676/2013

I var eigandi jarðarinnar Fossatúns í Borgarbyggð, en jörðinni fylgdi veiðiréttur í Grímsá og var I sem veiðiréttarhafi í ánni félagsmaður í V samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði. Þá rak hún ferðaþjónustu á jörð sinni í nafni F ehf. Með samningum 1. mars 2007 og 22. apríl 2009 leigði V til VH ehf. um tiltekin tímabil allan rétt til stangveiði í Grímsá og Tunguá á félagssvæði V svo og veiðihús að Fossási. I og F ehf. höfðuðu mál á hendur V og VH ehf. og kröfðust viðurkenningar á því að V hefði verið óheimilt að selja veiðihúsið á leigu til almenns gisti- og veitingarekstrar utan skilgreinds veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006, hvort heldur væri til VH ehf. eða annarra. Töldu I og F ehf. að V væri þetta óheimilt þar sem framangreint samrýmdist ekki lögboðnu hlutverki veiðifélagsins samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006 auk þess sem þau töldu að samþykki allra félagsmanna veiðifélags þyrfti að liggja til grundvallar ákvörðun um slíkt. Í niðurstöðu Hæstaréttar var rakið að réttarstaða veiðifélaga væri ekki skilgreind með skýrum hætti í lögum nr. 61/2006 en þó væri ljóst að skipan mála innan þeirra og í skiptum út á við væri með sama hætti og þegar eignarréttindi að tilteknu verðmæti væru í sérstakri sameign. Þar sem reglum laganna sleppti giltu því almennar reglur eignarréttar um sérstaka sameign, en auk þess mætti hafa nokkra hliðsjón af lagaákvæðum um afmarkaða flokka sérstakrar sameignar eins og reglum laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Samkvæmt almennum reglum eignarréttar gilti sú meginregla um sérstakra sameign að samþykki allra sameigenda þyrfti til óvenjulegra ráðstafana og ráðstafana sem væru meiriháttar þótt venjulegar gætu talist. Samkvæmt 41. gr. laga nr. 26/1994 giltu sérstakar reglur við ákvarðanatöku um sameiginleg málefni í fjöleignarhúsum og m.a. að samkvæmt A. lið ákvæðisins þarfnaðist ráðstöfun á verulegum hluta sameignar samþykkis allra eigenda þess. Í reglu 1. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006 um að mönnum væri skylt að eiga aðild að veiðifélagi fælist undantekning frá meginreglu 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrárinnar að engan mætti skylda til aðildar að félagi. Í þessu fælist jafnframt takmörkun á eignarráðum fasteignareiganda hvað eignarrétt að veiði varðaði. Af þessu leiddi að viðfangsefni veiðifélaga takmarkaðist á hverjum tíma af þeim verkefnum sem löggjafinn fæli þeim og þyrftu þau að vera í nánu samhengi við tilgang laganna og markmið skylduaðildar. Taldi Hæstiréttur að ákvörðun veiðifélags um ráðstöfun stangveiði á félagssvæði sínu og samhliða henni ákvörðun um gisti- og veitingarekstur í veiðihúsi, á skilgreindum veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006 félli innan þeirra marka sem lög settu starfsemi veiðifélaga, sbr. c. og d. liði 1. mgr. 37. gr. laganna. Við töku slíkra ákvarðana réði afl atkvæða ef ekki væri á annan veg mælt í lögum eða samþykktum veiðifélags. Á hinn bóginn væri ákvörðun veiðifélags um að selja öðrum veiðihús á leigu til almenns gisti- og veitingarekstrar utan skilgreinds veiðitíma meiriháttar ákvörðun í skilningi óskráðra reglna eignarréttarins um sérstaka sameign og gilti þá einu hvort hún teldist venjuleg eða óvenjuleg. Til slíkrar ákvörðunar þyrfti því samþykki allra félagsmanna í veiðifélagi. Með vísan til þessa var krafa I á hendur V tekin til greina, en sýknað var af kröfu hennar á hendur VH ehf. sem og kröfu F ehf. á hendur V og VH ehf. sökum aðildarskorts.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómari.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 21. október 2013. Þau krefjast viðurkenningar á því að stefnda Veiðifélagi Grímsár og Tunguár sé óheimilt að selja veiðihúsið að Fossási í Borgarbyggð á leigu til almenns gisti- og veitingarekstrar utan skilgreinds veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði, hvort heldur er til stefnda Veiðifélagsins Hreggnasa ehf. eða annarra. Þá krefjast áfrýjendur málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandinn I-kvk-nf er þinglýstur eigandi jarðarinnar Fossatúns í Borgarbyggð en jörðinni fylgir veiðiréttur í Grímsá, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 61/2006. Sem skráður veiðiréttarhafi í ánni samkvæmt 12. gr. sömu laga er áfrýjandinn félagsmaður í stefnda Veiðifélagi Grímsár og Tunguár, sbr. 2. mgr. 37. gr. laganna. Á eignarjörð sinni hefur hún rekið ferðaþjónustu frá árinu 2005 og frá árinu 2010 í nafni áfrýjandans Fossatúns ehf. sem mun með öllu vera í eigu hennar og er hún stjórnarformaður félagsins. Með samningi 1. mars 2007 tók stefndi Veiðifélagið Hreggnasi ehf. á leigu allan rétt til stangveiði í Grímsá og Tunguá á félagssvæði stefnda Veiðifélags Grímsár og Tunguár. Samkvæmt samningnum var leigutíminn veiðitími áranna 2008 til 2012 en veiðitími í Grímsá sagður vera frá 22. júní til 24. september og í Tunguá frá 12. júlí til 8. september ár hvert. Sömu aðilar gerðu samning 22. apríl 2009 um leigu Veiðifélagsins Hreggnasa ehf. á veiðihúsinu að Fossási í Borgarbyggð til loka veiðitíma árið 2012. Fjárhæð leigu var 419.000 krónur á mánuði fyrir júlí, ágúst og september en 180.000 krónur aðra mánuði ársins. Með samningi 6. nóvember 2009 voru gerðar nokkrar breytingar á fyrrgreindum leigusamningi 1. mars 2007 um veiðina en jafnframt tekið fram að samningurinn 22. apríl 2009 um leigu á veiðihúsinu héldist óbreyttur. Leiga á veiðihúsinu var framlengd frá 1. apríl 2012 til ársloka 2014 með samningi 2. febrúar 2012. Samningurinn 6. nóvember 2009 var af hálfu stefnda Veiðifélags Grímsár og Tunguár sem leigusala undirritaður af formanni stjórnar félagsins með fyrirvara um samþykki félagsfundar. Á fundi í veiðifélaginu 21. nóvember 2009 fór fram atkvæðagreiðsla um samninginn frá 6. sama mánaðar og var hann samþykktur með 18 atkvæðum, einn félagsmaður greiddi atkvæði á móti og 5 skiluðu auðu.

