149/2006

Aðilar deildu um hvort S, sem starfað hafði sem 1. stýrimaður á skipi í eigu Í, hefði fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti samkvæmt 2. mgr. 9. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Í byggði á því að L hefði sjálfur sagt upp störfum er hann gekk úr skipsrúmi áður en afráðið hefði verið að leggja ætti skipinu. Talið var að sönnunarbyrðin fyrir því að L hefði gengið úr skipsrúmi og þannig rift ráðningarsamningi aðila hvíldi á Í, enda stæði það forsvarsmönnum fyrirtækisins nær að boða L til vinnu, sbr. 27. og 59. gr. sjómannalaga, en það hefðu þeir ekki gert. Sú sönnun var ekki talin hafa tekist og var því fallist á að S ætti rétt á launum í uppsagnarfresti. Þá var ekki talið að S hefði fyrirgert kröfu sinni vegna tómlætis, en krafan var sett fram rúmlega tveimur árum og fjórum mánuðum eftir starfslok hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. mars 2006. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lagt endurrit Héraðsdóms Reykjavíkur af skýrslum sem teknar voru símleiðis fyrir dómi 12. maí 2006 að beiðni lögmanns áfrýjanda af vitnunum A-kk-þgf Í-kk-þgf Þ-kk-þgf og T-kk-þgf E-kk-þgf. Skýrslutakan fór fram með samþykki lögmanns stefnda og voru báðir lögmennirnir viðstaddir hana.

Stefndi starfaði sem 1. stýrimaður á skipi áfrýjanda, Sólfara RE 026, frá 2. janúar 2002 til 22. maí sama ár en daginn áður kom skipið til hafnar úr síðustu veiðiferð áður en því var lagt. Er ljóst af framburði stefnda og vitnisins A-kk-ef Í-kk-ef, sem var skipverji á Sólfara í síðasta veiðitúrnum, að stefndi starfaði áfram í tvo eða þrjá daga við þrif og frágang skipsins eftir komu þess í höfn. Í héraðsdómi er gerð grein fyrir launakröfu stefnda, en ekki er tölulegur ágreiningur um hana.

Óumdeilt er að áfrýjandi og stefndi gerðu munnlegan ráðningarsamning um ótímabundna ráðingu stefnda. Kvaðst stefndi hafa hringt 31. maí 2002 í Þ-kk-þf J. Ó-kk-þf, útgerðarstjóra áfrýjanda, þar sem hann hafi ekki fengið greidda umsamda kauptryggingu. Hafi Þ-kk-nf þá sagt sér að skipinu hafi verið lagt. Þessu hefur Þ-kk-nf mótmælt. Ágreiningur máls þessa lýtur að því hvort stefndi hafi fyrirgert rétti sínum til launa í uppsagnarfresti samkvæmt 2. mgr. 9. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Byggir áfrýjandi á því að stefndi hafi sjálfur sagt upp störfum er hann hafi gengið úr skipsrúmi 22. maí en þá hafi ekki verið afráðið að leggja ætti skipinu. Hafi hann með því slitið ráðningarsamningi sínum. Fram er komið að skipið hélt ekki til veiða fyrr en á árinu 2003. Í vætti A-kk-ef Í-kk-ef kom fram að í lok þeirrar ferðar hafi skipið verið „komið í stopp og sem sagt það var verið að ganga frá því og það voru allir meðvitaðir um það að skipið var að hætta á þessum tíma“. Er ekkert fram komið í málinu sem hnekkir þeirri staðhæfingu stefnda að hann hafi verið reiðubúinn að mæta til vinnu ef eftir því hefði verið leitað. Hvorki verður ráðið með vissu af vætti þeirra vitna sem yfirheyrð voru fyrir dómi né öðrum gögnum málsins að háttsemi eða ummæli stefnda hafi verið með þeim hætti að áfrýjandi hafi mátt ætla að stefndi hafi hætt störfum að eigin ósk eða að samkomulag hafi verið um starfslokin. Gegn mótmælum stefnda hvílir sönnunarbyrðin fyrir því að stefndi hafi gengið úr skipsrúmi og þannig rift ráðningarsamningnum á áfrýjanda, enda stóð það nær forsvarsmönnum áfrýjanda að boða stefnda til vinnu, sbr. 27. gr. og 59. gr. sjómannalaga, en það gerðu þeir ekki. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að stefndi hafi átt rétt á launum í þriggja mánaða uppsagnarfresti samkvæmt 2. mgr. 9. gr. sjómannalaga.

Stefndi setti kröfuna fram um tveimur árum og fjórum mánuðum eftir starfslok sín. Eins og að framan greinir byggir krafa stefnda um laun í uppsagnarfresti meðal annars á skýru ákvæði laga. Að því gættu og að öðru leyti með vísan til forsenda héraðsdóms verður ekki fallist á með áfrýjanda að stefndi hafi fyrirgert kröfu sinni vegna tómlætis.

Í greinargerð áfrýjanda sem hann lagði fram í héraði mótmælti hann kröfu stefnda í heild sinni og þar með kröfu hans um dráttarvexti. Stefndi setti fyrst fram kröfu sína með bréfi 22. september 2004 og þykir rétt að reikna dráttarvexti er liðinn var mánuður frá þeim degi.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi á báðum dómstigum eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Ísþorskur ehf., greiði stefnda, S-kk-þgf B-kk-þgf S-kk-þgf, 836.983 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 22. október 2004 til greiðsludags.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 600.000 krónur í héraði og fyrir Hæstarétti.