297/2014

X var ásamt Y, Z og Þ ákærður fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa slegið og sparkað ítrekað í höfuð A og búk með þeim afleiðingum að hann hlaut skurði og sár á hvirfli, andliti og handlegg. Þá var X ákærður fyrir að hafa haft í vörslum sínum 1,49 g af marihuana og 3,0 g af amfetamíni. Í dómi héraðsdóms var X sakfelldur og dæmdur í eins árs fangelsi en fullnustu níu mánaða refsingarinnar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Í dómi Hæstaréttar var niðurstaðan héraðsdóms staðfest að því er líkamsárásina varðaði og meðal annars tekið fram í því sambandi að þar sem X og meðákærðu hefðu fjórir slegið og sparkað í höfuð varnarlauss, liggjandi manns hefði verknaðaraðferðin verið sérstaklega hættuleg. Brot X væri því réttilega heimfært undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn var X sýknaður af því að hafa haft í vörslum sínum fíkniefni með þeim röksemdum að brotið hefði verið fyrnt þegar ákæra var gefin út.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 15. apríl 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað. Til vara krefst hann sýknu af kröfu ákæruvaldsins, en að því frágengnu að brot ákærða samkvæmt fyrsta kafla ákæru verði heimfært undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og refsing milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá héraðsdómi, til vara sýknu af henni, en að því frágengnu að hún verði lækkuð.

Brotaþoli hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti. Verður því litið svo á að hann krefjist þess að staðfest verði ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu sína, sbr. 1. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

I

Ákærði krefst ómerkingar hins áfrýjaða dóms, annars vegar á þeim grundvelli að héraðsdómara hafi borið að neyta heimildar 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 um að þrír dómarar skipuðu dóm í málinu, og hins vegar með vísan til þess að mat dómsins á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi sé rangt, sbr. 3. mgr. 208. gr. sömu laga.

Samkvæmt ákæru var ákærða, Y, Z og Þ gefin að sök líkamsárás sem talin var varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Ákærðu neituðu sakargiftum. Í 2. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 er kveðið á um að einn héraðsdómari skipi dóm í hverju máli nema svo standi á sem segir í 3. mgr. til 5. mgr. greinarinnar. Í 4. mgr. er mælt fyrir um að ef ákærði neiti sök og dómari telji sýnt að niðurstaða kunni að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi geti dómstjóri ákveðið að þrír héraðsdómarar skipi dóm í málinu. Tilvitnað ákvæði heimilar að hafa dóm fjölskipaðan við þær aðstæður sem vísað er til, en slíkt er ekki skylt. Eins og mál þetta er vaxið eru ekki efni til að fallast á kröfu ákærða um ómerkingu dómsins af þeirri ástæðu að einn héraðsdómari skipaði dóm í málinu í samræmi við meginreglu 2. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008.

II

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi kom ákærði ásamt meðákærðu með leigubifreið að [...] í [...] aðfaranótt 14. nóvember 2010. Auk þeirra voru í bifreiðinni B og C. Að [...] voru auk brotaþola D, E og F, sem var húsráðandi. C mun á þeim tíma er atvik gerðust hafa verið unnusta meðákærða, Z.

Fyrir dómi var ákærði spurður um hvort hann hafi farið upp á aðra hæð hússins umrædda nótt til að koma einhverjum sem þar var út úr húsinu. Kvað hann það „ekkert ólíklegt að ef ég hafi verið þarna með þeim þá finnst mér nú líklegt að ég hafi haldið við þá ... en þá mjög líklega reyndi ég kannski að koma einhverjum út“. Þá kvaðst hann ekki geta „svarið fyrir það“ að hafa lent þar í átökum, en fannst líklegt að hann hefði munað eftir því ef hann hefði tekið mikinn þátt í þeim.

Meðákærði, Y, bar fyrir dómi að allir ákærðu hafi farið upp í herbergi það sem brotaþoli var í.

