406/2015

Í ráðningarsamningi Þ og FL hf. frá desember 2005 var mælt fyrir um tiltekin ferðafríðindi Þ og fjölskyldu hans, sem gilda ættu um áætlunarflug á vegum þáverandi dótturfélaga FL hf. Með samningi frá júlí 2006, milli FL hf. annars vegar og IG hf. og dótturfélaga þess hins vegar, skuldbatt IG hf. sig meðal annars til að taka yfir skyldu FL hf. vegna ferðafríðindanna. Ritaði Þ, ásamt fjórum öðrum starfsmönnum FL hf., undir sérstakan viðauka við samninginn þar sem kom fram að starfsmennirnir samþykktu og staðfestu að réttur þeirra til ókeypis flugmiða kynni að vera takmarkaðri en ráðningarsamningur þeirra kvæði á um. Með samkomulagi, meðal annars á milli IG hf. og FL hf., frá október 2010, var áðurnefndum samningi frá því í júlí 2006 slitið og var Þ tilkynnt um þá ráðstöfun. Í málinu hélt Þ því fram að með samningnum frá júlí 2006 hafi stofnast samningssamband milli hans og IG hf. Taldi Þ að IG hf. hafi verið óheimilt að rifta því samningssambandi og að hin ólögmæta riftun hafi valdið honum tjóni. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með undirritun sinni á áðurnefndan viðauka við samninginn frá júlí 2006 hafi Þ samþykkt að réttur hans til ferðafríðinda samkvæmt ráðningarsamningi hans og FL hf. gæti orðið takmarkaðri. Þótt IG hf. hafi með samningnum tekið að sér hluta þeirra skyldna sem hvíldu á FL hf. samkvæmt ráðningarsamningi félagsins við Þ, gæti sá síðastnefndi ekki reist skaðabótakröfu á hendur IG hf. á samningnum frá 2006, enda væri hann ekki aðili þess samnings. Þá væri óumdeilt í málinu að IG hf. hafi ekki verið aðili að ráðningarsamningi þeim sem krafa Þ átti rætur að rekja til. Var IG hf. því sýknað af kröfum Þ.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. júní 2015. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi gerði stefndi ráðningarsamning 5. desember 2005 við FL Group hf., sem nú mun heita Stoðir hf. Meðal starfskjara stefnda samkvæmt ráðningarsamningnum voru ferðafríðindi sem fólust í rétti hans til að fá flugmiða fyrir sig, maka sinn og börn að 21 árs aldri án kostnaðar eða í vissum tilvikum gegn greiðslu þjónustugjalda og skatta. Þessi fríðindi skyldu gilda um áætlunarflug á vegum þáverandi dótturfélaga FL Group hf., Icelandair hf. og Flugfélags Íslands ehf., og skyldu þau haldast eftir starfslok stefnda.

Með samningi 17. júlí 2006, milli FL Group hf. annars vegar og áfrýjanda, Icelandair hf. og Flugfélags Íslands ehf. hins vegar, skuldbatt áfrýjandi sig í gegnum hin síðastgreindu félög, sem þá munu hafa verið orðin dótturfélög hans, meðal annars til að taka yfir skyldur FL Group hf. vegna fyrrgreindra ferðafríðinda. Þar sem samningurinn gerði ráð fyrir að rétturinn til fríðindanna gæti verið takmarkaðri en hann var samkvæmt ráðningarsamningum stefnda og fjögurra annarra starfsmanna FL Group hf. undirrituðu þeir sérstakan viðauka við samninginn.

Í tilefni af sölu FL Group hf. á öllum hlutum sínum í áfrýjanda 15. október 2006 gaf sá fyrrnefndi sama dag út yfirlýsingu í fjórum stafliðum sem bar með sér að hafa verið beint til áfrýjanda. Í B. lið yfirlýsingarinnar sagði að FL Group hf. myndi tryggja að skylda þess gagnvart þeim fimm starfsmönnum sem undir framangreindan viðauka rituðu myndi takmarkast við 15 flugmiða á ári í tíu ár. Að þeim tíma liðnum félli réttur þeirra gagnvart áfrýjanda niður. Undir yfirlýsingu þessa ritaði, auk fyrirsvarsmanns FL Group hf., fyrirsvarsmaður áfrýjanda.

