450/2011

F kærði úrskurð héraðsdóms þar sem krafa hans var viðurkennd sem almenn krafa. T, sem síðar varð R, tók á leigu fasteign af F með samningi 23. desember 2005. Var samningurinn óuppsegjanlegur af hálfu beggja og tímabundinn frá 1. október 2007 til 30. september 2027. Greindi aðila m.a. á um hvort F hefði samþykkt óundirritaðan viðauka frá 26. nóvember 2007 við samninginn og framleigusamning til V frá 25. mars 2009. Hvað þetta ágreiningsefni varðaði staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms með vísan til forsendna hans en í héraðsdómi var talið að hinn óundirritaði viðauki við samninginn hefði ekki verið samþykktur af hálfu leigutaka og hefði hann því ekki þýðingu í málinu. Þá var talið að F hefði aldrei samþykkt framleigu húsaleigusamningsins. Bú R var tekið til gjaldþrotaskipta og tilkynnti skiptastjóri F að búið hefði ekki getu til að standa við leigusamning um húsnæðið og myndi því ekki taka við réttindum og skyldum leigutaka samkvæmt honum eða efna hann frekar. F krafðist þess í kjölfarið að fá umráð húsnæðisins en samningar tókust ekki um frest til að rýma það þar sem leigugreiðslur voru í vanskilum og var flutningi úr því lokið 21. mars 2010. Í Hæstarétti var talið að þar sem F hefði ekki tekist að leigja húsnæðið aftur frá því það var rýmt í mars 2010 fyrr en með leigusamningi sem tók gildi 1. september 2011 og þá aðeins að hluta hefði hann orðið fyrir tjóni vegna samningsslitanna. Var F því talinn eiga kröfu um skaðabætur sem næmi leigugreiðslum fyrir apríl til og með september 2010 auk leigu vegna janúar, febrúar og mars 2010 sem gjaldfallin var þegar bú R var tekið til gjaldþrotaskipta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. júlí 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 22. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 5. júlí 2011, þar sem krafa sóknaraðila að fjárhæð 151.646.238 krónur var viðurkennd sem almenn krafa á hendur varnaraðila samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að krafa hans verði samþykkt sem almenn krafa aðallega að fjárhæð 3.755.774.737 krónur, en til vara 353.802.987 krónur. Að því frágengnu krefst sóknaraðili þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti 28. júlí 2011. Krefst hann þess að almenn krafa sóknaraðila á hendur sér verði aðallega viðurkennd með fjárhæðinni 46.468.191 króna, til vara 98.142.393 krónur, að því frágengnu 98.972.733 krónur, en ella 149.816.595 krónur. Verði á enga þessara krafna fallist krefst varnaraðili að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað, en til ítrustu vara að krafa sóknaraðila verði viðurkennd með annarri fjárhæð og hafnað að öðru leyti „að minnsta kosti að svo stöddu.“ Í öllum tilvikum krefst varnaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði tók TM Software ehf., sem síðar varð Roka ehf., á leigu af sóknaraðila allt húsið að Urðarhvarfi 6 í Kópavogi með samningi 23. desember 2005. Samningurinn var óuppsegjanlegur af hálfu beggja og tímabundinn frá 1. október 2007 til 30. september 2027. Upphafleg mánaðarleiga var 13.512.340 krónur sem skyldi breytast í samræmi við vísitölu neysluverðs. Í málinu liggur fyrir óundirritaður viðauki við húsaleigusamninginn 26. nóvember 2007 um að leigutíminn hæfist 1. desember sama ár og lyki 30. nóvember 2027. Þá liggur fyrir viðauki við húsaleigusamninginn 30. janúar 2008 um afslátt af leigu. Leigutakinn framleigði húsnæðið Viðju viðskiptalausnum ehf. með samningi 25. mars 2009. Greinir aðila meðal annars á um það hvort sóknaraðili hafi samþykkt hinn óundirritaða viðauka 26. nóvember 2007 og framleigusamninginn 25. mars 2009. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður niðurstaða hans um þessi ágreiningsefni staðfest.

