493/2014

B höfðaði mál gegn O, Ó sf., Í hf., M Ltd. og E hf. vegna ætlaðra galla á verki við uppbyggingu snjóflóðavarnargarða í B. Fyrir þingfestingu málsins í héraði krafðist B þess að dómkvaddir yrðu matsmenn til að meta nánar tilgreind atriði varðandi fyrrgreindar framkvæmdir, meðal annars um ástæður þess að netgreindur og grjótfylling hefðu hrunið í snjóflóðavarnargörðunum. Við meðferð málsins lagði O fram beiðni um að dómkvaddir yrðu þrír menn til að framkvæma yfirmat á tilteknum atriðum í tengslum við fyrrnefnda matsgerð. Í úrskurði héraðsdóms var beiðni O tekin til greina með vísan til þess að þrátt fyrir að spurningar yfirmatsbeiðninnar væru ekki þær sömu og fram hefðu komið í undirmatsbeiðni væri yfirmatsmönnum samkvæmt beiðninni ætlað að endurmeta það sem matsmönnunum hefði verið falið að meta í undirmati, þ.e. orsakir þess að netgrindur og grjótfylling höfðu hrunið niður í umræddum snjóflóðavarnargörðum. Í dómi Hæstaréttar var hinn kærði úrskurður hins vegar felldur úr gildi og tekið fram að þær spurningar, sem fram kæmu í matsbeiðni O, væru hvergi nærri þær sömu eða samsvarandi þeim, sem leitað hefði verið svara við í matsbeiðni B. Samkvæmt 64. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála gæti aðili krafist yfirmats um atriði sem áður hefðu verið metin. Þessu skilyrði væri ekki fullnægt.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. júlí 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. júní 2014, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðilans Officine Maccaferri S.p.A um að dómkvaddir yrðu yfirmatsmenn til að leggja mat á nánar tilgreind atriði. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hafnað verði kröfu um dómkvaðningu yfirmatsmanna. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn Officine Maccaferri S.p.A krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Aðrir varnaraðilar hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins á það rætur að rekja til verks við uppbyggingu snjóflóðavarnargarða undir Traðarhyrnu í Bolungarvík, en í tengslum við það voru gerðir þrír samningar. Í fyrsta lagi tók varnaraðilinn Efla hf. að sér ráðgjöf við sóknaraðila í tengslum við gerð varnargarðanna, þar á meðal að gera gögn vegna útboðs á verkinu, sem fór fram 2008, og yfirferð tilboða vegna annars útboðs á árinu 2009. Í öðru lagi gerði sóknaraðili samning 24. júní 2008 við varnaraðilann Ósafl sf. á grundvelli útboðs á verkinu. Samkvæmt samningnum fólst það í gerð 710 m langs varnargarðs og átta keilna fyrir ofan byggð. Í garðinn og keilurnar skyldi nota jarðefni, sem fengin væru innan framkvæmdasvæðisins, bæði laus efni og efni úr bergskeringum. Sú hlið varnargarðsins og keilnanna, sem sneri móti fjalli, yrði byggð upp með netgrindum og styrktum jarðvegi. Undir verkið heyrði einnig rif mannvirkja og gerð vinnuvega, gangstíga og drenskurða. Í þriðja lagi gerði sóknaraðili samning við varnaraðilann Officine Maccaferri S.p.A í kjölfar annars útboðs um stoðvirki fyrir varnargarðana. Í málinu liggur fyrir skriflegur samningur um þetta efni, sem var dagsettur 11. mars 2009 en ekki undirritaður af hálfu aðilanna.

Sóknaraðili kveður vandamál hafa komið upp við framkvæmd verksins, sem hafi valdið sér tjóni. Stóðu sóknaraðili og varnaraðilarnir Ósafl sf., Officine Maccaferri S.p.A og Efla hf. sameiginlega að því að afla af því tilefni skýrslu þriggja sérfræðinga, þar sem leitað var svara við því annars vegar hverjar væru orsakir þess að netgrindur hafi hrunið og hvaða ráðstafanir væru nauðsynlegar til að lagfæra gallann og koma í veg fyrir að netgrindur og grjótfylling hryndu aftur. Hins vegar hvort hætta væri á að netgrindur, sem enn héldu, gæfu eftir og hryndu, en ef svo væri hverjar væru orsakir þess og hvaða leiðir væru til að girða fyrir að það gerðist. Í skýrslu sérfræðinganna 25. nóvember 2009 var talið að ýmislegt í hönnun og framkvæmd verksins hefði mátt betur fara, en áður en lengra yrði haldið væri nauðsynlegt að netgrindur, breidd grjótfyllingar og tenging netgrinda inn í styrktan jarðveg sættu ítarlegri endurskoðun. Einnig bæri nauðsyn til að yfirfara álagsforsendur, öryggisstuðla og efnisgæði, svo og að kanna hönnunarforsendur betur með tilliti til aðstæðna á verkstað. Þá var talið eðlilegt að athuga áhrif breytileika í efnisgæðum við endurskoðun á hönnun mannvirkisins.

