10/2004

E, sem starfaði hjá R ehf., krafði fyrirtækið um skaðabætur vegna slyss sem hann varð fyrir við vinnu sína. Hélt E því fram að slysið hefði mátt rekja til ófullnægjandi vinnuaðstöðu auk þess sem verkstjórn hefði verið ófullnægjandi. Tekið var fram að öryggisútbúnaður sem hefði getað komið í veg fyrir slysið hefði ekki verið í notkun en ríka skyldu yrði á leggja á vinnuveitanda að hafa slíkan búnað til reiðu til að tryggja öryggi starfsmanna sinna. Þar sem það var ekki gert og látið viðgangast hvernig E bar sig að við verkið bar R ehf. skaðabótaábyrgð á tjóni E. Í ljósi þess að umrætt verk var mjög einfalt, E hafði mikla reynslu í starfi og hafði margsinnis unnið það, mátti honum vera ljós hættan. Var hann því látinn bera helming tjónsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 9. janúar 2004. Hann krefst þess, að stefndi verði dæmdur til að greiða sér skaðabætur að fjárhæð 4.633.823 krónur með vöxtum af 1.400.000 krónum samkvæmt 1. ml. 7. gr. vaxtalaga nr. 25/1987 frá 24. júní 1998 til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 19. júlí 2002, með vöxtum af 3.233.823 krónum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. lög nr. 42/1996, frá 24. júní 1998 til 19. júlí 2002, en frá þeim degi með dráttarvöxtum af 4.633.823 krónum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Tryggingamiðstöðinni hf. var stefnt til réttargæslu en engar kröfur voru gerðar á hendur félaginu.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi slasaðist áfrýjandi við vinnu sína hjá stefnda 24. júní 1998. Áfrýjandi hafði unnið við ryðvörn frá árinu 1991 lengst af á sama vinnustað, þar af hjá stefnda í að minnsta kosti eitt og hálft ár, þegar slysið varð. Áfrýjandi vann við undirvagnsþvott bifreiða á útisvæði fyrirtækisins til að undirbúa þær fyrir ryðvörn, sem fór fram innanhúss. Bifreiðunum var ekið upp á sliskjur, um 7 metra langar járnrásir, sem lágu yfir um 90 cm háan búkka og ultu um ás fyrir miðju sliskjunnar, líkt og vegasalt. Sé bifreiðin sett á réttan stað á sliskjunni svo að jafnvægi náist, getur einn maður velt sliskjunni til og hallað bifreiðinni fram og til baka, þannig að unnt sé að þvo hana bæði að framan- og aftanverðu.

Slysið varð með þeim hætti, að framkvæmdastjóri stefnda ók bifreið upp á sliskjuna en áfrýjandi stóð vinstra megin við hana og hélt við járnrásirnar til þess að finna rétta jafnvægispunktinn. Bifreiðinni var ekið of langt þannig að sliskjan sporðreistist og þurfti að bakka bifreiðinni til þess að finna jafnvægið. Þar sem bifreiðin stöðvaðist ekki á réttu augnabliki skelltist sliskjan til baka og áfrýjandi varð undir henni með fæturna og slasaðist. Áfrýjandi taldi meiðsl sín vera smávægileg og afþakkaði sjúkrabifreið, og var málið ekki tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins fyrr en 12. ágúst 1998.

Að kvöldi slysdags leitaði áfrýjandi til slysadeildar, þar sem meiðsl hans voru könnuð. Samkvæmt matsgerð læknanna L-kk-ef N. D-hk-nf og J-kk-ef H-kk-ef 19. júní 2002 var varanlegur miski talinn vera 15% og varanleg örorka 10%. Málinu var vísað til tjónanefndar vátryggingafélaga og úrskurðarnefndar í vátryggingamálum og var niðurstaðan á báðum stöðum sú, að bótaskylda væri ekki fyrir hendi.

