145/2014

Viðskiptabankinn K hf. lét frá sér fara fréttatilkynningu 22. september 2008 um að Q, félag í óbeinni eigu MAT sem var auðugur kaupsýslumaður í Miðausturlöndum, hefði keypt 5,01% hlutafjár í K hf. fyrir 25.599.000.000 krónur. Eftir að Fjármálaeftirlitið hafði sett skilanefnd yfir K hf. beindi það til lögreglu í mars 2009 gögnum um athugun sem það hafði fengið gerða á þessum viðskiptum. Við rannsókn málsins kom fram að K hf. hafði veitt lán fyrir öllu kaupverði hlutabréfanna sem bankinn hafði sjálfur átt fram að sölu þeirra. Það hefði verið gert þannig að tvö félög á Bresku Jómfrúareyjunum, ST og GA, það fyrrnefnda í eigu MAT og það síðarnefnda í eigu Ó, sem fór fyrir öðru félagi sem var næststærsti hluthafinn í K hf., hefðu hvort fyrir sig fengið lán hjá K hf. sem nam helmingi kaupverðsins, það lánsfé hefði svo runnið til kýpversks félags sem fyrrnefndu félögin tvö áttu, en það félag hefði loks veitt Q lán fyrir kaupverðinu. Samhliða þessu hefði K hf. veitt BT, öðru félagi í óbeinni eigu MAT, lán að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir sem var greitt út með innborgun á reikning félagsins hjá KL, dótturfélagi K hf. í Luxembourg. Þá kom fram við rannsókn málsins að lánveitingin til ST hefði verið samþykkt af lánanefnd stjórnar K hf., en hvorki lánveiting til GA né BT, svo sem nauðsynlegt hefði verið. Í málinu var H, sem var forstjóri K hf. á þeim tíma sem viðskiptin áttu sér stað, ákærður fyrir umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 í tengslum við lánin til GA og BT, sem honum var gefið að sök að hafa tekið ákvörðun um að veita og gefið fyrirmæli um að greiða út, og markaðsmisnotkun samkvæmt 117. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti fyrir að hafa stofnað með blekkingum til sýndarviðskipta með fyrrgreindum hlutabréfakaupum sem hefðu gefið misvísandi mynd af spurn eftir hlutabréfunum, staðið að villandi fréttatilkynningu um kaupin og látið frá sér ummæli í fjölmiðlum um kaupin sem hefðu gefið misvísandi mynd af þessum viðskiptum. Þá var S, sem hafði verið starfandi stjórnarformaður K hf., gefið að sök að hafa staðið að öðru umboðssvikabrotinu með H og að hafa gerst á sama hátt og hann sekur um markaðsmisnotkun. Ó var ákærður aðallega fyrir hlutdeild í umboðssvikum, en til vara hylmingu og peningaþvætti, í tengslum við fyrrgreint lán til GA, hlutdeild í markaðsmisnotkun sem varðaði ætluð sýndarviðskipti með hlutabréfin og markaðsmisnotkun vegna fréttatilkynningar um kaupin og ummæli sem voru höfð eftir honum í fjölmiðlum. Loks var MG, sem hafði verið forstjóri KL, ákærður fyrir hlutdeild í umboðssvikum í tengslum við lánveitinguna til BT, hlutdeild í markaðsmisnotkun sem sneri að ætluðum sýndarviðskiptum með hlutabréf og markaðsmisnotkun með þætti sínum að fréttatilkynningunni. Í dómi Hæstaréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sakfella H og MG fyrir öll áðurgreind brot. S var jafnframt sakfelldur fyrir brotin sem honum voru gefin að sök að öðru leyti en því að hann var talinn hlutdeildarmaður í umboðssvikabroti H í tengslum við lánveitinguna til GA. Loks var Ó sýknaður af sakargiftum sem tengdust lánveitingunni til GA, en sakfelldur að öðru leyti samkvæmt ákæru. Allir ákærðu voru dæmdir til fangelsisrefsingar, H í 5 ár og 6 mánuði, S í 4 ár og Ó og MG í 4 ár og 6 mánuði hvor.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf fyrrverandi hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 21. febrúar og 12. mars 2014 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd.

Ákærðu krefjast þess hver fyrir sitt leyti aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur, en að því frágengnu verði þeir sýknaðir. Þá krefjast ákærðu Ó-kk-nf Ó-kk-nf og M-kk-nf G-kk-nf þess að refsing þeirra verði að öðrum kosti milduð.

Héraðsdóm í máli þessu kváðu upp S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari sem dómsformaður og meðdómsmennirnir I-kk-nf E-kk-nf dómstjóri og M-kk-nf B-kk-nf endurskoðandi.

I

1

Búnaðarbanki Íslands var stofnaður með sérstökum lögum um hann, sem voru nr. 115/1941, og var hann í eigu íslenska ríkisins. Með lögum nr. 50/1997 um stofnun hlutafélaga um Landsbanka Íslands og Búnaðarbanka Íslands varð sú breyting að Búnaðarbanki Íslands hf. tók til starfa 1. janúar 1998, en um sinn var hann þó áfram eign ríkisins. Þeim lögum var svo breytt með 1. gr. laga nr. 70/2001 á þann hátt að ríkinu var heimilað að selja þann hlut, sem það átti þá enn í Búnaðarbanka Íslands hf., og var þeirrar heimildar endanlega neytt 16. janúar 2003. Síðar á því ári var félagið sameinað Kaupþingi hf. og fékk sameinaða félagið seinna heitið Kaupþing banki hf. Frá árinu 1998 mun Kaupþing hf. hafa átt dótturfélagið Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem hafði á hendi starfsemi í því landi og varð dótturfélag Kaupþings banka hf. eftir fyrrgreinda sameiningu. Þá mun Kaupþing banki hf. jafnframt hafa á árinu 2005 keypt enskan banka og sett á grunni hans á fót dótturfélag þar í landi með heitinu Kaupthing Singer & Friedlander Ltd. Á þessum árum jókst starfsemi Kaupþings banka hf. mjög hér á landi og erlendis og mun hafa verið svo komið á árinu 2008 að félagið átti ýmist dótturfélög eða rak orðið útibú í 15 löndum. Á þeim tíma var ákærði H-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf forstjóri Kaupþings banka hf. og ákærði S-kk-nf E-kk-nf formaður stjórnar félagsins, sem átta aðrir menn sátu í. Fyrir liggur að ákærði S-kk-nf var í fullu starfi hjá félaginu sem formaður stjórnar þess. Samkvæmt málatilbúnaði ákærða Ó-kk-ef Ó-kk-ef átti hann á þessum tíma „stærsta hlutinn í Kjalari hf.“, sem hafi verið „óbeinn eigandi“ hollensks félags með heitinu Egla Invest B.V., en það félag hafi verið næst stærsti hluthafinn í Kaupþingi banka hf. með 9,88% eignarhlut. Sá ákærði kveðst hvorki hafa starfað hjá síðastnefndu félagi né setið í stjórn þess. Þá mun ákærði M-kk-nf G-kk-nf hafa stýrt dótturfélaginu Kaupthing Bank Luxembourg S.A. allt frá stofnun og ákærðu H-kk-nf og S-kk-nf átt sæti í stjórn þess ásamt ákærða M-kk-þgf og einum manni öðrum.

Fjármálaeftirlitið neytti 9. október 2008 heimildar samkvæmt 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, til að taka yfir vald hluthafafundar í Kaupþingi banka hf., víkja stjórn hans frá og setja yfir hann skilanefnd, en slit á félaginu, sem nú ber heitið Kaupþing hf., hófust 22. apríl 2009 og standa þau enn yfir. Í framhaldi af þessari aðgerð Fjármálaeftirlitsins mun Kaupthing Bank Luxembourg S.A. hafa fengið heimild til greiðslustöðvunar og Banque Havilland S.A. á síðari stigum tekið yfir starfsemi félagsins.

2

Samkvæmt skýrslu ákærða H-kk-ef fyrir héraðsdómi höfðu stjórnendur Kaupþings banka hf. allt frá árinu 2003 leitað eftir því að fá erlenda hluthafa að bankanum og þeim orðið nokkuð ágengt í því, en 2007 hafi sú viðleitni þeirra farið að beinast að fjárfestum í Miðausturlöndum. Ákærði Ó-kk-nf lýsti því í skýrslu sinni fyrir dómi að hann hafi á árinu 2005 kynnst MAT og SAT, sem báðir séu frá Qatar, fyrir atbeina ensks lögmanns þeirra að nafni SS. MAT hafi verið bróðir emírsins af Qatar og um tíma aðstoðarforsætisráðherra þess ríkis, en stundað viðskipti frá árinu 2003 eða 2004. SAT hafi verið frændi MAT, unnið fyrir hann og rekið margvísleg viðskipti. Sagðist ákærði Ó-kk-nf hafa á árinu 2007 komið á fundi milli ákærða S-kk-ef og SAT til að skipuleggja ferð á vegum Kaupþings banka hf. til Qatar og fleiri landa í Miðausturlöndum og bar ákærði S-kk-nf um það fyrir dómi að hann hafi 2007 og 2008 farið fjölmargar ferðir til Qatar, en hann kvað MAT hafa verið „einn af efnameiri fjárfestum heimsins“. Þá lýsti ákærði H-kk-nf því fyrir héraðsdómi að haustið 2007 hafi hann ásamt ákærða S-kk-þgf átt fund í Bandaríkjunum með fjármálaráðherra Qatar, sem hafi lýst áhuga á að Qatar National Bank eignaðist „verulegan hlut“ í Kaupþingi banka hf., en viðræður um það hafi ekki borið árangur og þeim lokið í ársbyrjun 2008. Hafi þá farið í hönd viðræður um sama efni við Qatar Investment Authority, sem hann sagði að væri „í raun olíusjóður Qatar“, og hafi hann í því sambandi átt fund sumarið 2008 ásamt ákærðu S-kk-þgf og Ó-kk-þgf með forsætisráðherra Qatar, sem ákærði Ó-kk-nf hafi haft milligöngu um. Þar hafi verið ákveðið að stefna að því að sjóður þessi keypti 20% hlut í Kaupþingi banka hf. að undangenginni áreiðanleikakönnun. Ákærði Ó-kk-nf lýsti þessu svo fyrir dómi að fjórir fundir hafi verið haldnir um þetta á tímabilinu frá mars til júlí 2008 og hafi hann meðal annars átt tvo einkafundi með forsætisráðherranum.

Meðal gagna málsins er tölvubréf 16. apríl 2008 frá ákærða Ó-kk-þgf til starfsmanns Qatar Investment Authority, þar sem sá fyrrnefndi svaraði spurningum þess síðarnefnda varðandi Kaupþing banka hf. í fimm liðum. Af bréfinu verður ráðið að rætt hafi verið um að hlutafé í félaginu yrði aukið og laut ein spurningin að því hvert yrði verð slíkra hluta, sem ákærði kvað mundu verða markaðsverð með nokkrum afslætti. Af gögnum málsins verður jafnframt ráðið að áreiðanleikakönnun hafi farið fram vorið og sumarið 2008 í tengslum við viðræðurnar, sem áður var getið, og hún leitt til þess að Qatar Investment Authority hafi lagt til að kaupverð úr sinni hendi fyrir hluti í Kaupþingi banka hf. yrði 399 krónur á hvern. Virðist þetta tilboð hafa verið reist á útreikningi, þar sem lagt hafi verið til grundvallar bókfært verðmæti félagsins að frádregnu andvirði viðskiptavildar og annarra óefnislegra eigna, áætluðu tapi á árinu og leiðréttingu vegna fjárfestingar í félaginu Storebrand. Ákærði H-kk-nf sagðist fyrir héraðsdómi hafa átt í framhaldi af þessu fundi í Qatar með ráðgjöfum sjóðsins og niðurstaðan orðið sú að stjórnendur Kaupþings banka hf. hafi ekki getað sætt sig við þann afslátt frá markaðsverði hluta í félaginu, sem fólst í tillögunni. Hafi því ekki orðið af þessum viðskiptum. Ákærði Ó-kk-nf lýsti vonbrigðum með þessa niðurstöðu í bréfi 14. júlí 2008 til forsætisráðherra Qatar ásamt ósk um að frekari viðræður gætu farið fram um þetta síðar, en afriti af því bréfi var beint til ákærðu H-kk-ef og S-kk-ef.

3

Í skýrslu fyrir héraðsdómi lýsti ákærði H-kk-nf því að MAT hafi gegnum tengsl sín við ákærða Ó-kk-þf fylgst með fyrrgreindum viðræðum Kaupþings banka hf. og Qatar Investment Authority. Þessir ákærðu greindu jafnframt báðir frá því fyrir dómi að ákærði Ó-kk-nf hafi átt í viðræðum við MAT og SAT um að stofna fjárfestingarsjóð, sem meðal annars myndi kaupa stóran hlut í Alfesca hf. Kaupþing banki hf. myndi lána sjóðnum allt að 350.000.000 evrur og MAT gangast fyrst í stað í sjálfskuldarábyrgð fyrir 150.000.000 evrum af þeirri fjárhæð og B 50.000.000 evrum, en veð myndu síðar koma í stað þessara ábyrgða. Ákærði Ó-kk-nf kvað þessar viðræður hafa byrjað í júní 2008 og hafi verið ákveðið í mánuðinum á eftir að hann og MAT myndu hvor um sig eiga 42,85% í þessum sjóði, en SAT 14,3%. Hafi verið farið ítarlega yfir þessi áform á fundi ákærðu Ó-kk-ef og H-kk-ef með SAT í byrjun júlí. Sagðist ákærði Ó-kk-nf í framhaldi af þessu hafa leitað eftir aðstoð KH hæstaréttarlögmanns vegna þessara fyrirætlana og hafi hann haft milligöngu um að TH héraðsdómslögmaður tæki verkefnið að sér. Hafi ákærði síðan átt fund með henni „um uppsetningu á sjóðnum“ og hún síðan fundað með lögfræðingi, sem starfaði hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A., EH.

4

Ákærði Ó-kk-nf skýrði einnig frá því fyrir héraðsdómi að SAT hafi komið til Íslands með ákærða S-kk-þgf um mánaðamót júlí og ágúst 2008 og hafi SAT í þeirri ferð sótt kynningarfund um Kaupþing banka hf. með ákærða H-kk-þgf. Ákærðu Ó-kk-nf og S-kk-nf hafi síðan verið við skotveiðar í Englandi 26. og 27. ágúst 2008 meðal annars með MAT og SAT, þar sem sá síðastnefndi hafi lýst hrifningu af bankanum og þeir frændur báðir lýst trausti á ákærða S-kk-þgf og öðrum stjórnendum bankans. Í lok mánaðarins hafi ákærði H-kk-nf borið upp við ákærða Ó-kk-þf hvort MAT kynni að hafa áhuga á að kaupa hlut í bankanum. Fyrir dómi lýsti ákærði H-kk-nf því einnig að hann hafi hreyft þessari hugmynd við ákærða Ó-kk-þf. Sá síðastnefndi kvaðst af þessu tilefni hafa borið þetta erindi upp við SAT og kynnt honum síðan að ákærði H-kk-nf legði til að kaupverð hluta í Kaupþingi banka hf. tæki mið af markaðsverði þeirra og myndi bankinn lána fé til kaupanna „gegn 50% eigin áhættu“ MAT. Í byrjun september 2008 hafi SAT staðfest að frændi sinn hefði áhuga á þessum kaupum. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi lýsti ákærði H-kk-nf því að samkomulag hafi tekist á þessum grunni í september 2008 milli Kaupþings banka hf. og MAT um þrenns konar viðskipti. Í fyrsta lagi myndi MAT kaupa 5,01% hlut í Kaupþingi banka hf., sem myndi veita lán fyrir kaupverðinu öllu gegn tryggingu kaupandans fyrir helmingi þess, en hún yrði í byrjun sjálfskuldarábyrgð, sem yrði fljótlega skipt út fyrir veð í erlendum fasteignum. Í annan stað myndi bankinn veita MAT lán til að kaupa skuldabréf útgefin af Deutsche Bank AG, þar sem vextir og áhætta yrði tengd svonefndu skuldatryggingarálagi Kaupþings banka hf. og greiðsluhæfi hans, en bréf þessi væru nefnd „Credit Linked Notes“ eða CLN. Í þriðja lagi myndi Kaupþing banki hf. lána félagi í eigu MAT 50.000.000 bandaríkjadali, sem nota ætti til fjárfestinga, og yrði sú skuld tryggð með veði í fyrrnefndum skuldabréfum.

Ákærðu H-kk-nf og Ó-kk-nf báru báðir um það fyrir héraðsdómi að þessi viðskipti Kaupþings banka hf. og MAT hafi ekki tengst áðurnefndum ráðagerðum um stofnun fjárfestingarsjóðs ákærða Ó-kk-ef, MAT og SAT. Ákærði H-kk-nf hafi á hinn bóginn lagt til að ábyrgðin að fjárhæð 150.000.000 evrur, sem MAT hafi þegar samþykkt að veita vegna fjárfestingarsjóðsins, yrði fyrst í stað notuð sem trygging fyrir þeim helmingi af kaupverði hlutanna í Kaupþingi banka hf., sem honum hafi verið ætlað að bera sjálfskuldarábyrgð á, eða 90.000.000 evrum. Ákærði Ó-kk-nf sagði ákærða H-kk-þf hafa lagt til að fyrirhugaður fjárfestingarsjóður yrði notaður í þessum viðskiptum til að ná því fram að MAT teldist ekki bera ábyrgð á kaupverði hlutanna umfram þessar 90.000.000 evrur. Kvaðst ákærði Ó-kk-nf þá einnig hafa samþykkt tillögu ákærða H-kk-ef um að félag í eigu ákærða Ó-kk-ef myndi „fjármagna helming kaupanna til skamms tíma“, en með því hafi tekist að tryggja að MAT bæri aðeins ábyrgð á helmingnum af kaupverði hlutanna. Innan 90 daga hafi svo átt að koma lánsviðskiptum MAT við bankann af þessu tilefni í endanlegan búning, meðal annars með veði fyrir skuld hans, en þáttur ákærða í þeim hafi þannig aðeins átt að standa til skamms tíma. Þessir ákærðu sögðu báðir fyrir dómi að ákærða Ó-kk-þgf hafi í raun ekki verið ætlað að eiga hlut að hlutabréfakaupunum, bera af þeim áhættu eða njóta hagnaðar.

5

Samkvæmt gögnum málsins var 5. nóvember 2007 stofnað félag á Kýpur með heitinu Choice Stay Ltd., en eini hluthafinn í félaginu var sagður vera D.G.G. Nominees Ltd. Fyrir liggur vottorð um að Choice Stay Ltd. hafi verið skráð í fyrirtækjaskrá á Kýpur 3. desember 2007, en 19. sama mánaðar veitti félagið KVE, lögmanni í Luxembourg, umboð til hvers kyns ráðstafana í nafni þess. Í málinu liggja ekki fyrir gögn um breytingu á hlutaskrá þessa félags eða stjórn þess, en á eyðublaði frá Kaupþingi banka hf., sem var fyllt út í Luxembourg 19. september 2008 og undirritað af hálfu bankans af starfsmanni Kaupthing Bank Luxembourg S.A. til að veita upplýsingar fyrir könnun á áreiðanleika viðskiptamanns samkvæmt ákvæðum laga nr. 64/2006 um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka, kom meðal annars fram að svonefndir raunverulegir eigendur Choice Stay Ltd. í merkingu 4. töluliðar 3. gr. laganna væru ákærði Ó-kk-nf og MAT, svo og að félagið lyti stjórn Jaeger Investment Corp., sem KVE kæmi fram fyrir. Sama dag undirritaði síðastnefndur maður umsókn í nafni Choice Stay Ltd. um opnun bankareiknings hjá Kaupþingi banka hf. og var félagið þá jafnframt skráð í fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra og fékk íslenska kennitölu. Í málinu liggja einnig fyrir þrjár yfirlýsingar, sem allar voru dagsettar 20. september 2008. Var ein undirrituð af ákærða Ó-kk-þgf fyrir Gerland Assets Ltd., önnur af MAT fyrir Serval Trading Group Corp. og sú þriðja af SAT fyrir Jackal Finance Inc., en í þeim lýstu þessi þrjú félög því að þau væru raunverulegir eigendur Choice Stay Ltd.

Stofnskrá og samþykktir fyrir félagið Gerland Assets Ltd. voru undirritaðar í Tortola á Bresku Jómfrúareyjunum 18. júlí 2008 og var félagið skráð þar í fyrirtækjaskrá sama dag. Til að stjórna félaginu voru tilnefnd félögin Allied Directors Corp., Global Managers Inc. og International Officers Ltd., sem öll voru skráð á Bresku Jómfrúareyjunum, en í stjórnum þeirra allra sátu frá 1. apríl 2008 sömu þrír starfsmenn Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem virðist jafnframt hafa í öndverðu verið eini hluthafinn í Gerland Assets Ltd. Starfsmaður Kaupthing Bank Luxembourg S.A. fyllti út eyðublað 19. september 2008 fyrir áreiðanleikakönnun á Gerland Assets Ltd. vegna þarlendra reglna um varnir gegn peningaþvætti og kom þar fram að raunverulegur eigandi félagsins væri ákærði Ó-kk-nf, en eyðublað þetta var áritað af bankanum um samþykki 23. og 24. sama mánaðar. Þá liggja fyrir í málinu samningur ákærða Ó-kk-ef við Kaupthing Bank Luxembourg S.A. um kaup á öllum hlutum í Gerland Assets Ltd., þar sem mælt var fyrir um að sömu félög og fyrr færu með stjórn þess, samningur þeirra sömu um að bankinn myndi veita þjónustu varðandi rekstur Gerland Assets Ltd. og yfirlýsing ákærða Ó-kk-ef um að hann væri raunverulegur eigandi félagsins, en öll þessi skjöl voru dagsett 20. september 2008. Gögn málsins bera með sér að félag þetta hafi fengið íslenska kennitölu, en ekki verður séð hvenær það hafi verið skráð í fyrirtækjaskrá hér á landi.

Stofnskrá og samþykktir fyrir Mink Trading Corp. voru undirritaðar í Tortola 18. júlí 2008 og var félagið skráð sama dag í fyrirtækjaskrá Bresku Jómfrúareyjanna. Fyrrnefnd félög Allied Directors Corp., Global Managers Inc. og International Officers Ltd. voru sama dag útnefnd til að fara með stjórn Mink Trading Corp. Af gögnum málsins verður ekki ráðið hver eða hverjir hafi í öndverðu átt hluti í félaginu, en á hinn bóginn liggja fyrir óundirritaðir samningar, dagsettir 8. september 2008, annars vegar um kaup MAT á öllum hlutum í því af Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og hins vegar um að bankinn veitti þjónustu um rekstur þess. Samkvæmt fyrrnefnda samningnum átti stjórn félagsins að verða óbreytt. Jafnframt liggur fyrir óundirrituð yfirlýsing, sem ætluð var MAT og dagsett 8. september 2008, um að hann væri raunverulegur eigandi þessa félags.

Félagið Brooks Trading Ltd. var skráð í fyrirtækjaskrá Bresku Jómfrúareyjanna 18. júlí 2008 og var stofnskrá félagsins og samþykktir dagsettar í Tortola sama dag. Þann dag var áðurnefnt félag Jaeger Investment Corp. jafnframt tilnefnt til að stjórna Brooks Trading Ltd. Ekki liggur fyrir hverjir hafi upphaflega átt hluti í félaginu, en MAT undirritaði 8. september 2008 yfirlýsingu um að Mink Trading Corp. væri raunverulegur eigandi þess og var hlutaskrá Brooks Trading Ltd. færð í samræmi við það frá sama degi. Starfsmaður Kaupthing Bank Luxembourg S.A., BK, fyllti út eyðublað 12. september 2008 fyrir áreiðanleikakönnun á Brooks Trading Ltd. vegna reglna um aðgerðir gegn peningaþvætti og kom þar fram að raunverulegur eigandi félagsins væri MAT, en eyðublað þetta var áritað af bankanum um samþykki 22. sama mánaðar. Í málinu liggur fyrir yfirlýsing Brooks Trading Ltd. 16. september 2008, sem beint var til Deutsche Bank AG, um að félagið hafi verið stofnað í þeim tilgangi einum að eiga viðskipti við þann banka um „Credit Linked Notes“ að fjárhæð 125.000.000 evrur. Á eyðublaði frá Kaupþingi banka hf., sem var fyllt út í Luxembourg 19. september 2008 til að veita upplýsingar fyrir könnun á áreiðanleika viðskiptamanns samkvæmt ákvæðum laga nr. 64/2006, kom meðal annars fram að raunverulegur eigandi félagsins væri MAT, svo og að það lyti stjórn Jaeger Investment Corp., sem KVE kæmi fram fyrir, en sá maður hafði degi áður sótt um að opna reikning fyrir Brooks Trading Ltd. hjá bankanum. Félagið var skráð í fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra 19. september 2008 og fékk þá íslenska kennitölu.

Stofnskrá og samþykktir fyrir Serval Trading Group Corp. voru undirritaðar í Tortola 18. júlí 2008 og var það skráð í fyrirtækjaskrá Bresku Jómfrúareyjanna sama dag. Þann dag voru International Officers Ltd., Global Managers Ltd. og Allied Directors Corp. tilnefnd til að stjórna félaginu. Af gögnum málsins verður ráðið að Kaupthing Bank Luxembourg S.A. hafi upphaflega verið eini hluthafinn í félaginu, en fyrir liggja samningar milli bankans og MAT, sem sá síðarnefndi undirritaði 20. september 2008, um kaup hans á öllum hlutum í félaginu og um að bankinn hefði umsjón með rekstri félagsins. MAT undirritaði sama dag yfirlýsingu um að hann væri raunverulegur eigandi félagsins, en það sama hafði einnig komið fram í eyðublaði frá Kaupþingi banka hf., sem var fyllt út af hálfu félagsins degi fyrr til að veita upplýsingar fyrir könnun á áreiðanleika viðskiptamanns samkvæmt ákvæðum laga nr. 64/2006. Gögn málsins bera með sér að félagið hafi fengið íslenska kennitölu, en ekki liggur fyrir hvenær það hafi verið skráð í fyrirtækjaskrá hér á landi.

Í málinu liggja ekki fyrir gögn um stofnun eða skráningu áðurnefnds félags Jackal Finance Inc., en samkvæmt yfirlýsingu SAT 20. september 2008 var hann raunverulegur eigandi þess.

Af gögnum málsins verður ráðið að í apríl 2008 hafi Logos lögmannsþjónusta stofnað félag með heitinu ELL 162 ehf., sem hafði sama skráða aðsetur og sú lögmannsstofa, en hlutafé þess var 500.000 krónur. Nafni þessa félags virðist síðan hafa verið breytt í Q Iceland Holding ehf., en tilkynning um það til fyrirtækjaskrár liggur ekki fyrir í málinu. Á hinn bóginn hefur verið lögð fram tilkynning 23. september 2008 í nafni BÓ héraðsdómslögmanns, starfsmanns nefndrar lögmannstofu, þar sem greint var frá því að tveir hluthafafundir hafi farið fram í félaginu Q Iceland Holding ehf. Annars vegar hafi verið haldinn fundur 3. júní 2008, þar sem samþykktum félagsins hafi verið breytt á þann hátt að tveir menn ættu sæti í stjórn þess og hafi verið kjörnir í hana GJO héraðsdómslögmaður og SAT, sem væri formaður hennar. Hins vegar hafi samþykktum félagsins aftur verið breytt á hluthafafundi 30. sama mánaðar þannig að þrír menn sætu í stjórn þess, svo og að einn stjórnarmaður gæti skuldbundið félagið nema ráðstafað væri eignum þess að andvirði meira en 10.000 evrur, en til slíkra skuldbindinga þyrfti skriflegt samþykki MAT. Á þessum fundi hafi síðastnefndur maður jafnframt verið kjörinn í stjórn félagsins ásamt þeim tveimur, sem áður áttu þar sæti. Með þessari tilkynningu fylgdu undirritaðar yfirlýsingar frá SAT 4. júní 2008, GJO sama dag og MAT 13. sama mánaðar um að þeir samþykktu að taka sæti í stjórn félagsins. Samkvæmt bréfi viðskiptaráðuneytisins 18. september 2008 til lögmannsstofunnar veitti það undanþágu til „að tveir þar nafngreindir einstaklingar frá Qatar geti setið í stjórn félagsins Q Iceland Holding ehf.“ Í framhaldi af þessu leitaði lögmannsstofan eftir því 29. september 2008 að MAT og SAT fengju kennitölur í þjóðskrá, en af gögnum málsins verður ekkert séð um afgreiðslu þess erindis.

Loks er þess að geta að með samningi 19. september 2008 milli KH hæstaréttarlögmanns og Q Iceland Holding ehf. seldi sá fyrrnefndi þeim síðarnefnda alla hluti í félagi með heitinu Bakkafullur ehf., sem virðist hafa verið stofnað í júlí sama ár, en fyrir hönd kaupandans var samningurinn undirritaður af GJO. Í samningnum kom meðal annars fram að hlutafé í félaginu væri 500.000 krónur og hafi hlutirnir í því verið seldir fyrir sömu fjárhæð. Sama dag var fyrirtækjaskrá tilkynnt að heiti Bakkafulls ehf. hafi verið breytt í Q Iceland Finance ehf. og hafi TH héraðsdómslögmaður bæði verið kjörin eini stjórnarmaður í félaginu og ráðin framkvæmdastjóri þess með prókúruumboði.

6

Hér áður var greint frá því að ákærði H-kk-nf hafi í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi lýst samkomulagi, sem Kaupþing banki hf. og MAT hafi gert í september 2008 um þrenns konar viðskipti, en eftir gögnum málsins virðist aldrei hafa verið gerður skriflegur samningur um þau í heild.

Í fyrsta lagi kvað ákærði H-kk-þf sem áður segir MAT hafa átt að kaupa 5,01% hlut í Kaupþingi banka hf., sem myndi veita lán fyrir kaupverðinu í heild. Þessi þáttur í samkomulaginu mun hafa gengið eftir í framhaldi af því að kaupandinn undirritaði yfirlýsingu dagsetta 20. september 2008 um að hann gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir peningamarkaðsláni, sem Serval Trading Group Corp. fengi hjá Kaupþingi banka hf. að fjárhæð 150.000.000 evrur. Eftir að yfirlýsing þessi lá fyrir, sem virðist þó ekki hafa verið fyrr en að kvöldi 21. september 2008, var lokið við texta tilkynningar frá Kaupþingi banka hf., sem birt var í kauphöll að morgni 22. sama mánaðar, um að félagið Q Iceland Finance ehf., dótturfélag Q Iceland Holding ehf. sem væri í eigu MAT, hafi keypt 5,01% hlutabréfa í Kaupþingi banka hf. eða 37.100.000 hluti fyrir 690 krónur hvern. Í gögnum málsins kemur fram að félagið hafi nokkrum dögum fyrir þessi viðskipti átt 36.179.216 eigin hluti, en í tengslum við þau mun það hafa keypt 4.200.000 hluti áður en salan á hlutunum 37.100.000 fór fram. Kaupþing banki hf. gaf út 26. september 2008 staðfestingu til Q Iceland Finance ehf. fyrir pöntun félagsins á þessum hlutum, sem greiða ætti 25.726.995.350 krónur fyrir að meðtöldum kostnaði, og kæmi sú fjárhæð til uppgjörs 29. sama mánaðar. Á þeim uppgjörsdegi gaf Kaupþing banki hf. síðan út staðfestingu á peningamarkaðsútláni til Serval Trading Group Corp. að fjárhæð 12.863.497.675 krónur og sams konar láni til Gerland Assets Ltd. með sömu fjárhæð. Að því gerðu greiddi Kaupþing banki hf. fjárhæð hvors þessara peningamarkaðsútlána inn á reikninga hjá sér á nafni hvors lántakans fyrir sig, því næst voru sömu fjárhæðir teknar af þeim reikningum og lagðar inn á reikning hjá bankanum á nafni Choice Stay Ltd., eftir það var samanlagða fjárhæðin tekin af síðastnefndum reikningi og lögð á reikning Q Iceland Finance ehf. við bankann. Af þeim reikningi mun svo greiðsla á 25.726.995.350 krónum hafa verið tekin til að greiða bankanum fyrir kaupverð hlutanna.

Í öðru lagi kom fram í skýrslu ákærða H-kk-ef fyrir héraðsdómi að samið hafi verið um að Kaupþing banki hf. myndi veita MAT lán til að eiga viðskipti við Deutsche Bank AG um svonefnd „Credit Linked Notes“. Eftir gögnum málsins varð ekkert af þeim viðskiptum.

Í þriðja lagi sagði ákærði H-kk-nf að Kaupþing banki hf. hafi heitið að lána félagi í eigu MAT 50.000.000 bandaríkjadali til fjárfestinga. Þetta lán var veitt til Brooks Trading Ltd., en í málinu er deilt um hvort það hafi verið gert 19. september 2008, svo sem ákæruvaldið heldur fram, eða 29. sama mánaðar.

7

Bankastjóri Seðlabanka Íslands sendi 9. desember 2008 stutta samantekt um framangreind viðskipti til ríkislögreglustjóra, sem framsendi það erindi samdægurs til Fjármálaeftirlitsins, en að undangenginni nokkurri gagnaöflun beindi það kæru af þessu tilefni til sérstaks saksóknara 13. mars 2009. Að lokinni lögreglurannsókn gaf saksóknarinn út ákæru í máli þessu 16. febrúar 2012. Ákærunni, sem tekin er upp í heild í hinum áfrýjaða dómi, var skipt í fjóra meginkafla og voru helstu efnisatriði hennar sem hér segir:

Í a. lið I. kafla ákærunnar var ákærða H-kk-þgf gefið að sök brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með umboðssvikum, sem fólgin hafi verið í því að hann hafi í september 2008 misnotað aðstöðu sína sem forstjóri Kaupþings banka hf. þegar hann hafi farið út fyrir heimildir sínar til lánveitinga með því að hafa án samþykkis lánanefnda bankans látið hann lána Brooks Trading Ltd. 50.000.000 bandaríkjadali án nokkurra trygginga með óundirrituðu peningamarkaðsútláni og valdið honum þannig verulegri fjártjónshættu. Í b. lið sama kafla ákærunnar var ákærða M-kk-þgf gefin að sök hlutdeild í framangreindu broti með nánar tiltekinni háttsemi, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga.

Í a. lið II. kafla ákærunnar voru ákærðu H-kk-þgf og S-kk-þgf báðum gefin að sök umboðssvik, sem varði við 249. gr. almennra hegningarlaga, með því að sá fyrrnefnefndi hafi sem forstjóri Kaupþings banka hf. og sá síðarnefndi sem formaður stjórnar félagsins og formaður lánanefndar hennar farið út fyrir heimildir sínar til lánveitinga í september 2008 þegar Gerland Assets Ltd. hafi án samþykkis lánanefnda verið veitt peningamarkaðsútlán að fjárhæð 12.863.497.675 krónur án þess að lánsskjöl væru undirrituð og trygging verið sett fyrir endurgreiðslu, en með þessu hafi þeir valdið bankanum verulegri fjártjónshættu. Í b. lið sama kafla ákærunnar var ákærða Ó-kk-þgf á nánar tilgreindum forsendum aðallega gefin að sök hlutdeild í síðastgreindu broti, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga, en til vara hylming og peningaþvætti, sem varði við 254. og 264. gr. sömu laga.

Í a. lið III. kafla ákæru voru ákærðu H-kk-nf og S-kk-nf báðir bornir sökum um markaðsmisnotkun, sem varði við a. lið 1. töluliðar og 2. tölulið 1. mgr. 117. gr., sbr. 146. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti, með því að hafa í viðskiptum með 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. í september 2008 á nánar tilgreindan hátt látið ranglega líta svo út að MAT hafi lagt til fé til að kaupa hlutina ásamt því að bera fulla markaðsáhættu af kaupunum og leynt fullri fjármögnun bankans á þeim, svo og aðkomu ákærða Ó-kk-ef að viðskiptunum. Hafi ákærðu H-kk-nf og S-kk-nf sameiginlega tekið ákvörðun um viðskiptin og fjármögnun þeirra, en sá fyrrnefndi gefið starfsmönnum bankans fyrirmæli um framkvæmd þeirra. Viðskiptin með stóran hlut í félaginu hafi falið í sér blekkingu og sýndarmennsku og verið líkleg til að gefa misvísandi mynd af spurn eftir hlutabréfunum og verði þeirra, enda hafi verið dulin full fjármögnun bankans á viðskiptunum, að hann hafi borið helming markaðsáhættu af þeim og að ákærði Ó-kk-nf, sem hafi verið stór hluthafi í félaginu, hafi átt þar hlut að máli. Í b. lið III. kafla ákærunnar var ákærðu M-kk-þgf og Ó-kk-þgf báðum gefin að sök hlutdeild í framangreindum brotum með því að hafa með nánar tilteknu móti átt þátt í því að koma viðskiptunum á og hrinda þeim í framkvæmd. Sú háttsemi var talin varða við fyrrgreind ákvæði laga nr. 108/2007, sbr. 3. mgr. 147. gr. sömu laga og 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga.

Loks var ákærðu öllum í IV. kafla ákærunnar gefin að sök markaðsmisnotkun með því að hafa 22. og 23. september 2008 í tilkynningu, sem birt hafi verið á vef Kauphallar Íslands, og í viðtölum við fjölmiðla dreift fréttum og upplýsingum, sem hver um sig og í heild hafi verið líklegar til að gefa misvísandi mynd af viðskiptunum, sem um ræddi í III. kafla ákærunnar, og vísbendingar um þau. Í þessum kafla ákærunnar var inntaki tilkynningarinnar og þessara viðtala nánar lýst, meðal annars með því að tekin voru upp orðrétt ummæli, sem höfð hafi verið eftir ákærðu H-kk-þgf, S-kk-þgf og Ó-kk-þgf í tilteknum fjölmiðlum. Jafnframt var tiltekið á hvaða hátt talið væri að þessar upplýsingar og vísbendingar hafi verið misvísandi, en þær hafi verið fallnar til að hafa áhrif á ákvarðanir annarra um viðskipti með hlutabréf í Kaupþingi banka hf. Háttsemi ákærðu samkvæmt þessum kafla ákærunnar var talin varða við 3. tölulið 1. mgr. 117. gr., sbr. 146. gr. laga nr. 108/2007.

Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu sakfelldir fyrir þá háttsemi alla, sem þeim var gefin að sök í ákærunni.

II

1

Sem fyrr segir krefjast ákærðu þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi. Allir byggja þeir þá kröfu meðal annars á þeirri röksemd að brotinn hafi verið á þeim réttur, sem þeim sé tryggður með 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. samnings um verndun mannréttinda og mannfrelsis, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu, til að fá aðgang að gögnum undir rannsókn lögreglu á málinu og við meðferð þess fyrir dómi.

Ákærðu kröfðust þess í þinghaldi 27. apríl 2012 að sérstökum saksóknara yrði gert að afhenda þeim „eintak atburðarskrár (log-skrár) um tengingar milli símtala, eða önnur þau gögn sem kunna að hafa orðið til við rannsókn málsins hjá embætti sérstaks saksóknara og hafa að geyma yfirlit yfir símtöl sem hlustuð voru á grundvelli úrskurða um hlustanir í málinu.“ Þá kröfðust ákærðu þess einnig að þeim yrði „afhent afrit allra tölvupósta sem fóru um netföng þeirra og voru haldlögð af embætti sérstaks saksóknara við rannsókn málsins.“ Af hálfu ákæruvaldsins var hafnað að verða við þessu. Í úrskurði héraðsdóms, sem gekk 4. maí 2012 meðal annars um þessar kröfur ákærðu, var vísað til þess að ákæruvaldið hafi lýst því yfir að gögnin, sem hér um ræddi, væru ákærðu aðgengileg hjá lögreglu og gætu þeir kynnt sér þannig hvort þau hefðu að þeirra mati þýðingu fyrir málið og hvort rétt yrði að leggja þau fram. Gæti fyrst komið til álita eftir slíka könnun hvort verða ætti við kröfum um að gögnin yrðu lögð fram og yrði því að vísa kröfunum frá dómi. Úrskurðurinn var kærður til Hæstaréttar, sem með dómi 16. maí 2012 í máli nr. 325/2012 felldi úr gildi ákvæði hans um að vísa kröfum ákærðu frá dómi og lagði fyrir héraðsdóm að taka efnislega afstöðu til krafnanna. Þær voru því aftur teknar fyrir í þinghaldi í héraði 24. maí 2012 og var kveðinn upp úrskurður um þær 29. sama mánaðar. Þar var eins og í fyrri úrskurðinum vísað til þess að gögnin, sem kröfur ákærðu sneru að, væru þeim aðgengileg hjá lögreglu samkvæmt yfirlýsingu ákæruvaldsins og gætu þeir kynnt sér þau þar til að komast að raun um hvort rétt væri að leggja þau fram í málinu. Yrði að telja að ákæruvaldinu væri almennt skylt í ljósi meginreglunnar um jafnræði aðila að veita ákærðu eða verjendum þeirra aðgang að þeim gögnum, sem lögreglan hafi aflað vegna rannsóknar sakamáls en ekki hafi verið lögð fram fyrir dómi. Ekki væri þó unnt að líta svo á að lögreglu eða ákæruvaldinu væri skylt að afhenda ákærðu eða verjendum þeirra eintök af slíkum gögnum. Kröfum ákærðu var því hafnað. Úrskurðurinn var kærður til Hæstaréttar, sem staðfesti hann með dómi 8. júní 2012 í máli nr. 392/2012.

Ákærðu kröfðust þess í þinghaldi 21. mars 2013 að þeim yrði afhent aðallega „yfirlit yfir öll gögn sem aflað hefur verið af lögreglu og ekki hafa verið lögð fram í málinu.“ Til vara kröfðust þeir þess að þeim yrði afhent yfirlit yfir öll gögn, sem aflað hafi verið við rannsókn lögreglunnar, afmörkuð hafi verið í „Clearwell-leitarforriti“, fengið hafi heitin „ESS KAU Q Iceland“, „ESS KAU Q Iceland 2“ og „KAU KBLUC“ og ekki verið lögð fram í málinu. Að þessu frágengnu kröfðust þeir þess að þeim yrði afhent yfirlit yfir öll gögn, sem hafi verið aflað við rannsóknina, afmörkuð með sama leitarforriti og fengið heitin sem að framan greinir, en fundin yrðu með notkun 15 mismunandi leitarorða eða orðasambanda. Ákæruvaldið hafnaði að verða við þessari kröfu með vísan til þess að slík gögn væru ekki til. Með úrskurði héraðsdóms 26. mars 2013 var þessum kröfum hafnað með þeim rökum að skilja yrði 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála svo að ákvæðið tæki einungis til gagna, sem orðið hafi til og enn væru fyrir hendi, en ekki fælist í því að lögreglu eða ákæruvaldinu væri almennt skylt að útbúa gögn að kröfu verjanda. Ákærðu kærðu úrskurðinn til Hæstaréttar. Í dómi réttarins 4. apríl 2013 í máli nr. 220/2013 var vísað til þess að samkvæmt c. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 sæti kæru til Hæstaréttar úrskurður héraðsdóms um synjun um að láta af hendi afrit af gögnum og tæki þetta ákvæði til gagna, sem þegar væru fyrir hendi. Kröfur ákærðu lytu á hinn bóginn að því að lögregla eða ákæruvaldið léti vinna tiltekin gögn og hafi þessum kröfum verið hafnað með hinum kærða úrskurði. Úrskurður þess efnis sætti ekki kæru eftir fyrrgreindri heimild eða öðrum stafliðum 1. mgr. 192. gr. laganna og var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Svo sem rakið hefur verið stóð ákærðu til boða að fá aðgang að þeim heildarsöfnum gagna, sem þeir kröfðust 27. apríl 2012 að fá afhent afrit af, til að kynna sér þau og velja úr þeim einstök gögn til að fá lögð fram við meðferð málsins fyrir dómi. Eins og málið liggur fyrir er ekki ljóst í hverjum mæli ákærðu hafi nýtt sér þetta boð. Ekki verður horft fram hjá því að gögn, sem lögregla lagði hald á við rannsókn málsins, munu vera gríðarleg að umfangi, en meðal þeirra munu vera rafræn afrit af tölvubréfum, sem fóru um tölvukerfi Kaupþings banka hf. á tilteknu tímabili. Samkvæmt málflutningi af hálfu ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti munu þau tölvubréf vera um 20.000.000 talsins og mætti áætla að skrá um þau yrði sem svaraði um 400.000 blaðsíðum að lengd. Meðal slíkra tölvubréfa hljóta eðli máls samkvæmt að vera í ríkum mæli orðsendingar varðandi fjárhagsmálefni fjölmargra viðskiptamanna bankans, sem leynd verður að ríkja um, og að auki persónulegar orðsendingar, sem starfsmenn félagsins fengu eða sendu og vörðuðu einkalíf þeirra. Þá lutu kröfur ákærðu, sem héraðsdómur tók afstöðu til með áðurnefndum úrskurði 26. mars 2013, sem áður segir að því að lögreglan byggi til handa þeim tiltekin gögn, en ekki að þeim yrði veittur aðgangur að þeim. Í hvorugu þessara tilvika var ákærðu neitað um að fá aðgang að einhverjum tilteknum gögnum, heldur var hafnað kröfum þeirra um að fá afhent eintak af umfangsmiklu heildarsafni gagna, sem þeim stóð til boða að fá aðgang að hjá lögreglu, og um að lögregla leysti af hendi vinnu í þeirra þágu við skráargerð. Ekki er unnt að líta svo á að niðurstöður um þessar kröfur hafi takmarkað þann rétt, sem ákærðu bar að njóta til aðgangs að gögnum eftir 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að öðru leyti en þessu gerðu ákærðu ekki kröfur um aðgang að gögnum fyrir héraðsdómi. Þegar metið er hvort réttur sakaðs manns til aðgangs að gögnum hafi verið takmarkaður í andstöðu við framangreindar réttarreglur verður því grunnskilyrði að vera fullnægt að krafa um það efni hafi verið borin undir dómstóla. Samkvæmt þessu eru ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi á grundvelli þeirra röksemda ákærðu, sem hér um ræðir.

2

Í annan stað hafa ákærðu vísað til þess að uppvíst hafi orðið þegar liðið hafi á rannsókn málsins að á fyrri hluta árs 2010 hafi lögregla tekið upp símtöl einhverra þeirra og hafi í þeim upptökum verið meðal annars samtöl, sem tveir þeirra hafi átt við verjendur sína. Starfsmenn lögreglu hafi fengið það hlutverk að hlýða á upptökur af símtölum og hljóti þeir að hafa þurft að hlusta á hvert samtal fyrir sig í heild eða að hluta, þótt þeir hafi fengið fyrirmæli um að láta af slíku ef þeir yrðu þess varir að samtal væri við verjanda, svo sem ákæruvaldið hafi haldið fram að gefin hafi verið. Á þennan hátt hafi verið skertur réttur sakbornings til trúnaðar um samtöl sín við verjanda, en lögreglu hefði verið skylt að haga hlustun á annan veg til að tryggja þennan trúnað, svo sem með því að aðrir en starfsmenn hennar hefðu gengið úr skugga um hvort samtöl væru við verjendur áður en lengra yrði haldið.

