298/2008

Sóknaraðili krafðist þess að frumvarpi sýslumannsins á Selfossi um úthlutun söluverðs fasteignarinnar V yrði breytt þannig að hann fengi úthlutað samkvæmt 3. tölulið eftirstöðvum söluverðsins samtals að fjárhæð 1.123.864 krónur og að greiðslu til kröfuhafa samkvæmt skuldabréfi á 2. veðrétti samkvæmt 2. tölulið frumvarpsins yrði breytt þannig að varnaraðilarnir ÁK og ÁB fengju 5.981.065 krónur óskipt í sinn hlut. Kjarni deilu aðila var um gildi skilmálabreytingar umrædds veðskuldabréfs þannig að varnaraðilarnir ÁK og ÁB töldu kröfu sína í söluverð fasteignarinnar samkvæmt veðskuldabréfinu skyldi miða við vanskil fyrir skilmálabreytingu. Í dómi Hæstaréttar sagði að um þá þætti skuldabréfs sem ekki var getið um í skilmálabreytingu gilti upphaflegi texti bréfs. Ekki var annað í ljós leitt en að umrædd skilmálabreyting hefði verið gild, enda um hana ritað á bréfið sjálft. Getið var um breytingu á höfuðstól bréfsins í skilmálabreytingunni og miðuðust því eftirstöðvar þess við þann höfuðstól. Þótt ekkert væri tilgreint um næsta gjalddaga bréfsins í skilmálabreytingunni þá kvað hún á um breytingu á upphaflegri skuld samkvæmt bréfinu. Því var ekki unnt að miða við útreikninga á eftirstöðvum bréfsins við gjalddaga fyrir skilmálabreytinguna líkt og varnaraðila kröfðust, heldur bæri að miða við næsta gjalddaga samkvæmt bréfinu eftir skilmálabreytingu. Var því fallist á kröfu sóknaraðila.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 19. maí 2008, sem barst réttinum 30. sama mánaðar ásamt hluta kærumálsgagna. Að stærstum hluta bárust þau hins vegar 10. júní 2008. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 9. maí 2008, þar sem frumvarpi sýslumannsins á Selfossi um úthlutun söluverðs fasteignarinnar Varmahlíðar 2 í Hveragerði var breytt þannig að sóknaraðili skyldi fá úthlutað samkvæmt 3. tölulið þess eftirstöðvum söluverðsins að fjárhæð 418.941 krónu. Kæruheimild er í 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að frumvarpi sýslumannsins á Selfossi um úthlutun söluverðs fasteignarinnar Varmahlíðar 2 verði breytt þannig að hann fái úthlutað samkvæmt 3. tölulið eftirstöðvum söluverðsins samtals að fjárhæð 1.123.864 krónur og að greiðsla til kröfuhafa samkvæmt skuldabréfi á 2. veðrétti samkvæmt 2. tölulið frumvarpsins verði breytt þannig að varnaraðilarnir Á-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf K-kvk-nf og Á-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf fái 5.981.065 krónur óskipt í sinn hlut. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar, málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar hafa ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kemur krafa þeirra um málskostnað í héraði því ekki til álita fyrir Hæstarétti.

Málsástæðum og lagarökum aðila er lýst í úrskurði héraðsdóms, en þar var að nokkru fallist á kröfu sóknaraðila um breytingar á framangreindu frumvarpi sýslumannsins á Selfossi 1. október 2006 vegna nauðungarsölu fasteignarinnar að Varmahlíð 2 í Hveragerði 4. september 2006. Ekki er lengur ágreiningur um að sóknaraðili skuli teljast gerðarþoli við nauðungarsöluna í skilningi laga nr. 90/1991. Einungis er til endurskoðunar hversu há sú fjárhæð skuli vera sem úthluta beri samkvæmt umdeildum töluliðum í frumvarpi sýslumanns.