Áfrýjandi reisir kröfu sína á því, að stefndi beri ábyrgð á framangreindu vinnuslysi, en það megi rekja til ófullnægjandi vinnuaðstöðu þar sem umrædd sliskja hafi verið vanbúin auk þess sem verkstjórn hafi verið ófullnægjandi. Stefndi telur, að ekki sé við aðra að sakast en áfrýjanda sjálfan, sem hefði getað komið í veg fyrir slysið með lágmarksaðgæslu.

II.

Í málinu er fram komið, að framangreindri sliskju hafi fylgt búkki, sem ætlaður var til þess að setja undir sliskjuna framanverða til þess að varna því, að hún sporðreisist, þegar bifreið er ekið fram yfir jafnvægispunktinn. Með skýrslu réttargæslustefnda 4. nóvember 2000 fylgdi teikning af sliskjunni þar sem gert er ráð fyrir búkka undir að framan. Þar segir, að búkki gegni því hlutverki að taka á móti sliskjunni, þegar bifreið er ekið upp á hana. Þegar jafnvægispunkturinn er fundinn sé búkkinn fjarlægður. Menn eigi ekki að koma nálægt sliskjunni meðan bifreið sé ekið upp á hana hvort sem búkki sé notaður eða ekki. Framkvæmdastjóri stefnda bar fyrir dómi, að sliskjunni hefði fylgt búkki, er hún var keypt, en hann hefði aldrei verið notaður. Í málinu liggur frammi yfirlýsing frá J-kk-þgf O-kk-þgf, sem var meðeigandi að fyrirtækinu á árunum 1983 til 1996, þar sem fram kemur að sliskjunni hafi fylgt búkki, sem setja átti undir hana að framanverðu til þess að taka á móti sliskjunni ef ekið væri of langt, en sá búkki hefði aldrei verið notaður. Algeng starfsaðferð hefði verið, að starfsmaður stæði við hlið sliskjunnar og héldi í hana aftanverða, þegar ekið væri upp á hana til þess að finna jafnvægispunktinn. Þessi aðferð hefði verið viðhöfð að óþörfu þar sem komast hefði mátt hjá henni með því að nota búkkann. Einnig liggur frammi yfirlýsing frá J-kk-þgf R-kk-þgf R-kk-þgf fyrir hönd Bílaryðvarnar hf. um vinnuaðferðir þess fyrirtækis við þvott á undirvögnum bifreiða. Þar segir: „Sliskjur Bílaryðvarnar eru á tveimur búkkum, annars vegar búkki sem er undir miðri sliskju, eins og vegasalt, og hins vegar er búkki sem tekur á móti sliskjunum er bíllinn er kominn uppá, þannig að bíllinn er í láréttri stöðu ofan á sliskjunum. Starfsmenn standa hvorki fyrir framan né aftan við sliskjurnar meðan bifreið er ekið uppá, enda er engin þörf á því, þar sem sliskjurnar eru þannig uppbyggðar að starfsmenn þurfa ekki né eiga að vera nálægt þeim.“

Nokkrum dögum fyrir slys áfrýjanda, eða 15. júní 1998, hafði annar starfsmaður stefnda slasast við framangreinda sliskju. Vinnueftirlit ríkisins var kallað á staðinn og segir í bréfi þess 30. mars 1999 vegna slyss áfrýjanda, að í framhaldi af fyrra slysinu hefði verið farið á staðinn og krafa gerð um það, að enginn kæmi nálægt sliskjunni meðan bifreið væri ekið upp eða niður af henni. Það sama kom fram í skýrslu réttargæslustefnda 4. nóvember 2000 þar sem sagði, að öll nálgun við sliskjuna þegar verið væri að aka bifreið upp á eða niður af henni væri með öllu óþörf og beinlínis hættuleg.