Áfrýjandi, Icelandair ehf., Flugfélag Íslands ehf. og Stoðir hf., áður FL Group hf., undirrituðu 28. október 2010 samkomulag um slit á áðurnefndum samningi frá 17. júlí 2006 þar sem fjallað var um ferðafríðindi stefnda og fleiri starfsmanna síðastnefnda félagsins. Í samkomulaginu kom fram að það væri gert á grundvelli samkomulags milli áfrýjanda og Stoða hf. 2. september sama ár um lausn ágreiningsmála og yfirlýsingu um samstarf um tiltekin mál.

Áfrýjandi tilkynnti stefnda um þessa ráðstöfun með bréfi 11. nóvember 2010.

II

Stefndi byggir kröfu sína á hendur áfrýjanda á því að skyldur vegna ferðafríðinda hans samkvæmt ráðningarsamningnum hafi með samningi 17. júlí 2006, með hans samþykki, verið færðar yfir til áfrýjanda og dótturfélaga þess síðarnefnda. Við það hafi stofnast til samningssambands milli stefnda og áfrýjanda. Þau samningsbundu réttindi geti áfrýjandi ekki skert „með samkomulagi við annað félag sem er málið algerlega óviðkomandi.“ Samningur sá sem stefndi vísar hér til var eins og að framan greinir milli annars vegar FL Group hf. og hins vegar áfrýjanda og dótturfélaga hans. Samkvæmt samningnum skuldbatt áfrýjandi sig í gegnum dótturfélög sín, eins og sagði í íslenskri þýðingu hans „til að taka yfir hverja slíka skuldbindingu eins og nánar er lýst í samningi þessum.“ Í grein 3.1 í samningnum sagði að í samræmi við „ákvæði viðeigandi ráðningarsamninga“ hefðu tilgreindir stjórnendur FL Group hf. „sérstakan rétt á að fá ókeypis flugmiða“ og voru þeir starfsmenn, þar á meðal stefndi, þar nafngreindir. Í grein 3.3 sagði að umfang þessa réttar gæti verið mismunandi á milli þeirra einstaklinga sem þar greindi eftir ákvæðum ráðningarsamninga þeirra og að þeir samþykktu það með undirritun viðauka með samningnum.

Í nefndum viðauka, sem stefndi ásamt fjórum öðrum starfsmönnum FL Group hf. undirritaði í tengslum við framangreindan samning, sagði: „Við undirritaðir starfsmenn FL Group hf. samþykkjum og staðfestum með undirritun okkar hér fyrir neðan að réttur sá til ókeypis flugmiða sem lýst er í samningi þessum skuli samræmdur eins og lýst er í gr. 3 hans, jafnvel þó hann kunni að vera takmarkaðri en ráðningarsamningur okkar kveður á um. Komi í ljós misræmi í þessu tilliti á milli samnings þessa og ráðningarsamnings okkar, skulu ákvæði samnings þessa gilda.“

Af orðalagi framangreinds viðauka verður ekki annað ráðið en að stefndi hafi með undirritun sinni á hann samþykkt að réttur hans til ferðafríðinda samkvæmt ráðningarsamningi hans og FL Group hf. gæti orðið takmarkaðri vegna samnings FL Group hf. við áfrýjanda og dótturfélög hans 17. júlí 2006. Með þessari áritun sinni varð stefndi ekki aðili þess samnings og þótt áfrýjandi hafi með honum tekið að sér hluta þeirra skyldna sem hvíldu á FL Group hf. gagnvart stefnda samkvæmt ráðningarsamningi þeirra síðarnefndu getur stefndi ekki reist skaðabótakröfu á hendur áfrýjanda á samningnum frá 2006. Þá er óumdeilt í málinu að áfrýjandi var ekki aðili að ráðningarsamningi þeim sem krafa stefnda á rætur að rekja til. Að því virtu sem nú hefur verið rakið verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefnda.

Það athugast að stefndi, sem hefur byggt kröfu sína einkum á áðurnefndum samningi 17. júlí 2006, lagði hann fram í héraði á erlendu tungumáli án þýðingar á íslensku, andstætt ákvæðum 10. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hann hefur á hinn bóginn bætt úr því með framlagningu samningsins í íslenskri þýðingu hér fyrir dómi.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Icelandair Group hf., er sýkn af kröfu stefnda, Þ-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.