II

Stefndi Veiðifélagið Hreggnasi ehf. hefur frá árinu 2009 rekið gisti- og veitingaþjónustu í veiðihúsinu að Fossási utan veiðitíma þess sem áður greinir. Áfrýjendur telja sig af þeim sökum verða fyrir tekjumissi í ferðaþjónustu sinni og beindi áfrýjandinn I-kvk-nf af því tilefni kæru til Fiskistofu, sbr. 43. gr. laga nr. 61/2006. Fór hún þess á leit að felld yrði úr gildi fyrrgreind samþykkt félagsfundar stefnda Veiðifélags Grímsár og Tunguár 21. nóvember 2009 um að félagið leigði veiðihúsið að Fossási út til gisti- og veitingarekstrar til stefnda Veiðifélagsins Hreggnasa ehf. Var kæran á því reist að 9. gr. samningsins 6. nóvember 2009, sem vísaði til þess að samningurinn 22. apríl sama ár héldist óbreyttur, samræmdist ekki lögum nr. 61/2006. Í kærunni sagði meðal annars að það færi ekki saman við tilgreind ákvæði stjórnarskrárinnar að áfrýjandinn I-kvk-nf væri skylduð til þátttöku í félagi sem starfaði utan lögbundins starfsvettvangs síns og ynni með því gegn hagsmunum hennar sem félagsmanns. Þá væri ekki „sjáanlegt að lögin um lax- og silungsveiði bjóði upp á að ákvörðun meirihluta félagsmanna réttlæti rekstur fasteigna eða annan rekstur utan ramma laganna, að hagsmunir minnihluta aðildarfélaga séu bornir fyrir borð eða að félagið stuðli að óeðlilegri samkeppni innan annarra atvinnugreina.“

