436/2013

H ehf. höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna missis hagnaðar sem H ehf. kynni að hafa notið ef ekki hefði komið til ákvarðana Vegagerðarinnar um að hafna tilboðum H ehf. við útboð á áætlunar- og skólaakstri á tilteknum landsvæðum. Hæstiréttur hafði áður viðurkennt bótaskyldu Í gagnvart H ehf. vegna synjunar Vegagerðarinnar. Talið var að H ehf. hefði ekki átt kost á að taka að sér samsvarandi verkefni og málið laut að. Ákvörðun fjárhæðar skaðabóta var reist á yfirmatsgerð. Í dómi Hæstaréttar var miðað við að krafa H ehf. bæri vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá nánar tilteknum dagsetningum í samræmi við það sem fram kom í yfirmatsgerð. Þá bar heildarfjárhæð skaðabóta dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi er mánuður var liðinn frá því að yfirmatsgerð lá fyrir.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 27. júní 2013. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en um vexti. Krefst aðaláfrýjandi þess aðallega að gagnáfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 78.121.582 krónum frá 13. september 2007 til 1. janúar 2008, 145.305.832 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2009 og 248.762.900 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að umræddar fjárhæðir beri á sömu tímabilum vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga af 248.762.900 krónum frá 14. mars 2011 til greiðsludags. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 6. september 2013. Hann krefst aðallega sýknu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa aðaláfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi var bótaskylda gagnáfrýjanda gagnvart aðaláfrýjanda vegna missis hagnaðar sem hinn síðarnefndi kynni að hafa notið, ef ekki hefði komið til ákvarðana Vegagerðarinnar um að hafna tilboðum hans, viðurkennd með dómi Hæstaréttar 8. maí 2008 í máli nr. 450/2007. Í máli þessu krefur aðaláfrýjandi gagnáfrýjanda um skaðabætur vegna þess tjóns sem aðaláfrýjandi hafi orðið fyrir á árunum 2006, 2007 og 2008 af fyrrgreindri ástæðu. Þótt ekki séu efni til að fallast á með héraðsdómi að það firri aðaláfrýjanda skyldu til að takmarka tjón sitt að hann hafi verið stofnaður í þeim megintilgangi að gera tilboð í þau verk sem um ræðir í málinu fær það ekki breytt þeirri niðurstöðu dómsins að hann hafi ekki átt kost á samsvarandi verkefnum. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjanda dóms verður hann staðfestur um fjárhæð skaðabóta.

Í 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 er mælt fyrir um að kröfur um skaðabætur skuli bera vexti frá og með þeim degi er hið bótaskylda atvik átti sér stað og skuli þeir á hverjum tíma vera jafnháir tveimur þriðju hlutum vaxta sem Seðlabanki Íslands ákveður og birtir samkvæmt 1. málslið 4. gr. laganna. Þá er það meginregla eftir fyrri málslið 9. gr. sömu laga að skaðabótakröfur skuli bera dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna að liðnum mánuði frá þeim degi er kröfuhafi sannanlega lagði fram þær upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta. Í síðari málslið 9. gr. segir síðan að dómstólar geti, ef sérstaklega stendur á, ákveðið annan upphafsdag vaxta.

Samkvæmt matsgerð, sem aðaláfrýjandi aflaði um ætlað tjón sitt og lá fyrir 3. desember 2010, nam tjón hans 288.827.448 krónum. Með yfirmatsgerð 12. október 2012, sem gagnáfrýjandi aflaði, var komist að þeirri niðurstöðu að tjónið væri 248.762.900 krónum eða um 40.000.000 krónum minna en undirmatsgerðin sagði til um. Í héraðsdómi var yfirmatsgerðin lögð til grundvallar fjárhæð skaðabóta og er höfuðstólskrafa aðaláfrýjanda í samræmi við þá niðurstöðu.

Fyrir liggur að árið 2006 var tjón aðaláfrýjanda samkvæmt yfirmatsgerðinni 78.121.582 krónur, 67.184.250 krónur árið 2007 og 103.457.068 krónur árið 2008. Að framangreindu virtu er rétt að krafa hans beri almenna vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 af 78.121.582 krónum frá 13. september 2007 til 1. janúar 2008, 145.305.832 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2009 og 248.762.900 krónum frá þeim degi til 12. nóvember 2012, en þann dag var liðinn mánuður frá því yfirmatsgerð lá fyrir, og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest. Þá verður gagnáfrýjandi dæmdur til að greiða aðaláfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, íslenska ríkið, greiði aðaláfrýjanda, Hópbílaleigunni ehf., 248.762.900 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 78.121.582 krónum frá 13. september 2007 til 1. janúar 2008, 145.305.832 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2009 og 248.762.900 krónum frá þeim degi til 12. nóvember 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda 1.200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.