408/2011

S var verslunarstjóri hjá B ehf. og hafði umboð til að annast samskipti við birgja. Hann þáði án vitundar félagsins þóknun frá þeim. S hélt fram að um hefði verið að ræða umboðslaun sér til handa vegna sölu birgjanna á vörum til B ehf. Talið var að S hefði rofið trúnaðarskyldur sínar við B ehf. með því að semja við birgja um greiðslur til handa félaginu sem þó hefðu runnið til hans sjálfs. Þótti B ehf. hafa sýnt nægilega fram á að með því hefði S bakað félaginu tjón er næmi stefnufjárhæð málsins.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. júlí 2011. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 19.081.311 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.521.913 krónum frá 31. janúar 2008 til 18. febrúar sama ár, af 4.462.009 krónum frá þeim degi til 19. febrúar sama ár, af 8.986.136 krónum frá þeim degi til 23. júní sama ár, af 12.221.622 krónum frá þeim degi til 22. júlí sama ár, af 13.390.157 krónum frá þeim degi til 5. ágúst sama ár, af 14.204.584 krónum frá þeim degi til 20. ágúst sama ár, af 15.460.337 krónum frá þeim degi til 5. september sama ár, af 17.099.758 krónum frá þeim degi til 23. desember sama ár, af 19.081.311 krónum frá þeim degi til 24. október 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og fram kemur í héraðsdómi var bú stefnda tekið til gjaldþrotaskipta 1. febrúar 2011. Fram er komið að hvorki þrotabúið né lánardrottnar muni taka við aðild að málinu samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Stefndi rekur því málið samkvæmt 2. mgr. 130. gr. þeirra laga.

Stefndi var verslunarstjóri lagnadeildar áfrýjanda og var starfstöð hans að Skemmuvegi 2 í Kópavogi. Eins og rakið er í héraðsdómi mun það hafa tíðkast að birgjar áfrýjanda gæfu afslátt af vörum sínum meðal annars í formi svokallaðra ársbónusa, auglýsingabónusa eða markaðsstuðnings. Stefndi þáði án vitundar áfrýjanda þóknun frá ýmsum þessara birgja sem hann kveður hafa verið umboðslaun sér til handa vegna sölu þeirra á vörum til áfrýjanda. Áfrýjandi telur að með þessu hafi stefndi brotið gegn trúnaðarskyldum sínum við sig því í raun hafi verið um að ræða greiðslur sem stefndi samdi um áfrýjanda til handa og þær hafi í raun átt að renna til hans. Stefndi andmælir því og telur að hann hafi hvorki tekið sér þá bónusa sem áfrýjanda hafi borið né hafi áfrýjandi sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir tjóni af þessum sökum.

Samkvæmt ráðningarsamningi stefnda 22. maí 2002 fólst starf hans í því að „fylgjast með [og] hafa umsjón með öllum daglegum rekstri lagnadeildar, þ. á m. að sinna innkaupum, vöruþróun, lagerum, kostnaðarverðum, útsöluverðum, sölumennsku o.s.frv., auk sérverkefna sem honum eru falin af yfirmönnum.“ Um laun áfrýjanda sagði meðal annars að mánaðarlaun hans væru 315.000 krónur en til viðbótar kæmi áætlaður svonefndur afkomubónus. Þá sagði einnig í samningnum: „Laun starfsmanns skoðast einu sinni á ári, við uppgjör afkomubónuss, og taki þá mið af almennum launabreytingum í landinu. Jafnframt skal skoða afkomubónus líka, til hækkunar eða lækkunar.“

