232/2013

G var ákærður fyrir fjárdrátt með því að hafa ráðstafað fjármunum A ehf. í eigin þágu. G var hafði verið framkvæmdastjóri og prókúruhafi A ehf. og þá átti hann 90% í öðru félagi sem átti A ehf. að öllu leyti. Fénu varði G til að standa straum af kostnaði vegna málsóknar annars félags sem hann átti hlut í en virti með því að vettugi gjaldfallnar skuldir A ehf. kröfuhöfum þess til tjóns. Vegna þessa var G fundinn sekur um brot gegn 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var G einnig ákærður vegna kaupa hans á bifreið af A ehf. Hafði G ekki greitt félaginu umsamið kaupverð og var brotið heimfært til 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga í ákæru. G var sýknaður af þessum hluta ákærunnar þar sem verknaðarlýsing hennar að þessu leyti fól í sér innbyrðis mótsögn. Þá var talið að verknaðurinn gæti ekki fallið undir 249. gr. almennra hegningarlaga þar sem annar maður hafði sem stjórnarmaður A ehf. ritað undir kaupsamninginn fyrir hönd félagsins. Var G dæmdur í átta mánaða fangelsi en þar af voru sex mánuðir skilorðsbundnir til þriggja ára.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 14. mars 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing verði milduð.

I

Einkahlutafélagið A var stofnað í nóvember 1999 og samkvæmt vottorði úr hlutafélagaskrá var tilgangur þess kaup og sala og rekstur fasteigna ásamt annarri eignaumsýslu. Á þeim tíma, sem ákæra málsins tekur til, mun eini eigandi hlutafjár í félaginu hafa verið einkahlutafélagið C, en í því félagi mun ákærði hafa átt 90% hlutafjár og eiginkona hans 10%. Ákærði var framkvæmdastjóri A ehf. og fór sem slíkur með prókúruumboð fyrir félagið. Þá var hann varamaður í stjórn þess. D sat frá 12. september 2006 í stjórn félagsins sem aðalmaður, en sú breyting var gerð 28. ágúst 2009 að F var kjörinn stjórnarmaður í félaginu í hennar stað.

Bú A ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 28. október 2010. Í tilkynningu skiptastjóra þrotabúsins 4. janúar 2011 til ríkislögreglustjóra samkvæmt 84. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. vegna rökstudds gruns um auðgunarbrot kom fram að við yfirferð gagna búsins og skýrslutökur af ákærða sem fyrirsvarsmanni þess hafi komið í ljós að í upphafi hvers mánaðar frá mars 2009 til október 2010 hafi reikningur félagsins hjá Landsbankanum hf. verið tæmdur og fjárhæðirnar lagðar inn á reikning ákærða. Hafi úttektirnar oft numið um 800.000 krónum á mánuði og um verið að ræða leigugreiðslur sem félagið fékk vegna á útleigu á einu fasteign þess að [...]. Jafnframt var athygli vakin á „meðferð“ ákærða á bifreið af gerðinni [...], sem bar skráningarnúmerið [...]. Hafi bifreiðin verið í eigu A ehf. til 28. ágúst 2009 er hún virðist hafa verið seld ákærða fyrir 1.200.000 krónur samkvæmt kaupsamningi og afsali þann dag, en þó þannig að ákærði hafi skuldbundið sig til að ráðstafa kaupverði bifreiðarinnar til kostnaðar vegna málaferla G ehf. í Serbíu „til tryggingar á endurgreiðslu skuldar G við A ehf.“

Ákærði hefur játað að hafa í tuttugu skipti á tímabilinu frá mars 2009 til og með október 2010 millifært samtals 15.719.280 krónur af reikningi A ehf. hjá Landsbankanum hf. yfir á eigin reikning hjá sama banka. Hefur ákærði gefið þær skýringar á millifærslunum að vorið 2007 hafi hann eignast hlut í einkahlutafélaginu G, en það félag hafi verið stofnað til kaupa á tilgreindri fasteign í Belgrad í Serbíu. Hafi G ehf. keypt 74,5% hlut í serbnesku félagi, sem átt hafi 1.140 fermetra fasteign í Belgrad. Í september 2008 hafi ákærði fengið veður af því að búið væri að færa umrædda eign yfir á nafn annars félags. Af þessu hafi hlotist kostnaðarsöm málaferli í Serbíu sem G ehf. hafi átt aðild að og ákærði fjármagnað að verulegu leyti. Ákærði kvaðst hafa talið sér heimilt sem eina eiganda A ehf. að millifæra fyrrgreindar 15.719.280 krónur af reikningi félagsins yfir á eigin reikning og jafnframt skylt að verja hagsmuni félagsins með því að nota féð til að greiða kostnað vegna málaferlanna í Serbíu. Hafi ákærði litið á féð sem lán félagsins til sín, en enginn lánssamningur þó verið gerður.

Með kaupsamningi og afsali 28. ágúst 2009, er áðurnefndur F ritaði sama dag undir sem stjórnarmaður í A ehf. fyrir hönd félagsins sem seljandi, var fyrrnefnd bifreið þess, [...], seld ákærða og ritaði hann undir skjalið sem kaupandi hennar. Umsamið kaupverð var 1.530.000 krónur. Staðgreiða skyldi 1.200.000 krónur, en „aðrar greiðslur“ áttu að vera 330.000 krónur. Í framhaldi af tilgreiningu kaupverðs bifreiðarinnar sagði: „Kaupandi skuldbindur sig til að ráðstafa kaupverði á [...] til kostnaðar v. málaferla G ehf. í Serbíu til tryggingar á endurgreiðslu skuldar G við A ehf.“ Ákærði kvaðst sem öryrki hafa fengið 1.200.000 króna styrk frá Tryggingastofnun ríkisins til kaupa bifreiðarinnar og hafi hann ráðstafað því fé á sama hátt og leigugreiðslunum inn á kostnað vegna málaferlanna í Serbíu.

