215/2010

Felld var úr gildi ákvörðun dómsmálaráðherra um að X skyldi framseldur til Póllands.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og H-kvk-nf H-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 7. apríl 2010 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. apríl 2010, þar sem staðfest var ákvörðun dómsmálaráðherra 12. desember 2009 um að framselja varnaraðila til Póllands. Kæruheimild er í 24. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum. Varnaraðili krefst þess að felld verði úr gildi ákvörðun dómsmálaráðherra 12. desember 2009 um að framselja hann til Póllands. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

I

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði tók dómsmálaráðherra nýja ákvörðun 12. desember 2009 þar sem fallist var á tvær beiðnir pólskra yfirvalda um framsal á varnaraðila til Póllands. Hin fyrri 23. september 2008 er vegna dóms 1. ágúst 2005 og hins síðari 14. ágúst 2009 vegna dóms 30. september 2004, sbr. dóm áfrýjunarréttar 1. desember 2005. Varnaraðili hafði fengið frestun á afplánun síðara dómsins um þrjá mánuði, en frekari beiðni um frestun var hafnað og mætti hann þá ekki til afplánunar.

Dómstólar taka afstöðu til þess hvort mat stjórnvalda á því hvort fallast eigi á kröfu um framsal hafi verið framkvæmd með réttum hætti, meðal annars hvort gætt hafi verið meginreglna stjórnsýsluréttar. Varnaraðila hafa verið kynntar kröfurnar á fullnægjandi hátt og gætt hefur verið andmælaréttar hans. Með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest að gætt hafi verið að þessu leyti lögbundinna stjórnsýslureglna við meðferð málsins við mat á því að almenn lagaskilyrði framsals væru fyrir hendi, sbr. 3. gr. og 9. gr. laga nr. 13/1984.

Varnaraðili mótmælir framsali jafnframt á grundvelli mannúðarástæðna, sbr. 7. gr. laga nr. 13/1984. Í þessari lagagrein segir að í „sérstökum tilfellum [megi] synja um framsal ef mannúðarástæður mæla gegn því svo sem aldur, heilsufar eða aðrar persónulegar aðstæður.“

Dómsmálaráðherra hafnaði því að ákvæði nefndrar lagagreinar ættu að standa framsali í vegi. Í ákvörðun vegna hinnar fyrri beiðni um þetta mat segir: ,,Eins og að framan greinir eru persónulegar aðstæður varnaraðila þær að hann hefur verið búsettur hér á landi í rúm 3 ár og hefur aðlagast íslensku samfélagi ágætlega, hann á hér fjölskyldu, stundar atvinnu og hefur ekki komist í kast við lögin. Þessar aðstæður varnaraðila geta hins vegar ekki, að mati ráðuneytisins, talist til hinna sérstöku aðstæðna sem 7. gr. laga nr. 13/1984 fjallar um.“ Síðan er vísað til þess að um undantekningarákvæði sé að ræða sem beri eðli málsins samkvæmt að túlka þröngt og færð eru frekari rök fyrir því mati ráðherra að undanþáguákvæði þetta eigi ekki við í málinu. Í rökstuðningi sínum vegna síðari beiðninnar segir einnig: „ ... geta persónulegar aðstæður varnaraðila ekki, að mati ráðuneytisins, talist til hinna sérstöku aðstæðna sem 7. gr. laga nr. 13/1984 fjallar um.“

II

Í athugasemdum með 7. gr. sem fylgdu frumvarpi því, sem síðar varð að lögum nr. 13/1984, er að finna leiðbeiningar um skýringu á ákvæðinu. Þar segir meðal annars: ,,Á þessum grundvelli er lagt til í 7. gr. frumvarpsins að í sérstökum tilfellum megi synja um framsal ef mannúðarástæður mæla gegn því svo sem aldur, heilsufar eða aðrar persónulegar aðstæður. Þegar í frumvarpinu er talað um „aðrar persónulegar aðstæður“ en aldur og heilsufar eru hafðar í huga félagslegar aðstæður mannsins í heild. Við mat á því getur m.a. skipt máli hvort viðkomandi á fjölskyldu hér á landi, hversu lengi hann hefur búið hér og hvort hann reki hér atvinnustarfsemi eða hafi fasta atvinnu.“

Í áður tilvitnuðum orðum í ákvörðun dómsmálaráðherra er því slegið föstu, að þær aðstæður varnaraðila að hann hafi verið hér búsettur í rúm þrjú ár, aðlagast íslensku samfélagi ágætlega, eigi hér fjölskyldu, stundi atvinnu og hafi ekki komist í kast við lögin geti „ekki ... talist til hinna sérstöku aðstæðna sem 7. gr. laga nr. 13/1984 fjallar um.“ Þessi lögskýring dómsmálaráðherra samrýmist ekki tilgangi ákvæðisins samkvæmt framangreindu lögskýringargagni. Er ákvörðun dómsmálaráðherra að þessu leyti haldin þeim efnisannmarka að hún fer í bága við 7. gr. nefndra laga. Verður ákvörðunin af þessari ástæðu felld úr gildi.

Samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 13/1984 greiðist allur sakarkostnaður málsins úr ríkissjóði. Verður staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um þóknun til skipaðs réttargæslumanns varnaraðila fyrir héraðsdómi, en þóknun hans fyrir Hæstarétti ákveðst eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Felld er úr gildi ákvörðun dómsmálaráðherra 12. desember 2009 um framsal á varnaraðila, X, til Póllands.