126/2015

Ákærðu voru sakfelldar fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, SE með því að hafa rifið í hár A inni á kvennaklósetti nánar tilgreinds skemmtistaðar og BK og SR fyrir að hafa rifið í hár A og slegið og sparkað í líkama hennar og höfuð utandyra við skemmtistaðinn. Refsing BK og SR var ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Á hinn bóginn þótti rétt að fresta ákvörðun refsingar SE skilorðsbundið í tvö ár þar sem ekki yrði annað ráðið en að atlagan inni á kvennaklósettinu hefði verið unnin í átökum milli A og SE, sbr. 3. mgr. 218. gr. b. laga nr. 19/1940. Með hliðsjón af framangreindu var SE sýknuð af einkaréttarkröfu A en BK og SR, ásamt meðákærðu X í héraði, gert að greiða henni sameiginlega 500.000 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. og 11. febrúar 2015 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar héraðsdóms.

Ákærða B-kvk-nf K-kvk-nf krefst þess aðallega að hún verði sýknuð en til vara að refsing hennar verði látin niður falla eða hún milduð. Í báðum tilvikum krefst hún þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi.

Ákærða S-kvk-nf R-kvk-nf krefst krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af refsi- og einkaréttarkröfu, en til vara að refsing hennar verði milduð og bótakrafa lækkuð.

Ákærða S-kvk-nf E-kvk-nf krefst aðallega sýknu en til vara að refsing hennar verði látin niður falla. Í báðum tilvikum krefst hún þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi.

A krefst þess að ákærðu verði sameiginlega gert að greiða sér miskabætur að fjárhæð 1.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Samkvæmt ákæru var ákærðu, ásamt meðákærðu í héraði, X, sem ekki áfrýjaði dóminum fyrir sitt leyti, og Y, gefin að sök líkamsárás með því hafa aðfaranótt 28. mars 2013 í félagi ráðist á brotaþola, ákærðu Y og S-kvk-nf E-kvk-þf með því að rífa í hár hennar inni á kvennaklósetti skemmtistaðarins [...] í Reykjavík og ákærðu S-kvk-nf R-kvk-nf, X, B-kvk-nf K-kvk-nf og S-kvk-nf E-kvk-nf í kjölfarið að hafa rifið í hár hennar og slegið og sparkað í líkama hennar og höfuð utandyra við skemmtistaðinn, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut rof á hljóðhimnu og mar á höfði, höndum, hálsi og sköflungum. Var háttsemi ákærðu talin varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Við upphaf aðalmeðferðar fyrir héraðsdómi féll ákæruvaldið frá ákæru á hendur framangreindri Y. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða S-kvk-nf E-kvk-nf sýknuð af þeirri háttsemi að hafa veist að brotaþola utan við skemmtistaðinn, en sakfelld fyrir að hafa veist að henni inni á salerni, með þeim hætti sem í ákæru greinir. Ákærðu B-kvk-nf K-kvk-nf og S-kvk-nf R-kvk-nf voru sakfelldar samkvæmt ákæru og voru brot allra ákærðu heimfærð í dóminum til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærðu B-kvk-ef K-kvk-ef og S-kvk-ef R-kvk-ef, heimfærslu brots þeirra til refsiákvæðis og refsingu þeirra. Þá verður þeim gert að greiða brotaþola sameiginlega bætur eins og nánar greinir í dómsorði auk þóknunar réttargæslumanns brotaþola eins og hún var ákveðin í héraði. Einnig er staðfest ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar þeirra að öðru leyti.

Ákærðu B-kvk-þgf K-kvk-þgf og S-kvk-þgf R-kvk-þgf verður gert að greiða áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar greinir í dómsorði, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá verður þeim gert, með vísan til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að greiða óskipt málskostnað brotaþola fyrir Hæstarétti.

II

Um atvik á salerni skemmtistaðarins umrætt kvöld bar vitnið B að ,,eitthvað mikið [hafi verið] að gerast inni á baði“. Hún hafi farið þangað inn og átt í orðaskiptum við brotaþola, sem lokið hafi með því að hún hafi hellt yfir vitnið bjór og verið mjög reið við alla þar inni. Hún hafi verið mjög ölvuð og ekki hafi farið fram hjá neinum að hún hafi verið verið ,,klikkuð“. Það hafi verið æsingur þar inni og stelpur sem þar voru hafi verið mjög æstar vegna brotaþola þar sem hún hefði verið að ,,berja alla frá sér og meiða fólk“. Vitnið nafngreindi stúlku sem rifið hafi í hár brotaþola, en það hafi ekki verið nein ákærðu. Vitnið kvaðst hafa heyrt að rifrildið á salerninu hafi byrjað með því að fyrrgreind Y hafi verið að reka á eftir brotaþola á salerninu en við það hafi brotaþoli reiðst.

