1/2019

Kærður var úrskurður Landsréttar, þar sem staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni á grundvelli laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Hæstiréttur taldi bresta heimild til kæru úrskurðarins og vísaði málinu því frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf, K-kk-nf A-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 5. janúar 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 8. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Landsréttar 3. janúar 2019, þar sem staðfestur var úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 21. desember 2018, en með honum var staðfest ákvörðun sóknaraðila 18. sama mánaðar um að varnaraðili sætti nánar tilgreindu nálgunarbanni. Um kæruheimild vísar varnaraðili til 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur, til vara að hann verði felldur úr gildi, en að því frágengnu að nálgunarbanninu verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum.

Sóknaraðili krefst þess aðallega að „kæru til Hæstaréttar verði vísað frá“, en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Með dómi Hæstaréttar 14. október 2011 í máli nr. 557/2011 var komist að þeirri niðurstöðu að í lögum nr. 85/2011 væri ekki að finna sérstaka kæruheimild og að hinn kærði úrskurður, um brottvísun af heimili og nálgunarbann, félli ekki undir neina af kæruheimildum þágildandi 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Af því tilefni var með lögum nr. 39/2012, um breytingu á lögum nr. 85/2011, mælt fyrir um í fyrri málslið 3. mgr. 15. gr. þeirra að kæra mætti til æðri dóms úrskurð dómara um hvort lagt yrði á nálgunarbann eða um brottvísun af heimili, svo og úrskurð sem gengi í máli um slíka kröfu, ef hann gæti sætt kæru eftir almennum reglum 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008. Þá sagði í 2. málslið greinarinnar að um kæru giltu sömu reglur og um kæru úrskurðar héraðsdómara samkvæmt lögum um meðferð sakamála. Með 72. gr. laga nr. 117/2016, um breytingu á ýmsum lögum vegna stofnunar millidómstigs, sem öðlaðist gildi 1. janúar 2018, sbr. 90. gr. laganna, var kveðið á um þá breytingu á 2. málslið 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 að um kæru til Landsréttar og Hæstaréttar giltu sömu reglur og um kæru úrskurðar héraðsdómara samkvæmt lögum nr. 88/2008.

Í almennum athugasemdum með frumvarpi því, er varð að fyrrgreindum lögum nr. 117/2016, kemur fram að í lögum nr. 49/2016, um breytingu á lögum um meðferð einkamála og lögum um meðferð sakamála (millidómstig), hafi verið tekið af skarið um að kæruheimildir til Landsréttar í sakamálum yrðu þær sömu og áður til Hæstaréttar, en að kæruheimildir til Hæstaréttar yrðu hins vegar mjög takmarkaðar eða aðeins þær sem taldar væru upp í 1. mgr. 68. gr. laganna, sem yrði 1. mgr. 211. gr. laga um meðferð sakamála. Þá segir að í frumvarpinu sé að finna breytingar á ákvæðum fjögurra tilgreindra laga, sem lúti að því að um kærur á úrskurði Landsréttar gildi ákvæði XXXII. kafla laga um meðferð sakamála, eins og sá kafli muni hljóða eftir gildistöku laga nr. 49/2016. Af þessum ákvæðum leiði að aðeins þeir úrskurðir Landsréttar, sem taldir eru upp í a. - d. liðum 1. mgr. 211. gr. laga um meðferð sakamála, eins og greinin muni hljóða eftir gildistöku laga nr. 49/2016, séu kæranlegir til Hæstaréttar. Um 72. gr. laganna segir í athugasemdum með ákvæðinu að það þarfnist ekki skýringa.

Sem fyrr greinir er í fyrri málslið 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 kveðið á um kæru til æðri dóms. Í síðari málslið 3. mgr. greinarinnar er, eins og henni var breytt með 72. gr. laga nr. 117/2016, einungis mælt fyrir um að um kæru til Landsréttar og Hæstaréttar gildi sömu reglur og um kæru úrskurðar héraðsdómara samkvæmt lögum um meðferð sakamála, en ekki kveðið sérstaklega á um kæruheimild til Hæstaréttar.

Í a., b., c. og d. liðum 1. mgr. 211. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 68. gr. laga nr. 49/2016, sem öðlaðist gildi 1. janúar 2018, er mælt fyrir um kæruheimildir úrskurða Landsréttar til Hæstaréttar. Samkvæmt a. lið er unnt að kæra frávísun eða niðurfellingu máls að hluta eða öllu leyti og eftir b. lið sætir úrskurður um hvort dómari í Landsrétti víki sæti í máli kæru. Þá er kveðið á um það í c. lið greinarinnar að unnt sé að kæra úrskurð um réttarfarssekt fyrir Landsrétti og í d. lið að úrskurður um skyldu vitnis samkvæmt 119. gr. laga nr. 88/2008 sé kæranlegur.

Samkvæmt framansögðu eru kæruheimildir úrskurða Landsréttar til Hæstaréttar tæmandi taldar í 1. mgr. 211. gr. laga nr. 88/2008. Af því leiðir að heimild brestur til kæru í máli þessu og verður því þar af leiðandi vísað frá Hæstarétti.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.