210/2008

H höfðaði mál til heimtu eftirstöðva vangoldinna reikninga vegna vinnu sinnar við Hellisheiðarvirkjun sem undirverktaki hjá V og til staðfestingar á kyrrsetningargerð í eigum V. Málsaðilar sömdu um verkið munnlega. V hélt því fram að H hefði tekið að sér að setja klæðningu á áhaldahús fyrir 2.755 krónur á hvern fermetra. H taldi á hinn bóginn að umrætt gjald hefði borið að greiða fyrir klæðningu á slétta fleti en aðra hluta verksins hefði átt að vinna eftir tímagjaldi, svo sem frágang við horn, glugga og hurðir. Óumdeilt var að við samningsgerð hefðu legið fyrir útlitsteikningar af áhaldahúsinu en ekki deiliteikningar af samsetningum við horn, glugga og hurðir. Með vísan til þess var talið að V bæri sönnunarbyrði um að verksamningur aðila hefði verið með öðru efni en H hélt fram. Þá mótmælti V ekki reikningum og vinnuskýrslum H fyrr en 13 af 14 reikningum höfðu verið gefnir út, sem honum hefði borið að gera samkvæmt 47. gr. laga nr. 50/2000. Þá hélt V því fram að vinna H hefði verið haldin ýmsum göllum sem nauðsynlegt hefði verið að lagfæra. Ekki var talið að V hefði tekist að sanna að verk H hefði verið haldið þeim gæðafrávikum sem talist hefðu getað til galla og V byggði á. Samkvæmt þessu var V dæmt til greiðslu vangoldinna reikninga. Þá var kyrrsetningargerð  í eignum V staðfest til tryggingar dæmdum fjárhæðum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 5. mars 2008, en ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 16. apríl 2008. Með heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála áfrýjaði hann héraðsdómi öðru sinni 17. apríl 2008. Áfrýjandi krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi tók að sér fyrir áfrýjanda að setja klæðningu á áhaldahús Orkuveitu Reykjavíkur sem reist var við Hellisheiðarvirkjun. Ágreiningur aðila lýtur að uppgjöri fyrir verkið.

Í greinargerð áfrýjanda í héraði var sú málsástæða ekki höfð uppi að vinnustundir sem honum voru gerðir reikningar fyrir séu í ósamræmi við skráðar stundir í vinnuskýrslum. Í greinargerðinni var hins vegar skorað á stefnda að leggja vinnuskýrslur fram um þau aukaverk sem stefndi teldi sig hafa unnið. Stefndi heldur því fram að tímaskýrslur hafi reglulega verið afhentar fyrirsvarsmanni áfrýjanda eða föður hans meðan á framkvæmdum stóð. Stefndi gaf út 14 reikninga fyrir verkið á tímabilinu 11. febrúar til 9. maí 2006 og hefur áfrýjandi ekki mótmælt því að þeir hafi borist honum. Í þeim reikningum, sem byggðir eru á tímagjaldi, er ávallt gerð grein fyrir fjölda tíma og á hvaða tímabili þeir hafa verið unnir. Í fimm reikninganna er áréttað sérstaklega að tímarnir séu samkvæmt skýrslum. Ekki liggur fyrir að áfrýjandi hafi andmælt reikningunum fyrr en 3. maí 2006, þegar 13 af 14 reikningum höfðu verið gefnir út, en þá ritaði lögmaður áfrýjanda stefnda bréf í tilefni af því að stefndi hafði falið lögmanni að innheimta þá reikninga sem voru í vanskilum. Andmæli áfrýjanda lutu þó ekki að því að ósamræmi væri á milli vinnuskýrslna og útgefinna reikninga heldur að því hvaða þætti verksins áfrýjanda bæri að greiða eftir tímagjaldi. Í fyrrnefndu bréfi lögmanns áfrýjanda segir meðal annars svo: „umbj. m. hafa borist tímaskýrslur, sem hann hefur ekki samþykkt fyrirfram, né eftirfarandi.“ Þessi ummæli staðfesta staðhæfingu stefnda um að áfrýjanda hafi verið afhentar tímaskýrslur. Þótt ekki verði fullyrt að áfrýjanda hafi borist þær allar verður að telja með hliðsjón af atvikum að komið hafi verið fram tilefni fyrir áfrýjanda að bera fram málsástæðu sem að þessu laut í greinargerð, vildi hann byggja varnir sínar á henni. Að þessu gættu var héraðsdómara rétt með vísan til 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að hafna málsástæðu áfrýjanda um þetta sem of seint fram kominni og kemur hún því heldur ekki til álita fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. sömu laga.

