259/2001

E, eigandi 17/18 hluta fasteignar höfðaði eignardómsmál samkvæmt 122. gr. laga nr. 91/1991 til viðurkenningar á eignarrétti sínum að 1/18 hluta fasteignar sem afsal til hans náði ekki til. Systkinin B, G, Á, R og I, sem selt höfðu E sína eignarhluta í fasteigninni, lögðu fram greinargerð um varnir. Óskaði E síðar eftir niðurfellingu málsins en B og systkini hans héldu til streitu kröfu um málskostnað. Með úrskurði héraðsdóms var málið fellt niður og E dæmdur til greiðslu 40.000 kr. í málskostnað. B og systkini hans kærðu úrskurð þennan og kröfðust hærri fjárhæðar. Talið var að hvorki varnir B og systkina hans gegn kröfu E né krafa þeirra um málskostnað hefði átt réttmætt erindi inn í málið, enda hefðu þau enga lögvarða hagsmuni haft af því hver yrðu afdrif eignarréttar að þeim 1/18 hluta í fasteigninni sem krafa E laut að, þar sem þau höfðu áður afsalað sínum eignarhlutum til E. E hafði ekki kært niðurstöðu úrskurðar héraðsdóms fyrir sitt leyti. Varð hún því að standa óröskuð.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 27. júní 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. júlí sama árs. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 14. júní 2001, þar sem sóknaraðilum var ákveðinn málskostnaður að fjárhæð 40.000 krónur úr hendi varnaraði í máli, sem þá var fellt niður. Kæruheimild er í g. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að varnaraðili verði dæmdur til að greiða þeim hærri fjárhæð en áður getur í málskostnað fyrir héraðsdómi, svo og kærumálskostnað.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I.

Samkvæmt gögnum málsins lést G-kk-nf S-kk-nf, sem var síðast til heimilis að Kirkjuvegi 17 á Selfossi, hinn 6. júní 1973. Með erfðafjárskýrslu 27. maí 1974 tóku sóknaraðilar, sem voru börn G-kk-ef, arf eftir hann ásamt eftirlifandi eiginkonu hans, R-kvk-þgf S-kvk-þgf, og dóttur hans, H-kvk-þgf G-kvk-þgf. Í skiptayfirlýsingu 8. september 1979, sem var þinglýst 23. október sama árs, kom fram að sóknaraðilar hafi við skipti á dánarbúi G-kk-ef tekið að arfi hvert um sig 1/18 hluta af fasteigninni Kirkjuvegi 17 á Selfossi. R-kvk-nf S-kvk-nf hafi fengið í búshluta og að arfi 12/18 hluta eignarinnar, en H-kvk-nf G-kvk-nf, sem hafi látist 16. júlí 1974 og síðast átt heimili á nánar tilteknum stað í Englandi, hafi tekið að arfi 1/18 hluta hennar. Tekið var fram í yfirlýsingunni að hún ætti tvo nafngreinda syni, fædda á árunum 1963 og 1967.

Með samningi 8. september 1979 seldu sóknaraðilar ásamt R-kvk-þgf S-kvk-þgf varnaraðila 17/18 hluta fasteignarinnar að Kirkjuvegi 17 fyrir samtals 12.750.000 krónur. Í samningnum sagði jafnframt eftirfarandi: „Kaupanda er kunnugt að sá 1/18 hluti hússins sem ekki er seldur með samningi þessum féll í arf til H-kvk-ef G-kvk-ef samkvæmt erfðafjárskýrslu dags. 27. maí 1974 en hún lézt 16. júlí 1974 áður en skiptayfirlýsingu yrði þinglýst. Erfingjar hennar munu vera 2 börn hennar ófjárráða til heimilis í Englandi. Kaupandi skuldbindur sig til að kaupa eignarhluta þeirra fyrir að minnsta kosti krónur 750.000 ... og greiða þá fjárhæð innan þriggja mánaða frá því að heimildarmaður að sölu eignarhlutans gerir kröfu þar um, ásamt almennum innlánsvöxtum banka af fjárhæðinni frá afhendingardegi hússins til greiðsludags. Erfingjar H-kvk-ef skulu um alla tíð vera undanþegnir þátttöku í kostnaði við viðhald og endurbætur hússins. Þá skal kaupandi og greiða skatta og skyldur af öllu húsinu, enda má ætla að kaupandi nýti eignarhluta þeirra og njóti endurbóta á honum þegar hann kaupir.” Varnaraðili fékk afsal fyrir 17/18 hluta eignarinnar 20. nóvember 1981 og var því þinglýst 12. janúar 1982. Samkvæmt gögnum málsins tilheyrir eignarhlutinn honum enn.

