438/2005

Málsaðilar gerðu með sér samkomulag í maí 2001 um að Á tæki að sér tiltekin verkefni við innréttingar Smárabíós í verslunarmiðstöðinni Smáralind í Kópavogi, sem S var með í smíðum. Samkomulag varð síðar með aðilum um að Á tæki að sér aðra nánar tilgreinda verkþætti varðandi bíóið. Fyrir dómi krafðist Á greiðslu samkvæmt nánar tilgreindum reikningum, sem voru meðal annars til komnir vegna magntöluleiðréttinga og deilna um einingarverð, og var hluti þeirrar kröfu tekinn til greina. S hafði uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar og var gagnkrafa hans tekin til greina að hluta, að því er varðaði kröfur vegna galla og ólokinna verka.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. október 2005. Hann krefst aðallaga sýknu af kröfu gagnáfrýjanda, en til vara sýknu að svo stöddu. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Þá gerir hann kröfu um skuldajöfnuð við hugsanlegar kröfur gagnáfrýjanda að fjárhæð 48.869.663 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. maí 2003 til greiðsludags.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 16. desember 2005. Hann krefst þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til þess að greiða sér 23.119.007 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 12.050.437 krónum frá 15. nóvember 2001 til 30. nóvember 2001, af 11.783.016 krónum frá þeim degi til 15. desember 2001 en af 23.119.007 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann lægri fjárhæðar úr hendi aðaláfrýjanda. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

I.

Málsaðilar gerðu með sér samkomulag 31. maí 2001 um að gagnáfrýjandi tæki að sér tiltekin verkefni við innréttingu Smárabíós í verslunarmiðstöðinni Smáralind í Kópavogi sem aðaláfrýjandi var með í smíðum. Er meginefni samkomulags þessa, sem telja verður ígildi verksamnings, tekinn orðrétt upp í hinum áfrýjaða dómi. Þar eru einnig tilgreind fylgiskjöl með samkomulaginu. Eins og þar kemur fram var verkhluta þeim sem samkomulagið laut að lýst með gögnum er lutu að útboði 01 varðandi Smárabíó. Gagnáfrýjandi mun strax hafa hafist handa við verkið, en nokkuð skammur tími var til stefnu þar sem taka átti húsnæðið í notkun 10 október sama ár. Samkomulag mun síðar hafa orðið með aðilum um að gagnáfrýjandi tæki að sé tiltekna verkþætti úr útboðsgögnum 02, 03 og 04 varðandi Smárabíó. Ekki var gerður skriflegur samningur um þessa þætti en af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að verkframkvæmd hafi verið með hliðstæðum hætti og vegna þeirra verka er féllu undir útboðslýsingu 01 og fyrrgreint samkomulag aðila tók til.

Í héraði gerði gagnáfrýjandi kröfu um greiðslu samkvæmt fimm reikningum, að teknu tilliti til eins kreditreiknings, samtals að fjárhæð 84.261.007 krónur. Héraðsdómur vísaði kröfum samkvæmt einum þeirra, reikningi númer 1425 að fjárhæð 61.142.000 krónur, sjálfkrafa frá dómi vegna vanreifunar. Aðaláfrýjandi unir þeirri niðurstöðu enda hefur hann ekki leitað endurskoðunar á þeim þætti héraðsdómsins með kæru til Hæstaréttar samkvæmt XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í héraði hafði aðaláfrýjandi uppi gagnkröfu til skuldajafnaðar að fjárhæð 48.874.528 krónur. Heldur hann þeirri kröfu til streitu fyrir Hæstarétti ef frá er talinn kröfuliður að fjárhæð 4.865 krónur vegna brotinnar flísar undir ljósastaur í anddyri bíósins.

II.

Gagnáfrýjandi afhenti eftirlitsmanni aðaláfrýjanda þá fjóra reikninga sem ágreiningur aðila fyrir Hæstarétti varðar með sérstakri orðsendingu 5. desember 2001. (36) Aðaláfrýjandi gerði athugasemdir við þrjá þeirra, reikninga númer 1422, 1423 og 1424, og raflagnaþátt þess fjórða, reiknings númer 1420, með orðendingum 19. desember 2003, sem sagðar eru hafa verið sendar gagnáfrýjanda með símbréfi sama dag. Gagnáfrýjandi kvittaði fyrir móttöku þeirra daginn eftir. Áður hafði aðaláfrýjandi gert athugasemdir við aðra verkætti sem reikningur númer 1420 laut að. Ekki er ágreiningur með aðilum um að ákvæði ÍST 30 hafi gilt í samskiptum þeirra. Verk þau sem gagnáfrýjandi tók að sér verða ekki talin hafa verið unnin í reikningsvinnu, og voru fyrrgreindar athugasemdir aðaláfrýjanda við reikningana ekki of seint fram komnar, sbr. ÍST 30 grein 31.13.1.