Í ákvörðun Fiskistofu 16. mars 2010 var vísað til markmiðs 1. gr. laga nr. 61/2006 og það sagt vera á valdi veiðifélaganna sjálfra að meta „hvað sé hagkvæm nýting þeirra eigna ... sem þau hafa yfir að ráða. Eðli málsins samkvæmt hlýtur það mat einnig að lúta að því að ekki sé gengið á fiskistofna viðkomandi veiðisvæðis með veiði og ennfremur að veiðiréttareigendur fái sem mestan arð af þeim eignum og fjárfestingum sem til staðar eru hverju sinni. Það er mat Fiskistofu að vald veiðifélaga í þessu efni, varðandi rekstur veiðihúsa, verði þó að takmarkast við öldungis sambærilegan rekstur og rekinn er í veiðihúsum á veiðitímabili viðkomandi veiðisvæðis. Með vísan til alls þess sem að framan er rakið telur Fiskistofa, að ekki verði fullyrt að sú nýting á veiðihúsi Grímsár og Tunguár, sem kærendur lýsa í kæru sinni, sé þess eðlis að hann falli utan þeirra marka sem lög og reglur varðandi veiðifélög setja starfsemi þeirra. Með vísan til 43. gr. laga nr. 61/2006 ... er það ákvörðun Fiskistofu í máli þessu að staðfest er að ákvörðun félagsfundar frá 21. nóvember 2009 ... sé formlega og efnislega lögmæt.“

III

Áfrýjandinn I-kvk-nf vefengir ekki að henni sem veiðiréttarhafa samkvæmt lögum nr. 61/2006 sé skylt að eiga aðild að veiðifélagi í fiskihverfi sínu. Þá dregur hún heldur ekki í efa rétt stefnda Veiðifélags Grímsár og Tunguár til þess að stunda í veiðihúsi því, sem reist hefur verið að Fossási, gisti- og veitingarekstur á skilgreindum veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006 í tengslum við sölu veiðileyfa eða selja öðrum slíkan rekstur á leigu. Á hinn bóginn telur hún að veiðifélaginu sé óheimilt að selja veiðihúsið öðrum á leigu til almenns gisti- og veitingarekstrar utan skilgreinds veiðitíma og er tilgangur málshöfðunarinnar að fá skorið úr ágreiningi við stefndu hvað þetta varðar. Samkvæmt málflutningi áfrýjenda fyrir Hæstarétti telja þau allan gisti- og veitingarekstur í veiðihúsinu sem ekki tengist gagngert sölu veiðileyfa vera almennan. Er málatilbúnaður áfrýjenda í aðalatriðum á því reistur að leiga veiðihússins til almenns gisti- og veitingarekstrar utan skilgreinds veiðitíma samrýmist ekki lögboðnu hlutverki veiðifélagsins, sbr. síðari málslið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006. Jafnframt verður að skilja málatilbúnað áfrýjenda svo að þau telji að meirihluti félagsmanna í veiðifélaginu geti ekki í andstöðu við minnihlutann tekið slíka ákvörðun um ráðstöfun veiðihússins heldur þurfi samþykki allra félagsmanna til að koma. Eins og málatilbúnaði áfrýjenda er háttað ræðst úrlausn framangreinds ágreinings af því hver sé að lögum staða stefnda Veiðifélags Grímsár og Tunguár og eignarréttarleg staða í skiptum þess og félagsmanna.