Skiptum í þrotabúi A ehf. lauk 10. febrúar 2011. Eina eignin sem fannst í búinu var fyrrgreind fasteign að [...]. Samkvæmt kröfuskrá námu lýstar kröfur 100.866.816 krónum. Þar af nam veðkrafa NBI hf., áður Landsbankans hf., sem fjármagnaði kaup A ehf. á fasteigninni, 70.605.894 krónum. Upp í veðkröfur vegna fasteignarinnar greiddust 54.000.000 krónur, en ekkert fékkst greitt upp í almennar kröfur.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir fjárdrátt samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í starfi sínu sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi A ehf. á tímabilinu mars 2009 til og með október 2010 dregið sér samtals 15.719.280 krónur með því að hafa í tuttugu skipti millifært fé af tilgreindum bankareikningi einkahlutafélagsins inn á nánar tiltekinn reikning sinn hjá Landsbankanum hf. Jafnframt var hann sakfelldur fyrir sams konar brot með því að hafa í fyrrgreindu starfi fyrir einkahlutafélagið dregið sér bifreiðina [...], sem hann hafði samkvæmt áðursögðu keypt 28. ágúst 2009 af félaginu fyrir 1.530.000 krónur án þess að gera skil á kaupverði hennar.

II

Ákærði átti ásamt fleirum hlut í G ehf., en það félag stóð sem fyrr segir í fasteignaviðskiptum í Serbíu og festi í því skyni kaup á verulegum hluta í serbnesku félagi, en það félag mun hafa átt tiltekna fasteign. Vegna þessara fjárfestingaráforma, sem til var stofnað í hagnaðarskyni, samþykkti ákærði í desember 2007 fyrir hönd A ehf. að félagið gengist í 13.000.000 króna ábyrgð fyrir yfirdráttarskuld G ehf. við Landsbankann hf., þrátt fyrir að fyrrnefnda félagið ætti enga aðild að viðskiptum þessum. Ábyrgðin féll síðan á félagið í janúar 2008. Þegar ljóst varð að fasteignaviðskiptin í Serbíu þróuðust ekki á þann veg, sem að var stefnt af hálfu ákærða og annarra eigenda G ehf. og til málaferla kom þar í landi af þeim sökum, ákvað ákærði að ráðstafa leigutekjum A ehf. af fasteign félagsins að [...], sem voru einu tekjur félagsins, mánaðarlega í eigin þágu og í ávinningsskyni á þann hátt sem í ákæru greinir, en virti á sama tíma að vettugi gjaldfallnar skuldir félagsins, kröfuhöfum þess til tjóns. Hefur ákærði með þeirri háttsemi, sem honum er gefin að sök í þessum kafla ákærunnar, gerst sekur um fjárdrátt samkvæmt 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga.

Í síðari kafla ákærunnar er ákærða gefinn að sök fjárdráttur en til vara umboðssvik „með því að hafa í starfi sem framkvæmdastjóri og prókúruhafi einkahlutafélagsins A, þann 28. ágúst 2009, misnotað aðstöðu sína og dregið sér bifreiðina [...] ... þegar hann með kaupsamningi keypti bifreiðina af félaginu A ehf., fyrir samtals kr. 1.530.000, án þess að hafa gert skil á umræddu kaupverði við félagið A ehf. og þannig ráðstafað fjármununum í eigin þágu og málarekstur í Serbíu sem varðar lögaðila óskyldan A ehf.“

Í þessari verknaðarlýsingu í ákæru er ákærði sagður hafa með kaupsamningnum tekist á herðar þá skyldu að greiða umsamið kaupverð fyrir áðurnefnda bifreið á nánar tiltekinn hátt, en samhliða því er honum gefið að sök að hafa „dregið sér bifreiðina“ og þar með brotið gegn 247. gr. almennra hegningarlaga. Í verknaðarlýsingunni felst þannig innbyrðis mótsögn sem leiðir til þess að sýkna verður ákærða af sakargiftum um brot gegn 247. gr. almennra hegningarlaga. Til vara eru ákærða gefin að sök umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga með því að hann hafi misnotað aðstöðu sína með framangreindum hætti. Samkvæmt þeirri grein er það refsivert ef maður, sem fengið hefur aðstöðu til að gera eitthvað, er annar maður verður bundinn við, eða hefur fjárreiður fyrir aðra á hendi, misnotar þessa aðstöðu sína. Í þessu sambandi er á það að líta að það var fyrrgreindur F sem ritaði sem stjórnarmaður A ehf. undir kaupsamninginn um bifreiðina fyrir hönd félagsins sem seljanda og skuldbatt það samkvæmt því, en ekki ákærði. Verður ákærði því á sama hátt og áður segir einnig sýknaður af broti gegn 249. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði hefur samkvæmt framansögðu verið sakfelldur fyrir fjárdrátt með því að hafa ráðstafað um hver mánaðamót frá og með mars 2009 til og með október 2010 samtals 15.719.280 krónum af reikningi A ehf. hjá Landsbankanum hf. yfir á eigin reikning hjá sama banka og þaðan í eigin þágu. Var þannig um ræða kerfisbundnar greiðslur af reikningi A ehf. samfellt í tuttugu mánuði og lét ákærði sér engu varða að standa skil á skuldum félagsins við kröfuhafa þess. Að þessu virtu og þegar litið er til þeirrar fjárhæðar, sem ákærði dró sér, en einnig til þess að hann játaði brot sitt afdráttarlaust og hefur samkvæmt sakavottorði ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, G-kk-nf J-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 270.104 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 251.000 krónur.