275/2010

R var í héraði sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga um skjalafals vegna fimm tilvika með því að hafa ýmist svikið eða reynt að svíkja út vörur úr nánar tilgreindum verslunum með því að framvísa fölsuðum beiðnum nánar tilgreindra fyrirtækja, sem beiðenda um úttekt í reikning eða um afhendingu á vöru. Ákærði undi sakfellingu héraðsdóms vegna eins ákæruliðs en krafðist sýknu af hinum fjórum fyrir Hæstarétti. Hæstiréttur staðfesti dóm héraðsdóms með vísan til forsendna hans og þess að brot þau, sem ákærði væri borinn sökum um, væru öll framkvæmd með sama hætti og að sérstök einkenni við fölsun úttektarbeiðnanna væru svo keimlík í öllum tilvikunum að það veitti vísbendingu um að sami maður hefði átt þar hlut að máli. Ákærði hafði í einu af framangreindum tilvikum aðhafst með þeim hætti að hafa fengið sendibifreiðastjóra til þess að framvísa úttektarbeiðni á lager verslunar, gegn afhendingu vara, og hélt því fram í málinu að verknaðarlýsing ákæru færi í bága við þá háttsemi hans, sbr. 2. málslið 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Talið var að brot ákærða hefði verið fullframið og skipti ekki máli um sakfellingu hans, hvort hann framvísaði beiðninni sjálfur eða fæli það grandlausum þriðja manni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 14. apríl 2010 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar héraðsdóms um sakfellingu ákærða, en að refsing verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af ákæruliðum 1, 2, 4 og 5 í ákæru. Til vara krefst hann þess að refsing verði milduð, ákvörðuð sem hegningarauki og skilorðsbundin að öllu leyti. Þá krefst hann endurskoðunar á ákvæðum héraðsdóms um skaðabætur til A ehf., B ehf. og C hf., aðallega þannig að skaðabótakröfum verði vísað frá héraðsdómi, en til vara þær lækkaðar.

Í máli þessu er ákært fyrir brot gegn 1. mgr. 155. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um skjalafals vegna fimm tilvika á tímabilinu frá 10. desember 2005 til 2. júlí 2006, en við meðferð málsins í héraði var fallið frá 6. ákærulið um ætluð fjársvik á árinu 2004.

Í ákæru er verknaðarlýsingu hagað svo, að ákærði er sakaður um að hafa svikið ,,út vörur í eftirgreindum verslunum með því að framvísa þar ... beiðnum um úttektir á vöru, sem ákærði hafði falsað frá rótum á almenn úttektareyðublöð með því að stimpla eyðublöðin með nöfnum og kennitölum ýmissa fyrirtækja sem beiðenda um úttekt í reikning ... og náð þannig að svíkja út vörur að verðmæti alls [4.156.462] kr., sem skuldfærðar voru á viðskiptareikning fyrirtækjanna og reynt að svíkja út vörur að verðmæti 1.895.000 kr. með framvísun falsaðs skjals ...“. Að því búnu eru í ákæru rakin í fimm liðum einstök tilvik, sem ákært er fyrir.

Eins og greinir að framan unir ákærði sakfellingu héraðsdóms samkvæmt 3. lið ákæru, en krefst sýknu af hinum fjórum ákæruliðunum. Brot þau, sem ákærði er borin sökum um, voru öll framkvæmd með sama hætti, eins og lýst er í almennum kafla ákærunnar. Sérstök einkenni við fölsun úttektarbeiðnanna eru svo keimlík í öllum tilvikunum að það veitir vísbendingu um að sami maður hafi átt þar hlut að máli.

Með þessari athugasemd, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, er fallist á sakfellingu hans samkvæmt ákæruliðum 1, 4 og 5.

Ákærði reisir kröfu sína um sýknu á 2. ákærulið meðal annars á því að verknaðarlýsing í ákæru sé röng og ekki rúmist innan 2. málsliðar 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að leggja til grundvallar sakfellingu að sendibifreiðarstjóri, er ákærði fékk til þess, framvísaði úttektarbeiðninni á lager verslunarinnar og fékk vörurnar afhentar. Þótt ákærði hafi afhent grandlausum þriðja manni úttektarbeiðni, sem ákærði hafði sjálfur falsað, hagnýtt sér verk mannsins til að koma fram blekkingu sinni og þetta hefði mátt koma fram í verknaðarlýsingu ákæru, verður ekki talið að á ákærunni séu annmarkar, sem hafa eigi þau áhrif sem ákærði krefst. Brot ákærða var fullframið og skiptir ekki máli um sakfellingu hans, hvort hann framvísaði beiðninni sjálfur eða fól það grandlausum þriðja manni. Verður sakfelling ákærða samkvæmt þessum ákærulið staðfest með þessari athugasemd, en að öðru leyti með vísan til forsendna.

Sakaferli ákærða er nægilega lýst í héraðsdómi. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms var hann dæmdur í Héraðsdómi Reykjavíkur 11. júní 2010 fyrir brot gegn 248. gr. almennra hegningarlaga, en ekki gerð sérstök refsing. Forsendur og niðurstaða héraðsdóms um refsingu ákærða og skilorðsbindingu hluta hennar verður staðfest, svo og niðurstaða um skaðabótakröfur auk vaxta. Málsástæður ákærða um lækkun skaðabótakrafna vegna virðisaukaskatts og smásöluálagningar fela í sér andmæli gegn einkaréttarkröfum tjónþola, sem lúta reglum XXVI. kafla laga nr. 88/2008, eru of seint fram komnar og verður ekki á þær fallist.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, R-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins 402.772 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 376.500 krónur.