Málsaðilar sömdu munnlega um verkið. Deila þeirra lýtur einkum að því hvernig samist hafi um greiðslu fyrir það. Áfrýjandi heldur því fram að stefndi hafi tekið að sér að setja klæðningu á áhaldahús fyrir 2.755 krónur á hvern fermetra. Stefndi telur á hinn bóginn að þetta gjald hafi borið að greiða fyrir klæðningu á slétta fleti en aðra hluta verksins hafi átt að vinna eftir tímagjaldi, svo sem við frágang klæðningar við horn, glugga og hurðagöt þar sem klippa þurfti til efni, enda hafi ekki verið unnt að meta fyrirfram umfang þessara verkþátta. Óumdeilt er að við samningsgerð lágu fyrir útlitsteikningar af áhaldahúsinu en ekki deiliteikningar af samsetningum við horn, glugga og hurðir. Með hliðsjón af þessu verður talið að áfrýjandi beri sönnunarbyrði um að verksamningur aðila hafi verið með öðru efni en stefndi heldur fram. Þá mótmælti áfrýjandi ekki reikningum og vinnuskýrslum stefnda fyrr en með áðurnefndu bréfi 3. maí 2006, þegar 13 af 14 reikningum höfðu verið gefnir út, svo sem honum hefði borið að gera eftir þeirri meginreglu kröfuréttar sem 47. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup er byggð á. Samkvæmt þessu hefur áfrýjandi ekki fært fram sönnun fyrir staðhæfingum sínum um efni samningsins.

Áfrýjandi krefst lækkunar á kröfu stefnda vegna galla á frágangi á klæðningu áhaldahússins og kostnaðar sem áfrýjandi hafi haft af því að ljúka við klæðningu þess. Þannig hafi frágangur klæðingar við horn, vatnsbretti og hurðagöt verið gallaður. Áfrýjandi vísar um þetta til matsgerðar 15. júní 2007 sem gerð var eftir ljósmyndum, en að sögn var þá búið að lagfæra það sem talið var gallað.

Í fyrrnefndri matsgerð kemur fram að ekki hafi verið til deiliteikningar af samsetningu við horn, glugga og hurðir. Í framburði L-kk-ef S-kk-ef byggingarstjóra, sem annaðist eftirlit fyrir hönd aðalverktakans, kom fram að einhverjar deiliteikningar hefðu verið gerðar af arkitekt en þær ekki reynst fullnægjandi. Hefði þetta því verið hannað á staðnum af starfsmönnum aðalverktakans. Ekki voru haldnir verkfundir á verktíma og ekki verður séð að áfrýjandi hafi haft reglubundið eftirlit með verkinu. Þá verður ekki séð að áfrýjandi hafi komið fram með athugasemdir við verkið á meðan verktíma stóð og eða við úttekt þess.

Af framansögðu athuguðu verður áfrýjandi ekki talinn hafa fært fram sönnun þess að verk stefnda hafi verið haldið þeim gæðafrávikum sem talist geti galli og stefndi beri ábyrgð á.

Óumdeilt er að stefndi lauk ekki við að klæða 10% af áhaldahúsinu, en stefndi fullyrðir að það hafi ekki verið hægt bæði vegna efnisskorts og þess að verkpallar hafi verið fastir við grind hússins. Hafi hann af þessum sökum dregið 10% af umsömdu verði fyrir klæðningu á sléttum plötum við útgáfu reikninga.

Áfrýjandi kveðst hafa látið ljúka við klæðningu áhaldahússins og krefur stefnda af því tilefni bóta að fjárhæð 944.200 krónur samkvæmt matsgerð.

Matsgerðin er byggð á forsendum áfrýjanda um efni verksamnings aðila sem hér að framan var hafnað. Þannig er þar metinn kostnaður við frágang sem stefndi segir að ekki hafi verið lokið þegar hann hvarf frá verkinu og hann hafi því ekki gert áfrýjanda reikning fyrir. Þá felst heldur ekki í matsgerðinni sönnun um þau útgjöld sem áfrýjandi varð fyrir við að ljúka klæðningu hússins. Þar sem áfrýjandi hefur ekki fært fram gögn til að sýna fram á raunkostnað sinn hefur honum ekki tekist sönnun um að kostnaður hans hafi verið meiri en nam 10% af umsamdri þóknun til stefnda við að klæða slétta fleti áhaldahússins.

Aðilar eru sammála um að til frádráttar kröfu stefnda komi 1.322.000 krónur og gera ekki ágreining um aðferð héraðsdóms við frádrátt þeirrar fjárhæðar.

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Samkvæmt úrslitum málsins verður áfrýjandi með vísan til 1. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Verkfræðistofan Rýni ehf., greiði stefnda, Hasa ehf., 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.