699/2011

K kærði úrskurð héraðsdóms þar sem honum var gert að veita A aðgang að gögnum og upplýsingum um nánar tilgreind atriði á grundvelli 2. mgr. 80. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Bar K einkum fyrir sig þagnarskyldu samkvæmt 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Í dómi Hæstaréttar sagði að fallist væri á með A að hann ætti á grundvelli 2. mgr. 80. gr. laga nr. 21/1991 rétt til gagna sem þýðingu hefðu við mat á því hvort honum hefði verið mismunað samanborið við aðra kröfuhafa þegar skuldbindingar hefðu verið færðar frá K til N haustið 2008. Hann yrði á hinn bóginn að haga beiðni sinni á þann hátt að dómstólar gætu metið hvort það færi í bága við 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002 að verða við beiðninni. Þótti krafa A of víðtæk til þess að unnt væri að framkvæma slíkt mat. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. desember 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. desember 2011, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að sóknaraðili skyldi veita varnaraðila ,,aðgang að til skoðunar öllum gögnum og tiltækum upplýsingum“, sem sóknaraðili byggi yfir og varði annars vegar innlán og innstæður frá fjármálafyrirtækjum og hins vegar heildsölu- og peningamarkaðsinnlán frá öðrum en fjármálafyrirtækjum, sem færð voru frá Kaupþingi banka hf. til Nýja Kaupþings banka hf. haustið 2008. Auk þess var sóknaraðila gert skylt að afhenda varnaraðila eftirrit þessara gagna eftir ósk hans og á hans kostnað. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

I

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði lýsti varnaraðili þremur kröfum við slit sóknaraðila, en kröfurnar kveður hann vera vegna svonefndra peningamarkaðsinnlána. Með bréfi til sóknaraðila 1. febrúar 2011 óskaði varnaraðili eftir upplýsingum og afhendingu gagna, sem að baki þeim byggju með vísan til 2. mgr. 80. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 3. málslið 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Beiðnin var í fjórum töluliðum, sem hver um sig greindist í þrjá stafliði. Í stuttu máli óskaði varnaraðili eftir upplýsingum og gögnum um peningamarkaðsinnlán innlendra og erlendra fjármálafyrirtækja hjá sóknaraðila, um heildsölu- og peningamarkaðsinnlán frá öðrum en fjármálafyrirtækjum, um innlán (innstæður) frá fjármálafyrirtækjum, sem færð voru frá sóknaraðila yfir til Nýja Kaupþings banka hf. og um heilsölu- og peningamarkaðsinnlán frá öðrum en fjármálafyrirtækum, sem færð voru frá sóknaraðila yfir til Nýja Kaupþings banka hf. Efni beiðninnar er nánar rakið í hinum kærða úrskurði.

Sóknaraðili hefur veitt varnaraðila upplýsingar sem óskað var eftir í fyrsta lið beiðninnar svo og hluta af þeim skjölum, sem að baki þeim búa. Þá hefur hann upplýst að engum kröfum hafi verið lýst við slitin vegna peningamarkaðsinnlána frá einstaklingum og fyrirtækjum, öðrum en fjármálafyrirtækjum. Sóknaraðili neitaði að veita upplýsingar og afhenda gögn, sem tilgreind voru í þriðja og fjórða tölulið beiðninnar, þar sem hann taldi sér það ekki heimilt. Varnaraðili hefur haldið kröfu sinni til streitu og varð samkomulag um að skjóta ágreiningnum til héraðsdóms á grundvelli 171. gr. laga nr. 21/1991.

II

Fyrir héraðsdómi gerði varnaraðili þá kröfu, að sóknaraðila yrði gert að afhenda varnaraðila „öll gögn og allar tiltækar upplýsingar“, sem sóknaraðili byggi yfir og varði „annars vegar innlán og innstæður frá fjármálafyrirtækjum og hins vegar heildsölu- og peningamarkaðsinnlán frá öðrum en fjármálafyrirtækjum, sem öll voru færð frá Kaupþingi banka hf. til Nýja Kaupþings banka hf. á haustmánuðum 2008.“

Varnaraðili reisir kröfu sína á því að ákvæði laga nr. 21/1991 gildi um beiðni hans og samkvæmt 2. mgr. 80. gr. sömu laga geti sá, sem sýni skiptastjóra fram á að hann hafi lögvarinna hagsmuna að gæta, krafist þess að fá aðgang að skjölum þrotabúsins á meðan þau eru í vörslum skiptastjóra. Varnaraðili kveður hina lögvörðu hagsmuni sína vera þá, að hann hafi lagt níu sinnum inn svonefnd peningamarkaðsinnlán hjá íslenskum bönkum, samtals að fjárhæð 120.000.000 evrur auk 7.000.000 sterlingspunda. Hann hafi höfðað mál á hendur Landsbankanum hf., áður NBI hf., Fjármálaeftirlitinu og íslenska ríkinu vegna innlána, sem lögð hafi verið inn hjá Landsbanka Íslands hf. og hafi dómur verið kveðinn upp í því 22. desember 2010, en honum hafi verið áfrýjað til Hæstaréttar. Varnaraðili kveðst ítrekað hafa skorað á Fjármálaeftirlitið að láta sér í té upplýsingar sambærilegar þeim sem hann krefur sóknaraðila um í máli þessu, án árangurs. Telur varnaraðili ljóst að þegar skuldbindingar hafi verið færðar frá gömlu bönkunum yfir til nýju bankanna haustið 2008 hafi kröfuhöfum verið mismunað og að skuldbindingar vegna krafna, sem voru eins eða sambærilegar kröfum hans, hafi verið færðar yfir í nýju bankana. Þær upplýsingar og gögn, sem hann hafi beðið um, muni renna stoðum undir þessa skoðun sína og ráða úrslitum um niðurstöðu Hæstaréttar í áðurnefndu dómsmáli. Auk þessa hafi hann augljósa hagsmuni af því að fá umræddar upplýsingar og gögn vegna krafna sem hann hafi lýst við slit sóknaraðila, en kröfurnar hafi verið vegna peningamarkaðsinnlána hans hjá sóknaraðila. Slitastjórn sóknaraðila hafi hafnað því að kröfurnar nytu forgangsréttar samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

Fallist er á með varnaraðila að hann eigi á grundvelli 2. mgr. 80. gr. laga nr. 21/1991 rétt á því að fá aðgang að gögnum og eftir atvikum eftirrit þeirra, sem þýðingu hafa við mat á því, hvort honum hafi verið mismunað samanborið við aðra þegar skuldbindingar voru færðar frá sóknaraðila til Nýja Kaupþings banka hf. haustið 2008. Hann verður á hinn bóginn að haga beiðni um þetta á þann hátt að unnt sé að meta, hvort það fari í bága við 1. mgr. 58. gr. laga nr. 161/2002 að verða við beiðninni. Mat á því hvort svo sé verður að fara fram hverju sinni og eiga dómstólar endanlegt úrskurðarvald um það, sbr. dóm Hæstaréttar 20. janúar 2010 í máli nr. 758/2009. Krafa varnaraðila í máli þessu um aðgang að gögnum eins og hún er afmörkuð í hinum kærða úrskurði er of víðtæk til þess að unnt sé að framkvæma slíkt mat. Verður þegar af þeirri ástæðu að fella hinn kærða úrskurð úr gildi.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og getur því ekki krafist endurskoðunar á málskostnaðarákvörðun hans.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Kærumálskostnaður fellur niður.