75/2016

O hóf störf hjá P hf. á árinu 2012 og starfaði þar fram í ágúst 2014 er honum var sagt fyrirvaralaust upp starfi vegna meints brots á trúnaðarskyldu. O höfðaði mál gegn P hf. og krafðist bóta vegna uppsagnarinnar. Var talið að P hf. hefði ekki með framburði fjármálastjóra félagsins gegn andmælum O sýnt fram á að hinn síðarnefndi hefði verið áminntur í skilningi vinnuréttar. Var talið að P hf. hefði ekki verið heimilt án áminningar að segja O upp starfi vegna vítaverðrar vanrækslu í starfi. Þá hefðu sannaðar ávirðingar P hf. á hendur O varðað lága fjárhæð. Taldi Hæstiréttur því að O ætti rétt til bóta vegna fyrirvaralausrar uppsagnar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 29. janúar 2016. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Með samningi 10. mars 2012 var stefndi ráðinn til starfa hjá áfrýjanda. Samkvæmt ráðningarsamningnum skyldi stefndi gegna starfi á fyrirtækjasviði sem sölufulltrúi og vinna að uppbyggingu á nýju sviði hjá áfrýjanda. Jafnframt skyldi stefndi vera „stuðningur við aðra starfsmenn fyrirtækjasviðs“ og sinna tilfallandi störfum sem yfirmaður myndi ákveða á hverjum tíma þótt þau féllu utan við framangreinda lýsingu. Næsti yfirmaður stefnda væri sölustjóri fyrirtækjasviðs, en stefndi myndi jafnframt „vinna mjög náið með framkvæmdastjóra.“ Í greinargerð áfrýjanda fyrir héraðsdómi kom fram að sölusvið hans hafi skipst í þrennt, neytendasvið, fyrirtækjaþjónustu og styrktarsvið. Hafi stefnda síðar verið falið að hafa yfirumsjón með styrktarsviðinu, en því hafi verið ætlað að selja vörur áfrýjanda til annarra, sem endurseldu þær til fjáröflunar. Þá skyldi stefndi hafa umsjón með styrkveitingum áfrýjanda. Samhliða þessu hafi stefndi áfram átt að sinna skyldum sem almennur sölumaður í fyrirtækjaþjónustu, en annar starfsmaður áfrýjanda hafi gegnt þar starfi sölustjóra.

Stefnda var sagt fyrirvaralaust upp starfi sínu hjá áfrýjanda með bréfi 15. ágúst 2014. Ástæða uppsagnar var þar sögð brot á trúnaðarskyldu. Með bréfi stéttarfélags stefnda 21. ágúst 2014 til áfrýjanda var leitað skriflegra skýringa á uppsögninni og svaraði nafngreindur lögmaður því erindi með bréfi 26. sama mánaðar. Þar sagði að á fundi framkvæmdastjóra áfrýjanda og stefnda hafi stefndi verið upplýstur um að framkvæmdastjórinn hefði sönnur fyrir því að stefndi hefði „ítrekað tekið vörur út úr húsi fyrirtækisins og afhent þær tilgreindum viðskiptamanni án þess að reikningsfæra umræddar vörur á viðskiptamannareikning viðkomandi viðskiptamanns.“ Hlypi tjón áfrýjanda á tugum þúsunda. Síðan sagði eftirfarandi: „Þá taldi framkvæmdastjórinn jafnframt að starfsmaðurinn hefði gerst sekur um samskonar athæfi gagnvart fleiri viðskiptamönnum félagsins og var starfsmanninum gerð grein fyrir því.“ Að lokum kom fram í bréfinu að áfrýjandi hefði leitað til lögreglu vegna þessa og óskað eftir að öll viðskipti sem stefndi hafi haft umsjón með í starfi sínu hjá áfrýjanda yrðu rannsökuð og hafi framkvæmdastjórinn mætt af því tilefni í skýrslutöku 18. ágúst 2014. Stæði yfir vinna hjá áfrýjanda við að safna saman frekari gögnum sem lögregla óskaði eftir að fá í hendur.

Af framangreindu svari áfrýjanda verður ráðið að ástæða uppsagnar stefnda hafi verið þau óreikningsfærðu viðskipti sem stefndi átti við Obladí ehf. 25. apríl og 13. maí 2014 og gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi, en um „samskonar athæfi“, sem vísað var til í svarinu og framkvæmdastjóri áfrýjanda „taldi“ að stefndi „hefði gerst sekur um“, var ekkert sagt. Þar var heldur ekki vikið að afsláttum, sem stefndi hafi gefið viðskiptamönnum og áfrýjandi hefur borið fyrir sig að einnig hafi legið til grundvallar ákvörðun hans um uppsögn stefnda.

