1/2015

Húsfélag fjöleignarhússins R o.fl. höfðuðu mál gegn V hf. til heimtu bóta úr starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra vegna galla á húsinu. Deildu aðilar um hvernig framreikna ætti vátryggingafjárhæðina, sem að öðru leyti var óumdeild, að teknu tilliti til byggingarvísitölu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að óumdeilt væri í málinu að tjón R o.fl. hefði stafað af missmíð á húsinu sem vátryggingin tæki til. Húsið hefði verið byggt á árunum 2004 til 2006 en félagið sem að því stóð hefði afhent íbúðir í því til kaupenda á tímabilinu frá desember 2005 fram í apríl 2006. Hefði krafa um skaðabætur því orðið til á árinu 2006. Ekkert lægi fyrir um að hin saknæma vanræksla byggingarstjórans hefði spannað yfir tímabil eftir það. Miða yrði greiðsluskyldu V hf. við fjárhæð vátryggingarinnar, sem þá var í gildi samkvæmt skilmálum um hana, enda hefði þar ekki verið kveðið á um annað tímamark til útreiknings fjárhæðarinnar. Var V hf. því dæmt til að greiða R o.fl. nánar tilgreinda fjárhæð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 5. janúar 2015. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa gagnáfrýjenda verði lækkuð og málskostnaður falli niður.

Gagnáfrýjendur áfrýjuðu héraðsdómi fyrir sitt leyti 24. febrúar 2015. Þeir krefjast þess aðallega að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 10.989.991 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. júní 2013 til greiðsludags, að frádreginni innborgun 21. sama mánaðar að fjárhæð 6.629.678 krónur, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur. Í báðum tilvikum krefjast þeir málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Á árunum 2004 til 2006 stóð Lindarvatn ehf. að smíði fjöleignarhúss að Rauðavaði 19 í Reykjavík, en í húsinu, sem er á þremur hæðum, eru sex íbúðir. Vottorð um lokaúttekt var þó ekki gefið út fyrr en 9. ágúst 2010. Byggingarstjóri við verkið var G-kk-nf G-kk-nf og hafði félagið tekið starfsábyrgðartryggingu fyrir hann hjá aðaláfrýjanda allt frá árinu 2004. Samkvæmt skilmálum vátryggingarinnar náði hún til skaðabótaskyldu, sem falla kynni á vátryggingartaka sem byggingarstjóra vegna almenns fjártjóns þriðja manns, sem rakið yrði til þess að ekki hafi verið byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir, sbr. 3. mgr. 51. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, enda hefði vátryggingartakinn staðfest ábyrgð sína á hlutaðeigandi mannvirki fyrir byggingarfulltrúa og að tjónið félli undir hana að lögum. Um vátryggingarfjárhæð sagði í skilmálunum að ábyrgð aðaláfrýjanda vegna hvers einstaks tjónsatviks væri takmörkuð við 5.000.000 krónur og gæti heildargreiðsla vegna allra tjónstilvika innan hvers tólf mánaða vátryggingartímabils ekki orðið hærri en þreföld sú fjárhæð. Til viðbótar henni gæti þó komið kostnaður, sem vátryggingartakinn kynni að stofna til vegna ákvörðunar um skaðabótaskyldu eða bótafjárhæð og vexti, sem hann yrði dæmdur til að greiða. Vátryggingarfjárhæðir skyldu taka breytingum í samræmi við byggingarvísitölu frá grunntölunni 229,8 og skyldu þær breytast 1. janúar ár hvert í hlutfalli við breytingar á þeirri vísitölu. Um tímatakmörk sagði að kæmu „afleiðingar atvika, sem tjón hefur hlotist af og gerst hafa á vátryggingartímanum, ekki í ljós fyrr en vátryggingin er fallin úr gildi, greiðir félagið samt sem áður bætur sbr. 91. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga. Bætur greiðast þó ekki, ef afleiðingar koma í ljós 5 árum eftir lokaúttekt á mannvirki því, sem vátryggingartaki annaðist byggingarstjórn á og ábyrgð hans tekur til, sbr. 53. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998. Félagið greiðir ekki bætur fyrir tjón vegna atvika, sem verða áður en vátryggingartíminn hefst, enda þótt tjónið komi ekki í ljós fyrr á vátryggingartímanum.“

Samkvæmt vottorði skipulags- og byggingarsviðs Reykjavíkurborgar um byggingarsögu hússins fór fram úttekt á því 6. apríl 2006 „vegna lokaúttektar“ og komu þá í ljós miklar og óeðlilegar sprungur allt að tveir til þrír millimetrar í plötum í íbúðum. Taldi úttektarmaður að um rýrnunarsprungur væri að ræða vegna slæmrar „aðhlúunar“ steypu eða að of snemma hafi verið slegið undan plötum. Þá bentu sumar sprungur til þess að „efri brúnar járn“ vanti eða hafi verið troðin niður áður en steypt var.

Fyrsti eigandi fjöleignarhússins mun hafa flutt inn í það í desember 2005 og aðrir eigendur allt fram í apríl 2006. Fljótlega fór að bera á leka- og rakaskemmdum í íbúðunum og sameign. Af því tilefni settu eigendur sig í samband við Lindarvatn ehf. og byggingarstjórann, G-kk-þf G-kk-þf, sem jafnframt var húsasmíðameistari við byggingu hússins, og kröfðust úrbóta. Við því var brugðist og fóru viðgerðir fram á árunum 2006 til 2011.