Í málatilbúnaði ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti hefur framangreindu verið andmælt, en í tengslum við þetta hefur verið vísað til þess að í bréfi sérstaks saksóknara 20. mars 2013 til verjanda ákærða H-kk-ef hafi verið greint frá því að upptökum af fjórum samtölum milli þeirra tveggja hafi vegna mistaka ekki verið eytt, en á þær upptökur hafi ekki verið hlustað. Gildi það síðastnefnda um allar aðrar upptökur af símtölum, sem þessu marki hafi verið brenndar.

Í málinu liggur ekki fyrir nokkurt endurrit af hljóðrituðu símtali milli einhvers ákærða og verjanda síns, útdrættir úr slíkum símtölum eða skýrslur um efni þeirra. Er þannig alls kostar ljóst að slík gögn hafa á engan hátt verið nýtt til sönnunar fyrir dómi. Að þessu frágengnu er þess að gæta að ekki fæst séð hvernig lögregla gæti almennt hagað aðgerðum við hlustun síma sakbornings á annan hátt en gert var í þessu tilviki samkvæmt fyrrnefndu bréfi sérstaks saksóknara, enda verður hvorki séð fyrir hvort símtal sakbornings kunni að vera við verjanda fremur en annan né hefur lögregla heimild í XI. kafla laga nr. 88/2008 til að fela öðrum framkvæmd þess inngrips í friðhelgi einkalífs manna að hluta á símtöl þeirra. Í málinu hafa engin rök verið færð fyrir því að upptökur, sem viðurkennt er að hafi orðið til af símtölum við verjanda, hafi í reynd haft áhrif á rannsókn málsins eða að raunhæf hætta geti hafa verið á því. Að þessu öllu virtu verður aðalkrafa ákærðu ekki tekin til greina á þessum grunni.

3

Þá bera ákærðu því við til stuðnings kröfu um frávísun málsins frá héraðsdómi að ákæruvaldið hafi lagt fram greinargerð rannsakenda, sem beri þess skýr merki að lögregla hafi ekki gætt þeirrar hlutlægni við rannsókn málsins, sem henni hafi borið samkvæmt 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008, en með því hafi verið brotið gegn 2. mgr. 70. stjórnarskrárinnar. Sé í greinargerðinni að finna ítrekaðar og fyrirvaralausar fullyrðingar, sem óhagfelldar séu ákærðu, um flesta þætti málsins og verði af því ráðið að meðan á rannsókn stóð hafi hugur rannsakenda verið fullmótaður. Að auki hafi framlagning þessarar greinargerðar verið andstæð meginreglu um munnlegan flutning máls.

Greinargerðin, sem hér um ræðir, var gerð á grundvelli 1. mgr. 56. gr. laga nr. 88/2008. Af greinargerð sem þessari, sem gerð er við lok rannsóknar, verða ekki dregnar ályktanir um viðhorf rannsakenda til sakarefnis meðan aðgerðir við hana stóðu yfir, svo sem ákærðu leitast við að gera samkvæmt áðursögðu. Greinargerð rannsakenda í þessu máli er að sönnu yfirgripsmikil, en það eru ekki síður gögn þess, sem leitast var við að vinna úr í henni. Í fyrrnefndum úrskurði héraðsdóms 4. maí 2012 var hafnað kröfu ákærðu um að skjal þetta fengist ekki lagt fram í málinu. Til þess tók Hæstiréttur ekki efnislega afstöðu í máli nr. 325/2012, þar sem úrskurður um þetta atriði gat ekki sætt kæru, en ekki hefðu verið næg efni til að hafna því að greinargerðin yrði lögð fram í málinu, enda er ekki að finna í henni skriflegan málflutning í ríkara mæli en í málatilbúnaði ákærðu í héraði. Framangreindar röksemdir fyrir frávísun málsins eru því haldlausar.

4

Ákærði S-kk-nf hefur reist kröfu um frávísun málsins frá héraðsdómi sérstaklega á því fyrir sitt leyti að lögregla hafi í nánar tilgreindum atriðum staðið ranglega að verki þegar hún leitaði eftir og fékk því framgengt að alþjóðalögreglan gæfi út eftirlýsingu á hendur þessum ákærða 11. maí 2010 þegar hann var staddur í Bretlandi, þar sem hann átti heimili.

Við flutning málsins fyrir Hæstarétti hafa röksemdir, sem tengjast framangreindu, ekki verið færðar fram með þeim hætti að unnt sé að sjá hvernig hugsanlegir annmarkar á framkvæmd áðurnefndrar eftirlýsingar gagnvart ákærða S-kk-þgf gætu leitt til þess að vísa ætti máli þessu frá héraðsdómi að því er hann varðar. Verður því ekki orðið við aðalkröfu hans á þessum grunni.

5

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi bar ákærði M-kk-nf meðal annars fyrir sig í héraði að fyrir því yrði ekki fundin stoð í ákvæðum 4. til 7. gr. almennra hegningarlaga að íslenska ríkið hefði lögsögu yfir honum til að koma fram refsingu vegna þeirra sakargifta, sem hann er borinn í málinu, þar sem hann hafi á þeim tíma, sem atvik málsins gerðust, verið búsettur í Luxembourg og hafi engar þær athafnir, sem þessar sakir varði, átt sér stað hér á landi. Fyrir Hæstarétti hafa ákærðu S-kk-nf og Ó-kk-nf borið því sama við hvor fyrir sitt leyti með vísan til þess að þeir hafi verið búsettir í öðrum löndum á þessum tíma og sé atvikum að öðru leyti eins háttað um þá. Með vísan til dóms Hæstaréttar 3. desember 2009 í máli nr. 509/2009 er rétt að taka afstöðu til þessara röksemda með tilliti til þess hvort efni séu til að vísa máli þessu frá héraðsdómi að því er ákærðu M-kk-þf, S-kk-þf og Ó-kk-þf varðar.

Svo sem áður var getið er ákærði M-kk-nf borinn sökum í b. lið I. kafla ákæru um hlutdeild samkvæmt 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga í ætluðu broti ákærða H-kk-ef samkvæmt a. lið sama kafla hennar gegn 249. gr. sömu laga, í b. lið III. kafla ákæru um hlutdeild samkvæmt fyrrnefnda lagaákvæðinu í ætluðu broti ákærðu H-kk-ef og S-kk-ef gegn a. lið 1. töluliðar og 2. tölulið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 samkvæmt a. lið sama kafla og um brot gegn 3. tölulið 1. mgr. sömu lagagreinar í a. lið IV. kafla ákærunnar. Ákærði S-kk-nf er borinn sökum um brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga í a. lið II. kafla ákæru, brot gegn a. lið 1. töluliðar og 2. tölulið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 í a. lið III. kafla hennar og brot gegn 3. tölulið 1. mgr. sömu lagagreinar í a. og d. lið IV. kafla ákærunnar. Þá er ákærði Ó-kk-nf borinn sökum í b. lið II. kafla ákærunnar aðallega um hlutdeild samkvæmt 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga í ætluðum brotum ákærðu H-kk-ef og S-kk-ef gegn 249. gr. sömu laga samkvæmt a. lið sama kafla ákærunnar, en til vara brot gegn 254. og 264. gr. laganna. Í b. lið III. kafla ákærunnar er ákærði Ó-kk-nf jafnframt sakaður á sama hátt og ákærði M-kk-nf um hlutdeild í ætluðu broti ákærðu H-kk-ef og S-kk-ef gegn a. lið 1. töluliðar og 2. tölulið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 samkvæmt a. lið sama kafla, svo og um brot gegn 3. tölulið 1. mgr. sömu lagagreinar í a. og c. lið IV. kafla ákærunnar.

Brotunum, sem ákærðu M-kk-nf, S-kk-nf og Ó-kk-nf eru sakaðir um í málinu og varða 249. gr. almennra hegningarlaga, er það sammerkt að refsinæmi ætlaðrar háttsemi þeirra er að einhverju leyti bundin við afleiðingar verknaðar í skilningi 7. gr. almennra hegningarlaga. Afleiðingar ætlaðra brota gegn 249. gr. laganna myndu birtast í því að Kaupþingi banka hf. hafi verið valdið verulegri fjártjónshættu í starfsemi sinni hér á landi. Ætluð brot gegn 117. gr. laga nr. 108/2007 tengdust starfsemi sama félags hér á landi og teljast þau því hafa verið framin innan íslenska ríkisins í skilningi 1. töluliðar 4. gr. almennra hegningarlaga. Í því ljósi er fullnægt efnisskilyrðum 4. og 7. gr. almennra hegningarlaga fyrir lögsögu íslenska ríkisins yfir þessum ákærðu í málinu.

Samkvæmt því öllu, sem greinir hér að framan í þessum kafla, er hafnað aðalkröfu ákærðu um að málinu verði vísað frá héraðsdómi.

III

1

Til vara krefjast allir ákærðu þess að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur. Þá kröfu reisa þeir meðal annars á því að þeir hafi með réttu mátt draga í efa óhlutdrægni sérfróðs meðdómsmanns í héraði, fyrrnefnds M-kk-ef B-kk-ef, sbr. g. lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008, auk þess sem vafasamt sé að hann hafi fullnægt því almenna hæfisskilyrði 1. mgr. 4. gr. sömu laga að hann hafi ekki sýnt af sér háttsemi, sem rýrt gæti það traust sem dómarar verði almennt að njóta. Í þessum efnum vísa ákærðu til þess að þeim hafi orðið það kunnugt eftir uppkvaðningu héraðsdóms að nefndur meðdómsmaður hafi átt í umfangsmiklum lánsviðskiptum við Kaupþing banka hf. og Sparisjóð Reykjavíkur og nágrennis, en af gögnum um þetta megi vera ljóst að miklir persónulegir hagsmunir hans hafi verið tengdir fyrrnefnda fjármálafyrirtækinu. Þannig hafi nafngreint einkahlutafélag, sem meðdómsmaðurinn hafi verið stjórnarmaður í, verið tekið til gjaldþrotaskipta degi áður en tilkynnt hafi verið að hann myndi gegna þessu verki í málinu. Lýst hafi verið átta kröfum í þrotabúið að samanlagðri fjárhæð 40.966.786 krónur og hafi skiptum verið lokið í apríl 2013 án þess að greiðsla fengist upp í þær. Hafi tvær af þessum kröfum verið á hendi Dróma hf. og með fjórar hafi Arion banki hf. farið, en ein þeirra hafi verið reist á skuldabréfi, sem upphaflega hafi verið gefið út til Kaupþings banka hf. og meðdómsmaðurinn borið sjálfskuldarábyrgð á, og eftirstöðvar hennar numið 954.822 krónum. Þá vísa ákærðu til þess að meðdómsmaðurinn hafi verið framkvæmdastjóri annars nafngreinds einkahlutafélags, sem hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta í apríl 2014, en af þinglýstum heimildum verði séð að tryggingarbréf útgefin af því félagi til Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis, annars vegar fyrir 129.700 evrum og hins vegar 10.000.000 krónum, hvíli á fasteign í eigu meðdómsmannsins, auk þess sem fjórar aðrar veðskuldir, sem hvíli á eigninni, hafi áður verið við sama sparisjóð og Kaupþing banka hf. Að auki sé meðdómsmaðurinn á vanskilaskrá vegna skuldar við Íslandsbanka hf. Ákærðu benda á að sakarefni þessa máls lúti að viðskiptum Kaupþings banka hf. og séu meðal þeirra fyrrum forstjóri hans og stjórnarformaður auk forstjóra erlends dótturfélags. Fall íslensku viðskiptabankanna hafi haft gríðarleg áhrif á efnahagslíf hér landi, fjárhagsstöðu manna og rekstur margra fyrirtækja, en stjórnendur bankanna virðist í hugum margra eiga þar mesta sök.

Um þessar röksemdir ákærðu er þess fyrst að gæta að engan veginn verður séð hvernig skuldir meðdómsmannsins eða félaga, sem hann á fyrri tímum hefur gegnt störfum fyrir, við Sparisjóð Reykjavíkur og nágrennis, Dróma hf. eða Íslandsbanka hf. gætu valdið í málinu þeirri aðstöðu, sem um ræðir í g. lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008. Sama gegnir um skuldbindingar, sem kann að hafa verið stofnað til við Arion banka hf. Þótt meðdómsmaðurinn hafi þess utan borið skuldbindingar við Kaupþing banka hf. verður heldur ekki séð hvernig sú aðstaða gæti leitt til vanhæfis í málinu eftir nefndu lagaákvæði, enda hljóta lántakar þess banka hér á landi að hafa að minnsta kosti skipt mörgum tugum þúsunda. Tengsl meðdómsmannsins við tvö félög, sem munu hafa verið tekin til gjaldþrotaskipta, og vanskil í einu tilviki við banka eru ekki þess eðlis að hann hafi ekki fullnægt almennum hæfisskilyrðum 1. mgr. 4. gr. nefndra laga til að taka sæti meðdómsmanns. Eru því ekki haldbær rök fyrir kröfu ákærðu um ómerkingu héraðsdóms á þessum grunni.

2

Ákærðu bera því jafnframt við til stuðnings kröfu sinni um ómerkingu hins áfrýjaða dóms að héraðsdómur hafi við úrlausn málsins komist að þeirri niðurstöðu að framburður fjögurra vitna, BHD, BÓ, GG og HS, hafi án sjálfstæðs mats á skýrslum þeirra fyrir dómi verið ótrúverðugur vegna þess eins að verjendur tveggja ákærðu hafi rætt við vitnin fyrir aðalmeðferð málsins, og „í einhverjum tilvikum, sýnt þeim gögn málsins“, svo sem komist var að orði í greinargerð ákærða S-kk-ef fyrir Hæstarétti.

Tilefni fyrir varakröfu ákærðu er að þessu leyti að finna í lokaorðum forsendna hins áfrýjaða dóms, þar sem segir eftirfarandi: „Við aðalmeðferð málsins kom fram að fjögur vitni hefðu átt fund með verjendum ákærðu, H-kk-ef M-kk-ef og Ó-kk-ef, fyrir aðalmeðferð málsins og þau kynnt sér gögn málsins á skrifstofu verjendanna. Samkvæmt 3. mgr. 122. gr. laga nr. 88/2008 kynnir dómari ekki fyrir vitni skýrslur þess hjá lögreglu eða önnur sýnileg sönnunargögn fyrr en dómara þykir þess þörf til skýringar eða leiðréttingar skýrslu þess. Með því að ræða við vitnin fyrir aðalmeðferð máls og sýna þeim sýnileg sönnunargögn var farið á svig við greind lagafyrirmæli, auk þess sem sú háttsemi var til þess fallin að rýra trúverðugleika vitnanna, sbr. 7. tl. 122. gr. laga nr. 88/2008. Er þetta aðfinnsluvert.“ Orðin, sem hér greinir, gefa ekkert tilefni til þeirrar ályktunar, sem ákærðu leggja til grundvallar varakröfu sinni að þessu leyti, að héraðsdómur hafi ekkert tillit tekið til vættis þessara manna og að svo hafi farið af þeim ástæðum einum, sem hér um ræðir. Er það þeim mun ljósara þegar litið er til þess að um þetta var ekki rætt við úrlausn um sönnun fyrir einstaka sakaratriðum, heldur sem aðfinnslu í garð tveggja verjenda í niðurlagi dómsins, og að auki með þeim orðum að þessi háttsemi hafi verið fallin til að rýra trúverðugleika vitnanna, en ekki að sú hafi orðið raunin. Að þessari aðfinnslu verður að öðru leyti vikið í niðurlagi dóms þessa, en rökin, sem að framan greinir, gefa ekkert tilefni til að verða við varakröfu ákærðu.

3

Til stuðnings kröfu um ómerkingu hins áfrýjaða dóms byggja ákærðu einnig á því að þar hafi ranglega verið lagt til grundvallar við sönnunarmat um nánar tilgreind atriði að skýrslur vitnanna EH og HBL hafi verið trúverðugar, en ákærðu hafa vísað til ýmissa atriða varðandi framburð þessara vitna og aðstæður þeirra, sem ákærðu telja rýra trúverðugleika þeirra. Sé því svo ástatt að ómerkja ætti héraðsdóm með stoð í 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008. Ákærðu hafa að öðru leyti reist þessa dómkröfu á því að annars vegar hafi sá annmarki verið á meðferð málsins í héraði að ekki hafi verið reynt á viðhlítandi hátt að fá MAT og SAT til að bera vitni fyrir dómi. Hafi verið teknar viðtalsskýrslur við hvorn þeirra meðan á rannsókn lögreglu á málinu stóð og ákæruvaldið síðan undir rekstri þess í héraði beint fyrirspurn til lögmanns í Englandi, sem hafi í öðrum samböndum komið fram af hálfu þessara manna, um hvort þeir myndu koma fyrir dóm í Reykjavík eða gefa skýrslu gegnum síma við aðalmeðferð málsins til að svara hliðstæðum spurningum og bornar hafi verið upp í viðtölunum við þá. Í stað þess að aðhafast nokkuð frekar hafi ákæruvaldið látið við það sitja að lögmaðurinn hafi svarað fyrirspurninni neitandi. Hins vegar telja ákærðu þann annmarka á hinum áfrýjaða dómi að þar skorti á að tekin hafi verið afstaða til röksemda, sem þeir hafi haldið fram sér til varnar og eftir atvikum varðandi formhlið málsins.

Í dómi þessum eru ekki efni til að taka að svo komnu máli afstöðu til þess hvort annmarkar geti hafa verið á mati héraðsdóms á trúverðugleika áðurnefndra tveggja vitna þannig að ómerkingu hins áfrýjaða dóms varði, enda gæti þetta fyrst komið til athugunar að því reyndu að vætti þessara manna, annars eða beggja, kynni að hafa teljandi áhrif á niðurstöðu um eitthvert atriði málsins, sem sanna þarf. Að breyttu breytanda gildir það sama um framangreindar röksemdir ákærðu, sem snúa að því að vitnaskýrslur hafi ekki verið fengnar fyrir dómi af MAT eða SAT, en af vöntun vitnisburðar þeirra yrði ákæruvaldið að auki að bera eftir atvikum halla í efnisniðurstöðu málsins. Um aðfinnslur ákærðu, sem varða samningu hins áfrýjaða dóms, verður loks að gæta að því að ákvæðum f. og g. liðar 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008, sbr. og hliðstæð fyrirmæli í f. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, hefur ekki verið beitt svo í framkvæmd að nauðsyn hafi borið til að taka berum orðum rökstudda afstöðu í dómi til sérhverrar röksemdar, sem málsaðila kann að hugkvæmast að halda fram, heldur hefur bæði í tíð þessara laga og eldri um sama efni verið litið svo á að taka beri rökstudda afstöðu til alls þess, sem raunhæft er að ætla að kynni að hafa áhrif á niðurstöðu um eitthvert atriði máls, en önnur rök, sem hafnað er, megi liggja í þagnargildi.

Samkvæmt öllu framangreindu verður varakröfu ákærðu um ómerkingu hins áfrýjaða dóms hafnað.

IV

1

Áður hefur verið gerð nokkur grein fyrir gögnum, sem tengjast stofnun átta félaga með takmarkaðri ábyrgð ásamt eignarhaldi að þeim og stjórnun þeirra síðari hluta árs 2008, en af þessum félögum var eitt skráð á Kýpur, fimm á Bresku Jómfrúareyjunum og tvö hér á landi og snerta þau öll á einn eða annan hátt atvik málsins. Þá hefur verið rakið það helsta, sem ráðið verður af skriflegum sönnunargögnum um viðleitni stjórnenda Kaupþings banka hf. til að leita nýrra hluthafa frá Miðausturlöndum á árinu 2007 og fram eftir ári 2008, svo og af því, sem ákærðu H-kk-nf og Ó-kk-nf báru um það efni fyrir dómi, þar á meðal hvernig komið hafi til að sjónum hafi verið beint að MAT í þeim efnum. Eins og þegar hefur verið rakið í því sambandi hafa þessir ákærðu lýst því að samhliða en þó ótengt þessu hafi ákærði Ó-kk-nf lagt á árinu 2008 drög að sameiginlegum fjárfestingum með MAT og SAT.

2

MAT undirritaði 7. september 2008 eyðublöð fyrir umsókn til Kaupthing Bank Luxembourg S.A. um opnun bankareiknings og sendi áðurnefndur lögmaður í Englandi, SS, þessi gögn í þágu hans til ákærða M-kk-ef sem stjórnanda bankans með bréfi 8. sama mánaðar. Lögmaðurinn sendi jafnframt sama dag til ákærða M-kk-ef tölvubréf, sem myndrit af þessum gögnum virðist hafa fylgt. Ákærði framsendi þetta tölvubréf samdægurs til tveggja starfsmanna Kaupthing Bank Luxembourg S.A., BK og EH, en sá síðarnefndi mun hafa veitt lögfræðideild bankans forstöðu. Í bréfi ákærða var óskað eftir því að BK og EH sinntu þessu erindi og sendu til ákærða afrit af tölvubréfum í tengslum við það. EH framsendi þessa orðsendingu til tveggja starfsmanna lögfræðideildarinnar og lét þess getið að þetta væru fyrstu upplýsingarnar sem þau fengju, en nánari vitneskju mætti fá hjá BK. Síðar þennan dag og þann næsta leitaði BK frekari upplýsinga í tengslum við þetta með tölvubréfum til enska lögmannsins, þar á meðal um lögheimili MAT. Í þessum tölvubréfum BK var þess meðal annars getið að hann hafi 8. september 2008 rætt við ákærða Ó-kk-þf, sem hafi óskað eftir því að hann aflaði sams konar gagna og upplýsinga varðandi SAT, svo og að ákærði Ó-kk-nf hafi tjáð BK að lögheimili MAT væri í Qatar.

Af gögnum málsins verður ráðið að upplýsingar, sem kallað var eftir á framangreindan hátt, hafi verið komnar í hendur BK 11. september 2008, þar á meðal yfirlýsing MAT um lögheimili sitt, en þann dag fyllti BK út í þágu hans eyðublað frá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. fyrir áreiðanleikakönnun vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti ásamt því að aflað var úr gagnabanka upplýsinga um hann. Sama dag sendi starfsmaður lögfræðideildar bankans, LS, tölvubréf meðal annars til annars starfsmanns sömu deildar, SÖS, svo og BK og EH, þar sem sagði að viðskiptin við Mink Trading Corp. og Brooks Trading Ltd. væru orðin aðkallandi, en ákærði M-kk-nf væri 15. sama mánaðar á leið til fundar við viðskiptavininn í Qatar og því yrði næsta dag að hafa tilbúin öll skjöl, sem hann þyrfti að undirrita. Það gæti hún á hinn bóginn ekki gert nema búið væri að opna reikninga fyrir bæði félögin og spurðist hún því fyrir um hvernig þau mál stæðu. Þessu svaraði BK með því að enn vantaði undirrituð eintök af skjölum frá Bresku Jómfrúareyjunum vegna Mink Trading Corp., en þau væru á leið til lögmanns eiganda félagsins í London og kynni að mega reikna með myndriti af þeim næsta dag.

Síðar um daginn 11. september 2008 beindi starfsmaður Kaupthing Bank Luxembourg S.A. tölvubréfi til BK, þar sem óskað var í nokkrum liðum eftir frekari upplýsingum og gögnum vegna MAT í tengslum við áðurnefnda áreiðanleikakönnun. Þetta virðist hafa orðið tilefni til þess að ákærði M-kk-nf sendi tölvubréf í lok þessa dags til þriggja starfsmanna bankans, þar á meðal BK og EH, en með því framsendi hann síðastnefndu orðsendinguna. Í tölvubréfi ákærða sagði að ræða yrði þetta mál næsta dag og yrðu þeir ef til vill að vera aðeins mildari um sum atriði, enda væru þeir ekki ókunnir MAT, sem væri viðskiptafélagi og veiðifélagi ákærða Ó-kk-ef, en hann færi fyrir næst stærsta hluthafa Kaupþings banka hf. Þeir, starfsmenn bankans, hefðu undanfarin þrjú ár átt fundi með þessu fólki til að reyna að gera eitthvað sérstakt. Sagðist ákærði M-kk-nf myndu hitta MAT ekki síðar en um komandi helgi og kynni hann þá að geta gert eitthvað, sem skort hafi á til þessa. Ekki bæði hann um að MAT fengi sérstaka meðferð, heldur vildi hann benda á að þeir þekktu vel til hans. Væri ekki á hverjum degi sem einhver auðugasta fjölskylda heims vildi vinna með þeim og byggja eitthvað alvarlegt upp. Skyldu þeir því hittast til að komast að niðurstöðu um hvað skipti máli og gera áætlun um hvers væri þörf. Þessu tölvubréfi svaraði EH um hæl með þeim orðum að markmið þeirra væri að sýna ákveðni en vera um leið sveigjanlegir og væri ástríða fyrir viðskiptum þeirra leiðarljós.

Eins og áður var getið fyllti BK 12. september 2008 út eyðublað frá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. fyrir áreiðanleikakönnun á Brooks Trading Ltd. vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti. Í lok sama dags sendi hann síðan tölvubréf til ákærðu Ó-kk-ef og M-kk-ef, þar sem sagði að meðfylgjandi væru gögnin, sem MAT þyrfti að undirrita vegna félaganna á Bresku Jómfrúareyjunum, en ákærði M-kk-nf tæki þau með sér til Qatar og fengi undirskriftir.

Á sunnudeginum 14. september 2008 sendi ákærði M-kk-nf svohljóðandi tölvubréf til ákærða H-kk-ef: „Tu matt hringja I mig I dag thannig ad vid getum planad vel ferd okkar til qatar thannig ad vid seum med engin mal opin thegar eg kem til baka.“ Næsta dag var fyrrnefnt eyðublað fyrir áreiðanleikakönnun á MAT vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti, sem var fyllt út 11. sama mánaðar, áritað um samþykki af starfsmönnum Kaupthing Bank Luxembourg S.A.

3

EH sendi ákærða M-kk-þgf tölvubréf mánudaginn 15. september 2008 og fylgdi því skjal, sem bar auðkennið „Structure Proposal 16-09-08.ppt“. Í bréfinu bað EH ákærða um að kíkja „á þetta“ og myndi hann svo heyra í ákærða, en hann lét þess jafnframt getið að hann yrði „í bankanum“ þar til yfir lyki. Fylgiskjalið, sem hér um ræðir, hafði að geyma glærukynningu, sem var merkt Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og sýndi skipurit tiltekinna viðskipta, en í hinum áfrýjaða dómi er þetta skipurit að öðru jöfnu nefnt „strúktúr“.

Í upphafi skipuritsins var að finna lýsingu á viðskiptunum og sagði þar að MAT og hugsanlega fleiri fjárfestar hefðu í félagi við ákærða Ó-kk-þf í hyggju að setja upp fjárfestingaráætlun með því markmiði að fjármagna fjárfestingarfélagið Q Iceland Holding ehf. Að lokinni þeirri fjármögnun hefði félagið í hyggju að eignast 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. Hvor þeirra MAT og ákærða Ó-kk-ef myndi í þessu skyni fá að láni hjá Kaupþingi banka hf. 150.000.000 evrur gegn tryggingum eftir almennum venjum á markaði. Þetta lánsfé yrði síðan lagt sem hlutafé til sérstaks fjárfestingarfélags, sem yrði stofnað og að helmingi í eigu hvors þeirra. Þetta sérstaka fjárfestingarfélag myndi síðan lána Q Iceland Holding ehf. 200.000.000 evrur af þessu fé til að kaupa 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. og skyldu skilmálar lánsins taka mið af þróun á verðmæti þessara hlutabréfa. Í tengslum við þessi viðskipti væri Kaupþing banki hf. reiðubúinn til að veita sérstaka fjárfestingarfélaginu aðgang að lánsfé að fjárhæð 200.000.000 evrur til annarra fjárfestinga. Í framhaldi af þessu var brugðið upp í skipuritinu myndrænni lýsingu viðskiptanna ásamt skýringartexta, þar sem aftur var tekið fram að MAT og ákærði Ó-kk-nf hygðust leggja sérstaka fjárfestingarfélaginu til samtals 300.000.000 evrur og að auki fengi það lán frá Kaupþingi banka hf. að fjárhæð 200.000.000 evrur til ýmissa fjárfestinga, en þannig hefði þetta félag yfir 500.000.000 evrum að ráða. Sérstaka fjárfestingarfélagið myndi svo veita Q Iceland Holding ehf. lán að fjárhæð 200.000.000 evrur til að kaupa 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. og tækju skilmálar þess láns mið af þróun á verðmæti hlutabréfanna. Af skipuritinu er ljóst að MAT og ákærða Ó-kk-þgf hafi hvorum verið ætlað að eiga helming í sérstaka fjárfestingarfélaginu, en á hinn bóginn yrði Q Iceland Holding ehf. með öllu í eigu þess fyrrnefnda. Í lok skjalsins var svo tekið fram að ef hlutaðeigendur samþykktu þessa áætlun yrði hafist handa við kaup á hlutum í Kaupþingi banka hf. um leið og vinna væri byrjuð við stofnun sérstaka fjárfestingarfélagsins, fjármögnun þess og setningu trygginga.

Starfsmaður Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sendi framangreint skipurit sem fylgigagn með tölvubréfi 16. september 2008 til starfsmanns endurskoðunarfyrirtækisins Ernst & Young Cyprus Ltd., en skipuritið var þó í breyttri mynd að því leyti að þar höfðu verið felld brott nöfn ákærða Ó-kk-ef, MAT og Q Iceland Holding ehf. og bókstafir settir í stað þeirra. Þess var heldur ekki getið í hvaða félagi kaupa ætti 5,01% hlutafjár, en á hinn bóginn kom fram að ráðgert væri að stofna félag á Kýpur, sem yrði sérstaka fjárfestingarfélagið. Í tölvubréfinu var vísað til símtals þessara manna og tekið fram að leitað væri ráða um hvort mæla mætti með þessum viðskiptum með tilliti til aðstæðna á Kýpur. Sérstaklega væri óskað eftir að sú ráðgjöf lyti að því að gert væri ráð fyrir að sérstaka fjárfestingarfélagið myndi greiða vexti til Kaupþings banka hf. og hluthafanna og var spurt hvort útgjöld af þeim sökum yrðu bær til frádráttar af vaxtatekjum af láni til ónafngreinda félagsins, sem eins og að framan greinir var Q Iceland Holding ehf. Starfsmaður endurskoðunarfyrirtækisins svaraði strax að kvöldi sama dags með fyrirspurn í tölvubréfi um hvað gera ætti við þær 300.000.000 evrur, sem yrðu hlutafjárframlög til sérstaka fjárfestingarfélagsins, en tekið var fram að við fyrstu sýn virtist heppilegra af skattalegum ástæðum að fjárframlög hluthafanna yrðu í formi láns fremur en hlutafjár ef sérstaka fjárfestingarfélagið yrði á Kýpur.

Starfsmaður Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sendi þessi síðastnefndu tölvubréf til EH, sem framsendi þau án frekari orða með tölvubréfi 17. september 2008 til BÓ. Stuttu áður hafði EH sent BÓ annað tölvubréf, sem skipurit viðskiptanna fylgdi með. Í málinu liggur fyrir endurrit af hljóðupptöku af símtali milli EH og BÓ, sem eftir upphafsorðum þess fór greinilega fram á sama tíma og EH sendi tölvubréfið með skipuritinu, en hann tók einnig fram að hann hafi reynt að ná í BÓ daginn áður. Fljótlega í samtalinu kvaðst EH óttast að lán, sem hann nefndi „profit participating lán“ og fæli í sér að lánskjörin tækju mið af þróun á verðmæti hluta í Kaupþingi banka hf., kynni að mati skattyfirvalda að fela í sér duldar arðgreiðslur. Hann hafi leitað álits hjá tveimur nafngreindum Íslendingum, sérfróðum á sviði skattaréttar, sem hafi lýst þeirri skoðun að hjá þessu mætti komast með því að hafa lánið í formi skuldabréfs og kjörin í formi vaxta. Hann lýsti því að ef „við lendum í einhverju veseni með þetta, að skattayfirvöld verða nú að þráskallast við eins og oft kemur upp sko ... þá er næsta í rauninni girðing ... hvar getum við sett þá upp félag ... ég viljandi ... setti það hvergi upp ... sagði bara að þeir myndu sko setja þetta inn sem equity inn í félagið en það er útfærsluatriði að þessar 300 milljónir sem þeir koma með saman, 150 og 150, að það geti verið í formi sko eigin fjár og ... hérna hluthafaláns ... til þess að fá vaxtagjöld ... og við tékkuðum á því með Kýpur að það gengur alveg ... að koma inn með bara stórt hluthafalán, að það yrði frádráttarbært frá öllum vaxtatekjum.“ EH vísaði síðan til upplýsinga í tölvubréfi frá endurskoðunarfyrirtækinu á Kýpur og sagðist þá um leið senda það áfram til BÓ. Sagði þá BÓ að hann væri „aðeins búinn að nefna það við Ó-kk-þf sko að það yrði Kýpur félag fyrir ofan, þannig að ... hann veit af slíkum möguleikum“. Hann bætti því svo við að það væri „annað sem að þyrfti að tékka sig af líka sko í þessu sko, ég var nú að ræða við ... Ó-kvk-nf sko um að ... mér sýndist vera í lagi ... en það var sko, hvort að það væri sko flöggun á honum“. Sagði þá EH að þetta væri „næsta atriði af því hann er náttúrulega þarna inni í Eglu og allt það ... þá kom einmitt þetta sko, í mínum huga ókei, náttúrulega uppleggið frá M-kk-þgf var að segja eitthvað ... hann má ekki flagga, við viljum bara að Q-x-x flaggi og enginn annar, hann er bara einn í þessu sko.“ Þessu játti BÓ og sagði þá EH að þess vegna yrði þetta að verða í formi láns. Hann bætti því svo við að hann vildi ræða þetta við BÓ „áður en við klárum þetta, því að þeir eru búnir að samþykkja þetta Ó-kk-nf og, og [MAT] og þetta er bara go“. Lýsti EH eftir þetta að MAT ætti „Q Icelandic“ að fullu og hann væri búinn að taka þar stóra fjárfestingu í Alfesca hf., en ef hann tæki „síðan stöðu í bankanum ... og á síðan félagið ... 50% á móti Ó-kk-þgf ... er eitthvað hætta á að við getum sagt að það eru bein eignatengsl þarna á milli, af því þetta er afkomutengt“. Sagði þá BÓ að „það er hætta á því sko ... ég þarf að þræða mig aðeins í gegnum það ... ég sagði bara við Ó-kk-þf að mér sýndist að þetta þarna ... sko hann var þá ekki búinn að ræða, við vorum þá ekki búnir að ræða sko arðgefandi lánið ... að það yrði beint, beint arðgefandi sko, ef það væri alveg skilyrði að það væri arðgefandi sko“. Skaut þá EH inn orðunum „já, sem það og er sko, af því að mér skilst að Ó-kk-nf náttúrulega á að fá sinn part í kökunni sko“. Játti BÓ því og sagði „hann, hann þarf að fá sinn part af, af upside-inu sko.“ Í framhaldi af þessu ræddu þeir um ýmis atriði varðandi útfærslu á viðskiptunum í tengslum við félög á Kýpur og Bresku Jómfrúareyjunum, en um það sagði svo BÓ að þetta væri „útfærsluatriði en grundvallarspurningin er náttúrulega bara fyrst og fremst ... er flöggun þarna eða ekki, sko.“ Hann bætti því síðar við að þá væri „spurning sko hvernig strúktúrinn hjá honum persónulega er fyrir ofan en það er auðvitað hans mál sko ... ég var ekkert búinn að ræða sko, hann var að spyrja um það hann Ó-kk-nf sko“. Eftir þetta tóku við nokkuð langar samræður um skattaleg atriði, en undir lok samtalsins sagðist BÓ „tékka á, á þessu út frá kauphallarmálum“ og aðeins síðar sagði EH að það væru þá „þrjú atriði, það er eignarhaldið, flöggunin, síðan númer tvö er, er arðstekjur ... og þrjú er, er skattur á vexti.“

4

Í málinu liggur fyrir önnur glærukynning, sem var merkt Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og dagsett 16. september 2008, en þar var sýnt skipurit vegna viðskipta Mink Trading Corp. og Brooks Trading Ltd. Samkvæmt þessu skipuriti átti Mink Trading Corp. að öllu leyti að vera í eigu MAT og átti það félag að vera eini eigandi Brooks Trading Ltd. Í skýringum við skipuritið kom fram að Brooks Trading Ltd. yrði útvegað reiðufé að fjárhæð samtals 125.000.000 evrur til að skrifa sig fyrir skuldabréfi frá Deutsche Bank AG, svo og að félagið myndi útvega sér aukið fé ef kallað yrði eftir frekari tryggingum vegna þeirra viðskipta. Í tengslum við þetta er þess að geta að Brooks Trading Ltd. beindi sem fyrr segir yfirlýsingu 16. september 2008 til Deutsche Bank AG um að félagið hafi verið stofnað til þess eins að eiga viðskipti við þann banka um „Credit Linked Notes“ að fjárhæð 125.000.000 evrur. Að morgni 17. september 2008 sendi LS myndrit af þessari yfirlýsingu með tölvubréfi til Deutsche Bank AG ásamt staðfestri hlutaskrá fyrir Brooks Trading Ltd., en tölvubréfinu beindi hún jafnframt til EH og ákærða M-kk-ef. Þar var tekið fram að frekari gögn vegna félagsins yrðu send síðar sama dag.

Að kvöldi 16. september 2008 sendi ákærði M-kk-nf tölvubréf til lögmannsins SS og ákærða Ó-kk-ef, þar sem sagði að meðfylgjandi væru gögn, sem MAT þyrfti að undirrita vegna viðskiptanna, sem ákærði Ó-kk-nf hafi skýrt út. Þyrfti MAT þó aðeins að samþykkja að þeir önnuðust viðskiptin. Stuttu síðar sendi EH tölvubréf til ákærða M-kk-ef, þar sem sagði: „Hvernig gekk fundurinn med [MAT]“. Því svaraði ákærði með tölvubréfi, þar sem aðeins voru tákn sem sýndu svonefndan broskarl.

Undir miðnætti 16. september 2008 sendi SS tölvubréf til ákærðu M-kk-ef og Ó-kk-ef, þar sem spurt var hvort þeir hefðu lýsingu á skilmálum viðskiptanna, sem lögð hafi verið til. Ákærði M-kk-nf framsendi þetta erindi að morgni 17. sama mánaðar með tölvubréfi til EH og LS og bað um að lögmanninum yrðu sendir skilmálar vegna síðustu viðskiptanna af sama toga. Sú síðastnefnda sinnti þessu um hæl með tölvubréfi til SS, EH og ákærðu M-kk-ef og Ó-kk-ef, þar sem sagði að meðfylgjandi væru skilmálar vegna nánar tilgreindra viðskipta. Fyrir liggur að þau snerust um viðskipti félags, sem er máli þessu óviðkomandi, við Deutsche Bank AG um „Credit Linked Notes“ tengd Kaupþingi banka hf.

Í framhaldi af síðastnefndu tölvubréfi beindi LS öðru til BK og EH, þar sem hún óskaði eftir að fá sendar upplýsingar um MAT. Slíkar upplýsingar lagði BK til í svari, sem hann sendi jafnframt ákærða M-kk-þgf, og kvað þann síðarnefnda hugsanlega geta bætt einhverju við. Í framhaldi af þessu gengu frekari tölvubréf milli þessara sömu, þar sem meðal annars kom fram að ákærði væri á fundi með EH af þessu tilefni, en nokkrum klukkustundum síðar lauk þessum orðsendingum með því að ákærði M-kk-nf bað LS um að senda afrakstur þessa verks til Deutsche Bank AG.

Að áliðnum degi 17. september 2008 sendi ákærði M-kk-nf tölvubréf til ákærða H-kk-ef, þar sem spurt var „á hvaða kjörum eigum við að lána H.H. [MAT]“. Ekki er að sjá í málinu svar við þessari fyrirspurn, en skömmu síðar sendi ákærði M-kk-nf annað tölvubréf til ákærða H-kk-ef, þar sem sagði: „félagið sem við ætlum að lána fyrir hagnaðinum á tradinu er Mink Trading Corp. ... total USD 50.000.000 láttu mig vita hver sér um þetta þannig að ég get rekið eftir því“.

Um líkt leyti og síðastgreindar orðsendingar fóru milli ákærðu M-kk-ef og H-kk-ef sendi starfsmaður Kaupþings banka hf. tölvubréf til GA, framkvæmdastjóra fjárstýringar við bankann, þar sem sagði meðal annars: „Kassinn er því akkúrat þannig núna að við getum rekið bankann frá degi til dags en megum ekki við neinum áföllum. Þeir niðri eru að reyna eins og þeir geta að koma krónu yfir í gjaldeyri en það gengur rosalega hægt.“

5

Starfsmaður fyrrnefnds dótturfélags Kaupþings banka hf. í Englandi, Kaupthing Singer & Friedlander Ltd., sendi tölvubréf 18. september 2008 til ákærða M-kk-ef, þar sem vísað var til samtals, sem ákærði hafi nýverið átt við annan starfsmann félagsins, og sagt að af því tilefni væri sent skjal, sem hafði að geyma yfirlit yfir skilmála hugsanlegs láns félagsins til MAT. Samkvæmt því yfirliti var gert ráð fyrir láni að fjárhæð 150.000.000 evrur, sem veitt yrði án trygginga til margvíslegra ótilgreindra fjárfestinga, en um gjalddaga var ekki rætt, heldur að lánið yrði endurkræft við uppsögn.

Ákærði M-kk-nf framsendi framangreinda skilmála samdægurs til EH og SÖS með ósk um að þeir tækju þá til skoðunar. Að undangengnum frekari orðsendingum milli þeirra fram eftir morgni 18. september 2008 létu EH og SÖS í té umsögn um skilmálana í tölvubréfi til ákærða M-kk-ef, þar sem ýmsar athugasemdir voru gerðar.

6

Að morgni 18. september 2008 sendi BÓ tölvubréf til EH og var efni þess auðkennt sem „Suggested Cyprus Structure“. Kvaðst hann velta nokkuð vöngum „í kringum SPV, þ.e. hvort PPL ætti að hafa bæði fasta vexti (lága eins og við ræddum í gær) og breytilega vexti, sem þó væru ekki 100% af hagnaði fjárfestingar þar sem það er nokkuð aggresivt. Spurning hvort hægt sé að minnka það í t.d. 90% og breyta hlutföllum jafnframt til samræmis í SPV?“ Í svari stuttu síðar lét EH í ljós að sér litist vel á hugmyndir BÓ, en spurði hvort BÓ ætti ekki að ræða beint við starfsmann endurskoðunarfyrirtækisins á Kýpur, sem hafi verið búinn að fá eintak af „kynningunni“ og „hugmyndir um fasta vexti auk ppl vexti.“ Í þessu tölvubréfi varpaði EH einnig fram spurningu um hvort komin væri einhver niðurstaða um „flöggunarskyldu“. Um líkt leyti og þessi bréfaskipti fóru fram sendi BÓ tölvubréf til GJO, sem eins og fyrr segir átti sæti í stjórn Q Iceland Holding ehf., og var tiltekið að bréfið varðaði „fjármögnun Q Icelandic ehf.“ Það var svohljóðandi: „Heyri kannski í þér á eftir upp á að synca vinnu vegna þessa. K L-kk-nf hefur verið í sambandi við mig út frá regulatory og skattahliðum málsins. Inn í þetta spilar hvernig profit sharing lánasamningi milli SPV og Q Ice er stillt upp. Langar að heyra í þér þegar þú losnar, svo þetta sé allt í fullu samráði.“

Upp úr hádegi 18. september 2008 sendi EH tölvubréf til SÖS, LS og BÓ og fylgdi því skjal, sem bar auðkennið „Structural Proposal - II 16-09-08.ppt“. Í bréfinu sagði að þetta væri lítillega endurbætt útgáfa af skipuriti fyrir viðskiptin. Þessi útgáfa af skipuritinu var eins og sú fyrsta að því leyti að í lýsingu á viðskiptunum kom fram að MAT og hugsanlega fleiri fjárfestar hefðu í félagi við ákærða Ó-kk-þf í hyggju að setja upp fjárfestingaráætlun með því markmiði að fjármagna fjárfestingarfélagið Q Iceland Holding ehf. Að lokinni þeirri fjármögnun hefði félagið í hyggju að eignast 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. Þessi útgáfa skipuritsins var á hinn bóginn frábrugðin þeirri fyrstu að því leyti að þessu næst var tilgreint að hvor þeirra MAT og ákærði Ó-kk-nf myndi í þessu skyni eignast félag á Bresku Jómfrúareyjunum og myndi hvort félag taka að láni hjá Kaupþingi banka hf. 150.000.000 evrur með ábyrgð nefndra eigenda þeirra. Að auki bæri félögunum eða eigendunum að leggja til tryggingar í samræmi við almennar venjur á markaði. Láninu til hvors félags yrði síðan ráðstafað til sérstaks fjárfestingarfélags, sem yrði að jöfnu í eigu þeirra, í formi hlutafjár og hluthafalána, en þetta fjárfestingarfélag yrði stofnað á Kýpur. Í framhaldi af þessu var tiltekið á sama hátt og í fyrstu útgáfu skipuritsins að sérstaka fjárfestingarfélagið myndi lána Q Iceland Holding ehf. 200.000.000 evrur til að kaupa 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. og skyldu skilmálar lánsins taka mið af þróun á verðmæti þessara hlutabréfa. Í niðurlagi lýsingarinnar í annarri útgáfu skipuritsins var á hinn bóginn ekki lengur sagt að Kaupþing banki hf. væri í tengslum við þessi viðskipti reiðubúinn til að veita sérstaka fjárfestingarfélaginu aðgang að lánsfé að fjárhæð 200.000.000 evrur til annarra fjárfestinga, svo sem gert var í fyrstu útgáfunni, heldur að bankinn myndi taka þetta til athugunar. Myndræn lýsing á skipuritinu fylgdi sem fyrr annarri útgáfunni ásamt skýringartexta. Sú lýsing var frábrugðin þeirri, sem kom fram í fyrstu útgáfunni, að því leyti að í stað þess að sýna hvorn þeirra ákærða Ó-kk-ef og MAT sem eiganda að helmingi sérstaka fjárfestingarfélagsins voru sýnd á myndinni tvö ónefnd félög á Bresku Jómfrúareyjunum, sem hvor þeirra ætti að fullu, og þau félög ættu síðan hvort sinn helming í sérstaka fjárfestingarfélaginu, en sem fyrr rynni svo lánsfé frá því félagi til Q Iceland Holding ehf., sem að fullu væri í eigu MAT, til að kaupa 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. Skýringartexti með myndinni samrýmdist henni og var því ekki lengur rætt þar um að sérstaka fjárfestingarfélagið fengi til viðbótar við framlög hluthafanna lán frá Kaupþingi banka hf. að fjárhæð 200.000.000 evrur og hefði þannig yfir að ráða alls 500.000.000 evrum, heldur var ráðstöfunarfé félagsins sagt vera 300.000.000 evrur.

