197/2013

R var ákærður fyrir tilraun til manndráps, samkvæmt 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga, en til vara fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. sömu laga, með því að hafa veist að A með hnífi með þeim afleiðingum að hann hlaut stungusár vinstra megin á brjóstkassa, en hnífurinn gekk inn í vinstra lunga og olli loftbrjósti. Þá hlaut A einnig skurð langsum á hryggsúlu vinstra megin og skrámur á hálsi. R viðurkenndi að hann hefði átt í átökum við A þar sem hnífur hefði komið við sögu. Var talið sannað að R hefði veist að A og veitt honum framangreinda áverka. R hefði ekki getað dulist að langlíklegast væri að hnífstunga í brjósthol myndi valda dauða þess sem fyrir yrði, jafnvel þótt ekki væri víst að A hefði í þessu tilviki látið lífið af stungunni. Yrði því að líta á háttsemi R sem tilraun til manndráps. Var refsing R ákveðin fangelsi í 5 ár auk þess sem honum var gert að greiða A 905.000 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 7. janúar 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, til vara að hann verði sýknaður af kröfu ákæruvaldsins, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð. Þá krefst ákærði þess aðallega að einkaréttarkröfu A verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hún verði lækkuð.

A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 2.795.018 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.005.000 krónum frá 28. júlí 2012 til 2. nóvember sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga af 2.005.000 krónum frá 2. nóvember 2012 til uppsögu dóms í málinu og af 2.795.018 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu sína.

Kröfuna um ómerkingu héraðsdóms reisir ákærði annars vegar á því að nauðsynlegt hefði verið að dómur í héraði væri skipaður þremur dómurum, sbr. 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og hins vegar að brotalýsing í ákæru sé ekki nægilega skýr.

Fyrrnefnda röksemdin er nánar á því reist að sönnunarmat í málinu sé mjög flókið þar sem ákærði og fjöldi vitna sé af erlendum uppruna. Í 2. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 er kveðið á um að einn héraðsdómari skipi dóm í hverju máli nema svo standi á sem segir í 3. mgr. til 5. mgr. Í 4. mgr. er mælt fyrir um að ef ákærði neiti sök og dómari telur sýnt að niðurstaða kunni að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi geti dómstjóri ákveðið að þrír héraðsdómarar skipi dóm í málinu. Tilvitnuð regla heimilar að hafa dóm fjölskipaðan við þær aðstæður, sem vísað er til, en slíkt er ekki skylt. Með hliðsjón af sakarefni málsins er ekki nægt tilefni til að ómerkja héraðsdóm af þessum sökum.

Rök sín fyrir því að ákæra hafi ekki verið nægilega skýr kveður ákærði vera þau að háttsemi hans hafi ekki verið lýst sem ásetningsbroti til líkamsárásar. Af verknaðarlýsingu megi ætla að afleiðingar háttseminnar hafi hlotist af gáleysi sem fella beri undir 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í ákæru segir að ákærði hafi veist að A með hnífi með nánar tilgreindum afleiðingum og er háttsemin aðallega heimfærð undir 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga, en til vara 2. mgr. 218. gr. Verður ekki fallist á með ákærða að verknaðarlýsing í ákæru gefi til kynna að um gáleysisbrot hafi verið að ræða, en slíkt gæti ekki eitt og sér leitt til ómerkingar héraðsdóms. Verður því hafnað kröfu ákærða um það.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða og ákvörðun refsingar. Um frádrátt gæsluvarðhalds sem ákærði hefur sætt fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Brotaþoli hefur fyrir Hæstarétti krafist þess að ákærða verði gert að greiða sér 795.018 krónur í skaðabætur vegna sjúkrakostnaðar auk miskabóta að fjárhæð 2.000.000 krónur. Krafa hans vegna sjúkrakostnaðar hefur verið hækkuð frá kröfu hans í héraði sem nemur 790.018 krónum. Í greinargerð brotaþola fyrir Hæstarétti kemur fram að hækkunin nemi fjárhæð reiknings frá Landspítala háskólasjúkrahúsi sem honum hafi verið gert að greiða þar sem hann hafi ekki verið sjúkratryggður samkvæmt 1. mgr. 10. gr. laga nr. 112/2008 um sjúkratryggingar er brot ákærða hafi verið framið og sé um að ræða „nýjan kröfulið undir aðalkröfu frá í héraði“.

Samkvæmt 1. mgr. 173. gr. laga nr. 88/2008 skal einkaréttarkröfu komið á framfæri við lögreglu meðan á rannsókn máls stendur eða við ákæranda áður en ákæra er gefin út. Heimilt er þó samkvæmt ákvæðinu að koma kröfu á framfæri við ákæranda eftir útgáfu ákæru ef fullnægt er skilyrðum 1. mgr. 153. gr. laganna til útgáfu framhaldsákæru í máli eða að fengnu samþykki ákærða, enda sé að öðru leyti fullnægt skilyrðum þess að hafa megi slíka kröfu uppi í málinu. Í 1. mgr. 153. gr. laganna er mælt fyrir um heimild ákæranda til að breyta eða auka við ákæru með útgáfu framhaldsákæru til að leiðrétta augljósar villur eða ef upplýsingar, sem ekki lágu fyrir þegar ákæra var gefin út, gefa tilefni til. Segir í ákvæðinu að framhaldsákæru skuli gefa út svo fljótt sem verða má eftir að þörfin á henni er kunn, en þó í síðasta lagi tveimur vikum fyrir aðalmeðferð máls, nema ákærði samþykki að það sé gert síðar. Reikningur sá er liggur til grundvallar kröfu brotaþola er dagsettur 14. nóvember 2012, en aðalmeðferð í héraði hófst þann sama dag. Ekki eru því uppfyllt skilyrði 1. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 fyrir útgáfu framahaldsákæru í málinu. Þá hefur ákærði ekki samþykkt að kröfu brotaþola um hinn aukna sjúkrakostnað verði komið að í málinu. Kemst þessi krafa brotaþola því ekki að fyrir Hæstarétti. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um einkaréttarkröfuna, svo sem brotaþoli krefst til vara fyrir Hæstarétti, en ekki hafa verið lögð fram gögn um afleiðingar af broti ákærða.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest. Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að til frádráttar refsingu ákærða, R-x-x G-x-x, kemur gæsluvarðhald sem hann hefur sætt óslitið frá 29. júlí 2012.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 776.386 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 502.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.