Sóknaraðili leitaði eftir því 4. mars 2010 að dómkvaddir yrðu menn til að meta „hvað farið hefur úrskeiðis við uppbyggingu bratta hluta varnargarðsins og skal það mat taka til bæði hönnunar, efnis og framkvæmdar.“ Nánar tiltekið óskaði sóknaraðili eftir því að í matsgerðinni yrði svarað spurningum undir lið með fyrirsögninni: „Netgrindur sem hafa hrunið“, sem var svohljóðandi: „Netgrindur hafa gefið eftir með þeim afleiðingum að grjótfylling hefur hrunið niður. Óskað er eftir því að matsmenn leggi mat á eftirfarandi: i. Hver er orsök þess að netgrindur og grjótfylling hafa hrunið niður? ii. Hvaða ráðstafanir eru nauðsynlegar til að lagfæra gallann og koma í veg fyrir að netgrindur og grjótfylling hrynji aftur? iii. Hver er kostnaðurinn við að lagfæra gallann og koma í veg fyrir að netgrindur og grjótfylling hrynji aftur?“ Þá óskaði sóknaraðili eftir að svarað yrði spurningum í lið með fyrirsögninni: „Aðrar netgrindur“, þar sem sagði eftirfarandi: „Óskað er eftir að hinir dómkvöddu matsmenn fari yfir allt verkið og meti hvort netgrindur, sem enn halda, séu líklegar til að gefa eftir. Í því sambandi er sérstaklega bent á að tengijárn hafa á sumum stöðum slitnað. Óskað er eftir því að matsmenn leggi mat á eftirfarandi: i. Er hætta á því að netgrindur, sem enn halda, gefi eftir og hrynji niður? ii. Ef svo er, hver er orsök þess að hætta er á að netgrindur og grjótfylling hrynji niður? iii. Hvaða leiðir eru til úrbóta til að fyrirbyggja að fleiri netgrindur hrynji? iv. Hver er kostnaðurinn við að lagfæra slíkan galla og koma í veg fyrir að fleiri netgrindur hrynji?“ Tveir menn voru dómkvaddir 23. apríl 2010 til matsstarfa samkvæmt þessari beiðni og luku þeir matsgerð 29. desember sama ár. Að henni fenginni höfðaði sóknaraðili mál á hendur varnaraðilum með stefnu 24. september 2012, þar sem hann krafðist þess annars vegar að þeim yrði öllum í sameiningu gert að greiða sér 43.937.250 krónur og hins vegar að varnaraðilinn Officine Maccaferri S.p.A yrði einn dæmdur til að greiða sér 103.230.000 krónur. Málatilbúnaður sóknaraðila var í meginatriðum reistur á niðurstöðum matsgerðarinnar.

Í þinghaldi í málinu 13. maí 2014 lagði varnaraðilinn Officine Maccaferri S.p.A fram beiðni um að dómkvaddir yrðu þrír menn til að „framkvæma yfirmat á nánar tilgreindum atriðum í tengslum við matsgerð, dags. 29. desember 2010“. Í hinum kærða úrskurði eru 25 spurningar, sem varnaraðilinn vill fá svör yfirmatsmanna við, teknar upp orðréttar úr matsbeiðni hans. Ljóst er af því, sem þar kemur fram, að þessar spurningar eru hvergi nærri þær sömu eða samsvarandi þeim, sem leitað var svara við í áðurnefndri matsbeiðni sóknaraðila 4. mars 2010. Samkvæmt 64. gr. laga nr. 91/1991 getur aðili krafist yfirmats, þar sem tekin verði til yfirmats þau atriði, sem áður hafa verið metin. Þessu skilyrði ákvæðisins fyrir yfirmati er ekki fullnægt til að verða við beiðni varnaraðilans Officine Maccaferri S.p.A og ber því að hafna henni.

Varnaraðilanum Officine Maccaferri S.p.A verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hafnað er beiðni varnaraðilans Officine Maccaferri S.p.A um dómkvaðningu yfirmatsmanna.

Varnaraðilinn greiði sóknaraðila, Bolungarvíkurkaupstað, 350.000 krónur í kærumálskostnað.