271/2013

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa, er hann var 16 ára, haft samræði og munnmök við A sem þá var 12 ára. Við ákvörðun refsingar vísaði Hæstiréttur til þess að aldursmunur X og A hefði verið þrjú og hálft ár er atvik gerðust og væri því ekki uppfyllt skilyrði 2. málsliðar 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga um að gerandi og þolandi væru á svipuðum aldri. Á hinn bóginn væri andlegum þroska X verulega ábótavant. Með hliðsjón af því og vísan til 2. töluliðar 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga var refsing X ákveðin fangelsi í 4 mánuði og var fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða A skaðabætur.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 27. mars 2013. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða verði staðfest, en refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst þess að sér verði ekki gerð refsing og hann sýknaður af einkaréttarkröfu.

D hefur fyrir hönd ólögráða dóttur sinnar, A, krafist þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 2.000.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um kröfu hennar.

Með ákæru 13. nóvember 2012 voru ákærða gefin að sök kynferðisbrot framin fyrri hluta maí 2010 með því að hafa með ofbeldi og ólögmætri nauðung þvingað 12 ára gamla stúlku, A, til samræðis og endaþarmsmaka og látið hana hafa við sig munnmök. Var ákærði talinn hafa brotið gegn 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af því að hafa haft endaþarmsmök við brotaþola og jafnframt sýknaður af því að hafa beitt ofbeldi eða annars konar nauðung til að ná fram kynferðismökum. Háttsemi ákærða var heimfærð undir 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing ákærða ákveðin fangelsi í fjóra mánuði með vísan til 2. málsliðar ákvæðisins og hún skilorðsbundin með vísan til sakarferlis ákærða, játningar hans og þess tíma sem liðinn var frá broti.

Máli þessu var áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins til sakfellingar samkvæmt ákæru en við meðferð þess fyrir Hæstarétti var fallið frá þeirri kröfugerð og því lýst yfir að ákæruvaldið sætti sig við niðurstöðu héraðsdóms um sýknu ákærða fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn krefst ákæruvaldið þyngri refsingar yfir ákærða þar sem hvorki séu uppfyllt skilyrði 2. málsliðar 1. mgr. 202. gr. né 2. töluliðar 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga til að færa refsingu ákærða niður fyrir það lágmark sem kveðið er á um í 1. málslið 1. mgr. 202. gr. laganna. Ákærði vísar á hinn bóginn einkum til framangreindra ákvæða 2. málsliðar 1. mgr. 202. gr. og 2. töluliðar 1. mgr. 74. gr. laganna til stuðnings kröfu sinni um að honum verði ekki gerð refsing í málinu.

Samkvæmt 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga skal hver sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við barn, yngra en 15 ára, sæta fangelsi ekki skemur en 1 ár og allt að 16 árum. Lækka má refsingu eða láta hana falla niður, ef gerandi og þolandi eru á svipuðum aldri og þroskastigi.

Aldursmunur ákærða og brotaþola er þrjú og hálft ár og er atvik máls gerðust var ákærði rúmlega 16 ára en brotaþoli 12 ára. Af þeim sökum er ekki uppfyllt skilyrði 2. málsliðar 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga um að gerandi og þolandi séu á svipuðum aldri. Á hinn bóginn er fram komið í málinu, einkum með vottorðum og framburði S-kk-ef J-kk-ef H-kk-ef geðlæknis, sem rakin eru í hinum áfrýjaða dómi, að andlegum þroska ákærða er verulega áfátt. Meðal annars er fram komið að ákærði er með alvarleg frávik í þroska sem eru sértæk og allir sjónrænir og verklegir þættir í fari hans eru á stigi vægt þroskahefts barns. Taldi læknirinn ekki líklegt að refsing gagnvart ákærða myndi bera árangur. Samkvæmt framangreindu verður með vísan til 2. töluliðs 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu ákærða og skilorðsbindingu hennar.

Héraðsdómur verður staðfestur um framkomna einkaréttarkröfu.

Héraðsdómur verður einnig staðfestur um að ákærði verði dæmdur til greiðslu þriðjungs af sakarkostnaði, en við flutning málsins fyrir Hæstarétti kom fram að sakarkostnaður sé alls 755.218 krónur en ekki 765.218 krónur, eins og greinir í héraðsdómi.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 2. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður allur áfrýjunarkostnaður málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en sakarkostnað.

Ákærði, X greiði þriðjung sakarkostnaðar í héraði, sem er samtals 755.218 krónur.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, O-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, M-kvk-ef G-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.