446/2013

J höfðaði mál gegn Í hf. og krafðist greiðslu fjárhæðar sem hann taldi sig hafa ofgreitt af láni sem hann tók hjá forvera Í hf. Greindi aðilana á um hvort lánið hefði verið í íslenskum krónum og bundið gengi erlendra gjaldmiðla svo í bága hefði farið við ákvæði 14. gr., sbr. 13. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, eða hvort um hefði verið að ræða lán í erlendum myntum. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að um hefði verið að ræða skuld reista á skuldabréfi, sem samkvæmt yfirskrift þess hefði verið í erlendum gjaldmiðlum. Hefði fjárhæð skuldarinnar verið skýrlega tilgreind í erlendum myntum, sem sagt hefði verið að væru jafnvirði tiltekinnar fjárhæðar í íslenskum krónum. Form og efni skuldaskjalsins hefði ótvírætt borið með sér að um væri að ræða lán í hinum erlendu myntum. Að þessu gættu gat ákvæði lánssamningsins um endurgreiðslu skuldarinnar í íslenskum krónum engu breytt. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í hf.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. júlí 2013. Hann krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér 13.856.791 krónu með vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2011 til 17. desember 2012, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 8. ágúst 2013. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um annað en málskostnað, sem aðaláfrýjanda verði gert að greiða í héraði og fyrir Hæstarétti.

Í málinu greinir aðila meðal annars á um hvort lán, sem aðaláfrýjandi tók 30. nóvember 2004 hjá Íslandsbanka hf., sem gagnáfrýjandi leiðir rétt sinn frá, hafi verið í íslenskum krónum og bundið gengi erlendra mynta með þeim hætti að í bága færi við 14. gr., sbr. 13. gr., laga nr. 38/2001, eða hvort um hafi verið að ræða lán í erlendum myntum. Lánið var veitt með því að aðaláfrýjandi gaf út skuldabréf, sem bar yfirskriftina: ,,Veðskuldabréf í erlendum gjaldmiðlum Húsnæðislán“. Þá sagði í skuldabréfinu: ,,Undirritaður útgefandi viðurkennir með undirritun sinni á skuldabréf þetta að skulda Íslandsbanka hf. ... CHF 197.719 ... JPY 3.559.563 ... EUR 104.281 ... Jafnvirði í íslenskum krónum þann 29.11.2004 22.500.000“. Í 5. lið skuldabréfsins sagði svo: ,,Greiðslur af láni þessu skal lántaki inna af hendi í íslenskum krónum. Íslandsbanki skal reikna út fjárhæð hverrar afborgunar og/eða vaxta miðað við skráð sölugengi Seðlabanka Íslands á þeim gjaldmiðlum sem lánið samanstendur af allt að 10 dögum fyrir gjalddagann.“ Efni skuldabréfsins er nánar lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Eins og að framan greinir var um að ræða skuld reista á skuldabréfi, sem samkvæmt yfirskrift þess var í erlendum gjaldmiðlum og þar sem fjárhæð skuldarinnar var skýrlega tilgreind í þremur erlendum myntum, sem sagt var að væru jafnvirði tiltekinnar fjárhæðar í íslenskum krónum. Form og efni skuldaskjalsins bar því ótvírætt með sér að um væri að ræða lán í hinum tilgreindu erlendu myntum. Að þessu gættu gat framangreint ákvæði um endurgreiðslu skuldarinnar engu breytt. Þegar af þessum ástæðum verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti verður látinn falla niður. Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, eins og hún er tilgreind í dómsorði, greiðist úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda, J-kk-ef S-kk-ef, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 550.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.