88/2015

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa slegið A hnefahöggi í andlitið, hent henni utan í svefnherbergisskáp, hrint henni svo hún féll og lenti með öxlina á kommóðu, tekið í hendi hennar og sparkað, íklæddur skóm, í læri, kálfa og síðu hennar, tekið hana hálstaki með báðum höndum og ýtt á bringu hennar þannig að hún féll aftur fyrir sig og lenti á glerborði, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut rifbeinsbrot, sár og mar á olnboga og mar á öxl, læri og hné. Var X sakfelldur í héraði fyrir þá háttsemi sem lýst var í ákæru að því undanskildu að ekki þótti sannað að hann hefði tekið A hálstaki. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X að öðru leyti en því að jafnframt var talið ósannað að X hefði hent A utan í svefnherbergisskáp og sparkað í síðu hennar. Var refsing X ákveðin fangelsi í fimm mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða A samtals 519.694 krónur í skaða- og miskabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma K-kk-nf A-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 14. janúar 2015 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, til vara að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði lækkuð.

Brotaþoli hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti og verður því litið svo á að hún krefjist þess að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína verði staðfest, sbr. 1. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

I

Ákærði hefur krafist ómerkingar hins áfrýjaða dóms. Þá kröfu byggir hann í fyrsta lagi á þeim grundvelli að rökstuðningi fyrir sakfellingu sé ábótavant, í öðru lagi að héraðsdómara hafi borið að neyta heimildar 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 um að þrír dómarar skipuðu dóm í málinu, og í þriðja lagi er um grundvöll kröfunnar byggt á því að mat dómsins á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi sé rangt, sbr. 3. mgr. 208. gr. sömu laga.

Hvað skort á rökstuðningi varðar vísar ákærði til þess að í forsendum héraðsdóms sé talið ósannað að ákærði hafi í umrætt sinn tekið brotaþola hálstaki en allt að einu sé hann sakfelldur í samræmi við þá háttsemi sem lýst sé í ákæru. Í forsendum hins áfrýjaða dóms kemur fram að á grundvelli framburðar brotaþola, læknisvottorða og nánar tilgreindra vitnaframburða telji „dómurinn fram komna lögfulla sönnun þess að ákærði hafi veist að brotaþola umrædda nótt með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru utan að hafa tekið hana hálstaki.“ Síðar í forsendum dómsins segir „Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og er hún réttilega heimfærð til refsiákvæða.“ Enda þótt hinn áfrýjaði dómur sé ekki svo skýr sem skyldi um sakfellingu ákærða fyrir brot samkvæmt ákæru gegn 1. mgr. 218 gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. f. lið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008, verður að telja ljóst af fyrrgreindu orðalagi í niðurstöðukafla dómsins að ákærði var sakfelldur fyrir þá háttsemi sem nánar er lýst í ákæru að því undanskildu að ekki taldist sannað að hann hefði tekið brotaþola hálstaki. Er óumdeilt að ákæruvaldið unir því mati og kemur það því ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti. Að þessu virtu verður ekki fallist á með ákærða að ómerkja beri hinn áfrýjaða dóm á þeim grundvelli að ekki hafi verið tekin afstaða til sakargiftanna með rökstuddum hætti.

Í 2. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 er kveðið svo á um að einn héraðsdómari skipi dóm í hverju máli nema svo standi á sem segir í 3. til 5. mgr. greinarinnar. Í 4. mgr. er mælt fyrir um að ef ákærði neiti sök og dómari telji sýnt að niðurstaða kunni að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi geti dómstjóri ákveðið að þrír héraðsdómarar skipi dóm í málinu. Tilvitnað ákvæði heimilar að hafa dóm fjölskipaðan við þær aðstæður sem þar er vísað til, en slíkt er ekki skylt. Eins og mál þetta er vaxið eru ekki efni til að fallast á kröfu ákærða um ómerkingu dómsins af þeirri ástæðu að einn héraðsdómari skipi dóm í málinu í samræmi við meginreglu 2. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008.

Loks er ekkert fram komið í málinu um að niðurstaða héraðsdóms um mat á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi sé rangt svo einhverju skipti um úrlausn málsins, sbr. 3. mgr. 208. gr. laganna. Samkvæmt þessu er kröfu ákærða um ómerkingu héraðsdóms hafnað.

II

Svo sem nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi er ákærða gefin að sök líkamsárás með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 1. september 2013 ráðist með ofbeldi á þáverandi sambýliskonu sína. Er ætlaðri árás lýst svo að hann hafi slegið brotaþola hnefahöggi í andlitið, hent henni utan í svefnherbergisskáp, hrint henni svo hún féll og lenti með vinstri öxlina á kommóðu, tekið í hendi hennar og sparkað, íklæddur skóm, í vinstra læri, hægri kálfa og síðu hennar, tekið hana hálstaki með báðum höndum, hent henni utan í vegg og ýtt með höndunum á bringu hennar þannig að hún féll aftur fyrir sig og lenti á glerborði, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut brot á sjöunda og áttunda rifi hægra megin, sár og mar á hægri olnboga, mar á vinstri öxl, mar á utanvert vinstra læri og mar á utanvert hægra hné.

Svo sem fyrr segir sýknaði héraðsdómur ákærða af þeim sakargiftum að hafa tekið brotaþola hálstaki og unir ákæruvaldið við þá niðurstöðu. Þá er þess að gæta að fyrir héraðsdómi var brotaþoli ekki spurð út í þá þætti verknaðarlýsingar ákærunnar að ákærði hefði annars vegar „hent henni utan í svefnherbergisskáp“ og hins vegar sparkað í síðu hennar. Þar sem ákærði neitar sök verður hann sýknaður af þeirri háttsemi.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að öðru leyti er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga í samræmi við verknaðarlýsingu ákæru.

Staðfest verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða, sem og skaða- og miskabætur til handa brotaþola. Þá verður staðfest ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað.

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 658.682 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 620.000 krónur.