735/2013

X var ákærður fyrir brot gegn lögum nr. 57/1996 um umgengni við nytjastofna sjávar og reglugerð nr. 224/2006 um vigtun og skráningu sjávarafla. X var sýknaður af broti gegn ákvæðum 1. mgr. 6. gr. og 10. gr. laga nr. 57/1996 svo og ákvæðum reglugerðar 224/2006 sem fjölluðu um skyldu ökumanns, sem flytur óveginn afla, til að aka rakleiðis frá skipshlið að hafnarvog. Þá var X einnig sýknaður af broti er laut að því að aka bifreið með afla án þess að hafa vigtarnótu meðferðis en slíkt var óheimilt samkvæmt 3. gr. reglugerðar nr. 224/2006. Í dómi Hæstaréttar kom fram að umrætt reglugerðarákvæði skorti viðhlítandi lagastoð.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og H-kk-nf T-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 20. nóvember 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og að fengnu áfrýjunarleyfi. Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst krefst aðallega sýknu, en til vara að fésekt verði lækkuð.

Í máli þessu er ákærða gefið að sök brot gegn lögum nr. 57/1996 um umgengni við nytjastofna sjávar og reglugerð nr. 224/2006 um vigtun og skráningu sjávarafla með því að hafa 26. nóvember 2010, eftir löndun úr skipinu A við [...], ekið bifreiðinni [...] með tvö fiskikör, sem höfðu að geyma samtals 857 kg af óslægðum þorski, að verðmæti 295.752 krónur, án viðkomu á hafnarvog, þannig að réttar og fullnægjandi upplýsingar um aflann bárust ekki vigtarmanni. Þá er hann ákærður fyrir að hafa ekið fyrrgreindri bifreið, án þess að hafa vigtarnótu meðferðis, frá [...] til [...] og þaðan í [...] svo sem nánar greinir í ákæru. Brot ákærða eru talin varða við 1. mgr. 6. gr. og 10. gr., sbr. 23. gr. laga nr. 57/1996 og 3. gr., 1. mgr. 6. gr., 7. gr. og 8. gr., sbr. 1. mgr. 63. gr. reglugerðar nr. 224/2006.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af ákæru að öðru leyti en því að hann var sakfelldur fyrir að hafa flutt umræddan afla á bifreiðinni [...] án þess að hafa vigtarnótu meðferðis og með þeirri háttsemi brotið gegn 3. gr. reglugerðar nr. 224/2006.

Skipstjóra fiskiskips er samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 skylt að halda afla um borð í skipi sínu aðgreindum eftir tegundum og láta vigta hverja tegund sérstaklega. Þá ber honum að tryggja að réttar og fullnægjandi upplýsingar um afla berist til vigtarmanns í löndunarhöfn. Af þessu er ljóst að skipstjóri fiskiskips ber meginábyrgð á vigtun afla. Í 10. gr. laganna er þó einnig kveðið á um að ökumaður, sem flytur óveginn afla, skuli aka rakleiðis frá skipshlið að hafnarvog, að undanteknum þeim tilvikum þegar Fiskistofa hefur veitt undanþágu frá vigtun á hafnarvog, sbr. 2. mgr. 6. gr., en ökumaðurinn skal kynna sér samsetningu farmsins eins og kostur er og gefa vigtarmanni upplýsingar um hann. Við löndunina í [...] umrætt sinn stóð svo á að hafnarvog var tímabundið úr notkun. Var aflinn af A því veginn á löggiltum tækjum fiskmarkaðarins þar í bæ, sem staðsettur er á hafnarsvæðinu, og fluttur þangað og þaðan með lyftara. Nánari atvik í þessu sambandi voru ekki rannsökuð frekar. Samkvæmt gögnum málsins er ósannað að ákærði hafi átt aðra aðkomu að framkvæmdinni en að leggja fyrrnefndri flutningabifreið við höfnina þar sem hentugt væri að taka við körum með fiski úr skipinu. Fyrir liggur þannig að þegar ákærði ók bifreiðinni af stað frá [...] með aflann hafði honum verið landað, hann veginn á fiskmarkaðnum í beinu framhaldi þar af og honum að því loknu hlaðið í bifreið ákærða, án aðkomu hans og án þess að séð verði að til hennar hafi verið ætlast. Að þessu virtu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu ákærða af broti gegn 1. mgr. 6. gr. og 10. gr. laga nr. 57/1996, svo og 1. mgr. 6. gr., 7. gr. og 8. gr. reglugerðar nr. 224/2006.

Eftir 3. gr. reglugerðar nr. 224/2006 skal ökumaður flutningstækis, sem flytur afla, fá afrit af vigtarnótu og afhenda viðtakanda afla og er ökumanni óheimilt að flytja afla fyrr en hann hefur fengið vigtarnótu afhenta. Ákærði hefur gengist við að hafa ekið áðurnefndri bifreið frá Ólafsvík án þess að hafa vigtarnótu svo sem honum er gefið að sök í ákæru.

Samkvæmt 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar verður engum gert að sæta refsingu nema hann hafi gerst sekur um háttsemi sem var refsiverð samkvæmt lögum á þeim tíma þegar hún átti sér stað eða má fullkomlega jafna til slíkrar háttsemi. Þessi grundvallarregla um lögbundnar refsiheimildir kemur einnig fram í 1. mgr. 1. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Efnisatriði 3. gr. reglugerðar nr. 224/2006 eru einföld og varða eðlilegan þátt í starfi flutningsmanns að farmi. Engu að síður er ljóst að þau eiga ekki samsvörun í ákvæðum laga nr. 57/1996, enda er þar hvorki lögð skylda á ökumann afla úr fiskiskipi til að útvega sér afrit af vigtarnótu né er lagt þar bann við því að hann flytji aflann fyrr en hann hafi fengið afhent slíkt skjal. Skortir því viðhlítandi lagastoð fyrir því að ákærði hafi unnið sér til refsingar með fyrrnefndri háttsemi sinni, en af því leiðir að hann verður sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður málsins í héraði og áfrýjunarkostnaður þess, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður málsins í héraði, eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, og áfrýjunarkostnaður þess greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, J-kk-ef Á-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.