671/2007

Þ krafðist í málinu viðurkenningar á skaðabótaskyldu R vegna tjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir vegna þess að R hefði gefið út byggingaleyfi honum til handa án þess að gæta að því annars vegar að á byggingastað var ofanflóðahætta og hins vegar að friðaðar fornminjar voru fast við bygginguna. Þóttu kröfur Þ og málatilbúnaður nægilega skýr og talið að hann ætti lögvarða hagsmuni af því að dómur yrði á þær lagður. Var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 17. desember 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 5. desember 2007, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Hann krefst einnig málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar, en til vara að málskostnaður verði látinn falla niður.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I.

Sóknaraðili er eigandi að nærri 5,9 hektara spildu úr landi jarðarinnar Skrauthóla á Kjalarnesi. Á árinu 2001 hófst hann handa við að reisa hús á landspildunni undir Esjuhlíðum, en staðsetning hússins leiddi síðar til ágreinings aðilanna. Í málinu gerir sóknaraðili kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu varnaraðila, en krafan er í tveimur liðum. Í þeim fyrri er hún „vegna tjóns stefnanda af völdum yfirvofandi ofanflóðahættu á spildunni Kerhólar á Kjalarnesi“, en í þeim síðari „vegna tjóns stefnanda af völdum friðaðra fornminja sem eru á spildunni Kerhólar á Kjalarnesi.“ Hann vísar til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um heimild til að höfða málið til viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta. Málavextir og málsástæður aðilanna eru nánar raktar í úrskurði héraðsdóms.

II.

Sóknaraðili reisir fyrri kröfu sína á því að hús hans sé staðsett á hættusvæði þar sem aurskriður geti fallið og berghlaup orðið. Hann hafi fengið byggingarleyfi hjá varnaraðila fyrir húsi á umræddum stað, en honum hafi þá ekki verið kunnugt um hættu á ofanflóðum þar. Kröfuna byggir hann meðal annars á því að varnaraðila hafi verið skylt að kanna hvort hætta væri á ofanflóðum áður en byggingarleyfi var gefið út eða að minnsta kosti að greina sóknaraðila frá því að hættumat lægi ekki fyrir. Um það hafi varnaraðila verið fullkunnugt. Sambærileg skylda hafi hvílt á honum varðandi friðaðar fornminjar, sem síðari krafan tekur til, en komið hafi í ljós eftir að byggingarframkvæmdir hófust að þær liggi í jörð aðeins einn metra frá húsvegg og tilviljun ráðið að þær eyðilögðust ekki. Í báðum tilvikum verði varnaraðili að bera ábyrgð á saknæmri vanrækslu sinni.

Í fyrri kröfulið kveður sóknaraðili tjón sitt felast í því annars vegar að nauðsyn beri til að reisa varnarmannvirki til að bægja frá hugsanlegum flóðum úr Esjuhlíðum og hins vegar leiði staðsetning hússins til verðmætisrýrnunar miðað við að það stæði á öruggum stað innan landareignar hans. Hvað varðar síðari kröfuliðinn kveður hann þörf vera á sérstökum aðgerðum af sinni hálfu til að varna því að fornminjarnar fari forgörðum auk þess sem tilvist þeirra skerði nýtingu hans á lóðinni. Sóknaraðili hefur lagt fram gögn, sem hann telur styðja staðhæfingar sínar um tjón, svo sem nánar greinir í hinum kærða úrskurði.

Sóknaraðili á lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um kröfur sínar og samkvæmt því, sem að framan er rakið, er málatilbúnaður hans nægilega skýr til þess að dómur verði á hann lagður. Ekki er heldur annað fram komið sem stendur því í vegi að hann fái úr því skorið hvort hann hafi orðið fyrir tjóni af ástæðum, sem áður var getið, og hvort það verði rakið til bótaskyldra athafna eða athafnaleysis varnaraðila. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka kröfur sóknaraðila til efnismeðferðar.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem verður ákveðinn í einu lagi eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt er fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Reykjavíkurborg, greiði sóknaraðila, Þ-kk-þgf H. K-kk-þgf, samtals 300.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.