Reikningur númer 1420 dagsettur 30. nóvember 2001 að fjárhæð 8.167.321 krónur mun að öllu leyti varða verk er féllu undir útboð 01 og ber hann yfirskriftina „v/Verkstaða nr. 6 Magnaukningar“. Honum tengist kreditreikningur númer 1421 dagsettur sama dag að fjárhæð 267.421 króna sem ber yfirskriftina „v/Verkstaða nr. 6 Leiðrétting á magnskrá“. Meðal þess sem gagnáfrýjandi krefur um greiðslu fyrir samkvæmt reikningi þessum eru 2.790.211 krónur vegna raflagna. Aðaláfrýjandi taldi sig hins vegar með greiðslu fyrri verkstöðureikninga hafa ofgreitt 1.274.921 krónu vegna raflaganna. Samkvæmt gögnum málsins byggir hann í þessu efni á magntöluleiðréttingum. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, taldi að um væri að ræða hefðbundið magntöluuppgjör og féllst á sjónarmið aðaláfrýjanda sem væru í samræmi við gögn málsins. Er fallist á þá niðurstöðu. Gagnáfrýjandi heldur því fram að aðaláfrýjanda hafi við afgreiðslu þessa síðasta verkstöðureiknings vegna verks 01 verið óheimilt að koma að leiðréttingum vegna fyrri reikninga. Meðal fylgiskjala með samkomulagi aðila 31. maí 2001 var útboðslýsing og tilboðsskrá vegna útboðs 01 í Smárabíói. Í grein 0.4.3 í útboðskilmálunum var almennt vísað til kafla 31 í ÍST 30. Þar var síðan kveðið svo á að reikningar skuli lagðir fram mánaðarlega í fyrstu viku hvers mánaðar miðað við framvindu verks í síðasta mánuði og að greiðsla skuli fara fram þremur vikum frá dagsetningu reiknings. Þá var sérstaklega tilgreint að greiðsla á framvindureikningi feli ekki í sér samþykki á uppgjöri magntalna. Í ljósi þessa ákvæðis, sem er hluti af verksamningi aðila, verður framangreind magntöluleiðrétting aðaláfrýjanda ekki talin of seint fram komin. Með reikningi þessum gerði gagnáfrýjandi kröfu um greiðslu á 1.107.340 krónum vegna frágangs á veggjum. Aðaláfrýjandi taldi sig með greiðslu fyrri verkstöðureikninga hafa ofgreitt 9.357.492 krónur vegna þessa verkþáttar. Þessi ágreiningur lýtur að því við hvaða einingarverð skuli miða vegna greiðslu fyrir gipsveggi og gipsklæðningar. Samkvæmt samkomulagi aðila 31. maí 2001 skyldi samið um einingarverð verksins á grundvelli tilboða sem gagnáfrýjandi gerði í desember 2000 í innanhúsfrágang Hagkaups og Debenhams í Smáralind. Að því leyti sem ofangreint einingarverð ætti ekki við skyldi verkkaupi greiða verktaka sanngjarnt endurgjald fyrir viðkomandi framkvæmdir en næðu aðilar ekki samkomulagi um endurgjaldið skyldu dómkvaddir tveir menn til að meta það. Enda þótt ekki hafi verið gerðir skriflegir samningar um tiltekið einingarverð í einstaka verkþætti sýnist ofangreint einingarverð í gipsveggi og gipsklæðningar vera það eina sem aðilar náðu ekki samkomulagi um á meðan á verkinu stóð. Er fallist á það með héraðsdómi að samkomulag aðila verði ekki túlkað svo að það hafi staðið gagnáfrýjanda nær en aðaláfrýjanda að hafa frumkvæði að dómkvaðningu matsmanna þegar í ljós kom er leið að verklokum að aðaláfrýjandi samþykkti ekki það einingaverðverð sem gagnáfrýjandi krafðist vegna gipsveggjanna. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum mat það svo að einingarverð það sem gagnáfrýjandi byggði þennan lið reikningsins á væri sanngjarnt. Á það mat verður fallist og krafa gagnaáfrýjanda vegna þessa verkþáttar því tekin til greina. Af hálfu aðaláfrýjanda hefur niðurstaða héraðsdóms um verðbætur ekki sætt sértökum andmælum. Með framangreindum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðafest sú niðurstaða hans að taka reikninga númer 1420 og 1421 til greina með 4.163.038 krónum.