Dómstjóri Héraðsdóms Suðurlands gaf út 29. desember 2000 stefnu í máli þessu, sem varnaraðili höfðaði sem eignardómsmál samkvæmt 122. gr. laga nr. 91/1991. Í henni krafðist varnaraðili viðurkenningar á eignarrétti sínum að þeim 1/18 hluta fasteignarinnar að Kirkjuvegi 17, sem fyrrnefnt afsal til hans náði ekki til. Í stefnunni voru í meginatriðum færð þau rök fyrir kröfu varnaraðila að hann hafi allt frá gerð kaupsamningsins 8. september 1979 um 17/18 hluta eignarinnar farið með full umráð hennar og réttur hans til hennar allrar aldrei verið vefengdur. Erfingjar H-kvk-ef G-kvk-ef hafi aldrei gefið sig fram og ekki hafi tekist að ná til þeirra þrátt fyrir eftirgrennslan. Var í stefnunni vísað um lagarök til 1. gr., sbr. 1. mgr. 2. gr., 3. gr. og 6. gr. laga nr. 46/1905 um hefð. Málið var þingfest 21. febrúar 2001 og var þá sótt þing af hálfu sóknaraðila, sem lögðu fram greinargerð um varnir í því 4. apríl 2001. Í þinghaldi 14. júní sama árs óskaði varnaraðili eftir að fella málið niður. Sóknaraðilar héldu til streitu kröfu um málskostnað og gekk hinn kærði úrskurður sama dag, þar sem málið var fellt niður og varnaraðili dæmdur til að greiða málskostnað, sem áður er getið.

II.

Krafan, sem varnaraðili gerði í málinu um eignardóm, laut eins og fyrr segir að 1/18 hluta fasteignarinnar að Kirkjuvegi 17 á Selfossi, en hann féll að arfi til H-kvk-ef G-kvk-ef samkvæmt áðurnefndri skiptayfirlýsingu 8. september 1979. Að réttu lagi ætti sá eignarhluti enn að teljast þinglýst eign hennar, þótt getið hafi verið um andlát hennar í skiptayfirlýsingunni og nöfn sona hennar þar greind, en um þinglýstar eignarheimildir að fasteigninni er fyrirliggjandi þinglýsingarvottorð ekki skýrt. Sneri málsókn varnaraðila þannig gagngert að hagsmunum þeirra, sem gætu leitt eignarrétt að fasteigninni frá H-kvk-þgf. Sóknaraðilar hafa á hinn bóginn ekki sýnt fram á að þeir geti átt lögvarða hagsmuni af því hver yrðu afdrif eignarréttar H-kvk-ef eða erfingja hennar að umræddum hluta í fasteigninni, enda höfðu þau sem áður segir afsalað sínum eignarhlutum til varnaraðila 20. nóvember 1981. Áttu því hvorki varnir sóknaraðila gegn kröfu varnaraðila né krafa þeirra um málskostnað réttmætt erindi inn í málið.

Varnaraðili hefur ekki kært niðurstöðu hins kærða úrskurðar um málskostnað fyrir sitt leyti. Verður hún því að standa óröskuð.

Kærumálskostnaður dæmist ekki.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.