Eftir að EH hafði sent frá sér framangreinda útgáfu skipuritsins sendi starfsmaður Kaupthing Bank Luxembourg S.A. tölvubréf til hans, LS og SÖS, þar sem greint var frá því að félög á Bresku Jómfrúareyjunum væru „Serval Trading Group Corp. (Sheik) Gerland Assets Ltd. (OO)“, en félag á Kýpur væri Choice Stay Ltd. Í framhaldi af þessu sendi sami starfsmaður tölvubréf til EH og ákærða M-kk-ef, þar sem fram kom að meðfylgjandi væru gögn um að búið væri kaupa félögin Serval Trading Group Corp. og Choice Stay Ltd. Um líkt leyti átti EH þrjú hljóðrituð símtöl við BÓ og liggja fyrir í málinu endurrit af þeim. Í fyrsta símtalinu sagði EH meðal annars að „ÓÓ verður fjármagnaður á Íslandi ... Sheikinn í London“, hann hafi rætt við ákærða M-kk-þf að þeir yrðu hvor með sitt „boxið ofan á SIC-inu ... og boxin taka bara lán og þeir gefa bara personal guarantee ... Síðan þegar hagnaður kemur þá bara fer hann inn í félögin og þá eru bara lánin gerð upp“. EH sagði einnig að MAT yrði „unsecure“ og hafi sér verið sagt að ástæðan fyrir því væri sú að „þeir vilja í raun keyra á þetta eins hratt og hægt er ... og bara veita lánið með þessum formerkjum og fara svo að vinna í að collateralísera í framhaldi ... og það er þá annaðhvort taka þeir bara lánið persónulega og eða þá með guarantee ef að koma inn einhver box sem að taka lánin ... bara persónulega ábyrgð sko ... frá báðum“. Í öðru símtalinu greindi EH meðal annars frá því að hann hafi rætt nánar við SÖS og LS og hafi hún komið upp með „valid hérna sjónarmið inn í þetta“ sem fælust í spurningu um hvort það væri „einhver hætta á því að þetta súrni í höndunum á mönnum og þetta financial assistance geti komið upp? Banki sem fjármagnar í eðli sínu sjálfan sig. Kaupir í sjálfum sér ... Erum við með eitthvað svoleiðis í lögum heima sem að gæti eitthvað truflað þetta?“ Í þriðja símtalinu ræddu þeir nokkuð um skipuritið fyrir viðskiptin og hvort skylda gæti verið til flöggunar um þau í kauphöll, en í tengslum við það lét EH í ljós að þörf væri á að bæta inn í skipuritið félögum á Bresku Jómfrúareyjunum til að „aðeins að lengja í loop-unni sko“ og sagði þá BÓ að eitthvað hafi verið rabbað um að það gæti eins verið Kýpur. Í símtalinu sagði EH jafnframt að „Ó-kk-nf og [MAT]“ ættu hvor að fá að láni „150 milljónir“ og ætti það að gerast „eins hratt og auðið er ... þetta er bara þannig ég held að það sé, eigi bara að fara að tjakka, setja tjakkinn af stað, bara búa til eftirspurn“.

7

GÞG sendi tölvubréf síðdegis 18. september 2008 til HBL, þar sem boðaður var „fundur með HMS og MG“ milli klukkan 16 og 17 þann dag. GÞG og HBL gegndu samkvæmt gögnum málsins störfum viðskiptastjóra hjá Kaupþingi banka hf. og munu hafa heyrt undir framkvæmdastjóra útlána, BHD. Í hinum áfrýjaða dómi er rakið hvernig GÞG, HBL, BHD og ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf greindu fyrir dómi frá því, sem fram fór á þeim fundi, en BHD kvaðst að hluta hafa setið fundinn, sem haldinn var um síma, enda munu báðir ákærðu hafa á þeim tíma verið staddir erlendis. Bar þeim öllum saman um það meginatriði að ákærðu hafi á fundinum greint frá fyrirhuguðum viðskiptum í tengslum við kaup félags á vegum MAT á hlut í Kaupþingi banka hf.

Í málinu liggur fyrir endurrit af hljóðupptöku af símtali milli HBL og SÖS, sem mun hafa byrjað skömmu eftir fyrrnefndan fund, en þar spurði SÖS hvort HBL væri „inni í S-x-x dílnum eða [GÞG]“ og svaraði HBL að hann væri það eða reyndar þeir báðir, því þetta væru „tveir dílar“. Sagðist HBL vita „allt um þennan díl, ég ... var á fundi með H-kk-þgf og M-kk-þgf áðan.“ SÖS lýsti því að næsta dag ætti að opna reikninga „fyrir þessi tvö félög á Íslandi og borga inn þar 100 milljónir evra lán til beggja félaganna og flytja“. Ætti þetta að fara inn á íslenska reikninga og síðan til Kýpur, því lánin, sem yrðu veitt þessum tveimur félögum á Bresku Jómfrúareyjunum, ætti að nota sem hlutafé eða hluthafalán til félags á Kýpur, sem ætti reikning í Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Lánsféð þyrfti að berast næsta dag, en farið væri með þetta „eins og mannsmorð“. Hefði verið unnið hratt við þetta ytra, gagnstætt því sem myndi verða hjá Kaupþingi banka hf., þar sem áreiðanleikakannanir vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti gengju mjög hægt, en við bankann hér á landi þyrfti samt að stofna tvo reikninga. Kvaðst SÖS strax mundu senda það, sem hann hefði undir höndum um annað félagið á Bresku Jómfrúareyjunum, en „fyrir Ó-kk-ef félag ... get ég bara sent þér nafnið og sagt það verða nákvæmlega sömu upplýsingar“. Útbúa þyrfti skjöl um ákvarðanir hluthafa í þessum félögum um að taka lánin og ráðstafa fénu til félags á Kýpur og yrðu raunverulegir eigendur félaganna að undirrita þau. Héldi SÖS að „hans hátign eigi að vera í persónulegri ábyrgð fyrir sínu“ en Ó-kk-nf ekki. Sagði SÖS hvort þessara lána eiga að nema allt að 150.000.000 evrum, en 100.000.000 evrur af hvoru yrðu greiddar nú út til eins mánaðar. Skaut þá HBL því inn að þetta yrðu peningamarkaðsútlán „til að kaupa okkur frest til að ganga frá pappírunum“ og bætti SÖS við að þau yrðu síðan framlengd í þriggja ára lán. HBL sagði að síðar myndi „Singer og Friedlander taka út ... lánið til Sheiksins“ og þyrfti að „græja lánasamninga annars vegar á Sheikinn í Bretlandi og hins vegar hér á, á Ó-kk-þf.“ Svo væri annað mál, sem væri „strúktúr á ... CLN lánum ... nú er kominn þarna Minks og Brooks.“ Þeir veltu síðan fyrir sér hvers vegna þyrfti tvö félög, gagnstætt því sem hafi verið gert við tvenn fyrri slík viðskipti, og sagði síðan SÖS „að menn vildu slíta þetta lengra frá Kaupþings láninu þannig að þú værir ekki að hugsa um, sjá fyrir þér financial assistance ákvæði, sko.“ HBL sagði að það væri „bara verið að búa til lengri ... keðju einhverja“ og samsinnti SÖS því með þeirri viðbót að þá yrði „lagalega ... erfiðara að segja að þetta sé ólöglegt“. SÖS greindi svo frá því að hann væri „ekki sáttur við þetta“, Logos lögmannsþjónusta hafi gefið eitthvert álit um að þetta „væri ekki financial assistance þessi strúktúr sem við erum að fara inn í núna“, sem SÖS væri ósammála og kvaðst hann fullyrða að hann „viti jafnvel og LOGOS um þær ... reglur ... því in the end er sko lánið háð því hvernig Kaupþing gengur ... hitt er bara málamynda framlengingar sko“. Sagðist hann þó bara vilja koma þessari skoðun á framfæri, en hann hefði ekkert um það að segja, enda væri hann „ekki stjórinn“. HBL sagði síðan að „þetta eru tvö félög, allt gott og blessað með það en ... nú ætlum við að leyfa S-kk-þgf að taka út 50 milljón dollara í hagnað á morgun ... út af einhverjum CDS-um sem er ekki einu sinni búið að safna sko“. Spurði þá SÖS hvort „þið eruð að lána Brooks eða hvað“ og svaraði þá HBL að það væri „eiginlega spurningin sko ... ég hafði hugsað að það færi inn í Brooks og við myndum taka veð í CLN-inu, en M-kk-nf var að tala um að það ætti bara að fara beint inn í Minks ... ég var ekki alveg sáttur við það“. Þeir ræddu síðan um flækjur, sem þetta gæti valdið vegna trygginga, því Deutsche Bank AG gæti átt kröfu og væri þá verra „að hafa hagnaðinn inni í Brooks út af því sko, en náttúrulega ef að CLN-ið fer í default þá náttúrulega er allt farið til fjandans hvort sem er sko“ eins og HBL komst að orði. Væri því miklu eðlilegra að hagnaður „fari inn í Brooks“, sem SÖS samsinnti. HBL bætti því svo við að það væri „búið að lofa honum 50 milljón dollurum meðan að hagnaðurinn ... af CLN-inu eru 70 milljón evrur ... hann er bara að fá rétt helminginn af hagnaðinum sko, en hann er samt 100% eigandi“ og stæðu þá eftir „35 evrur“. SÖS sagði að þá myndi vanta einhvern „samning á milli ... það verði að vera einhver profit share samningur þarna á milli sko, nú vildu menn slíta Kaupþings lánið frá þessu, þannig að ég sé ekki annað en að sko það verði að vera profit share samningur á milli Kaupþings“ og skaut þá HBL inn „og S-x-x sko“ og síðan SÖS „og M-kk-ef“. SÖS spurði undir lok símtalsins hvað væri „í þessu fyrir bankann annað en að spreadið lækkar“ og svaraði þá HBL að það væri „náttúrulega stóri díllinn ... það eru náttúrulega hlutabréfin sem hanga þar á spýtunni sko“.

Fljótlega eftir að símtali þessu lauk sendi HBL tölvubréf til HSK og ÓFG, sem báðir störfuðu á sviði fjárstýringar við Kaupþing banka hf. Bréfið var svohljóðandi: „Við þurfum að greiða EUR 200m og USD 50m MM inn á reikninga í Lux á morgun. Fáum reyndar á móti USD 50m frá Lux. Meira um það á morgun.“ HBL sendi einnig tölvubréf til GÞG, þar sem sagði: „Fór aðeins í gegnum þetta með [SÖS]. Hann vill fá EUR 200 milljónirnar inn á reikning í Lux. Við myndum greiða þá inn á reikninga hér hjá SPV-um í eigu Sjeihksins og ÓÓ. Þaðan þyrfti þetta að fara inn á reikning í Lux í eigu „QO Invest“ sem verður kýpur félag þar sem þeir myndu sitja þangað til „Q Invest IS“ er búið að kaupa bréfin - þá verða peningarnir fluttir inn á reikning hjá þeim.“ Þessu svaraði GÞG nokkru síðar á eftirfarandi hátt: „OK, tha verdur Lux ad borga nidur somu upphaed I millifelagalan. Thetta a ad vera funding neutral.“ Í málinu liggur fyrir endurrit hljóðupptöku af símtali, sem HBL og HSK áttu í beinu framhaldi af fyrstnefnda tölvubréfinu, en í upphafi þess spurði HSK hvað væri að gerast í Luxembourg og svaraði HBL því til að þrjú félög þyrftu „á þessum peningum að halda“, þetta væru „tvisvar sinnum 100 milljón evrur og einu sinni 50 milljón dollarar“, sem yrði gengið frá sem peningamarkaðsútlán, væntanlega til fjögurra vikna. Sagði þá HSK að „við eigum ekki fyrir þessu“ og svaraði HBL því til varðandi 200.000.000 evrur að um tvö félög væri að ræða „sem munu eiga reikninga hér“ og yrði sú fjárhæð lögð inn á þá, síðan millifærð inn á reikning félags hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og kæmi svo féð þaðan „aftur hingað til Íslands eftir helgi“. HSK sagðist þá ekki hafa verið „að grínast með það, þetta kemst ekki út ... það er ekki til peningur fyrir þessu“. Spurði þá HBL hvort einhverju myndi breyta ef félagið, sem ætti að taka við fénu, ætti reikning í Kaupþingi banka hf. og svaraði HSK að „það myndi do the trick fyrir okkur sko. Að öðru leyti væri ekki hægt að gera þetta nema við myndum senda þetta út að morgni í evru til Luxembourg og við myndum fá þetta strax aftur til baka“. HBL spurði hvort það myndi leysa málið að „þetta Kýpurfélag ... sem á að fá peningana“ myndi stofna reikning í bankanum og játti HSK því. Sagðist þá HBL mundu „skoða það með þeim í Lúx ... af hverju þeir vildu endilega fá þetta inn á reikning hjá þeim.“ Að loknu þessu símtali sendi HBL tölvubréf til SÖS, þar sem hann spurði hvort ekki væri unnt að stofna reikning handa „þessu Kýpur félagi ... hér á Íslandi“, því „fjárstýringin er í vandræðum með að redda þessum peningum til að millifæra til Lux.“ Í gögnum málsins liggur ekki fyrir svar við þessu, en stuttu síðar áttu HBL og HSK aftur símtal, þar sem sá fyrrnefndi sagði að „vandamálið“ fælist í því að ekki myndi takast næsta dag „að keyra þetta félag“ í gegnum áreiðanleikakönnun hjá Kaupþingi banka hf. vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti, en ætlunin væri „bara með handaafli að stofna einhverja reikninga þarna í Lúx“ án þess að slíkri könnun væri lokið. Sagði HBL síðan að ef ekki væri nokkur leið að útvega fé til að senda til Kaupthing Bank Luxembourg S.A. yrði að „snúa upp á hendina“ á þeim, sem stýri áreiðanleikakönnunum, og „koma þessum reikningum bara í gegn hér á Íslandi“, sem HSK samsinnti. Bætti HBL því við að þetta væri „bara díll sem var að koma í hús klukkan þrjú, H-kk-nf, þetta kemur frá H-kk-þgf sko þannig að hérna þess vegna er verið að reyna að redda þessu svona á síðustu stundu sko.“ Undir lok samtalsins sagði HBL að greiðsla á 50.000.000 bandaríkjadölum yrði að fara til Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og yrði því fé eytt erlendis, en féð í evrum kæmi aftur til baka þaðan.

Gögn málsins sýna að eftir því sem leið frekar á daginn 18. september 2008 hafi nokkur tölvubréf gengið milli HBL og annarra starfsmanna Kaupþings banka hf. og jafnframt milli hans og starfsmanna Kaupthing Bank Luxembourg S.A., þar sem send voru að utan og síðan milli starfsmanna hér gögn og upplýsingar varðandi félögin Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd., svo og Choice Stay Ltd. sem þá virðist fyrst hafa verið greint frá með nafni gagnvart starfsmönnum bankans hér á landi. Verður ekki annað séð en að þessi gögn og upplýsingar hafi farið á milli manna í tengslum við áreiðanleikakannanir vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti og annan undirbúning þess að stofna til bankaviðskipta fyrir erlendu félögin hér á landi.

Þegar liðið var langt fram á kvöld 18. september 2008 sendi ákærði M-kk-nf tölvubréf til EH, GÞG og ákærða H-kk-ef, sem var svohljóðandi: „Hi Frekari upplysingar O-kk-nf mun hitta logmann [MAT] a laugardag Vid thurfum ad hafa ALLT klart a morgun og senda a olaf I rafraenu formi, [EH] tu getur bodid olafi ad annad hvort eg eda tu komum til london ef o-kk-nf vill, eda badir Bo declaration Lanaskjol Abyrgdir Allt allt allt please, vid faum ekki annad taekifaeri til undirritanna Vid skulum skuldbinda okkur ad afletta personulegum abyrgdum gegn vedi I odrum eignum midad vid almenna bankavenju I thekju Vinsamlega hafid oll skjol med theim lanum sem verda theirra heildarlan [MAT] 150m eur. Jafnvel to ad hann dragi adeins 100 Til vidbotar vid thad sem var akvedid i dag tha munum vid gefa lanalinu til [SAT], [EH] tu ert med allar uppl I bankanum um hann, upphaedin er 50 m eur Thessi upphaed verdur ekki dreginn strax, en tharf ad vera, Klar [EH] og [GÞG], once again vid reidum okkur a ad klara thetta Einhverjar spurningar Kv m-x-x“. GÞG framsendi þetta tölvubréf næsta morgun til HBL til upplýsinga.

8

Samhliða þeim atvikum, sem reifuð voru hér að framan, fór fjöldi tölvubréfa milli sömu manna 18. og 19. september 2008, sem sneru að hugsanlegum viðskiptum félags á vegum MAT við Deutsche Bank AG með „Credit Linked Notes“. Þannig sendi EH snemma morguns 18. september orðsendingu til ákærða M-kk-ef, BK og SÖS, þar sem spurt var hvort nokkur hafi sinnt því að biðja Kaupþing banka hf. um að lána fé til Mink Trading Corp. til að eiga slík viðskipti. LS sendi tölvubréf meðal annars til SÖS, EH og BK, þar sem hún kvað það nauðsynlegt að opna reikning fyrir Mink Trading Corp. hjá Kaupþingi banka hf. vegna þessara viðskipta, en tók fram að upplýsingar um eiganda félagsins væru viðkvæmar og ætti því ekki að ræða þetta við aðra en þá, sem bréfið færi á milli. Þá sendi sú sama stuttu síðar annað tölvubréf til HBL, ákærða M-kk-ef, SÖS og EH, þar sem fram kom að í undirbúningi væru þriðju viðskiptin við Deutsche Bank AG með „Credit Linked Notes“, sem yrðu samsvarandi þeim fyrri, en þau yrðu við Mink Trading Corp. Væri viðsemjandinn þessu sinni MAT, sem væri persónulegur samstarfsmaður ákærða Ó-kk-ef, og hafi henni skilist á ákærða M-kk-þgf að skilmálar í þetta skipti ættu að vera nákvæmlega eins og í fyrri tilvikunum. Skjöl hafi verið útbúin því til samræmis, en vegna tímaskorts hafi ákærði M-kk-nf farið með þau sjálfur til viðsemjandans í liðinni viku. Óskaði hún eftir staðfestingu á því að skilmálar láns frá Íslandi yrðu eins og ráðgert væri í skjölum, sem fylgdu tölvubréfinu, en ef svo yrði ekki þyrfti að fá upplýsingar um það sem fyrst, því lögmaður viðsemjandans í London hefði skjölin til skoðunar. Væri þörf frekari upplýsinga um þessa ráðstöfun kynni HBL að vilja ræða það við ákærða H-kk-þf. Opna þyrfti bankareikning á Íslandi um leið og undirrituð skjöl bærust og væri því óskað eftir eyðublöðum til að flýta fyrir.

Eftir þau samskipti, sem að framan greinir, sendi HBL tölvubréf til ákærða H-kk-ef og var tilgreint þar að efni þess varðaði „H.H. [MAT]“. Þetta bréf var svohljóðandi: „Ég var að fá þriðju CDS transaktionina frá LUX inn á borð til mín þar sem [MAT] er BO. Ég heyrði líka frá [GÞG] að þú hefðir látið hann vita að þetta væri á leiðinni. Til að vera viss - eigum við ekki að afgreiða þetta á sömu kjörum og fyrri tvö lán þ.e.a.s. 150 bps álag og 145 bps lántökugjald? Eigum við líka að leyfa honum að taka hagnaðinn af þessu strax út eins og hinum þ.e.a.s. að lána honum USD 50 milljóna hagnaðinn?“ Ekki liggur fyrir í málinu svar við þessu bréfi, en HBL sendi á hinn bóginn í framhaldi af þessu tölvubréf til ákærða M-kk-ef, LS, SÖS og EH, þar sem hann kvað skilmála láns frá Kaupþingi banka hf. myndu verða eins og í fyrri tilvikum, en jafnframt óskaði hann eftir upplýsingum um hvenær þyrfti að greiða þetta lán út. Þessu svaraði LS um hæl með tölvubréfi til HBL, ákærða M-kk-ef, SÖS og EH, þar sem sagði að greiða þyrfti út lánið svo fljótt sem auðið væri. HBL sendi strax aftur tölvubréf til þeirra sömu og óskaði eftir upplýsingum um hverja fjárhæð ætti að greiða og hvernig, en tók fram að þetta yrði sem fyrr gert með peningamarkaðsútláni. Þessu svaraði síðan LS með enn einu tölvubréfi til þeirra sömu ásamt BK, þar sem sagði að enn væri beðið eftir undirskrift eiganda félagsins og væri því ekki unnt að gefa greiðsluupplýsingar, en óskað væri þó eftir að skjöl yrðu undirbúin. Tók hún fram að BK myndi fylgja þessu eftir gagnvart lögmanni eigandans í London og kynni hann eða ákærði M-kk-nf að geta upplýst hvenær þetta þyrfti að gerast, en það gæti orðið innan tveggja daga.

Að kvöldi 18. september 2008 sendi síðan HBL tölvubréf til LS, EH, SÖS og ákærða M-kk-ef, þar sem hann kvaðst fyrr þennan dag hafa rætt við ákærðu H-kk-þf og M-kk-þf um hvort lán að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir ætti að fara til Mink Trading Corp. eða Brooks Trading Ltd. Hann hafi svo rætt þetta mun nánar við SÖS og hafi þeir orðið sammála um að þetta lán, sem svaraði til hagnaðar sem eigandi félaganna ætti í vændum, yrði veitt Brooks Trading Ltd., því á þann hátt væri unnt að taka tryggingu fyrir láninu í „Credit Linked Notes“. Spurði HBL hvort þau sæju nokkuð þessu til fyrirstöðu. Kvaðst hann eðlilega ekki vita hvað MAT hygðist gera við þetta fé, en spurði svo hvort ekki mætti færa síðan féð frá Brooks Trading Ltd. til Mink Trading Corp. og láta MAT eftir að fara með það eins og honum sýndist. HBL sagðist hafa skilið þetta svo að þetta fé svaraði til þess, sem MAT ætti að hafa út úr þessum viðskiptum, en afgangur hagnaðar myndi renna til Kaupþings banka hf. Af þessum sökum yrði að gera einhvern samning um skiptingu hagnaðarins, sem yrði hluti lánssamnings milli bankans og Mink Trading Corp. um 130.000.000 evrur. Bað HBL um að þetta yrði leiðrétt hafi hann misskilið eitthvað og óskaði hann svo að endingu eftir því að fá með nokkurra daga fyrirvara upplýsingar um hvenær greiða þyrfti þetta síðastnefnda lán út.

Sama kvöld sendi HBL tölvubréf til starfsmanns á lögmannsskrifstofunni BBA Legal og fjallaði þar um undirbúning skjala í tengslum við viðskipti við Deutsche Bank AG með „Credit Linked Notes“. Kom þar meðal annars fram að í bígerð væri að gera þriðja slíka samninginn og væri hann fyrir „Minks/Brooks“. Þessu svaraði starfsmaður lögmannsstofunnar með tölvubréfi um miðbik næsta dags og sendi HBL í framhaldi af því aðra orðsendingu til hans, þar sem hann greindi nánar frá atriðum í þessu sambandi, sem sneru að Mink Trading Corp. og Brooks Trading Ltd. Sagði þar að fyrrnefnda félagið væri móðurfélag þess síðarnefnda og væri það í eigu MAT. Yrði Mink Trading Corp. viðsemjandi Deutsche Bank AG í þessum viðskiptum. MAT ætti þó aðeins að fá 50.000.000 bandaríkjadali af hagnaðinum af þessum viðskiptum, sem ætti að öðru leyti að renna til Kaupþings banka hf., en gera þyrfti samning um þessa skiptingu hagnaðarins, sem yrði hluti af lánssamningi milli bankans og Mink Trading Corp.

Í framhaldi af síðastgreindum bréfaskiptum sendi HBL tölvubréf 19. september 2008 til ákærða M-kk-ef, þar sem hann spurði hvort ákærði gæti staðfest að það væri réttur skilningur hjá HBL að MAT ætti að hámarki að fá 50.000.000 bandaríkjadali vegna þessara viðskipta, sem ættu að fara inn á reikning hans þennan dag, en „bankinn taki restina af hagnaðinum af CLNinu.“ Væri það svo þyrfti að „útbúa einhvern profit sharing samning samhliða lánssamningnum við Mink.“ Þessu svaraði ákærði M-kk-nf þegar í stað og staðfesti að skilningur HBL væri réttur, en „við stillum thad af a seinni stigum thegar vid. Hofum tradad, annad hvort med voxtum eda thoknun“. Þessum samskiptum lauk síðan með því að HBL sendi aftur tölvubréf til ákærða M-kk-ef og sagðist mundu bíða með að búa til „profit sharing samning“ þar til hann heyrði frá ákærða „með endanlega lendingu á því.“

9

Brooks Trading Ltd. lagði 18. september 2008 fram umsókn til Kaupþings banka hf. um að opna þar bankareikning, en félagið hafði 16. sama mánaðar gert það sama hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Sem fyrr segir var af hálfu félagsins 19. sama mánaðar fyllt út eyðublað frá Kaupþingi banka hf. til að veita upplýsingar fyrir áreiðanleikakönnun vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti. Að morgni 19. september 2008 sendi HBL tölvubréf til nokkurra starfsmanna Kaupþings banka hf., þar sem sagði að skrá þyrfti Brooks Trading Ltd. í lánakerfi bankans „þannig að við getum afgreitt USD 50m MM lán til þeirra með value í dag.“ Nokkru eftir hádegi þennan dag var HBL svo tilkynnt að áreiðanleikakönnun á félaginu væri lokið.

HBL sendi að morgni föstudagsins 19. september 2008 tölvubréf til LS, SÖS, EH og ákærða M-kk-ef með beiðni um upplýsingar um hvert greiða ætti 50.000.000 bandaríkjadali, sem Brooks Trading Ltd. væri að taka að láni. Þetta virðist hafa orðið tilefni til þess að HBL átti símtal þennan morgun við SÖS og LS, sem var hljóðritað og liggur fyrir í málinu endurrit af því. Í byrjun samtalsins vísaði SÖS til þess að borist hafi ósk frá HBL um greiðslufyrirmæli vegna þessa láns til Brooks Trading Ltd. og skaut LS því inn að hún væri ekki viss um hvort hún væri ein um að skilja þetta ekki. Spurði SÖS hvort Kaupthing Bank Luxembourg S.A. ætti að búast við greiðslu frá Kaupþingi banka hf. til Brooks Trading Ltd. og kvað HBL svo vera, enda væri ætlunin að félagið ætti viðskipti við Deutsche Bank AG um svonefnd „Credit Linked Notes“. Hafi orðið að samkomulagi milli Kaupþings banka hf. og MAT að hagnaður hans af þeim viðskiptum yrði 50.000.000 bandaríkjadalir, sem hann ætti að fá þennan dag. SÖS sagði þetta valda þeim áhyggjum, því þau hefðu enga skilmála fengið frá Deutsche Bank AG um þessi viðskipti og spurði hann hvernig Kaupþing banki hf. gæti þá greitt MAT þessa fjárhæð þegar engin vissa væri fyrir að viðskiptin kæmust á eða bréfin yrði keypt. Sagði þá HBL að rætt hafi verið um það daginn áður hvort MAT ætti að ganga inn í annan samning við Deutsche Bank AG, sem lengra væri kominn, en um það hafi ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf ekki verið á einu máli og hafi þeir því ætlað að ræða þá um kvöldið við starfsmenn bankans um að koma þessum nýja samningi á. Hafi ákærðu án tillits til þessa viljað millifæra 50.000.000 bandaríkjadali til MAT. LS virtist þá ætla að leggja eitthvað til mála, en HBL greip fram í fyrir henni með orðunum: „No, no ifs or buts ... just transfer, that was kind of the, the message“. SÖS spurði þá hvort þetta ætti að verða fyrirframgreiddur hagnaður eða lán og sagði HBL að þetta væri það fyrrnefnda eða hlutdeild MAT í hagnaðinum. Kvaðst SÖS þá vera ruglaður og spurði hvort ætlast væri til að Brooks Trading Ltd. sendi Kaupþingi banka hf. beiðni um að 50.000.000 bandaríkjadalir yrðu fluttir á reikning félagsins hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og sagði HBL svo vera. Spurði þá SÖS hver ætti að skrifa undir beiðni um þetta, því venjulega þyrfti raunverulegur eigandi félags að biðja um ráðstöfun sem þessa, og sagði þá HBL að líklega þyrfti ekki annað en að skrifa undir eitt blað um peningamarkaðslán, en þetta yrði bókað hjá Kaupþingi banka hf. sem þess háttar lán til þriggja eða fjögurra vikna. Lýsti SÖS þá undrun sinni á því að fólk gæti reiknað út hagnað af viðskiptum, sem það hefði enga skilmála um. Ítrekaði HBL að samið hafi verið um að MAT fengi 50.000.000 bandaríkjadali þennan dag og væri það helmingur væntanlegs hagnaðar af viðskiptunum við Deutsche Bank A.G., sem honum skildist að rynni að öðru leyti til Kaupþings banka hf. Hann bætti því síðan við að hann gæti samsinnt því að þetta væri nokkuð sérkennilegt. Eftir þetta beindist samtalið að vandkvæðum við að opna bankareikninga fyrir erlendu félögin og sagði HBL í því sambandi að tækist ekki í tæka tíð að koma kýpverska félaginu gegnum áreiðanleikakönnun vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti yrði að fá ákærða H-kk-þf til að samþykkja að reikningur yrði opnaður fyrir það án slíkrar könnunar.

Samkvæmt endurriti af öðru símtali, sem var hljóðritað og HBL átti við HSK nokkru eftir að því framangreinda lauk, kvað HBL það mundu dragast fram yfir hádegi þennan dag að ljúka áreiðanleikakönnun vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti á erlendu félögunum til að geta opnað fyrir þau reikninga hjá Kaupþingi banka hf. Lánsfé til Brooks Trading Ltd. yrði hvað sem þessu liði að flytja til Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Sá banki myndi á hinn bóginn greiða féð til baka samdægurs vegna skuldar við Kaupþing banka hf. Sagði þá HSK að best yrði ef það mætti einfaldlega skuldajafna þessu milli bankanna og kvaðst HBL myndu athuga það.

Um hádegisbil 19. september 2008 sendi LS tölvubréf til HBL, SÖS, EH og ákærða M-kk-ef, þar sem hún spurðist fyrir um hvort lán til Brooks Trading Ltd. ætti að fara á reikning hjá Kaupþingi banka hf. eða Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Þessu svaraði EH stuttu síðar með tölvubréfi til þeirra sömu og kvað greiðsluna eiga að berast inn á reikning hjá síðarnefnda bankanum, en með þessu ætti nafngreindur starfsmaður þar að fylgjast og var HBL beðinn um að láta vita þegar greiðsla hefði farið fram. HBL svaraði þessu enn með tölvubréfi til þeirra sömu og sagði það vera rétt að greiðsla þessi ætti að fara á reikning Brooks Trading Ltd. hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Sá banki ætti á hinn bóginn í beinu framhaldi að endurgreiða eitthvert lán til Kaupþings banka hf., þannig að í reynd ætti ekkert fé að fara milli bankanna. Af þessum sökum vildu starfsmenn fjárstýringar hjá Kaupþingi banka hf. vita hvort ekki mætti skuldajafna þessu og ef svo væri hver sú skuld Kaupthing Bank Luxembourg S.A. væri, sem ætti að nota í þessu skyni. Þessi bréfaskipti virðast hafa gefið tilefni til enn eins símtals, sem var hljóðritað, en í þetta sinn ræddust við HBL, SÖS og LS ásamt starfsmanni Kaupthing Bank Luxembourg S.A. að nafni FXC. Í byrjun samtalsins sagði SÖS að þau þar ytra væru með spurningarmerki í andliti eftir síðasta tölvubréf HBL, sem svaraði því til að ákærði M-kk-nf hafi sagt daginn áður að þessi flutningur á fé ætti að fara fram á þann hátt að Kaupþing banki hf. sendi fjárhæðina út og Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sendi hana jafnharðan til baka sem endurgreiðslu á einhverju láni. HBL kvaðst kjósa frekar að skuldajafna milli bankanna í bókum á Íslandi. FXC spurði þá hvort féð ætti að fara út af reikningi Brooks Trading Ltd. til einhvers þriðja manns og svaraði HBL að það ætti að verða kyrrt á þeim reikningi þar til ákærði M-kk-nf segði annað. FXC lagði þá til að Kaupthing Bank Luxembourg S.A. lánaði Kaupþingi banka hf. þessa fjárhæð til næsta föstudags, því þá væri gjalddagi á einhverjum skuldum fyrrnefnda bankans við þann síðarnefnda. Virðist sem HBL hafi samþykkt þetta og ítrekaði hann síðan að féð ætti að standa á reikningnum þar til ákærði M-kk-nf mælti fyrir um annað. FXC fann síðan að því að enginn fyrirvari hafi verið veittur fyrir ekki stærri banka en Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og tók HBL undir það. Hann bætti því svo við að sannast sagna hafi verið mikill asi, því ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf hafi mælt fyrir um að þetta skyldi gert þennan dag, en í sannleika sagt vissi hann ekki til hvers nota ætti þetta fé. Við svo búið sagðist LS mundu senda greiðslufyrirmæli.

LS sendi tölvubréf til lögmannsins KVE, sem hafði eins og áður greinir umboð til að koma fram fyrir hönd stjórnar Brooks Trading Ltd. Í bréfinu sagði að fyrirmæli um greiðslu vantaði frá félaginu vegna láns að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, sem ætti að berast til Kaupthing Bank Luxembourg S.A. þennan dag frá Íslandi. Hafi bankinn gert uppkast að texta um þau fyrirmæli, sem var tekið upp í tölvubréfinu, og jafnframt yfirlýsingu um ákvörðun hluthafa í Brooks Trading Ltd. um lántökuna. Þá yfirlýsingu myndi eigandi félagsins, MAT, undirrita um komandi helgi þótt lánið yrði greitt út strax. Óskaði hún eftir því að þessu yrði sinnt sem fyrst, því þetta þyldi ekki bið. Stuttu síðar svaraði KVE þessu erindi með tölvubréfi til LS, SÖS og EH og spurði hvort þetta dygði. Þótt tölvubréfið beri ekki með sér hvort eitthvað hafi fylgt því má augljóst vera af þessari spurningu að þar hafi fylgt með bréf, sem liggur fyrir í málinu og var beint til Kaupþings banka hf. af KVE fyrir hönd Brooks Trading Ltd., þar sem sagði að með vísan til þess að peningamarkaðsútlán til eins mánaðar yrði greitt þennan dag frá bankanum til félagsins að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir væri þess farið á leit að féð yrði lagt inn á nánar tilgreindan reikning þess hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. LS svaraði eftir skamma stund með þeim orðum í tölvubréfi að þetta væri fullkomið. Hún sendi jafnframt þessi greiðslufyrirmæli með tölvubréfi, sem beint var til HBL, SÖS, EH og ákærða M-kk-ef. Í framhaldinu sendi hún síðan annað tölvubréf til BK, EH, SÖS og ákærða M-kk-ef, þar sem sagði að greiðslufyrirmæli vegna láns Brooks Trading Ltd. hafi verið send til Kaupþings banka hf., en féð ætti að millifæra á þann hátt að Kaupthing Bank Luxembourg S.A. skuldajafnaði við lán frá Kaupþingi banka hf. Bað hún þá um að gera ráðstafanir til að fá lánið bókað inn á reikning Brooks Trading Ltd. í bandaríkjadölum hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A.

Eftir að skipst hafði verið á framangreindum bréfum beindi HBL tölvubréfi til LS, FXC, EH, SÖS og ákærða M-kk-ef, þar sem hann óskaði eftir að staðfest yrði að FXC og HSK hefðu rætt um að ekkert fé yrði sent frá Kaupþingi banka hf. til Kaupthing Bank Luxembourg S.A. vegna láns til Brooks Trading Ltd., heldur yrði beitt skuldajöfnuði og legði síðarnefndi bankinn lánsféð inn á reikning félagsins. Þessu svaraði FXC með tölvubréfi og staðfesti að rétt væri með farið, svo og að engin greiðsla færi milli bankanna tveggja. HBL sendi tölvubréf til HSK og ÓFG, þar sem vísað var til meðfylgjandi fyrirmæla frá Brooks Trading Ltd. um hvert greiða ætti út lán til félagsins, en tekið var fram að HSK hafi rætt við FXC, sem hafi samþykkt að „netta þetta“ og ætti „því ekki að vera nein raunveruleg millifærsla.“

Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sendi Kaupþingi banka hf. 19. september 2008 svonefnt SWIFT-skeyti, þar sem fram kom í skýringartexta að Kaupþing banki hf. ætti að greiða Kaupthing Bank Luxembourg S.A. 50.000.000 bandaríkjadali þennan dag fyrir viðskiptamann þess síðarnefnda, en hafi óskað eftir því að krafa sín á hendur Kaupthing Bank Luxembourg S.A. yrði lækkuð sem því næmi. Með því að Kaupthing Bank Luxembourg S.A. stæði í engri skuld við Kaupþing banka hf. í bandaríkjadölum myndi sá fyrrnefndi lána þeim síðarnefnda fjárhæðina frá þessum degi til 29. sama mánaðar, þegar næst væri gjalddagi á skuldum hans, og mætti þá lækka þær í einhverjum öðrum gjaldmiðli. Væri þetta lán boðið með tilteknum vöxtum og yrði ekkert fé millifært þennan dag, en um þetta vissi „[H]“. Þetta boð var samþykkt og gaf Kaupthing Bank Luxembourg S.A. stuttu síðar út staðfestingu um samning þessa efnis.

Um miðjan dag 19. september 2008 áttu HBL og HSK símtal, sem var hljóðritað og liggur fyrir í málinu endurrit af því. Ræddu þeir þar um að lokið hafi verið áreiðanleikakönnun á Brooks Trading Ltd. vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti og gengið hafi verið frá því að greiðslu Kaupþings banka hf. til Kaupthing Bank Luxembourg S.A. vegna láns til félagsins yrði jafnað út. Útborgun á lánum að fjárhæð 200.000.000 evrur til félaga, sem þeir nefndu Serval og Gerland, hafi á hinn bóginn verið frestað til næsta mánudags og færi þá féð inn á reikning félags, sem héti Choice, þar sem það yrði notað til að „settla trade á hlutabréfum“. Yrði þetta allt gert með millifærslum innan Kaupþings banka hf. Fyrstnefndu félögin tvö fengju peningamarkaðslán og spurði HBL hvort ekki þyrfti að skrifa undir eitthvað vegna þeirra, sem HSK játti. Bætti HBL því þá við að ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf væru að fara að hitta MAT næsta morgun og hafi þeir beðið hann „um að senda sér innan klukkutíma ... allt sem að þeir þurfa að skrifa undir“.

Stuttu eftir framangreint símtal sendi HBL tölvubréf til starfsmanns Kaupþings banka hf., þar sem fram kom að meðfylgjandi væri lánsbeiðni fyrir Mink Trading Corp., Brooks Trading Ltd. og Serval Trading Group Corp., sem væru nýstofnuð fjárfestingarfélög og þyrftu þau „að fara á undanþágulista.“ Í þessari beiðni, sem HBL beindi til lánanefndar stjórnar Kaupþings banka hf., var greint frá því að Brooks Trading Ltd. væri félag, sem hafi verið stofnað til að eiga viðskipti við Deutsche Bank AG með svonefnd „Credit Linked Notes“. Það félag væri í eigu Mink Trading Corp. og væri raunverulegur eigandi þess MAT. Leitaði síðastnefnda félagið eftir láni að fjárhæð 130.000.000 evrur til að leggja Brooks Trading Ltd. til vegna þeirra viðskipta. Þá leitaði Brooks Trading Ltd. einnig eftir láni, að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, en það væri hluti hagnaðar af fyrrnefndu viðskiptunum. Loks væri sami maður einnig raunverulegur eigandi Serval Trading Group Corp., sem óskaði eftir láni að fjárhæð 150.000.000 evrur „to invest in some securities.“ Væri mælt með því að þessar beiðnir yrðu allar teknar til greina. Tölvubréfi HBL var svarað fáum mínútum síðar með þeim orðum að félögin yrðu sett „á undanþágu í bili.“ Ekki var þar frekar um það rætt hvenær lánsbeiðnin kæmi til meðferðar hjá lánanefndinni, en eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi laut undanþágan, sem vísað var til í þessum orðsendingum, að almennum skilyrðum í lánareglum bankans um lánshæfismat. Á hinn bóginn liggur fyrir í málinu tölvubréf, sem BHD sendi 21. september 2008 til ákærðu S-kk-ef og H-kk-ef, BÓ og GPP, sem skipuðu lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf., þar sem taldar voru upp lánsbeiðnir, sem koma ættu til umfjöllunar á fundi nefndarinnar 24. september 2008. Í þeirri upptalningu var einn liðurinn: „[MAT] - lánsbeiðni“, en tölvubréfið ber með sér að allar beiðnirnar, sem fjalla átti um á fundinum, hafi fylgt því.

Um miðjan dag 19. september 2008 sendi HSK tölvubréf til HBL og kvaðst mundu útbúa „lán á Brooks, Serval og Gerland“ um leið og staðfest væri að áreiðanleikakönnun á þeim vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti væri lokið og „búið er að stofna í kerfum.“ Yrði „Brooks nettað við Lúx, Serval og Gerland með allt flæði innan bankans.“ Sagðist HSK mundu láta af hendi staðfestingu fyrir þessu, sem senda mætti áfram.

HBL barst þessi staðfesting með tölvubréfi stuttu síðar og virðist hún hafa verið í formi samnings milli Kaupþings banka hf. og Brooks Trading Ltd. um peningamarkaðsútlán nr. 398424/449463 að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir. Vítt og breitt í gögnum málsins liggja fyrir alls fimm eintök af þessum samningi og eru þau öll samhljóða að gættu því að þrjú eru á íslensku og tvö á ensku. Ekkert þeirra var undirritað. Kveðið var á um að fjárhæðin yrði greidd út 19. september 2008 og gjalddagi skuldarinnar væri 30. sama mánaðar. Tiltekið var inn á hvaða bankareikning endurgreiðsla ætti að berast, en ekki var fyllt út eyða, sem ætluð var fyrir tilgreiningu bankareiknings vegna útborgunar á láninu. Af gögnum málsins verður ráðið að í bókum Kaupþings banka hf. hafi verið færð lánveiting til Brooks Trading Ltd. 19. september 2008 að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir með gjalddaga 30. sama mánaðar, svo og lántaka frá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sem andhverfa af henni.

Í málinu liggur fyrir endurrit af hljóðrituðu símtali, sem SÖS og GÞG áttu að áliðnum degi 19. september 2008. Þar ræddu þeir meðal annars um að komin væri staðfesting um frágang á máli Brooks Trading Ltd., sem GÞG sagði að væri „hagnaðurinn ... af hérna CLN trade-inu“. Skaut þá SÖS því inn að það væri „svolítið gaman að vera búinn að reikna hann út þegar Deutsche er ekki búinn að senda okkur einu sinni skilmála eða samþykkja að þeir fari í dílinn“ og svaraði GÞG með orðunum: „Já, já, ég veit“.

10

Af gögnum málsins verður séð að föstudaginn 19. september 2008 hafi áfram verið unnið að skipuriti vegna viðskipta með hluti í Kaupþingi banka hf., en að morgni þess dags barst EH með tölvubréfi álitsgerð frá endurskoðunarfyrirtækinu Ernst & Young Cyprus Ltd. um atriði varðandi skattlagningu kýpversks félags, sem kæmi að þeim viðskiptum. Álitsgerð þessa framsendi EH til BÓ.

Stuttu eftir þetta sendi EH jafnframt tölvubréf til starfsmanns Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem hann hafði áður verið í samskiptum við vegna þessa atriðis, og kvað hann það hafa þróast nokkuð frá því að leitað hafi verið eftir áliti endurskoðunarfyrirtækisins. Þannig væri ekki lengur ráðgert að Kaupþing banki hf. veitti nokkurt lán til annarra fjárfestinga. Þá myndu ákærði Ó-kk-nf og MAT hvor um sig eiga félag á Bresku Jómfrúareyjunum og myndu þau félög í þeirra stað eiga sérstaka fjárfestingarfélagið. Auk þessa hefði BÓ ný atriði fram að færa varðandi lán síðastnefnda félagsins til Q Iceland Finance ehf. Í framhaldi af þessu sendi starfsmaðurinn tölvubréf, þar sem hann bauð BÓ að senda beint til sín hugmyndir um breytingar á þessum ráðagerðum, og svaraði BÓ því um hæl að það myndi hann gera.

11

Gögn málsins bera með sér að samhliða þeirri afgreiðslu á láni til Brooks Trading Ltd., sem greint var frá hér að framan, hafi starfsmenn Kaupþings banka hf. og Kaupthing Bank Luxembourg S.A. unnið föstudaginn 19. september 2008 hörðum höndum að öðrum þáttum í viðskiptunum, sem tengdust MAT. Þannig sendi EH laust eftir miðnætti þennan dag tölvubréf til samstarfsmanns síns hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og kvaðst hann engin tölvubréf hafa fengið um hvað hafi verið sent GÞG eða HBL af skjölum fyrir félög á Bresku Jómfrúareyjunum, sem ætluð væru MAT og ákærða Ó-kk-þgf. Óskaði EH eftir staðfestingu á því að skjölin hefðu þegar verið send eða það yrði gert strax um morguninn. Tók hann fram að stefnt væri að því að öll þessi skjöl, sem Kaupthing Bank Luxembourg S.A. legði til vegna félaganna og Kaupþing banki hf. vegna lána, yrðu undirrituð 20. sama mánaðar. Þetta væri mjög mikilvægt og því óskað eftir að starfsmaðurinn legði til hliðar öll önnur viðfangsefni ef þess gerðist þörf. Snemma nætur sendi EH jafnframt tölvubréf til GÞG og ákærðu H-kk-ef og M-kk-ef til að bera upp hvort skilningur sinn á tilteknum atriðum varðandi viðskipti MAT og SAT við Kaupþing banka hf. væri réttur, en hann tók fram að allt væri að öðru leyti á hreinu. Þessu svaraði ákærði M-kk-nf um hæl með tölvubréfi til þeirra sömu, þar sem sagði: „Rett Fardu ad sofa“. Þessu virðist EH ekki hafa sinnt, enda ritaði hann tveimur klukkustundum síðar tölvubréf til BK, GÞG og ákærða M-kk-ef með ósk um að BK sendi tiltekin gögn til GÞG, sem þyrfti að „draga upp lánsskjöl strax í fyrramálið“.

