170/2006

Í málinu deildu ÞH og ÞS  um gildi uppsagnar leigusamnings um lóð. Í upphaflegum samningi frá árinu 1931 var mælt fyrir um að mál vegna hans skyldi reka fyrir gestarétti Reykjavíkur. Talið var að samkvæmt lokamálsgrein 224. gr. laga nr. 85/1936 um meðferð einkamála í héraði hafi gestaréttarmeðferð verið felld úr lögum en jafnframt mælt fyrir um að þar sem til slíkrar meðferðar væri vísað skyldi beita almennum reglum um meðferð einkamála. Þá var talið að í samningsákvæðinu hefði falist samkomulag aðila um að varnarþing skyldi vera í Reykjavík. Þá var ekki talið að vísa bæri málinu frá dómi á grundvelli 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þótt aðrir en ÞS kynnu að telja til eignarréttinda á hinni umdeildu leigulóð, enda var hinn umdeildi leigusamningur milli málsaðila og uppsögn hans var eingöngu beint að ÞS og ljóst að dómur í málinu væri  eingöngu bindandi fyrir málsaðila þess. Var kröfu ÞS um frávísun málsins því hafnað og lagt fyrir héraðsdómara að taka það til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 22. mars 2006, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. mars 2006, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili kærði úrskurðinn fyrir sitt leyti með kæru 30. mars 2006, sem móttekin var í héraðsdómi 4. apríl sama ár. Hann krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur að öðru leyti en því að honum verði dæmdur málskostnaður í héraði. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Málavextir eru raktir í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir byggir sóknaraðili heimild sína til að stefna varnaraðila fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur á ákvæði í leigusamningi frá júlí 1931 þar sem kveðið er á um að mál vegna samningsins skuli reka fyrir gestarétti Reykjavíkur. Með lokamálsgrein 224. gr. laga nr. 85/1936 um meðferð einkamála í héraði voru ákvæði um gestaréttarmeðferð numin úr lögum og mælt fyrir um að þar sem slík meðferð væri boðin eða heimiluð í lögum og þar sem til slíkrar meðferðar væri skírskotað eða fresta í sambandi við hana, giltu almennar reglur um málsmeðferð samkvæmt lögunum. Verður lagagrein þessi ekki skilin öðruvísi en að þar sem vísað er í samningi til gestaréttarmeðferðar skuli beita almennum reglum laga um meðferð einkamála í slíkum málum. Með fyrrgreindu samningsákvæði verður að telja að samið hafi verið um varnarþing í Reykjavík í samræmi við þágildandi sérreglur um málsmeðferð fyrir gestarétti. Eftir gildistöku fyrrgreindrar lagagreinar sæti slíkt mál ekki gestaréttarmeðferð heldur almennum reglum um meðferð einkamála. Eftir stendur að samið var um að varnarþing væri í Reykjavík. Var sóknaraðila því rétt að höfða mál þetta fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.

Varnaraðili byggir kröfu sína um frávísun málsins einnig á því að þar sem eiginkonu hans, G-kvk-þgf A-kvk-þgf H-kvk-þgf, hafi ekki verið stefnt í málinu beri að vísa því frá dómi á grundvelli 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt þinglýsingarvottorði 28. júní 2005 er G-kvk-nf A-kvk-nf H-kvk-nf þinglýstur eigandi Elliðahvamms ásamt varnaraðila. Ekki verður ráðið af gögnum málsins hvernig til eignarréttinda hennar var stofnað, en fyrir liggur að hennar er getið sem eiganda ásamt varnaraðila í veðbókarvottorði 19. nóvember 1986.

Í málinu deila aðilar um réttmæti uppsagnar leigusamnings frá júlí 1931 um tiltekna landspildu. Réttindi samkvæmt samningnum hafa samkvæmt gögnum málsins verið framseld varnaraðila og viðbætur við hann, sem nánar er lýst í hinum kærða úrskurði, eru undirritaðar af honum einum sem leigutaka, en G-kvk-ef A-kvk-ef að engu getið. Beindi sóknaraðili uppsögn samningsins að varnaraðila einum. Eins og atvikum máls þessa er háttað verður ekki talið að vísa beri því frá dómi á grundvelli 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991, þó aðrir en varnaraðili kunni að telja til eignarréttinda á hinni umdeildu leigulóð. Dómur í málinu mun enda eingöngu verða bindandi um úrslit sakarefnis milli aðila málsins um þær kröfur sem dæmdar kunna að verða að efni til, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili greiði sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Þ-kk-nf S-kk-nf, greiði sóknaraðila, Þ-kk-þgf H-kk-þgf, 150.000 krónur í kærumálskostnað.