388/2006

G var sakfelldur fyrir að hafa ekið tvívegis sviptur ökurétti. Hins vegar þótti ekki sannað að hann hefði í annað skiptið einnig verið ófær um að stjórna bifreið örugglega vegna neyslu lyfja. Í dómi Hæstaréttar var sakarferill G rakinn og þótti refsing hans með hliðsjón af dómvenju hæfileg fangelsi í tvo mánuði. Í ljósi góðrar umsagnar frá Fangelsismálastofnun og vinnuveitanda G þótt mega fresta fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 5. júlí 2006 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á sakfellingu ákærða og sviptingu ökuréttar, en þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvalds, til vara að sér verði ekki gerð refsing og til þrautavara að refsing verði milduð og bundin skilorði.

Í máli þessu er ákærða gefið að sök að hafa ekið sviptur ökurétti 21. ágúst 2005, og að hafa aðfaranótt 22. ágúst 2005 ekið sviptur ökurétti og ófær um að stjórna bifreið örugglega vegna neyslu deyfandi lyfja.

Þegar ákærði var stöðvaður 22. ágúst sagði hann í fyrstu ranglega til nafns og gaf síðan þá skýringu, að hann hefði gert það vegna þess að hann væri sviptur ökurétti. Lögregla hafði, samkvæmt tímasetningu í lögregluskýrslu, samband við ákærða vegna fyrra tilviksins eftir þetta. Atbeina hennar þurfti því ekki til að ákærða yrði ljóst að hann hefði verið sviptur ökurétti. Með þessari athugasemd og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sakfelling vegna beggja brota ákærða gegn 1. mgr. 48. gr. umferðalaga nr. 50/1987.

Lögreglumennirnir sem stöðvuðu ákærða 22. ágúst lýsa ökumanni í frumskýrslu og því að þeim hafi virst að hann væri ekki í neinu ástandi til þess að aka, en strax kom í ljós að hann var ekki undir áhrifum áfengis. Blóð- og þvagsýni voru tekin hjá ákærða til rannsóknar og læknir kallaður til þess að meta ástand hans. Niðurstaða læknisins var að hann hefði ekki verið fær um að „stjórna ökutæki örugglega“. Upplýst er að um einum og hálfum mánuði áður hafði ákærði fengið alvarlega heilablæðingu. Læknirinn bar fyrir dómi að hann hefði skráð upplýsingar þar um eftir ákærða, en að þær hefðu ekki haft áhrif á matið enda engin gögn fyrirliggjandi. Blóð- og þvagsýnin voru rannsökuð á Lyfjafræðistofnun Háskóla Íslands af tveimur sérfræðingum. Mældust þrjú lyf í blóði ákærða, kódeín, að lágum styrkleika, klónazepam og klórprótixen, bæði að styrkleika eins og eftir „lækningalega skammta“. Niðurstaða rannsóknarinnar var að ákærði hefði verið undir vægum slævandi áhrifum af völdum tveggja fyrrnefndu lyfjanna og kunni það að hafa dregið úr aksturshæfni hans. Þessa niðurstöðu staðfestu sérfræðingarnir fyrir dómi. Í ákæru er ekki vísað til þess að veikindi ákærða hafi dregið úr aksturshæfni hans. Þegar allt framangreint er virt, og þá einkum niðurstaða blóðrannsóknar, verður ekki fullyrt að ákærði hafi vegna áhrifa af lyfjum verið ófær um að aka bifreið örugglega í umrætt sinn. Verður hann því með vísan til 46. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála sýknaður af þessu ákæruatriði.

Ákærði hlaut fyrst refsingu 24. febrúar 1997 en þá var hann ekki orðinn 18 ára. Hann hefur síðan þrisvar verið sakfelldur fyrir hegningarlagabrot, einu sinni fyrir fíkniefnabrot, fjórum sinnum fyrir ölvunarakstur, þar af tvisvar jafnframt fyrir akstur sviptur ökurétti, og tvisvar fyrir minni umferðarlagabrot. Með dómi 16. nóvember 2004 var hann sviptur ökurétti ævilangt. Að því er sérstaklega varðar sakfellingar fyrir brot gegn 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga vegna sviptingaraksturs þá hlaut hann dóm 9. október 2002, gekkst undir lögreglustjórasátt 31. mars 2004, hlaut dóm 16. nóvember sama ár og loks dóm 25. janúar 2005, en refsing samkvæmt síðastgreindum dómi var ákveðin sem hegningarauki við dóminn frá 16. nóvember 2004. Ákærði er nú sakfelldur fyrir að aka sviptur ökurétti í tvö skipti og þykir refsing hans með hliðsjón af dómvenju hæfileg fangelsi í tvo mánuði.

Lögð hafa verið fyrir Hæstarétt gögn frá Fangelsismálastofnun ríkisins þar sem fram kemur að ákærða hafi samkvæmt undanþáguákvæði 2. mgr. 29. gr. laga nr. 49/2005 um fullnustu refsinga verið heimiluð samfélagsþjónusta í stað afplánunar. Er sérstaklega tiltekið að ákvörðun um þetta hafi verið tekin „með hliðsjón af persónulegum aðstæðum hans og vilja hans til að taka á sínum málum.“ Fær hann góða umsögn bæði frá Fangelsismálastofnun og vinnuveitanda. Í ljósi þessa þykir mega fresta fullnustu refsingar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, ákvarðast að meðtöldum virðisaukaskatti 186.750 krónur. Rannsóknarkostnaður og kostnaður vegna áfrýjunar málsins og málsvarnarlaun skipaðs verjanda fyrir Hæstarétti að meðtöldum virðisaukaskatti greiðist úr ríkissjóði, allt eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í tvo mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur. Annar sakarkostnaður, samtals 388.724 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur, greiðist úr ríkissjóði.