Í málinu liggja fyrir yfir 60 tölvubréf og endurrit af hljóðrituðum símtölum 19. september 2008 milli starfsmanna Kaupþings banka hf. og Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem bera með sér hvernig vinnu vatt fram þann dag við að opna reikninga hjá bönkunum fyrir Choice Stay Ltd., Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. ásamt Brooks Trading Ltd. og skrá félögin að öðru leyti í kerfum fyrrnefnda bankans, sem virðast hafa tengst lánsviðskiptum. Áður en degi þessum lauk virðist þeim viðfangsefnum hafa í mörgum atriðum verið lokið vegna allra félaganna, en í því skyni höfðu meðal annars verið send milli starfsmanna bankanna fjölmörg skjöl í tengslum við áreiðanleikakönnun á félögunum vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti og umsóknir félaganna um reikningsviðskipti. Gögn málsins bera þó með sér að einhverjir endar hafi enn verið lausir þegar hér var komið sögu, enda fóru tölvubréf milli GÞG og HBL daginn eftir, þar sem því var velt upp hvort styðjast mætti við áreiðanleikakönnun Kaupthing Bank Luxembourg S.A. á MAT vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti til að geta opnað reikning hjá Kaupþingi Banka hf. fyrir Choice Stay Ltd. og virðist sem niðurstaðan hafi orðið sú að slík könnun yrði að fara fram hjá bankanum hér á landi í komandi viku. Áreiðanleikakönnunum Kaupthing Bank Luxembourg S.A. á Serval Trading Group Corp., Brooks Trading Ltd. og Gerland Assets Ltd. vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti virðist heldur ekki hafa lokið fyrr en 22. og 24. september 2008. Vinna innan Kaupþings banka hf. við slíka könnun á Serval Trading Group Corp. stóð eftir gögnum málsins einnig yfir 22. september ásamt þeirri könnun á Choice Stay Ltd., sem vikið var að í fyrrnefndum tölvubréfum.

Auk þess, sem að framan greinir, höfðu 19. september 2008 verið dregin upp skjöl, sem virðist enn hafa vantað í tengslum við eignarhald að þessum félögum, þar á meðal kaupsamningur um hluti í Serval Trading Group Corp. Kaupthing Bank Luxembourg S.A. hafði jafnframt sent bréflegar tilkynningar til MAT og Gerland Assets Ltd. um að opnaðir hafi verið bankareikningar fyrir þá og um flokkun þeirra í markaðsviðskiptum með verðbréf. Þá höfðu verið gerð skjöl til undirritunar vegna væntanlegra lánsviðskipta Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. við Kaupþing banka hf., þar á meðal um ákvörðun hluthafa í félögunum um að taka þessi lán og ráðstöfun lánsfjárins til Choice Stay Ltd., auk þess sem gerð höfðu verið yfirlit um skilmála peningamarkaðsútlána bankans til tveggja fyrstnefndu félaganna og útbúnir samningar um lánin.

Meðan á framangreindum verkum stóð sendi HBL meðal annars tölvubréf snemma að morgni 19. september 2008 til SÖS og GÞG, sem tilgreint var að varðaði „Sjeikinn og ÓÓ“, en þar var rætt um að til stæði að greiða út þann dag peningamarkaðslán „án nokkurra ábyrgða/trygginga.“ Þessi lán yrðu væntanlega til eins mánaðar og hefðu þeir því þann tíma til að ganga frá endanlegum lánssamningum. Sagði að Kaupthing Singer & Friedlander Ltd. myndi „sjá um Sjeikinn“ og yrði það lán væntanlega með ábyrgð eða veði, en „hjá ÓÓ“ yrði tekið veð í nýju félagi hans á Bresku Jómfrúareyjunum, sem væri Gerland, og hlut þess í félaginu Choice. Væri síðan spurning „um hvernig samning ÓÓ gerir við Sjeikinn til að tryggja sér sinn hlut af hagnaðinum af Kaupþings bréfunum sem þeir eru að kaupa. Spurning hvort við getum ekki fengið eitthvað hald í honum líka. Ég reikna ekki með að það sé nokkuð annað sem ÓÓ geti veðsett okkur sem stendur.“ GÞG svaraði þessu stuttu síðar með tölvubréfi, þar sem aðeins sagði: „Nei, ekkert til þess að veðsetja.“ Ekki verður ráðið af gögnum málsins hvað búið hafi að baki þeim skilningi HBL, sem fram kom í framangreindu tölvubréfi, að greiða ætti út peningamarkaðslán til Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. þennan dag, en hvað sem því líður verður séð að þegar leið á daginn hafi skilningur hans verið orðinn annar, enda greindi hann nokkrum starfsmönnum Kaupþings banka hf. frá því í tölvubréfi um miðbik dagsins að til stæði að greiða þetta út 22. sama mánaðar.

Ráðið verður af tölvubréfum, sem fóru milli starfsmanna bankanna tveggja 19. september 2008, og endurritum af hljóðrituðum símtölum þeirra að einhverjir þeirra hafi staðið í þeirri trú að til stæði að ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf myndu hitta MAT næsta dag. Þannig sagði í tölvubréfi, sem HBL sendi samstarfsmanni við Kaupþing banka hf. þennan dag, að „H-kk-nf er að fara að hitta S-kk-þf á morgun og vildi hafa öll skjöl sem hann þarf að skrifa undir með sér. Ég þyrfti því að fá þetta á næstu 10 mínútum.“ Þá lét SÖS orð falla í símtali við HBL um að „M-kk-nf sé svona á góðri íslensku going unglued ... það er bara bókstaflega eins og framtíð Kaupþings sé að veði hvort hann heillar sheikinn á morgun“ og við samstarfsmann sinn við Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sagði SÖS að það væri „að minnsta kosti ljóst að það er eitthvað ægilega mikið undir því að allt sé klárt ... áður en menn hitta hans hátign“. Af samskiptum, sem aðrir starfsmenn bankanna áttu, verður þó einnig séð að einhverjir þeirra hafi talið sig hafa vitneskju um að ákærði Ó-kk-nf kæmi hér við sögu, en í tölvubréfi, sem LS sendi þennan dag til BK, SÖS, EH og ákærða M-kk-ef bað hún þá um að fara með sér yfir skjöl til að ganga úr skugga um að ákærði Ó-kk-nf fengi þau öll.

Af tölvubréfum, sem fóru milli ákærðu H-kk-ef og M-kk-ef 19. september 2008, verður séð að þeir hafi þá báðir verið staddir í London. Ekki verður ráðið af gögnum málsins hvort eða hvernig ráðagerðir um fundarhöld til að ljúka við undirritun skjala kunni að hafa breyst, en þegar kom fram á kvöld þessa dags sendi BK tölvubréf til EH og ákærða M-kk-ef, þar sem sagði: „Þetta á allt að vera klárt núna Cross our fingers“, og svaraði ákærði M-kk-nf með orðunum: „Flott Eg hitti o-x-x og [SS] 2m“.

12

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi báru ákærðu Ó-kk-nf og M-kk-nf báðir um það fyrir dómi að þeir hafi átt fund á skrifstofu þess fyrrnefnda í London laugardaginn 20. september 2008 með lögmanninum SS og hafi ákærði M-kk-nf afhent honum þar skjöl, sem MAT hafi þurft að undirrita vegna viðskiptanna sem málið varðar. Ákærði Ó-kk-nf bar að jafnframt hafi þar verið rætt um kynningu þessara viðskipta og hafi lögmaðurinn lýst viðhorfum MAT. Lögmaðurinn hafi svo farið til Qatar á fund MAT, sem hafi ritað undir skjölin.

Samkvæmt gögnum málsins voru skjölin, sem hér um ræðir, í fyrsta lagi staðfesting MAT á því að hann hafi lesið og skilið sjö önnur skjöl, sem þar voru talin upp, skilmála þeirra og efni og væri hann samþykkur því að vera bundinn af þeim að lögum. Í öðru lagi yfirlýsing hans um að hann væri raunverulegur eigandi Serval Trading Group Corp. Í þriðja lagi samningur milli hans og Kaupthing Bank Luxembourg S.A. um að bankinn hefði umsjón með rekstri Serval Trading Group Corp. Í fjórða lagi samningur hans um að kaupa alla hluti í Serval Trading Group Corp. af Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Í fimmta lagi yfirlýsing hans sem hluthafa í Serval Trading Group Corp. um að hann hafi ákveðið að félagið tæki peningamarkaðslán að fjárhæð 150.000.000 evrur hjá Kaupþingi banka hf., að félagið skyldi eignast 42,85% hlut í félagi með heitinu Choice Stay Ltd. og ráðstafa lánsfénu til þess félags sem hlutafé eða hluthafaláni og að gefa Choice Stay Ltd. fyrirmæli um að greiða allt að 200.000.000 evrur til Q Iceland Finance ehf., dótturfélags Q Iceland Holding ehf. Í sjötta lagi yfirlýsing hans um samþykki á fundargerð stjórnar Serval Trading Group Corp., þar sem ákvörðun var tekin um framangreinda lántöku hjá Kaupþingi banka hf. og ráðstöfun lánsfjárins, en með fundargerðinni fylgdi yfirlit um skilmála þessa láns, sem yrði peningamarkaðslán til eins mánaðar með nánar tilgreindum vöxtum. Í sjöunda lagi yfirlýsing hans sem hluthafa í Brooks Trading Ltd. um að hann hafi ákveðið að félagið tæki lán hjá Kaupþingi banka hf. að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir samkvæmt skilmálum, sem fylgdu yfirlýsingunni og mæltu fyrir um að þetta væri peningamarkaðslán án trygginga til eins mánaðar sem bæri nánar tilgreinda vexti. Í áttunda lagi yfirlýsing um að Serval Trading Group Corp. væri ásamt Gerland Assets Ltd. og Jackal Finance Inc. raunverulegur eigandi Choice Stay Ltd. Skjölin, sem hér voru talin í öðru til áttunda lagi voru þau, sem vitnað var til í skjalinu sem fyrst var nefnt. Auk þessara skjala undirritaði MAT yfirlýsingu um að hann gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir peningamarkaðsláni að fjárhæð allt að 150.000.000 evrur, sem Serval Trading Group Corp. tæki hjá Kaupþingi banka hf. 22. september 2008 eða þar um bil til þriggja mánaða með nánar tilgreindum vöxtum, en að þeim tíma liðnum yrði því láni breytt á þann hátt að það stæði til þriggja ára og yrði tryggt með veði, sem bankinn myndi una við. Þá undirritaði hann einnig sérstaka yfirlýsingu, þar sem Serval Trading Group Corp. beindi til Choice Stay Ltd. að greiða 200.000.000 evrur til Q Iceland Finance ehf.

Í málinu liggja einnig fyrir skjöl varðandi Gerland Assets Ltd., sem dagsett voru 20. september 2008 og undirrituð af ákærða Ó-kk-þgf. Þar er fyrst til að telja yfirlýsingu ákærða um að hann væri raunverulegur eigandi félagsins. Í annan stað ritaði hann undir samning um kaup á öllum hlutum í félaginu af Kaupthing Bank Luxembourg S.A., svo og samning um að bankinn hefði umsjón með rekstri félagsins. Að auki undirritaði hann yfirlýsingu sem hluthafi í Gerland Assets Ltd. um að hann hafi ákveðið að félagið tæki peningamarkaðslán að fjárhæð 150.000.000 evrur hjá Kaupþingi banka hf., að félagið skyldi eignast 42,85% hlut í félagi með heitinu Choice Stay Ltd. og ráðstafa lánsfénu til þess félags sem hlutafé eða hluthafaláni og að gefa Choice Stay Ltd. fyrirmæli um að greiða allt að 200.000.000 evrur til Q Iceland Finance ehf., dótturfélags Q Iceland Holding ehf. Í viðauka við þessa yfirlýsingu var að finna yfirlit um skilmála lánsins, sem Gerland Assets Ltd. hugðist taka hjá Kaupþingi banka hf., og kom þar fram að það yrði ótryggt peningamarkaðslán með áðurnefndri fjárhæð til þriggja mánaða með nánar tilgreindum vöxtum, svo og að breyta ætti þessari skuldbindingu innan umsamins lánstíma í lán til þriggja ára, sem yrði tryggt á þann hátt sem Kaupthing Bank Luxembourg S.A. teldi mega una við. Loks undirritaði ákærði Ó-kk-nf yfirlýsingu um samþykki á fundargerð stjórnar Gerland Assets Ltd., þar sem teknar voru ákvarðanir um það sama og greindi í fyrrnefndri yfirlýsingu, sem hann gaf sem hluthafi í félaginu.

Ekki liggur fyrir í málinu hvort ákærði Ó-kk-nf hafi undirritað framangreind skjöl á fundinum, sem hann átti samkvæmt áðursögðu með ákærða M-kk-þgf og SS 20. september 2008. Þótt þau hafi verið dagsett þann dag er þess að gæta að í tölvubréfum, sem fóru milli LS, BK, EH og SÖS 22. sama mánaðar, var fjallað um skjöl fyrir ákærða Ó-kk-þf, sem hafi verið endurskoðuð á grundvelli breytinga, sem ákærði M-kk-nf hafi gert á skjölum fyrir MAT um helgina, sem þá var að baki. Þá var í tölvubréfum milli þeirra sömu 23. september 2008 enn fjallað um endurskoðuð skjöl fyrir ákærða Ó-kk-þf og óskaði LS að endingu eftir að BK myndi fá þau undirrituð. Í þessu ljósi má því ætla að meginefni fundarins 20. september 2008 hafi tengst fyrirhuguðum undirritunum MAT. Nokkru eftir hádegi þann dag sendi EH tölvubréf til ákærða M-kk-ef, þar sem hann spurði: „Er thetta allt að ganga upp“. Því svaraði ákærði M-kk-nf játandi. Sendi þá EH aftur svofellda orðsendingu til ákærða: „Flott Lattu mig endilega vita thegar thetta er I hofn, tha aetla eg ad skala fyrir okkur“.

Að kvöldi sunnudagsins 21. september 2008 barst ákærða Ó-kk-þgf tölvubréf án texta, en það ber með sér að með því hafi verið nokkur fjöldi fylgiskjala. Verður ekki annað ráðið en að þau hafi verið myndrit af skjölunum, sem MAT undirritaði samkvæmt áðursögðu. Ákærði Ó-kk-nf framsendi þetta stuttu síðar til ákærða M-kk-ef með tölvubréfi, þar sem sagði: „Sæll félagi, nú eru öll skjöl frágengin og við búnir með okkar „helgar-stubb“.“

13

Í hinum áfrýjaða dómi er greint frá því að vitnið JS, sem gegndi starfi framkvæmdastjóra samskiptasviðs Kaupþings banka hf., hafi borið í skýrslu sinni fyrir dómi að ákærði H-kk-nf hafi hringt til sín að kvöldi föstudagsins 19. september 2008 og beðið sig um að semja fréttatilkynningu vegna viðskipta með hluti í bankanum til birtingar í fjölmiðlum 22. sama mánaðar. Kvaðst JS hafa verið erlendis og því fengið starfsmann á sviðinu, DG, til að vinna að þessu með sér.

Meðal gagna málsins er tölvubréf DG til JS frá því laust eftir hádegi laugardaginn 20. september 2008, sem hafði að geyma drög að fréttatilkynningu á ensku. Í fyrirsögn kom fram að S-x-x AT hafi eignast 5,1% hlut í Kaupþingi banka hf., en í framhaldi af því sagði að ELL162 ehf., fjárfestingarfélag í eigu hans hátignar MAT af Qatar hafi keypt þetta hlutfall hlutabréfa í félaginu, alls 37.763.103 hluti. Í framhaldi af því kom málsgrein, þar sem tiltekin ummæli í tilefni af þessum kaupum voru lögð kaupandanum í munn, og síðan tvær málsgreinar, þar sem orð af sama tilefni voru höfð eftir ákærða S-kk-þgf sem formanni stjórnar félagsins. JS svaraði þessu stuttu síðar með tölvubréfi og kvað þetta vera góða byrjun, sem þeir skyldu hugleiða, en hann biði „eftir ad m-e-x g-kk-ef hringi I mig vegna thessa.“ Rúmum stundarfjórðungi síðar sendi DG aftur tölvubréf til JS, sem hafði að geyma önnur drög að tilkynningunni. Þar hafði fyrirsögn verið breytt með því að fella brott nafn kaupandans og nefna hann þess í stað fjárfesti frá Qatar. Í meginmáli var kaupandinn sagður heita Q Iceland Investing og voru síðan sögð mun nánari deili á MAT en í fyrstu drögunum, þar á meðal að hann væri bróðir emírsins af Qatar. Þá höfðu verið gerðar nokkrar breytingar á ummælum, sem áttu að vera höfð eftir MAT og ákærða S-kk-þgf. Þessari tillögu svaraði JS um hæl og boðaði að hann myndi hafa símsamband við DG.

Ljóst er af gögnum málsins að ákærða M-kk-þgf hafi verið kynnt síðastgreind útgáfa af drögum að fréttatilkynningu, enda sendi hann JS fáum mínútum síðar athugasemdir, sem lutu meðal annars að því að heiti kaupandans væri Q Iceland Finance, sem væri að fullu í eigu Q Iceland Holding, svo og að MAT væri af ættinni, sem hafi stýrt Qatar frá miðri 19. öld, auk þess að vera bróðir emírsins. JS framsendi þetta tölvubréf til DG með fyrirmælum um að lagfæra texta draganna til samræmis við þetta og senda síðan nýja útgáfu. DG sendi innan klukkustundar nýja útgáfu til JS, sem gerði í framhaldinu tillögu um innskot í textann, og stuttu síðar sendi ákærði M-kk-nf tillögur um breytingar með tölvubréfi, sem hann beindi til JS, DG og IH framkvæmdastjóra Kaupþings banka hf. Þessum tillögum svaraði síðan JS með tölvubréfi til þeirra sömu, þar sem sagði: „Flott. [DG] lagar thetta og sendir a hms og o-e-x sidar I dag“.

Þegar liðið var nokkuð á daginn 20. september 2008 sendi DG tölvubréf til JS og IH og ákærðu M-kk-ef, H-kk-ef og S-kk-ef, sem hafði að geyma uppfærð drög að fréttatilkynningu, og kvað DG allar athugasemdir vel þegnar. Ákærði M-kk-nf svaraði þessu með tölvubréfi, sem hann beindi til allra hinna áðurnefndra og lýsti þeirri skoðun að þeir þyrftu að sjá endanleg drög næsta morgun til að unnt yrði að bera þau undir MAT.

Eftir hádegi næsta dag, sunnudaginn 21. september 2008, sendi DG til JS og ákærða M-kk-ef tölvubréf, sem hann kvað hafa að geyma lokadrög að tilkynningunni. Um klukkustund síðar sendi ákærði M-kk-nf svar til hinna í tölvubréfi, þar sem var að finna texta tilkynningarinnar með breytingum „eftir fund okkar o-kk-ef“, svo sem sagði í bréfinu. Á næstu klukkustundum á eftir lagði ákærði M-kk-nf þrívegis til fleiri breytingar á textanum í tölvubréfum til DG og JS, en bætti svo við í síðasta bréfinu ósk um að ný útgáfa yrði send sér og ákærðu H-kk-þgf og Ó-kk-þgf. Í framhaldi af þessu var textanum breytt með tilliti til þessara tillagna og sendi JS hann undir kvöld með tölvubréfi til ákærðu H-kk-ef, M-kk-ef og Ó-kk-ef með þeim boðum að þetta væri „nýjasta útgáfan af tilkynningunni.“ Ákærði Ó-kk-nf sendi síðan JS og ákærðu H-kk-þgf og M-kk-þgf tölvubréf með orðunum „er OK.“ Eftir þetta virðist sem JS hafi kynnt þessi drög fyrir mönnum erlendis, sem ekki er ljóst af gögnum málsins hvaða hlutverki gegndu að öðru leyti en því að svar fékk JS í tölvubréfi frá einum þeirra, sem virðist hafa verið forstöðumaður samskiptasviðs Kaupþings banka hf. í Svíþjóð og virðist sá hafa tjáð sig í þágu ákærða S-kk-ef, sem hafi verið staddur þar í landi. Að kvöldi 21. september 2008 sendi JS loks tölvubréf til ákærða H-kk-ef með fylgiskjali, sem hann kvað hafa að geyma lokaútgáfu „af ensku fréttatilkynningunni“. Er svo að sjá að sá texti svari til tilkynningar á íslensku, sem Kaupþing banki hf. beindi til kauphallar að morgni 22. september 2008 og getið er nánar um hér á eftir.

Síðar að kvöldi 21. september 2008 sendi JS ákærða H-kk-þgf tölvubréf og fylgdi því að virðist glærukynning á ensku á kaupum Q Iceland Finance ehf. á hlutum í Kaupþingi banka hf. Ákærði svaraði stuttu síðar með tölvubréfi, þar sem hann gerði tvær athugasemdir við texta kynningarinnar, og staðfesti JS í framhaldi af því að hún yrði lagfærð „að sjálfsögðu“.

14

ÓEE, sem gegndi hlutverki regluvarðar hjá Kaupþingi banka hf., greindi meðal annars frá því í skýrslu sínu fyrir héraðsdómi að HS, framkvæmdastjóri lögfræðisviðs bankans, hafi kallað sig til vinnu sunnudaginn 21. september 2008 til að leysa af hendi verk í tengslum við viðskipti með hluti í Kaupþingi banka hf.

Samkvæmt gögnum málsins sendi ÓEE að áliðnum þessum degi tölvubréf til IH með tillögu um orðalag beiðni Kaupþings banka hf. til regluvarðar um heimild handa félaginu til að kaupa allt að 3.500.000 hluti í því sjálfu til að selja aftur sama dag. Þá ritaði hún nokkru síðar tölvubréf, sem hún stílaði á ákærða M-kk-þf og sendi honum ásamt HS og IH, og kvað meðfylgjandi vera flöggunartilkynningu vegna kaupa Q Iceland Finance ehf. á 37.100.000 hlutum í Kaupþingi banka hf. Í bréfinu skýrði hún í stuttu máli að sá, sem ætti viðskipti með hluti sem færu fram úr flöggunarmörkum samkvæmt lögum nr. 108/2007, bæri skyldu til að senda félaginu, sem hlutirnir væru í, og Fjármálaeftirlitinu slíka tilkynningu. Til að hafa þetta í réttu horfi sendi hún þessa tilkynningu til ákærða til þess að hann „eða e-r annar sem kemur fram fyrir hönd Q Iceland Finance“ gæti síðan beint henni til regluvarðar Kaupþings banka hf. og Fjármálaeftirlitsins á nánar tiltekinn hátt. Þessu svaraði ákærði M-kk-nf að kvöldi sama dags með tölvubréfi til ÓEE, IH, HS, TH og KH og beindi þar þessum orðum til TH: „þessi skjöl þarf félagið að senda til regluvarðar. [HS] hringir í þig“. Í framhaldi af því ritaði ÓEE tölvubréf, sem hún beindi til TH og KH og sendi jafnframt HS, IH og ákærða M-kk-þgf. Sagði þar að flöggunartilkynning fyrir Q Iceland Finance ehf. fylgdi bréfinu og þyrfti að fara yfir hana og undirrita, en senda síðan til Fjármálaeftirlitsins og Kaupþings banka hf., sem sæi um að birta hana. Þessu svaraði síðan TH með tölvubréfi til þeirra sömu og kvaðst mundu koma tilkynningunni til ÓEE fyrir klukkan 8 næsta morgun.

Þetta sama kvöld sendi starfsmaður Kaupþings banka hf. tölvubréf til ÓEE, IH, HS og SPK, forstöðumanns áhættusviðs bankans, þar sem greint var frá því hvað félagið hafi átt af eigin hlutum dagana á undan, hversu mikið af hlutum það þyrfti að kaupa til að eiga viðskiptin við Q Iceland Finance ehf. og hversu marga hluti það myndi eiga eftir þau viðskipti. Þá sendi IH jafnframt tölvubréf til ÓEE, HS og ákærða H-kk-ef, þar sem hann leitaði fyrir Kaupþing banka hf. eftir heimild þeirrar fyrstnefndu sem regluvarðar til að kaupa hluti í félaginu og selja á ný næsta dag og sendi hún um hæl það svar að beiðnin væri samþykkt, sem hún áréttaði síðan í öðru tölvubréfi laust eftir miðnætti 22. september 2008.

Nokkru eftir klukkan 8 að morgni 22. september 2008 ritaði TH tölvubréf til ÓEE, sem hún sendi einnig ákærðu Ó-kk-þgf og M-kk-þgf, HS, IH og KH, og kvað hún undirritaða flöggunartilkynningu fylgja með. ÓEE staðfesti móttöku tilkynningarinnar með tölvubréfi, sem hún beindi til þeirra sömu, og kvað tilkynninguna mundu verða senda til birtingar með öðrum tilkynningum vegna viðskiptanna. IH sendi stuttu síðar tölvubréf til ÓEE, HS og ákærða H-kk-ef, þar sem hann tilkynnti henni sem regluverði um viðskipti Kaupþings banka hf. með eigin hluti og sendi hún það svar að hún færi að ganga frá tilkynningum. Eftir að hafa borið með tölvubréfi tilkynningar undir IH og HS sendi ÓEE þær til Fjármálaeftirlitsins laust fyrir klukkan 10.30 þennan morgun. Þetta munu hafa verið flöggunartilkynningar Kaupþings banka hf. annars vegar um kaup á 4.200.000 hlutum í félaginu og hins vegar um sölu á 37.100.000 eigin hlutum, svo og flöggunartilkynning Q Iceland Finance ehf. um kaup á 37.100.000 hlutum.

Jafnframt því, sem að framan greinir, voru birtar í kauphöll 22. september 2008 þrjár tilkynningar frá Kaupþingi banka hf. Sú fyrsta var birt klukkan 6.55 að morgni þessa dags og var svohljóðandi: „Q Iceland Finance ehf., dótturfélag í eigu Q Iceland Holding ehf., sem er eignarhaldsfélag hans hátignar [MAT], hefur keypt 5,01% hlut í Kaupþingi banka hf. Q Iceland Finance keypti alls 37,1 milljón hluta á genginu 690 kr. á hlut og verður þar með þriðji stærsti hluthafi bankans. Hans hátign, [MAT] er í konungsfjölskyldunni sem hefur verið við völd í Qatar frá því á nítjándu öld. Hans hátign [MAT]: „Við höfum fylgst náið með Kaupþingi í nokkurn tíma og teljum þetta góða fjárfestingu. Staða Kaupþings er sterk og við höfum trú á stefnu og stjórnendum bankans, enda hefur Kaupþing náð góðum árangri við þær erfiðu aðstæður sem nú eru á markaðnum og sýnt fram á getu til þess að breytast og laga sig að nýjum veruleika í bankastarfsemi. Við lítum á hlut okkar í Kaupþingi sem langtímafjárfestingu og hlökkum til að eiga góð samskipti við stjórnendur bankans.“ S-kk-nf E-kk-nf stjórnarformaður: „Okkur er mikil ánægja að bjóða hans hátign [MAT] velkominn í hluthafahóp Kaupþings. Það hefur lengi verið stefna okkar að laða nýja fjárfesta að bankanum og því er ánægjulegt að sjá að við höfum nú náð að breikka hluthafahópinn enn frekar. Við hlökkum til þess að vinna með hans hátign [MAT] í framtíðinni.““ Tilkynning þessi er grunnur sakargifta á hendur öllum ákærðu í a. lið IV. kafla ákæru. Önnur tilkynning var birt klukkan 10.28 um að Kaupþing banki hf. hafi selt 37.100.000 eigin hluti á 690 krónur hvern og ætti eftir þau viðskipti 3.279.216 hluti. Sú þriðja var svo birt klukkan 12.25 og var í henni greint frá því að Kaupþing banki hf. hefði keypt 4.200.000 hluti í félaginu á 744 krónur hvern og ætti eftir þau viðskipti 40.379.216 eigin hluti.

Í tilefni af framangreindum tilkynningum fjölluðu fjölmiðlar um kaup MAT á hlutum í Kaupþingi banka hf. 22. september 2008 og jafnframt næsta dag, en í viðtölum fjölmiðla sem þessu tengdust við ákærðu H-kk-þf, S-kk-þf og Ó-kk-þf voru meðal annars höfð eftir þeim ummæli, sem sakargiftir á hendur þeim í b., c. og d. lið IV. kafla ákæru eru reistar á.

Gögn málsins bera með sér að innan Kaupþings banka hf. hafi ýmsum verkum verið sinnt 22. september 2008 í tengslum við kynningu á þessum viðskiptum. Þannig sendi JS tölvubréf snemma morguns til GA til að minna hann á að hafa samband við alþjóðlegt matsfyrirtæki og bætti því þar við að „auðvitað er kvótið í karlinn snilld“. GA svaraði þessu þannig að matsfyrirtækið myndi vilja vita „hvernig var greitt osfr.“ og spurði hver væri „the official line“. JS svaraði þessu með þeim orðum að engin slík lína væri enn komin varðandi greiðslu og sagðist þá GA í tölvubréfi til hans mundu bíða með að ræða við matsfyrirtækið. Að morgni þessa dags sendi jafnframt ákærði M-kk-nf tölvubréf til JS og ákærða H-kk-ef og lét fylgja umfjöllun úr erlendum fjölmiðli um viðskiptin. Þá liggja einnig fyrir í málinu tölvubréf með fyrirspurnum erlendra fjölmiðla um þau, þar sem meðal annars var spurt hvernig MAT hafi keypt hlutina í Kaupþingi banka hf., því orðrómur væri uppi um að bankinn hafi selt honum eigin hluti á undirverði. Af þessu tilefni kom JS því svari á framfæri í tölvubréfi að bankinn hafi að mestu selt MAT eigin hluti, en keypt viðbót á markaði og selt á hærra verði, þannig að engir afslættir hafi verið gefnir.

15

Þótt gögnin, sem rakin hafa verið að framan, beri með sér að stjórnendur Kaupþings banka hf. hafi litið svo á að þegar hér var komið sögu hafi viðskiptin verið ráðin með hluti í félaginu stóð enn eftir að hrinda þeim í framkvæmd, en þess er að gæta að í málinu liggur enginn skriflegur samningur fyrir um kaup Q Iceland Finance ehf. á 5,01% hlutafjár í fyrrnefnda félaginu. Að morgni mánudagsins 22. september 2008 kom GJO því á framfæri í tölvubréfi til enska lögmannsins SS að ákærði Ó-kk-nf hafi haft samband við sig kvöldið áður og sagt frá ráðagerðum MAT um kaup á hlutum í Kaupþingi banka hf. gegnum Q Iceland Finance ehf., sem yrði dótturfélag Q Iceland Holding ehf. Sem stjórnarmaður í því félagi væri GJO reiðubúinn til að undirrita skjöl af þessu tilefni eftir því sem eigandi þess gæfi fyrirmæli um. Ekki er að sjá af gögnum málsins að reynt hafi frekar á þetta boð.

Starfsmaður Kaupþings banka hf. sendi tölvubréf til HBL um morguninn 22. september 2008 með upplýsingum um númer á reikningum, sem opnaðir hafi verið við bankann fyrir Gerland Assets Ltd., Serval Trading Group Corp. og Choice Stay Ltd., og kennitölur, sem félögin hafi fengið hér á landi. HBL framsendi þessa orðsendingu í tölvubréfi til LS, SÖS, EH og ákærða M-kk-ef og óskaði eftir að fá greiðslufyrirmæli frá fyrstnefndu félögunum tveimur vegna lána til hvors þeirra að fjárhæð 100.000.000 evrur. Þessu svaraði LS með því að hún myndi sinna þessu svo fljótt sem hún gæti, en hún biði eftir fyrirmælum frá EH og ákærða M-kk-þgf. Af gögnum málsins er einnig ljóst að þennan dag hafi ekki enn verið komin niðurstaða um hvernig búa ætti um hnúta varðandi fjárframlag eða lán, sem Choice Stay Ltd. var ætlað að inna af hendi til Q Iceland Finance ehf. til að standa straum af kaupverði hlutanna í Kaupþingi banka hf., enda fóru þennan dag tölvubréf milli BÓ, EH og starfsmanns endurskoðunarfyrirtækisins Ernst & Young Cyprus Ltd. um að halda símafund um það efni daginn eftir.

Að áliðnum degi 22. september 2008 sendi ákærði M-kk-nf tölvubréf til IH, sem tilgreint var að varðaði „Skjöl vegna Q Iceland Finance ehf.“ Af gögnum málsins verður ekki ráðið hver þessi gögn hafa verið, en bréf þetta framsendi IH í kjölfarið til HS með tölvubréfi, þar sem hann spurði hvort það væri „eitthvað meira sem við MG þurfum að gera eða ertu með allt undir control?“ HS svaraði þessu með tölvubréfi, sem hann beindi til IH og ákærða M-kk-ef, þar sem sagði eftirfarandi: „Ég þekki þessi viðskipti ekki nægjanlega vel til þess að meta það. Þetta félag er ekki með nema 500 þús. í hlutafé og getur því augljóslega ekki staðið undir miklum viðskiptum og þjónar takmörkuðum tilgangi að gera mikla samninga við það. Annars væri gott að vita hvort og þá hvaða skjöl hafa verið undirrituð í tengslum við þetta þá meina ég á milli eigenda félagsins og okkar, ábyrgðaryfirlýsingar, samkomulag etc.“

Undir lok dagsins sendi starfsmaður Kaupþings banka hf. tölvubréf til GA, þar sem meðal annars sagði eftirfarandi: „Liquidity skjalið þessa vikuna. Slatti af krónum en gengur svakalega illa að koma því í gjaldeyri, M-x-x c-x-x að sliga menn, há margin call út af CDS og stærstu stokkarnir okkar lækka í dag þannig að það verður slatta útflæði út af því á morgun.“ Sama dag virðist GA hafa lokið við kynningu um greiðslustöðu Kaupþings banka hf., sem ætluð var til nota á stjórnarfundi í félaginu 25. og 26. september 2008.

16

Eins og áður greinir beindi BÓ tilkynningu 23. september 2008 til fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra um hluthafafundi í Q Iceland Holding ehf. í júní 2008, þar sem breytingar hafi verið gerðar á samþykktum og stjórn félagsins, en tilkynningin barst þó ekki fyrr en 29. september sama ár. BÓ mun jafnframt 23. september 2008 hafa átt símafund með starfsmanni endurskoðunarfyrirtækisins Ernst & Young Cyprus Ltd. og starfsmanni Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem sá síðastnefndi upplýsti EH um með tölvubréfi þann dag. Í bréfinu kom fram að BÓ og starfsmaður endurskoðunarfyrirtækisins hafi samþykkt skipuritið fyrir viðskiptin með hlutabréf í Kaupþingi banka hf. eins og hann kvað það þá hafa staðið, en þó væri enn óútkljáð hverjir vextir ættu að verða af láni sérstaka fjárfestingarfélagsins til Q Iceland Finance ehf., sem tengt yrði þróun á verðmæti hlutabréfanna. Þessu svaraði EH með ósk um frekari umræður um það daginn eftir.

Undir lok dags 23. september 2008 sendi ÓFG tölvubréf til GG, starfsmanns Kaupþings banka hf., GA, IH og ákærðu H-kk-ef og S-kk-ef, þar sem lýst var erfiðri lausafjárstöðu bankans. Þessu svaraði ákærði H-kk-nf skömmu síðar með tölvubréfi til þeirra sömu, þar sem hann spurði: „Til hvaða aðgerða erum við að grípa til að fá inn lausafé?“ GA sendi af þessu tilefni tölvubréf til hinna og lýsti því meðal annars að hann færi næsta dag á fund hjá Kaupthing Singer & Friedlander Ltd. um kaup þess síðarnefnda á eignum af Kaupþingi banka hf., sem þeir hafi gefið sér tvær vikur til að ljúka. Í lok bréfsins sagði: „Nú er lausafjárstaðan 275 dagar og mun lækka um 300m evra á næstu dögum ... Það verður erfitt að klára fjórðunginn með lausafé yfir 360 dögum.“ Eftir þetta sendi ákærði H-kk-nf tölvubréf til GA og GG og lét meðal annars þau orð falla að „við verðum að ganga frá sölu til KSF fyrr, getum við ekki klárað Sommerfield strax á morgun?“ Að endingu sagði í því bréfi: „Við megum ekki fara ofan í stöðu eins og í dag. Við verðum að setja upp „crisis mode“ ef lausafjárstaðan fer undir 100 milljarða. Markmið að hafa hana 150 milljarða.“ Svar við þessu, sem GG sendi í tölvubréfi til GA og ákærða H-kk-ef, hófst á orðunum: „Við erum að keyra í algjöru „crisis mode“ í dag!“ Í bréfinu rakti hann síðan ýmsar upplýsingar um stöðu Kaupþings banka hf. og sagði meðal annars: „Á morgun er gjalddagi á 15ma. vikuláni frá Straumi. Við munum bjóða í þessa fjármögnun á morgun líklega til viku. Ef við reiknum ekki með Straumi þurfum við EUR 720m til þess að ná upp í 150ma.“ Að morgni 24. september 2008 sendi síðan starfsmaður Kaupþings banka hf. tölvubréf til GA, þar sem sagði meðal annars eftirfarandi: „Ákvað að update-a liqcheck skjalið þar sem að staðan er alls alls alls ekki góð. Það hefur svo sem lítið breyst nema að búið er að lána FIH 175mEUR. Hitt er svo annað mál að sú gríðarlega lága „Cash“ staða sem við höldum er mjög bjöguð í áttina að ISK. Við verður að fara að líta þessa bjögun mun alvarlegri augum en við höfum gert hingað til.... Þetta er staðan þrátt fyrir að við höfum verið að grafa í gegnum allar bækur að lausum eignum og repo-að því sem með nokkru móti er hægt að repo-a ... Staðan er því þannig að það þarf að hrista upp í londonarbúum og finna einhverjar lausnir sem hægt er að vinna með. Og einhver lausnin þarf að vera lausn sem getur gerst á næstu dögum (ekki vikum eða mánuðum).“

17

Lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. kom saman til fundar 24. september 2008, en eins og áður kom fram var ákærði S-kk-nf formaður hennar og áttu þar að öðru leyti sæti ákærði H-kk-nf ásamt tveimur stjórnarmönnum í félaginu, BÓ og GPP. HBL kom sem fyrr segir á framfæri 19. sama mánaðar lánsbeiðni fyrir Mink Trading Corp., Brooks Trading Ltd. og Serval Trading Group Corp., sem hafði verið tekin á dagskrá þessa fundar lánanefndarinnar og dreift til fundarmanna með tölvubréfi BHD 21. september 2008. Samkvæmt dagskránni átti í næsta lið á undan þeim, sem sneri að þessari lánsbeiðni, að fjalla um „Kjalar hf. - lánsbeiðni og yfirlit“ og ber tölvubréf BHD með sér að með því hafi einnig fylgt efni vegna þessa liðar. Eins og áður kom fram hefur ákærði Ó-kk-nf lýst því í málatilbúnaði sínum að hann hafi á þessum tíma átt stærsta hlutinn í Kjalari hf. Í framangreindri lánsbeiðni fyrir það félag voru taldar upp skuldbindingar þess og tengdra félaga við Kaupþing banka hf., sem sagðar voru nema samtals 77.198.306.522 krónum, en þar voru tilgreind fjögur slík félög og var Gerland Assets Ltd. ekki meðal þeirra.

Fundur lánanefndarinnar var sóttur af öllum, sem áttu í henni sæti, en að auki sat BHD þennan fund ásamt ritara nefndarinnar, GH, sem ritaði fundargerð. Í málinu liggja fyrir drög að fundargerð, þar sem kom fram að lánsbeiðnin, sem fyrr var getið hér að framan, hafi verið tekin fyrir undir dagskrárlið með fyrirsögninni „[MAT]“. Í þessum lið kom fram að lánsbeiðnin sneri að félögum, sem væru á undanþágulista vegna lánshæfismats, en hún tæki til þriggja atriða og vörðuðu þau samtals 320.000.000 evrur. Í framhaldi af þessu var fyrst talið til að Brooks Trading Ltd. væri fjárfestingarfélag, sem hefði það markmið að eiga viðskipti við Deutsche Bank AG um „Credit Linked Notes“ sem yrðu á gjalddaga 20. september 2013, og yrði varið til þeirra 250.000.000 evrum, auk þess sem kostnaður yrði 5.000.000 evrur. Að baki félaginu stæði Mink Trading Corp. og væri raunverulegur eigandi síðarnefnda félagsins MAT. Deutsche Bank AG myndi lána Brooks Trading Ltd. 125.000.000 evrur, en Mink Trading Corp. myndi leggja félaginu til þær 130.000.000 evrur, sem á vantaði. Sagði síðan að Mink Trading Corp. leitaði eftir því að fá síðastnefnda fjárhæð að láni til fimm ára gegn veði í hlutum í því félagi og hlutum þess í Brooks Trading Ltd. Í annan stað óskaði Brooks Trading Ltd. eftir að fá 50.000.000 bandaríkjadali að láni hjá Kaupþingi banka hf. og væri það hluti af ágóðanum af fyrrgreindum viðskiptum við Deutsche Bank AG. Yrði það lán einnig til fimm ára og trygging veitt fyrir því með veði í „Credit Linked Notes“. Í þriðja lagi óskaði MAT sem raunverulegur eigandi Serval Trading Group Corp., sem væri fjárfestingarfélag sem hygðist „invest in some securities“, eftir láni handa því að fjárhæð allt að 150.000.000 evrur. Lagt væri til að fyrst í stað yrði lánið veitt sem peningamarkaðslán til skamms tíma, en það yrði endurfjármagnað síðar, líklega gegnum Kaupthing Singer & Friedlander Ltd. Til tryggingar yrði veitt persónuleg ábyrgð raunverulega eigandans, en líklega kæmi síðar í hennar stað veð í einhverjum eignum. Í niðurlagi bókunarinnar var tekið fram að lánsbeiðnin hafi verið samþykkt.

Í málinu liggur einnig fyrir eintak af fundargerð frá þessum fundi lánanefndarinnar, sem ber yfirskriftina: „Óundirrituð lokaútgáfa“, og virðist mega ætla að með henni hafi áðurgreind drög að fundargerð verið færð í endanlegan búning. Upphaf fundargerðarinnar var frábrugðin drögunum að því leyti að tiltekið var að SPK hafi setið fundinn auk þeirra, sem áður voru nefndir. Umfjöllun undir þeim lið fundargerðarinnar, sem varðaði MAT, var að efni til í flestu á sama veg og fram hafði komið í drögunum, en um þau atriði í drögunum, sem getið var hér að framan, var fundargerðin á annan veg að fernu leyti. Í fyrsta lagi hafði fyrirsögn dagskrárliðarins tekið þeirri breytingu að í lokaútgáfu fundargerðarinnar var hún „[MAT] / Brooks / Mink Trading Corp. / Q Iceland Holding ehf.“ Í öðru lagi sagði að þau þrjú atriði, sem lánsbeiðnin snerist um, vörðuðu samtals 350.000.000 evrur, en ekki 320.000.000 evrur eins og greint var í drögunum. Í þriðja lagi höfðu verið felld brott ummæli í drögunum um að þeir 50.000.000 bandaríkjadalir, sem Brooks Trading Ltd. óskaði eftir að fá að láni, svöruðu til hluta ágóða af viðskiptunum við Deutsche Bank AG. Í fjórða lagi hafði orðalagi um beiðni MAT um lán handa Serval Trading Group Corp. verið breytt frá drögunum að því leyti að hvorki var lengur rætt um að það lán yrði líklega endurfjármagnað með láni frá Kaupthing Singer & Friedlander Ltd., heldur að það yrði endurfjármagnað þannig, né að í stað sjálfskuldarábyrgðar raunverulega eigandans kæmi líklega síðar veð í einhverjum eignum, heldur að veð í eignum MAT kæmi síðar í stað ábyrgðarinnar.

Í hvorugri af framangreindum útgáfum af fundargerðinni var vikið að láni til Gerland Assets Ltd. og virðist sem óumdeilt sé að í engu hafi verið vikið að því á fundi nefndarinnar. Samkvæmt báðum útgáfum af fundargerðinni var áðurnefnd lánsbeiðni fyrir Kjalar hf. á hinn bóginn tekin til umfjöllunar næst á undan þeim dagskrárlið, sem varðaði MAT, og var sú beiðni samþykkt.

Stjórn Kaupþings banka hf. hélt sem áður segir fund 25. og 26. september 2008. Samkvæmt fundargerð greindi ákærði S-kk-nf stjórninni frá kaupum „[HAT]“ á hlut í bankanum undir dagskrárlið fyrir önnur mál, en ekki kom þar nánar fram hvað rætt hafi verið um í því sambandi. Þá var eftir fundargerðinni einn dagskrárliður helgaður yfirliti um stórar áhættulánveitingar og sagði meðal annars um hann að ákærði H-kk-nf hefði kynnt þetta efni, en um það hafi verið dreift kynningu, þar sem gerð hafi verið grein fyrir einstökum lánum. Má ætla að orð um þetta í fundargerðinni hafi varðað kynningu, sem BHD gerði fyrir stjórnarfundinn og liggur fyrir í málinu. Í henni var sérstakur liður um skuldbindingar Kjalars hf. og tengdra félaga og manna við bankann, þar á meðal ákærða Ó-kk-ef, en ekki var vikið þar að Gerland Assets Ltd.

18

Um hádegi föstudaginn 26. september 2008 sendi HBL tölvubréf til LS, SÖS, EH, GÞG og ákærða M-kk-ef um að uppgjör á kaupum „Q Invest“ á hlutum í Kaupþingi banka hf. ætti að fara fram 29. sama mánaðar og þyrfti því að fara að undirbúa það. Við þessu brást SÖS með tölvubréfi til HBL, LS og EH, þar sem kom fram að fyrst uppgjörið yrði framkvæmt gegnum reikninga hjá Kaupþingi banka hf. þyrfti hann að fá upplýsingar um reikninga Gerland Assets Ltd., Serval Trading Group Corp., Choice Stay Ltd. og „Q invest“, svo og hverjar fjárhæðir ættu að fara milli þeirra. Í framhaldi af þessu bað HBL í tölvubréfi til starfsmanns Kaupþings banka hf. um „uppgjör vegna þessara bréfa“ og var af því tilefni gerð staðfesting, sem stíluð var á Q Iceland Finance ehf., fyrir pöntun félagsins á 37.100.000 hlutum í Kaupþingi banka hf., en kaupverð að meðtöldum kostnaði, 25.726.995.350 krónur, yrði skuldfært af nánar tilgreindum reikningi hjá bankanum 29. september 2008.

