271/2016

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli G og F ehf. gegn E var vísað frá dómi. Krafðist G þess að skiptastjóra í þrotabúi hans, E, yrði vikið úr starfi. Í héraðsdómi sem staðfestur var með vísan til forsendna varðandi kröfu G kom meðal annars fram að með vísan til skýrs orðalags 2. málsliðar 3. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem sérstaklega væri tilgreint að sá sem ætti kröfu á hendur búinu hefði heimild til að krefjast úrskurðar dómara um hvort víkja bæri skiptastjóra úr starfi sökum vanhæfis hefði sá sem ætti kröfu á hendur búinu. Því gæti þrotamaður ekki sett fram slíka kröfu. Þá gerði F ehf. kröfu um að félaginu yrði heimiluð aðalmeðalganga í málinu. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að þótt þriðji maður gæti gerst aðili að máli, sem rekið væri á grundvelli XXIV. kafla laga nr. 21/1991, með meðalgöngu, sbr. 2. mgr. 178. gr. þeirra, yrði eins og endranær að setja þeirri heimild skorður, sbr. 20. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Svo sem ráðið yrði af orðalagi 76. gr. laga nr. 21/1991 og lögskýringargögnum yrði sá, sem krefðist úrskurðar héraðsdómara um hvort skiptastjóra yrði vikið frá störfum af þeim sökum að hann fullnægði ekki skilyrðum 2. mgr. 75. gr. laganna, að bera áður upp skriflegar aðfinnslur við dómara um hæfi skiptastjóra og dómurinn að taka afstöðu til þess álitaefnis. Að því gættu og með hliðsjón af eðli málsins brast þriðja mann heimild til þess að lögum að ganga inn í slíkt mál fyrir meðalgöngu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kærum 4. apríl 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 23. mars 2016 þar sem máli sóknaraðilans G-kk-ef A. B-kk-ef á hendur varnaraðila og kröfu sóknaraðilans Fiskalóns ehf. um að gerast meðalgönguaðili að málinu var vísað frá dómi. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði á mál þetta rót sína að að rekja til þess að sóknaraðilinn G-kk-nf A. B-kk-nf bar upp við héraðsdómara aðfinnslur um störf varnaraðila sem skiptastjóra í þrotabúi sóknaraðilans á grundvelli 1. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991. Þar sem dómarinn féllst ekki á að víkja varnaraðila úr starfi skiptastjóra eftir fund með henni og sóknaraðilanum krafðist sá síðarnefndi eftir 3. mgr. sömu lagagreinar úrskurðar dómarans um að varnaraðila yrði vikið frá störfum vegna vanhæfis, sbr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Málið var þingfest 28. september 2015 samkvæmt 1. mgr. 176. gr. laganna, sbr. 169. gr. þeirra. Í þinghaldi 16. desember sama ár lagði sóknaraðilinn Fiskalón ehf. fram kröfu um að honum yrði „heimiluð aðalmeðalganga í málinu“ á grundvelli 20. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða að kröfu sóknaraðilans G-kk-ef skuli vísað frá héraðsdómi.

Samkvæmt 20. gr. laga nr. 91/1991 er þriðja manni heimilt að ganga inn í mál annarra ef úrslit þess skipta hann máli að lögum. Í því tilviki skal hann gera kröfu um að honum verði leyfð meðalgangan og dæmt sakarefnið eða dómur annars felldur þannig að réttur hans verði verndaður. Þótt þriðji maður geti gerst aðili að máli, sem rekið er á grundvelli XXIV. kafla laga nr. 21/1991, með meðalgöngu, sbr. 2. mgr. 178. gr. þeirra, verður eins og endranær að setja þeirri heimild skorður, sbr. dóm Hæstaréttar 10. desember 2009 í máli nr. 663/2009. Svo sem ráðið verður af orðalagi 76. gr. laga nr. 21/1991 og lögskýringargögnum verður sá, sem krefst úrskurðar héraðsdómara um hvort skiptastjóra verði vikið frá störfum af þeim sökum að hann fullnægi ekki skilyrðum 2. mgr. 75. gr. laganna, að bera áður upp skriflegar aðfinnslur við dómara um hæfi skiptastjóra og dómurinn að taka afstöðu til þess álitaefnis. Að þessu gættu og með hliðsjón af því hvert er eðli máls, þar sem krafist er brottvikningar skiptastjóra vegna ætlaðs vanhæfis hans, brestur þriðja mann heimild til þess að lögum að ganga inn í slíkt mál fyrir meðalgöngu. Þegar af þeirri ástæðu verður staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að vísa áðurgreindri kröfu sóknaraðilans Fiskalóns ehf. frá héraðsdómi.

Sóknaraðilum verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, G-kk-nf A. B-kk-nf og Fiskalón ehf., greiði óskipt varnaraðila, E-kvk-þgf S. Á-kvk-þgf, 350.000 krónur í kærumálskostnað.