38/2008

A fann á bifreið sinni svokallaðan eftirfararbúnað, sem hann taldi í eigu L. Leitaði hann í málinu úrlausnar um lögmæti rannsóknarathafna, sem hann taldi beint gegn sér, sbr. 75. gr. laga nr. 19/1991. L bar ekki á móti því að umræddur búnaður væri í hans eigu eða að rannsókn beindist að A. Laut málatilbúnaður hans eingöngu að því að rökstyðja að honum væru almennt heimilar slíkar rannsóknarathafnir án dómsúrskurðar. Var talið að L yrði að bera hallan af því að hafa ekki gert fullnægjandi grein fyrir því á hvaða grundvelli rannsókn væri beint að A og var því fallist á kröfu A og mælt fyrir um að L bæri að láta af umræddri rannsóknaraðgerð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 24. janúar 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kært er ákvæði úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur 24. janúar 2008, þar sem mælt var fyrir um að lögreglu væri óheimilt að koma fyrir eftirfararbúnaði á eða inni í bifreið varnaraðila og öðrum þeim munum er tilheyri honum. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara að framangreint ákvæði úrskurðarins verði fellt úr gildi.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og nánar greinir í hinum kærða úrskurði fann varnaraðili búnað á bifreið sinni sem hann telur í eigu sóknaraðila og telur hann einnig að búnaðurinn hafi verið ætlaður til að fylgjast með ferðum sínum. Sóknaraðili hefur ekki andmælt því að búnaðurinn sé í hans eigu og að honum hafi verið komið fyrir á bifreiðinni í framangreindum tilgangi. Málflutningur sóknaraðila hefur lotið að því einu að rökstyðja að honum sé heimilt að grípa til rannsóknaraðgerða af því tagi sem um ræðir og það án dómsúrskurðar og sérstakrar lagaheimildar.

Samkvæmt 1. mgr. 75. gr. laga nr. 19/1991 má bera undir dómara ágreining um lögmæti rannsóknarathafna lögreglu. Sóknaraðili hefur ekki haldið því fram að ætluðum rannsóknaraðgerðum þeim sem kæra hans lýtur að sé lokið. Þar sem sóknaraðili hefur hvorki andmælt því að þessar rannsóknaraðgerðir hafi staðið yfir né að þær séu yfirvofandi verður að leggja staðhæfingar varnaraðila um þetta til grundvallar. Því verður ekki fallist á kröfu sóknaraðila um frávísun málsins frá héraðsdómi.

Sóknaraðili hefur ekki gert grein fyrir því á hvaða grundvelli hinum umdeildu rannsóknaraðgerðum er beint gegn varnaraðila. Telja verður að slíkar upplýsingar séu nauðsynleg forsenda þess að dómstólar geti staðfest lögmæti rannsóknarathafna lögreglu hvort sem um aðgerðir er að ræða sem þarfnast sérstakrar lagaheimildar eða ekki. Af þessari ástæðu er ekki unnt að taka afstöðu til lögmætis rannsóknaraðgerða sóknaraðila gagnvart varnaraðila. Verður sóknaraðili að bera halla af því. Þegar af þessari ástæðu verður fallist á kröfu varnaraðila á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda verður staðfest. Samkvæmt 3. mgr. 169. gr. laga nr. 19/1991 verður kærumálskostnaður felldur á ríkissjóð, þar með talin þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Sóknaraðila, Lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu, ber að láta af þeirri rannsóknaraðgerð að fylgjast með ferðum bifreiðar varnaraðila, A, með eftirfararbúnaði.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda er staðfest.

Allur kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, V-kk-ef H. V-kk-ef héraðsdómslögmanns, 186.750 krónur.