LS sendi um miðjan dag 26. september 2008 tölvubréf til HBL, SÖS og EH og kvaðst hún þar hafa fengið númer á bankareikningum Gerland Assets Ltd., Serval Trading Group Corp. og Choice Stay Ltd., en vanti á hinn bóginn slíkar upplýsingar vegna „Q Iceland“. Bað hún jafnframt um staðfestingu á því að fjárhæðir, sem færa ætti, væru 100.000.000 evrur frá hvoru félaginu Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. og síðan 200.000.000 evrur frá Choice Stay Ltd. til „Q Invest“, en spurði hvort það þyrfti greiðslufyrirmæli til að leggja lánsfé inn á reikninga fyrstnefndu félaganna tveggja. Með svari HBL við þessu sendi hann fyrrnefnda staðfestingu vegna pöntunar á hlutunum í Kaupþingi banka hf. og sagðist hann þurfa fyrirmæli frá Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. bæði um að leggja lánsféð á reikninga þeirra og um að ráðstafa því aftur út af þeim inn á reikning Choice Stay Ltd., svo og fyrirmæli frá þeim síðastnefnda um að flytja féð af reikningi hans inn á reikning „Q Iceland ltd.“

Meðal gagna málsins eru bréf 26. september 2008 til Kaupþings banka hf. frá annars vegar Gerland Assets Ltd. og hins vegar Serval Trading Group Corp., þar sem mælt var fyrir um að taka ætti 100.000.000 evrur af nánar tilgreindum reikningum hvors félags hjá bankanum og leggja þar inn á tiltekinn reikning Choice Stay Ltd. Myndrit af þessum bréfum voru send HBL með tölvubréfi frá LS síðla þennan dag, þar sem hún kvaðst mundu biðja um greiðslufyrirmæli frá Choice Stay Ltd., en spurði jafnframt hvort HBL væri viss um að greiðsla til uppgjörs samkvæmt áðurnefndri staðfestingu ætti að fara fram í íslenskum krónum. Í tölvubréfi, sem HBL sendi af þessu tilefni til LS, SÖS, EH og ákærða M-kk-ef, var ítrekað að enn vantaði fyrirmæli frá Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. um hvert greiða ætti út lánsféð til þeirra, en hann lét þess einnig getið að hann biði eftir upplýsingum um gengi til að skipta evrum í íslenskar krónur, sem yrðu lagðar inn á reikning Q Iceland Finance ehf.

Vegna síðastgreindrar orðsendingar sendi ákærði M-kk-nf tölvubréf til HBL, LS, SÖS og EH, þar sem hann spurði hvort gjaldeyrisviðskipti hefðu þegar farið fram, en ef svo væri ekki vildi hann ræða á ný við „the client“ um hvort hann vildi láta ráðstafanirnar ganga fram á þennan hátt. HBL svaraði þessu með tölvubréfi til þeirra sömu og kvað gjaldeyrisviðskiptin ekki verða gerð fyrr en að morgni 29. september 2008, en spurði hvort einhverjir aðrir kostir væru í boði. Í tölvubréfi, sem ákærði M-kk-nf sendi stuttu síðar til HBL, LS, SÖS og EH, gaf hann fyrirmæli um að skuldin yrði látin standa í íslenskum krónum á meðan hún bráðni og skipta svo, en hann myndi ræða við „the investor“ og gefa nánari upplýsingar 29. september 2008.

19

Í málinu liggur fyrir endurrit af hljóðrituðu símtali, sem HBL og HSK áttu snemma að morgni mánudagsins 29. september 2008. Þar vísaði sá fyrrnefndi til fyrri samræðna þeirra um lán að fjárhæð 200.000.000 evrur, sem ætti að greiða út þennan dag, og greindi síðan frá því að „hann“, sem ekki voru sögð nánari deili á, væri „jafnvel að spá bara í að taka lánið í íslenskum“. Aðspurður kvaðst HSK ekkert sjá því til fyrirstöðu og sagði þá HBL að þetta yrði lagt inn á vörslureikning og notað til uppgjörs á hlutabréfaviðskiptunum frá því viku fyrr. Stuttu síðar sendi HBL tölvubréf til ákærða M-kk-ef, LS, SÖS og EH og spurði hvort ákærða M-kk-þgf hafi tekist að ná í „the client“ og hvort gera ætti gjaldeyrisviðskipti. Þessu svaraði ákærði með tölvubréfi til þeirra sömu, þar sem hann kvaðst hafa rætt við viðskiptavininn og ætti ekki að fara í gjaldeyrisviðskipti, heldur vildi sá fá lánið í íslenskum krónum í bili þar til hún yrði stöðugri. Spurði ákærði hvort þetta gæti gengið. HBL sendi af þessu tilefni tölvubréf til þeirra sömu og staðfesti að svo væri, en bað um að send yrðu þá greiðslufyrirmæli vegna íslenskra króna. Af gögnum málsins verður ekki séð að slík fyrirmæli hafi borist og heldur ekki greiðslufyrirmæli frá Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. vegna útborgunar á lánum til þeirra, sem HBL hafði þó kallað eftir í áðurnefndum tölvubréfum 26. sama mánaðar.

Í hádeginu 29. september 2008 sendi HBL tölvubréf til HSK, ákærða M-kk-ef, EH, SÖS, BHD og GÞG, þar sem fram kom að ganga þyrfti frá peningamarkaðsútlánum til Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp., hvoru að fjárhæð 12.863.497.675 krónur til eins mánaðar með nánar tilgreindum vöxtum. Ætti að leggja lánsféð inn á tiltekna reikninga félaganna hjá Kaupþingi banka hf., millifæra það síðan af þeim reikningum inn á tilgreindan reikning Choice Stay Ltd. og loks að millifæra það þaðan inn á tiltekinn vörslureikning Q Iceland Finance ehf. Í tölvubréfi í framhaldi af þessu til HBL spurðist HSK fyrir um hvenær millifærslurnar ættu að vera dagsettar og svaraði HBL því til að „ádráttur“ ætti að verða þennan dag, en gjalddagi 31. október 2008.

HBL sendi síðan tölvubréf nokkru eftir hádegi 29. september 2008 til ákærða M-kk-ef, LS, SÖS og EH og bar upp fyrirspurn um hverja fjárhæð ætti „að láta þá draga í ISK“, en alls þyrfti að gera upp 25.726.000.000 krónur. Hann spurði einnig hvort láta ætti „hvort félag draga nákvæmlega helming af þeirri upphæð“. Um hæl svaraði ákærði M-kk-nf þessu játandi.

Af óútskýrðum sökum hafa verið lögð fram vítt og breitt í málinu þrettán eintök af skjali, sem Kaupþing banki hf. gerði 29. september 2008 um staðfestingu á peningamarkaðsútláni til Serval Trading Group Corp. nr. 398626/449669, en samkvæmt því átti bankinn þennan dag að lána félaginu 12.863.497.675 krónur með nánar tilteknum vöxtum. Skjalið ber með sér að ætlast hafi verið til að það yrði undirritað bæði af hendi lánveitanda og lántaka. Þessi eintök af skjalinu eru samhljóða um annað en það að í sumum eintökum var gjalddagi tilgreindur 8. október 2008 en í öðrum 31. sama mánaðar.

Sams konar staðfesting var gerð 29. september 2008 um peningamarkaðsútlán Kaupþings banka hf. nr. 398625/449668 til Gerland Assets Ltd., sem einnig var að fjárhæð 12.863.497.675 krónur, bera skyldi tilgreinda vexti og greiða átti út þennan dag. Af þessu skjali hafa ekki verið lögð fram nema fimm eintök í málinu, ýmist á íslensku eða ensku, og eru þau í öllum atriðum efnislega samhljóða, þar á meðal um að gjalddagi skuldarinnar yrði 31. október 2008.

Í gögnum málsins er ekkert undirritað eintak af þeim tveimur skjölum, sem hér var síðast getið. Eftir undirritunum var þó leitað, því HBL sendi tölvubréf 1. október 2008 til SÖS og LS ásamt myndritum af þessum skjölum, sem hann óskaði eftir að aflað yrði undirskrifta á.

Kaupþing banki hf. gaf út kvittun 29. september 2008 fyrir því að klukkan 16.40 þann dag voru 12.863.497.675 krónur teknar af tilteknum reikningi bankans og greiddar inn á tiltekinn reikning Serval Trading Group Corp., svo og að sama fjárhæð hafi á hliðstæðan hátt verið lögð inn á tiltekinn reikning Gerland Assets Ltd. við bankann. Sama dag klukkan 16.58 gaf bankinn út aðra kvittun, sem bar með sér annars vegar að sömu fjárhæðir hafi verið teknar af reikningum Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd. og 25.726.995.350 krónur lagðar inn á reikning Choice Stay Ltd. og hins vegar að sú fjárhæð hafi svo verið tekin af reikningi Choice Stay Ltd. og lögð inn á reikning Q Iceland Finance ehf.

Starfsmaður Kaupþings banka hf. sendi laust eftir klukkan 17 þennan dag tölvubréf til HBL, þar sem sagði: „þetta er farið í gegn“.

20

Eins og áður greinir var gjalddagi 30. september 2008 á peningamarkaðsláni, sem Brooks Trading Ltd. hafði fengið 19. sama mánaðar. Fyrrnefnda daginn gerði Kaupþing banki hf. skjal um staðfestingu á framlengingu þessa láns til 14. október sama ár, en áföllnum vöxtum hafði þá sýnilega verið bætt við upphaflega lánið og var ný fjárhæð þess því 50.079.444,44 bandaríkjadalir. Í málinu liggja fyrir eintök af þessu skjali, sem bera undirritun af hálfu lántakans.

Í málinu liggur fyrir afrit af reikningi á hendur Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem dagsettur var 30. september 2008 og að fjárhæð 3.967 evrur. Þetta afrit sendi BÓ til starfsmanns sérstaks saksóknara með tölvubréfi 7. nóvember 2011 og vísaði til þess að við skýrslugjöf hjá lögreglu skömmu áður hafi hann verið beðinn um sýna reikning vegna vinnu, sem hann hafi innt af hendi í tengslum við það sem að framan greinir. Afrit reikningsins ber ekki með sér hver hafi gefið hann út, en með honum fylgdi vinnuskýrsla merkt Logos lögmannsþjónustu. Á þeirri skýrslu voru tilgreindar samtals 11,5 vinnustundir, sem sundurliðaðar voru á dagana 17., 18., 22. og 23. september 2008, og var þar tekið fram að vinnan hafi ýmist tengst „Q Investment structure“ eða „Q Investment issues“. Með þessu gögnum fylgdi jafnframt afrit af kreditreikningi 31. desember 2009, sem stílaður var á Kaupthing Bank Luxembourg S.A., og var fyrrgreind fjárhæð felld niður með honum. Samkvæmt því, sem sagði í áðurnefndu tölvubréfi BÓ, var síðastnefndur reikningur gerður sökum þess að „vinnan var töpuð.“

Starfsmaður Kaupþings banka hf. sendi 1. október 2008 tölvubréf til GA, þar sem fram kom að sá fyrrnefndi hafi tekið til athugunar nokkra af stærstu samningunum, sem hafi verið taldir upp á nánar tilteknu yfirliti um lán sem ætti að fara að greiða út. Hann hafi rætt við HBL „um hversu mikið af þessu væru nett útflæði og það kom mér óþægilega á óvart hversu mikið er að fara út vegna þessa.“ Talin voru upp í þessu sambandi fjögur lán að fjárhæð allt að 280.000.000 evrur, en af þeim voru annars vegar lán til MAT vegna Serval Trading Group Corp. að fjárhæð 50.000.000 evrur og hins vegar lán til þess sama vegna Mink Trading Corp. að fjárhæð 130.000.000 evrur. Við þessa upptalningu var tekið fram að HBL hafi upplýst að fyrrnefnda lánið væri „nett útflæði“ en það síðarnefnda væri „nett um miðjan okt.“ Í framhaldi af þessu framsendi GA tölvubréfið til ákærða H-kk-ef og spurði: „Er þetta done?“ Um svör ákærða við þessu liggur ekki annað fyrir en það, sem fram kom í tölvubréfi sem GA sendi stuttu síðar til HBL, þar sem sagði: „H-kk-nf segir mér að allt útflæði vegna þessa hafi þegar átt sér stað. Geturðu staðfest?“ Í svari HBL við þessu sagði að „neðangreind fjögur mál eiga væntanlega eftir að fara út. Hér er væntanlega um net útflæði að ræða vegna þessara mála um EUR 200m+“. GA sendi af þessu tilefni tölvubréf til HBL og sagðist þurfa að fá þetta staðfest.

Í tilefni af framangreindu sendi HBL tölvubréf til ákærða M-kk-ef og EH, þar sem hann kvaðst vera að reyna að gera áætlun fyrir fjárstýringu Kaupþings banka hf. um útstreymi á næstunni og spurði hverju þeir reiknuðu með „að gerist með CLN-ið fyrir sjeikinn - EUR 130m? Við vorum búnir að greiða honum USD 50m í „hagnað“ en aldrei búnir að greiða til DB sjálft CLN-ið. Hver er staðan á þessu - er þetta ennþá on og þá hvenær? Þegar við funduðum hér um daginn sögðuð þið H-kk-nf að Sjeiknum hefði verið lofað EUR 150m í lán. Hann er búinn að draga tæpar 100m. Er eitthvað vitað hvort og þá hvenær hann muni draga á restina?“ Þessu svaraði ákærði M-kk-nf með eftirfarandi orðum: „Við bíðum aðeins og sjáum til hvort það rofi ekki aðeins til á skerinu áður en við drögum á frekari lánalínur“. HBL sendi þá aftur tölvubréf til ákærða M-kk-ef og EH og spurði hvort það ætti þá að reikna með að „þetta fari ekki út fyrr en í nóvember í fyrsta lagi“. Því svaraði ákærði M-kk-nf síðan játandi.

Skömmu eftir framangreind bréfaskipti sendi HBL tölvubréf til GA, þar sem sagði: „Ég fór aðeins betur í gegnum þetta með M-kk-þgf í Lux. Við skulum ekki reikna með að þessar EUR 180 milljónir ... fari út fyrr en í fyrsta lagi í Nóvember.“ Í tilefni af þessu sendi GA tölvubréf til HBL og ákærða M-kk-ef, þar sem sagði: „Þetta gengur ekki alveg svona ... „reiknum með“ þýðir oft að ekkert gerist þegar mest á reynir. M-kk-nf, getur þú eitthvað kveðið fastar að orði?“ Ákærði M-kk-nf svaraði þessu með eftirfarandi orðum: „Sterkara ad ordi Vid greidum ekkert ut til theirra nema med samthykki [GA] og hms Nog?“

Um líkt leyti og framangreind samskipti fóru fram 1. október 2008 sendi GA tölvubréf meðal annars til ákærðu S-kk-ef og H-kk-ef og sagði eftirfarandi: „Góðu fréttirnar: kassinn er upp um 60 milljarða í dag sem er gott. EDGE er með innflæði upp á 5m evra sem er frábært. Slæmu fréttirnar eru að ég var að líta nánar á „back-up“ samninginn sem við eigum við Deutsche Bank fyrir 1 milljarð evra. Þessi samningur er kjölurinn í back-up plani okkar og án hans er þessi 360 daga regla kolfallin. Þar segir að samningurinn sé aðeins virkur ef lánshæfismat okkar sé a.m.k. „BBB flat, stable outlook frá bæði Moodys og Fitch“. Við erum núna með BBB flat outlook negative svo samningur er ekki í gildi.“ Sagðist GA þurfa að hringja til Deutsche Bank AG til að „endursemja.“ Að morgni 3. október 2008 sendi GA aftur tölvubréf meðal annars til ákærðu H-kk-ef og S-kk-ef, þar sem fram kom að hann hafi rætt við starfsmann Deutsche Bank AG „út af back-up línunni. Það er ljóst að hún er ekki lengur í gildi og tilgangslaust að gera veður út af því í dag. Það myndi gera hlutina enn verri.“

21

Í tölvubréfum, sem fóru milli TH, EH, BK og ákærða M-kk-ef 30. september og 1. október 2008, komu fram ráðagerðir um fund þeirra í Luxembourg síðarnefnda daginn. Í tölvubréfi, sem EH beindi 1. október 2008 til ákærða Ó-kk-ef og sendi jafnframt BK og ákærða M-kk-þgf, var vísað til þess að EH og BK hafi þann dag átt fund með TH til að fara yfir „þær hugmyndir sem við ræddum um fyrr í morgun og hún hefur einnig verið að vinna að með þér.“ Hafi verið farið yfir kosti í stöðunni varðandi uppsetningu eða viðbót við „núverandi strúktúr“ til að ná mestri skattalegu hagkvæmni og komast undan eftirliti í Bretlandi. Um það myndi TH skoða vissa þætti nánar og hafi EH verið í sambandi við BÓ þennan dag, en þeir myndu svo hitta TH til að draga upp hugmyndir og ræða þær við ákærða Ó-kk-þf. Þá sagði að með bréfinu fylgdi „yfirlitsmynd yfir stöðu strúktúrsins eins og hún er nú og nokkrar hugmyndir í lokin í línu við það sem ritað er að ofan“, en bréfið ber með sér að því hafi fylgt skjal með heitinu „Structure Proposal - III 01-10-09.ppt“.

Fylgiskjalið, sem hér um ræðir, hafði að geyma þriðju útgáfu af skipuriti vegna viðskiptanna með hlutabréf í Kaupþingi banka hf. Að efni til var þessi útgáfa um margt hliðstæð annarri útgáfunni, sem áður var lýst, en í nokkrum atriðum var þó munur. Í annarri útgáfunni var sem fyrr greinir sagt í upphafi lýsingar á viðskiptunum að MAT og hugsanlega fleiri fjárfestar hefðu í félagi við ákærða Ó-kk-þf í hyggju að setja upp fjárfestingaráætlun með því markmiði að fjármagna fjárfestingarfélagið Q Iceland Holding ehf. Í þriðju útgáfunni var á hinn bóginn ekki lengur rætt um aðra hugsanlega fjárfesta og var fjárfestingarfélagið nefnt Q Iceland Finance ehf. Sem fyrr var í þriðju útgáfunni sagt að þetta fjárfestingarfélag hefði í hyggju að eignast 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. Einnig kom þar fram að MAT og ákærði Ó-kk-nf myndu hvor um sig eignast félag á Bresku Jómfrúareyjunum, sem tækju hvort sitt lán hjá bankanum að fjárhæð 150.000.000 evrur með persónulegum ábyrgðum, en um síðastnefnt atriði hafði orðið sú breyting frá annarri útgáfunni að ekki var lengur sagt að þessar persónulegu ábyrgðir yrðu frá MAT og ákærða Ó-kk-þgf. Þá var eins og í annarri útgáfunni tiltekið að þetta lánsfé ætti að renna sem hlutafé og hluthafalán til sérstaks fjárfestingarfélags, sem yrði stofnað á Kýpur. Um þetta atriði hafði á hinn bóginn orðið sú breyting að í annarri útgáfunni var rætt um að þetta fjárfestingarfélag yrði að jöfnu í eigu félaga MAT og ákærða Ó-kk-ef á Bresku Jómfrúareyjunum, en í þeirri þriðju kom fram að þau félög myndu hvort eiga 42,85% í sérstaka fjárfestingarfélaginu, sem yrði að 14,3% í eigu félags SAT. Í framhaldi af þessu voru báðar útgáfurnar eins að því leyti að sagt var að sérstaka fjárfestingarfélagið myndi lána enn einu félagi 200.000.000 evrur til að kaupa hlutabréfin í Kaupþingi banka hf., en í annarri útgáfunni var það félag nefnt Q Iceland Holding ehf. og þeirri þriðju Q Iceland Finance ehf. Í þriðju útgáfunni hafði síðan í framhaldi af þessu verið bætt við ákvæði um að hluthafalán frá félögum MAT og ákærða Ó-kk-ef á Bresku Jómfrúareyjunum til sérstaka fjárfestingarfélagsins ættu að vera með sömu skilmálum og lán sérstaka fjárfestingarfélagsins til Q Iceland Finance ehf., en þó þannig að tiltekinn vaxtamunur yrði eftir í fjárfestingarfélaginu. Í þriðju útgáfunni höfðu síðan verið felld brott ummæli um að Kaupþing banki hf. kynni að veita sérstaka fjárfestingarfélaginu frekari lán. Á myndrænni uppstillingu skipuritsins í þriðju útgáfu þess hafði orðið nokkur breyting frá þeirri, sem fram kom í annarri útgáfunni. Þannig voru nú sýnd þrjú félög á Bresku Jómfrúareyjunum, hvert í eigu SAT, ákærða Ó-kk-ef og MAT, og voru heiti þeirra tilgreind, en í annarri útgáfunni voru aðeins sýnd slík félög í eigu þeirra tveggja síðastnefndu án heita. Í þriðju útgáfunni voru þessi þrjú félög sýnd sem eigendur sérstaka fjárfestingarfélagsins í áðurgreindum hlutföllum og var tiltekið að þetta fjárfestingarfélag héti Choice Stay Ltd., en samkvæmt annarri útgáfunni átti fjárfestingarfélagið, sem bar ekkert heiti, að vera að jöfnu í eigu félaga ákærða Ó-kk-ef og MAT. Í myndrænni lýsingu í annarri útgáfu skipuritsins hafði verið sýnt félagið Q Iceland Holding ehf., sem yrði að fullu í eigu MAT og fengi 200.000.000 evrur frá sérstaka fjárfestingarfélaginu. Í þriðju útgáfunni var á hinn bóginn sýnt kýpverskt félag með heitinu Q Iceland Invest Ltd. í fullri eigu MAT, sem ætti síðan tvö félög, annars vegar Q Iceland Holding ehf. sem ætti að eignast 12,5% hlut í Alfesca hf., og hins vegar Q Iceland Finance ehf., sem ætti að fá 200.000.000 evrur að láni frá Choice Stay Ltd. og eignast 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. Þá er þess loks að geta að í þriðju útgáfunni hafði verið bætt við sérstökum þætti um frekari þróun skipuritsins, sem átti sér ekki hliðstæðu í annarri útgáfunni. Þar kom fram að þeir, sem áttu í hlut, vildu bæta nýrri einingu inn í skipuritið til að standa að annars konar fjárfestingum í fjármálagerningum, en hugsanlegir kostir í því efni gætu verið sérstakur fjárfestingarsjóður eða fjárfestingarfélag í fullri eigu þeirra sömu.

EH framsendi 2. október 2008 til BÓ fyrrnefnt tölvubréf sitt til ákærða Ó-kk-ef frá 1. sama mánaðar ásamt fylgiskjalinu, sem hér var lýst. Í þessu tölvubréfi til BÓ sagði: „Þetta er uppfært mv núverandi stöðu. Ath. að [TH] má ekki vita um að félag ÓÓ fékk 150 mio að láni.“

Í tölvubréfi, sem EH sendi 5. október 2008 til SÖS og annars starfsmanns Kaupthing Bank Luxembourg S.A., var því hreyft að það þyrfti að fá skráð veðréttindi vegna einhverra af skuldbindingum ákærða Ó-kk-ef í fasteign hans í Frakklandi og var spurt hvernig þoka ætti því áfram. Starfsmaðurinn svaraði því til að biðja yrði BK um að láta senda viðeigandi skjöl. EH framsendi síðan þessi bréfaskipti til BK með spurningu um hvernig þeir ættu „að tækla þetta“. Frekari orðsendingar um þetta efni liggja ekki fyrir í málinu.

TH sendi 6. október 2008 tölvubréf til EH, BÓ, ákærða Ó-kk-ef og KH, sem varðaði samkvæmt yfirskrift sinni „stofnun sjóðs og ráðgjafafyrirtækis“, en í bréfinu sagðist hún hafa útbúið minnisblað, sem fylgdi bréfinu, sem „upphafsgagn fyrir fund okkar til að fara yfir málið.“ Minnisblað þetta liggur fyrir í málinu og virðist það bera þess merki að TH hafi ekki haft undir höndum áðurnefnda þriðju útgáfu af skipuriti, þótt minnisblaðið hafi að nokkru snúist um atriði, sem þar komu fram. EH svaraði þessari orðsendingu TH með tölvubréfi 6. október 2008 til þeirra sömu og áður voru taldir, en þar kom fram að hann yrði á Íslandi 8. sama mánaðar og legði hann til að þau ættu fund þann dag. Í tölvubréfum, sem fóru síðan milli þeirra sömu, var bundist fastmælum um fund laust eftir hádegi síðastnefndan dag. Af skjölum málsins verður ekki annað ráðið en að orðið hafi af þeim fundi, en ekkert kemur þar frekar fram um hvað hafi verið gert á honum.

Í málinu liggja fyrir tvö skjöl á ensku, sem TH undirritaði 7. október 2008. Í öðru þeirra lýsti hún því yfir að hún hafi ekki undirritað önnur skjöl í nafni Q Iceland Finance ehf. en flöggunartilkynningu og gögn til að fá opnaðan reikning hjá Kaupþingi banka hf. Í hinu skuldbatt hún sig til að undirrita ekki samninga eða aðrar skuldbindingar í nafni Q Iceland Finance ehf. nema samkvæmt skriflegri beiðni MAT.

22

Í málinu liggur fyrir endurrit af símtali, sem var hljóðritað og HBL átti að morgni 7. október 2008 við SÖS. Í símtalinu spurði HBL meðal annars hver staðan væri með „þessa pappíra“ og hvort MAT hafi ekki verið búinn að undirrita allar ábyrgðir. SÖS svaraði því til að hann hafi fyrir hálfum mánuði skrifað undir „ábyrgðir á sínum lánum“ og skjalapakka „til að kaupa“, en hann vissi ekki hvort MAT hafi skrifað undir allt „varðandi Credit Linked Notes“. HBL sagði þá: „Það var nú svo, svo létum við hann fá þarna 50 milljónir dollara til viðbótar sko ... sem hagnaðinn af því, sko hann fékk það fyrir fram. Svo náttúrulega er ekki einu sinni búið að, að útbúa þetta“.

Síðdegis 7. október 2008 átti SÖS símtal við EH, sem jafnframt var hljóðritað, en samkvæmt endurriti af því sagði sá síðarnefndi meðal annars að „Katararnir ... halda að þeir geti bakkað út úr þessu ... Ó-kk-nf hringdi í mig áðan og þeir eru að spá í eitthvað hvort að peningarnir hafi gengið rétta leið og allt þetta“. Ræddu þeir í framhaldi af þessu hvort undirrituð skjöl hafi ekki skilað sér. Um líkt leyti og þetta samtal fór fram sendi EH tölvubréf til SÖS og ákærða M-kk-ef, þar sem hann kvaðst hafa rætt við lögmanninn SS um „fjarmognun og kaup a brefum Q I-x-x i bankanum. Hann vildi fa hreyfingayfirlit fyrir hvert felag i ferlinu. [HBL] er ad redda thvi. Eg bad [DR] ad faela oll frumgognin um daginn sem MG kom med fra London i tengslum vid thessa transaction.“ Í málinu liggur fyrir tölvubréf, sem HBL sendi á sama tíma til starfsmanns Kaupþings banka hf. með beiðni um að fá yfirlit yfir hreyfingar á reikningum Serval Trading Group Corp., Choice Stay Ltd. og Q Iceland Finance ehf. hjá bankanum. Þessi yfirlit fékk HBL stuttu síðar með tölvubréfi, sem hann framsendi til EH. Sá síðastnefndi óskaði svo eftir því í tölvubréfi snemma morguns 8. október 2008 til LS að hún sendi þessi gögn til SS.

Að morgni 8. október 2008 áttu SÖS og HBL símtal, sem var hljóðritað, og liggur fyrir endurrit af því. Þar töluðu þeir fyrst um hreyfingar, sem urðu á fé milli einstakra félaga sem um ræðir í málinu, og spurði þá SÖS hvort það hafi verið lánað í krónum. Því svaraði HBL þannig: „M-kk-nf vildi það, alveg á síðustu metrunum þegar að ég var að fara að afgreiða þetta evrulán ... á föstudagskvöldið ... þá var ég í samskiptum við M-kk-þf ... þar sem hann biður mig að, fyrst að FX-ið hafi ekki verið komið í gang, sko að breyta þessu yfir í íslenskar og bað mig að bíða sko, hann ætlaði að tala við, við, við Ó-kk-þf og S-kk-þf. Og svo á mánudagsmorgni kemur hann til baka og segir að þeir ætli bara að taka lánið í íslenskum.“ Hann bætti síðar við að hann „ætlaði að taka þetta í evrum og hérna kaupa krónur sko en M-kk-nf vildi það ekki. M-kk-nf bað mig um bara að afgreiða þetta í íslenskum krónum.“ Þeir ræddu síðan um frágang skjala vegna þessara viðskipta, svo og um erfiðleika Kaupþings banka hf. og sölu eigna, sem hafi í einhverjum tilvikum verið á brunaútsölu. SÖS sagðist að endingu efast um að Kaupthing Bank Luxembourg S.A. yrði til eftir nokkrar vikur og svaraði HBL með því að hann héldi að línan væri að „skala þetta allt niður ... í einhverja litla operation hérna á Íslandi“.

LS sendi tölvubréf að áliðnum morgni 8. október 2008 til EH og SÖS og beindi því þar til þess fyrrnefnda að þau SÖS væru að fara yfir viðskipti MAT. Meðal þess, sem ylli þeim hugarangri, væri að skjöl um hvað hafi verið gert með heimild frá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. næðu ekki lengra en til þess að fé hafi verið greitt til Q Iceland Finance ehf. Engin gögn lægju fyrir um heimild Kaupthing Bank Luxembourg S.A. til að kaupa hlutina í Kaupþingi banka hf. og spurði hún hvort EH vissi til þess að eitthvað slíkt hafi verið útbúið á Íslandi. Þá benti hún á að einnig vanti gögn um heimild til að færa lán vegna þessara viðskipta úr evrum í krónur til að leggja inn á reikninga hjá Kaupþingi banka hf. Hún hefði undir höndum nokkur tölvubréf frá ákærða M-kk-þgf til HBL, þar sem fram kæmi að hann hafi rætt við viðskiptavinina, en annað ekki. Að auki vanti frumrit skjala frá MAT og spurði hún hvort EH vissi hvar þau væru. Þessu svaraði SÖS stuttu síðar með tölvubréfi til LS og EH, þar sem hann kvaðst hafa spurt ákærða M-kk-þf hvað hann hafi gert við frumrit skjala frá MAT og hafi hann sagst hafa afhent þau starfsmanni Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Sá starfsmaður segðist á hinn bóginn aðeins hafa undir höndum rafræn eintök af skjölunum. Í tölvubréfi, sem EH sendi af þessu tilefni til LS og SÖS, kom fram að hann væri viss um að frumrit þessara gagna hafi verið afhent starfsmanni bankans að nafni DR og hefði hann lagt áherslu á að þau yrðu varðveitt í ljósi eðlis þessara viðskipta, en ef gögn vantaði vegna Q Iceland Finance ehf. benti hann LS á að leita til TH. Af þessu tilefni sendi LS aftur tölvubréf til EH og bað hann um að sinna síðastnefndu atriði úr því að hann myndi hitta TH á fundi þennan dag, en það samþykkti EH að gera í svari til hennar.

Aftur áttu SÖS og HBL símtal laust fyrir hádegi 8. október 2008, en það var hljóðritað og liggur fyrir endurrit af því. Þar sagði SÖS meðal annars að „vandræðin eru þessi að þeir ætla sér að komast út úr þessu ... og þeir eru með case, segja hvaða krónur eru þetta, við höfum bara bókað að við ætlum að taka lán í evrum.... Ég þori ekki einu sinni að ræða þetta við M-kk-þf núna, hann er ekki viðræðuhæfur fyrir stressi.“ HBL spurði nokkru síðar í samtalinu um „hver samþykkti þetta munnlega eða skriflega við M-kk-þf sko“ og sagðist SÖS ætla að spyrja hann að því.

Um hádegi 8. október 2008 sendi SÖS tölvubréf til EH og kvaðst hafa rætt ítarlega við áðurnefnda DR, sem segðist vera viss um að hún hafi aðeins fengið frumrit skjala varðandi Mink Trading Corp., en rafræn myndrit af öðru, sem hún hafi gætt sérstaklega vel. Hún myndi þó halda leit áfram, en öll væru þau „vel stressuð“ og mætti ekki gerast að frumgögn fyndust ekki. Að endingu spurði SÖS hvort EH vissi hvort lögmaðurinn SS hafi sent „skjölin á M-kk-þf“, en um þetta spyrji hann út af því að ákærði M-kk-nf hafi farið til London og samið við lögmanninn, sem hafi svo farið til Qatar og fengið skjölin undirrituð. Þessu svaraði EH með tölvubréfi skömmu síðar til SÖS og fullyrti að hann hefði látið DR fá skjalapakkann, sem ákærði M-kk-nf hafi komið með frá London. Sagðist hann minna að meðal þessara skjala hafi verið bréf frá SS, þar sem þau hafi öll verið talin upp, en fyndist það bréf mætti sjá hvaða gögn EH hafi afhent. DR sendi af þessu tilefni tölvubréf til hinna þriggja, þar sem hún vísaði til þess að meðfylgjandi væri bréfið frá SS, sem staðfesti að gögnin sem þau hafi fengið hafi eingöngu varðað Mink Trading Corp.

Af framangreindu tilefni sendi EH á ný tölvubréf til SÖS og LS og sagði það nauðsynlegt að hafa samband við SS til að fá þau frumgögn sem vantaði. Í framhaldi af þessu sendi SÖS tölvubréf til SS, þar sem hann þakkaði fyrir samtal sem þeir hafi átt og vísaði til þess að með bréfinu fylgdu myndrit af skjölum varðandi Serval Trading Group Corp. Með því að lögmaðurinn hafi staðfest að hann hefði frumrit þessara skjala undir höndum væri hann beðinn um að senda þau strax. Í framhaldi af þessu sendi SÖS annað tölvubréf til EH og kvað SS hafa verið mjög varkáran í símtali þeirra, sagt frumskjöl vera hjá sér eins og sakir stæðu og beðið síðan um lista yfir skjölin sem SÖS vantaði, en „hann er bara að stolla ... ég hef ekki trú á að við fáum þessi frumrit svo auðveldlega.“ EH og SÖS áttu stuttu síðar símtal, sem var hljóðritað, þar sem þeir ræddu meðal annars um erfiðleika við að fá skjöl frá SS og hvort yfirlit, sem hann vildi fá, gætu leitt til vandræða, því viðskiptin hafi í raun öll farið fram í krónum þótt skjöl um þau hafi hljóðað á lán í evrum. Nokkru eftir þetta sendi SÖS tölvubréf til EH og kvaðst mundu senda SS reikningsyfirlit með skýringum. Það gerði SÖS í beinu framhaldi, en í því tölvubréfi var vísað til meðfylgjandi reikningsyfirlita, sem sýndu að lán til Serval Trading Group Corp. hafi verið að fjárhæð 12.863.497.675 krónur og lán til Gerland Assets Ltd. hafi verið nákvæmlega eins. Féð úr báðum lánum hafi svo rakleitt verið fært yfir á reikning Choice Stay Ltd. og þaðan á reikning Q Iceland Finance ehf.

Um þær mundir sem síðastnefnd samskipti með tölvubréfum fóru fram áttu HSK og GÞG símtal, sem var hljóðritað og liggur fyrir í málinu endurrit af því. Þar spurðist GÞG fyrir um stöðu skuldar Serval Trading Group Corp. við Kaupþing banka hf. og upplýsti HSK að hún væri „12,8 milljarðar íslenskar“. Nokkru síðar ræddust EH og LS við í símtali, sem einnig var hljóðritað, en þar sagði hann meðal annars að Kaupþing banki hf. vildi næsta dag fá undirrituð eintök af öllum skjölum vegna viðskiptanna. Í framhaldinu beindist samtal þeirra inn á aðrar brautir með því að EH kvaðst ætla að athuga við BK hvort „we have the money there for Mink or Brooks“ og bauðst þá LS til að gera það, sem EH þáði og bað hana um að athuga einnig hvernig féð hefði verið fest. Í samræmi við þetta sendi LS tölvubréf til BK og spurðist fyrir um hvort bókaðar væru hjá þeim 50.000.000 evrur, sem Kaupþing banki hf. hafi átt að greiða til Mink Trading Corp. eða Brooks Trading Ltd., en ef svo væri bað hún um upplýsingar um á hvaða reikningi féð stæði og hvort það væri á nokkurn hátt bundið. Í svari BK kom hann á framfæri þeirri leiðréttingu að um 50.000.000 bandaríkjadali væri að ræða og stæðu þeir á innlánsreikningi Brooks Trading Ltd. hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. LS spurði þá í beinu framhaldi hvort einhverjar takmarkanir væru á því að viðskiptamaðurinn gæti flutt þetta fé og svaraði BK því til í tölvubréfi, sem hann beindi til LS, EH, SÖS og ákærða M-kk-ef, að hann vissi það ekki, en hugsanlega gætu EH eða ákærði M-kk-nf upplýst það. LS sendi af þessu tilefni tölvubréf til þeirra sömu og kvað ákærða M-kk-þf frekar vant við látinn, en EH væri sá, sem leitaði þessara upplýsinga. Sagði hún að þau skyldu láta þetta kyrrt liggja um sinn ef ekkert væri að sjá um þetta í kerfum bankans. EH sendi af þessu tilefni tölvubréf til þeirra sömu og sagði það eitt að hann væri að fást við þetta.

Um líkt leyti áttu HBL og HSK þrjú símtöl með nokkru millibili. Í því fyrsta vísaði HBL til þess að Serval Trading Group Corp. stæði í skuld vegna peningamarkaðsláns „upp á tæpa 13 milljarða íslenskar“, en á reikningi í Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sætu „50 milljón dollarar ... sem eiga að fara inn á þetta lán“. Að þessu sögðu ræddu þeir nokkuð um hvernig framkvæma mætti flutning á fénu og sagði síðan HBL að „þetta þyrfti að ganga í gegn sko eins og annað tiltölulega hratt“, en greiða ætti með þessu inn á lánið og myndi svo „sá sem stendur á bak við þetta félag“ taka ábyrgð á eftirstöðvunum. Í öðru símtalinu kvaðst HSK hafa rætt við starfsmann Kaupthing Bank Luxembourg S.A., áðurnefndan FXC, um hugsanlega framkvæmd á flutningi fjárins. Í því þriðja var enn rætt um það sama, en fram kom í máli GBL að EH væri staddur hjá sér. Samhliða þessu beindi EH tölvubréfi til FXC og BK, sem einnig var sent ákærða M-kk-þgf, þar sem hann bað FXC um að ræða við ÓFG um ráðstöfun á 50.000.000 bandaríkjadölunum til að endurgreiða í krónum peningamarkaðslán Serval Trading Group Corp. frá Kaupþingi banka hf. Aftur sendi EH tölvubréf skömmu síðar til FXC, sem hann bað um að ræða við HSK til að finna skilvirkustu leiðina, en sá síðastnefndi hefði frekari upplýsingar. Eftir að nokkur fjöldi annarra tölvubréfa hafði gengið 8. október 2008 milli starfsmanna Kaupþings banka hf. og Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sendi EH að áliðnum degi tölvubréf til FXC, þar sem gefið var upp númer á reikningi hjá Kaupþingi banka hf. til að greiða inn á, og eftir það greindi ÓFG frá því í tölvubréfi til EH, FXC, HBL og HSK að framkvæma mætti færsluna í bakvinnslu bankans ef það yrði samþykkt af Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem EH og FXC staðfestu báðir. Að þessu búnu sendi BK fyrirmæli til starfsmanns Kaupthing Bank Luxembourg S.A. um að senda 12.800.000.000 krónur inn á reikninginn hjá Kaupþingi banka hf., sem EH hafði vísað á samkvæmt áðursögðu. Stuttu síðar sendi BK svo aftur tvö tölvubréf til starfsmanna Kaupthing Bank Luxembourg S.A., þar sem hann annars vegar kom á framfæri þeirri leiðréttingu að fjárhæðin, sem senda ætti, væri 12.520.750.000 krónur og hins vegar lýsti yfir að reikningur Brooks Trading Ltd. væri „unlocked“.

Um frekari framkvæmd þessarar greiðslu virðist ekki liggja annað fyrir í skjölum málsins en svonefnt SWIFT-skeyti, sem Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sendi 8. október 2008 til Kaupþings banka hf., en í því virðast hafa falist fyrirmæli um að taka 12.520.750.000 krónur af tilteknum reikningi fyrrnefnda bankans hjá Kaupþingi banka hf. og leggja sömu fjárhæð inn á tiltekinn reikning síðarnefnda bankans í þágu Brooks Trading Ltd. Virðist óumdeilt að þetta hafi nánar verið gert á þann hátt að 50.000.000 bandaríkjadalir, sem Brooks Trading Ltd. átti á reikningi hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. vegna peningamarkaðslánsins frá Kaupþingi banka hf., hafi ásamt áföllunum vöxtum verið teknir af þeim reikningi. Samkomulag hafi tekist í tengslum við þetta milli Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og Kaupþings banka hf. um að síðarnefndi bankinn keypti þessa bandaríkjadali af þeim fyrrnefnda á genginu 250 krónur fyrir hvern. Greiðslu vegna þessara kaupa hafi svo verið jafnað út á móti öðrum skuldbindingum milli bankanna þannig að myndast hafi innstæða á reikningi Kaupthing Bank Luxembourg S.A. í krónum hjá Kaupþingi banka hf. Af þeim reikningi hafi fjárhæðin 12.520.750.000 krónur loks verið tekin til að greiða inn á skuld Serval Trading Group Corp. vegna peningamarkaðslánsins, sem Kaupþing banki hf. veitti félaginu samkvæmt áðursögðu 29. september 2008 og var upphaflega að fjárhæð 12.863.497.675 krónur.

Í málinu liggja fyrir gögn um að nefndar 12.520.750.000 krónur hafi 8. október 2008 verið færðar hjá Kaupþingi banka hf. sem innborgun á þessa skuld Serval Trading Group Corp. Sendi einnig EH tölvubréf til BK í lok dags 8. október 2008 um að hann væri búinn að „fa stadfest ad thetta er komid I gegn.“

Aðfaranótt 9. október 2008 neytti Fjármálaeftirlitið sem áður segir heimildar samkvæmt 100. gr. a. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, til að taka yfir vald hluthafafundar í Kaupþingi banka hf., víkja stjórn félagsins frá og setja yfir það skilanefnd.

23

Í hljóðrituðu símtali HBL og ÓFG, sem þeir áttu um hádegi 9. október 2008, kom meðal annars fram að EH hafi beðið um staðfestingu á því að skuld Serval Trading Group Corp. við Kaupþing banka hf. hafi verið greidd upp. Í framhaldi af því sendi ÓFG tölvubréf til HBL, þar sem fram kom að fengin hafi verið greiðsla á 12.520.750.000 krónum inn á peningamarkaðslán Serval Trading Group Corp., en með vöxtum hafi hún numið 12.920.097.065 krónum og stæðu því eftir 399.347.065 krónur. Þetta bréf framsendi síðan HBL til EH og spurði jafnframt eftir hverju EH væri nákvæmlega að leita og hvort þetta dygði „ekki bara varðandi stöðuna á láninu“. Þessu svaraði EH með tölvubréfi til HBL, þar sem hann sagðist hafa verið að leita að „einhverskonar kvittun eda utprentun sem stadfestir stoduna.“

Lögmaðurinn SS ritaði 10. október 2008 tölvubréf til SÖS og spurðist fyrir um hver væri staða á skuld Serval Trading Group Corp. eftir greiðsluna, sem hafi borist. SÖS svaraði því til að hann myndi brátt geta sent upplýsingar um þetta, en bað jafnframt um að lögmaðurinn staðfesti að gögn, sem þeir hafi áður rætt um, yrðu send. Lögmaðurinn svaraði SÖS með þeim orðum að hann væri frá skrifstofu sinni í nokkra daga, en þegar hann kæmi til baka myndi hann senda öll skjöl sem vantaði.

Kallað var víðar 10. október 2008 eftir undirrituðum eintökum af skjölum í tengslum við viðskiptin, sem málið varðar. Þannig leitaði starfsmaður Kaupþings banka hf. eftir því með tölvubréfi til HBL þennan dag að aflað yrði undirskrifta á skjöl til staðfestingar á fyrrnefndum peningamarkaðslánum bankans til Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. frá 29. september 2008 og framlengingu á slíku láni til Brooks Trading Ltd. 30. sama mánaðar. Þetta erindi framsendi HBL sama dag með tölvubréfi til SÖS og LS, en hún sendi HBL stuttu síðar myndrit af nokkrum skjölum, þar á meðal út af síðastnefndu peningamarkaðsláni. Þá framsendi EH 14. október 2008 til HBL áðurnefnt tölvubréf frá ákærða Ó-kk-þgf til ákærða M-kk-ef frá 21. september sama ár, en því fylgdu sem áður segir myndrit af skjölum, sem MAT hafði undirritað og dagsett voru 20. þess mánaðar.

Enn gekk SS eftir upplýsingum um stöðu skuldar Serval Trading Group Corp. með tölvubréfi til SÖS 13. október 2008. Því erindi beindi SÖS samdægurs til HBL og liggja fyrir í málinu nokkur tölvubréf, sem fóru í framhaldi af því milli starfsmanna Kaupþings banka hf. um þetta efni. Af þeim verður ráðið að málaleitan um slíka útreikninga hafi beinst inn á þá braut að fundið yrði hvert uppgreiðsluverð skuldarinnar yrði 15. október 2008. Í því sambandi er þess að geta að fyrir liggur endurrit af hljóðrituðu símtali, sem HBL átti 13. október 2008 við ÓFG, þar sem sá síðarnefndi gat þess að EH vildi endilega að skuld Serval Trading Group Corp. yrði greidd upp. HBL barst síðan útreikningur í samræmi við þetta í dagslok 13. október 2008 og sendi hann til EH með tölvubréfi. Daginn eftir áttu HBL og ÓFG aftur símtal, sem var hljóðritað, og kvað sá síðarnefndi ákærða Ó-kk-þf hafa verið í sambandi við sig til að fá „töluna sem hann skuldaði“, en HBL svaraði því þá til að hann hafi þegar sent upplýsingar um það til EH.

Starfsmaður Kaupþings banka hf. ritaði 14. október 2008 tölvubréf til HBL og BHD, þar sem hann vakti athygli á því að peningamarkaðslán til Brooks Trading Ltd. væri á gjalddaga þennan dag og spurði hvort framlengja ætti það. Þessari fyrirspurn svaraði HBL með tölvubréfi, þar sem hann mæltist til þess að skuldin yrði höfð í vanskilum. Ekki er að sjá skýringar í gögnum málsins á því að þrátt fyrir þetta gerði bankinn þennan dag skjal um staðfestingu á að lánið hafi aftur verið framlengt, þessu sinni til 18. nóvember sama ár, en skuldin næmi orðið 50.190.843,38 bandaríkjadölum að meðtöldum áföllnum vöxtum. Í málinu hefur ekki verið lagt fram undirritað eintak af þessu skjali.