Eins og að framan er lýst fylgdi fremri búkkinn með sliskjunni, er hún var keypt, og var til þess ætlaður að setja undir hana að framanverðu til þess að koma í veg fyrir það, að hún sporðreistist. Hér var um öryggisútbúnað að ræða, sem hefði getað komið í veg fyrir slys áfrýjanda. Verður að leggja ríka skyldu á vinnuveitanda að hafa slíkan búnað til reiðu til að tryggja öryggi starfsmanna sinna. Þar sem það var ekki gert og látið viðgangast, að áfrýjandi stæði við hlið sliskjunnar og héldi við hana, þegar bifreiðinni var ekið upp á hana, verður stefndi að bera skaðabótaábyrgð á tjóni áfrýjanda.

Verk það, sem áfrýjandi vann við, var mjög einfalt og hann hafði mikla reynslu í starfi þar sem hann hafði unnið við ryðvörn frá árinu 1991. Hafði hann margsinnis unnið það verk, sem hann var að vinna í umrætt sinn. Honum átti að vera ljós sú hætta, sem því var samfara að halda undir sliskjuna, þegar bifreið var ekið upp á hana. Verður hann því óhjákvæmilega að bera hluta tjóns síns sjálfur. Að öllu virtu er hæfilegt að hann beri helming tjónsins.

III.

Eins og að framan getur mátu læknarnir L-kk-nf N. D-hk-nf og J-kk-nf H-kk-nf örorku áfrýjanda 19. júní 2002. Áfrýjandi fékk talsverða tognunaráverka við slysið á bæði hné og ökkla og þurfti að nota spelkur lengi eftir slysið. Telja matsmenn tímabundið atvinnutjón hans samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1999, hafa verið frá slysdegi 24. júní 1998 til 28. nóvember 1999. Ekki hafi verið að vænta frekari bata eftir þann tíma. Þjáningabætur samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga miðast einnig við framangreint tímamark, þar af hafi áfrýjandi verið rúmfastur frá 26. september 1999 til 28. nóvember sama ár. Varanlegur miski samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga telst vera 15% og varanleg örorka samkvæmt 5. gr. laganna 10%.

Áfrýjandi miðar kröfugerð sína við framangreinda matsgerð og sundurliðast hún þannig:

1. Tímabundið atvinnutjón 1.400.000 krónur

2. Bætur fyrir þjáningar með og án rúmlegu 543.760 -

3. Varanlegur miski 802.725 -

4. Varanleg örorka 2.271.988 -

Frádráttur: slysatrygging launþega 388.350 -

5. Útlagður kostnaður 14.158 -

Samtals 4.644.281 króna

Fyrir Hæstarétti lækkaði áfrýjandi kröfuna um 10.458 krónur, sem réttargæslustefndi hafði greitt upp í útlagðan kostnað eftir uppkvaðningu héraðsdóms, þannig að endanleg dómkrafa áfrýjanda er 4.633.823 krónur.

Ekki er tölulegur ágreiningur í málinu en stefndi mótmælir vaxtakröfu áfrýjanda.

Eins og að framan greinir ber áfrýjandi helming tjónsins sjálfur, en stefndi er dæmdur til að bæta honum tjónið með 2.316.911 krónum ásamt vöxtum eins og krafist er og nánar er lýst í dómsorði og dráttarvöxtum frá 20. febrúar 2003, er mánuður var liðinn frá birtingu stefnu.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað er staðfest.

Stefndi greiði í ríkissjóð málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og segir í dómsorði.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 300.000 krónur.

Dómsorð:

Stefndi, Ryðvörn Þórðar ehf., greiði áfrýjanda, E-kk-þgf B-kk-þgf K-kk-þgf, 2.316.911 krónur með vöxtum af 700.000 krónum samkvæmt 1. ml. 7. gr. vaxtalaga nr. 25/1987 frá 24. júní 1998 til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til 20. febrúar 2003, með vöxtum af 1.616.911 krónum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með áorðnum breytingum, frá 24. júní 1998 til 20. febrúar 2003, en af 2.316.911 krónum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað er staðfest.

Stefndi greiði samtals 700.000 krónur í ríkissjóð í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 300.000 krónur.