30/2017

S ehf. höfðaði mál á hendur A til greiðslu skaðabóta vegna rekstrartjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna tveggja breytinga A á deiliskipulagi fyrir svokallaðan miðbæjarreit en S ehf. hafði rekið þar verslun allt til ársins 2009. Þá krafðist S ehf. jafnframt bóta vegna útlagðs kostnaðar og kostnaðar vegna yfirmatsgerðar. S ehf. byggði málsókn sína á 1. mgr. 33. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 sem átti við í lögskiptum aðila. Í dómi Hæstaréttar kom fram að bætur á grunni þess ákvæðis tæki aðeins til tjóns á fasteign gagnvart eiganda hennar en ekki þriðja manns sem væri með starfsemi í eigninni. Samkvæmt því var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sýkna A af kröfu um bætur vegna rekstrartjóns S ehf. Þá var talið að S ehf. gæti ekki á grundvelli fyrrnefnds ákvæðis krafið A um útlagðan kostnað og að matskostnaður teldist til málskostnaðar sbr. e. lið 1. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var því A sýknað af kröfum S ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. janúar 2017. Hann krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér 26.047.110 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 30. apríl 2006 til 16. september 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga af 6.511.110 krónum frá þeim degi til 10. janúar 2016, en af 26.047.110 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 29. mars 2017. Hann krefst sýknu af kröfum aðaláfrýjanda. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi rak aðaláfrýjandi verslunina Skagaver á Akranesi allt til ársins 2009. Um var að ræða mat- og sérvöruverslun og var hún til húsa að Miðbæ 3 á svokölluðum miðbæjarreit. Fasteignin var í eigu Arnarfells sf., en bæði félögin munu hafa verið í eigu sama einstaklings. Aðaláfrýjandi telur að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna tveggja breytinga gagnáfrýjanda á deiliskipulagi fyrir miðbæjarreitinn, en þær tóku gildi 9. júlí 2004 og 12. maí 2005. Með yfirlýsingu 15. ágúst 2012 framseldi Arnarfell sf. allar kröfur sínar á hendur gagnáfrýjanda til aðaláfrýjanda.

Eins og greinir í héraðsdómi greiddi gagnáfrýjandi samtals 39.823.567 krónur í bætur til aðaláfrýjanda vegna breytinganna á skipulaginu. Þessi fjárhæð sundurliðaðist í 20.160.000 krónur vegna bóta fyrir verðrýrnun fasteignarinnar, 14.893.824 krónur í vexti samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, 547.800 krónur vegna matsgerðar 26. apríl 2006, 1.616.126 krónur, sem svaraði til helmings af kostnaði af yfirmatsgerð 20. apríl 2012, og loks 2.605.817 krónur, sem nam helmingi af lögmannskostnaði aðaláfrýjanda.

Aðaláfrýjandi telur tjónið ekki að fullu bætt og krefur gagnáfrýjanda um 19.536.000 krónur vegna rekstartjóns. Er sá kröfuliður reistur á mati dómkvaddra manna 1. desember 2015 um það tjón. Jafnframt krefst hann bóta vegna útlagðs kostnaðar annars vegar að fjárhæð 138.942 krónur vegna umsagnar byggingarfræðings frá nóvember 2005 um skipulagið og hins vegar að fjárhæð 2.150.225 krónur vegna kostnaðar af verðmati Capacent 1. janúar 2007. Loks krefst hann eftirstöðva af fyrrgreindum kostnaði vegna yfirmatsgerðar að fjárhæð 1.616.126 krónur og lögmannskostnaði sínum að fjárhæð 2.605.817 krónur.

II

Aðaláfrýjandi byggir málsókn sína á 1. mgr. 33. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, sem á við í þessum lögskiptum aðila. Samkvæmt því ákvæði átti sá sem sýnt gat fram á að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna gildistöku skipulags rétt á bótum úr sveitarsjóði eða að hann leysti fasteignina til sín. Þetta var bundið því að skipulagið hefði þau áhrif að verðmæti fasteignarinnar lækkaði, nýtingarmöguleikar hennar skertust frá því sem áður var heimilt eða hún myndi rýrna svo að hún nýttist ekki til sömu nota og áður. Bætur á þessum grunni taka aðeins til tjóns á fasteigninni gagnvart eiganda hennar en ekki þriðja manns sem er með starfsemi í eigninni. Samkvæmt þessu verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að sýkna gagnáfrýjanda af kröfu um bætur vegna rekstrartjóns aðaláfrýjanda.

Fallist er á það með héraðsdómi að aðaláfrýjandi geti ekki á grundvelli 1. mgr. 33. gr. laga nr. 73/1997 krafið gagnáfrýjanda um útlagðan kostnað vegna umsagnar og verðmats sem hann aflaði einhliða og af tilefnislausu. Verður því einnig staðfest sú niðurstaða að sýkna gagnáfrýjanda af þessum kröfuliðum. Þá eru ekki efni til að taka til greina kröfu aðaláfrýjanda um frekari bætur vegna lögmannsaðstoðar, en til málskostnaðar telst kostnaður af flutningi máls, sbr. a. lið 1. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Jafnframt telst matskostnaður til málskostnaðar, sbr. e. lið sömu málsgreinar.

Eftir atvikum er rétt að hvor málsaðili beri sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Akraneskaupstaður, er sýkn af kröfum aðaláfrýjanda, Skagavers ehf.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.