TH ritaði tölvubréf 14. október 2008 til ákærða Ó-kk-ef og fylgdu því tvö skjöl. Var þar annars vegar um að ræða yfirlýsingu, sem ætluð var Kaupthing Bank Luxembourg S.A. til undirritunar, um að hann ætti engar kröfur á hendur MAT, SAT, Serval Trading Group Corp. eða Jackal Finance Inc. og væru því allar ábyrgðir, sem þeir tveir fyrstnefndu hafi gefið út til bankans, fallnar úr gildi. Hins vegar var yfirlýsing, sem var ætluð Kaupþingi banka hf., um að hann ætti engar kröfur á þessa menn, fyrrnefnd félög þeirra eða Q Iceland Finance ehf. Ákærði Ó-kk-nf framsendi þetta tölvubréf með fylgigögnunum samdægurs til EH með fyrirspurn um hvort unnt væri að fá yfirlýsingar sem þessar frá bönkunum „ef skuld HH er greidd upp að fullu“. EH sendi þetta áfram til HBL, sem framsendi það sama dag til BHD með spurningunni: „Ertu tilbúinn að skrifa upp á svona yfirlýsingu?“

Í málinu liggur fyrir svonefnt SWIFT-skeyti frá 20. október 2008, sem virðist bera með sér að þann dag hafi MAT greitt 2.645.190,08 evrur inn á reikning Kjalars hf. við Deutsche Bank AG. Að morgni 21. sama mánaðar sendi starfsmaður Samskipa hf. tölvubréf til Kaupþings banka hf., þar sem óskað var eftir því að 401.885.137 krónur yrðu teknar af tilteknum reikningi ákærða Ó-kk-ef „vegna uppgreitt lán Serval.“ Greiðsla þessi var sýnilega framkvæmd, enda sendi starfsmaður Samskipa hf. stuttu síðar kvittun fyrir henni með tölvubréfi til HBL, þar sem sagði að kvittunin væri send að beiðni ákærða Ó-kk-ef. Þessa kvittun framsendi HBL síðan til tveggja annarra starfsmanna Kaupþings banka hf. og lét þess getið að samkvæmt henni hafi skuld Serval Trading Group Corp. við bankann verið greidd upp.

Lögmaðurinn SS ritaði tölvubréf 22. október 2008 til HBL og kvaðst þar gera það eftir ábendingu frá EH, en erindi hans væri að óska eftir því fyrir hönd MAT að yfirlýsing hans um ábyrgð á skuld Serval Trading Group Corp. við Kaupþing banka hf. yrði send til lögmannsins í ljósi þess að skuldin hafi verið greidd upp. Þetta erindi ítrekaði lögmaðurinn síðan í tölvubréfi 3. nóvember 2008, en því hafnaði HBL með tölvubréfi 18. sama mánaðar. Þetta virðist hafa orðið tilefni til að EH beindi fyrirspurn til HBL með tölvubréfi síðastgreindan dag um hvort það væri „eitthvad vesen ut af thessum fael“. Því svaraði HBL samdægurs með eftirfarandi orðum: „Í grunninn er málið að það er mikil ákvörðunartökufælni í bankanum í dag og enginn vill í raun skrifa upp á þetta. Sérstaklega í ljósi þess að endurgreiðsla lánsins var kannski ekki hafin yfir gagnrýni.“

Starfsmaður Kaupþings banka hf. sendi HBL tölvubréf 30. október 2008, þar sem fram kom að skuld Gerland Assets Ltd. að fjárhæð 12.863.497.675 krónur væri á gjalddaga næsta dag og var spurt hvort þetta „eigi að rúlla áfram eða settla“. HBL framsendi þetta erindi sama dag til BHD með tölvubréfi, þar sem sagði eftirfarandi: „Þetta er lánið hans ÓÓ til að kaupa bréf í bankanum með sjeiknum um daginn ... er ekki rétt að gjaldfella þetta lán bara - engin ástæða til að lengja í þessu?“ BHD svaraði HBL í tölvubréfi 2. nóvember sama ár með eftirfarandi orðum: „Það er engin ástæða til að framlengja þetta. Verðum bara að fara í uppgjör á málinu og afskrifa.“ Eftir gögnum málsins hefur Kaupþing banki hf. enga greiðslu fengið upp í þessa skuld, en 20. janúar 2009 var fjárhæð hennar talin nema 13.574.134.458 krónum.

Ekki verður annað séð af gögnum málsins en að peningamarkaðslán Kaupþings banka hf. til Brooks Trading Ltd. hafi verið í vanskilum frá 18. nóvember 2008 þegar gjalddaga lánsins bar upp samkvæmt áðurnefndu skjali um framlengingu þess 14. október sama ár. Fyrir liggur í málinu að bankinn taldi 20. janúar 2009 að skuld félagsins vegna þessa næmi orðið 50.972.370,58 bandaríkjadölum. Kaupþing hf., svo sem félagið hét þá orðið, gaf út stefnu 19. janúar 2012 á hendur MAT, þar sem krafist var aðallega að hann yrði dæmdur til að greiða félaginu 12.662.854.813 krónur. Sú krafa var einkum reist á því að bæði skuld Serval Trading Group Corp. og ábyrgð MAT væru enn við lýði, enda hafi greiðsla Brooks Trading Ltd. á skuldinni 8. október 2008 verið „ólögmæt og ógild sem slík.“ Það mál mun aldrei hafa verið þingfest, en fyrir liggur að Kaupþing hf. og þrotabú Brooks Trading Ltd. gerðu 7. desember 2012 samning við MAT og fleiri um að ljúka ágreiningi, sem þetta fyrirhugaða dómsmál átti að taka til, með því að sá síðastnefndi greiddi þrotabúinu 26.500.000 bandaríkjadali. Samkvæmt bréfi slitastjórnar Kaupþings hf. 21. febrúar 2013 fékk félagið 12. sama mánaðar greidda 25.962.735,31 bandaríkjadali af framangreindri fjárhæð frá þrotabúi Brooks Trading Ltd.

V

1

Hér í upphafi var í grófum dráttum greint frá viðskiptunum, sem mál þetta er sprottið af, en að framan hefur síðan verið rakið helsta efni fjölmargra skjala, sem lögð hafa verið fram í málinu. Þessi skjöl stafa frá þeim tíma, sem atvik málsins gerðust, og gefa til samans mynd af undirbúningi viðskiptanna og framkvæmd þeirra, svo og að nokkru af eftirmálum þeirra. Ákæra í málinu snýr að afmörkuðum þáttum þessara viðskipta. Einstök atriði innan þeirra tengjast á hinn bóginn með þeim hætti að draga verður hér saman ályktanir um hvað sé sannað í málinu og þá einkum með tilliti til framlagðra skjala, þótt slíkar ályktanir snúi ekki í öllum tilvikum beinlínis að tilteknum þáttum í ákærunni.

2

Hér áður hefur verið greint frá því hvernig ákærðu H-kk-nf og Ó-kk-nf lýstu í skýrslum sínum fyrir héraðsdómi að hugmynd hafi kviknað um að kanna hvort MAT kynni að hafa áhuga á að kaupa hlutabréf í Kaupþingi banka hf., en báðir báru þeir um að það hafi gerst eftir að lokið hafi án árangurs viðræðum um slík kaup við Qatar Investment Authority og hafi ákærði H-kk-nf fyrstur hreyft hugmyndinni. Ákærði Ó-kk-nf kvað það hafa gerst í lok ágúst 2008, hann hafi kynnt hugmyndina fyrir SAT, sem hafi síðan fengið nánari upplýsingar um kjör í slíkum viðskiptum, en ákærði H-kk-nf hafi gert tillögu um þau og ákærði Ó-kk-nf borið á milli. Ákærði H-kk-nf kvað MAT hafa áður fylgst með viðræðum Kaupþings banka hf. við Qatar Investment Authority gegnum tengsl sín við ákærða Ó-kk-þf og sagði sá síðastnefndi jafnframt að SAT hafi leitað upplýsinga hjá Qatar Investment Authority eftir að tillaga ákærða H-kk-ef var komin fram. Í byrjun september 2008 hafi svo SAT staðfest að MAT hefði áhuga á þessum viðskiptum. Ákærði H-kk-nf lýsti þessu þannig fyrir dómi að samkomulag hafi tekist um kaupin í byrjun þess mánaðar.

Framangreind lýsing getur samrýmst framlögðum skjölum í málinu að því leyti að fyrir liggur að ákærði Ó-kk-nf veitti starfsmanni Qatar Investment Authority upplýsingar í tölvubréfi 16. apríl 2008 um tiltekin atriði varðandi Kaupþing banka hf., en augljóst er af efni bréfsins að þær hafi tengst hugleiðingum um kaup á hlutabréfum í félaginu. Þá liggja fyrir tölvubréf, sem fóru milli þeirra sömu 23. og 25. apríl og 7. maí 2008 varðandi áreiðanleikakönnun á Kaupþingi banka hf., svo og fyrrnefnt bréf ákærða Ó-kk-ef til forsætisráðherra Qatar 14. júlí 2008, sem ritað var eftir að félagið hafði hafnað boði Qatar Investment Authority um verð fyrir hluti í því. Af yfirliti, sem liggur fyrir í málinu og var gert af starfsmanni Kaupthing Singer & Friedlander Ltd. 20. ágúst 2008, verður ráðið að það boð hafi hljóðað á 399 krónur fyrir hvern hlut. Í ljósi framangreinds framburðar ákærðu H-kk-ef og Ó-kk-ef má leggja til grundvallar að MAT hafi verið kunnugt um þetta boð þegar hann lýsti áhuga á kaupum á hlutum í Kaupþingi banka hf. á grundvelli tillögu ákærða H-kk-ef, sem eftir framburði ákærða Ó-kk-ef miðaði við markaðsverð hlutanna. Eins og áður er fram komið keypti Q Iceland Finance ehf. hlutina í félaginu á 690 krónur hvern. Ekki hefur komið fram í málinu viðhlítandi skýring á því að MAT hafi viljað ganga til kaupa á því verði í ljósi þess, sem Qatar Investment Authority hafði áður boðið fyrir sitt leyti.

Um tímasetningar í fyrrgreindri rás atburða má að öðru leyti gæta að því að enski lögmaðurinn SS sendi sem áður segir ákærða M-kk-þgf bréf 8. september 2008 ásamt gögnum varðandi umsókn MAT um reikningsviðskipti við Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Í tengslum við afgreiðslu þeirrar umsóknar sendi ákærði M-kk-nf nokkrum starfsmönnum Kaupthing Bank Luxembourg S.A. tölvubréf 11. sama mánaðar, þar sem sagði meðal annars að „we, kaupthing people have been meeting them over the last 3 years to make something special“. Fyrr sama dag hafði starfsmaður bankans, LS, jafnframt lýst því í tölvubréfi til nokkurra samstarfsmanna sinna að viðskipti við Mink Trading Corp. og Brooks Trading Ltd. væru orðin aðkallandi og þyrfti að hafa tilbúin skjöl vegna þeirra þegar ákærði M-kk-nf færi til fundar við viðskiptavininn 15. sama mánaðar. Þótt þessi atriði gefi vísbendingar um að viðskipti MAT kunni að hafa átt lengri aðdraganda en ákærðu hafa lýst hefur það ekki sérstakt vægi við úrlausn málsins.

3

Fyrir héraðsdómi lýsti ákærði H-kk-nf sem áður segir megininntaki samkomulags, sem tekist hafi við MAT í september 2008, á þann hátt að í fyrsta lagi myndi fjárfestingarfélag í eigu hans kaupa 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf., sem myndi veita lán fyrir öllu kaupverðinu gegn sjálfskuldarábyrgð hans fyrir helmingi þess, og yrði þeirri ábyrgð síðar skipt út fyrir veðtryggingu. Í öðru lagi myndi bankinn leggja MAT til lánsfé til að eiga viðskipti við Deutsche Bank AG um svonefnd „Credit Linked Notes“. Í þriðja lagi fengi fjárfestingarfélag í eigu hans 50.000.000 bandaríkjadali að láni til fjárfestinga, en fyrir því yrði veittur veðréttur í áðurnefndum „Credit Linked Notes“. Aðspurður fyrir dómi um ástæðu þess að ákærðu Ó-kk-nf og M-kk-nf hafi valist til farar til Qatar 16. september 2008 til að eiga fund með MAT sagði ákærði H-kk-nf um þann fyrstnefnda að þar hafi búið að baki að hann hafi komið viðskiptunum á. Ákærði M-kk-nf hafi á hinn bóginn verið fenginn til ferðarinnar til að fá skjöl undirrituð og stofna jafnframt til viðskiptasambands við MAT og fjölskyldu hans um einkabankaþjónustu hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A., svo og um að halda utan um fjárfestingarfélög hans í tengslum við þessi viðskipti. Ákærði M-kk-nf hafi ekki tekið þátt í samningaviðræðum um viðskiptin og hafi þau fyrst verið rædd við hann „einhverjum dögum“ áður en hann fór til Qatar 16. september 2008, en viðskiptin hafi verið komin á rekspöl þegar þau voru fyrst kynnt honum og í nokkuð endanlega mynd síðastnefndan dag, ef ekki algjörlega.

Ákærði M-kk-nf kvaðst fyrir dómi fyrst hafa frétt af fyrirhuguðum hlutabréfakaupum MAT þegar hann hitti ákærðu H-kk-þf og Ó-kk-þf við hádegisverð í London, sem ákærði M-kk-nf taldi hafa geta verið 8. eða 9. september 2008, en áður hafi sér þó verið kunnugt um að MAT hygðist eiga viðskipti fyrir tilstilli Kaupþings banka hf. með „Credit Linked Notes“. Ákærði M-kk-nf sagðist hafa gefið EH grófa mynd af því, sem ætti að gerast, en það hafi nánar tiltekið verið að stofna fjárfestingarfélag MAT og ákærða Ó-kk-ef, svo og að það félag ætti að fá lán að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadali til að eiga viðskipti með „Credit Linked Notes“. Hann kannaðist við að hafa fengið með tölvubréfi frá EH 15. september 2008 skipurit um hluta viðskiptanna, en kvaðst engin fyrirmæli hafa gefið honum um að búa það til eða um efni þess frekar en áður greinir. Þetta skipurit hafi ekki verið sýnt MAT þegar ákærði M-kk-nf átti fund með honum ásamt ákærða Ó-kk-þgf í Qatar 16. sama mánaðar, en aðspurður sagði ákærði M-kk-nf að það eina „sem er ekki rétt í þessum strúktúr er að það er engin hagnaðarhlutdeild sem Ó-kk-nf Ó-kk-nf átti að fá.“

Í vitnaskýrslu fyrir héraðsdómi bar EH að í ágúst eða byrjun september 2008 hafi hann fengið fyrirmæli frá ákærða M-kk-þgf um hvernig framkvæma ætti viðskipti í tengslum við kaup Q Iceland Finance ehf. á 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. og hafi hann út frá því farið að vinna að skipuriti um þau viðskipti. Fljótlega hafi BÓ byrjað að starfa að þessu með sér og kvaðst EH hafa litið á hann „sem lögmann og ráðgjafa og í rauninni fulltrúa Ó-kk-ef líka, þar sem Ó-kk-nf ... kom að þessum viðskiptum“, en BÓ hafi virst hafa góða yfirsýn um hvernig skipuritið hafi átt að líta út. EH sagðist hafa svo sent glærukynningu um skipuritið til ákærða M-kk-ef með tölvubréfi 15. september 2008, en ekki minntist hann þess að ákærði hafi gert athugasemdir um efni þess.

Hér áður var lýst helstu efnisatriðum í skipuriti um hlutabréfaviðskiptin, sem EH sendi ákærða M-kk-þgf með tölvubréfi 15. september 2008, daginn áður en ákærði M-kk-nf hélt í ferð sína með ákærða Ó-kk-þgf til Qatar til fundar við MAT. Í skipuritinu kom fram að sá síðastnefndi ásamt ákærða Ó-kk-þgf og hugsanlega öðrum hygðust fjármagna Q Iceland Holding ehf. svo að félagið gæti eignast 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf., en í því skyni tækju þeir hvor að láni hjá bankanum 150.000.000 evrur gegn tryggingum, legðu það fé til sérstaks fjárfestingarfélags, sem þeir myndu eiga að helmingi hvor, það félag myndi svo lána Q Iceland Holding ehf., sem yrði með öllu í eigu MAT, 200.000.000 evrur til hlutabréfakaupanna og tækju skilmálar þess láns mið af þróun á verðmæti hlutabréfanna. Af því, sem rakið var hér á undan úr skýrslu ákærða H-kk-ef fyrir dómi, verður ekki annað ráðið en að hann hafi kynnt ákærða M-kk-þgf fyrirhuguð viðskipti MAT einhverjum dögum fyrir 16. september 2008, sem getur í þessum atriðum farið saman við framburð ákærða M-kk-ef. Sá síðastnefndi sagðist svo hafa gefið EH grófa mynd af því, sem gera ætti, og kannaðist hann við að hafa fengið frá EH skipuritið, sem að framan er lýst, en það hafi verið rétt í öllu öðru en því að ákærði Ó-kk-nf hafi ekki átt að njóta hagnaðar af hlutabréfakaupunum. EH kvaðst sem áður segir hafa fengið fyrirmæli, sem bjuggu að baki þessu skipuriti, frá ákærða M-kk-þgf. Að atriðum, sem varða ráðagerð í skipuritinu um að kjör á láni sérstaka fjárfestingarfélagsins til Q Iceland Holding ehf. tækju mið af þróun á verðmæti hlutabréfa í Kaupþingi banka hf. og ákærði M-kk-nf átti sýnilega við með ummælum sínum um að ákærði Ó-kk-nf hafi ekki átt að njóta hagnaðar af kaupum bréfanna, verður vikið nánar hér næst á eftir. Að því frágengnu getur engin skynsamleg ástæða verið til vafa um að efni skipuritsins hafi átt sér stoð í lýsingu, sem EH hafði frá ákærða M-kk-þgf, en eftir framburði ákærðu M-kk-ef og H-kk-ef gat sú lýsing ekki hafa stafað í öndverðu frá öðrum en þeim síðastnefnda.

Símtal, sem EH og BÓ áttu 17. september 2008, hefur áður verið rakið í nokkru máli, en af fyrirligjandi gögnum verður séð að EH hafði rétt fyrir það sent BÓ tölvubréf, sem fyrrgreint skipurit fylgdi. Af upphafi samtalsins verður ekki annað ráðið en að þeir hafi á fyrri stigum átt orðaskipti um efnið, sem skipuritið varðaði, þótt gögn liggi ekki að öðru leyti fyrir um það í málinu. Ítrekað kom fram í þessu símtali að BÓ hafi rætt við „Ó-kk-þf“, sem hann kaus að nefna svo og bersýnilega var ákærði Ó-kk-nf, um ýmis atriði í tengslum við viðskipti með hlutabréfin. Án tillits til þess hvort BÓ hafi þar tjáð sig sem umboðsmaður ákærða Ó-kk-ef, sem ummæli hans benda þó eindregið til, eða aðeins sem viðmælandi ákærða Ó-kk-ef í þágu Kaupthing Bank Luxembourg S.A. getur engin skynsamleg ástæða verið til að efast um að orð BÓ í símtalinu hafi verið reist á samræðum hans við ákærða Ó-kk-þf. Í símtalinu kom margsinnis fram að álitaefni hafi verið uppi um hvort þátttaka ákærða Ó-kk-ef í fjármögnun Q Iceland Holding ehf. til kaupa á hlutabréfum í Kaupþingi banka hf. gæti valdið því að flöggunarskylda eftir ákvæðum IX. kafla laga nr. 108/2007 myndi kvikna og kvaðst BÓ hafa rætt við ákærða Ó-kk-þf um það. EH sagði jafnframt að það væri „náttúrulega uppleggið frá M-kk-þgf“, sem ætla verður að hafi verið ákærði M-kk-nf, að „hann má ekki flagga, við viljum bara að Q-x-x flaggi og enginn annar“. Ekki getur leikið vafi á því að orðaskipti EH og BÓ í símtalinu um tilhögun og kjör á láni frá sérstöku fjárfestingarfélagi í jafnri eigu ákærða Ó-kk-ef og MAT til Q Iceland Holding ehf. hafi tekið mið af því að „grundvallarspurningin er náttúrulega ... er flöggun þarna eða ekki“, svo sem BÓ tók til orða, og hafi viðfangsefni þeirra því snúist um að leita leiða til að gera ákærða Ó-kk-þf og MAT eins setta og hefðu þeir sjálfir veitt félagi í sameign sinni lán til kaupa á hlutabréfunum og notið þannig án milliliða hugsanlegs arðs af kaupunum. Umræður um kjör á láni sérstaka fjárfestingarfélagsins til Q Iceland Holding ehf. beindust af þessum sökum að því að finna leið til að láta arð af þessum kaupum renna allt að einu að endingu til þeirra beggja, ákærða Ó-kk-ef og MAT, þótt sá arður þyrfti áður að fara um nokkurn veg. Leiðin, sem EH og BÓ ræddu um í þessu símtali og var jafnframt tilefni þess að Kaupthing Bank Luxembourg S.A. leitaði 16. september 2008 eftir álitsgerð frá endurskoðunarfyrirtækinu Ernst & Young Cyprus Ltd., sem lokið var 19. sama mánaðar, kann í einstökum atriðum að hafa verið ókunn mörgum öðrum, sem hér komu við sögu, en markmið hennar var þó sýnilega allt að einu á annarra vitorði, svo sem séð verður meðal annars af fyrrnefndu tölvubréfi HBL 19. september 2008 til GÞG og SÖS, þar sem hann kastaði fram spurningu um „hvernig samning ÓÓ gerir við S-kk-þf til að tryggja sér sinn hlut af hagnaðinum af Kaupþings bréfunum sem þeir eru að kaupa.“ Er á þessum grunni hafið yfir skynsamlegan vafa að frá öndverðu hafi verið gengið út frá því að í viðskiptunum um hlutabréfin yrði mynduð leið til að láta ákærða Ó-kk-þf njóta til jafns við MAT hugsanlegs arðs af hlutunum, sem félag í einkaeign þess síðarnefnda myndi kaupa í Kaupþingi banka hf. með lánsfé sem að uppruna stafaði frá þeim báðum. Þótt útfærsla á þeirri leið verði ekki sannanlega rakin til ákærða H-kk-ef, gagnstætt því sem á við um önnur atriði í fyrrnefndu skipuriti frá 15. september 2008, getur það engu breytt við úrlausn málsins.

EH sendi sem áður segir með tölvubréfi 18. september 2008 aðra útgáfu af skjalinu, sem sýndi skipurit viðskiptanna um kaup á hlutabréfum í Kaupþingi banka hf., og var bréfinu beint til BÓ, LS og SÖS. Þessari útgáfu af skipuritinu var áður lýst í einstaka atriðum, en milli hennar og fyrstu útgáfunnar frá 15. september 2008 var að því leyti, sem hér skiptir máli, munur í tveimur atriðum. Annars vegar var í annarri útgáfunni ráðgert að tvö félög á Bresku Jómfrúareyjunum, annað í eigu ákærða Ó-kk-ef og hitt í eigu MAT, tækju hvort fyrir sitt leyti lán að fjárhæð 150.000.000 evrur frá Kaupþingi banka hf., en í fyrstu útgáfunni var gengið út frá því að þeir tveir tækju þessi lán sjálfir. Var tekið fram í annarri útgáfunni að eigandi hvors félags gengist í ábyrgð fyrir láni til þess, en að auki yrðu lagðar til tryggingar eftir almennum venjum. Hins vegar var í annarri útgáfu skipuritsins ráðgert eins og í þeirri fyrstu að lánsfé, sem fengið yrði frá Kaupþingi banka hf., rynni áfram til sérstaks fjárfestingarfélags í jafnri eigu ákærða Ó-kk-ef og MAT, en gagnstætt því, sem fram kom í fyrstu útgáfunni, var tekið fram í annarri útgáfunni að þetta félag yrði á Kýpur. Var síðan gengið út frá því í báðum útgáfum að sérstaka fjárfestingarfélagið veitti Q Iceland Holding ehf. lán að fjárhæð 200.000.000 evrur til kaupanna á hlutabréfum, svo og að kjör þess láns réðust af þróun á verðmæti þeirra.

Eftir að EH sendi þessa aðra útgáfu skipuritsins frá sér áttu ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf, sem virðast þá báðir hafa verið erlendis, símafund síðdegis 18. september 2008 með þremur starfsmönnum Kaupþings banka hf., sem staddir voru í höfuðstöðvum hans í Reykjavík. Virðist óumdeilt að tveimur þeirra, HBL og GÞG, hafi fram að þessum fundi ekkert verið kunnugt um fyrirhuguð kaup félags á vegum MAT á hlutabréfum í Kaupþingi banka hf. Ákærði H-kk-nf lýsti þessum fundi þannig í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi að hann hafi gefið þar fyrirmæli í fyrsta lagi um að lána fé fyrir fullu kaupverði 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. og ættu þessi lán að fara gegnum tvö félög, annars í eigu MAT og hins í eigu ákærða Ó-kk-ef. Í öðru lagi ætti að lána félagi í eigu MAT 130.000.000 evrur til að eiga viðskipti við Deutsche Bank AG um „Credit Linked Notes“, en í þriðja lagi ætti að lána félagi í eigu þess sama 50.000.000 bandaríkjadali til fjárfestinga gegn veði í áðurnefndum „Credit Linked Notes“ og hlutum í báðum félögunum. Í upphafi símtals, sem HBL átti 18. september 2008 við SÖS og lýst var hér fyrr, sagðist HBL hafa rétt áður verið á fundi með ákærðu H-kk-þgf og M-kk-þgf og vissi hann „allt um þennan díl“. Af símtalinu verður ráðið að báðum hafi HBL og SÖS meðal annars verið kunnugt um að greiða ætti hvoru af tveimur félögum á Bresku Jómfrúareyjunum út peningamarkaðslán til eins mánaðar að fjárhæð 100.000.000 evrur og yrði annað félagið í eigu MAT, sem myndi bera ábyrgð á láninu til þess, og hitt í eigu ákærða Ó-kk-ef, sem bæri ekki hliðstæða ábyrgð. Þessi tvö félög ættu að lána féð til þriðja félagsins, sem yrði í eigu þeirra á Kýpur. Í ljósi þess sem áður segir getur ekki staðist að HBL hafi fengið vitneskju um þessi eða önnur atriði í viðskiptunum frá öðrum en ákærðu H-kk-þgf og M-kk-þgf á nýloknum fundi þeirra. Að stofni til voru þessar upplýsingar um hlutabréfakaupin reistar á sama grunni og birtist í fyrstu útgáfu skipuritsins frá EH, en þær tóku þó einnig mið af þeim tveimur atriðum, sem síðar virðast hafa verið afráðin og fyrst komu fram í annarri útgáfu skipuritsins, annars vegar að félög á Bresku Jómfrúareyjunum tækju lánin frá Kaupþingi banka hf. en ekki MAT og ákærði Ó-kk-nf sjálfir og hins vegar að sérstaka fjárfestingarfélagið yrði á Kýpur. Þótt ekki verði fullyrt á þessum grunni að ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf hafi haft undir höndum eintak af annarri útgáfu skipuritsins er hafið yfir vafa að þeim hafi 18. september 2008 verið kunnugt um öll efnisatriði, sem þar var að finna, jafnt þau sem voru óbreytt frá fyrstu útgáfu skipuritsins og þau sem tekið höfðu breytingum.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi báru ákærðu H-kk-nf og Ó-kk-nf báðir í skýrslum sínum við aðalmeðferð málsins að ástæða þess að ákærða Ó-kk-þgf hafi yfirleitt verið blandað inn í viðskipti MAT í tengslum við kaup félags á hans vegum á hlutabréfum í Kaupþingi banka hf. hafi í meginatriðum verið sú að sá síðastnefndi hafi áður en þetta kom til verið búinn að skuldbinda sig til að gangast í sjálfskuldarábyrgð fyrir láni frá Kaupþingi banka hf. að fjárhæð 150.000.000 evrur, sem hafi átt að ganga til annarra fjárfestinga hans og ákærða Ó-kk-ef sem væru þessu óviðkomandi. Þegar samist hafi um kaup MAT á hlutabréfunum í Kaupþingi banka hf. hafi ákærði H-kk-nf lagt til að nýta þá ábyrgð í viðskiptunum með hlutabréfin til að flýta fyrir þeim og auka líkur á að þau yrðu samþykkt. Til að tryggja að ábyrgð þessi næði ekki til stærri hluta láns fyrir kaupverði hlutabréfanna en þess helmings, sem samið hafi verið um, hafi verið gripið til þess ráðs að félag á vegum ákærða Ó-kk-ef tæki um stundarsakir lán fyrir hinum helmingnum, en nýtt yrði sú uppsetning á félögum, sem ákærði Ó-kk-nf og MAT hafi komið sér saman um vegna annarra fjárfestinga, til að miðla lánum vegna hlutabréfakaupanna til félags MAT, sem stæði að kaupunum. Er svo að skilja að ætlunin hafi þá verið að koma þessum viðskiptum á síðari stigum í þann endanlegan búning að MAT eða félag á hans vegum stæði eitt í skuld fyrir kaupverði hlutabréfanna og myndi hann veita veðréttindi til tryggingar helmingi hennar.

Um framangreindar skýringar ákærðu verður að gæta að því að félögin Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp., sem tóku hvort fyrir sig 100.000.000 evrur að láni hjá Kaupþingi banka hf. til að miðla áfram til félags í eigu MAT til kaupa á hlutabréfunum, komust ekki í eigu ákærða Ó-kk-ef og MAT fyrr en með kaupsamningum, sem þeir gerðu við Kaupthing Bank Luxembourg S.A. um alla hluti í félögunum tveimur og dagsettir voru 20. september 2008. Kaupsamningur um félagið Choice Stay Ltd. liggur ekki fyrir í málinu, en yfirlýsingar Gerland Assets Ltd., Serval Trading Group Corp. og Jackal Finance Inc. um að þau félög væru raunverulegir eigendur Choice Stay Ltd. voru einnig dagsettar 20. september 2008. Þessi félög gátu því ekki hafa verið hluti af eldri uppsetningu ákærða Ó-kk-ef og MAT á félögum til að standa að öðrum óskyldum viðskiptum. Þá verður að líta til þess að áður var hér lýst efni tíu skjala, sem MAT undirritaði og dagsett voru 20. september 2008, en þau tóku öll mið af því að lántökur hjá Kaupþingi banka hf. og miðlun lánsfjárins til félags, sem myndi kaupa hlutabréf í bankanum, yrðu með þeim hætti sem raun varð á. Meðal þessara skjala var jafnframt yfirlýsing MAT um sjálfskuldarábyrgð á skuld Serval Trading Group Corp. við Kaupþing banka hf., en þetta félag eignaðist hann fyrst með undirritun áðurnefnds kaupsamnings við þetta sama tækifæri. Var því á engan hátt verið að nýta til viðskiptanna kringum hlutabréfakaupin einhverja ábyrgð, sem MAT hafði gefið eða heitið að veita í öðru samhengi. Auk þessa stangast þessar skýringar í öllum atriðum á við það, sem skipurit vegna viðskiptanna bar með sér. Þegar af þessum ástæðum verður með öllu að hafna þessum haldlausu skýringum ákærðu.

Að virtu því, sem hér að framan greinir, verður að leggja til grundvallar að þótt gengið hafi verið út frá því frá upphafi að íslenskt einkahlutafélag, sem yrði að öllu leyti í eigu MAT, myndi kaupa 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf., hafi einnig verið ráðgert frá öndverðu að lán, sem Kaupþing banki hf. hafði skuldbundið sig til að veita fyrir öllu kaupverði hlutanna, myndi ganga að helmingi til hvors þeirra MAT og ákærða Ó-kk-ef eða félaga á þeirra vegum og síðan frá þeim til félags í sameign þeirra, en loks þaðan sem lán til kaupanda hlutabréfanna. Hefði ætlunin verið sú að MAT stæði einn að kaupunum á hlutabréfunum gegnum íslenska einkahlutafélagið í eigu hans má augljóst vera að í lófa hefði verið lagið að komast fram hjá öllum þessum fléttum í viðskiptunum með því að félag hans tæki sjálft lán hjá Kaupþingi banka hf. fyrir kaupverði bréfanna með ábyrgð hans fyrir helmingi skuldarinnar. Á þeirri mynd, sem viðskiptin tóku í raun á sig, getur engin önnur skýring verið en sú að með henni hafi átt að dylja að ákærði Ó-kk-nf stæði að baki þeim að helmingi, bæði að því er varðar fjárframlög til þeirra og væntinga um arð af þeim. Getur engum vafa valdið að ákærða Ó-kk-þgf hafi verið þetta kunnugt.

4

Eins og ákærðu hafa greint frá tilgangi þeirra viðskipta sem málið varðar og lýst hefur verið að nokkru hér að framan átti Kaupþing banki hf. að veita lán fyrir öllu kaupverði 5,01% hlutafjár í félaginu og jafnframt að lána einu eða tveimur félögum í eigu MAT fé til að standa að öðrum tilteknum viðskiptum. Þrátt fyrir þetta bera gögn málsins skýrlega með sér að starfsmenn annars banka, Kaupthing Bank Luxembourg S.A., höfðu að minnsta kosti allt frá 8. september 2008 fengist við margvísleg atriði, sem tengdust þessum fyrirhuguðu viðskiptum, þar á meðal að draga upp heildarmynd þess þáttar í þeim, sem varðaði kaupin á hlutabréfunum, og semja verulegan hluta skjala sem tengdust einstökum þáttum viðskiptanna. Starfsmenn Kaupþings banka hf., sem áttu að sinna allri framkvæmd viðskiptanna, virðast á hinn bóginn enga vitneskju hafa fengið um þau fyrr en síðdegis 18. september 2008. Þegar það loks gerðist virðist hafa verið afráðið að hrinda ætti fyrstu atriðum þeirra í framkvæmd strax daginn eftir. Á þessari verkaskiptingu hefur engin haldbær skýring komið fram í málinu.

Hér að framan hafa að nokkru verið raktar þær skýringar, sem ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf gáfu við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi um ástæðu þess að þeim síðarnefnda hafi verið falið að fara með ákærða Ó-kk-þgf til fundar við MAT í Qatar 16. september 2008, svo og hvað þeir báru um hvenær og hvernig ákærði M-kk-nf hafi fengið vitneskju um fyrirhuguð viðskipti. Myndin sem dregin var upp af þessu í framburði ákærðu H-kk-ef og M-kk-ef stangast mjög á við þá, sem framlögð skjöl í málinu bera með sér. Þannig liggur fyrir að enski lögmaðurinn SS ritaði bréf til ákærða M-kk-ef 8. september 2008 í þeim tilgangi að stofna til reikningsviðskipta fyrir MAT við Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og sendi með bréfinu skjöl, sem sá síðastnefndi hafði undirritað degi fyrr. Af tölvubréfi, sem ákærði M-kk-nf sendi nokkrum starfsmönnum Kaupthing Bank Luxembourg S.A. 11. september 2008 til að greiða fyrir þessu erindi, er augljóst að hann taldi sig þekkja þó nokkuð til MAT og væri í mun að efna til viðskipta við hann, en í bréfinu tjáði hann sig eins og hann gætti hagsmuna allrar samstæðu Kaupþings banka hf. en ekki aðeins dótturfélagsins, sem hann veitti forstöðu. Ákærði M-kk-nf sendi ákærða H-kk-þgf fyrrnefnd tölvubréf 17. september 2008 til að spyrjast fyrir um með hverjum kjörum veita ætti MAT lán, sem ætlunin var þó að kæmi frá Kaupþingi banka hf., og upplýsti jafnframt ákærða H-kk-þf um heiti félags, sem ætti að fá lánið, og fjárhæð þess. Um leið bað ákærði M-kk-nf um upplýsingar um hvaða starfsmaður ætti að sinna þessu innan Kaupþings banka hf. til þess að hann gæti rekið á eftir því. Ákærði M-kk-nf óskaði einnig eftir og tók við upplýsingum 18. sama mánaðar frá Kaupthing Singer & Friedlander Ltd. um kjör á hugsanlegu láni þaðan til langtímafjármögnunar á hlutdeild MAT í láni til kaupa á hlutabréfunum í Kaupþingi banka hf. Þá tók ákærði M-kk-nf þátt í símafundi síðdegis 18. september 2008, sem ákærði H-kk-nf efndi til með þremur starfsmönnum Kaupþings banka hf. til að hrinda í framkvæmd viðskiptunum, sem sá banki átti þó einn að standa að. Að kvöldi þess dags sendi síðan ákærði M-kk-nf tölvubréf til ákærða H-kk-ef, EH og GÞG, þar sem hann lýsti brýnni þörf á að öll gögn, sem MAT ætti að undirrita, yrðu að vera tilbúin daginn eftir og beindi hann orðum sínum ítrekað til viðtakenda bréfsins eins og hann og þeir ættu allir þátt í því verki. HBL beindi 19. september 2008 fyrirspurn til ákærða M-kk-ef, sem snerist um hvernig ganga ætti frá samningi um skiptingu hagnaðar af viðskiptum með „Credit Linked Notes“ milli félags í eigu MAT og Kaupþings banka hf., og fól svar ákærða M-kk-ef við fyrirspurninni í sér fyrirmæli, sem orðuð voru eins og hann kæmi fram í nafni Kaupþings banka hf. Í símtali, sem HBL átti sama dag við þrjá starfsmenn Kaupthing Bank Luxembourg S.A., ræddi hann um fyrirmæli ákærðu H-kk-ef og M-kk-ef um útborgun lánsfjár frá Kaupþingi banka hf. til Brooks Trading Ltd., sem yrði kyrrt á reikningi félagsins við fyrrnefnda bankann þar til ákærði M-kk-nf segði til um annað. Ítrekað var einnig rætt í öðrum skjölum málsins um fyrirmæli frá ákærðu H-kk-þgf og M-kk-þgf um viðskiptin eins og þau hafi komið frá þeim sameiginlega. Ákærði M-kk-nf fór og til fundar 20. september 2008 með ákærða Ó-kk-þgf og áðurnefndum SS til að afhenda skjöl, sem MAT voru ætluð til undirritunar, og verður ráðið af tölvubréfi, sem LS sendi BK, EH og SÖS 22. sama mánaðar, að ákærði M-kk-nf hafi gert breytingar á þessum skjölum í tengslum við þann fund. Af fyrrgreindum símtölum og tölvubréfum, sem voru ýmist milli starfsmanna Kaupthing Bank Luxembourg S.A. innbyrðis eða milli þeirra og starfsmanna Kaupþings banka hf. í aðdraganda þessa fundar og framhaldi af honum, er og ljóst að ákærði M-kk-nf hafi borið mikið álag af honum, en einn starfsmanna fyrrnefnda bankans sá eins og áður kom fram ástæðu til að orða það svo að bókstaflega væri eins og framtíð Kaupþings banka hf. væri að veði fyrir árangri ákærða M-kk-ef af þeim fundi. Ákærði M-kk-nf átti einnig virkan hlut að gerð fréttatilkynningar, sem birt var 22. september 2008 um kaup félags á vegum MAT á hlutabréfunum í Kaupþingi banka hf., og voru bornar undir hann flöggunartilkynningar vegna viðskiptanna, sem hann hafði milligöngu um að koma á framfæri við Q Iceland Finance ehf. Enn frekar lét ákærði M-kk-nf þessi viðskipti til sín taka með því að grípa 26. september 2008 inn í framkvæmd væntanlegs uppgjörs á söluverði hlutabréfanna 29. sama mánaðar þegar hann gaf fyrirmæli um að láta uppgjörið fara fram í krónum en ekki evrum eins og ráðgert hafði verið. Auk þessa fékk ákærði M-kk-nf mikinn fjölda tölvubréfa, sem vörðuðu þessi viðskipti á einn eða annan hátt, og svaraði margsinnis fyrirspurnum um hvernig standa ætti að verki.

Þótt ekki verði efast um að rétt sé, sem ákærðu hafa vísað til, að ákærði M-kk-nf hafi ekki verið í formlegri stöðu til að skuldbinda Kaupþing banka hf., er í ljósi þess sem að framan greinir fráleitt að hann hafi komið að þessum viðskiptum nánast sem sendiboði til að bera gögn milli manna og til að stuðla að viðskiptum fyrir Kaupthing Bank Luxembourg S.A með einkabankaþjónustu fyrir MAT og fjölskyldu hans. Er þvert á móti hafið yfir allan vafa að ákærði M-kk-nf hafi tekið fullan þátt í skipulagningu þessara viðskipta, öðrum undirbúningi þeirra og framkvæmd, jafnt þeim þáttum, sem Kaupþing banki hf. átti að hafa á hendi, og þeim sem Kaupthing Bank Luxembourg S.A. átti að sinna.

5

Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi lýsti ákærði H-kk-nf því að ákærði S-kk-nf hafi verið upplýstur um veitingu lána frá Kaupþingi banka hf. til kaupa á 5,01% hlutafjár í félaginu og hafi hann verið samþykkur því. Hafi ákærði S-kk-nf einnig vitað um veitingu láns frá bankanum til Brooks Trading Ltd. að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, en hann hafi jafnframt setið í lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf., þar sem þessi lánveiting hafi verið samþykkt. Aðspurður um hvort ákærði S-kk-nf hafi verið „upplýstur og samþykkur þessu öllu saman“ sagði ákærði H-kk-nf að aftur væri „það stóra myndin“ og vísaði með þeim orðum greinilega til þess sama og hann kvaðst hafa kynnt á fyrrnefndum fundi sínum síðdegis 18. september 2008 með ákærða M-kk-þgf, BHD, GÞG og HBL.

Hér áður var vísað til símtals, sem HBL átti við SÖS í beinu framhaldi af fundinum með ákærða H-kk-þgf og fleirum 18. september 2008. Verður að leggja til grundvallar að það, sem HBL vissi á því stigi um viðskiptin sem málið varðar, hljóti að hafa komið fram á þeim fundi þegar ákærði H-kk-nf lýsti stóru mynd viðskiptanna, sem hann nefndi svo í skýrslu sinni. Að því er varðar þann hluta viðskiptanna, sem sneri að kaupum á hlutabréfum í Kaupþingi banka hf. og veitingu lána til þeirra, hefur áður verið ályktað að þessi stóra mynd hafi 18. september 2008 í reynd svarað til þeirra upplýsinga, sem sjá má í annarri útgáfu skipurits sem EH lét frá sér fara þann dag.

Ákærði S-kk-nf lýsti meðal annars fyrir dómi eindregnum áhuga, sem hann hafi haft á því að fá nýja erlenda hluthafa að Kaupþingi banka hf., meðal annars frá Qatar, og þátt sinn í því að reyna að koma slíku til leiðar. Hann kvaðst hafa verið mjög ánægður með að samningar hafi tekist í september 2008 við MAT, sem hann hafi þekkt fyrir, um kaup á ríflega 5% hlutafjár í Kaupþingi banka hf., en hann hafi verið upplýstur um að lán, sem veitt yrði fyrir kaupverðinu öllu, yrði tryggt með veði í hlutabréfunum og að helmingi með sjálfskuldarábyrgð MAT. Hann hafi á hinn bóginn ekki vitað um heildarmynd viðskiptanna.

Þegar framburður ákærða S-kk-ef er metinn í ljósi þess, sem ákærði H-kk-nf bar fyrir héraðsdómi samkvæmt áðursögðu, verður að líta til þess að ákærði S-kk-nf gegndi fullu starfi sem formaður stjórnar Kaupþings banka hf. og virðist ekki aðeins óumdeilt að hann hafi sem slíkur verið í nánum tengslum við ákærða H-kk-þf, heldur að hann hafi einnig í ýmsum atriðum tekið virkan þátt í stjórnun félagsins. Fyrir liggur að ákærði S-kk-nf átti samskipti við MAT í aðdraganda viðskipta hans í tengslum við kaup á hlutum í Kaupþingi banka hf. Þau kaup vörðuðu gríðarlega hagsmuni félagsins, ekki aðeins með því að það seldi með þeim eigin hluti, heldur enn frekar með tilliti til orðspors þess og stöðu á alþjóðlegum fjármálamarkaði. Er fjarri allri skynsemi að ætla að starfandi stjórnarformanni félagsins, ákærða S-kk-þgf, hafi ekki í það minnsta verið kunnugt um þá stóru mynd viðskiptanna, sem ákærði H-kk-nf kvað hann hafa fengið upplýsingar um. Verður þannig að leggja til grundvallar að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærða S-kk-þgf hafi verið kunn þau atriði, sem gengið er samkvæmt áðursögðu út frá að upplýsingar hafi verið gefnar um á fundinum 18. september 2008.

6

Einn þáttur í viðskiptunum, sem gögn málsins bera með sér að Kaupþing banki hf. og MAT hafi lagt drög að, laut sem fyrr greinir að lánveitingu frá bankanum til félags í eigu hans til að eiga viðskipti við Deutsche Bank AG um svonefnd „Credit Linked Notes“. Meðal gagna málsins er sem fyrr segir óundirritaður samningur, sem var dagsettur 8. september 2008, um kaup MAT á öllum hlutum í Mink Trading Corp. af Kaupthing Bank Luxembourg S.A., svo og óundirrituð yfirlýsing þess fyrstnefnda, dagsett sama dag, um að hann væri raunverulegur eigandi þess félags. Ekki liggur fyrir samningur um kaup MAT á hlutum í félaginu Brooks Trading Ltd., en á hinn bóginn kom fram á eyðublöðum fyrir upplýsingar vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti, sem voru fylltar út fyrir Kaupthing Bank Luxembourg S.A. 12. september 2008 og fyrir Kaupþing banka hf. 19. sama mánaðar, að MAT væri raunverulegur eigandi þessa félags.

