386/2004

S, sem var starfsmaður A, varð fyrir vinnuslysi á vinnusvæði A þegar timburstæða hrundi á hann. Talið var að ástæða þessa hafi verið sú að of stuttar þverspýtur hafi verið settar undir stæðuna þannig að þegar vírar voru klipptir utan af henni hafi ysta röð spýtnanna vegið salt á þeim. Taldist slíkur frágangur óforsvaranlegur og í andstöðu við reglur nr. 547/1996 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð. Var talið að móttaka timbursins hafi verið liður í starfsemi A og það hafi verið afhent á starfstöð hans, en samkvæmt 1. mgr. 13. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum hafi honum borið að tryggja að gætt væri fyllsta öryggis á vinnustaðnum. Hvíldi sönnunarbyrði fyrir því að öðrum en starfsmönnum A væri um að kenna hvernig frá timbrinu hefði verið gengið hjá A og þar sem slík sönnun hefði ekki tekist var bótaábyrgð vegna slyssins lögð á hann. Ekki var talið að S hefði sýnt af sér eigin sök. Nánar var fjallað um einstaka kröfuliði en gert var í héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. september 2004. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafan verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Stefndi varð fyrir slysi á vinnusvæði áfrýjanda í Grafarvogi 9. júlí 1999 þegar hann vann ásamt öðrum starfsmanni áfrýjanda við að taka sperrur úr timburstæðu og leggja þær niður. Hafði stæðan verið sett ofan á aðra timburstæðu, en milli þeirra höfðu verið lagðar tvær þverspýtur eða millilegg nærri hvorum enda. Fimm raðir af timbri voru í hvorri stæðu. Skyndilega hrundi ysta röðin öðru megin úr efri stæðunni og lenti á stefnda með þeim afleiðingum að hann slasaðist. Vinnueftirliti ríkisins var þegar tilkynnt um atvikið og er skýrsla þess 9. júlí 1999 meðal málskjala. Kemur þar meðal annars fram að sperrurnar hafi verið 4,80 m á lengd og 22,5 cm breiðar og að þverspýtur milli timburstæðanna hafi aðeins náð 8 cm öðru megin og 15 cm hinu megin inn undir ystu röð efri stæðunnar. Verður einnig ráðið af skýrslunni að þverspýturnar hafi verið tvær tommur á þykkt. Myndir fylgdu skýrslunni, sem sýna aðstæður á vettvangi. Af myndunum og skýrslunni er ljóst að ysta sperruröðin hefur vegið salt á endum þverspýtnanna eftir að vírar voru klipptir utan af stæðunni og lítið mátt hreyfa við henni til að hún steyptist ekki niður. Meiðslum stefnda og málavöxtum að öðru leyti er nánar lýst í héraðsdómi.

Samverkamaður stefnda við áðurnefnt verk og verkstjóri hjá áfrýjanda gáfu skýrslu fyrir dómi. Af framburði þeirra verður ráðið að komið hafi verið með timbrið til áfrýjanda með vörubifreið frá Húsasmiðjunni hf., en þeim var hins vegar ókunnugt um hver hafi tekið timbrið af bifreiðinni og staflað því. Samstarfsmaður stefnda bar að annað hvort hafi bifreiðarstjórinn sjálfur affermt bifreiðina og notað til þess krana á henni eða að byggingakrani á svæðinu hafi verið notaður til þess, en almennt hafi báðar þessar aðferðir verið notaðar til að afferma bifreiðir, sem komu með byggingarefni á staðinn. Taldi hann að timburstæðurnar hafi verið teknar af bifreiðinni í sitt hvoru lagi í ljósi þess hve stórar þær voru. Verkstjórinn taldi líklegt að bílstjórinn hafi annast verkið. Hvorugt vitnið gat heldur tjáð sig um það hver hafi sett þverspýturnar ofan á neðri stæðuna, en báðir töldu að annað hvort hafi einhver starfsmaður áfrýjanda gert það eða bílstjóri frá Húsasmiðjunni hf. Ekki er vikið að þessu atriði í áðurnefndri skýrslu vinnueftirlitsins.

