139/2001

Undir rekstri máls sem D ehf. hafði höfðað gegn K ehf. var aflað matsgerðar og síðar yfirmats. Af hálfu K ehf. var mótmælt kröfum undirmatsmanna um greiðslu fyrir matsgerð þeirra og viðbótarmat. Ákveðið var að taka þetta atriði fyrir við aðalmeðferð málsins, þar sem undirmatsmennirnir komu meðal annarra fyrir dóm til skýrslugjafar. Með úrskurði héraðsdóms var kröfu K ehf. ,,um lækkun á reikningi undirmatsmanna“ hafnað. Hæstiréttur ómerkti þann úrskurð og vísaði málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar með þeim rökum að undirmatsmenn hefðu ekki átt aðild að ágreiningi um fyrrgreinda kröfu K ehf., svo sem nauðsyn bar til, sbr. m.a. dóm Hæstaréttar í dómasafni 1998 bls. 2281, auk þess sem ljóst þótti að viðhlítandi málflutningur um þetta efni gæti ekki hafa komið fram af hendi matsmannanna við munnlega skýrslugjöf þeirra fyrir dómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. apríl 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 29. mars 2001, þar sem leyst var úr ágreiningi um þóknun handa matsmönnum, sem dómkvaddir voru að beiðni sóknaraðila undir rekstri máls milli hans og varnaraðila. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar, en til vara að þóknun matsmanna verði lækkuð verulega.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I.

Málið á rætur að rekja til þess að sóknaraðili keypti með samningum við varnaraðila 22. apríl og 4. júní 1998 tvo nánar tilgreinda eignarhluta í fasteigninni Dalvegi 16b í Kópavogi. Nokkrar tafir urðu á afhendingu húsnæðisins frá því, sem ráðgert var í kaupsamningum, auk þess sem ágreiningur reis um hvort það hafi verið afhent í umsömdu ástandi. Sóknaraðili hélt að sér höndum um greiðslu kaupverðs, þar sem hann taldi sig hafa orðið fyrir tjóni af báðum þessum ástæðum. Með bréfi 10. apríl 1999 krafðist varnaraðili greiðslu þess, sem gjaldfallið var, að viðlagðri riftun kaupanna. Þessu svaraði sóknaraðili 19. sama mánaðar með boði um að inna af hendi þá fjárhæð, sem standa mundi eftir af gjaldföllnum greiðslum þegar skaðabætur handa honum hefðu verið dregnar frá. Kröfu um skaðabætur kynnti hann síðan varnaraðila með bréfi 26. apríl 1999. Sama dag lýsti varnaraðili yfir riftun kaupanna um annan eignarhlutann vegna vanefnda sóknaraðila, en á því stigi virðast greiðslur samkvæmt kaupsamningi um hinn eignarhlutann ekki hafa verið í vanskilum. Sóknaraðili lagði 28. sama mánaðar inn á geymslureikning þá fjárhæð, sem gjaldfallin var samkvæmt kaupsamningi aðilanna, að frádregnum áðurnefndum skaðabótum. Mótmælti hann jafnframt riftun kaupanna. Í framhaldi af þessu urðu nokkur bréfaskipti milli aðilanna, en ekki tókst að jafna ágreining þeirra.