IV

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 61/2006 er markmið þeirra að kveða á um veiðirétt í ferskvatni og skynsamlega, hagkvæma og sjálfbæra nýtingu fiskistofna þar og verndun þeirra. Í 1. mgr. 5. gr. laganna er mælt á þann veg að eignarlandi hverju fylgi veiðiréttur í vatni á eða fyrir því landi, enda sé ekki mælt fyrir um aðra skipan í lögum. Er regla 1. mgr. 5. gr. í samræmi við þá fornu meginreglu íslensks réttar, sem meðal annars kom fram í 56. kapítula landsleigubálks Jónsbókar, að hver maður ætti vatn og veiði fyrir sínu landi, svo sem nánar getur í dómi Hæstaréttar 20. mars 1963 í máli nr. 163/1961 sem birtur er á bls. 173 í dómasafni 1963. Í 1. mgr. 12. gr. laga nr. 61/2006 segir að skrá skuli öll veiðivötn og veiðiréttarhafa og annast Fiskistofa þá skráningu. Þá segir í 1. mgr. 37. gr. að í því skyni að markmiðum laganna samkvæmt 1. gr. verði náð sé mönnum skylt að hafa með sér félagsskap um skipulag veiði í hverju fiskihverfi. Samkvæmt 2. mgr. 37. gr. eru félagsmenn veiðifélags allir þeir sem skráðir eru veiðiréttarhafar samkvæmt 12. gr. og um atkvæðisrétt þeirra fer eftir því sem segir í 40. gr. laganna. Í 1. mgr. 40. gr. er sú meginregla að eitt atkvæði fylgir hverri jörð sem veiðirétt á, en í 7. mgr. er sú undantekning gerð að sé lagt fyrir fund í veiðifélagi að ráðast vegna starfsemi félagsins í framkvæmdir, sem hafi fjárútlát í för með sér er nema að minnsta kosti 25% af tekjum félags af veiði á því starfsári, geti hver félagsmaður krafist þess að ákvörðun ráðist með greiðslu atkvæða er hafi vægi í samræmi við arðskrá félagsins. Samkvæmt 8. mgr. 40. gr. laganna ræður afl atkvæða um málefni sem ekki er sérstaklega kveðið á um í lögum eða samþykktum félags. Í 1. mgr. 41. gr. laganna segir að veiðifélagi sé skylt að láta gera skrá sem sýni þann hluta af veiði eða arði af veiði sem koma skal í hlut hverrar fasteignar, lögaðila eða einstaklings er veiðirétt á í vatni á félagssvæði. Samkvæmt 2. mgr. 41. gr. skal við niðurjöfnun veiði eða úthlutun arðs af henni meðal annars taka tillit til aðstöðu til netaveiði og stangveiði, landlengdar að veiðivatni, vatnsmagns og stærðar vatnsbotns og hrygningar- og uppeldisskilyrða fisks.

Ákvæði um skyldu manna til félagsskapar um skipulag lax- og silungsveiði í hverju fiskihverfi komu fyrst í lög með ákvæðum laga nr. 38/1970 um lax- og silungsveiði en fram að gildistöku þeirra hafði slík félagsstofnun verið valkvæð. Í fyrri málslið 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 12. gr. stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995, er réttur manna til að standa utan félaga verndaður en þar segir að engan megi skylda til aðildar að félagi. Í síðari málslið ákvæðisins er undantekning frá þessu en þar segir að með lögum megi kveða á um slíka skyldu ef það er nauðsynlegt til að félagið geti sinnt lögmæltu hlutverki vegna almannahagsmuna eða réttinda annarra. Til grundvallar því að skylduaðild að félagi geti verið nauðsynleg vegna réttinda annarra liggja meðal annars þau rök að við ákveðnar aðstæður geti tengsl á milli manna verið svo náin að nauðsynlegt þyki að leggja þá skyldu á þá að virða hagsmuni hvor eða hver annars með því að standa að sameiginlegu félagi í því skyni. Eru veiðifélög sérstaklega nefnd sem dæmi um þessa aðstöðu í greinargerð með frumvarpi því er varð að stjórnarskipunarlögum nr. 97/1995 og þar tekið fram að eigendum veiðiréttar sé gert að standa að sameiginlegu félagi vegna þeirra nánu tengsla sem séu á milli hagsmuna þeirra. Í athugsemdum með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 61/2006 sagði meðal annars að heimildir löggjafans til að mæla fyrir um skylduaðild að veiðifélögum helguðust af öðrum málslið 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrárinnar og þeim sjónarmiðum sem það ákvæði væri reist á. Þá var í tengslum við umfjöllun um og rökstuðning fyrir skylduaðild að veiðifélögum tekið fram í frumvarpinu að ætlunin væri að auka enn frekar en áður hafi verið réttaröryggi einstakra félagsmanna í veiðifélögum. Væri það meðal annars gert með því að fjölga þeim atriðum sem veiðifélögum yrði gert skylt að taka upp í samþykktir sínar með það að markmiði að gera rekstur og ákvarðanatöku á vettvangi veiðifélaga skýrari og skilvirkari og tryggja eftir föngum réttaröryggi einstakra félagsmanna sem þurfi að sæta skylduaðild.

