247/2001

S krafðist þess aðallega að uppsögn G hf. á samningum þeirra yrði dæmd ólögmæt, en til vara að uppsagnarákvæði í samningunum yrði vikið til hliðar á grundvelli ákvæðis 36. gr. laga nr. 7/1936, en til þrautavara að G hf. yrði gert að viðlögðum nánar tilteknum dagsektum að ganga til saminga við S. Að kröfu G hf. var varakröfu og þrautavarakröfu S vísað frá héraðsdómi, en hafnað að vísa aðalkröfu hans frá. Krafðist S ógildingar úrskurðar héraðsdóms að því er varakröfuna varðaði. Talið var að fyrrgreind uppsögn G yrði eðli málsins samkvæmt ólögmæt ef komist yrði að þeirri niðurstöðu að efni stæðu til þess að víkja samningsákvæði um heimild til hennar til hliðar. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. júní 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. júní 2001, þar sem vísað var frá dómi varakröfu og þrautavarakröfu, sem sóknaraðili gerði í máli sínu á hendur varnaraðila. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi að því er varðar varakröfu hans og héraðsdómara gert að taka hana til efnismeðferðar ef ekki verði í dómi fallist á aðalkröfu hans í málinu. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Samkvæmt gögnum málsins gerðu aðilar þess fjóra samninga 6. janúar 1997, sem í meginatriðum lutu að viðtöku sóknaraðila á greiðslum frá viðskiptamönnum sínum í verslun, sem hann rak að Dalshrauni 13 í Hafnarfirði, með greiðslukortum frá varnaraðila. Með bréfi 19. júlí 2000 beitti varnaraðili ákvæði í tveimur þessara samninga til að segja þeim upp með þriggja mánaða fyrirvara. Kom uppsögnin til framkvæmdar 20. október sama árs. Sóknaraðili vildi ekki una þessari uppsögn og höfðaði mál þetta á hendur varnaraðila með stefnu 19. febrúar 2001. Samkvæmt henni krafðist sóknaraðili þess aðallega að uppsögnin yrði dæmd ólögmæt, til vara að uppsagnarákvæði í áðurnefndum samningum yrði vikið til hliðar á grundvelli ákvæðis 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. 6. gr. laga nr. 11/1986, en til þrautavara að varnaraðila yrði gert að viðlögðum nánar tilteknum dagsektum að ganga til samninga við sóknaraðila um „móttöku VISA debetkorta og VISA kreditkorta”. Varnaraðili tók til varna í málinu og krafðist þess aðallega að því yrði vísað frá dómi. Með hinum kærða úrskurði vísaði héraðsdómari varakröfu og þrautavarakröfu sóknaraðila frá dómi, en hafnaði að vísa aðalkröfu hans frá.

Eins og séð verður af fyrrgreindum dómkröfum sóknaraðila fyrir Hæstarétti unir hann við niðurstöðu hins kærða úrskurðar um þrautavarakröfu sína. Ákvörðun héraðsdómara um að vísa ekki frá aðalkröfu sóknaraðila getur ekki komið til endurskoðunar fyrir Hæstarétti í kærumáli og er þess heldur ekki krafist. Er því aðeins til úrlausnar hvort efni séu til að vísa frá héraðsdómi varakröfu sóknaraðila.

Aðalkrafa sóknaraðila um efni málsins lýtur sem áður segir að því að uppsögn varnaraðila á samningum þeirra frá 6. janúar 1997 verði „dæmd ólögmæt”. Með varakröfu sinni leitar sóknaraðili hins vegar eftir því að ákvæði í samningum þeirra um heimild til uppsagnar verði vikið til hliðar. Eðli máls samkvæmt væri uppsögn varnaraðila 19. júlí 2000 ólögmæt ef komist yrði að þeirri niðurstöðu að efni stæðu til þess að víkja til hliðar samningsákvæði um heimild til hennar. Ætti varakrafa sóknaraðila því að réttu lagi að vera málsástæða fyrir aðalkröfu hans, en ekki á hún erindi í málið sem sjálfstæð dómkrafa. Að þessu athuguðu verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest, en rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af kærumáli þessu.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.