Bú Roku ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 17. mars 2010. Með bréfi skiptastjóra sem barst sóknaraðila 19. sama mánaðar var tilkynnt að búið hefði ekki getu til að standa við leigusamning um húsnæðið og myndi því ekki taka við réttindum og skyldum leigutaka samkvæmt honum eða efna hann frekar. Sóknaraðili krafðist þess í kjölfarið að fá umráð húsnæðisins. Samningar tókust ekki um frest til að rýma það þar sem leigugreiðslur voru í vanskilum og var flutningi úr því lokið 21. mars 2010.

Ekki er ágreiningur með aðilum um að leiga vegna janúar og febrúar 2010 var í vanskilum þegar bú varnaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta. Skiptastjóri hafnaði að viðurkenna fulla leigugreiðslu vegna mars 2010 en viðurkenndi kröfu um leigu fyrir 19 daga af þeim mánuði. Samkvæmt 4. gr. húsaleigusamnings þess sem hér um ræðir skyldi leiga greiðast fyrirfram á gjalddaga 1. hvers mánaðar. Var því húsaleiga fyrir mars 2010 fallin í gjalddaga þegar bú varnaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta. Ekki er ágreiningur um fjárhæð leigunnar fyrir þennan tíma, en fyrir janúar nam hún 17.195.768 krónum, febrúar 17.277.837 krónum og mars 17.224.734 krónum. Samkvæmt því voru 51.598.339 krónur gjaldfallnar þegar bú varnaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta og er óumdeilt að dráttarvextir af kröfunni fram til þess dags séu 1.111.104 krónur. Verður því viðurkennd krafa sóknaraðila á hendur varnaraðila vegna gjaldfallinnar leigu að fjárhæð 52.809.443 krónur.

Samkvæmt 1. mgr. 99. gr. laga nr. 21/1991 falla allar kröfur á hendur þrotabúi sjálfkrafa í gjalddaga við uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti, þar með talið um skaðabætur. Samkvæmt 1. mgr. 91. gr. sömu laga er þrotabúi heimilt að taka við réttindum og skyldum þrotamanns eftir gagnkvæmum samningi. Sé sú heimild ekki nýtt getur viðsemjandi þrotabús krafið það samkvæmt 94. gr. laganna um skaðabætur vegna þess tjóns sem hann verður fyrir við samningsslitin, sbr. þó 96. gr. þeirra. Með bréfi skiptastjóra sem barst sóknaraðila 19. mars 2010 tilkynnti hann að þrotabúið myndi ekki nýta heimild sína til að taka við réttindum og skyldum samkvæmt leigusamningnum. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hefur sóknaraðila ekki tekist að leigja húsnæðið aftur frá því að það var rýmt í mars 2010 fyrr en með leigusamningi, sem tók gildi 1. september 2011 og þá aðeins að hluta og er því ljóst að hann hefur orðið fyrir tjóni vegna samningsslitanna. Að því gættu sem nú hefur verið rakið verður staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar um að við mat á tjóni sóknaraðila skuli miða við sex mánaða leigu, uppfærða með vísitölu neysluverðs. Er því viðurkennt að sóknaraðili eigi kröfu um skaðabætur sem nemur leigugreiðslum fyrir apríl til og með september 2010 og hefur útreikningum hans á kröfunni ekki verið mótmælt en samkvæmt þeim eru leigugreiðslur eftirfarandi: Leiga fyrir apríl 17.422.664 krónur, fyrir maí 17.519.216 krónur, fyrir júní 17.562.664 krónur, fyrir júlí 17.635.077 krónur, fyrir ágúst 17.577.146 krónur og fyrir september 17.461.285 krónur eða samtals 105.178.052 krónur.

Samkvæmt þessu er krafa sóknaraðila að fjárhæð 157.987.495 krónur viðurkennd sem almenn krafa á hendur varnaraðila samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Krafa sóknaraðila, Faghúsa ehf., að fjárhæð 157.987.495 krónur er viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. á hendur varnaraðila, þrotabúi Roku ehf.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 750.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.