Reikningur númer 1422 dagsettur 30. nóvember 2001 ber yfirskriftina „v/Verkstaða nr. 3 Útboð 02 og 03“ og reikningur númer 1423 dagsettur sama dag ber yfirskriftina „v/Verkstaða nr. 3 Útboð 02 og 03 Magnaukningar“. Aðaláfrýjandi hefur ekki andmælt sérstaklega niðurstöðu héraðsdóms varðandi verðbætur vegna þessara reikninga. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest sú niðurstaða hans að taka þessa reikninga gagnáfrýjanda til greina með samtals 2.985.826 krónum.

Reikningur númer 1424 dagsettur 31. október 2001 að fjárhæð 12.050.437 krónur ber yfirskriftina „Aukaverk Nr. 13.6 og 32-33-34-35-36-37-38-39“. Meðal kröfuliða að baki þessa reiknings er aukaverk 34 að fjárhæð 2.240.240 krónur vegna brunaþéttinga með lögnum, en samkvæmt fylgiskjali með reikningnum þurfti að þétta með 232 götum. Ágreiningur aðila um þennan lið snýst um hvort greiða skuli sérstaklega fyrir brunaþéttingar sem aukaverk. Eru ekki efni til annars en að fallast á þá niðurstöðu héraðsdóms að brunaþéttingar hafi almennt verið innifaldar í öðrum verkþáttum. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest sú niðurstaða hans að taka þennan reikning til greina með 8.706.679 krónum.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um að hafna öðrum liðum í gagnkröfu aðaláfrýjanda en þeim er lúta að göllum og óloknum verkum, þar á meðal kröfum vegna dagsekta og hönnunar- og stjórnunarkostnaðar. Gagnkrafa aðaláfrýjanda vegna galla og ólokinna verka er reist á tveimur liðum í matsgerð 8. ágúst 2004. Sá fyrri varðar límingu á bláum gólfflísum, sem um er fjallað í 153. lið matsgerðarinnar. Matsmaður skoðaði flísalögnina tvívegis. Telur hann að víða vanti lím undir flísarnar og hafi átta flísar verið brotnar í júlí 2004 vegna ófullnægjandi undirvinnu, en áður muni hafa verið skipt um margar flísar. Miðar hann við að endurleggja þurfi allar flísarnar og metur kostnaðinn við það 2.491.056 krónur. Þessu mati hafnaði héraðsdómur án þess að færa fyrir því rök og án þess að hafa farið á vettvang, en með vísun til verklýsingar, sem ekki er meðal gagna málsins. Verður því um þennan lið gagnkröfu aðaláfrýjanda byggt á niðurstöðu matsmanns og hann tekinn til greina. Síðari liðurinn varðar flísalögn sem mislandar við rúllustiga og um er fjallað í 157. lið matsgerðarinnar. Meðal gagna málsins eru niðurstöður hæðarmælinga á umræddum stað, sem ekki lágu fyrir matsmanni. Telur héraðsdómur, sem eins og áður segir var skipaður sérfróðum meðdómsmönnum, að þær sýni að flísarnar hafi verið réttilega lagðar af hálfu gagnáfrýjanda. Er fallist á þá niðurstöðu og þessum lið gagnkröfunnar er því hafnað.

Aðaláfrýjandi heldur því fram að gagnáfrýjandi hafi afturkallað framangreinda fjóra reikninga en því andmælir gagnáfrýjandi. Ekki verður fallist á með aðaláfrýjanda að þessi ágreiningur geti neinu breytt um rétt gagnáfrýjanda til að krefjast þeirra greiðslna sem um er deilt í málinu.

Samkvæmt framansögðu verður aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda samtals 15.855.543 krónur að frádreginni gagnkröfu að fjárhæð 2.491.056 krónur eða 13.364.487 krónur með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir.

Hvor aðili verður látinn bera sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Smáralind ehf., greiði gagnáfrýjanda, ÁHÁ byggingum ehf., 13.364.487 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 8.706.679 krónum frá 21. nóvember 2001 til 30. sama mánaðar, af 8.447.216 krónum frá þeim degi til 21. desember sama ár, af 15.855.543 krónum frá þeim degi til 8. maí 2003 en af 13.364.487 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.