Vegna tilvísunar áfrýjanda til þess að hann hafi sett fram kæru til lögreglu er þess að gæta að það mál var fellt niður með ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 9. október 2014 með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Áfrýjandi kærði þá ákvörðun 1. nóvember 2014 til ríkissaksóknara, sem staðfesti hana 5. desember sama ár. Í rökstuðningi ríkissaksóknara fyrir þeirri niðurstöðu kom fram að kæranda hafi í skýrslutöku 18. ágúst 2014 verið bent á að koma að frekari gögnum kærunni til stuðnings, en kærandi hafi sagst hafa „tölvupósta og eitthvað fleira“ til þess að afhenda lögreglu. Þá yrði ekki annað ráðið af bréfi kæranda til stéttarfélags stefnda 26. ágúst 2014 en að kærandi hafi þá þegar verið að afla gagna sem lögregla hafi óskað eftir að fá send. Þau gögn hafi ekki borist. Samkvæmt gögnum sem áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt bar hann öðru sinni fram kæru til lögreglu 7. mars 2016, en samkvæmt málflutningi hans hér fyrir dómi hefur lögregla jafnframt fellt það mál niður.

II

Áfrýjandi heldur því fram að framkvæmdastjóri hans hafi áminnt stefnda munnlega á fundi 20. maí 2014 vegna þess að stefndi hafi ekki reikningsfært vörur, sem afhentar hafi verið Obladí ehf. 25. apríl og 13. maí sama ár. Fjármálastjóri áfrýjanda skýrði svo frá fyrir dómi að umræddan dag hafi verið haldinn fundur, þar sem allir starfsmenn í söludeild hafi verið teknir í viðtal. Hafi stefndi verið spurður út í áðurnefnd viðskipti og greint frá því að fyrirsvarsmaður félagsins væri vinur sinn og hlyti stefndi hafa gleymt að reikningsfæra viðskiptin. Aðspurð hvort stefndi hafi fengið áminningu á fundinum svaraði hún: „Mér finnst þetta náttúrulega bara vera pínu áminning ... já hann fékk það.“ Spurð um hvernig framkvæmdastjórinn hafi áminnt stefnda svaraði hún því til að hann hafi sagt stefnda að „þetta væri náttúrulega ekki í lagi og var vinsamlegast beðinn að laga þetta strax“. Þá hafi framkvæmdastjórinn í lok fundarins sagt stefnda að „hann hefði í rauninni ætlað að segja honum upp á þessum fundi, hann var með uppsagnarbréfið klárt“. Stefndi hafi á hinn bóginn sýnt iðrun, fundist þetta leiðinlegt og ætlað að „laga þetta“ og hafi þá verið ákveðið að „reyna að halda áfram með okkar samstarf.“ Stefndi hefur mótmælt að hann hafi fengið áminningu á fundinum.

Á atvinnurekanda hvílir sú skylda að tilkynna launþega með sannanlegum hætti að láti hann ekki af tiltekinni háttsemi í starfi geti það valdið brottrekstri úr því. Hefur áfrýjandi ekki með framburði áðurnefnds fjármálastjóra, gegn andmælum stefnda, sýnt fram á að hinn síðarnefndi hafi verið áminntur í skilningi vinnuréttar á fyrrnefndum fundi.

Samkvæmt kjarasamningi þeim, sem var í gildi á þeim tíma sem stefnda var sagt upp störfum, var áfrýjanda það heimilt án fyrirvara ef stefndi sýndi vítaverða vanrækslu í starfi sínu. Af gögnum málsins og málatilbúnaði áfrýjanda verður ráðið að ýmsar þær ástæður, sem hann teflir fram til stuðnings því að sér hafi verið heimilt að segja stefnda upp án fyrirvara, hafi ekki legið fyrir þegar það var gert. Þá varða þær ávirðingar, sem áfrýjandi ber stefnda á brýn og eru sannaðar, lága fjárhæð. Öðrum ávirðingum hefur stefndi andmælt og eru þær ýmist ekki studdar viðhlítandi gögnum eða þess eðlis með hliðsjón af starfi hans að áfrýjanda var ekki heimilt að víkja honum úr starfi vegna þeirra án undangenginnar áminningar. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Papco hf., greiði stefnda, O-kk-þgf S-kk-þgf, 1.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.