23/2015

X var ákærður fyrir umferðalagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis. Hélt X því fram að annar maður hefði ekið bifreiðinni umrætt sinn og var hann sýknaður í héraði þar sem sekt hans taldist ekki sönnuð. Í dómi Hæstaréttar kom fram að lögreglumaður, sem kom að X umrædda nótt, hefði borið fyrir dómi að X hefði ekki nefnt við sig að annar en hann hefði ekið bifreiðinni. Þá hefði ákærði ekki skýrt frá því við skýrslugjöf hjá lögreglu að svo hefði verið heldur hefði hann fyrst haldið því fram við aðalmeðferð málsins. Nafngreint vitni hefði auk þess borið að það hefði séð X aka bifreiðinni og tvö önnur vitni skýrt frá því að X hefði verið einn á ferð í umrætt sinn. Þá hefði mjög skammur tími liðið frá því að lögreglu barst tilkynning um akstur ákærða þar til hún hefði haft afskipti af honum. Að virtum framburði ákærða og vitna var talið að líkur væru á að mat héraðsdómara á sönnunargildi hans væri rangt svo máli skipti um málsúrslit. Með vísan til 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. desember 2014. Af hálfu ákæruvaldsins er þess aðallega krafist að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, en til vara að ákærði verði dæmdur til refsingar og sviptingar ökuréttar.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verið staðfestur, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa.

I

Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar á [...] barst henni klukkan 2.13 aðfaranótt 7. febrúar 2014 tilkynning um að ölvaður ökumaður á [...] skutbifreið hafi ekið „frá [...] og áleiðis að [...].“ Lögreglumaðurinn F lagði strax af stað að bænum [...], sem er skammt vestan við [...]. Þar hitti lögreglumaðurinn fyrir A, sem bauð honum inn. Einnig var ákærði þar innandyra og var hann mjög ölvaður að áliti lögreglumannsins. Ákærði var handtekinn í kjölfarið vegna gruns um ölvun við akstur og fluttur á lögreglustöð. Mat lögreglumaðurinn ástand ákærða svo að ekki væri unnt að taka af honum skýrslu. Svo sem nánar greinir í héraðsdómi var ákærða tvívegis um nóttina tekið blóðsýni til alkóhólmælingar auk þess sem hann lét í té þvagsýni í því skyni. Eins og rakið er í dóminum mældist verulegt vínandamagn í blóði hans. Að lokinni töku síðara blóðsýnisins var ákærða ekið heim til sín.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 12. febrúar 2014 og kaus að nýta rétt sinn til að svara ekki spurningum að öðru leyti en því að hann kannaðist við að hafa verið staddur að [...] þegar lögreglan hafði afskipti af honum. Fyrir dómi neitaði ákærði að hafa ekið fyrrgreindri bifreið umrædda nótt. Kvaðst hann hafa kvöldið áður en hann var handtekinn verið í teiti á [...] með vini sínum og útlendingum, sem unnið hafi í sláturhúsinu þar í bæ. Þegar ákærði hafi viljað fara að koma sér heim hafi einn útlendinganna, Pólverji að ákærði hélt, boðist til að aka sér. Manninn hafi ákærði ekki þekkt. Hafi maðurinn skutlað sér að [...] með viðkomu að [...], en á síðarnefnda bænum hafi ákærði staldrað við í tvær til þrjár mínútur. Þar hafi ákærði hitt fyrir B. Kvaðst ákærði hafa spurt B um nafngreindan mann, sem hinn síðarnefndi sagði ekki eiga heima á bænum. Ákærði minntist þess ekki hafa verið að leika við hund þar á bæ. Frá [...] hafi verið ekið að [...]. Kvað ákærði erindi sitt á þann bæ hafa verið að hitta bóndann þar, A, en um hafi verið að ræða eitthvað „fyllerís rugl.“ Hafi A boðið sér inn og þeir tekið tal saman. Þá kvað ákærði eiginkonu A, C, einnig hafa verið þarna, en útlendingurinn hafi verið úti að reykja. Sá hafi engin samskipti haft við fyrrnefndan B, hjónin á [...] né lögreglumanninn, sem þangað kom. Spurður hvort ákærði hafi fundið til mikilla áfengisáhrifa umrætt sinn svaraði hann: „Ég var vel ölvaður“.