Lögregla fór á slysadeild í kjölfar árásarinnar og tók skýrslu af brotaþola. Kvaðst hann umrædda nótt hafa vaknað við einhver læti framan við hurð að herbergi því sem hann svaf í, en síðan hafi dyrnar opnast og á sig hafi ráðist nokkrir karlmenn sem hann þekkti ekki. Þeir hafi ítrekað sparkað í sig. Hann kvaðst aðeins geta lýst einum árásarmannanna, en sá hafi verið hávaxinn, dökkhærður með sítt hár og ,,var klæddur einhverju grænu, kannski peysu“. Í skýrslu sem lögregla tók af brotaþola 19. nóvember 2010 sagði hann alla vega fjóra karlmenn hafa komið inn í herbergið. Þeir hafi lamið og sparkað í sig, bæði í höfuð og búk. Hann kvaðst muna eftir því að maður, sem verið hafi hærri en hann sjálfur, dökkhærður og síðhærður með alskegg, hafi verið sá fyrsti sem réðist á sig, en síðan hafi hinir haldið áfram barsmíðunum. Fyrir dómi bar hann á þá lund að fjórir eða fimm menn hafi ruðst inn í herbergið og ráðist á sig með höggum og spörkum en stúlka komið þar inn og reynt að koma sér til varnar. Hann hafi þá náð að standa upp og hlaupið út. Spurður um lögregluskýrslu er hann gaf 19. nóvember 2010 kvaðst hann sjá fyrir sér ,,síðhærðan mann, mjög dökkhærðan, svona aðeins hærri en flestir ... með alskegg“. Spurður um hvort hann muni eftir að sá maður hafi ráðist á sig, svaraði hann ,,já já eða þú veist ég man það ekki núna í dag ... en þeir voru að ráðast á mig, það er bara ég veit ekki hvernig ég á að lýsa þessu ... ég sé hann fyrir mér dökkhærðan skilurðu það er skegg smá skegg hávaxinn grannur.“

Lögregla tók skýrslur af vitnum á vettvangi og kemur fram í samantekt lögreglu 15. nóvember 2010 að fyrrnefnd C hafi heyrt öskur frá annarri hæð hússins. Hún hafi þá farið upp og fundist eins og allir væru að lemja brotaþola og sparka í hann. Fyrir dómi bar hún að allir þeir sem verið hafi með henni í leigubifreiðinni hafi farið upp á aðra hæð og ráðist á brotaþola. Nánar spurð kvaðst hún ekki vita hver barði hvern ,,þeir stóðu svona yfir gaurnum og ég man gaurinn var liggjandi“.

Í samantektinni kemur einnig fram að fyrrgreind D hafi skýrt svo frá að hún hafi heyrt læti frá annarri hæð hússins og farið upp. Brotaþoli hafi legið á gólfinu og strákarnir verið að ,,sparka og sparka“ í hann. D gaf skýrslu hjá lögreglu 15. nóvember 2010. Hún sagðist ekki átta sig á hversu langur tími hafi liðið frá því að hópurinn kom með leigubifreiðinni að [...] þar til hún hafi heyrt læti á annarri hæð hússins. Hún hafi farið upp og séð brotaþola liggja í svefnherherberginu og þar ,,sé verið að sparka í hann liggjandi á gólfinu.“ Blóð hafi verið þar um allt. Hún hafi lagst ofan á brotaþola til að verja hann. Þegar hér hafi verið komið sögu hafi þrír menn verið inni í herberginu, en tveir fyrir utan það. Hún hafi sagt brotaþola að forða sér, en hann hafi beðið „strákana um að drepa sig ekki” og hann hafi greinilega verið mjög hræddur um líf sitt. Hún kvaðst muna mest eftir ákærða, Þ og Z þegar þetta gekk allt á. Hún kvaðst ekki þekkja þessa stráka, en kvaðst vita hver ákærði væri. Fyrir dómi kvað hún strákana sem komu með leigubifreiðinni hafa farið upp á aðra hæð hússins er þeir komu að [...] og ,,tekið strákinn sem var sofandi uppi og þeir eru bara að berja hann í stöppu“. Hún hafi séð ,,bara fullt af löppum sparka í strák og fullt af blóði.“ Eftir því sem hún best vissi hafi þeir allir slegið og sparkað í brotaþola. Spurð um þann framburð sinn hjá lögreglu að hún myndi mest eftir ákærða, Þ og Z, þegar þetta gekk allt á, kvaðst hún ekki muna eftir því. Sagði hún það áreiðanlegt sem eftir henni væri haft í lögregluskýrslunni, sem hún staðfesti.

