487/2005

Við opinber skipti til fjárslita milli M og K við lok óvígðrar sambúðar deildu aðilar um eignarhlut í fasteign. Ennfremur krafðist K þess að við skiptin yrði tekið tillit til nánar tilgreindra skulda M við sig vegna vinnuframlags við endurbætur á fasteign, reksturs bifreiða, eignarhlutar í bifreiðum, hlutdeildar í sameiginlegum rekstrarkostnaði heimilis þeirra o. fl. Hins vegar taldi M að taka ætti tillit til leigugreiðslna sem K bæri að greiða vegna afnota fasteignarinnar eftir að hann flutti þaðan. Við upphaf sambúðarinnar átti K fasteign og lagði andvirði hennar til kaupa hinnar umdeildu fasteignar, sem í veðmálabókum var talin eign þeirra M og K að jöfnu. Talið var sýnt að K hefði lagt meira að mörkum til kaupa fasteignarinnar þannig að ekki yrði í málinu byggt á hinni þinglýstu eignarheimild. Ekki var ágreiningur um fjárframlag hvors um sig til kaupanna utan það að M byggði á því að tiltekið lán sem tekið var til kaupa fasteignarinnar hafi átt að greiðast af honum einum og teljast með framlagi hans. Þessu mótmælti K og lagði fram gögn um að þau væru bæði skuldarar að umræddu láni. Gögn málsins þóttu veita nægilega vísbendingu um að það hefði verði ætlun aðila að líta á umrætt lán sem framlag M og var lagt til grundvallar að svo hefði verið. Var þá meðal annars litið til þess að M hafði einn skráð skuldina á skattframtal sitt og virtist hafa greitt afborganir af henni. Þá lá einnig fyrir uppkast að eignaskiptasamningi sem þótti veita vísbendingu í sömu veru þótt ekki yrði byggt á honum að fullu. Var því lagt til grundvallar að M væri eigandi 42,4% fasteignarinnar en K 57,6%. Kröfur K vegna ætlaðra skulda M við sig þóttu ósannaðar og voru því ekki teknar til greina. Þá var ekki fallist á kröfu M varðandi leigu eins og atvikum var háttað í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. nóvember 2005, sem barst Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. nóvember 2005, þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningsefnum í tengslum við opinber skipti til fjárslita milli aðilanna vegna loka óvígðrar sambúðar. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess:

„1. að viðurkennt verði að eignarhluti sóknaraðila í fasteigninni að [A] sé 82,68% á móti 17,32% eignarhluta varnaraðila. Sé ekki fallist á þá kröfu er þess krafist að viðurkennt verði að eignarhluti sóknaraðila í fasteigninni sé 75,8% á móti 24,2% varnaraðila. Til þrautavara er þess krafist að viðurkennt verði að eignarhlutur sóknaraðila sé 72,9% á móti 27,1% hlut varnaraðila.

2. að varnaraðili verði dæmdur til að greiða sóknaraðila kr. 1.035.000 vegna búsetu hans og uppihalds í eign sóknaraðila að [B].

3. að varnaraðili verði dæmdur til að greiða sinn hlut í heimilishaldi í [A], kr. 528.888,-. Verði ekki fallist á þá kröfu krefst sóknaraðili viðurkenningar á skyldu varnaraðila til að greiða helming rekstrarkostnaðar auk kr. 25.000,- á mánuði til matarkaupa.

4. að varnaraðili verði dæmdur til að greiða sinn hluta vinnulauna, kr. 1.200.000,-, vegna málunar á [A], í samræmi við þá prósentutölu sem lögð verður til grundvallar sem eignarhluti hans í fasteigninni.

5. að viðurkennd verði skylda varnaraðila til að greiða sóknaraðila kr. 480.000- fyrir eignarhluta sóknaraðila í bifreið.

6. að varnaraðili verði dæmdur til að greiða kr. 348.295,- vegna reksturs bifreiða.

7. að úrskurðurinn verði staðfestur að því er varðar kröfu varnaraðila um leigu“

Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdómara fyrir sitt leyti 16. nóvember 2005. Hann krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar að öðru leyti en því að sóknaraðila verði gert að greiða varnaraðila leigu vegna afnota hennar af eignarhluta hans í fasteigninni að [A], Reykjavík, frá 1. janúar 2005, aðallega að fjárhæð 70.000 krónur á mánuði, en til vara lægri fjárhæð að mati réttarins. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest að sóknaraðili sé eigandi 57,6% og varnaraðili 42,4% fasteignarinnar að [A], Reykjavík.

Í 2. til 6. lið kröfugerðar sóknaraðila er gerð krafa um að varnaraðili verði dæmdur til greiðslu nánar tiltekinna fjárhæða. Mál þetta er borið undir dóminn sem ágreiningsmál vegna opinberra skipta til fjárslita milli aðila við lok óvígðrar sambúðar. Verða fjárkröfur milli þeirra ekki dæmdar í slíku máli án tillits til eignaskiptingar þeirrar sem er markmið hinna opinberu skipta og ekki umfram það sem eignir hvors um sig hrökkva til að standa undir kröfum hins. Að þessu gættu verður að skilja kröfugerð sóknaraðila þannig að við opinber skipti til fjárslita milli hennar og varnaraðila verði tekið tillit til þeirra greiðslna sem að framan greinir henni til hagsbóta. Sama marki er brennd krafa varnaraðila um greiðslu húsalegu fyrir nánar tilgreint tímabil og eiga þar við sömu röksemdir. Með þessum athugasemdum og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður, á þann hátt sem greinir í dómsorði, staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna framangreindum kröfum sóknaraðila, sem og kröfu varnaraðila um leigugreiðslu.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest. Rétt þykir að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Viðurkennt er að sóknaraðili, K, sé eigandi 57,6% og varnaraðili, M, sé eigandi 42,4% fasteignarinnar að A, Reykjavík.

Hafnað er kröfum sóknaraðila um að við opinber skipti til fjárslita milli hennar og varnaraðila verði lagt til grundvallar að varnaraðili skuldi sóknaraðila samtals 3.384.343 krónur.

Hafnað er kröfu varnaraðila um að við opinber skipti til fjárslita milli hans og sóknaraðila verði lagt til grundvallar að sóknaraðili skuldi varnaraðila húsaleigu að fjárhæð 70.000 krónur á mánuði frá 1. janúar 2005.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.