200/2007

M og K bjuggu í óvígðri sambúð frá mars 1998 til maí 2004. K hafði fest kaup á íbúð fyrir 11.400.000 krónur við upphaf sambúðarinnar og fjármagnaði kaupin með sölu annarrar fasteignar og tveimur veðlánum að fjárhæð 6.035.000 krónur. Á sambúðartímanum greiddi M afborganir af áhvílandi lánum, sem samtals námu 3.454.207 krónum. Eftir sambúðarslitin krafðist M endurgreiðslu þessarar fjárhæðar úr hendi K. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að töluverð fjárhagsleg samstaða virtist hafa verið með M og K á sambúðartímanum. M var ekki talinn hafa leitt sönnur að því að þessar greiðslur hefðu átt að vera framlag hans samkvæmt samningi um hlutdeild í eign K sem honum bæri að fá endurgreitt vegna brostinna forsendna. Yrði frekar að telja að þær hefðu verið framlag hans til heimilisins án sérstaks samkomulags um að þær leiddu til eignamyndunar. Þá var ekki fallist á að M hefði sýnt fram á að grundvöllur væri fyrir kröfu hans samkvæmt óskráðri bótareglu um óréttmæta auðgun. Var K því sýknuð af kröfu M.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 16. apríl 2007. Hún krefst sýknu af kröfu stefnda auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og nánar greinir í héraðsdómi hófu aðilar máls þessa óvígða sambúð í mars 1998 er stefndi flutti í fasteign áfrýjanda sem hún hafði keypt samkvæmt kaupsamningi 30. janúar 1998 fyrir 11.400.000 krónur. Kaup sín fjármagnaði áfrýjandi með sölu annarrar fasteignar og með tveimur veðlánum samtals að fjárhæð 6.035.000 krónur. Mánaðarlegar afborganir af lánunum munu hafa numið um það bil 55.000 krónum. Í byrjun janúar 1999 hóf stefndi að greiða afborganir af lánunum og gerði hann það allt til og með maí 2004. Sambúð aðila lauk 1. júní 2004. Samtals námu greiðslur þær sem stefndi innti af hendi 3.454.207 krónum, sem er sú fjárhæð er héraðsdómur dæmdi áfrýjanda til að greiða stefnda með tilgreindum dráttarvöxtum frá þingfestingardegi málsins í héraði.

Telja verður að málatilbúnaður stefnda sé nægilega glöggur um að ekki sé reist á sjónarmiðum laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl. varðandi sameiginlegt framlag til eignamyndunar á sambúðartíma, heldur að hann reisi kröfu sína aðallega á því að sérstakur samningur hafi komist á milli málsaðila um eignarrétt hans að hlut í fasteigninni sem nemi þeim fjárhæðum sem hann innti af hendi í þessu skyni. Forsendur samningsins hafi brostið er sambúð aðilanna lauk og hafi stefndi þá öðlast rétt til endurgreiðslu á því fé, sem hann lét af hendi í þessu skyni, í stað þeirra umsömdu verðmæta er hann fékk ekki. Einnig byggir stefndi á því að honum beri endurgreiðsla umræddrar fjárhæðar burtséð frá því hvort sönnun hafi tekist um slíkan samning eða hvort áfrýjandi hafi viðurkennt skyldu sína til endurgreiðslu fjárhæðarinnar. Líta beri svo á að stefndi hafi með greiðslunum einum og sér átt að eignast hlutdeild í fasteigninni. Þær hafi verið bundnar þeirri forsendu að aðilar væru í óvígðri sambúð, en sú forsenda hafi brostið er sambúð þeirra lauk. Þá hefur stefndi reist kröfu sína á ólögfestri reglu um óréttmæta auðgun.

II

Samkvæmt framansögðu freistar stefndi þess í fyrsta lagi að sanna að hann hafi greitt afborganir af veðlánum er hvíldu á fasteign áfrýjanda til þess að eignast ótilgreindan hluta af fasteigninni á grundvelli samkomulags þess efnis milli þeirra. Málsaðilar gerðu ekki með sér skriflegan samning, en stefndi telur að vegna greiðslna sinna sé nægilega í ljós leitt að slíkur samningur hafi komist á og hvert efni hans hafi verið.

Eins og að framan greinir flutti stefndi í fasteign áfrýjanda við upphaf sambúðar þeirra og bjó þar án sérstakrar leigugreiðslu meðan á sambúð þeirra stóð, en greiddi á tilteknu tímabili afborganir af lánum sem hvíldu á húsinu, eða um 55.000 krónur í hverjum mánuði. Er fjárhagslegum samskiptum aðila málsins lýst frekar í héraðsdómi, en svo virðist sem töluverð fjárhagsleg samstaða hafi verið með þeim. Aðspurður fyrir héraðsdómi um hvort aðilar hefðu rætt eitthvað um að greiðslur þessar skyldu leiða til þess að stefndi myndi eignast hlutdeild í fasteign áfrýjanda þá sagði stefndi: „Sko ég á mjög erfitt með að fara að endurtaka svona eitthvað eftir öll þessi ár en það var allavega imprað á þessu, ég man það.“ Síðar við skýrslugjöfina kom fram að hann hefði líklega ekki nefnt við áfrýjanda að hann myndi koma með endurkröfu síðar eða líta á þessar greiðslur sem einhvers konar lán. Þegar litið er til framanritaðs og þess að málsaðilar voru í óvígðri sambúð, þar sem fjárhagsleg samstaða tókst með þeim, verður ekki talið að stefnda hafi tekist sönnun fyrir því að greiðslur þessar hafi átt að vera framlag hans samkvæmt samningi um hlutdeild í eign áfrýjanda sem stefnda beri að fá endurgreitt vegna brostinnar forsendu samningsins. Verður frekar að telja framangreindar greiðslur framlag stefnda til heimilisins á sambúðartíma án sérstaks samkomulags um að þær ættu að leiða til eignamyndunar. Heildarskipti á búi aðila eru ekki til meðferðar í þessu máli. Loks hefur stefndi ekki sýnt fram á að grundvöllur sé fyrir kröfu hans samkvæmt óskráðri bótareglu um óréttmæta auðgun. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfu stefnda.

Samkvæmt fyrri málslið 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður hvor aðili látinn bera sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, K, skal vera sýkn af kröfu stefnda, M.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.