Sú aðferð að nota of stuttar þverspýtur milli timburstæðanna var óforsvaranleg og bauð þeirri hættu heim að úr efri stæðunni hryndi eftir að vírar væru losaðir utan af henni. Þessi frágangur efnisins var jafnframt í andstöðu við fyrirmæli í greinum 1.1, 2.1 í A-hluta og 14.2 í B-hluta IV. viðauka við reglur nr. 547/1996 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð. Áfrýjandi ber fyrir sig að ósannað sé að starfsmenn hans hafi unnið þetta verk og því verði hann ekki gerður ábyrgur fyrir þessari handvömm. Varðandi þetta er til þess að líta að móttaka á timbrinu var liður í starfsemi áfrýjanda og það var afhent á starfsstöð hans, en samkvæmt 1. mgr. 13. gr. laga n. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum bar áfrýjanda að tryggja að gætt væri fyllsta öryggis á vinnustaðnum. Verkið laut verkstjórn hans eins og önnur á svæðinu. Er sú aðstaða fyrir hendi að sönnunarbyrði hvílir á honum um það að öðrum en hans eigin starfsmönnum verði um það kennt hve illa tókst til við að stafla timbrinu. Sú sönnun hefur ekki tekist og er fallist á að áfrýjandi sé bótaskyldur vegna þess gáleysis, sem viðhaft var þegar önnur timburstæðan var sett ofan á hina. Með vísan til forsendna héraðsdóms eru ekki heldur efni til að láta stefnda bera hluta tjóns síns sjálfur eins og áfrýjandi krefst. Verður samkvæmt þessu staðfest niðurstaða héraðsdóms um fulla bótaskyldu áfrýjanda á tjóni stefnda.

II.

Stefndi krefst bóta samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með áorðnum breytingum fyrir tímabundið atvinnutjón. Honum hafi verið greidd laun fyrir þann tíma, sem hann var frá vinnu, en við ákvörðun þeirra hafi verið litið til meðaltalslauna hans allt tímabilið frá því hann hóf störf hjá áfrýjanda í febrúar 1999 fram til slysdags. Réttara hefði verið að taka mið af launum hans tvo síðustu mánuðina fyrir slysið, en þá hafi umsvif áfrýjanda verið meiri en fyrr á árinu og yfirvinna starfsmanna hans að sama skapi mikil. Fjárhæð launanna, sem stefndi fékk greidd meðan hann var óvinnufær, hafi verið 41.508 krónum lægri en meðaltalslaunin þessa tvo mánuði og er við það miðað í þessum kröfulið. Engar upplýsingar hafa verið lagðar fram um verkefnastöðu áfrýjanda á þeim tíma, sem um ræðir, eða að laun annarra starfsmanna áfrýjanda styðji staðhæfingu hans um að mikil yfirvinna hafi þá verið í boði. Nægir þá ekki að vísa til þess að almennt séu meiri umsvif í byggingarvinnu á sumrin en öðrum tímum árs eins og stefndi gerir. Krafan er ósönnuð og verður áfrýjandi sýknaður af henni.

Óumdeilt er að stefndi var einn mánuð frá vinnu vegna slyssins. Hann krefst engu að síður þjáningabóta samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga í tvo mánuði. Stefndi á rétt til þjáningabóta fyrir það tímabil, sem hann taldist veikur í skilningi áðurnefndrar lagagreinar. Það skilyrði var ekki lengur fyrir hendi eftir að hann hóf störf að nýju. Á hann samkvæmt því kröfu á 28.500 krónum í þjáningabætur.

Í örorkumati tveggja lækna var stefnda metinn 4% varanlegur miski og 3% varanleg örorka af völdum slyssins. Matinu hefur ekki verið hnekkt og verður það lagt til grundvallar niðurstöðu um þessa kröfuliði hans. Í matinu kemur einnig fram að stefndi hafi tekið meirapróf til að stjórna ökutækjum og aflað sér réttinda til að stjórna vinnuvélum. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um bætur handa stefnda fyrir varanlegan miska og varanlega örorku.

Greiðsla úr slysatryggingu launþega að fjárhæð 106.752 krónur kemur til lækkunar kröfu stefnda. Málið var þingfest 9. september 2003, en áfrýjandi bar ekki sérstaklega fyrir sig í greinargerð í héraði að vextir eldri en fjögurra ára væru fyrndir. Miðast upphaf vaxtakröfu samkvæmt því við slysdag eins og stefndi krefst.

Samkvæmt öllu framanröktu verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda 1.205.685 krónur með vöxtum, eins og nánar segir í dómsorði. Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest. Áfrýjandi skal greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Alefli ehf., greiði stefnda, S-kk-þgf Á. S-kk-þgf, 1.205.685 krónur með 4,5% ársvöxtum af 246.513 krónum frá 9. júlí 1999 til 9. september sama árs og af 1.205.685 krónum frá þeim degi til 13. júlí 2003, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Áfrýjandi greiði stefnda 250.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.