233/2013

X var sakfelldur fyrir brot 10. september 2010 gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 30. ágúst sama ár gegn 2. mgr. 218. gr. sömu laga samkvæmt tveimur ákærum. Með broti X fyrrgreindan dag rauf hann skilorð samkvæmt dómi sem hann hlaut 9. september 2010 auk þess sem brot hans 30. ágúst sama ár var hegningarauki við skilorðsdóminn. Samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga var skilorðsdómurinn 9. september 2010 því tekinn upp og X dæmd refsing í einu lagi fyrir bæði málin eftir reglum 77. gr. og 78. gr. sömu laga. Þá höfðu dómar yfir X 19. maí 2005, vegna brots gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, og 6. október sama ár, fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. sömu laga, ítrekunaráhrif samkvæmt 1. mgr. 71. gr. laganna. Loks var við ákvörðun refsingar annars vegar litið til 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga og hins vegar þess mikla dráttar sem varð á rannsókn og saksókn í málinu, sbr. 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Var refsing X ákveðin fangelsi í 15 mánuði og honum gert að greiða tveimur brotaþolum skaðabætur vegna brota X gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 5. febrúar 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar héraðsdóms um sakfellingu ákærða, en að refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af ákæru ríkissaksóknara 22. maí 2012, en til vara mildunar refsingar og þess að hún verði bundin skilorði. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfum verði vísað frá dómi, en til vara lækkunar þeirra. Að lokum krefst ákærði þess aðallega að honum verði ekki gerð sérstök refsing vegna ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 22. maí 2012, en til vara refsimildunar.

Brotaþolinn A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 1.779.536 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. ágúst 2010 til 11. júlí 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar héraðsdóms.

Brotaþolinn B lést [...] 2013 og hefur dánarbú hans tekið við aðild að einkaréttarkröfu hans samkvæmt lögjöfnun frá 2. mgr. 22. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þess er krafist af hálfu dánarbúsins að ákærða verði gert að greiða því 1.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 30. ágúst 2010 til 11. júlí 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er krafist staðfestingar héraðsdóms.

I

Mál þetta var höfðað á hendur ákærða með ákæru ríkissaksóknara 22. maí 2012 fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás 30. ágúst 2010, þar sem háttsemi hans er talin varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ennfremur er ákærða gefið að sök brot 10. september 2010 gegn 1. mgr. 217. gr. sömu laga samkvæmt ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 22. maí 2012.

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Í héraðsdómi er við mat á sönnun sakargifta samkvæmt ákæru ríkissaksóknara meðal annars vísað til framburðar vitnisins C hjá lögreglu „svo sem unnt er“ og í því sambandi skírskotað til heimildar í 2. mgr. sömu lagagreinar. Þar segir að dómara sé heimilt að taka til greina sem sönnunargögn skýrslur sem ákærði, brotaþoli eða önnur vitni hafa gefið fyrir dómi áður en mál var höfðað samkvæmt 59. gr. og 106. gr. laganna. Umrætt vitni kom ekki fyrir dóm áður en mál þetta var höfðað, en það gerði hann hins vegar við meðferð málsins í héraði. Skírskotun héraðsdóms á því ekki við. Á hinn bóginn er á það að líta að fyrir dómi sagði C aðspurður hvort rétt væri eftir honum haft í lögregluskýrslu: „Örugglega, alveg pottþétt.“ Þá er þess að geta að ákærði játaði brot sitt afdráttarlaust hjá lögreglu að viðstöddum verjanda sínum.

Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða samkvæmt báðum ákærum svo og heimfærslu brota til refsiákvæða.

II

Sakaferill ákærða er rakinn í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram var ákærði 9. september 2010 dæmdur í tveggja mánaða fangelsi, skilorðsbundið í tvö ár, fyrir brot gegn 1. mgr. 259. gr. og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt endurriti úr þingbók Héraðsdóms Reykjaness var ákærði viðstaddur uppsögu dómsins, þar sem dómari brýndi fyrir honum þýðingu skilorðs og afleiðingar skilorðsrofa. Með brotinu degi síðar, 10. september 2010, rauf ákærði framangreint skilorð. Þá er brot hans 30. ágúst 2010 hegningarauki við áðurnefndan skilorðsdóm. Samkvæmt þessu og með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga verður sá dómur tekinn upp og ákærða dæmd refsing í einu lagi fyrir bæði málin eftir reglum 77. gr. og 78. gr. sömu laga.

Skilorðsdómar hafa ekki ítrekunaráhrif, sbr. 61. gr. almennra hegningarlaga. Þegar af þeirri ástæðu hefur skilorðsdómur 8. janúar 2003 yfir ákærða vegna líkamsárásar ekki ítrekunaráhrif í máli þessu svo og skilorðshluti dóms, sem ákærði hlaut 4. mars 2004, einnig vegna líkamsárásar. Ákærði lauk afplánun óskilorðsbundins hluta síðarnefnda dómsins 17. október 2004. Hefur sá hluti dómsins ekki ítrekunaráhrif samkvæmt 1. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga, þar sem þau voru fallin niður þegar ákærði framdi brot þau er mál þetta tekur til, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Skilorðshluti sama dóms var tekinn upp í dómi yfir ákærða 19. maí 2005, sem hann hlaut fyrir líkamsárás, og dæmdur með í því máli. Ákærði fékk reynslulausn 17. febrúar 2006 í eitt ár af eftirstöðvum refsingar, 120 dögum, samkvæmt þeim dómi, sem hefur því hefur ítrekunaráhrif í máli þessu. Hinu sama gegnir um dóm sem ákærði hlaut 6. október 2005 fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga. Þá verður við ákvörðun refsingar litið til 1. mgr. 218. gr. b. sömu laga, en þar segir að hafi sá, sem dæmdur er sekur um brot á 217. gr. eða 218. gr. laganna, áður sætt refsingu samkvæmt þeim lagagreinum eða honum hefur verið refsað fyrir brot, sem tengt er að öðru leyti við vísvitandi ofbeldi, megi hækka refsingu allt að helmingi. Við ákvörðun refsingar verður tekið tillit til þess mikla dráttar sem varð á rannsókn og saksókn í málinu, sbr. 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008, sbr. og 1. mgr. 70. stjórnarskrárinnar. Að þessu virtu, en að öðru leyti með vísan til refsiforsendna héraðsdóms verður refsing ákærða staðfest.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfur verða staðfest að öðru leyti en því að skaðabætur, sem dæmdar voru brotaþolanum B, renna til dánarbús hans.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest.

Með skírskotun til 3. mgr. 176. gr., sbr. 210. gr., laga nr. 88/2008 verður ákærða gert að greiða málskostnað brotaþola fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákærði verður dæmdur til að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að skaðabætur, sem dæmdar voru B, renna til dánarbús hans.

Ákærði, D-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf, greiði A og dánarbúi B, hvoru um sig, 100.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 426.755 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.