Þess var áður getið að í tölvubréfi, sem LS sendi nokkrum samstarfsmönnum sínum í Kaupthing Bank Luxembourg S.A. 11. september 2008, kom fram að ótilgreind viðskipti við Mink Trading Corp. og Brooks Trading Ltd. væru orðin aðkallandi, enda færi ákærði M-kk-nf nokkrum dögum síðar á fund við ónafngreindan viðskiptavin í Qatar og yrðu öll skjöl, sem viðskiptavinurinn þyrfti að undirrita, að verða tilbúin næsta dag. Skipurit var gert í Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem dagsett var 16. september 2008, þar sem fram kom að MAT væri eigandi Mink Trading Corp., sem væri aftur eini eigandi Brooks Trading Ltd. Í skýringum var þess getið að Brooks Trading Ltd. yrðu útvegaðar 125.000.000 evrur til að eiga viðskipti með skuldabréf við Deutsche Bank AG. Sama dag var gerð yfirlýsing í nafni Brooks Trading Ltd., sem var beint til Deutsche Bank AG, um að félagið hafi verið stofnað til þess eins að eiga viðskipti við þann banka um „Credit Linked Notes“ fyrir 125.000.000 evrur. Þessa yfirlýsingu sendi Kaupthing Bank Luxembourg S.A. ásamt upplýsingum um MAT með tölvubréfum til Deutsche Bank AG 17. september 2008. Þá liggur einnig fyrir að lögmaðurinn SS leitaði eftir því með tölvubréfi til ákærðu M-kk-ef og Ó-kk-ef 16. september 2008, sama dag og þeir áttu fund með MAT í Qatar, að fá lýsingu á viðskiptum, sem gerð hafi verið tillaga um, og sendi LS af þessu tilefni samkvæmt beiðni ákærða M-kk-ef tölvubréf til lögmannsins næsta dag, sem skilmálar í hliðstæðum viðskiptum með „Credit Linked Notes“ fylgdu. Þá sendi LS sem áður segir tölvubréf til HBL 18. september 2008 og óskaði eftir að fá staðfest að Kaupþing banki hf. myndi veita lán til MAT vegna viðskipta með „Credit Linked Notes“ með sömu kjörum og gert hafi verið í tveimur fyrri tilvikum, sem vörðuðu aðra viðskiptamenn, en hún tók fram að ákærði M-kk-nf hafi farið með skjöl vegna þessa til viðskiptavinarins í liðinni viku og gæti HBL leitað nánari upplýsinga til ákærða H-kk-ef. Það gerði HBL í beinu framhaldi með tölvubréfi til ákærða og sendi hann svo nokkru síðar það svar að kjörin yrðu þau sömu og fyrr ásamt því að spyrja hvenær greiða þyrfti út lán af þessu tilefni. Öll þessi atvik gerðust áður en ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf kynntu fyrirhuguð heildarviðskipti MAT fyrir HBL og fleirum á áðurnefndum fundi 18. september 2008. Af framangreindum gögnum verður þannig séð að þótt ráðagerðir um viðskipti MAT með „Credit Linked Notes“ hafi átt að verða þáttur í heildarviðskiptum hans við Kaupþing banka hf., þá hafa ráðstafanir til að hrinda þessum þætti í framkvæmd byrjað fyrr en varðandi aðra þætti viðskiptanna.

Í tölvubréfi, sem áður var nefnt og HBL sendi að kvöldi 18. september 2008 til LS, EH, SÖS og ákærða M-kk-ef, kvaðst hann hafa rætt við ákærðu H-kk-þf og M-kk-þf um hvort lán að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir ætti að ganga til Mink Trading Corp. eða Brooks Trading Ltd. Hann hafi síðan rætt þetta nánar við SÖS og þeir komist að þeirri niðurstöðu að rétt væri að þetta lán, sem ætti að svara til hlutdeildar eiganda félagsins í hagnaði af viðskiptum með „Credit Linked Notes“, yrði veitt Brooks Trading Ltd. til þess að geta fengið tryggingu fyrir láninu í þeim bréfum. Lýsti HBL því einnig að hann vissi ekki hvað MAT hygðist gera við þetta fé, en spurning væri hvort sá síðarnefndi gæti ekki flutt það yfir til Mink Trading Corp. frekar en að því félagi yrði veitt lánið og gert síðan það sem honum sýndist við féð. Að morgni 19. september 2008 leitaði HBL með tölvubréfi til þeirra sömu eftir upplýsingum um hvert greiða ætti 50.000.000 bandaríkjadali, sem Brooks Trading Ltd. væri að fá að láni hjá Kaupþingi banka hf. Þetta tölvubréf varð tilefni símtals milli HBL, LS og SÖS, sem áður var rakið í nokkru máli, en þar lýstu þau tvö síðastnefndu undrun á því að unnt væri fyrir fram að reikna út hagnað af viðskiptum með „Credit Linked Notes“, sem ekki hefði verið stofnað til eða skilmálar fengnir um, og veita lán út á hann. Í því samtali kom skýrlega fram hjá HBL að efasemdir um þetta fengju engu ráðið, því fyrirmæli væru einfaldlega um að greiða út þetta fé. Eftir þetta sendi HBL tölvubréf til ákærða M-kk-ef, þar sem hann spurði hvort ekki væri réttur sá skilningur sinn að MAT ætti að hámarki að fá 50.000.000 bandaríkjadali af hagnaðinum af viðskiptunum með „Credit Linked Notes“ og Kaupþing banki hf. fengi það, sem eftir stæði, en af því tilefni varpaði hann fram hvort ekki þyrfti að gera samning um þessa skiptingu hagnaðarins samhliða lánssamningi um framangreinda fjárhæð. Því svaraði ákærði M-kk-nf með því að skilningur HBL væri réttur, en stilla mætti af skiptingu hagnaðarins á síðari stigum. HBL lýsti því síðan í svari sínu að samningur um þessa skiptingu myndi bíða þar til hann heyrði frekar frá ákærða M-kk-þgf.

Á þessum grunni voru 50.000.000 bandaríkjadalir greiddir 19. september 2008 inn á reikning Brooks Trading Ltd. hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Af því, sem að framan er rakið, getur enginn vafi leikið á því að sú greiðsla hafi að minnsta kosti í orði kveðnu átt að vera lán frá Kaupþingi banka hf., sem svaraði til hlutdeildar MAT í væntanlegum hagnaði af viðskiptum við Deutsche Bank AG um „Credit Linked Notes“, svo sem fram kom í fyrrnefndri lánsbeiðni, sem HBL sendi lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. sama dag, þótt þess sjáist ekki merki í svonefndri lokaútgáfu draga að fundargerð lánanefndarinnar frá fundi hennar 24. september 2008.

Lánsbeiðnin, sem HBL sendi til lánanefndar 19. september 2008, tók auk þess sem getið var hér að framan til láns handa Mink Trading Corp., sem átti að verða framlag til Brooks Trading Ltd. til að eiga viðskipti við Deutsche Bank AG um „Credit Linked Notes“ fyrir 125.000.000 evrur auk 5.000.000 evra vegna kostnaðar. Skjölin sem áður var vísað til bera þess merki að í raun hafi staðið til að stofna til slíkra viðskipta og þetta hafi verið borið upp við Deutsche Bank AG, svo sem sést einnig af fyrrnefndum tölvubréfaskiptum HBL 18. september 2008 við starfsmann lögmannsstofunnar BBA-Legal um þetta efni. Þessar ráðagerðir hafa þó sýnilega ekki verið komnar langt á veg þegar greiðslan á 50.000.000 bandaríkjadölum barst inn á bankareikning Brooks Trading Ltd. 19. september 2008, enda lýsti HBL því í áðurgreindu símtali, sem hann átti að morgni þess dags við LS og SÖS, að ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf hafi ekki verið á einu máli um hvort MAT ætti að ganga inn í samning við Deutsche Bank AG um viðskipti með „Credit Linked Notes“, sem vinna væri komin lengra með fyrir annan viðskiptamann, og hafi þeir því ætlað að ræða við þann banka að kvöldi 18. sama mánaðar um gerð nýs samnings fyrir MAT. Ekki liggur fyrir hvort slíkar viðræður hafi farið fram eða þær leitt til nokkurs, en skjöl málsins bera þess hvergi merki að eitthvað frekar hafi verið aðhafst um þetta annað en það að lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. samþykkti beiðni um lán að fjárhæð 130.000.000 evrur til þessara viðskipta á fundi sínum 24. september 2008. Af fyrrnefndum tölvubréfum, sem fóru meðal annars milli HBL og ákærða M-kk-ef 1. október 2008, verður ráðið að þegar þar var komið sögu hafi þessum viðskiptum að minnsta kosti verið slegið á frest um óákveðinn tíma og af þeim varð svo aldrei.

Í málinu hafa engar haldbærar skýringar komið fram á því hvernig unnt hefði verið að reikna fyrir fram út hagnað af fyrirhuguðum samningi til fimm ára, sem tæki mið af þróun skuldatryggingarálags Kaupþings banka hf. á því tímabili, eða á hvaða grunni hefði yfirleitt mátt telja ljóst að hagnaður yrði af þeim viðskiptum.

7

Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi lýsti ákærði H-kk-nf því að á símafundinum, sem hann átti ásamt ákærða M-kk-þgf með HBL og tveimur öðrum starfsmönnum Kaupþings banka hf. síðdegis 18. september 2008, hafi hann gefið „tiltölulega einföld“ fyrirmæli um viðskiptin í tengslum við MAT og gerði hann grein fyrir þeim í þremur liðum. Að einu leyti kvað ákærði H-kk-nf þessi fyrirmæli hafa snúið að því að það „skyldi lána 50 milljónir dollara til nýstofnaðs félags S-x-x AT sem myndi fara í fjárfestingar á vegum félagsins og tryggingar fyrir því láni yrðu eignir félagsins og skuldabréf útgefið af Deutsche Bank sem væri tengt skuldatryggingarálagi Kaupþings.“ Með þessu hefur ákærði sýnilega átt við lánið til Brooks Trading Ltd., sem getið var hér að framan. Tilefnið fyrir þessu láni barst í tal í fyrrnefndu símtali, sem HBL átti við SÖS í beinu framhaldi af fundinum 18. september 2008, og sagði sá fyrrnefndi að leyfa ætti MAT að „taka út 50 milljón dollara í hagnað á morgun“. Má ljóst vera að sú skýring á þessari ráðstöfun hljóti einnig að hafa komið fram á fundinum.

Eftir lok þessa fundar tilkynnti HBL tveimur starfsmönnum í fjárstýringu Kaupþings banka hf. með tölvubréfi að næsta dag þyrfti meðal annars að greiða 50.000.000 bandaríkjadali inn á reikning hjá Kaupþing Bank Luxembourg S.A., en á móti myndi sama fjárhæð berast aftur þaðan. Í framhaldi af þessu tölvubréfi átti hann símtal við annan viðtakanda þess, HSK, og greindi þá frá því að umrædd greiðsla yrði peningamarkaðslán til fjögurra vikna, en HSK svaraði um hæl að ekki væri til fé fyrir henni. Í símtali þeirra sömu 19. september 2008 sagði HBL að senda yrði þessa greiðslu til Kaupthing Bank Luxembourg S.A., en sá banki myndi senda sömu fjárhæð til baka sem greiðslu á skuld við Kaupþing banka hf. Spurði þá HSK hvort ekki mætti skuldajafna þessu milli bankanna og kvaðst HBL myndu kanna það. Það gerði hann með tölvubréfi til bankans ytra og kvaðst jafnframt óska eftir upplýsingum um hver sú skuld Kaupthing Bank Luxembourg S.A. væri, sem jafna mætti greiðslunni við. Af þessu tilefni áttu þrír starfsmenn þess banka símtal við HBL, þar sem einn viðmælenda hans spurði hvort féð, sem senda ætti, myndi standa kyrrt á reikningi og kvað HBL svo eiga að vera þar til ákærði M-kk-nf segði til um annað. Lagði þá viðmælandinn til að Kaupthing Bank Luxembourg S.A. myndi lána Kaupþingi banka hf. þessa fjárhæð í eina viku, en þá yrði gjalddagi á skuld þess fyrrnefnda við þann síðarnefnda, sem neyta mætti skuldajafnaðar á. Virðist sem HBL hafi samþykkt þessa tillögu og kvaðst einn viðmælenda hans þá myndu senda fyrirmæli frá Brooks Trading Ltd. um að lánið skyldi greitt út með innborgun á reikning félagsins þar ytra. Í framhaldi af því bárust HBL þessi greiðslufyrirmæli, nokkru síðar sendi Kaupthing Bank Luxembourg S.A. svonefnt SWIFT-skeyti til Kaupþings banka hf. með boð um þessa lánveitingu til 29. september 2008 og þar á eftir staðfestingu um samning þessa efnis. Gögn málsins bera með sér að þessi viðskipti hafi verið færð í bókum Kaupþings banka hf. sem peningamarkaðslán til Brooks Trading Ltd. 19. september 2008 að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, sem yrði á gjalddaga 30. sama mánaðar, svo og að bankinn stæði í skuld sömu fjárhæðar við Kaupthing Bank Luxembourg S.A.

Í ljósi framangreinds getur enginn vafi leikið á því að Kaupþing banki hf. veitti Brooks Trading Ltd. lán að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir 19. september 2008 og greiddi það út, þótt staðið hafi verið á þennan hátt að flutningi fjárins milli Kaupþings banka hf. og Kaupthing Bank Luxembourg S.A. til innlagnar á reikning félagsins hjá síðarnefnda bankanum. Er því haldlaus sú málsvörn að lánveiting þessi hafi í raun ekki verið framkvæmd fyrr en 30. september 2008, þegar Kaupþing banki hf. framlengdi peningamarkaðslánið til Brooks Trading Ltd. til 14. október sama ár. Þá er þess að gæta að samkvæmt yfirliti um skilmála peningamarkaðsláns Kaupþings banka hf. til Brooks Trading Ltd., sem fylgdi yfirlýsingu MAT dagsettri 20. september 2008 um ákvörðun hans sem hluthafa í félaginu um þessa lántöku, kom fram að lánið ætti að verða til eins mánaðar. Ástæðan fyrir því að lánið hafi þrátt fyrir þetta í fyrsta kasti verið veitt til ellefu daga en ekki eins mánaðar tengdist bersýnilega framangreindum ráðstöfunum varðandi útborgun lánsins inn á reikning við Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Átti Kaupþing banki hf. því ekki kost á að innheimta þessa kröfu á gjalddaganum 30. september 2008, svo sem ákærðu hafa borið við, heldur bar honum eftir skilmálum lánsins að framlengja það til þess tíma, sem upphaflega hafði verið samið um.

Þegar lánið var greitt út til Brooks Trading Ltd. 19. september 2008 samkvæmt framansögðu hafði MAT sem forsvarsmaður hluthafans í félaginu, Mink Trading Corp., ekki undirritað yfirlýsingu um ákvörðun um þessa lántöku, þótt skrifleg greiðslufyrirmæli hafi þá legið fyrir frá stjórnarmanni í félaginu. Í tengslum við útborgun lánsins gerði Kaupþing banki hf. sem áður segir skjal til staðfestingar á peningamarkaðsláninu til Brooks Trading Ltd. að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir með gjalddaga eins og að framan greinir. Þetta skjal var dagsett 19. september 2008 og fært í búning samnings um lánið, sem ætlast var til að undirritaður yrði bæði af lánveitanda og lántaka. Í málinu liggur ekki fyrir undirritað eintak af þessu skjali og verður að leggja til grundvallar að frá því hafi aldrei verið gengið á þann hátt.

Lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. hélt sem fyrr segir fund 24. september 2008, þar sem afgreidd var lánsbeiðni Mink Trading Corp., Brooks Trading Ltd. og Serval Trading Group Corp., sem HBL beindi til nefndarinnar 19. sama mánaðar. Brooks Trading Ltd. leitaði í beiðninni eftir láni að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, sem hermt var að væri hluti hagnaðar af viðskiptum við Deutsche Bank AG með „Credit Linked Notes“. Á fundi lánanefndarinnar 24. september 2008 var þessi beiðni samþykkt á þann hátt að veitt yrði lán til fimm ára með þeim áskilnaði að verðbréf þessi yrðu sett að veði fyrir skuldinni. Ekki er unnt að líta svo á að lánanefndin hafi með þessu samþykkt eftir á það lán, sem greitt var út til Brooks Trading Ltd. 19. september 2008 og helmingi nefndarmanna virðist með öllu hafa verið ókunnugt um, enda var það ekki til fimm ára, heldur peningamarkaðslán til ellefu daga samkvæmt skilmálum, sem tóku þó eftir hljóðan sinni til slíks láns til eins mánaðar. Að auki stóðu engin verðbréf að veði fyrir þessu peningamarkaðsláni, svo sem lánanefndin hafði þó áskilið í samþykki sínu.

Hér áður voru að nokkru rakin atvik, sem gerðust 8. október 2008 á síðasta starfsdegi Kaupþings banka hf. áður en Fjármálaeftirlitið setti yfir hann skilanefnd, þegar innstæða í bandaríkjadölum á reikningi Brooks Trading Ltd. við Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem átti rætur að rekja til fyrrnefnds peningamarkaðsláns, var tekin út og henni ráðstafað til greiðslu upp í skuld Serval Trading Group Corp. við Kaupþing banka hf. Ekkert liggur fyrir um hvort þetta kunni að hafa verið gert að beiðni stjórnarmanns í Brooks Trading Ltd. eða raunverulegs eiganda félagsins, en að framkvæmd þessa verks komu starfsmenn bæði Kaupthing Bank Luxembourg S.A. og Kaupþings banka hf. Svo sem ráðið verður af því, sem fyrr segir um þessar ráðstafanir, virðist hafa verið kannað meðan á þeim stóð hvort innstæða á reikningi Brooks Trading Ltd. við Kaupthing Bank Luxembourg S.A. væri á einhvern hátt bundin eða ráðstöfunarréttur yfir henni takmarkaður, en starfsmenn bankans kváðu upp úr um að svo væri ekki. Eins og málið liggur fyrir verður ekki séð að svo hafi heldur verið fyrir þann tíma frá því að féð var lagt á reikning Brooks Trading Ltd., en Kaupþingi banka hf. hefði þó verið í lófa lagið að áskilja sér tryggingarréttindi yfir innstæðunni á reikningnum.

Eftir framangreinda ráðstöfun á innstæðu Brooks Trading Ltd. stóð félagið eftir sem áður í skuld við Kaupþing banka hf., en var á hinn bóginn orðið eignalaust. Að hluta fékkst krafan á hendur félaginu greidd 12. febrúar 2013 af fé, sem þrotabú þess hafði endurheimt með samningi við MAT, en sú greiðsla nam rúmum helmingi af fjárhæð kröfunnar eins og hún virðist hafa staðið 20. janúar 2009. Að endingu varð Kaupþing hf. því fyrir fjártjóni, sem þeim mismun nam.

8

Enn er þess að geta að í skýrslu fyrir héraðsdómi kvaðst ákærði H-kk-nf hafa á fyrrnefndum fundi síðdegis 18. september 2008 gefið þau fyrirmæli að Kaupþing banki hf. skyldi veita lán fyrir fullu kaupverði 5,01% hlutafjár í félaginu og færu þau „í gegnum tvö félög“, annars í eigu MAT en hins í eigu ákærða Ó-kk-ef. Þessi félög, sem ákærði kvaðst ekki á þessum tíma hafa þekkt nöfnin á, reyndust sem áður segir vera Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd., en alla hluti í félögunum seldi Kaupthing Bank Luxembourg S.A. með kaupsamningum dagsettum 20. september 2008, í því fyrrnefnda MAT og í því síðarnefnda ákærða Ó-kk-þgf. Af símtali HBL við SÖS í framhaldi af fundinum 18. september 2008, tölvubréfi hans stuttu síðar til HSK og ÓFG og símtölum hans við HSK síðla þennan dag er ljóst að á fundinum hljóti að hafa komið fram að lán til hvors félags ætti að nema 100.000.000 evrum, þetta yrðu peningamarkaðslán til fjögurra vikna og greiða ætti þau út næsta dag, en lánsféð gengi síðan áfram til kýpversks félags í eigu lántakendanna og þaðan til félags sem myndi kaupa hlutabréfin. Enn fremur að MAT gengist í ábyrgð fyrir láni til síns félags, en ákærði Ó-kk-nf ekki fyrir sitt leyti, sem samrýmist einnig framburði ákærða H-kk-ef fyrir héraðsdómi, þar sem hann kvað það aldrei hafa staðið til að ákærði Ó-kk-nf tæki á sig slíka ábyrgð. Af þessum gögnum verður jafnframt séð að upphaflega hafi ætlunin verið sú að greiða lánsféð inn á reikninga félaganna hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sökum þess að ekki næðist í tæka tíð að ljúka athugun á þeim vegna reglna um varnir gegn peningaþvætti til að geta opnað reikninga fyrir þau hjá Kaupþingi banka hf. Vegna efasemda, sem HSK færði fram í símtölunum um að fé yrði fyrir hendi til að flytja á þennan hátt til erlenda bankans, beindust umræður inn á þær brautir að leggja lánsféð þess í stað inn á reikninga hjá Kaupþingi banka hf.

Af fjölmörgum skjölum málsins, sem áður hefur verið lýst, sést að atvik þróuðust á þann veg að framangreind lán komu ekki til útborgunar fyrr en 29. september 2008. Áður en til þess kom hafði lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. samþykkt á fundi 24. september 2008 lánsbeiðni, sem HBL beindi til hennar 19. sama mánaðar meðal annars vegna óskar Serval Trading Group Corp. um lán að fjárhæð 150.000.000 evrur til fjárfestinga í verðbréfum, en í fundargerð lánanefndarinnar var áskilið að MAT gengist í ábyrgð fyrir láninu, sem yrði fyrst í stað peningamarkaðslán til þriggja mánaða. Áður en lánin voru greidd út lá meðal annars fyrir yfirlýsing MAT um sjálfskuldarábyrgð á láninu til Serval Trading Group Corp. auk skjala með fyrirmælum þess félags og Gerland Assets Ltd. um ráðstöfun lánsfjárins, 100.000.000 evra handa hvoru þeirra, til Choice Stay Ltd. og fyrirmælum síðastnefnda félagsins um ráðstöfun 200.000.000 evra af bankareikningi sínum til Q Iceland Finance ehf. Á hinn bóginn lágu ekki fyrir fyrirmæli frá Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd. um útborgun lánsfjárins til sín. Þá tóku öll fyrirmæli og yfirlýsingar um ákvarðanir í tengslum við töku lánanna og ráðstöfun þeirra til fjárhæða í evrum, en á grundvelli fyrirmæla, sem ákærði M-kk-nf gaf HBL 29. september 2008 og áður var lýst, voru lánin allt að einu látin hljóða á fjárhæðir í krónum, þau voru greidd út sama dag á þann hátt og féð síðan flutt milli reikninga í sama gjaldmiðli allt á leiðarenda. Þá er þess og að gæta að við útborgun lánsfjárins til Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd. 29. september 2008 virðast hafa verið til reiðu skjöl frá Kaupþingi banka hf. um staðfestingu á peningamarkaðslánum til félaganna, sem ætlast var til að undirrituð yrðu af hendi lánveitanda og lántaka, en eftir gögnum málsins var aldrei skrifað undir þessi skjöl.

Eins og áður hefur komið fram fékk Kaupþing banki hf. lánið til Serval Trading Group Corp. að fullu endurgreitt, annars vegar með ráðstöfun innstæðu á reikningi Brooks Trading Ltd. hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. 8. október 2008 og hins vegar með greiðslu eftirstöðva skuldarinnar, sem ákærði Ó-kk-nf innti af hendi 21. sama mánaðar. Sakargiftir í málinu snúa ekki að þeirri lánveitingu, en ákærðu telja atriði henni tengd þó allt að einu hafa vægi við úrlausn málsins. Byggja þeir þannig á því að líta verði á lánin til Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd. eins og eina heild þegar metið er hvort viðhlítandi trygging hafi verið gefin fyrir kröfum Kaupþings banka hf. á hendur félögunum að teknu tilliti til verðmætis hlutabréfanna, sem lánin voru veitt til að kaupa. Um þessar varnir ákærðu verður að gæta að því að kröfuréttindi Kaupþings banka hf. á hendur hvoru félaginu fyrir sig voru algjörlega ótengd innbyrðis, þótt lánin hafi verið veitt þeim til sameiginlegs markmiðs. Ábyrgðin, sem MAT tókst á hendur vegna skuldar Serval Trading Group Corp., gat þannig undir engum kringumstæðum færst yfir á skuld Gerland Assets Ltd. við Kaupþing banka hf., enda augljóst að ábyrgðin myndi falla niður ef skuld fyrrnefnda félagsins yrði greidd að fullu, svo sem raunin einnig varð, algjörlega án tillits til þess hvort skuld þess síðarnefnda væri að engu greidd. Hlutabréfin í Kaupþingi banka hf., sem Q Iceland Finance ehf. keypti fyrir fé sem átti rætur að rekja til lánveitinga bankans til Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd., stóðu hvorki að veði fyrir kröfum bankans á hendur síðastnefndu félögunum né fyrir skuld Q Iceland Finance ehf. við Choice Stay Ltd. Kaupþing banki hf. hafði heldur enga tryggingu fyrir því að Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd. myndu ekki stofna til skulda við aðra lánardrottna, sem kynnu að leita fullnustu í kröfum félaganna á hendur Choice Stay Ltd., eða að svo myndi ekki fara að því er varðar kröfu Choice Stay Ltd. á hendur Q Iceland Finance ehf. Síðastnefnda félagið hefði jafnframt hvenær sem er getað ráðstafað hlutabréfunum og öðrum eignum sínum án þess að Kaupþing banki hf. fengi rönd við reist. Var því engin trygging fólgin í hlutabréfunum, sem lánsfénu var að endingu varið til að kaupa. Að þessu virtu eru engin efni til að líta svo á að nokkur trygging hafi staðið fyrir greiðslu skuldar Gerland Assets Ltd. við Kaupþing banka hf.

Svo sem áður kom fram liggur fyrir í málinu að skuld Gerland Assets Ltd. við Kaupþing banka hf. nam 13.574.134.458 krónum 20. janúar 2009 og virðist óumdeilt að ekkert hafi fyrr eða síðar fengist greitt upp í hana. Fjártjón af þessu nemur þannig í reynd allri þeirri fjárhæð.

9

Af ýmsum skjölum málsins, sem áður voru rakin, sést að stjórnir erlendu félaganna, sem hér koma við sögu, voru á einn eða annan hátt tengdar Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Þannig var félagsstjórn bæði í Gerland Assets Ltd. og Serval Trading Group Corp. í höndum Allied Directors Corp., Global Managers Inc. og International Officers Ltd., en fyrir þau félög komu fram þrír starfsmenn bankans. Þá var stjórn Choice Stay Ltd. og Brooks Trading Ltd. í höndum Jaeger Investment Corp. sem áðurnefndur lögmaður í Luxembourg, KVE, kom fram fyrir, en í málinu liggur fyrir að hann hafi sinnt þessu verki að ósk Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Ákærðu telja að til þessa þurfi að líta við mat á því hvort hætta hafi verið á fjártjóni vegna lánveitinga til Gerland Assets Ltd., Serval Trading Group Corp., Choice Stay Ltd. og Brooks Trading Ltd., þar sem stjórnarmenn í þeim félögum hafi í reynd átt að gæta hagsmuna bankans og tryggja að ekki yrði farið með fé þeirra á nokkurn hátt, sem andstæður væri þeim hagsmunum.

Um þessa málsvörn ákærðu er til þess að líta að eftir almennum reglum félagaréttar ber stjórnarmanni í félagi að láta hag þess ráða för og gæta um leið hagsmuna hluthafa, en ekki að fara eftir fyrirmælum utanaðkomandi manna í verkum sínum. Þá verður og að hafa í huga að stjórnarmennirnir tengdust allir Kaupthing Bank Luxembourg S.A., en ekki Kaupþingi banka hf. Í þessum efnum skiptir á hinn bóginn mestu að í framlögðum gögnum um Gerland Assets Ltd., Serval Trading Group Corp., Choice Stay Ltd. og Brooks Trading Ltd., þar á meðal stofnskrám félaganna, samþykktum þeirra og kaupsamningum um hluti í þeim, verður hvergi séð að nokkur takmörkun hafi verið gerð á því að hluthafar í félögunum hefðu hvenær sem þeim hefði þóknast getað efnt til hluthafafundar og kosið nýja stjórn án þess að Kaupþing banki hf. eða Kaupthing Bank Luxembourg S.A. hefði getað aftrað því. Þegar af þessum ástæðum hafði stjórnarseta þessara manna ekkert gildi til tryggingar fyrir hagsmuni Kaupþings banka hf.

Ákærðu hafa einnig skírskotað til þess að í skilmálum fyrir bankaviðskiptum, sem þessi félög hafi gengist undir, hafi verið mælt fyrir um tryggingarréttindi í innstæðum þeirra fyrir kröfum bankans. Skírskotun þessi varðar skilmála fyrir viðskipti við Kaupthing Bank Luxembourg S.A., ekki Kaupþing banka hf., og getur hún þegar af þeirri ástæðu engu skipt í málinu.

10

Ákærðu hafa jafnframt byggt á því að við sölu á 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. til Q Iceland Finance ehf. hafi í raun engin verðmæti horfið úr fyrrnefnda félaginu, því hlutirnir hafi verið verðlausir í höndum þess og í stað þeirra hafi það fengið með ráðstöfunum, sem þessu tengdust, kröfuréttindi á hendur tveimur öðrum félögum, sem að hluta voru tryggð með sjálfskuldarábyrgð MAT. Hafi því fjártjón af þessum ráðstöfunum ekkert getað orðið.

Framangreindar röksemdir ákærðu eru að grunni til reistar á þeirri forsendu að það leiði af reglum um reikningsskil að hlutir í Kaupþingi banka hf., sem félagið átti sjálft, hafi ekki mátt teljast til eigna við ákvörðun eigin fjár þess. Fram hjá því er að vísu horft í þessum röksemdum, sem skiptir þó ekki meginmáli, að Kaupþing banki hf. átti samkvæmt fyrirliggjandi gögnum 36.179.216 eigin hluti 21. september 2008 og þurfti félagið því að kaupa að minnsta kosti 920.784 hluti til að geta selt Q Iceland Finance ehf. þá 37.100.000 hluti, sem samið var um. Samkvæmt tilkynningu, sem birtist í kauphöll 22. sama mánaðar, keypti Kaupþing banki hf. hlutina, sem á milli bar, fyrir 744 krónur hvern eða samtals 68.506.329 krónur og verður ekki dregið í efa að þau verðmæti hafi horfið úr félaginu í beinum tengslum við þessar ráðstafanir. Það sem þó skiptir mestu í þessum efnum er á hinn bóginn að reikningsskilareglur, sem giltu um ákvörðun eigin fjár Kaupþings banka hf., gátu engu breytt um það að verðmæti fólust að sönnu í hlutabréfum í félaginu, sem það átti sjálft, enda hefði það að öllu eðlilegu getað selt þá hluti öðrum en Q Iceland Finance ehf. á markaði fyrir gangverð þeirra. Þetta verðmæti hefði eftir sem áður verið fyrir hendi ef hlutabréfin hefðu ekki verið seld Q Iceland Finance ehf. Við þetta meginatriði verður að miða við mat á því hvort hætta á verulegu fjártjóni hafi tengst ráðstöfunum varðandi sölu hlutabréfanna til Q Iceland Finance ehf., en ekki þá staðreynd að öll hlutabréf í Kaupþingi banka hf. urðu af óskyldum ástæðum verðlaus liðlega tveimur vikum síðar þegar Fjármálaeftirlitið setti skilanefnd yfir félagið 9. október 2008.

Varðandi fjárhag Kaupþings banka hf. á þeim tíma, sem viðskiptin sem málið varðar stóðu yfir, verður að öðru leyti að minnast þess að þegar til átti að taka virtist bankinn í raun hvorki geta greitt út lán til Brooks Trading Ltd. að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir né lán til Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd, að fjárhæð 100.000.000 evrur til hvors félags með því að flytja lánsféð í þessum gjaldmiðlum inn á reikninga félaganna hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A., svo sem upphaflega virtist hafa staðið til, heldur þurfti að breyta þeim ráðagerðum til þess að raunverulegar greiðslur í erlendum gjaldmiðlum færu ekki fram. Þá er þess að geta að samkvæmt öðrum skjölum, sem áður hefur verið vísað til, átti Kaupþing banki hf. á þessum tíma almennt við vanda að etja út af lausafjárstöðu, sem einkum snerist um erlendan gjaldeyri. Þannig kom meðal annars fram í tölvubréfi milli starfsmanna félagsins 17. september 2008 að bankann mætti reka frá degi til dags og þyldi hann engin áföll, en mjög hægt gengi að skipta krónum í erlenda gjaldmiðla. Í tölvubréfi ákærða H-kk-ef 23. september 2008 til nokkurra stjórnenda bankans ræddi hann um þörfina á að selja tilteknar erlendar eignir, jafnvel næsta dag, en setja yrði á „crisis mode“ ef lausafjárstaða bankans færi undir tiltekin mörk. Í svari, sem ákærði H-kk-nf fékk, var bent á að það hafi verið keyrt í algjöru „crisis mode“ þann dag. Í tölvubréfi til GA 24. sama mánaðar sagði starfsmaður Kaupþings banka hf. að staðan væri „alls alls alls ekki góð“, búið væri að fara gegnum allar bækur í leit að „lausum eignum“ og gera endurhverf viðskipti um allt, sem unnt væri, en lausn á þessu yrði að fást á næstu dögum, ekki næstu vikum eða mánuðum.

Við þær aðstæður, sem lýst var á framangreindan hátt, framkvæmdi Kaupþing banki hf. þau viðskipti, sem málið á rætur að rekja til.

11

Að því hefur áður verið vikið að á þeim fundi, sem ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf áttu síðdegis 18. september 2008 með HBL, GÞG og BHD, gáfu þeir tveir fyrstnefndu fyrirmæli um framkvæmd viðskipta, sem hinir virtust ekkert hafa fyrr heyrt af. Hér að framan var dregin sú ályktun af skjölum málsins að þau fyrirmæli hafi meðal annars beinst að því að næsta dag, 19. september 2008, skyldi félagi á vegum MAT, sem hvorugum þeirra ákærðu H-kk-þgf eða M-kk-þgf virtist vera ljóst hvort verða ætti Mink Trading Corp. eða Brooks Trading Ltd., veitt lán að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, sem lagt yrði inn á reikning lántakans hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Jafnframt að þau fyrirmæli hafi verið um að 19. september 2008 yrði tveimur félögum á Bresku Jómfrúareyjunum, öðru í eigu MAT og hinu í eigu ákærða Ó-kk-ef, hvoru veitt lán að fjárhæð 100.000.000 evrur og virðist sem einnig hafi verið ætlast til að það lánsfé yrði lagt á reikninga þessara félaga við bankann í Luxembourg. Þessi tvö félög reyndust vera Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd., sem MAT og ákærði Ó-kk-nf eignuðust þó ekki fyrr en með kaupsamningum, sem voru dagsettir 20. september 2008.

Ákærðu H-kk-þgf og M-kk-þgf var á þeirri stundu, sem fyrrnefndur fundur var haldinn, án nokkurs vafa ljóst að MAT hefði ekki enn undirritað nokkurt þeirra skjala, sem framkvæmd viðskiptanna var háð, þar á meðal yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð sína á láni til Serval Trading Group Corp., og að það gæti fyrst gerst í framhaldi af því að ákærði M-kk-nf færði þessi skjöl í hendur lögmannsins SS á fundi þeirra með ákærða Ó-kk-þgf í London 20. september 2008. Fjölmörg gögn málsins, sem áður hefur verið lýst, bera þess glögg merki að rík áhersla hafi verið lögð á að þessum fyrirmælum yrði sinnt með hraði ásamt þeim viðskiptum, sem fylgja ættu í kjölfarið. Augljóst mátti vera að fjölmörg atriði í útfærslu þessara viðskipta stóðu óútkljáð, vinna við skjalagerð vegna þeirra var almennt skammt á veg komin og eftir stóð að opna bankareikninga fyrir þessa nýju viðskiptamenn Kaupþings banka hf. og gera ráðstafanir til að kerfi bankans gætu tekið við upplýsingum um viðskipti þeirra, en síðastnefnd atriði voru meðal annars háð reglum um varnir gegn peningaþvætti, sem áskildu upplýsingaöflun um viðskiptamenn. Síðast en ekki síst hlaut öllum þeim, sem í hlut áttu, að vera fullljóst að lán þessi voru slík að umfangi og innbyrðis tengslum að óhjákvæmilegt væri að lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. veitti samþykki sitt fyrir þeim áður en þau yrðu greidd út. Þótt verklagsreglur í tengslum við lánveitingar, sem lýst var í framlagðri regluhandbók Kaupþings banka hf., hafi ekki beinlínis átt við ákvarðanir, sem lánanefnd stjórnar félagsins tók, má hvað sem öðru líður jafnframt hafa þær til hliðsjónar um þau almennu vinnubrögð, sem stjórnendur bankans töldu að viðhafa bæri í starfsemi hans.

Þegar til átti að taka við framkvæmd þessara fyrirmæla risu margvísleg vandamál, svo sem ráðið verður af efni þeirra skjala sem áður hefur verið rakið. Á fyrstu stigum höfðu starfsmenn Kaupþings banka hf., sem þessu áttu að sinna, ekki upplýsingar um heiti félaganna, sem eiga átti viðskiptin við og enn síður höfðu þeir þá gögn undir höndum um tilvist þessara félaga, hverjir væru í fyrirsvari fyrir þau eða hvaða ákvarðanir eða beiðnir þeir hefðu gert um viðskiptin. Þegar hindranir komu upp vegna tafa, sem leitt gætu af því að virtar yrðu reglur um varnir gegn peningaþvætti, kom til tals að komast hjá þeim með því að láta tiltekna þætti viðskiptanna fara fram gegnum reikninga hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. sökum þess að þar mætti stofna reikninga „bara með handaafli“ án þess að athugun samkvæmt þeim reglum væri lokið, svo sem fram kom í símtali milli HBL og HSK 18. september 2008, eða fá ákærða H-kk-þf til að samþykkja að reikningur yrði opnaður hjá Kaupþingi banka hf. án slíkrar athugunar, svo sem HBL ræddi í símtali við LS og SÖS 19. sama mánaðar. Gripið var til þess ráðs að veita umrædd lán í formi peningamarkaðslána til að „kaupa okkur frest til að ganga frá pappírum“ og breyta þeim síðan í lán til þriggja ára, svo sem HBL og SÖS ræddu í símtali 18. september 2008. Þá var leitað með tölvubréfi 19. sama mánaðar eftir því að KVE undirritaði sem stjórnarmaður í Brooks Trading Ltd. bréf með fyrirmælum um útborgun láns frá Kaupþingi banka hf. til félagsins, en um leið var tekið fram að eigandi þess, MAT, myndi undirrita yfirlýsingu um ákvörðun um þessa lántöku næsta dag. Þegar upp var staðið var lán til Brooks Trading Ltd. greitt út á tilsettum tíma 19. september 2008 með ýmsum ráðstöfunum, sem neyta þurfti til að geta framkvæmt þá aðgerð með innborgun fjárins á reikning hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A., en án þess að fyrir lægju gögn um samþykki eiganda félagsins fyrir þeirri lántöku, undirritaður samningur um lánið eða samþykki lánanefndar stjórnar bankans fyrir veitingu þess. Lá í raun þá ekki enn fyrir staðfesting á því að MAT myndi yfirleitt ganga til þessara viðskipta. Áður höfðu komið fram verulegar efasemdir starfsmanna Kaupthing Bank Luxembourg S.A. um forsendur lánveitingarinnar til Brooks Trading Ltd., sem þeir starfsmenn Kaupþings banka hf. sem unnu að þessu verki samsinntu að nokkru marki. Eins og fyrr greinir kom ekki til þess að lán til Serval Trading Group Corp. og Gerland Assets Ltd. yrðu greidd út fyrr en 29. september 2008, en þegar það var gert lágu þó ekki fyrir beiðnir frá félögunum um útborgun lánanna, skjöl sem höfðu verið undirrituð um þessi viðskipti tóku mið af því að þau færu fram í evrum en ekki krónum svo sem raun varð á, samningar voru ekki undirritaðir um lánin og lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. hafði ekki samþykkt lánveitingu til Gerland Assets Ltd.

Þegar ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf gáfu starfsmönnum Kaupþings banka hf. fyrirmæli 18. september 2008 um að hrinda næsta dag í framkvæmd þeim lánveitingum, sem að framan greinir, gat þeim ekki með nokkru móti dulist að það væri borin von að það yrði gert á þann hátt, sem var samrýmanlegur verklagsreglum bankans. Þeir skeyttu því í engu. Verður að meta þetta framferði þeim til ásetnings að því leyti, sem framkvæmd fyrirmæla þeirra kann að hafa verið andstæð lögum.

Samkvæmt framburði JS fyrir héraðsdómi hafði ákærði H-kk-nf símsamband við hann að kvöldi 19. september 2008 og fól honum að semja fréttatilkynningu um kaup Q Iceland Finance ehf. á hlutabréfum í Kaupþingi banka hf. Eins og áður hefur verið rakið bera framlögð skjöl í málinu með sér að í framhaldi af þessu var unnið að gerð þessarar tilkynningar með virkum afskiptum allra ákærðu og lauk því verki 21. september 2008. Þann dag fór jafnframt í hönd vinna að öðrum tilkynningum vegna viðskipta með hlutabréfin. Að áliðnu kvöldi þess dags barst svo staðfesting á því að MAT hafi undirritað skjöl, þar á meðal yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð á láni Serval Trading Group Corp. frá Kaupþingi banka hf., sem ákærðu hafa borið að nauðsynleg hafi þótt til að staðfesta að komist hefðu á kaup á hlutabréfunum.

Að fenginni þeirri staðfestingu, sem að framan greinir, var við fyrsta tækifæri snemma morguns 22. september 2008 tilkynnt opinberlega að félag í eigu MAT hafi keypt 5,01% hlutabréfa í Kaupþingi banka hf. og fylgdu svo í kjölfarið flöggunartilkynningar vegna viðskiptanna. Þegar allt framangreint er virt í heild getur engum vafa valdið að sá mikli asi, sem einkenndi framkvæmd fyrirmælanna sem ákærðu H-kk-nf og M-kk-nf gáfu á margnefndum fundi 18. september 2008, beindist að því að fyrrnefndar tilkynningar kæmu fram og hefðu áhrif á verðbréfamarkaði. Við eftirfarandi úrlausn um einstök atriði í ákæru verður þessu til samræmis að leggja til grundvallar að megintilgangur þeirra viðskipta, sem lýst hefur verið að framan í löngu máli, hafi beinst að þeim atriðum, sem sakargiftir í III. og IV. kafla ákærunnar snúa að, en einstök atriði í framkvæmd viðskiptanna hafi verið afleiðingar af þessu, þar á meðal þau, sem fyrstu tveir kaflar ákærunnar taka til.

VI

I

Í a. lið I. kafla ákæru er ákærði H-kk-nf sem fyrr segir borinn sökum um að hafa brotið gegn 249. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í september 2008 misnotað aðstöðu sína sem forstjóri Kaupþings banka hf. þegar hann hafi farið út fyrir heimildir sínar til lánveitinga með því láta bankann lána 19. þess mánaðar Brooks Trading Ltd. 50.000.000 bandaríkjadali „í formi óundirritaðs peningamarkaðsútláns“ án þess að fyrir lægi samþykki lánanefnda bankans og án þess að endurgreiðsla lánsins væri tryggð með nokkrum hætti, en þannig hafi hann valdið bankanum verulegri fjártjónshættu.

Hér að framan hefur þegar verið komist að þeirri niðurstöðu að sannað sé í málinu að ákærði H-kk-nf hafi ásamt ákærða M-kk-þgf gefið þremur starfsmönnum Kaupþings banka hf. fyrirmæli á fundi 18. september 2008 um að greiða út lán 19. sama mánaðar að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir til Brooks Trading Ltd., sem var svo gert með því að leggja fyrir atbeina bankans þá fjárhæð inn á reikning þessa félags hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Einnig hefur áður verið komist að þeirri niðurstöðu að vegna fjárhæðar lánsins og tengsla þess við tvö önnur umfangsmikil lán, sem ákærði H-kk-nf gaf fyrirmæli um við sama tækifæri, hefði borið að afla samþykkis lánanefndar stjórnar Kaupþings banka hf. fyrir láninu til Brooks Trading Ltd. áður en það yrði greitt út. Ákærða H-kk-nf brast því heimild til að gefa upp á sitt eindæmi fyrirmæli um veitingu og útborgun lánsins og misnotaði hann því stöðu sína sem forstjóri Kaupþings banka hf. þegar hann beitti boðvaldi yfir þessum þremur undirmönnum sínum til að fá þeim fyrirmælum hrundið í framkvæmd.

Gegn neitun ákærða H-kk-ef er ósannað að hann hafi gefið undirmönnum sínum bein fyrirmæli á fundinum 18. september 2008 eða í framhaldi af honum um að greiða út lánið til Brooks Trading Ltd. án þess að aflað yrði samþykkis lánanefndar stjórnar Kaupþings banka hf. Á hinn bóginn átti ákærði H-kk-nf sæti í lánanefndinni og hlaut honum af þeim sökum vera kunnugt um að henni væri ekki ætlað að koma saman til fundar fyrr en 24. september 2008. Í tengslum við þetta hefur ákærði H-kk-nf vísað til þess að í framkvæmd hafi tíðkast að lánanefndin veitti samþykki milli funda sinna fyrir einstaka lánveitingum og hafi hann ekki mátt reikna með öðru en að undirmenn sínir gættu að því og myndu afla slíks samþykkis áður en lánið til Brooks Trading Ltd. yrði greitt út. Um þetta verður að líta til þess að vegna setu ákærða H-kk-ef í lánanefndinni hefði óhjákvæmilega orðið að leita sérstaklega eftir afstöðu hans til þessarar lánveitingar ef afgreiða hefði átt þetta erindi milli funda hennar. Með því að það var ekki gert hlaut honum að vera ljóst að ekki var farið eftir þessari leið við undirbúninginn að framkvæmd fyrirmæla hans um lánveitinguna. Á fundi, sem lánanefndin hélt síðan 24. september 2008, var sem áður segir samþykkt beiðni um lán til Brooks Trading Ltd. að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, en það átti þó að vera til fimm ára og veitt gegn veði í tilteknum verðbréfum. Hér áður var komist að þeirri niðurstöðu að þetta samþykki lánanefndarinnar gæti ekki af framangreindum ástæðum talist hafa náð til peningamarkaðslánsins, sem Brooks Trading Ltd. var veitt án trygginga 19. september 2008 og standa átti samkvæmt skilmálum þess til eins mánaðar. Þegar af þeirri ástæðu getur þessi samþykkt lánanefndarinnar engu breytt og verður því lagt til grundvallar að ákærði H-kk-nf hafi hér farið út fyrir heimildir sínar eins og honum er gefið að sök í þessum lið ákæru.

Engar tryggingar voru settar fyrir peningamarkaðsláninu, sem Brooks Trading Ltd. fékk greitt út 19. september 2008, en ákærða H-kk-þgf hlaut að vera ljóst að um væri að ræða algjörlega eignalaust erlent félag með takmarkaðri ábyrgð. Að framan var komist að þeirri niðurstöðu að innstæða á reikningi félagsins hjá Kaupthing Bank Luxembourg S.A., sem lánið að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir myndaði, hafi verið óbundin og því staðið félaginu til frjálsrar ráðstöfunar. Jafnframt hefur hér áður verið hafnað þeirri röksemd ákærðu að hagsmunir Kaupþings banka hf. geti á einhvern hátt talist hafa verið tryggðir sökum þess að maður sá, sem sat í stjórn Brooks Trading Ltd., hafi verið fenginn til þess verks af Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Eins og málið liggur fyrir var tilgangur þessarar lánveitingar með öllu á huldu að frátalinni þeirri skýringu, sem úr litlu bætir í þeim efnum, að með láninu hafi átt að láta MAT njóta strax hagnaðar af fyrirhugðum viðskiptum við Deutsche Bank AG með svonefnd „Credit Linked Notes“, sem ekki hefði þó átt að falla til fyrr en að fimm árum liðnum. Gat því ekki verið nokkurt tilefni til að reikna með því að lánsféð stæði til loka lánstímans kyrrt á bankareikningi Brooks Trading Ltd., sem Kaupþing banki hf. naut þess utan engra tryggingarréttinda yfir, eða að í stað þess kæmu aðrar eignir til handa félaginu, sem unnt yrði að leita fullnustu í. Með háttsemi sinni bakaði þannig ákærði H-kk-nf Kaupþingi banka hf. verulega og augljósa fjártjónshættu með ráðstöfun, sem um leið var til þess fallin að verða eiganda Brooks Trading Ltd. til auðgunar.

