120/2017

Í málinu krafðist M ehf. endurgreiðslu á fjárhæðum sem hann hafði innt af hendi til Í á árinu 2015 vegna innflutnings á vörunni Slökun vegna rangrar tollflokkunar. Var Í sýknað af kröfu M ehf. í héraði og var niðurstaða dómsins reist á upplýsingum af heimasíðu framleiðanda vörunnar og tekið fram að þær væru öllum aðgengilegar þótt hvorugur málsaðila hefði séð ástæðu til að leggja þær fram. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt lög heimili dómara að hafa tiltekin afskipti af sönnunarfærslu fyrir dómi væri það meginregla að aðilar hefðu forræði á öflun sönnunargagna og yfir sakarefni, sbr. 1. mgr. 44. gr. og 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var talið að þessa hefði ekki verið gætt við meðferð málsins í héraði og yrði heldur ekki séð að héraðsdómari hefði freistað þess að neyta heimildar í 2. mgr. 46. gr. laganna, eða eftir atvikum 104. gr. þeirra, og beina því til aðila að afla gagna um tiltekin atriði málsins eftir því sem hann hafði talið nauðsynlegt til skýringar á því. Þannig hefðu aðilum ekki gefist kostur á að reifa málið með tilliti til þeirra upplýsinga á heimasíðu framleiðanda vörunnar sem lágu til grundvallar niðurstöðu héraðsdóms. Þar sem það hefði ekki verið gert var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar að nýju.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og A-kvk-nf J-kvk-nf prófessor.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 17. febrúar 2017. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, en til vara að stefnda verði gert að greiða sér 2.389.268 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 19. janúar 2015 til 17. mars 2016 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi er áfrýjandi heildverslun sem flytur meðal annars til landsins vöru er ber heitið Slökun. Varan mun vera í ýmsum útfærslum og innihalda magnesíumduft. Greinir málsaðila á um flokkun vörunnar í tollflokk samkvæmt gildandi reglum þar um og gerir áfrýjandi kröfu um endurgreiðslu oftekinna gjalda. Við flokkun vörunnar í tollflokk hefur þýðingu að komast að því hvers eðlis varan er. Er í héraðsdómi rakið til hvaða gagna málsaðilar telja að líta beri til við nánari úrlausn þar um. Var niðurstaða dómsins reist á upplýsingum af heimasíðu framleiðanda vörunnar og er jafnframt tiltekið í dóminum að þær séu öllum aðgengilegar þótt hvorugur málsaðila hafi séð ástæðu til að leggja þær fram.

Þótt lög heimili dómara að hafa tiltekin afskipti af sönnunarfærslu fyrir dómi er það meginregla að aðilar hafi forræði á öflun sönnunargagna og yfir sakarefni, sbr. 1. mgr. 44. gr. og 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var þessa ekki gætt við meðferð málsins í héraði og verður heldur ekki séð að héraðsdómari hafi freistað þess að neyta heimildar í 2. mgr. 46. gr. laganna, eða eftir atvikum 104. gr. þeirra, og beina því til aðila að afla gagna um tiltekin atriði málsins eftir því sem hann taldi nauðsynlegt til skýringar á því. Þannig gafst aðilum ekki kostur á að reifa málið með tilliti til þeirra upplýsinga á heimasíðu framleiðanda vörunnar sem lágu til grundvallar niðurstöðu héraðsdóms.

Samkvæmt framansögðu fór meðferð málsins í bága við tilgreindar reglur réttarfarslaga. Verður því að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af meðferð málsins fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.