti rétt til biðlauna.. Eins og að framan er rakið er málsvörn áfrýjanda ekki reist á því að stefndi hafi við starfslok hjá Geislavörnum gegnt öðru starfi en hann gegndi við gildistöku laga nr. 70/1996. Þess í stað er byggt á því að rof hafi orðið á samfelldri ráðningu hans hjá áfrýjanda. Er þessi málsvörn í samræmi við þá framkvæmd, sem mun hafa tíðkast hjá áfrýjanda, að áunnin biðlaunaréttur haldist ef um samfellda ráðningu starfsmanns í þjónustu ríkisins er að ræða, enda þótt starfsmaður skipti um starf og ráði sig til annarrar ríkisstofnunar. Á grundvelli framangreindrar ráðstöfunar sakarefnisins og þar sem áfrýjandi er að öðru óbreyttu á grundvelli jafnræðisreglu bundinn við framanrakta ívilnandi lagaframkvæmd, ráðast úrslit málsins, þrátt fyrir dóm Hæstaréttar í máli nr. 34/2010, af því hvort talið verður að rof hafi orðið á samfelldri ráðningu stefnda í þjónustu áfrýjanda.

Eins og að framan er rakið var stefndi ekki ráðinn til starfa hjá áfrýjanda með föstum launum á tímabilinu frá 1. febrúar til og með 23. maí 2004, en á þeim tíma sinnti hann stundakennslu við Tækniskóla Íslands. Á þessu tímabili gegndi hann ekki föstu ótímabundnu starfi í þágu áfrýjanda og uppfyllti starf hans því ekki kröfur sem gerðar voru samkvæmt 14. gr. laga nr. 38/1954, sbr. 1. gr. þeirra og dóma Hæstaréttar í málum nr. 57/1995 og nr. 58/1995, sem birtir eru í dómasafni 1996 á bls. 2701 og 2707. Samkvæmt því varð rof á ráðningu hans hjá áfrýjanda við starfslok hjá Landspítala 31. janúar 2004. Verður því að fallast á með áfrýjanda að stefndi geti ekki byggt rétt til biðlauna á 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða við lög nr. 70/1996. Verður áfrýjandi þegar af þeirri ástæðu sýknaður af kröfu stefnda.

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, íslenska ríkið, er sýkn af kröfum stefnda, B-kk-ef A-kk-ef R-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.