Í ljósi alls framangreinds er ekki fallist á að nokkuð sé fram komið um að niðurstaða hins áfrýjaða dóms um mat á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi sé rangt svo einhverju skipti um úrlausn málsins, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008, þannig að ástæða sé til að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað.

III

Af gögnum málsins verður ráðið að ákærði er dökkhærður og 1,98 cm á hæð og var, á þeim tíma er atvik urðu, með sítt, dökkt hár og skegg og 78 kg að þyngd. Á vettvangi fannst græn úlpa sem hann kvaðst eiga og í henni fundust þau fíkniefni sem þriðji kafli ákæru lýtur að. Lýsing brotaþola fyrir lögreglu á manni þeim, sem hann kvað fyrstan hafa ráðist á sig umrædda nótt, kemur því heim og saman við útlit og fatnað ákærða.

Í vottorði læknisins G 7. janúar 2014 sagði að brotaþoli hafi komið á slysadeild með sjúkrabifreið að morgni 14. nóvember 2010. Í vottorðinu er haft eftir brotaþola að hann hafi vaknað við að á sig var ráðist með höggum og spörkum og hafi sér jafnvel dottið í hug að hnífur hefði verið notaður við árásina. Greining læknisins á áverkum brotaþola voru opin sár á hársverði og á öðrum hlutum höfuðs, opið sár á framarmi, rifbrot, blóðnasir og blóð í þvagi. Fyrir dómi bar læknirinn að ekki væri unnt að staðfesta að áverkar hans væru eftir hníf, þeir væru líkara því að sljóu áhaldi hefði verið beitt, til dæmis röri og sprungið hefði fyrir undan því, þar sem mikið mar hefði verið kringum áverkana. Síðar sagði hann að skurðirnir væru ,,líklega eftir barsmíðar“ nema áverki á úlnlið, sem væri varnaráverki. Hann kvað blóð hafa verið í þvagi brotaþola og væri það hugsanlega merki um sparkáverka. Þegar framangreint er virt samrýmast áverkar brotaþola verknaðarlýsingu í ákæru, enda kemur hún heim og saman við framburð vitna sem gerð hefur verið grein fyrir. Samkvæmt öllu framangreindu og með hliðsjón af áverkum brotaþola sem lýst er í áverkavottorði verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða. Ákærði tók þátt í líkamsárás, þar sem fjórir menn slógu og spörkuðu í búk og höfuð varnarlauss, liggjandi manns. Er þessi verknaðaraðferð sérstaklega hættuleg og brot ákærða því réttilega heimfært undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

IV

Í þriðja kafla ákæru er ákærða gefið að sök fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum 1,49 g af marihuana og 3,0 g af amfetamíni 14. nóvember 2010. Hann var yfirheyrður hjá lögreglu 24. nóvember sama ár og játaði þar vörslur fíkniefnanna. Brotið fyrnist á tveimur árum samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga, en rannsókn málsins lá niðri frá þeim tíma er hann játaði brot sitt. Var það því fyrnt þegar birt var ákæra sem gefin var út 16. apríl 2013, sbr. 4. og 5. mgr. 82. gr. laganna. Verður ákærði því sýknaður af þeirri háttsemi sem þessi kafli ákæru tekur til.

V

Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til þess að árásin var með öllu tilefnislaus, hrottafengin og unnin í félagi við aðra menn. Að þessu virtu og með vísan til 1., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 2. mgr. sömu greinar verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu ákærða, sem rétt er að skilorðsbinda að hluta á þann hátt sem þar var gert vegna þess óútskýrða dráttar sem varð á útgáfu ákæru í málinu.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu, upptöku fíkniefna og sakarkostnað ákærða verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða með virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, H-kk-nf B-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 555.624 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, G-kk-ef Ó-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 502.000 krónur.