241/2013

J var meðal annars ákærður fyrir brot á hegningar-, umferðar-, tollalögum með því að hafa flutt til landsins tóbak og áfengi án þess að gera tollyfirvöldum grein fyrir varningnum, ekki sinnt stöðvunarmerkjum tollvarða, brotið með akstri sínum gegn ýmsum umferðarreglum og loks ekið á strætisvagn með þeim afleiðingum að ökumaður vagnsins slasaðist. Ekki var unnt að refsa J fyrir þá háttsemi að hafa ekki sinnt stöðvunarmerkjum tollvarða þar sem hún var ekki refsiverð. Aðeins eitt vitni bar fyrir dómi að J hefði í eitt sinn ekið gegn rauðu ljósi.  Gegn neitun J varð því að sýkna hann af því broti. Að öðru leyti var J fundinn sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Ákæruvaldið gerði ekki kröfu um að refsing ákærða yrði þyngd og staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að dæma J í skilorðsbundið fangelsi í fjóra mánuði. Þá var honum gert að sæta upptöku á áfengi og tóbaki. Þá var J gert að greiða A 800.000 krónur í skaðabætur auk vaxta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 26. febrúar 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum ákæruliðum „að frátalinni háttsemi er fellur undir 1. mgr. 170. gr. tollalaga nr. 88/2005“, en til vara að refsing verði milduð. Jafnframt krefst hann sýknu af kröfu ákæruvaldsins um sviptingu ökuréttar. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu A verði aðallega vísað frá dómi, til vara að ákærði verði sýknaður af kröfunni, en að því frágengnu að hún verði lækkuð. Einnig krefst hann þess að brotaþoli verði dæmdur til að greiða sér málskostnað vegna þessa þáttar málsins. Loks er krafist endurskoðunar á ákvörðun héraðsdóms um málsvarnarlaun til handa verjanda ákærða og að þau verði greidd úr ríkissjóði.

A krefst þess að ákærði verði aðallega dæmdur til að greiða sér 1.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. september 2010 til 3. ágúst 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að því er varðar einkaréttarkröfu brotaþola. Í báðum tilvikum krefst hann þess að ákærði verði dæmdur til að greiða sér málskostnað fyrir að halda kröfu sinni fram í málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir tolla-, umferðar- og hegningarlagabrot 28. september 2010, eins og nánar er lýst í niðurstöðu hans. Var ákærði meðal annars sakfelldur fyrir að hafa flutt til landsins, sem háseti á m/s Goðafossi, 2.800 vindlinga, 32 lítra af sterku áfengi, borið varninginn frá borði í bifreið sína og ekið á brott frá Sundahöfn án þess að hafa sinnt stöðvunarmerkjum tollvarða sem hugðust stöðva akstur hans. Niðurstaða héraðsdóms um þennan þátt málsins er meðal annars reist á því sem eftir ákærða var haft við rannsókn þess. Þennan framburð staðfesti hann ekki fyrir dómi og verður því ekki á honum byggt, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um að ákærði hafi gerst sekur um innflutning á áðurnefndum varningi og heimfærsla brotsins til refsiákvæða.

Í ákæru er sú háttsemi ákærða að virða að vettugi stöðvunarmerki tollvarða talin varða við 3. mgr. 167. gr. tollalaga nr. 88/2005. Þar sem brot gegn 167. gr. laganna eru ekki refsiverð verður ákærða þegar af þeirri ástæðu ekki dæmd refsing fyrir þessa háttsemi.

Ákærði er sakaður um að hafa ekið bifreiðinni BH-A94 gegn rauðu ljósi annars vegar á gatnamótum Sægarða og Sæbrautar og hins vegar á gatnamótum Skeiðarvogs, Sogavegar og Réttarholtsvegar. Tveir tollverðir, B og C, veittu ákærða eftirför á tollbifreið þá leið sem lýst er í ákæru, en ákærði hefur staðfest að sú leiðarlýsing sé rétt. B bar fyrir dómi að ákærði hafi ekið gegn rauðu ljósi á fyrrnefndum gatnamótum, en um þetta voru önnur vitni ekki spurð við aðalmeðferð málsins og annarra gagna um þetta ætlaða brot ákærða nýtur ekki við í málinu. Gegn neitun ákærða verður hann því sýknaður af þessu broti. Með vætti B og C fyrir dómi, sem nánar er rakið í héraðsdómi, er á hinn bóginn sannað að ákærði hafi ekið gegn rauðu ljósi á síðarnefndu gatnamótunum.

