632/2008

K krafðist þess að sér yrði heimilað að fá dætur hennar og M teknar úr umráðum M og fengnar sér með beinni aðfarargerð. M og K fóru sameiginlega með forsjá stúlknanna en lögheimili þeirra var hjá K. Í Hæstarétti var vísað til skýrslu sálfræðings sem hafði rætt við dætur aðilanna og kannað afstöðu þeirra til kröfu K. Báðar dætur aðilanna höfðu lýst yfir vilja sínum til þess að búa hjá M og fært rök fyrir þeirri afstöðu. Afstaða eldri stúlkunnar, sem var á þrettánda ári, sýndist nokkuð afdráttarlaus og byggð á reynslu. Þegar litið var til aldurs stúlknanna og þess sem fram kom í skýrslu sálfræðingsins um afstöðu þeirra þótti varhugavert að taka til greina kröfu K um afhendingu stúlknanna og var henni því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. nóvember 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 5. nóvember 2008, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um henni væri heimilað að fá dætur málsaðila teknar úr umráðum varnaraðila og afhentar sér með beinni aðfarargerð. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr., sbr. 2. mgr. 78. gr., laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að sér verði heimilað að fá dætur málsaðila teknar úr umráðum varnaraðila og afhentar sér með beinni aðfarargerð. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Eins og í hinum kærða úrskurði greinir fara málsaðilar sameiginlega með forsjá dætra sinna, A og B, en lögheimili þeirra er hjá sóknaraðila. Stúlkurnar fóru til sumardvalar hjá varnaraðila sumarið 2008 og hefur varnaraðili ekki viljað senda þær aftur til sóknaraðila. Ber hann því við að þær séu því andvígar.

Sóknaraðili styður beiðni sína um aðför við 1. mgr. 45. gr. barnalaga nr. 76/2003, en því ákvæði verður beitt þegar forsjá er sameiginleg ef foreldri neitar að lokinni umgengni að afhenda barn því foreldri sem barn á lögheimili hjá. Samkvæmt 6. mgr. 28. gr. barnalaga ber foreldrum að hafa samráð við barn sitt áður en málefnum þess er ráðið til lykta eftir því sem aldur og þroski barnsins gefur tilefni til. Skal afstaða barns fá aukið vægi eftir því sem barnið eldist og þroskast. Samkvæmt 43. gr. laganna skal veita barni sem náð hefur nægilegum þroska kost á að tjá sig um mál er varða forsjá þess og getur dómari falið sérfróðum manni að kynna sér viðhorf barnsins og gefa skýrslu um það. Skal gæta þessara ákvæða 43. gr. þegar þess er krafist að forsjá verði komið á með aðfarargerð samkvæmt 1. mgr. 45. gr. laganna.

Í samræmi við þessi ákvæði fól héraðsdómari sálfræðingi að ræða við dætur aðila og kanna afstöðu þeirra til kröfu sóknaraðila. Efni skriflegrar skýrslu sálfræðingsins og framburðar hans fyrir dómi er rakið í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir nánar komu stúlkurnar báðar til viðtalsins með nokkuð mótaðar hugmyndir til búsetumálanna. Vildu þær báðar búa hjá varnaraðila og færðu rök fyrir þeirri afstöðu. Sálfræðingurinn vildi forðast að draga of víðtækar ályktanir af þessum samtölum en taldi þó að þessi afstaða eldri stúlkunnar sýndist nokkuð afdráttarlaus. Hún væri byggð á reynslu og sett fram af barni sem væri að komast á unglingsaldur. Líklegt væri að yngri systirin ætti í öllu harðari innri togstreitu vegna málsins. Ekkert benti til þess að þeim hefði veri lagt orð í munn. Þegar litið er til aldurs stúlknanna og þess sem fram kemur í skýrslu sálfræðingsins um afstöðu þeirra þykir varhugavert að taka til greina kröfu sóknaraðila um aðfarargerð. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Með hliðsjón af málsatvikum verður hvor aðili látinn bera sinn kærumálskostnað.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.