Eins og nánar kemur fram í úrskurði héraðsdóms hvíldi á 2. veðrétti fasteignarinnar Varmahlíðar 2 skuldabréf upphaflega að höfuðstól 3.700.000 krónur, útgefið 14. janúar 2000 af varnaraðilanum Á-kvk-þgf til Fjárvangs hf. Lánstími skyldi vera 25 ár með 300 afborgunum mánaðarlega, með fyrsta gjalddaga 15. febrúar 2000. Skyldu vextir reiknast frá 15. janúar 2000. Bréfið var síðan framselt til varnaraðilans E. Sigurjónssonar lögmannsstofu ehf. í mars 2003, en því skilmálabreytt 29. mars 2004 af honum og S-kk-þgf B-kk-þgf B-kk-þgf, sem yfirtók skyldur samkvæmt bréfinu. S-kk-nf var eigandi fasteignarinnar Varmahlíðar 2 samkvæmt kaupsamningi 15. júlí 2003 við E. Sigurjónsson lögmannsstofu ehf. Eftir skilmálabreytinguna skyldi höfuðstóll bréfsins verða 3.500.000 krónur og átti það að greiðast með 300 jöfnum mánaðarlegum afborgunum. Breyting varð einnig gerð á grunnvísitölu sem miðað hafði verið við í bréfinu. Ekki var þó getið um fyrsta gjalddaga. Umrædd skilmálabreyting var færð inn á skuldabréfið. Sama dag og breytingin átti sér stað var gengið frá kostnaðaruppgjöri vegna eignarinnar og afsal gefið út af hálfu varnaraðilans E. Sigurjónssonar lögmannsstofu ehf. til S-kk-ef. Dánarbú föður varnaraðilanna Á-kvk-ef og Á-kk-ef fékk skuldabréfið framselt sér eftir skilmálabreytinguna. Af gögnum málsins má ráða að bréfið hafi verið komið í vanskil er skilmálabreyting var gerð og engin gögn eru um að greitt hafi verið af bréfinu eftir hana, en bú S-kk-ef hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta 15. febrúar 2004.

Kjarni deilu aðila er um gildi skilmálabreytingar umrædds veðskuldabréfs þannig að varnaraðilarnir Á-kvk-nf og Á-kk-nf telja að kröfu sína í söluverð fasteignarinnar samkvæmt veðskuldabréfinu skuli miða við vanskil fyrir skilmálabreytingu. Tilgreina þau einkum í því sambandi að ekki sé kveðið á um breytingu á gjalddögum í skilmálabreytingunni en S-kk-nf hafi vanefnt greiðslur samkvæmt bréfinu fyrir breytinguna. Sóknaraðili telur hins vegar rétt að miða vanskil við fyrsta gjalddaga samkvæmt upphaflegu efni skuldabréfsins eftir skilmálabreytingu. Samkvæmt þessu verður ekki séð að varnaraðilinn E. Sigurjónsson lögmannsstofa ehf. hafi beina hagsmuni af niðurstöðu þessa máls, eins og allir málsaðilar eru sammála um.

Um þá þætti skuldabréfs sem ekki er getið um í skilmálabreytingu gildir upphaflegur texti bréfs. Ekki er annað í ljós leitt en að umrædd skilmálabreyting hafi verið gild, enda um hana ritað á bréfið sjálft. Getið var um breytingu á höfuðstól bréfsins í skilmálabreytingunni og miðast því eftirstöðvar þess við þann höfuðstól. Þótt ekkert sé tilgreint um næsta gjalddaga bréfsins í skilmálabreytingunni þá kvað hún á um breytingu á upphaflegri skuld samkvæmt bréfinu. Því er ekki unnt að miða við útreikninga á eftirstöðvum bréfsins við gjalddaga fyrir skilmálabreytinguna líkt og varnaraðilar krefjast, heldur ber að miða við næsta gjalddaga samkvæmt bréfinu eftir skilmálabreytingu. Af gögnum málsins verður ekki annað séð en að innheimtukostnaður samkvæmt bréfinu, sem lýst var í andvirði umræddrar fasteignar, hafi miðast við fjárhæð bréfsins óháð skilmálabreytingunni. Hafa varnaraðilar ekki leitt líkur að því að innheimtukostnaðurinn skuli vera hærri en sóknaraðili telur rétt að miða beri við, en hann hefur í málatilbúnaði sínum sundurliðað ítarlega þá þætti, sem saman feli í sér réttmætan innheimtukostnað. Af þessum sökum verður fallist á kröfu sóknaraðila og varnaraðilunum Á-kvk-þgf og Á-kk-þgf gert að greiða honum málskostnað í héraði og kærumálskostnað eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Frumvarpi sýslumannsins á Selfossi um úthlutun söluverðs fasteignarinnar Varmahlíðar 2 í Hveragerði skal breytt þannig að sóknaraðili, þrotabú S-kk-ef B-kk-ef B-kk-ef, fái úthlutað samkvæmt 3. tölulið frumvarpsins eftirstöðvum söluverðsins samtals að fjárhæð 1.123.864 krónur og varnaraðilarnir Á-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf K-kvk-nf og Á-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf fái 5.981.065 krónur óskipt í sinn hlut sem greiðslu samkvæmt skuldabréfi á 2. veðrétti eftir 2. tölulið frumvarpsins.

Varnaraðilarnir Á-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf K-kvk-nf og Á-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf greiði óskipt sóknaraðila 400.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.