40/2002

J var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni M, 13 ára, samkvæmt fyrri málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og stúlkunni K, 7 ára, eftir síðari málslið sama ákvæðis. Hann var hins vegar sýknaður af sakargiftum um brot gegn 194. gr. sömu laga. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til þess, að eldri stúlkan var að verða 14 ára gömul, er umræddir atburðir gerðust, en refsimörk þessa hegningarlagaákvæðis eru við þann aldur, og ekki þótti sýnt fram á, að samskipti ákærða við stúlkuna hefðu í raun verið að óvilja hennar, þótt hann hefði að sönnu neytt yfirburða aldurs og þroska. J var gert að sæta fangelsi í 12 mánuði og jafnframt dæmdur til greiðslu skaðabóta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Málinu var skotið til Hæstaréttar af hálfu ákæruvaldsins 16. janúar 2002. Þess er krafist, að ákærði verði sakfelldur að fullu samkvæmt ákæru, refsing hans þyngd og hann dæmdur til að greiða stúlkunni M miskabætur að fjárhæð 2.000.000 krónur.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar, sem lög leyfi, og verði hún þá skilorðsbundin auk þess sem bótakröfur verði lækkaðar verulega. Til þrautavara krefst ákærði staðfestingar héraðsdóms.

Málavöxtum er lýst í héraðsdómi. Með skírskotun til forsendna dómsins er fallist á sakarmat hans. Brot ákærða samkvæmt I. kafla ákæru varða við fyrri málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en eftir II. kafla við síðari málslið ákvæðisins, sbr. 10. gr. laga nr. 40/1992. Samkvæmt þessu er ákærði sýknaður af þeim sakargiftum ákæruvaldsins að hafa komið fram vilja sínum gagnvart stúlkunni M með hótunum um ofbeldi, svo að varði við 194. gr. hegningarlaganna, sbr. 2. gr. laga nr. 40/1992.

Við ákvörðun refsingar og skaðabóta er óhjákvæmilegt að líta til þess, að stúlkan M var á síðustu viku fjórtánda aldursárs, er umræddir atburðir gerðust, en refsimörk 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga eru við 14 ára aldur. Hefur ekki verið sýnt fram á, að samskipti ákærða við stúlkuna hafi í raun verið að óvilja hennar, þótt ákærði hafi að sönnu neytt yfirburða aldurs og þroska og stúlkan verið bæði líkamlega veik og veikgeðja. Í bréfi hennar til ákærða 26. júní 2001, sjö mánuðum eftir atburðina, kemur fram, að hún sakni hans mjög og hafi reynt að stöðva aðgerðir gegn honum. Af sérfræðilegum gögnum í málinu er jafnframt ljóst, að heilsufars- og félagslegar aðstæður stúlkunnar hafa verið afar bágbornar og virðast erfiðleikar þeir, sem hún hefur átt við að etja undanfarin misseri, stafa af fleiru en sambandi hennar við ákærða.

Með þessum athugasemdum er niðurstaða héraðsdóms um refsingu ákærða og skaðabætur til stúlkunnar M staðfest með skírskotun til forsendna hans að öðru leyti að því þó undanskildu, að ekki þykir rétt að skilorðsbinda refsinguna. Ákvörðun héraðsdóms um skaðabætur til stúlkunnar K er ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti.

Ákvörðun héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest. Ákærði skal greiða áfrýjunarkostnað málsins að fjórum fimmtu hlutum, eins og nánar greinir í dómsorði, en einn fimmti hluti kostaðarins fellur á ríkissjóð.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því, að refsing ákærða, J-kk-ef B-kk-ef H-kk-ef, er óskilorðsbundin.

Ákærði skal greiða áfrýjunarkostnað sakarinnar að fjórum fimmtu hlutum, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, A-kk-ef C-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 150.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns M, J-kk-ef M-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 50.000 krónur, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.