461/2011

Þ hf. gerði sparisjóðnum B munnlegt tilboð um greiðslu vegna víxils sem gefinn var út í tengslum við fjármögnun sparisjóðsins á kaupum dótturfélags Þ hf. á hlutabréfum í I hf. Nokkrum dögum síðar afturkallaði Þ hf. tilboð sitt eftir að lögmaður félagsins komst að þeirri niðurstöðu að líklega væri Þ hf. ekki skylt að greiða víxilinn, en í millitíðinni hafði Þ hf. millifært fjármunina á reikning B. Talið var að Þ hf. hefði veitt B frest til að taka afstöðu til tilboðsins og ekki hefðu verið uppfyllt skilyrði til afturköllunar tilboðsins eftir að það komst til vitundar B. Þá var ekki fallist á með Þ hf. að önnur rök, svo sem sjónarmið um forsendubrest, gætu leitt til þess að B bæri að endurgreiða fjármunina. B var því sýknaður af kröfum Þ hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. júlí 2011. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað til nýrrar aðalmeðferðar í héraði en til vara að stefnda verði gert að greiða áfrýjanda 168.128.028 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. janúar 2010 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Fyrir Hæstarétti reisir áfrýjandi kröfu sína um ómerkingu hins áfrýjaða dóms á því að stefndi hafi ekki haft uppi þær málsástæður í héraði sem héraðsdómur byggir niðurstöðu sína á. Í greinargerð stefnda í héraði var skýrlega byggt á þeirri málsástæðu að áfrýjandi gæti ekki með vísan til 6. gr., sbr. 7. gr., laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga afturkallað það tilboð sem stefndi byggir á að áfrýjandi hafi gert sér um skuldauppgjör það sem um er deilt í málinu. Krafa áfrýjanda um ómerkingu héraðsdóms af þessum sökum er því ekki á rökum reist og verður því ekki á hana fallist.

Með samningi 31. október 2007 keypti einkahlutafélagið Gnúpverjar, dótturfélag áfrýjanda, hluti í Icebank hf. Stefndi mun hafa veitt Gnúpverjum ehf. lán til kaupanna og til tryggingar endurgreiðslu þess gaf áfrýjandi síðar út tvo víxla. Annar þeirra var með gjalddaga 1. desember 2008 að fjárhæð 80.739.787 krónur en hinn með gjalddaga 1. júní 2009 að fjárhæð 87.388.241 króna, eða samtals 168.128.028 krónur, en það er sú fjárkrafa sem áfrýjandi hefur uppi í málinu.

Í lok nóvember 2009 höfðaði stefndi mál á hendur áfrýjanda til greiðslu á fyrrnefnda víxlinum. Eigi síðar en 30. desember 2009 hafði E-kk-nf T-kk-nf, stjórnarformaður og framkvæmdastjóri áfrýjanda, samband við Á-kk-þf M-kk-þf, viðskiptastjóra stefnda, og gerði stefnda munnlegt tilboð um að áfrýjandi myndi greiða höfuðstól beggja víxlanna gegn því að víxilmálið yrði látið niður falla og stefndi krefði hann ekki um frekari greiðslur í skuldauppgjöri aðila. Hinn 30. desember 2009 sendi Á-kk-nf tölvubréf til E-kk-ef þar sem segir að áfrýjandi hafi gert stefnda munnlegt tilboð um greiðslu höfuðstóls víxlanna, en tilboðið þurfi að hljóta samþykki lánanefndar og stjórnar stefnda. „Til að kaupa tíma“ geti áfrýjandi lagt umrædda fjárhæð inn á reikning hjá stefnda sem hafi síðan 15 daga til að samþykkja eða synja tilboðinu. Síðar sama dag fékk Á-kk-nf svar í tölvubréfi frá E-kk-þgf þar sem segir að ekki myndi vinnast tími til að „ganga frá þessu fyrir áramótin“ en þeir yrðu í sambandi á nýju ári. Hinn 5. janúar 2010 sendi E-kk-nf tölvubréf til Á-kk-ef þar sem spurt var hvort hinn síðarnefndi gæti staðfest að gengi stefndi ekki að fyrrgreindu tilboði myndi hann leggja höfuðstólsfjárhæð beggja víxlanna inn á tilgreindan reikning áfrýjanda. Daginn eftir staðfesti Á-kk-nf að fjárhæðin yrði endurgreidd gengi stefndi ekki að tilboðinu. Að fengnu þessu svari lagði áfrýjandi samdægurs fjárhæðina inn á reikning stefnda. Með tölvubréfi 11. janúar 2010 lýsti E-kk-nf því yfir fyrir hönd áfrýjanda að áfrýjandi afturkallaði fyrrgreint tilboð sitt þar sem verulegur vafi léki á að víxilskuldbinding hefði stofnast. Með tölvubréfi degi síðar tilkynnti stefndi að gengið hefði verið að tilboði áfrýjanda og var víxilmálið fellt niður í framhaldi af því.

Í héraði og fyrir Hæstarétti hefur stefndi haldið þeirri málsástæðu fram að sýkna beri hann af kröfu áfrýjanda þar sem áfrýjandi sé ekki réttur aðili málsins heldur Gnúpverjar ehf. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú úrlausn hans að stefndi verði ekki sýknaður af dómkröfu áfrýjanda vegna aðildarskorts hins síðarnefnda.

Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laga nr. 7/1936 verður að samþykkja munnlegt tilboð þegar í stað nema frestur sé veittur móttakanda tilboðsins. Í þessu felst að vilji sá sem slíkt tilboð fær fá umhugsunarfrest verður hann að biðja tilboðsgjafa um að veita sér hann. Skilja verður fyrrgreint tölvubréf Á-kk-ef M-kk-ef 30. desember 2009 svo að með því hafi stefndi farið fram á slíkan frest, en þá gerði Á-kk-nf áfrýjanda grein fyrir því að það tæki stefnda allt að 15 dögum að taka afstöðu til tilboðsins. Líta verður á þá ráðstöfun áfrýjanda 6. janúar 2010 að leggja áðurnefnda fjárhæð inn á reikning stefnda sem áréttingu áfrýjanda á fyrrgreindu munnlegu tilboði hans um skuldauppgjör og jafnframt að með því hafi áfrýjandi samþykkt í verki frestbeiðni stefnda. Áfrýjandi var bundinn við tilboð sitt eftir að það kom til vitundar stefnda samkvæmt framansögðu og voru því hinn 11. janúar 2010 ekki uppfyllt skilyrði til afturköllunar þess samkvæmt 7. gr. laga nr. 7/1936. Þá hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að önnur rök standi til þess að sér hafi verið heimilt að afturkalla tilboðið þegar hann sendi stefnda tölvubréf þess efnis 11. janúar 2010. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Eftir þessum úrslitum verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Það athugast að í málsatvikalýsingu hins áfrýjaða dóms er að finna neðanmálsgrein. Ekki verður séð þörf þessa og er sá háttur ekki í samræmi við áratugalanga venju við samningu dóma hér á landi.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Þorbjörn hf., greiði stefnda, Byr sparisjóði, 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.