V

Í lögum nr. 61/2006 er réttarstaða veiðifélaga ekki skilgreind með skýrum hætti. Þó er tekið fram í 6. mgr. 37. gr. laganna að sjálfstæðar eignir veiðifélags tilheyri þeim fasteignum á félagssvæðinu sem veiðirétt eiga og í arðskrárhlutfalli. Var þetta skýrt svo í athugasemdum með frumvarpi til laga nr. 61/2006 að með þessu væri áréttuð sú eignarréttarstaða í skiptum veiðifélags og félagsmanna að félagið sjálft væri ekki handhafi neins konar eignarréttarheimilda heldur teldust sjálfstæðar eignir félags tilheyra einstökum félagsmönnum og veiðiréttarhöfum í samræmi við hlutdeild þeirra í félaginu á grundvelli arðskrár. Þá er í 5. mgr. sömu lagagreinar sú regla um skuldskeytingu að taki nýr aðili við veiðirétti samkvæmt II. kafla laganna fyrir afsal eða á grundvelli ábúðarsamnings sé honum skylt að gerast félagi í veiðifélagi og taka á sig skuldbindingar fráfarandi félagsmanns. Samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laganna skulu félagsmenn greiða kostnað af starfsemi veiðifélags í því hlutfalli sem þeir taka arð og sagði um þá skipan mála í athugasemdum með síðastgreindu frumvarpi að hún væri í góðu samræmi við meginreglur íslensks réttar um óskipta sameign. Þótt réttarstaða veiðifélaga sé ekki skilgreind berum orðum í lögum nr. 61/2006 er af framansögðu ljóst að skipan mála innan þeirra og í skiptum út á við er með sama hætti og þegar eignarréttindi að tilteknu verðmæti eru í sérstakri sameign. Af því leiðir að þegar reglum laga nr. 61/2006 sleppir, þar á meðal hvað varðar heimildir félagsmanna til ákvörðunar um nýtingu og ráðstöfun eigna á forræði veiðifélags með eða án löggernings, gilda almennar reglur eignarréttar um sérstaka sameign. Auk þess má eftir því sem við á hafa nokkra hliðsjón af lagaákvæðum um afmarkaða flokka sérstakrar sameignar eins og reglum laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús.

Samkvæmt almennum reglum eignarréttar gildir sú meginregla um sérstaka sameign að samþykki allra sameigenda þarf til óvenjulegra ráðstafana og ráðstafana sem eru meiriháttar þótt venjulegar geti talist. Samkvæmt 41. gr. laga nr. 26/1994 gilda sérstakar reglur við ákvarðanatöku um sameiginleg málefni í fjöleignarhúsum og er þar greint á milli fjögurra tilvika. Í fyrsta lagi þarf til þeirra ákvarðana sem greinir í A. lið ákvæðisins samþykki allra eigenda. Í öðru lagi þarf til ákvarðana samkvæmt B. lið samþykki 2/3 hluta eigenda. Í þriðja lagi þarf til þeirra tilvika sem greinir í C. lið samþykki einfalds meirihluta eigenda og í D. lið segir að til allra annarra ákvarðana nægi samþykki einfalds meirihluta eigenda miðað við hlutfallstölur á löglega boðuðum húsfundi. Meðal þeirra tilvika sem nefnd eru í A. lið 41. gr. og þarfnast samþykkis allra eigenda er ráðstöfun á verulegum hluta sameignar, sbr. 1. mgr. 19. gr. laganna. Í síðarnefnda ákvæðinu segir að sameign fjöleignarhúss verði ekki ráðstafað af húsfélagi með samningi nema allir eigendur séu því samþykkir og gildir hið sama um verulegar breytingar á sameign eða hagnýtingu hennar. Í 2. mgr. 19. gr. er tekið fram að heimilt sé að selja eða leigja óverulegan hluta sameignar ef öllum eigendum er gefinn kostur á að eiga hlut að ákvörðun um það á löglegum húsfundi og að minnsta kosti 2/3 hlutar eigenda eru því meðmæltir.

