70/2016

B o.fl. kröfðust þess að viðurkenndur yrði tiltekinn eignarhluti þeirra að jörðinni L og að veiðifélaginu VL, sem þeir voru meðlimir í, yrði gert að gefa út afsal til þeirra fyrir hlutdeild þeirra í jörðinni. Í málinu kærðu B o.fl. úrskurð héraðsdóms þar sem máli þeirra á hendur veiðifélaginu var vísað frá dómi á þeirri forsendu að nauðsyn hefði borið til að stefna öllum félagsmönnum innan veiðifélagsins, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að veiðifélagið væri einn þinglýstur eigandi að jörðinni og gæti því upp á sitt eindæmi fullnægt þeim kröfum sem að því væri beint. Nyti veiðifélagið því hvorki óskiptra réttinda með félagsmönnum sínum yfir jörðinni, né bæri það með þeim óskipta skyldu sem leitt gæti til þess að þörf væri á samaðild þeirra allra samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991. Væri því engin nauðsyn á því að B o.fl. beindu málinu að öðrum félagsmönnum veiðifélagsins samhliða því. Þá voru ekki til staðar aðrir annarmarkar á kröfugerð B o.fl. sem varðað gætu frávísun málsins frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 22. janúar 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 8. febrúar sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 13. janúar 2016, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði gaf Laxárdalshreppur út afsal 11. september 1990 til varnaraðila fyrir jörðinni Ljárskógum. Hreppurinn mun hafa átt aðild að varnaraðila sem eigandi jarðarinnar Fjósa, en á þeim grunni virðist sem hreppurinn hafi talið sig eftir afsalið njóta réttinda yfir 8,99% hlut í Ljárskógum. Gaf hreppurinn út afsal til varnaraðila á árinu 1994 fyrir þessum ætlaða eignarhluta sínum í Ljárskógum. Það sama gerðu eigendur jarðarinnar Hrappsstaða á árinu 2004 að því er varðar 8,488% hlut í Ljárskógum. Þessum ætluðu eignarhlutum í Ljárskógum vegna Fjósa og Hrappsstaða ráðstafaði varnaraðili síðan 1994 og 2004 til þeirra félagsmanna sinna sem vildu leysa þá til sín, en meðal þeirra voru í fyrra skiptið sóknaraðilar allir eða þeir sem þau leiða rétt sinn frá og í síðara skiptið hluti þeirra. Á grundvelli allra þessara ráðstafana krefjast sóknaraðilar viðurkenningar á því í máli þessu að þau séu hvert um sig eigendur að tilteknum hlut í Ljárskógum, svo og að varnaraðila verði gert að gefa út til þeirra afsöl fyrir þeim hlutum.

Varnaraðili er einn þinglýstur eigandi Ljárskóga og getur því upp á sitt eindæmi fullnægt þeim kröfum sem að honum er beint. Hann nýtur hvorki með félagsmönnum sínum óskiptra réttinda yfir Ljárskógum né ber hann með þeim óskipta skyldu vegna jarðarinnar sem leitt gæti til þess að þörf væri á samaðild þeirra allra samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991 að máli vegna eignarréttar yfir henni. Er því engin nauðsyn á því að sóknaraðilar beini máli þessu að öðrum félagsmönnum varnaraðila samhliða honum. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar eru ekki efni til að telja að annmarkar séu á kröfugerð sóknaraðila sem varðað geti frávísun málsins frá héraðsdómi. Samkvæmt þessu verður að fella hinn kærða úrskurð úr gildi og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðilum kærumálskostnað eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Veiðifélag Laxdæla, greiði sóknaraðilum, B-kk-þgf H-kk-þgf, H-x-x Ó-kk-þgf H-kk-þgf, J-kvk-þgf L-kvk-þgf E-kvk-þgf, J-kk-þgf Æ-kk-þgf, J-kvk-þgf E-kvk-þgf, Ó-kvk-þgf B-kvk-þgf E-kvk-þgf, S-kk-þgf E-kk-þgf, S-kvk-þgf Þ-kvk-þgf E-kvk-þgf, U-kk-þgf K-kk-þgf H-kk-þgf og V-kvk-þgf E-kvk-þgf, hverju fyrir sig 50.000 krónur í kærumálskostnað.