Fram er komið að stefndi hafði, líkt og aðrir forstöðumenn deilda áfrýjanda, stöðuumboð til að semja við birgja um innkaupsverð vöru og framangreinda bónusa í því sambandi. Í héraðsdómi eru rakin ýmis þau skjöl sem stefndi sendi frá sér til birgja og kvittanir vegna greiðslu þeirra til hans. Bera þau flest með sér að þau séu til þess fallin að valda misskilningi hjá birgjum um hver raunverulegur milliliður væri í viðskiptum þeirra við áfrýjanda. Eins og nánar er rakið í héraðsdómi notaði stefndi meðal annars á samskiptaskjöl þessi með einum eða öðrum hætti ýmist heiti á félagi sem hann kveðst hafa stofnað og kallað Rammis, sem hann einnig nefnir í sumum gögnum Rammis ehf. eða Rammis Ltd. Félagið var þó óskráð en sagt vera með starfstöð hjá áfrýjanda. Í sumum tilvikum notaði stefndi nafn sitt og þá í tengslum við nafn áfrýjanda eða starfstöð hans. Á öllum umþrættum reikningum nema tveimur tilgreinir stefndi eigin kennitölu sem kennitölu viðtakanda á greiðslu. Á þeim reikningum tilgreinir hann kennitölu Kertis ehf. sem mun hafa verið félag í eigu stefnda og með skráða starfstöð á heimili hans. Þar tilgreinir hann rétt nafn, kennitölu og heimili Kertis ehf. en samkvæmt símbréfi fyrirsvarsmanns greiðanda þessara tveggja reikninga, sem hann staðfesti fyrir dómi, gaf stefndi þá skýringu að þetta fyrirkomulag væri vegna skattalegra atriða er vörðuðu áfrýjanda. Þá eru dæmi þess að allir framangreindir aðilar komi við sögu í einu og sama skjalinu undirrituðu af stefnda þar sem umboðsmaður birgis er tilgreindur Byko/Rammis með kennitölu Kertis ehf. með sömu starfstöð eða höfuðstöðvar og áfrýjandi. Einnig eru í gögnum málsins yfirlýsingar frá nokkrum birgjanna um að þeir hafi talið að viðskiptamaður þeirra væri áfrýjandi eða félag í eigu hans en þóknun vegna sölu þeirra til áfrýjanda skyldi renna til hans í formi umboðslauna. Þá hafa verið lögð frekari gögn fyrir Hæstarétt er styðja fullyrðingar áfrýjanda um villandi gögn stefnda í samskiptum sínum við birgja áfrýjanda. Bera þau með sér að þeir hafi talið eða mátt telja sig vera að semja við áfrýjanda en ekki stefnda um þóknun vegna sölu á vörum. Óumdeilt er að stefndi fékk greiddar þær fjárhæðir sem um ræðir í reikningum þeim sem áfrýjandi reisir kröfu sína á.

Eins og að framan segir hafði stefndi stöðu sinnar vegna umboð frá áfrýjanda til að annast samskipti við birgja og óumdeilt er að áfrýjandi hafði enga vitneskju um þessa háttsemi stefnda meðan á henni stóð. Er fallist á með áfrýjanda að gögn málsins beri með sér að birgjar hafi mátt ætla að þeir væru að semja um þóknun til áfrýjanda vegna sölu á vörum. Rauf stefndi þannig trúnaðarskyldur sínar við áfrýjanda sem hefur með framangreindum hætti sýnt nægilega fram á að stefndi hafi bakað honum tjón er nemur stefnufjárhæð. Verður stefndi því dæmdur til að greiða áfrýjanda 19.081.311 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, S-kk-nf Ö-kk-nf S-kk-nf, greiði áfrýjanda, Byko ehf., 19.081.311 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.521.913 krónum frá 31. janúar 2008 til 18. febrúar sama ár, af 4.462.009 krónum frá þeim degi til 19. febrúar sama ár, af 8.986.136 krónum frá þeim degi til 23. júní sama ár, af 12.221.622 krónum frá þeim degi til 22. júlí sama ár, af 13.390.157 krónum frá þeim degi til 5. ágúst sama ár, af 14.204.584 krónum frá þeim degi til 20. ágúst sama ár, af 15.460.337 krónum frá þeim degi til 5. september sama ár, af 17.099.758 krónum frá þeim degi til 23. desember sama ár, af 19.081.311 krónum frá þeim degi til 24. október 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.