365/2005

Talið var að ÞH hefði ekki fært fram nægjanleg rök fyrir því að hann kynni að eiga þau réttindi, sem hann krafðist dóms fyrir í máli á hendur ÞS og var kröfu hans um þinglýsingu stefnu í málinu því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. ágúst 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 28. júlí 2005, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að stefnu í máli hans á hendur varnaraðila megi þinglýsa á fasteignina Elliðahvamm í Kópavogi. Kæruheimild er í 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Sóknaraðili krefst þess að sér verði heimilað að þinglýsa stefnunni. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar. Þar sem varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti getur framangreind krafa hans um endurskoðun á ákvæði úrskurðarins um málskostnað ekki komist að fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði seldi M-kk-nf H-kk-nf Félagi íslenskra símamanna á leigu 10.000 m² spildu úr landi jarðarinnar Vatnsenda með samningi í júlímánuði 1931. Er fasteign þessi nefnd Elliðahvammur. Endurgjald skyldi vera 150 krónur á ári. Í samningnum var kveðið á um að stæði leigutaki ekki skil á afgjaldinu á réttum gjalddaga eða innan 15 daga frá honum að ítrekaðri greiðslukröfu eiganda jarðarinnar gæti eigandi hennar sagt samningnum upp, en ella væri hann óuppsegjanlegur. Telur varnaraðili til réttinda yfir leigulandinu frá 6. janúar 1966 á grundvelli óslitinnar raðar framsala frá upprunalegum leigutaka. M-kk-nf H-kk-nf og varnaraðili gerðu viðauka við leigusamninginn 12. desember 1974. Enn gerðu þeir viðbótarsamning 14. febrúar 1988 þar sem stærð hinnar leigðu landspildu var tvöfölduð. Í þessum viðbótarsamningi var sérstaklega kveðið á um að heildarleigusamningurinn skyldi vera með sömu uppsagnarákvæðum og upphaflegi samningurinn og að framan eru rakin. Þá var samið um hækkun árlegs leigugjalds og skyldi leiga greidd 1. apríl fyrir yfirstandandi leiguár. Með skiptayfirlýsingu 21. nóvember 2000 var jörðin Vatnsendi færð yfir á nafn sóknaraðila á grundvelli ákvæða í erfðaskrá M-kk-ef H-kk-ef. Með bréfi 8. mars 2002 krafði sóknaraðili varnaraðila um vangreidda leigu fyrir landið vegna áranna 1996 til 2000. Þann 13. mars 2003 höfðaði sóknaraðili mál þar sem hann krafði varnaraðila um leigu fyrir landið vegna áranna 1999 til 2002. Tók varnaraðili til varna og krafðist aðallega sýknu af leigukröfum sóknaraðila. Á meðan á rekstri þess máls stóð fyrir héraðsdómi ritaði sóknaraðili varnaraðila bréf 9. september 2003. Tók hann fram að leiga væri ógreidd vegna áranna 1996 til 2002 og að leiga vegna ársins 2003 yrði tekin til innheimtu næstu daga. Áskildi hann sér rétt til að segja leigusamningnum upp í samræmi við fyrrgreint ákvæði hans yrði leigugreiðslum ekki komið í skil innan 15. daga. Dómur í framangreindu máli var upp kveðinn 2. desember 2003. Í forsendum dómsins kemur meðal annars fram að varnaraðili hafi aldrei greitt leigu fyrir umrædda spildu og ekki verið krafinn um hana fyrr en í aðdraganda málshöfðunarinnar. Lagði héraðsdómari til grundvallar niðurstöðu sinni að samningur byggður á persónulegum ástæðum hafi legið fyrir milli M-kk-ef H-kk-ef og varnaraðila um að sá síðarnefndi greiddi ekki leigu fyrir landið. Var það niðurstaða dómsins að ekki skyldi greiða leigu fyrir landið fyrr en frá og með árinu 2000 og var varnaraðili í samræmi við það dæmdur til að greiða leigu vegna áranna 2000 til 2002. Varnaraðili sótti með bréfi 26. febrúar 2004 um leyfi til áfrýjunar málsins en tildæmd leiga samkvæmt dóminum náði ekki áfrýjunarfjárhæð. Daginn eftir ritaði sóknaraðili varnaraðila bréf, sem birt var fyrir honum degi síðar, þar sem lóðaleigusamningnum var sagt upp með vísan til fyrrgreinds samningsákvæðis enda hafi leiga ekki verið greidd frá 1996. Að fenginni neikvæðri umsögn sóknaraðila hafnaði Hæstiréttur umsókninni um áfrýjunarleyfið 17. mars 2004. Greiddi varnaraðili dómskuldina 19. mars 2004. Þann dag greiddi hann einnig innheimtuseðil vegna lóðaleigu fyrir árið 2003. Þann 24. júní 2005 höfðaði sóknaraðili mál þetta á hendur varnaraðila. Krefst hann þess að viðurkennt verði með dómi að framangreind uppsögn sín 27. febrúar 2004 á margnefndum lóðaleigusamningi fyrir Elliðahvamm sé lögmæt. Við þingfestingu málsins 28. júní 2005 krafðist sóknaraðili þess að stefnunni yrði þinglýst á umrædda eign. Þeirri kröfu hafnaði héraðsdómari með hinum kærða úrskurði.

II.

Við þingfestingu málsins gerði sóknaraðili kröfu um þinglýsingu stefnu í málinu sbr. 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga sem varnaraðili mótmælti. Tók héraðsdómari þá kröfu til umfjöllunar í þinghaldi daginn eftir og til úrskurðar að loknum munnlegum málflutningi 4. júlí sama árs. Var héraðsdómara rétt að úrskurða um þessa kröfu þegar eftir þingfestingu málsins og áður en hann tók afstöðu til kröfu varnaraðila um frávísun þess.

Úrræði 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga um þinglýsingu á stefnu eða útdrætti úr henni hefur það markmið að gera viðsemjendum þinglýsts eiganda viðvart um ágreining sem varðar réttindi yfir fasteign. Í athugasemdum með frumvarpi til þinglýsingalaga kemur fram að til þess að rétt sé að taka til greina kröfu um þinglýsingu stefnu þurfi aðstæður að vera svipaðar því sem kveðið er á um í 2. mgr. 27. gr. laganna.

Ágreiningur aðila í máli þessu snýst um gildi uppsagnar sóknaraðila 27. febrúar 2004 á lóðarleigusamningi aðila um Elliðahvammsland. Ekki verður tekin afstaða til þess ágreiningsefnis við meðferð þessa kærumáls, enda verður það gert og á það lagður dómur eftir að það hefur verið skýrt við meðferð málsins fyrir dómi. Verður ekki talið að sóknaraðili hafi fært fram nægileg rök fyrir kröfu sinni til að fullnægt sé skilyrðum 28. gr. þinglýsingalaga til að taka til greina kröfu hans um þinglýsingu stefnu.

Með þessum athugasemdum verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Málskostnaður og kærumálskostnaður verður ekki dæmdur sérstaklega fyrir þennan þátt málsins.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.