250/2005

H var í héraði sakfelldur fyrir vopnalagabrot, áfengislagabrot, ýmis umferðarlagabrot og fíkniefnabrot, auk hegningarlagabrots. Með héraðsdómi hlaut hann tveggja ára fangelsisdóm, en með dóminum var dæmdur upp 20 mánaða skilorðsdómur, er H hlaut í október 2002. Með héraðsdómi var H meðal annars sakfelldur fyrir að hafa í blekkingarskyni notað skráningarmerki annarrar bifreiðar á bifreið er hann ók án ökuréttinda. H játaði að hafa ekið bifreiðinni án ökuréttinda en neitaði að hafa notað skráningarmerkið með þeim hætti sem greindi í ákæru. Hann kom ekki fyrir dóm við aðalflutning málsins. Í dómi Hæstaréttar var talið, með hliðsjón af 1. mgr. 48. gr. laga um meðferð opinberra mála, að sakfelling H yrði ekki reist á því sem skráð var eftir honum í lögregluskýrslu, nema önnur atriði styddu þann framburð í verulegum atriðum. Talið var að ekki nyti neinna annarra sönnunargagna við í málinu um að H hafi notað umræddar númeraplötur í blekkingarskyni. Var hann því sýknaður af broti gegn 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga. Með brotum sínum rauf H skilorð fyrrnefnds dóms frá 2002, en ástæða skilorðsbindingarinnar í þeim dómi var sá mikli dráttur sem orðið hafði á málinu hjá ákæruvaldi. Talið var, að við refsiákvörðun nú gæti ekki skipt máli hvaða ástæður lágu til þess að skilorð var dæmt í hinu fyrra máli. Með hliðsjón af fyrrgreindri breytingu á sakfellingu H en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, var refsing H ákveðin fangelsi í 22 mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 8. júní 2005 að ósk ákærða og í samræmi við yfirlýsingu hans um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds sem krefst nú staðfestingar héraðsdóms á sakfellingu, ákvörðun refsingar, upptöku og sviptingu ökuréttar.

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af ákærðulið I í ákæru 3. janúar 2005. Að öðru leyti krefst hann þess að refsing verði milduð og hún skilorðsbundin.

I.

Í lið I í ákæru 3. janúar 2005 er ákærða gefið að sök að hafa aðfararnótt miðvikudagsins 2. júní 2004 í blekkingarskyni notað skráningarmerkið KR-919 á bifreiðina TU-490 og án þess að hafa ökuréttindi ekið henni úr Breiðholtshverfi, uns lögregla stöðvaði aksturinn við gatnamót Klapparstígs og Grettisgötu. Er þetta talið varða við 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 63. gr. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 17. gr. reglugerðar um skráningu ökutækja nr. 751/2003. Í hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þessa háttsemi, sem þótti réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Á dómþingi í málinu 23. mars 2005 var þetta ákæruefni meðal annars borið undir ákærða. Þá var bókað eftir honum: „Ákærði játar að hafa ekið bifreið þeirri sem greinir í þessum ákærulið án þess að hafa ökuréttindi en neitar að hafa notað skráningarmerki KR-919 með þeim hætti sem greinir í ákærunni.“ Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi kom ákærði ekki fyrir dóm við aðalmeðferð málsins. Var sakfelling hans um þetta ákæruefni byggð á framburði lögreglumanns fyrir dómi, sem þótti eiga sér stoð í frumskýrslu lögreglu og gögnum málsins að öðru leyti.

Í nefndri frumskýrslu lögreglu, þegar ákærði var stöðvaður við akstur bifreiðar, sem skráð er í eigu annars manns, er skráð að hann hafi sagst hafa sett skráningarnúmerin KR-919 sjálfur á bifreiðina, eftir að lögregla hefði fjarlægt númer sem á henni hefðu verið. Hefði hann fengið þessi númer hjá kærustu sinni en hún væri skráð fyrir bifreið sem með réttu ætti að bera þessi númer. Tveir lögreglumenn skrifa undir þessa skýrslu. Annar þeirra kom fyrir dóm og bar að ákærði hefði á staðnum, eftir að bifreiðin hafði verið stöðvuð, viðurkennt að hafa skipt á númeraplötum. Þegar ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 25. nóvember 2004 sagði hann hins vegar að vinur hans, sem hann ekki vildi tilgreina hver væri, hefði sett merkin á bifreiðina.

Með hliðsjón af 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála verður sakfelling ákærða ekki reist á því sem skráð er eftir honum í lögregluskýrslu, nema önnur atriði styðji þann framburð í verulegum atriðum. Í málinu nýtur ekki neinna annarra sönnunargagna um að ákærði hafi notað umræddar númeraplötur í blekkingarskyni. Verður hann því sýknaður af broti gegn 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga en sakfelldur fyrir þá háttsemi sem hann játaði fyrir dómi, að hafa ekið bifreiðinni umrætt sinn án ökuréttar. Er það brot réttilega fært til refsiákvæða í ákæru.

II.

Að því er snertir kröfu ákærða um mildun refsingar og skilorðsbindingu hennar vísar hann aðallega til þess, að 20 mánaða fangelsisrefsingin, sem honum var gerð með dómi 21. október 2002, hafi verið skilorðsbundin í 3 ár með þeim rökum, að mikill dráttur hefði orðið hjá ákæruvaldinu á meðferð þess máls. Sé í forsendum dómsins vísað til þess að um fíkniefnabrot hafi verið að ræða, sem framið hafi verið í desember 2000. Rannsókn þess hafi verið lokið í sama mánuði, en ákæra ekki gefin út fyrr en 8. maí 2002. Var framkvæmd refsingarinnar frestað vegna þessa mikla dráttar sem orðið hefði á málinu hjá ákæruvaldinu. Ákærði telur að með því að ákveða nú þessa refsingu í einu lagi með refsingu í þessu máli, svo sem gert hafi verið í héraðsdómi samkvæmt 60. gr. sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga, sé hann ekki lengur látinn njóta þeirrar ákvörðunar um skilorðsbindingu eldri dómsins sem þá hafi verið tekin vegna seinagangs í málsmeðferðinni.

Á þessi sjónarmið ákærða verður ekki fallist. Svo sem fram kemur í forsendum hins áfrýjaða dóms rauf ákærði skilorð dómsins frá 2002 með brotum þeim sem hann er sakfelldur fyrir í þessu máli, sem raunar eru að hluta til sams konar og brot ákærða í desember 2000, sem dæmt var um þá og fyrr er getið. Við refsiákvörðun nú getur ekki skipt máli hvaða ástæður lágu til þess að skilorð var dæmt í hinu fyrra máli.

III.

Með hliðsjón af fyrrgreindri breytingu á sakfellingu ákærða, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í 22 mánuði. Ákærði hefur ekki krafist endurskoðunar á ákvæðum hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar og upptöku.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Hæstarétti samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun, sem eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf M-kk-nf L-kk-nf, sæti fangelsi í 22 mánuði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar og upptöku skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Hæstarétti, samtals 561.082 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, G-kk-ef Ó-kk-ef B-kk-ef héraðsdómslögmanns, 124.500 krónur, og skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef N-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.750 krónur.