Varnaraðili höfðaði mál gegn sóknaraðila 19. október 1999, þar sem aðallega var krafist viðurkenningar á riftun kaupanna um annan eignarhlutann og að sóknaraðila yrði gert að viðlögðum dagsektum að rýma þann eignarhluta og að fá afmáðan úr þinglýsingabók kaupsamning um hann, svo og að hann yrði dæmdur til að greiða nánar tiltekna fjárhæð í húsaleigu. Til vara krafðist varnaraðili greiðslu alls þess, sem í vanskilum var samkvæmt kaupsamningi. Þegar málið var tekið fyrir 1. desember 1999 lagði sóknaraðili fram beiðni um að dómkvaddir yrðu menn til að meta til verðs nánar tiltekna annmarka á báðum eignarhlutunum ásamt rekstrartjóni hans vegna afhendingardráttar og missi leigutekna af hluta húsnæðisins. Á dómþingi 1. febrúar 2000 voru dómkvaddir í þessu skyni H-kk-nf S-kk-nf byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari og E-kk-nf S. H-kk-nf hæstaréttarlögmaður og löggiltur endurskoðandi. Ódagsett matsgerð þeirra var lögð fram í þinghaldi 13. október 2000. Við sama tækifæri krafðist sóknaraðili þess að lagt yrði fyrir matsmennina að rökstyðja frekar tiltekin atriði í niðurstöðum sínum, svo og að meta til viðbótar rekstrartjón, sem ekki var leitað mats á í upphafi. Var sömu matsmönnum falið þetta verk. Sóknaraðili lagði fram í málinu 30. október 2000 nýja matsgerð, sem í flestum atriðum var samhljóða þeirri fyrri, en fékk síðan dómkvadda 19. desember 2000 þrjá menn til yfirmats um nánar tiltekin atriði. Matsgerð þeirra var lögð fram í þinghaldi 20. febrúar 2001. Þar kom fram af hálfu sóknaraðila að hann mótmælti kröfum undirmatsmanna um greiðslu fyrir matsgerð þeirra og viðbótarmat, en samkvæmt reikningum, sem hann lagði þá fram, áskildi matsmaðurinn H-kk-nf S-kk-nf sér greiðslu á 529.125 krónum og E-kk-nf S. H-kk-nf á 493.668 krónum. Ákveðið var að taka þetta atriði fyrir við aðalmeðferð málsins 22. febrúar 2001, þar sem undirmatsmennirnir komu meðal annarra fyrir dóm til skýrslugjafar. Var hinn kærði úrskurður kveðinn upp samhliða dómi í málinu 29. mars 2001, en gætt var þá ákvæðis síðari málsliðar 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Með úrskurðinum var hafnað kröfu sóknaraðila „um lækkun á reikningi undirmatsmanna“.

II.

Hinn kærði úrskurður gekk sem liður í rekstri áðurnefnds máls milli sóknaraðila og varnaraðila. Eins og farið var fyrir héraðsdómi með kröfu sóknaraðila um að dómurinn tæki ákvörðun um þóknun undirmatsmanna áttu þeir ekki aðild að ágreiningi um hana, svo sem nauðsyn bar til, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar í dómasafni 1998 bls. 2281. Þess í stað var aðild gegnt sóknaraðila sem áður greinir á hendi varnaraðila, sem virðist ekkert hafa látið ágreininginn til sín taka. Hvorki voru ritaðar greinargerðir um ágreiningsefnið né lögð fram annars konar skrifleg gögn um það, að frátöldum reikningum matsmanna og skriflegri tímaskýrslu annars þeirra með nokkrum skýringum, heldur virðast þeir eingöngu hafa gefið munnlegar skýringar á reikningum sínum þegar þeir komu fyrir dóm við aðalmeðferð málsins, svo sem getið er um í hinum kærða úrskurði. Þótt endurrit af þeim skýrslum hafi ekki verið lagðar fyrir Hæstarétt má ljóst vera að viðhlítandi málflutningur um þetta efni getur ekki hafa komið fram af hendi matsmannanna við munnlega skýrslugjöf þeirra fyrir dómi.

Af þeim ástæðum, sem að framan greinir, verður að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir formann fjölskipaða héraðsdómsins, sbr. síðari málslið 3. mgr. 4. gr. laga nr. 91/1991, að taka á ný til úrlausnar í sérstöku máli milli sóknaraðila og fyrrnefndra matsmanna ágreining um þóknun þeirra síðarnefndu fyrir störf sín.

Kærumálskostnaður dæmist ekki.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og er málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.