Vitnið C lýsti atvikum á þann veg að Y hafi bankað á salernisdyr sem brotaþoli var innan við. Hafi brotaþoli spurt hver væri að banka og Y svarað því. Hafi brotaþoli þá hent eða ýtt Y upp að vegg. Y hafi brugðið og hún farið út. Stelpur sem voru á salerninu hafi reynt að ræða við brotaþola og síðan hafi vinkona vitnisins, fyrrgreind B, komið inn á salernið. Eftir orðaskipti þeirra í milli hafi brotaþoli hellt bjór yfir hana. Einhver stelpa hafi togað í hár brotaþola, en vitnið kvaðst ekki muna hver það var. Þegar vitnið hafi reynt að tala við brotaþola hafi hún klórað það til blóðs í bringu og andlit.

Fyrir dómi bar ákærða S-kvk-nf E-kvk-nf að hún hafi séð brotaþola og Y vera að rífast á salerninu. Hún hafi farið ,,á milli þeirra“ og óvart ýtt í brotaþola. Brotaþoli hafi reiðst og klórað sig í andlitið. Hafi ákærða þá ýtt henni til baka, en brotaþoli haldið áfram að klóra sig. Ákærða hafi þá rifið í hárið á henni, en síðan farið út af salerninu.

Brotaþoli bar fyrir dómi að upptök átakanna hafi verið þau að Y hafi ráðist á sig á salerninu í kjölfar orðaskipta þeirra í milli. Hafi þá einhver stelpa hótað brotaþola barsmíðum, ef hún ,,hætti ekki að rífa kjaft“. Spurð um hvort hún hafi svarað fyrir sig með höggum eða spörkum, eða með því að toga í hár, kvaðst hún ekki muna það, en ,,örugglega já“. Spurð um hvort hún og ákærða S-kvk-nf E-kvk-nf hafi verið að kýta á salerninu, togað í hár hvor annarrar og ákærða ,,fengið klórfar“ á kinn, svaraði brotaþoli: „Það, já, það gæti alveg passað sko.“ Hún kvaðst muna eftir því að einhver hafi rifið í hár sitt.

Þegar litið er til framburðar brotaþola, annarra vitna og ákærðu sem rakinn hefur verið og þess að ákærða var sýknuð af þeirri háttsemi sem öðrum ákærðu var gefin að sök utan skemmtistaðarins, er ekki fallist á með ákæruvaldinu að fyrrgreind atlaga ákærðu hafi verið unnin í félagi við aðrar ákærðu. Ekki verður annað ráðið en að atlagan hafi verið unnin í átökum milli brotaþola og ákærðu. Verður ákærða samkvæmt framangreindu sakfelld fyrir þá háttsemi að hafa rifið í hár brotaþola og er sú háttsemi réttilega heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Að því virtu og með vísan til 3. mgr. 218. gr. b. laganna er rétt að fresta ákvörðun refsingar ákærðu eins og nánar greinir í dómsorði. Í ljósi þess sem rakið er um aðdraganda háttsemi ákærðu er hún eins og atvikum er háttað sýknuð af einkaréttarkröfu brotaþola.

Ákærða greiði sakarkostnað í héraði eins og hann var þar ákveðinn, að öðru leyti en því að kostnaður vegna þóknunar réttargæslumanns brotaþola verður ekki felldur á hana. Þá verður áfrýjunarkostnaður hennar, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, felldur á ríkissjóð, sbr. 1. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um refsingu ákærðu B-kvk-ef K-kvk-ef G-kvk-ef og S-kvk-ef R-kvk-ef H-kvk-ef.

Frestað er ákvörðun refsingar ákærðu S-kvk-ef E-kvk-ef S-kvk-ef skilorðsbundið í tvö ár frá uppsögu dóms þessa að telja og skal hún falla niður að þeim tíma liðnum, haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða S-kvk-nf E-kvk-nf er sýkn af einkaréttarkröfu A.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um greiðslu ákærðu B-kvk-ef K-kvk-ef og S-kvk-ef R-kvk-ef á einkaréttarkröfu brotaþola er staðfest.

Staðfest er ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar að öðru leyti en því að kostnaður vegna þóknunar réttargæslumanns brotaþola fellur ekki á ákærðu S-kvk-þf E-kvk-þf.

Ákærðu B-kvk-nf K-kvk-nf og S-kvk-nf R-kvk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Hæstarétti, hæstaréttarlögmannanna Þ-kk-ef H-kk-ef Þ-kk-ef og S-kk-ef H-kk-ef, 496.000 krónur til handa hvorum um sig. Þá greiði þær sameiginlega brotaþola 150.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu S-kvk-ef E-kvk-ef fyrir Hæstarétti, H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Ákærðu B-kvk-nf K-kvk-nf og S-kvk-nf R-kvk-nf greiði óskipt 2/3 hluta annars sakarkostnaðar fyrir Hæstarétti, 33.916 krónur, en að öðru leyti greiðist hann úr ríkissjóði.