259/2005

B hafði um árabil framleitt og selt vöru sem bar heitið „Heimilisbrauð“ með framleiðsluaðferð M og með heimild í samningi við það félag. Samkvæmt samningnum skuldbatt B sig meðal annars til að framleiða ekki vöruna „Heimilisbrauð“ eftir að samningi aðila yrði rift eða sagt upp. Í kjölfar þess að samningssambandi aðila lauk hóf B framleiðslu brauðtegundar með framangreindu heiti. Var með vísan til samningsins fallist á kröfu M um að lagt yrði lögbann á framleiðslu og sölu B á vöru þar sem orðið „Heimilisbrauð“ væri notað sem nafn eða auðkenni.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 8. júní 2005, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 27. maí 2005, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á Akureyri 29. mars 2005 um að synja beiðni sóknaraðila um að lagt yrði lögbann við því að varnaraðili framleiði og selji vöru þar sem orðið „Heimilisbrauð“ er notað sem nafn eða auðkenni. Kæruheimild er í 1. mgr. 35. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför eins og henni var breytt með 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir sýslumanninn á Akureyri að leggja lögbann við umræddum athöfnum varnaraðila gegn tryggingu sem ákveðin kunni að verða. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Fyrir liggur í máli þessu að varnaraðili muni á árunum 1995 til 1996 hafa framleitt vöru með heitinu „Heimilisbrauð“. Í upphafi árs 1997 gerðu aðilar með sér samning um framleiðslu og dreifingu á vöru með sama heiti, en sóknaraðili kveðst hafa hafið framleiðslu og sölu á þeirri vöru á miðju ári 1996. Í þeim samningi var kveðið á um heimild varnaraðila, þar nefndur kaupandi, til að framleiða samkvæmt uppskrift og vinnsluaðferð sóknaraðila, þar nefndur seljandi, og selja undir sama vöruheiti vöruna „Heimilisbrauð“ á nánar tilgreindu markaðssvæði. Greiddi varnaraðli fyrir afnotin með sérstöku álagi ofan á kaupverð umbúða utan um vöruna, sem sóknaraðili seldi honum, en samkvæmt samningnum bar sóknaraðila að láta framleiða umbúðirnar í samráði við varnaraðila. Sýnishorn umbúða þeirra sem sóknaraðili kveðst sjálfur hafa notað utan um vöruna og þeirra umbúða sem hann seldi varnaraðila samkvæmt samningnum liggja fyrir í málinu og bera þær síðarnefndu áletrun um að varan sé framleidd af varnaraðila með heimild sóknaraðila. Einnig er á þeim að finna merki varnaraðila en að öðru leyti virðast umbúðirnar eins. Var samningur aðila í gildi allt frá janúar 1997 til fyrri hluta árs 2005 þegar samkomulag varð með aðilum um uppsögn hans. Í 6. gr. samningsins sagði meðal annars: „Verði samningnum rift eða sagt upp skuldbindur kaupandi sig til þess að framleiða ekki vöruna Heimilisbrauð.“ Óumdeilt er í málinu að eftir lok samningsins hóf varnaraðili framleiðslu á brauðtegund með heitinu „Heimilisbrauð” og freistar sóknaraðili þess í málinu að fá lagt lögbann við þeirri háttsemi varnaraðila.

Ekki verður fallist á með varnaraðila að sóknaraðili hafi látið hjá líða við meðferð málsins hjá sýslumanni að reisa kröfu sína um lögbann á umræddum samningi aðila, en sóknaraðili kveðst leiða rétt sinn af samningnum og skírskotar jafnframt sérstaklega til 6. gr. hans í lögbannsbeiðni.

Vara sú sem varnaraðili framleiddi um árabil með leyfi sóknaraðila bar heitið „Heimilisbrauð“. Með samningi aðila var varan skilgreind og henni gefið framangreint heiti og jafnframt skýrt tekið fram að við lok samnings væri varnaraðila óheimilt að framleiða vöruna. Verður að draga þá ályktun að varan „Heimilisbrauð“ hafi öðlast sess á markaði sem ein af framleiðsluvörum sóknaraðila og geti varnaraðili ekki hafa öðlast rétt til hennar á neinn hátt á samningstímanum. Af framansögðu verður einnig að telja að sóknaraðila hafi tekist að gera það nægilega sennilegt að réttur varnaraðila til að nota heitið „Heimilisbrauð“ á framleiðsluvöru sína hafi að líkindum fallið niður vegna samningsins. Eins og samningssambandi aðila var háttað verður ekki fallist á með varnaraðila að heiti þetta sé of almennt til að geta talist sérgreinandi fyrir vöruna og getur ákvæði 2. málsliðar 1. mgr. 13. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki ekki staðið í vegi þeirri niðurstöðu. Samkvæmt framanrituðu kann notkun varnaraðila á margnefndu heiti á framleiðsluvöru sinni eitt og sér að fela í sér brot á samningsskuldbindingu gagnvart sóknaraðila.

Þegar af þeim ástæðum sem að framan eru raktar þykir sóknaraðili hafa gert það nægilega sennilegt að háttsemi varnaraðila raski lögvörðum rétti hans samkvæmt framangreindum samningi aðila þannig að réttindi hans muni verða fyrir teljandi spjöllum verði hann knúinn til að bíða dóms um þau. Þar sem öðrum skilyrðum 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 telst fullnægt verður hinum kærða úrskurði hrundið og lagt fyrir sýslumanninn á Akureyri að leggja á varnaraðila lögbann í samræmi við kröfur sóknaraðila gegn tryggingu í samræmi við 1. mgr. 30. gr. laga nr. 31/1990, eins og nánar greinir í dómsorði, enda hefur ekki verið sýnt fram á að ákvæði 3. mgr. 24. gr. laganna eigi við í málinu.

Samkvæmt þessum málsúrslitum verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn er í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Felld er úr gildi ákvörðun sýslumannsins á Akureyri 29. mars 2005 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila, Myllunnar-Brauðs hf., um lögbann á hendur varnaraðila, Brauðgerð Kr. Jónssonar & Co ehf. Lagt er fyrir sýslumann, gegn tryggingu sem hann metur nægilega úr hendi sóknaraðila, að leggja lögbann við því að varnaraðili framleiði og selji vöru þar sem orðið „Heimilisbrauð“ er notað sem nafn eða auðkenni.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 250.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.