Samkvæmt öllu framangreindu verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði H-kk-nf hafi gerst sekur um brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga með þeirri háttsemi, sem um ræðir í a. lið I. kafla ákæru, og eru sakir hans í þessu efni mjög miklar í skilningi lokaorða þess lagaákvæðis.

2

Í b. lið I. kafla ákæru er ákærði M-kk-nf borinn sökum um hlutdeild í framangreindu broti ákærða H-kk-ef með því að hafa átt annars vegar þann hlut í undirbúningi brotsins að hafa haft milligöngu um samningaviðræður við raunverulegan eiganda Brooks Trading Ltd., MAT, og „útvega félagið“ sem hann notaði „í viðskiptunum“ og hins vegar þann hlut í framkvæmd brotsins að hafa tekið þátt með ákærða H-kk-þgf í því að fyrirskipa starfsmönnum Kaupþings banka hf. að greiða út fyrrnefnt lán til Brooks Trading Ltd., en ákærða M-kk-þgf hafi hlotið að vera ljóst að ákærða H-kk-nf hafi brostið heimild til að veita þetta lán og að engar ábyrgðir eða tryggingar hafi verið settar fyrir því.

Um þær sakargiftir á hendur ákærða M-kk-þgf, sem að framan greinir, er þess fyrst að geta að í málinu er ósannað að hann hafi átt í samningaviðræðum við MAT um veitingu lánsins til Brooks Trading Ltd. að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, sem greitt var út til félagsins 19. september 2008. Ekki hefur verið skýrt af hálfu ákæruvaldsins hvað átt sé við í þessum lið ákæru þegar rætt er um milligöngu ákærða M-kk-ef um slíkar samningaviðræður eða hvernig milliganga í því sambandi gæti hafa verið honum saknæm. Þá hefur heldur ekki verið rökstutt hvernig ákærði M-kk-nf geti hafa bakað sér refsiábyrgð með því einu að hafa „útvegað“ MAT félagið Brooks Trading Ltd., sem fékk það fé að láni sem ákærði H-kk-nf hefur hins vegar hér að framan verið sakfelldur fyrir að hafa veitt félaginu. Þessi atriði í verknaðarlýsingu í b. lið I. kafla ákærunnar geta því ekki komið frekar til álita.

Öðru máli gegnir á hinn bóginn um sakargiftir á hendur ákærða M-kk-þgf fyrir að hafa tekið þátt í því með ákærða H-kk-þgf að hafa fyrirskipað starfsmönnum Kaupþings banka hf. að greiða út umrætt lán til Brooks Trading Ltd. Hér áður var komist að þeirri niðurstöðu að sannað sé að ákærði M-kk-nf hafi átt fullan þátt í því með ákærða H-kk-þgf að hafa gefið starfsmönnum bankans fyrirmæli á fundi 18. september 2008 um þessa lánveitingu, svo og að lánið skyldi greitt út næsta dag. Yfir þessum starfsmönnum hafði ákærði M-kk-nf ekki boðvald, en með atbeina sínum veitti hann ákærða H-kk-þgf liðsinni í skilningi 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga til þess brots gegn 249. gr. sömu laga, sem ákærði H-kk-nf hefur verið sakfelldur fyrir hér að framan. Vegna áralangra starfa hjá bönkum innan samstæðu Kaupþings banka hf. gat ákærða M-kk-þgf ekki dulist að ákærða H-kk-nf brysti heimild til að kveða á um þessa lánveitingu án samþykkis lánanefndar stjórnar félagsins. Þótt ákærði M-kk-nf hafi ekki verið í aðstöðu til að vita af eigin raun hvort slíkt samþykki hafi verið veitt og ósannað sé að honum hafi með öðrum hætti átt að vera beinlínis kunnugt um það verður að gæta að því, sem áður greinir, að honum gat ekki dulist að borin von væri að tekist gæti við þær aðstæður, sem uppi voru, að hrinda fyrirmælum um lánveitinguna til Brooks Trading Ltd. í framkvæmd á þann hátt, sem samrýmanlegur yrði verklagsreglum bankans. Með því að ákærði M-kk-nf skeytti því í engu verður að líta svo á að hann hafi haft ásetning til að liðsinna ákærða H-kk-þgf án tillits til þess hvort sá síðarnefndi færi út fyrir heimildir sínar með háttsemi sinni og hefði í engu látið það ráða gerðum sínum að honum hefði verið kunnugt um það. Að þessu virtu og með því að ákærða M-kk-þgf voru ekki síður en ákærða H-kk-þgf að fullu ljós öll áðurgreind atvik, sem ollu Kaupþingi banka hf. verulegri fjártjónshættu af lánveitingunni 19. september 2008 til Brooks Trading Ltd., verður ákærði M-kk-nf sakfelldur fyrir þá hlutdeild í framkvæmd brots ákærða H-kk-ef, sem að framan greinir. Þessi háttsemi ákærða M-kk-ef varðar við 249. gr., sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga og eru sakir hans mjög miklar í skilningi fyrrnefnda lagaákvæðisins.

3

Í a. lið II. kafla ákæru er ákærða H-kk-þgf sem forstjóra Kaupþings banka hf. og ákærða S-kk-þgf sem starfandi formanni stjórnar félagsins og formanni lánanefndar stjórnarinnar gefið að sök að hafa brotið gegn 249. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í september 2008 misnotað aðstöðu sína þegar þeir hafi farið út fyrir heimildir sínar til lánveitinga með því að hafa í sameiningu látið bankann lána 29. þess mánaðar Gerland Assets Ltd. 12.863.497.675 krónur „í formi óundirritaðs peningamarkaðsútláns“ án þess að fyrir lægi samþykki lánanefnda bankans og án þess að endurgreiðsla lánsins væri tryggð með nokkrum hætti, en þannig hafi þeir valdið bankanum verulegri fjártjónshættu.

Á hliðstæðan hátt og gert var að framan þegar leyst var úr sakargiftum samkvæmt a. lið I. kafla ákæru verður vísað hér til þess að þegar hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að sannað sé í málinu að ákærði H-kk-nf hafi ásamt ákærða M-kk-þgf gefið þremur starfsmönnum Kaupþings banka hf. fyrirmæli á fundi 18. september 2008 meðal annars um að greiða út lán að fjárhæð 100.000.000 evrur til félags í eigu ákærða Ó-kk-ef, sem síðar reyndist vera Gerland Assets Ltd., til að standa straum af helmingi kaupverðs 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. Svo sem áður hefur verið rakið fór svo að fyrirmælum þessum var hrundið í framkvæmd á þann hátt að Gerland Assets Ltd. var veitt peningamarkaðslán til liðlega eins mánaðar með samsvarandi fjárhæð, sem greidd var út 29. september 2008 með innborgun á 12.863.497.675 krónum á reikning félagsins hjá Kaupþingi banka hf. Á sama hátt verður einnig vísað til þess að áður hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að vegna fjárhæðar lánsins og tengsla þess við tvö önnur umfangsmikil lán, sem ákærði H-kk-nf og M-kk-nf gáfu fyrirmæli um við sama tækifæri, hefði borið að afla samþykkis lánanefndar stjórnar Kaupþings banka hf. fyrir láninu til Gerland Assets Ltd. áður en það yrði greitt út. Ákærða H-kk-nf brast því heimild til að gefa upp á sitt eindæmi fyrirmæli um veitingu og útborgun lánsins og misnotaði hann því stöðu sína sem forstjóri Kaupþings banka hf. þegar hann beitti boðvaldi yfir þremur undirmönnum sínum til að fá þeim fyrirmælum hrundið í framkvæmd.

Fyrir liggur í málinu að aldrei var borin undir lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. beiðni um framangreint lán til Gerland Assets Ltd. Gegn neitun ákærða H-kk-ef er ósannað að hann hafi gefið undirmönnum sínum bein fyrirmæli á fundinum 18. september 2008 eða í framhaldi af honum um að greiða þetta lán út án þess að aflað yrði samþykkis nefndarinnar. Í nefndinni átti ákærði H-kk-nf á hinn bóginn sæti og kom hún í eitt skipti saman á tímabilinu frá því að hann gaf undirmönnum sínum fyrirmæli 18. september 2008 um útborgun lánsins fram til þess að fyrirmælunum var fylgt eftir 29. sama mánaðar, en það gerðist þegar nefndin hélt fund 24. þess mánaðar. Til fundarins hafði sem fyrr segir verið boðað með tölvubréfi 21. september 2008, þar sem lánsbeiðnir sem koma áttu til afgreiðslu voru taldar upp, en beiðnirnar fylgdu jafnframt með bréfinu. Á fundi þessum var meðal annars samþykkt beiðni um lán til Serval Trading Group Corp., sem var sömu fjárhæðar og ætlað til sömu þarfa og lánið til Gerland Assets Ltd. Um bæði þessi lán, sem námu verulegum fjárhæðum, tilgang þeirra og fyrirhugaða notkun fjárins var ákærða H-kk-þgf fullkunnugt. Að auki verður að gæta að því að á sama fundi lánanefndarinnar kom til afgreiðslu lánsbeiðni frá Kjalari hf., sem ákærði Ó-kk-nf átti stærsta hlutinn í. Í beiðninni um það lán var farið yfir skuldbindingar annarra félaga, sem einnig tengdust ákærða Ó-kk-þgf, og munu þær hafa numið samtals 77.198.306.522 krónum. Í engu var getið þar um Gerland Assets Ltd. Er algjörlega með ólíkindum að það hefði fyrir slysni getað farið fram hjá ákærða H-kk-þgf að láðst hafi að bera undir lánanefndina á þessum fundi beiðni um lán að fjárhæð 12.863.497.675 krónur til enn eins félags, sem tengt var ákærða Ó-kk-þgf og nota átti til sömu þarfa og lánið til Serval Trading Group Corp. Verður þannig að leggja til grundvallar að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði H-kk-nf hafi af ásetningi látið hjá líða að sjá til þess að beiðni um lánið til Gerland Assets Ltd. yrði tekin til afgreiðslu á fundi lánanefndarinnar. Á sama hátt og áður var komist að niðurstöðu um þegar leyst var úr sakargiftum samkvæmt a. lið I. kafla ákæru getur ekki komið hér til álita að ákærði H-kk-nf hafi mátt telja að beiðni um lán þetta hafi verið afgreidd af lánanefndinni milli funda hennar. Verður því lagt til grundvallar að ákærði H-kk-nf hafi hér farið út fyrir heimildir sínar eins og honum er gefið að sök í þessum lið ákæru.

Engar tryggingar voru settar fyrir peningamarkaðsláninu, sem Gerland Assets Ltd. fékk greitt út 29. september 2008, en ákærði H-kk-nf lét þess getið sem áður segir í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi að aldrei hafi staðið til að krefja eiganda félagsins, ákærða Ó-kk-þf, um slíkar tryggingar. Ákærða H-kk-þgf var ljóst að við útborgun lánsins inn á reikning félagsins hjá Kaupþingi banka hf. yrði lánsféð rakleitt flutt af þeim reikningi yfir á reikning í eigu Choice Stay Ltd. hjá bankanum og aftur þaðan inn á reikning Q Iceland Finance ehf. við bankann, en af þeim reikningi yrði þetta fé svo tekið til að greiða helming af kaupverði 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. Ákærða H-kk-þgf hlaut að vera kunnugt um að Gerland Assets ehf., erlent félag með takmarkaðri ábyrgð, hafi fyrir þessa lánveitingu verið með öllu eignalaust og að staða félagsins hafi í reynd lítt verið bættari eftir að lánsféð hafði verið tekið aftur af bankareikningi þess, enda hafði þá komið í stað bankainnstæðu vegna lánsfjárins krafa á hendur öðru erlendu félagi, Choice Stay Ltd., sem eins var komið fyrir. Kaupþing banki hf. naut engra veðréttinda fyrir kröfu sinni á hendur Gerland Assets Ltd. í hlutabréfunum, sem Q Iceland Finance ehf. keypti að hluta fyrir féð, sem átti uppruna sinn í þessu láni. Áður hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að ekki verði litið svo á að Kaupþing banki hf. hafi notið á óbeinan hátt tryggingar fyrir kröfu sinni á hendur Gerland Assets Ltd. vegna þeirrar sjálfskuldarábyrgðar, sem MAT gekkst undir fyrir skuld Serval Trading Group Corp. við bankann. Þá hefur því einnig verið hafnað að Kaupþing banki hf. hafi á óbeinan hátt notið einhverrar raunhæfrar tryggingar fyrir kröfu sinni í hlutabréfunum, sem Q Iceland Finance ehf. keypti, kröfuréttindum Choice Stay Ltd. á hendur því félagi eða kröfuréttindum Gerland Assets Ltd. á Choice Stay Ltd. Jafnframt hefur því áður verið hafnað að það geti hafa gert stöðu Kaupþings banka hf. tryggari í þessum viðskiptum öllum að stjórnarmenn í Gerland Assets Ltd., Serval Trading Group Corp. og Choice Stay Ltd. hafi tengst Kaupthing Bank Luxembourg S.A. Gat því í raun ekki verið tilefni til að reikna með því að lán þetta fengist endurgreitt nema með fúsum og frjálsum vilja lántakans. Með þessari háttsemi sinni bakaði ákærði H-kk-nf Kaupþingi banka hf. verulega og augljósa fjártjónshættu með ráðstöfun, sem um leið var til þess fallin að verða eiganda Gerland Assets Ltd. til auðgunar.

Samkvæmt öllu framangreindu verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ákærði H-kk-nf hafi gerst sekur um brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga með þeirri háttsemi, sem greinir í a. lið II. kafla ákæru. Á sama hátt og í a. lið I. kafla ákæru eru sakir ákærða H-kk-ef í þessu tilviki mjög miklar í skilningi niðurlagsorða þess ákvæðis.

Um sakargiftir á hendur ákærða S-kk-þgf í þessum lið ákæru er þess að gæta að eftir gögnum málsins hafði hann ekki á hendi heimild til að taka ákvörðun um veitingu lána frá Kaupþingi banka hf. í skjóli stöðu sinnar sem formaður stjórnar félagsins, hvorki upp á eindæmi sitt né í félagi með ákærða H-kk-þgf. Sem formaður lánanefndar stjórnar hafði hann vissulega á hendi vald til að taka slíkar ákvarðanir, en því deildi hann með þremur öðrum nefndarmönnum. Lánanefndin tók þó aldrei ákvörðun um að Gerland Assets Ltd. skyldi veitt lán frá Kaupþingi banka hf.

Fram hjá því verður á hinn bóginn ekki litið að hér áður var því slegið föstu að ákærða S-kk-þgf hafi verið kunnugt um sömu atriðin og fram komu af hendi ákærðu H-kk-ef og M-kk-ef á fundinum 18. september 2008, þar á meðal um efnisinntak fyrirmælanna, sem þeir gáfu þar. Verður því í þessu samhengi að leggja til grundvallar að ákærði S-kk-nf hafi vitað að starfsmenn Kaupþings banka hf. hafi fengið fyrirmæli um að Gerland Assets Ltd. skyldi veitt lán að jafnvirði 100.000.000 evrur án nokkurra trygginga í þeim tilgangi, sem áður var getið. Honum gat ekki annað en verið ljós öll áðurgreind atriði, sem lutu að verulegri fjártjónshættu af þessari ráðstöfun. Ekki síst hlaut honum að vera ljóst að ákærði H-kk-nf hafði ekki vald til að mæla fyrir um þessa lánveitingu án samþykkis lánanefndar stjórnar Kaupþings banka hf., þar sem þeir báðir áttu sæti. Af þeim ástæðum, sem áður voru raktar varðandi sakir á hendur ákærða H-kk-þgf í þessum lið ákæru, fær hvorki staðist að ákærða S-kk-þgf hafi getað yfirsést að lánsbeiðni vegna Gerland Assets Ltd. hafi ekki verið lögð fyrir lánanefndina né að hann hafi getað staðið í þeirri trú að nefndin, sem hann var formaður fyrir, hafi afgreitt þá beiðni milli funda án vitneskju sinnar. Vegna stöðu sinnar sem formaður lánanefndarinnar og jafnframt sem formaður stjórnar Kaupþings banka hf. bar hann ekki síður en ákærði H-kk-nf skyldu til að tryggja að beiðni Gerland Assets Ltd. um lán frá bankanum yrði tekin til afgreiðslu í nefndinni. Verður að meta það ákærða S-kk-þgf til ásetnings að það hafi ekki verið gert.

Með því að ákærði S-kk-nf fór samkvæmt áðursögðu ekki með slíkt vald til ákvörðunar um lánveitingar Kaupþings banka hf., sem hann er borinn sökum um að hafa misnotað í þessum lið ákæru, getur ekki komið til álita að sakfella hann sem aðalmann í broti gegn 249. gr. almennra hegningarlaga. Með því á hinn bóginn að hafa af ásetningi látið hjá líða að tryggja að lánsbeiðni Gerland Assets Ltd. yrði lögð fyrir lánanefnd Kaupþings banka hf. liðsinnti ákærði S-kk-nf ákærða H-kk-þgf við framningu brots hans gegn þessu lagaákvæði samkvæmt þessum lið ákæru. Verður ákærði S-kk-nf því sakfelldur fyrir hlutdeild í því broti, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga, og verða sakir hans að skoðast mjög miklar í skilningi 249. gr. sömu laga. Niðurstaða þessi um sakfellingu ákærða S-kk-ef fyrir hlutdeild í broti ákærða H-kk-ef er samrýmanleg 4. málslið 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008, enda verður ekki litið svo á að vörn hans hafi verið áfátt að þessu leyti.

4

Ákærða Ó-kk-nf er í b. lið II. kafla ákæru aðallega gefin að sök hlutdeild í því broti gegn 249. gr. almennra hegningarlaga, sem greinir í a. lið sama kafla ákærunnar og ákærði H-kk-nf hefur hér að framan verið sakfelldur fyrir sem aðalmaður, en til vara brot gegn 254. og 264. gr. sömu laga, með því að hafa með ákærðu H-kk-þgf og S-kk-þgf lagt á ráðin um að Kaupþing banki hf. greiddi út fyrrnefnt lán til Gerland Assets Ltd., þrátt fyrir verulega fjártjónshættu bankans af því, og látið það félag sitt taka við lánsfénu án nokkurra ábyrgða eða trygginga til þess að koma því áfram í hendur Q Iceland Finance ehf. til að greiða hluta af kaupverði 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf.

Ákærði H-kk-nf framdi brotið gegn 249. gr. almennra hegningarlaga, sem hann var sakfelldur fyrir hér að framan, með því að hafa misnotað boðvald sitt sem forstjóri Kaupþings banka hf. yfir öðrum starfsmönnum félagsins þegar hann gaf þeim fyrirmæli um að greiða út lán til Gerland Assets Ltd. án þess að lánanefnd stjórnar Kaupþings banka hf. hafi samþykkt þá lánveitingu, en til ákvörðunar um hana án slíks samþykkis hafði ákærði H-kk-nf ekki heimild. Svo sem áður kom fram gegndi ákærði Ó-kk-nf hvorki starfi hjá Kaupþingi banka hf. né átti hann sæti í stjórn félagsins, þótt hann hafi farið fyrir öðru félagi, sem mun hafa verið næst stærsti hluthafinn í Kaupþingi banka hf. Þótt ekki verði efast um að hann hafi lagt á ráðin með ákærða H-kk-þgf um lántöku Gerland Assets Ltd., ráðstöfun lánsfjárins frá því félagi og notkun þess í framhaldi af því, er engin sönnun komin fram fyrir því að þessar ráðagerðir þeirra hafi meðal annars gagngert beinst að þeirri háttsemi, sem var ákærða H-kk-þgf saknæm samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga. Í viðskiptum Gerland Assets Ltd. við bankann kom ákærði Ó-kk-nf fram sem fyrirsvarsmaður lántakans og mátti hann sem slíkur standa að öðru óreyndu í þeirri trú að ákvörðun forráðamanna bankans um lánveitinguna yrði tekin eftir formlega réttum leiðum. Ekki er fram komið að honum hafi verið kunnugt að það hafi ekki verið gert að því leyti sem að framan greinir. Það eitt að honum hljóti ekki síður en ákærða H-kk-þgf að hafa verið ljós sú verulega fjártjónshætta, sem þessi lánveiting olli Kaupþingi banka hf., eða að ákærði Ó-kk-nf hafi látið félag sitt taka við lánsfénu vitandi um þá hættu nægir ekki til að gera hann að hlutdeildarmanni í fyrrgreindu broti ákærða H-kk-ef gegn 249. gr. almennra hegningarlaga svo að varði við 1. mgr. 22. gr. sömu laga. Með því að ósannað er að ákærða Ó-kk-þgf hafi verið eða mátt vera kunnugt um að lánsféð hafi komist í hendur félags síns með verknaði, sem fól í sér brot gegn 249. gr. almennra hegningarlaga, getur háttsemi hans, sem greinir í b. lið II. kafla ákæru, hvorki varðað við 254. né 264. gr. sömu laga. Hann verður því sýknaður af sakargiftum samkvæmt þessum lið ákærunnar.

5

Í a. lið III. kafla ákæru eru ákærðu H-kk-nf og S-kk-nf bornir sökum um markaðsmisnotkun, sem varði við a. lið 1. töluliðar og 2. tölulið 1. mgr. 117. gr., sbr. 146. gr. laga nr. 108/2007. Megininntaki þessara sakargifta er þar lýst á þá leið að ákærðu H-kk-nf og S-kk-nf hafi látið ranglega líta svo út að þekktur fjárfestir frá Qatar, MAT, hafi lagt félagi í sinni eigu, Q Iceland Finance ehf., til fé til að kaupa 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf. og borið af því fulla áhættu, en leynt um leið að bankinn hafi lánað allt fé til þessara kaupa og borið helming áhættu af kaupunum, svo og að ákærði Ó-kk-nf, sem á þeim tíma hafi farið fyrir eiganda 9,88% hlutafjár í Kaupþingi banka hf., hafi á nánar tiltekinn hátt komið að þessum kaupum. Hafi ákærðu H-kk-nf og S-kk-nf tekið sameiginlega ákvörðun um þetta, en sá fyrrnefndi gefið starfsmönnum bankans fyrirmæli um framkvæmd viðskiptanna. Hafi þessi viðskipti, sem hafi falið í sér blekkingu og sýndarmennsku, tekið til stórs hlutar í Kaupþingi banka hf. og verið líkleg til að gefa spurn eftir hlutabréfum í félaginu og verð þeirra misvísandi til kynna.

Í b. lið III. kafla ákærunnar er ákærðu M-kk-þgf og Ó-kk-þgf gefin að sök hlutdeild í framangreindri háttsemi ákærðu H-kk-ef og S-kk-ef, sem varði við sömu ákvæði laga nr. 108/2007, sbr. 3. mgr. 147. gr. þeirra laga og 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga.

Hér áður hefur í einstökum atriðum verið lýst bakgrunni kaupa Q Iceland Finance ehf. á 5,01% hlutabréfa í Kaupþingi banka hf. eins og hann blasir við í framlögðum skjölum í málinu. Þótt félag þetta, sem gegnum annað einkahlutafélag var í fullri eigu MAT, hafi keypt þessi hlutabréf bjó þar í raun að baki að félag í fullri eigu ákærða Ó-kk-ef lagði þessu félagi til gegnum millilið helming kaupverðsins og er eins og áður hefur verið rökstutt hafið yfir skynsamlegan vafa að félag ákærða Ó-kk-ef hafi einnig átt að njóta helmings hugsanlegs arðs, sem þessi kaup hefðu leitt af sér. Í þessu tilliti var félag ákærða Ó-kk-ef í reynd eins sett fjárhagslega og hefði það berum orðum verið kaupandi að helmingi þessara hlutabréfa, en Q Iceland Finance ehf. aðeins kaupandi að hinum helmingnum. Í málinu liggur ekkert fyrir um hvort að baki þessu öllu hafi verið frekari samningar um hvernig fara hefði átt með atkvæðisrétt og önnur réttindi á grundvelli hlutabréfanna, en það getur ekki breytt því meginatriði að leggja verður til grundvallar að MAT hafi aðeins staðið að kaupum á helmingi þeirra.

Þessum hlutabréfakaupum var út á við ótvírætt gefin sú ásýnd að þekktur auðmaður, MAT, hafi staðið að þeim og með því að þögn ríkti um að Kaupþing banki hf. hafi lagt til lánsfé fyrir kaupunum í heild gátu þeir, sem utan þessara viðskipta stóðu, ekki ætlað annað en að maður þessi hafi greitt fyrir hlutabréfin með reiðufé sem hann hafi sjálfur átt eða útvegað sér á annan hátt. Samkvæmt tilkynningu um viðskiptin seldi Kaupþing banki hf. með þeim 37.100.000 eigin hluti fyrir 690 krónur hvern og hefði því mátt ætla að bankinn hafi fengið fyrir þá 25.599.000.000 krónur í reiðufé. Í reynd fékk bankinn ekkert reiðufé, heldur kröfuréttindi á hendur tveimur erlendum félögum með takmarkaðri ábyrgð, að fjárhæð 12.863.497.675 krónur gagnvart hvoru þeirra. MAT veitti sjálfskuldarábyrgð fyrir kröfunni á hendur öðru félaginu, en engin trygging var sett fyrir kröfunni á hendur hinu. Þótt ekki séu efni til að efast um að sjálfskuldarábyrgð þessi hafi verið raunhæf var eins og ítarlega hefur verið rakið hér áður undir hælinn lagt hvernig tekist gæti til með innheimtu kröfu á hendur hinu félaginu. Varðandi þá kröfu Kaupþings banka hf., sem MAT gekkst í sjálfskuldarábyrgð fyrir, verður heldur ekki horft fram hjá því að samhliða kaupunum á hlutabréfunum veitti Kaupþing banki hf. félagi í eigu ábyrgðarmannsins, Brooks Trading Ltd., lán að fjárhæð 50.000.000 bandaríkjadalir, sem ekki var gefin trygging fyrir, og hefur sem fyrr segir ekki komið fram í málinu skiljanleg og haldbær ástæða fyrir þeirri ráðstöfun.

Það hlutfall hlutabréfa í Kaupþingi banka hf., sem kaupin tóku til, náði með minnsta mögulega mun því marki, sem leiddi til skyldu samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 108/2007 til að gefa út flöggunartilkynningu um þau. Fráleitt er að tilviljun ein hafi ráðið umfangi þessara kaupa og hefur ekkert komið fram í málinu um að búið hafi að baki því fjárhagslegar ástæður. Hefðu þessi kaup verið klædd í þann raunverulega búning þeirra, sem rakinn var hér að framan, hefði ekki komið til þess að flagga hefði borið vegna hlutabréfakaupa félagsins Q Iceland Finance ehf. í eigu MAT. Verður í þessu samhengi ekki horft fram hjá fyrrgreindum orðum, sem EH lét falla í símtali við BÓ 17. september 2008 um að „uppleggið“ frá ákærða M-kk-þgf hafi verið að ákærði Ó-kk-nf mætti „ekki flagga, við viljum bara að Q-x-x flaggi og enginn annar“. Má og minnast þess, sem fyrr greinir, að EH sagði í öðru símtali við þann sama 18. september 2008 að það ætti „bara að fara að tjakka, setja tjakkinn af stað, bara búa til eftirspurn“. Þessi ummæli lýsa í hnotskurn þeim ályktunum sem draga verður af öllu framansögðu.

Eins og kaup Q Iceland Finance ehf. á 5,01% hlutabréfa í Kaupþingi banka hf. voru kynnt út á við gáfu þau ekki aðeins til kynna að þekktur og auðugur erlendur fjárfestir hafi einn átt þátt í þeim og staðið sjálfur straum af kaupverði hlutabréfanna, heldur hafi jafnframt búið þar að baki traust á félaginu sem banka á alþjóðlegum fjármálamarkaði og trú á arðsemi kaupanna. Hefði opinberlega verið greint frá raunverulegu megininntaki þessara kaupa er ótvírætt að þetta traust og sú trú hefði fengið á sig allt aðra og lakari mynd. Í þessum ráðstöfunum fólst því markaðsmisnotkun í skilningi a. liðar 1. töluliðar og 2. töluliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007.

Mótun þessara viðskipta með hlutabréf í Kaupþingi banka hf. ber þess augljós merki að frá öndverðu hafi verið stefnt að því að þau fengju þá ásýnd sem að framan greinir. Eins og málið liggur fyrir verður að leggja til grundvallar að ákærði H-kk-nf hafi af hendi Kaupþings banka hf. lagt á ráðin um þau með vitneskju og samþykki ákærða S-kk-ef, ákærði Ó-kk-nf hafi sem raunverulegur aðili að viðskiptunum einnig lagt á ráðin um þau og haft að auki milligöngu við MAT um að koma þeim á og ákærði M-kk-nf hafi veitt ákærðu H-kk-þgf og Ó-kk-þgf báðum í verki liðsinni í þessum efnum. Verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu þeirra allra fyrir brotin, sem þeim eru gefin að sök í III. kafla ákæru og eru þar réttilega heimfærð til refsiákvæða að því gættu að brot þessi varða refsingu samkvæmt 1. tölulið 146. gr. laga nr. 108/2007.

6

Í IV. kafla ákæru er ákærðu öllum gefin að sök markaðsmisnotkun, sem efnislega hafi verið fólgin í birtingu fréttatilkynningar í kauphöll að morgni 22. september 2008 um kaup Q Iceland Finance ehf. á 5,01% hlutafjár í Kaupþingi banka hf., sem þeir hafi allir staðið að, sbr. a. lið IV. kafla, og síðan nánar tilteknum ummælum, sem ákærðu H-kk-nf, Ó-kk-nf og S-kk-nf hafi hver fyrir sig látið falla um þessi kaup í tilteknum viðtölum í fjölmiðlum, sem birt voru sama dag og þann næsta, sbr. b., c. og d. lið sama kafla ákærunnar. Háttsemi þeirra allra er í ákæru talin varða við 3. tölulið 1. mgr. 117. gr., sbr. 146. gr. laga nr. 108/2007.

Hér áður var tekinn upp orðréttur texti fréttatilkynningarinnar sem um ræðir í þessum kafla ákærunnar. Því hefur jafnframt verið lýst í einstökum atriðum hvernig fréttatilkynning þessi varð til frá því að ákærði H-kk-nf gaf starfsmanni Kaupþings banka hf., JS, fyrirmæli að kvöldi 19. september 2008 um að semja hana og þar til endanlegur texti hennar lá fyrir 21. sama mánaðar, þar á meðal hvernig allir ákærðu komu hver fyrir sitt leyti að gerð hennar. Um ummælin, sem ákærðu H-kk-nf, Ó-kk-nf og S-kk-nf létu síðan falla í viðtölum við fjölmiðla 22. og 23. september skal vísað hér til hins áfrýjaða dóms, þar sem þau eru tekin orðrétt upp úr ákæru.

Fréttatilkynningin sem var birt í kauphöll 22. september 2008 fól í sér opinbera kynningu á kaupum Q Iceland Finance ehf. á hlutabréfum í Kaupþingi banka hf., en kaupin sem slík eins og um þau var búið voru rótin að broti ákærðu samkvæmt III. kafla ákæru. Sakargiftir í þeim kafla ákærunnar tóku ekki til birtingar þessarar tilkynningar sem slíkrar, heldur til viðskiptanna sem hún fjallaði um. Ákvæði 3. töluliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007, sem háttsemi ákærðu samkvæmt IV. kafla ákærunnar er þar talin varða við, tekur á hinn bóginn meðal annars til dreifingar upplýsinga og frétta, sem eru líklegar til að gefa rangar eða misvísandi upplýsingar eða vísbendingar um fjármálagerninga. Er þetta sjálfstætt brot gegn ákvæðum 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 og verður því ekki fallist á með ákærðu að háttsemin, sem hér um ræðir, falli undir þau brot sem III. kafli ákærunnar tekur til.

Í 29. og 30. gr. laga nr. 108/2007 og reglugerðum nr. 994/2007 og 191/2008, sem settar hafa verið á grundvelli 31. gr. laganna, er að finna fyrirmæli um upplýsingagjöf fjármálafyrirtækja um viðskipti með hlutabréf, sem tekin hafa verið til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, skyldu fjármálafyrirtækja til að tilkynna um slík viðskipti og efni tilkynninga um þau. Þá eru fyrirmæli í 78. gr. laganna um flöggunarskyldu við nánar tilgreindar aðstæður um viðskipti með hlutabréf, sem hafa verið tekin til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, og eru í 85. gr. laganna ákvæði um efni tilkynningar um þetta og í 95. gr. um birtingu hennar. Þessar reglur tóku til þess þegar Q Iceland Finance ehf. keypti 5,01% hlutabréfa í Kaupþingi banka hf., enda höfðu þau verið tekin til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði.

Í einfaldaðri mynd leiddu framangreindar reglur af sér skyldu Kaupþings banka hf. til að tilkynna að Q Iceland Finance ehf. hafi keypt af bankanum og utan skipulagðs verðbréfamarkaðar tiltekinn fjölda hlutabréfa í Kaupþingi banka hf., á hvaða verði það hafi verið gert og hvenær. Vegna flöggunarskyldu, sem umfang viðskiptanna og aðild að þeim leiddu af sér, bar jafnframt að tilkynna Fjármálaeftirlitinu að þessi viðskipti hefðu farið fram, hvenær það gerðist, hvernig atkvæðisréttur hluthafa í Kaupþingi banka hf. hafi breyst með viðskiptunum og hver ætti viðkomandi hluti og færi eftir atvikum með atkvæðisrétt á grundvelli þeirra. Þeirri tilkynningarskyldu um kaup Q Iceland Finance ehf. á hlutabréfunum af Kaupþingi banka hf., sem af þessu leiddi, var fullnægt annars vegar með sérstakri tilkynningu síðarnefnda félagsins til kauphallar og hins vegar með tilkynningum um flöggun, en í þeim var að finna tilskildar upplýsingar. Fréttatilkynningin, sem Kaupþing banki hf. fékk birta í kauphöll og sakargiftir í IV. kafla ákæru taka meðal annars til, var ekki nauðsynlegur þáttur í rækslu þessarar tilkynningarskyldu. Verður því ekki annað séð en að Kaupþingi banka hf. hafi verið í sjálfsvald sett að taka upp í þessa tilkynningu þau atriði sem félagið kaus. Það gerði félagið með því að greina frá því að Q Iceland Finance ehf. hafi keypt 5,01% hlutabréfa í því, um 37.100.000 hluti hafi verið að ræða, þeir hafi verið keyptir fyrir 690 krónur hver og Q Iceland Finance ehf. hafi með þessu orðið þriðji stærsti hluthafinn í Kaupþingi banka hf. Þessi atriði í fréttatilkynningunni upplýstu í raun ekki annað en það, sem ella hefði mátt ráða af fyrrnefndum tilkynningum sem skylt var að koma á framfæri og sendar voru. Í fréttatilkynningunni var þó ekki látið við það sitja, heldur bætt við að félagið, sem keypti hlutabréfin, væri í eigu MAT, sem var tilgreindur með fullu nafni og tign, og tekið var fram að hann væri í konungsfjölskyldu sem hafi verið við völd í Qatar frá því á nítjándu öld. Í framhaldi af þessu voru höfð ummæli innan tilvitnunarmerkja eftir MAT og síðan ákærða S-kk-þgf í tilefni af kaupunum. Í tilkynningu þessari var á hinn bóginn í engu getið þeirra atriða, sem fjallað var um hér að framan í tengslum við III. kafla ákæru og vörðuðu nánari tilgreiningu á raunverulegu inntaki viðskiptanna með hlutabréfin í Kaupþingi banka hf. Tilkynningin gaf því rangar og misvísandi upplýsingar um þessi kaup, sem síðan voru ítrekaðar í þeim viðtölum fjölmiðla við ákærðu H-kk-þf, Ó-kk-þf og S-kk-þf, sem áður var getið.

Framangreind háttsemi allra ákærðu fól í sér brot gegn 3. tölulið 1. mgr. 117. gr. nr. 108/2007, sem varðar refsingu samkvæmt 1. tölulið 146. gr. sömu laga. Verður því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu þeirra fyrir þau brot sem IV. kafli ákæru tekur til.

VII

Samkvæmt því, sem að framan greinir, er ákærði H-kk-nf sakfelldur fyrir öll brotin, sem honum eru gefin að sök í ákæru, en þau felast í umboðssvikum, sbr. a. lið I. kafla og a. lið II. kafla ákæru, og markaðsmisnotkun, sbr. a. lið III. kafla og a. og b. lið IV. kafla hennar. Ákærði S-kk-nf er sakfelldur fyrir hlutdeild í umboðssvikum ákærða H-kk-ef samkvæmt a. lið II. kafla ákæru og fyrir markaðsmisnotkun, sbr. a. lið III. kafla og a. og d. lið IV. kafla hennar. Ákærði Ó-kk-nf er sýknaður af sakargiftum aðallega um hlutdeild í umboðssvikum og til vara um hylmingu og peningaþvætti samkvæmt b. lið II. kafla ákæru, en sakfelldur fyrir hlutdeild í markaðsmisnotkun, sbr. b. lið III. kafla, og fyrir markaðsmisnotkun samkvæmt a. og c. lið IV. kafla ákærunnar. Loks er ákærði M-kk-nf sakfelldur fyrir öll brotin, sem hann er borinn sökum um í ákæru, en þau eru hlutdeild í umboðssvikum samkvæmt b. lið I. kafla, hlutdeild í markaðsmisnotkun, sbr. b. lið III. kafla, og markaðsmisnotkun samkvæmt a. lið IV. kafla hennar.

Við ákvörðun refsingar verður að líta til þess að umboðssvik samkvæmt I. og II. kafla ákærunnar snerust um gífurlegar fjárhæðir, en við útborgun láns, sem um ræðir í fyrrnefnda kaflanum, svaraði fjárhæð þess samkvæmt gengisskráningu Seðlabanka Íslands 19. september 2008 til 4.633.000.000 króna, og lánið, sem síðarnefndi kaflinn snýr að, nam 12.863.497.675 krónum þegar það var greitt út tíu dögum síðar. Upp í lánið, sem um ræðir í I. kafla ákærunnar, greiddist 12. febrúar 2013 fjárhæð, sem eftir sama gengi og áður getur samsvaraði 2.405.707.053 krónum, en lánið, sem II. kafli hennar varðar, hefur að engu leyti greiðst. Háttsemi ákærðu samkvæmt þessum köflum ákæru fól í sér alvarlegt trúnaðarbrot gagnvart stóru almenningshlutafélagi og leiddi til stórfellds fjártjóns. Brotin samkvæmt III. og IV. kafla ákæru beindust í senn að öllum almenningi og fjármálamarkaðinum hér á landi í heild og verður tjónið, sem leiddi af þeim beint og óbeint, ekki metið til fjár. Þessi brot voru stórum alvarlegri en nokkur dæmi verða fundin um í íslenskri dómaframkvæmd varðandi efnahagsbrot. Kjarninn í háttsemi ákærðu fólst í þeim brotum, sem III. kafli ákærunnar snýr að, en þau voru þaulskipulögð, drýgð af einbeittum ásetningi og eindæma ófyrirleitni og skeytingarleysi. Öll voru brotin framin í samverknaði og beindust að mikilvægum hagsmunum. Verður og að líta til þess að af broti samkvæmt III. kafla ákæru hafði ákærði Ó-kk-nf óbeina fjárhagslega hagsmuni gegnum félag, sem eins og fyrr greinir var næst stærsti hluthafinn í Kaupþingi banka hf. Ákærðu, sem ekki hafa sætt refsingu fyrr, eiga sér engar málsbætur. Að þess öllu virtu og með tilliti til þess að þáttur ákærðu að brotum, sem þeir eru sakfelldir fyrir, er mismikill verður ákvörðun refsingar ákærða H-kk-ef samkvæmt hinum áfrýjaða dómi staðfest, þar á meðal ákvæði dómsins um frádrátt gæsluvarðhaldsvistar sem hann sætti, en ákærði S-kk-nf skal sæta fangelsi í fjögur ár og ákærðu Ó-kk-nf og M-kk-nf í fjögur ár og sex mánuði. Til frádráttar refsingu ákærða M-kk-ef kemur gæsluvarðhald, sem hann sætti vegna málsins, svo sem í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð að öðru leyti en því að eftir úrslitum málsins verður fjórðungur þess sakarkostnaðar, sem ákærða Ó-kk-þgf var þar gert að greiða, lagður á ríkissjóð. Um áfrýjunarkostnað málsins fer samkvæmt því sem segir í dómsorði, en í fjárhæð málsvarnarlauna verjenda ákærðu er innifalinn virðisaukaskattur.

Vegna aðfinnsla, sem fram komu í garð tveggja verjenda ákærðu í niðurlagi hins áfrýjaða dóms og vikið hefur verið að hér áður, er rétt að taka fram að hvorki er í lögum nr. 88/2008 lagt berum orðum bann við því að verjandi eigi samtal við mann, sem ráðgert er að gefi skýrslu sem vitni við aðalmeðferð máls fyrir dómi, né verður ályktað af ákvæðum laganna að hindrun sé lögð við því. Geri verjandi þetta ber honum á hinn bóginn að gæta þess af varfærni að leitast við að hafa engin áhrif á framburð, sem vitni á eftir að gefa. Verður í því sambandi að líta til þess að samkvæmt 1. mgr. 35. gr. laga nr. 88/2008 er það hlutverk verjanda að draga fram í máli allt sem verða má skjólstæðingi hans til sýknu eða hagsbóta og gæta réttar hans í hvívetna, en í því skyni má þó aldrei víkja frá þeirri meginreglu 18. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn að þeim ber aðeins að neyta lögmætra úrræða til að gæta hagsmuna umbjóðenda sinna. Tilefni fyrir aðfinnslum héraðsdóms, sem hér um ræðir, verður væntanlega rakið til þess að við skýrslugjöf fyrir dómi kvaðst vitnið BHD aðspurður hafa hitt verjendur ákærðu H-kk-ef og Ó-kk-ef, sem hafi farið „gegnum hvað þeir myndu spyrja um“, og vitnið HS sagði ónafngreindan verjanda hafa rætt við sig til að grennslast fyrir um hvort hann gæti veitt upplýsingar um nánar tilgreint atriði. Sé það lagt til grundvallar, sem þessi tvö vitni sögðu um þetta efni, var ekki ástæða til aðfinnsla í garð verjenda að því er varðar þessi samskipti. Á hinn bóginn verður að gæta að því að við skýrslutöku af vitninu GÞG svaraði hann því til að hann hafi rætt fyrir aðalmeðferð málsins bæði við ákærða H-kk-þf ásamt verjanda hans og ákærða Ó-kk-þf og verjanda hans. Slík samtöl, sem voru ekki aðeins við verjendur heldur um leið ákærðu, geta vart hafa átt það tilefni eitt að verjendur hafi talið þörf á að leita upplýsinga um hverju vitni kynni að geta svarað við skýrslugjöf fyrir dómi. Þá er til þess að líta að við skýrslugjöf vitnisins BÓ fyrir dómi var lögð fyrir hann í tilefni af breyttum framburði hans frá lögregluskýrslu um tiltekið atriði spurning um hvort hann hafi átt samtöl sem þessi og lýsti hann því fyrst í stað að hann hafi rætt við „ákærðu og verjendur þeirra eftir að ákæran kom“, síðan að hann hafi „farið yfir gögnin“ af því að hann „vantaði bara að fá ýmsar upplýsingar“, nánar aðspurður sagðist hann hafa hitt „verjendur í þessu máli“, en að endingu að um hafi verið að ræða verjanda ákærða H-kk-ef. Af svörum, sem ákærðu H-kk-nf og S-kk-nf gáfu við aðalmeðferð málsins við spurningum sem snerust um atriði í framburði BÓ hjá lögreglu, verður ekki annað ráðið en að þeir hafi báðir gengið út frá því að framburður þessa vitnis í skýrslu, sem hann átti eftir að gefa fyrir dómi, yrði á annan veg en framburður hans hjá lögreglu. Atriði varðandi þessi tvö síðastnefndu vitni gaf réttmæta ástæðu til aðfinnslu, en ekki voru efni til að tengja hana sem slíka við ummæli um trúverðugleika vitna, svo sem gert var í hinum áfrýjaða dómi. Að gefnu þessu tilefni skal svo bent á að í dómi þessum hefur ekkert reynt á atriði, sem varða sönnunargildi skýrslna þessara fjögurra vitna fyrir dómi.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærða H-kk-ef M-kk-ef S-kk-ef.

Ákærði S-kk-nf E-kk-nf sæti fangelsi í 4 ár.

Ákærði Ó-kk-nf Ó-kk-nf sæti fangelsi í 4 ár og 6 mánuði.

Ákærði M-kk-nf G-kk-nf sæti fangelsi í 4 ár og 6 mánuði, en til frádráttar þeirri refsingu kemur gæsluvarðhaldsvist hans frá 7. til 14. maí 2010.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð að öðru leyti en því að ákærði Ó-kk-nf skal greiða þargreind málsvarnarlaun verjenda sinna að ¾ hlutum, en að ¼ hluta skulu þau greidd úr ríkissjóði.

Um sakarkostnað fyrir Hæstarétti fer sem hér segir: Ákærði H-kk-nf greiði 24.756.600 krónur, sem eru málsvarnarlaun verjanda hans, H-kk-ef F-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, ákærði S-kk-nf 14.012.000 krónur, sem eru málsvarnarlaun verjanda hans, Ó-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, ákærði Ó-kk-nf 17.763.000 krónur, sem eru ¾ hlutar málsvarnarlauna verjanda hans, H-kk-ef Á-kk-ef hæstaréttarlögmanns, og ákærði M-kk-nf 20.199.600 krónur, sem eru málsvarnarlaun verjanda hans, K-kvk-ef E-kvk-ef hæstaréttarlögmanns. Úr ríkissjóði skal greiða ¼ hluta málsvarnarlauna verjanda ákærða Ó-kk-ef, 5.921.000 krónur. Annan áfrýjunarkostnað málsins, 1.097.525 krónur, skulu ákærðu greiða óskipt.