569/2012

LÍ hf. gekkst á grundvelli ábyrgðaryfirlýsingar í ábyrgð gagnvart F hf. vegna leigusamnings þess við ÁF ehf. um verslunarhúsnæði. Í málinu krafðist R VII ehf. greiðslu á grundvelli ábyrgðaryfirlýsingarinnar úr hendi L hf. sem komið hafði í stað LÍ hf. Byggði R VII ehf. á því að það hefði öðlast rétt ábyrgðarþega við skiptingu félaga í samræmi við 133. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög og 107. gr. a. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. ágúst 2012. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram gaf Landsbanki Íslands hf. út ábyrgðaryfirlýsingu 12. febrúar 2007 þar sem bankinn, að ósk ÁF-Húsa ehf., gekkst í ábyrgð gagnvart Fasteignafélaginu Stoðum hf. fyrir allt að 2.475.000 krónum í samræmi við skilmála samnings milli síðastnefndra félaga um leigu á nánar tilgreindu verslunarhúsnæði í Kringlunni í Reykjavík. Fasteignafélaginu Stoðum hf. var síðar á árinu 2007 skipt upp í tvö félög á grundvelli 133. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Fljótlega eftir skiptinguna breyttist nafn félagsins í Landic Property hf. og hið nýja útskipta félag, sem í upphafi var nefnt Stoðir fasteignir ehf., breyttist í Landic Ísland ehf. í ársbyrjun 2008. Heiti síðarnefnda félagsins breyttist í Reiti I ehf. í ársbyrjun 2010 og var skömmu síðar skipt upp í tvö félög, Reiti I ehf. og stefnda í þessu máli, á grundvelli 107. gr. a. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Fallist er á með héraðsdómi að aðild að áðurnefndum leigusamningi hafi fyrst færst frá Fasteignafélaginu Stoðum hf. til Landic Ísland ehf., sem síðar varð Reitir I ehf., og loks til stefnda.

Hinn 30. desember 2008 sótti ÁF-Hús ehf. um breytingu á fyrrgreindri ábyrgð þannig að Bisón ehf. kæmi í stað félagsins. Var þessi breyting á ábyrgðinni staðfest af áfrýjanda og tekið fram að aðrir skilmálar hennar stæðu óbreyttir. Yfirlýsing þessa efnis var send Landic Property hf. 28. janúar 2009. Skömmu áður hafði áfrýjandi lýst því yfir að hann hafi „tekið yfir eldri ábyrgðir Landsbanka Íslands hf., sem útgefnar voru til Landic Ísland ehf. og tengdra aðila“.

Eins og að framan greinir var Fasteignafélagið Stoðir hf. upphaflegur kröfuhafi samkvæmt þeirri ábyrgð sem Landsbanki Íslands hf. tókst á hendur og mál þetta snýst um. Þótt Landic Property hf. hafi verið tilkynnt um breytinguna á ábyrgðinni, er fólst í því einu að Bisón ehf. kom í stað ÁF-Húsa ehf. sem aðalskuldari, verður ekki litið svo á með skírskotun til þess sem áður segir að með því hafi það félag tekið stöðu Fasteignafélagsins Stoða hf. sem kröfuhafi samkvæmt ábyrgðinni. Að þeirri niðurstöðu fenginni stendur eftir að leysa úr þeim ágreiningi aðila hvort ákvæði samræmdra reglna Alþjóðaverslunarráðsins um bankaábyrgð nr. 458, sem vísað var til í ábyrgðaryfirlýsingunni 12. febrúar 2007, komi í veg fyrir að stefndi geti krafist greiðslu úr hendi áfrýjanda á grundvelli ábyrgðarinnar.

Eins og slegið er föstu í hinum áfrýjaða dómi giltu þessar reglur um ábyrgð þá sem hér um ræðir. Hefur áfrýjandi til stuðnings sýknukröfu sinni fyrst og fremst vísað til tveggja ákvæða þeirra.

Í fyrsta lagi að samkvæmt b. lið 2. gr. reglnanna séu ábyrgðir í eðli sínu sjálfstæðir gerningar, óháðar undirliggjandi samningum eða útboðsskilmálum. Telja verður að ekki verði önnur merking lögð í þetta ákvæði að því er varðar umrædda ábyrgð en að það girði fyrir að áfrýjandi, áður Landsbanki Íslands hf., verði sem ábyrgðarveitandi beinn aðili að leigusamningnum sem vísað er til í yfirlýsingunni 12. febrúar 2007.

Í öðru lagi vísar áfrýjandi til 4. gr. reglnanna þar sem segir að réttur ábyrgðarþega til að krefjast greiðslu í samræmi við skilmála ábyrgðarinnar sé „ekki framseljanlegur“ nema það sé tekið fram í ábyrgðinni eða viðauka við hana. Samkvæmt 27. gr. reglnanna skulu gilda um ábyrgðina lög þess staðar þar sem ábyrgðarveitandinn stundar viðskipti, en af því leiðir að leysa ber úr ágreiningi aðila eftir íslenskum lögum.

Sú meginregla gildir í kröfurétti um ábyrgðir að krafa verður framseld með þeirri ábyrgð sem henni fylgir. Þótt ábyrgðarveitanda sé heimilt að binda skuldbindingu sína skilyrðum verður í ljósi fyrrgreindrar meginreglu að túlka slík skilyrði fremur þröngt en rúmt. Samkvæmt því ber að túlka 4. gr. reglnanna á þann veg að ábyrgðarþegi fyrirgeri því aðeins rétti sínum sem kröfuhafi gagnvart ábyrgðarveitanda að hann framselji kröfuna til annars aðila, en ekki ef aðilaskipti verða að henni með þeim hætti sem um ræðir í málinu. Af þeim sökum og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að ábyrgð áfrýjanda hafi ekki fallið niður þótt aðild að leigusamningnum hafi færst frá Fasteignafélaginu Stoðum hf. til stefnda með skiptum á því félagi og síðar Reitum I ehf. á grundvelli laga nr. 2/1995 og nr. 138/1994. Verður héraðsdómur því staðfestur, að undanskildu ákvæði hans um málskostnað, eins og nánar greinir í dómsorði.

Eins og atvikum er háttað er rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Hæstarétti, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. og 166. gr. þeirra laga.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Landsbankinn hf., greiði stefnda, Reitum VII ehf., 2.475.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 12. febrúar 2011 til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.