225/2013

R kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var að kveða upp úrskurð um hæfilega þóknun til matsmanna vegna yfirmatsgerðar sem R hafði óskað eftir í tengslum við mál sem hann hafði höfðað gegn V hf. Í málinu lá fyrir að R hafði ekki lagt fram tryggingu fyrir greiðslu á þóknun matsmanna sem héraðsdómari hafði tekið ákvörðun um á grundvelli síðari málsliðar 2. mgr. 63. gr., sbr. 64. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að héraðsdómari hefði að kröfu R átt að leiða ágreining um trygginguna til lykta með úrskurði skv. 1. mgr. og 2. mgr. 112. gr., sbr. c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991. Þar sem það var ekki gert var talið að ákvörðunin væri ekki skuldbindandi fyrir R. Hins vegar þótti ljóst að matsmönnum yrði ekki gert skylt að afhenda R yfirmatsgerðina eða leggja hana fyrir dóm, nema R greiddi þeim það endurgjald sem þeir hefðu áskilið sér eða setti viðhlítandi tryggingu fyrir því. Að öðrum kosti bæri þeim engin skylda til að láta matsgerðina af hendi. Mótmæli R við því endurgjaldi sem matsmenn færu fram á og krafa hans um að héraðsdómari úrskurðaði um hæfilega þóknun á grundvelli 1. mgr. 66. gr. sömu laga væri öðrum þræði á því reist að þeir færu fram á greiðslu fyrir meira vinnuframlag en matsbeiðandi hefði gefið tilefni til. Var fallist á það með héraðsdómara að ekki væri unnt að taka kröfuna um þóknun matsmanna til efnislegrar úrlausnar, nema matsgerðin yrði lögð fyrir dóm, en það væri undir R komið sem matsbeiðanda hvort svo yrði gert. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 26. mars 2013, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 3. apríl sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. mars 2013, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að úrskurðað yrði um þóknun yfirmatsmanna vegna starfa þeirra. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm „að taka afstöðu til kröfu sóknaraðila um að úrskurðað verði um þóknun dómkvaddra yfirmatsmanna í málinu.“ Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar hafa ekki látið málið til sín taka.

Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar kemur fram ákvað héraðsdómari í þinghaldi 28. febrúar 2013 að kröfu varnaraðila og á grundvelli síðari málsliðar 2. mgr. 63. gr., sbr. 64. gr., laga nr. 91/1991 að sóknaraðila skyldi gert að setja tryggingu að fjárhæð 2.761.000 krónur fyrir greiðslu á þóknun varnaraðila sem yfirmatsmanna. Í þinghaldinu mótmælti sóknaraðili kröfunni og krafðist þess að ágreiningsefnið yrði tekið til úrskurðar, en héraðsdómari hafnaði því þrátt fyrir að honum væri skylt að leiða ágreininginn til lykta með þeim hætti samkvæmt 1. mgr. og 2. mgr. 112. gr., sbr. c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991. Er ákvörðunin því ekki skuldbindandi fyrir sóknaraðila.

Samkvæmt fyrri málslið 2. mgr. 63. gr. laga nr. 91/1991 á matsmaður rétt á hæfilegri þóknun fyrir störf sín og eftir síðari málslið 1. mgr. sömu lagagreinar er honum rétt að krefjast þóknunar úr hendi matsbeiðanda áður en matsgerð er afhent. Markmiðið með síðastnefnda ákvæðinu og reyndar einnig fyrrgreindu úrræði um tryggingu fyrir greiðslu þóknunar er að matsmaður og jafnframt yfirmatsmenn, sbr. 64. gr. laga nr. 91/1991, sem dómkvaddir eru til matsstarfa, geti treyst því að þeir fái greidda sanngjarna þóknun fyrir störfin úr hendi matsbeiðanda.

Vegna hagsmuna varnaraðila af því að fá sanngjarna þóknun fyrir störf sín úr hendi sóknaraðila verður þeim ekki gert skylt að afhenda honum yfirmatsgerðina sem þeir hafa samið að beiðni hans eða leggja hana fyrir dóm, nema hann greiði þeim það endurgjald sem þeir hafa áskilið sér eða setji viðhlítandi tryggingu fyrir því. Að öðrum kosti ber þeim engin skylda til að láta matsgerðina af hendi. Mótmæli sóknaraðila við endurgjaldi varnaraðila og krafa hans um að héraðsdómari úrskurði þeim hæfilega þóknun á grundvelli 1. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991 er öðrum þræði á því reist að varnaraðilar fari fram á greiðslu fyrir meira vinnuframlag en matsbeiðni hafi gefið tilefni til. Af þeirri ástæðu er fallist á með héraðsdómara að ekki sé unnt að taka kröfuna til efnislegrar úrlausnar nema matsgerðin verði lögð fyrir dóm, en það er sem fyrr greinir undir sóknaraðila komið sem matsbeiðanda hvort svo verði gert.

Með vísan til þess sem að framan greinir verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.