B kvaðst hafa vaknað umrædda nótt við læti í öðrum hunda sinna. Hafi vitnið séð bifreið fyrir utan húsið og kallað hver væri „þarna“ og ákærði þá komið út úr gámi á hlaðinu. Vitnið hafi spurt ákærða hvað hann væri „að þvælast þarna inni“ og ákærði þá sagt að hann væri að hitta hundinn. Kvaðst vitnið hafa sagt ákærða að hafa sig á brott. Hafi ákærði sest inn í bifreiðina „bílstjóra megin“, ekið henni frá bænum og nærri verið búinn að aka á tvo ljósastaura á leiðinni niður á þjóðveg. Hafi vitnið þá ákveðið að hringja í lögregluna „svo hann færi sér ekki að voða“. Eftir það hafi vitnið séð lögregluna aka heim að [...].

A kvaðst áðurnefnda nótt hafa vaknað við hundgá. Þegar vitnið fór til dyra hafi ákærði verið þar, en enginn með honum. Um mínúta hafi liðið frá því ákærði birtist þar til lögregla kom á vettvang. Kvaðst hann ekki hafa orðið var við aðrar mannaferðir.

C kvað ákærða hafa komið einan inn að [...]. Hafi liðið um tvær til þrjár mínútur frá því þar til lögreglan kom eða „í mesta lagi fimm“. Kvaðst hún ekki hafa séð til ferða annarra en ákærða. Hún sagðist hafa verið búin að rumska eitthvað áður en ákærði bankaði. Hafi hún farið til maka síns, fyrrnefnds A, og sagt að sér „fyndist vera mannaferðir úti“, en ekki verið viss um það.

F kvað tilkynningu hafa komið til lögreglunnar á [...] um að ölvaður ökumaður væri á leiðinni frá bænum [...]. Vitnið hafi þegar í stað ekið að [...] og hafi um tíu mínútur liðið frá því tilkynningin barst þar til vitnið var komið að bænum. Dyr hafi verið opnar á bifreið, sem þar var, og bjórdósir í henni, en enginn maður. Á bænum hafi vitnið hitt fyrir A, C og ákærða. Engir aðrir hafi verið þar. Vitnið mundi ekki til þess að ákærði hafi haldið því fram að einhver annar en hann hafi ekið bifreiðinni og ef svo hefði verið hefði vitnið örugglega getið þess í frumskýrslu sinni. Vitnið kvað ákærða hafa verið það ölvaðan að ekki hafi verið fært að taka skýrslu af honum.

II

Svo sem rakið hefur verið hefur fyrrnefndur lögreglumaður borið að ákærði hafi ekki nefnt við sig umrædda nótt að einhver annar en hann hafi ekið bifreiðinni greint sinn. Þá skýrði ákærði ekki frá því við skýrslugjöf hjá lögreglu að svo hafi verið. Var það fyrst við aðalmeðferð málsins 30. september 2014 að ákærði hélt því fram að annar en hann hefði verið ökumaður bifreiðarinnar. Þá hefur vitnið B borið að hann hafi séð ákærða aka frá bænum [...] og jafnframt greint frá aksturslagi hans. Einnig hafa vitnin A og C skýrt svo frá að ákærði hafi verið einn á ferð er hann kom að [...]. Að lokum liggur fyrir í málinu að mjög skammur tími leið frá því að lögreglu barst tilkynning um akstur ákærða þar til hún hafði afskipti af honum.

Að virtum framangreindum framburði ákærða og vitna verður ekki dregin önnur ályktun af honum en að líkur séu á að mat héraðsdómara á sönnunargildi hans sé rangt svo máli skipti um málsúrslit. Samkvæmt því og með vísan til 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til þess að aðalmeðferð geti farið fram á ný og dómur felldur á það.

Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms í málinu. Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, S-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 372.000 krónur.