524/2004

F var sakfelldur fyrir umboðssvik og fjárdrátt. Við ákvörðun refsingar F var það virt honum til refsiþyngingar að brot hans voru stórfelld og fjárdráttarbrot hans framin í skjóli stöðu hans sem löggiltur fasteignasali. Tekið var fram að F hefði ekki gerst áður sekur um refsiverða háttsemi og að hann hefði leitast við að bæta fyrir brot sín með því að endurgreiða mikið af þeim fjármunum sem hann dró sér. Var refsing hans ákveðin fangelsi í 15 mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 20. desember 2004 og krefst sakfellingar ákærða samkvæmt I. kafla ákæru og staðfestingar á sakfellingu samkvæmt II. kafla ákæru jafnframt sem hann krefst þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði skilorðsbundin.

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi er ákærða gefin að sök í I. kafla ákæru umboðssvik með því að hafa meðal annars vanrækt að tryggja A afsal, í tilefni af samningi um sameiginleg kaup þeirra á fasteigninni að Síðumúla 2 í Reykjavík, fyrir 21% fasteignarinnar án veðbanda, gegn greiðslu A. Hafi hann þannig misnotað sér aðstöðu sína og veðsett eignina án vitundar A umfram ákvæði í samningnum fyrir 16.350.000 krónur og rýrt svo veðhæfi eignarinnar að ókleift reyndist að afhenda A umsaminn hluta eignar hans án veðbanda. Samkvæmt II. kafla ákæru er honum gefinn að sök fjárdráttur með því að hafa í sjö skipti dregið sér og notað í eigin þágu og fasteignasölunnar Fróns ehf., sem var í eigu ákærða, 26.918.484 krónur af fjármunum, sem hann tók við hjá viðskiptavinum fasteignasölunnar vegna sölu á fasteignum sem hann annaðist. Varð niðurstaða málsins í héraði sú að ákærði var sýknaður af sakargiftum samkvæmt I. kafla ákærunnar, en sakfelldur samkvæmt II. kafla hennar.

Ákærði neitar sök samkvæmt I. kafla ákæru. Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti lýsti ákæruvaldið því yfir að ekki bæri að skilja þennan kafla ákærunnar svo að sú háttsemi ákærða að vanrækja að tryggja A afsal, eins og þar er nánar lýst, væri talin refsiverð samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, heldur væri þessi lýsing hluti af málavöxtum. Ákæruefnið lyti því einvörðungu að þeirri háttsemi ákærða að misnota sér aðstöðu sína með þremur veðsetningum, samtals að fjárhæð 16.350.000 krónur, eins og lýst er í ákæru með þeim afleiðingum sem þar greinir.

Málavöxtum er rækilega lýst í héraðsdómi. Þar kemur meðal annars fram að ákærði, sem var löggiltur fasteignasali, rak fasteignasöluna Frón ehf. í leiguhúsnæði á 2. hæð í Síðumúla 2 í Reykjavík. Átti fasteignasalan forkaupsrétt að húsnæðinu. A, grafískur hönnuður, hafði vinnustofu sína í leiguhúsnæði á sömu hæð. Fasteignasalan festi kaup á hæðinni með samningi 22. desember 2000. Samkvæmt samningnum skyldi kaupverðið, 44.500.000 krónur, greitt í fyrsta lagi með 12.200.000 krónum við undirritun kaupsamnings, í öðru lagi 15. janúar 2000 með „skilyrtu veðleyfi með láni frá Sparisj. vélstj. Ísl.“ að fjárhæð 30.000.000 krónur og í þriðja lagi með 2.300.000 krónum í peningum 15. maí 2001. Kveðst ákærði sjálfur hafa greitt 2.700.000 krónur vegna kaupanna auk þeirra 9.500.000 króna sem A afhenti honum. Sama dag og ákærði undirritaði kaupsamninginn gerðu ákærði og A með sér skriflegt samkomulag „vegna kaupa á Síðumúla 2, 2. hæð í Reykjavík, 588,5 fm kaupverðið er 44.500.000,- [A] leggur fram kr. 9.500.000,- en F-kk-nf kr. 35.000.000,-. Og skipta þeir þessum eignarhluta með sér skv. innborgun og gerður verður skiptasamningur við fyrsta tækifæri.“ Samkvæmt gögnum málsins greiddi A sama dag fasteignasölunni sinn hluta samkvæmt samkomulaginu. Ekki var gerður eignaskiptasamningur milli ákærða og A og sá síðarnefndi fékk ekki afsal fyrir sínum hluta húsnæðisins, en eigandi þess gaf út afsal til ákærða 15. júní 2001. Ákærði veðsetti síðan alla hæðina fyrir hönd fasteignasölunnar fyrir andvirði 16.350.000 króna með þeim hætti sem lýst er í héraðsdómi. Hafði eignin þá þegar verið veðsett 29. desember 2000 og 12. janúar 2001 fyrir samtals rúmar 30.000.000 krónur í samræmi við áðurnefndan kaupsamning um eignina.