VI

Í þeirri reglu 1. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006 að mönnum sé skylt að eiga aðild að veiðifélagi felst undantekning frá þeirri meginreglu fyrri málsliðar 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrárinnar að engan megi skylda til aðildar að félagi. Jafnframt er fólgin í þessari skipan takmörkun á eignarráðum fasteignareiganda hvað eignarrétt að veiði varðar. Af þessu leiðir að viðfangsefni veiðifélaga takmarkast á hverjum tíma af þeim verkefnum sem löggjafinn gagngert felur þeim og ótvírætt þarf að vera að þau séu í nánu samhengi við tilgang laganna og þau markmið sem skylduaðildinni er ætlað að tryggja. Í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006 kemur fram að tilvist veiðifélaga og skylduaðild að þeim er ætlað að tryggja að markmiðum laganna samkvæmt 1. gr. verði náð, en markmið laganna samkvæmt þeirri grein er að kveða á um veiðirétt í ferskvatni og skynsamlega, hagkvæma og sjálfbæra nýtingu fiskistofna þar og verndun þeirra. Í þessu felst meðal annars að ákvörðun veiðifélags um ráðstöfun stangveiði á félagssvæði sínu og samhliða henni ákvörðun um gisti- og veitingarekstur í veiðihúsi, sem reist hefur verið, á skilgreindum veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006 fellur tvímælalaust innan þeirra marka sem lög setja starfsemi veiðifélaga, sbr. c. og d. liði 1. mgr. 37. gr. laganna. Við töku ákvörðunar um slík málefni gildir sú regla 8. mgr. 40. gr. þeirra að afl atkvæða ræður ef ekki er á annan veg mælt í lögum eða samþykktum veiðifélags. Á hinn bóginn er ákvörðun veiðifélags um að selja öðrum veiðihús á leigu til almenns gisti- og veitingarekstrar í veiðihúsi utan skilgreinds veiðitíma meiriháttar ákvörðun í skilningi óskráðra reglna eignarréttarins um sérstaka sameign og gildir þá einu hvort hún telst venjuleg eða óvenjuleg. Af þessu leiðir að til slíkrar ákvörðunar þarf samkvæmt þeim reglum samþykki allra félagsmanna.

Samkvæmt því sem að framan greinir þurfti samþykki allra félagsmanna í stefnda Veiðifélagi Grímsár og Tunguár til þeirrar ráðstöfunar félagsins að selja stefnda Veiðifélaginu Hreggnasa ehf. á leigu utan skilgreinds veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006 veiðihúsið að Fossási til almenns gisti- og veitingarekstrar. Í málinu krefjast áfrýjendur hvor um sig viðurkenningar á því að slík samningsgerð sé hinu stefnda veiðifélagi óheimil hvort heldur er við stefnda Veiðifélagið Hreggnasa ehf. eða aðra. Sem félagsmaður í stefnda Veiðifélagi Grímsár og Tunguár hefur áfrýjandinn I-kvk-nf af því lögvarða hagsmuni að fá viðurkenningu fyrir því að slík samningsgerð sé veiðifélaginu almennt óheimil en að því lýtur dómkrafa hennar í reynd. Verður krafa hennar því tekin til greina á þann hátt sem í dómsorði greinir. Áfrýjandinn Fossatún ehf. er á hinn bóginn ekki félagsmaður í hinu stefnda veiðifélagi og getur því ekki á sama grundvelli og áfrýjandinn I-kvk-nf haft uppi slíka dómkröfu. Verða stefndu því með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sýknaðir af kröfu áfrýjandans Fossatúns ehf. Áfrýjandinn I-kvk-nf leitar sem fyrr segir með málshöfðun sinni viðurkenningar á því að stefnda Veiðifélagi Grímsár og Tunguár sé almennt óheimilt að leigja veiðihúsið að Fossási út til almenns gisti- og veitingarekstrar utan skilgreinds veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006. Enga réttarfarsnauðsyn bar til að beina málsókninni jafnframt að stefnda Veiðifélaginu Hreggnasa ehf. sem samkvæmt því verður með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 sýknaður af kröfum áfrýjandans I-kvk-ef.

Eftir framangreindum úrslitum verður stefndi Veiðifélag Grímsár og Tunguár dæmdur til að greiða áfrýjandanum I-kvk-þgf málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði. Áfrýjendur verða dæmd til að greiða óskipt stefnda Veiðifélaginu Hreggnasa ehf. málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndu, Veiðifélag Grímsár og Tunguár og Veiðifélagið Hreggnasi ehf., eru sýknir af kröfu áfrýjandans Fossatúns ehf.

Stefndi Veiðifélagið Hreggnasi ehf. er sýkn af kröfu áfrýjandans I-kvk-ef P-kvk-ef.

Viðurkennt er að stefnda Veiðifélagi Grímsár og Tunguár er óheimilt án samþykkis allra félagsmanna að selja veiðihúsið að Fossási í Borgarbyggð á leigu til almenns gisti- og veitingarekstrar utan skilgreinds veiðitíma samkvæmt lögum nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði.

Stefndi Veiðifélag Grímsár og Tunguár greiði áfrýjandanum I-kvk-þgf P-kvk-þgf samtals 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Áfrýjendur greiði óskipt stefnda Veiðifélaginu Hreggnasa ehf. samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.