Þar sem eigendur íbúðanna töldu að áðurnefndar viðgerðir hefðu ekki skilað fullnægjandi árangri var að beiðni þeirra dómkvaddur maður 13. ágúst 2012 til að meta tiltekna galla á byggingu hússins og skilaði hann matsgerð í janúar 2013. Meðal þess sem lagt var fyrir matsmann að meta var hvaða nánar tilgreindir gallar gerðu það að verkum að ekki hafi verið byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og eða reglugerðir. Komst matsmaður að þeirri niðurstöðu að frágangi á vatnsþéttilagi og úfærslum í kringum baðkör hússins, frágangi innveggja á baðherbergjum og frágangi útveggja hafi verið ábótavant og þá hafi vantað vatnsþéttilag á gólf og veggi ásamt því að leki hafi verið með glugga í einni íbúðinni. Um handvömm væri að ræða í öllum tilvikum, en ekki hönnunargalla og væri um samskonar rakaskemmdir að ræða í öllum íbúðunum, þó í mismiklum mæli. Væri orsakanna að leita í „útfærslum, efnisvali og vinnubrögðum.“ Með bréfi 7. maí 2013 kröfðu gagnáfrýjendur aðaláfrýjanda um bætur úr ábyrgðartryggingu byggingarstjóra að fjárhæð 16.960.785 krónur. Hinn 21. júní sama ár greiddi aðaláfrýjandi 6.629.678 krónur í bætur úr starfsábyrgðartryggingunni og miðaði þá fjárhæð við byggingarvísitölu 1. janúar 2005, sem þá var 304,7 stig.

Gagnáfrýjendur höfðuðu mál þetta 22. nóvember 2013 og kröfðust þess aðallega að aðaláfrýjanda yrði gert að greiða sér 10.989.991 krónu, en til vara 10.902.959 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum frá 7. júní 2013 til greiðsludags, hvort tveggja að frádreginni innborgun 21. júní 2013 að fjárhæð 6.629.678 krónur. Í aðalkröfu var lagt til grundvallar að hin saknæma vanræksla byggingarstjóra væri ein órofa heild frá því hún hófst þar til henni lauk á árinu 2011, en í varakröfu að henni hafi lokið með lokaúttekt 9. ágúst 2010.

II

Vátryggingarsamningur sá, sem um ræðir í málinu, var gerður í tíð laga nr. 20/1954. Hefur aðaláfrýjandi ekki borið fyrir sig að tjónþola hafi brostið heimild samkvæmt þeim lögum til að krefjast bóta í skjóli ábyrgðartryggingar beint úr hendi vátryggingafélags, sbr. á hinn bóginn 1. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga.

Samkvæmt fyrrnefndum vátryggingarskilmálum tók aðaláfrýjandi á sig ábyrgð á skaðabótum allt að tiltekinni fjárhæð, sem kynnu að falla á hlutaðeigandi byggingarstjóra vegna almenns fjártjóns þriðja manns vegna þess að mannvirki hafi ekki verið byggt í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög eða reglugerðir. Óumdeilt er að tjón gagnáfrýjenda stafi af slíkri missmíð á húsinu að Rauðavaði 19, sem mun eins og áður segir hafa verið byggt á árunum 2004 til 2006, en félagið, sem að því stóð, mun hafa afhent íbúðir í húsinu til kaupenda á tímabilinu frá desember 2005 fram í apríl 2006. Krafa um skaðabætur vegna ágalla, sem stafaði af missmíð hússins, sem aðaláfrýjandi tók ábyrgð á með vátryggingarsamningnum, var því orðin til á árinu 2006. Liggur ekkert fyrir um að hin saknæma vanræksla byggingarstjórans hafi spannað yfir tímabil eftir það. Miða verður greiðsluskyldu aðaláfrýjanda við fjárhæð vátryggingarinnar, sem þá var í gildi samkvæmt skilmálum um hana, enda var þar ekki kveðið á um annað tímamark til útreiknings fjárhæðarinnar, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 12. desember 2002 í máli nr. 244/2002 og 17. nóvember 2011 í máli nr. 123/2011. Byggingarvísitala 1. janúar 2006 var 316,7, en aðaláfrýjandi greiddi sem fyrr segir 21. júní 2013 bætur að fjárhæð 6.629.678 krónur samkvæmt byggingarvísitölu 1. janúar 2005, sem var 304,7. Samkvæmt byggingarvísitölu 1. janúar 2006 bar aðaláfrýjanda því að greiða gagnáfrýjendum 6.917.865 krónur með dráttarvöxtum eins og krafist er, að frádreginni innborgun 21. júní 2013 að fjárhæð 6.629.678 krónur.

Rétt er að hver aðila beri sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Vörður tryggingar hf., greiði gagnáfrýjendum, Húsfélaginu Rauðavaði 19, H-kvk-þgf S-kvk-þgf A-kvk-þgf, V-kvk-þgf B-kvk-þgf, E-kvk-þgf M-kvk-þgf B-kvk-þgf, G-kvk-þgf J-kvk-þgf J-kvk-þgf, Hildu ehf. og Ó-kk-þgf P-kk-þgf Þ-kk-þgf, sameiginlega 6.917.865 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. júní 2013 til greiðsludags, að frádreginni innborgun 21. sama mánaðar að fjárhæð 6.629.678 krónur.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.