Ákærði hefur haldið því fram að A hafi verið fullkunnugt um flutning veðsetninganna í júní 2001 og veðsetninguna í júlí sama ár, sem ákæran lýtur að. A hefur hins vegar fullyrt að honum hafi ekki verið um þetta kunnugt fyrr en eftir þann tíma. Ákærði var sem fyrr segir löggiltur fasteignasali. Hann hirti þó hvorki um að tryggja rétt A með því að gefa út afsal fyrir eignarhluta hans né að sjá um að eignaskiptasamningur yrði gerður um eign þeirra. Er ekkert fram komið í málinu sem styrkir þá staðhæfingu ákærða að hann hafi haft heimild A til áðurnefndra veðsetninga eignarinnar eða þær verið með hans vitund. Með veðsetningunum misnotaði hann því aðstöðu sína og stefndi fjárhagslegum hagsmunum A í verulega hættu. Braut hann þannig gegn 249. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði hefur játað sakargiftir á hendur sér samkvæmt II. kafla ákæru. Hann unir sakfellingu hins áfrýjaða dóms á þessum þætti málsins. Er hann því ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti nema að því er snertir ákvörðun refsingar.

Brot ákærða samkvæmt I. kafla ákæru voru framin í júní og júlí 2001 og sjö fjárdráttarbrot hans samkvæmt II. kafla ákæru á tímabilinu frá mars 2002 til apríl 2003. Með þeim síðarnefndu dró ákærði sér og fasteignasölunni tæpar 27.000.000 króna. Hann endurgreiddi fjármunina sem hann dró sér samkvæmt 1. til 3. tölulið II. kafla ákæru eins og þar er nánar lýst. Gögn málsins sýna ennfremur að hann endurgreiddi í janúar 2003 fjármunina sem hann dró sér samkvæmt 4. lið, á tímabilinu maí til október 2003 vegna fjárdráttarins samkvæmt 5. lið og í janúar 2003 samkvæmt 6. lið. Þá voru lögð gögn fyrir Hæstarétt sem styðja þá fullyrðingu ákærða að hann hafi greitt rúma eina milljón krónur vegna fjárdráttar síns samkvæmt 7. lið. Við ákvörðun refsingar ákærða verður það virt honum til refsiþyngingar að brot hans voru stórfelld og fjárdráttarbrot hans framin í skjóli stöðu ákærða sem löggiltur fasteignasali, en viðskiptamenn hans áttu að geta treyst honum. Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi og hann hefur sem fyrr segir leitast við að bæta fyrir brot sín með því að endurgreiða mikið af þeim fjármunum sem hann dró sér. Þegar allt framangreint er virt er refsing hans ákveðin fangelsi í 15 mánuði. Þegar litið er til brota ákærða eru ekki efni til að skilorðsbinda refsinguna.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað í héraði og áfrýjunarkostnað málsins, samkvæmt reikningum Fangelsismálastofnunar ríkisins og ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Hæstaréttar um málsvarnarlaun, eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómsorð:

Ákærði, F-kk-nf K-kk-nf, sæti fangelsi í 15 mánuði.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og áfrýjunarkostnað, 930.890 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði og fyrir Hæstarétti, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 871.500 krónur.