3/2015

Þrotabú I ehf. krafðist riftunar á kaupsamningi I ehf. og P, fyrrum framkvæmdastjóra I ehf., um kaup félagsins á stofnfjárbréfum í B og endurgreiðslu fjárhæðar sem svaraði til kaupverðsins. Var talið að I ehf. hefði verið ógjaldfært við gerð umrædds kaupsamningsins. Óumdeilt væri í málinu að P og I ehf. hefðu verið nákomnir í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991 og stæðu því líkindi til þess að samningurinn hefði verið gjafagerningur. Þegar horft væri til þess hvert verðmæti stofnbréfanna var við gerð kaupsamningsins yrði ekki talið að markmiðið með honum hefði verið annað en að valda rýrnun á eignum I ehf. í þágu P. Var því fallist á kröfu þrotabús I ehf. um að rifta samningnum eftir heimild í 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991. Jafnframt var lagt til grundvallar að P hefði verið ljóst að ráðstöfunin væri riftanleg og var því einnig fallist á endurkröfu búsins á grundvelli 1. mgr. 142. gr. sömu laga.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. janúar 2015. Hann krefst sýknu af annars vegar kröfu stefnda um að rift verði kaupsamningi milli áfrýjanda og Sunds ehf., síðar IceCapital ehf., 4. nóvember 2008 um kaup á stofnbréfum í Byr sparisjóði fyrir 25.000.000 hlutum og hins vegar kröfu um að sér verði gert að endurgreiða stefnda 90.315.122 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með hinum áfrýjaða dómi var rift ráðstöfunum sem fólust í arðgreiðslu IceCapital ehf. til áfrýjanda 9. október 2008 og fyrrgreindum kaupsamningi 4. nóvember sama ár um stofnfjárbréf í Byr sparisjóði. Jafnframt var áfrýjanda gert að endurgreiða stefnda fjárhæðir sem svöruðu til þessara ráðstafana. Áfrýjandi unir dómi um arðgreiðsluna en krefst sýknu af kröfum sem lúta að kaupsamningnum.

Í greinargerð sinni til Hæstaréttar og við munnlegan flutning málsins hefur áfrýjandi teflt fram þeirri málsástæðu að krafa um skaðabætur úr hendi hans eftir almennum reglum sé fyrnd. Almennur fyrningarfrestur kröfuréttinda sé 4 ár, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, og fresturinn reiknist frá þeim degi sem kröfuhafi gat fyrst átt rétt til efnda, sbr. 1. mgr. 2. gr. laganna. Stefndi hafi fyrst átt rétt til efnda við gerð kaupsamningsins 4. nóvember 2008 og því hafi krafan verið fyrnd þegar málið var höfðað 27. desember 2012. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að þessi málsástæða hafi verið höfð uppi undir rekstri málsins í héraði. Fær hún því ekki komist að fyrir Hæstarétti, enda standa ekki til þess skilyrði 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi reisir kröfur sínar á hendur áfrýjanda á því að kaupsamningurinn hafi falið í sér gjafagerning sem verði rift á grundvelli 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Samkvæmt því ákvæði verður gjafagerningum til nákominna rift innan þess tímafrests sem greinir í 1. mgr. 194. gr. laganna, enda verði ekki leitt í ljós að þrotamaður hafi verið gjaldfær þegar gjöfin var afhent og það þrátt fyrir afhendinguna. Með vísan til þeirra atriða sem rakin eru í héraðsdómi um efnahag IceCapital ehf. í kjölfar falls þriggja stærstu viðskiptabanka landsins haustið 2008 verður því slegið föstu að félagið hafi verið ógjaldfært við gerð kaupsamningsins 4. nóvember 2008.

Í málinu er ágreiningslaust að áfrýjandi og IceCapital ehf. voru nákomnir í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991. Að því gættu standa líkindi til þess að umræddur kaupsamningur um stofnbréf í Byr sparisjóði hafi verið gjafagerningur. Þegar virt er það sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi um verðmæti stofnbréfanna við gerð kaupsamningsins verður ekki talið að áfrýjandi hafi leitt í ljós að markmiðið með samningnum hafi verið annað en að valda rýrnun á eignum félagsins í þágu áfrýjanda. Verður því talið að gjafatilgangur hafi búið að baki samningnum. Samkvæmt þessu verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að rifta ráðstöfuninni sem fólst í samningnum eftir heimild í 2. mgr. 131. gr. laganna. Jafnframt verður lagt til grundvallar að áfrýjanda hafi verið ljóst að ráðstöfunin var riftanleg og því verður einnig staðfest niðurstaða dómsins um endurkröfu stefnda á grundvelli lokamálsliðar 1. mgr. 142. gr. laganna með þeim dráttarvöxtum sem þar eru tilgreindir. Loks verða staðfest ákvæði dómsins um málskostnað.

Eftir þessum úrslitum verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, P-kk-nf Þ-kk-nf M-kk-nf, greiði stefnda, þrotabúi IceCapital ehf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.