Ákærða er einnig gefið að sök að hafa ekið vestur Bústaðaveg og með allt að 109 kílómetra hraða á klukkustund að gatnamótum Bústaðavegar og Háaleitisbrautar, er hann hugðist beygja norður Háaleitisbraut, þar sem hann missti stjórn á bifreiðinni eins og nánar er lýst í ákæru. Bifreið áðurnefndra tollvarða sem veittu ákærða eftirför var búin ökurita sem skráir svokallaðar GPS staðsetningar í minni og sendir til miðlægrar stjórnstöðvar eins og nánar er rakið í héraðsdómi. C bar fyrir dómi að hann hafi í eftirförinni ekið tollbifreiðinni á um 120 kílómetra hraða á klukkustund á Bústaðavegi og B taldi að hraðinn hafi þá verið töluvert meiri en 100 kílómetrar á klukkustund. Báðir báru að þrátt fyrir þennan hraða hafi dregið sundur með bifreiðunum á Bústaðavegi. Eins og fram kemur í héraðsdómi gerði D prófessor í vélaverkfræði við Háskóla Íslands skýrslu í desember 2010 að beiðni lögreglu um ökuhraða bifreiðar ákærða þegar hann missti stjórn á henni á Bústaðavegi á móts við Háaleitisbraut, fór yfir umferðareyjar og lenti undir strætisvagninum NR-369. Í skýrslunni kemur fram að hraðinn hafi verið reiknaður út frá orkubreytingu vegna skriðs, formbreytinga við áreksturinn, og skriðs og orkubreytinga vegna núnings á frákasti. Niðurstaða skýrslunnar var sú að á þegar ákærði missti stjórn á bifreiðinni hafi áætlaður hraði hennar verið 94 kílómetrar á klukkustund en mögulegur hraði verið 80 til 109 kílómetrar á klukkustund. Framburður D er rakinn í héraðsdómi en þar greindi hann nánar frá þeim aðferðum sem útreikningar hans byggðust á. Bar hann að hann teldi líklegast að hraðinn hafi verið 94 kílómetrar á klukkustund eða meiri.

Þegar litið er til skýrslu og vættis D, sem fær stuðning í framburði tollvarðanna tveggja og gagna frá ökurita í bifreið þeirra, er sannað að ákærði ók bifreiðinni vestur Bústaðaveg á allt að 109 kílómetra hraða á klukkustund að gatnamótum Bústaðavegar og Háaleitisbrautar, þar sem hann missti stjórn á henni með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru. Auk áðurnefndra umferðarlagabrota var ákærði sakfelldur með hinum áfrýjaða dómi fyrir að aka yfir umferðareyju og yfir á rangan vegarhelming á brúnni yfir Miklubraut og yfir tvær umferðareyjar við Háaleitisbraut. Er staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir þessi umferðarlagabrot. Eru þau og önnur umferðarlagabrot sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Akstur ákærða á þeirri leið sem hann ók var mjög háskalegur og með honum sýndi ákærði af sér stórfellt gáleysi. Afleiðingar af akstri hans voru þær að bifreið ákærða lenti á strætisvagni sem brotaþoli ók. Kastaðist brotaþoli úr ökumannssæti sínu á framrúðu vagnsins og hafnaði á gólfi við dyr hans. Af læknisvottorði E og framburði hans fyrir dómi er ljóst að brotaþoli hlaut blæðingu undir heilahimnu og þurfti af þeim sökum að gangast undir tvær skurðaðgerðir og hefur eftir það glímt við höfuðverk og minnisleysi. Verður ákærða því jafnframt gerð refsing eftir 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 5. gr. laga nr. 83/2005.

Ákæruvaldið hefur ekki krafist fyrir Hæstarétti þyngingar á refsingu ákærða og verður því staðfest niðurstaða héraðsdóms um hana. Í forsendum dómsins var fallist á kröfu ákæruvaldsins um ökuréttarsviptingu ákærða í sex mánuði. Á hinn bóginn láðist að geta hennar í dómsorði. Þessi misfella kemur ekki að sök enda hefur vörn ákærða ekki verið áfátt af þessum sökum. Verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að svipta ákærða ökurétti í sex mánuði, sbr. 1. mgr. 101. umferðarlaga nr. 50/1987, frá 3. apríl 2013, en þann dag var ákærða birtur héraðsdómur.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku verða staðfest.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu brotaþola og þóknun lögmanns hans verður staðfest.

Með héraðsdómi var ákærði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins, þar með taldar 14.175 krónur vegna þóknunar tiltekins vitnis samkvæmt reikningi sem lagður var fram við framahaldsaðalmeðferð málsins 24. janúar 2013, en vitnið gaf vætti sitt við aðalmeðferðina 8. sama mánaðar. Ákærði hefur mótmælt að greiða þóknunina og kostnað vegna flutnings bifreiðar í bílahús, bíltæknirannsóknar og „hraðaútreiknings“. Reikningur vitnisins ber með sér að krafan um þóknun þess sé reist á því að vitnið hafi orðið fyrir vinnutapi vegna mætingar þess fyrir dómi. Samkvæmt 1. mgr. 216. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 telst til sakarkostnaðar „óhjákvæmileg útgjöld vegna rannsóknar máls og meðferðar þess, þar á meðal ... b. kostnaður og þóknun vitna“. Verður ákærði dæmdur til að greiða þennan hluta sakarkostnaðar. Ákærði var í héraði einnig dæmdur til að greiða „þóknun“ skipaðs verjanda síns að fjárhæð 225.900 krónur. Þegar virt er umfang málsins verða málsvarnarlaun verjandans ákveðin með virðisaukaskatti 439.250 krónur.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins á báðum dómstigum samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Með vísan til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærða einnig gert að greiða málskostnað brotaþola fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákvæði héraðsdóms um refsingu ákærða, J-kk-ef Ó-kk-ef, upptöku, einkaréttarkröfu brotaþola, A, og málskostnað hans skulu vera óröskuð.

Ákærði er sviptur ökurétti í 6 mánuði frá 3. apríl 2013.

Ákærði greiði 1.337.313 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur vegna meðferðar málsins í héraði og 376.500 krónur vegnar meðferðar þess fyrir Hæstarétti. Þá greiði ákærði brotaþola 125.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.