611/2007

A krafðist aðallega ógildingar tveggja löggerninga, en hún átti þó aðeins hlut að öðrum þeirra ásamt einum varnaraðila. Í dómi Hæstaréttar sagði að í héraðsdómsstefnu væri hvorki greint á viðhlítandi hátt frá heimildum, sem A taldi sig njóta til að krefjast ógildingar hins löggerningsins, sem hún átti ekki hlut að, né væri þar rökstutt sérstaklega á hvaða grunni rekið yrði eitt mál um gildi þeirra beggja. Að öðru leyti væri hvergi þar að sjá haldbærar skýringar á því hvaða sameiginlega aðstaða gæti búið að baki kröfum á hendur öllum varnaraðilunum og væri ekki heldur vísað til tiltekins atviks sem hefði leitt þær af sér. Af þessum sökum væri reifun málsins svo áfátt að staðfesta yrði hinn kærða úrskurð um frávísun málsins í heild.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 7. nóvember 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 26. október 2007, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili þess að ákvörðun um málskostnað í héraði verði látin bíða dóms í málinu, en varnaraðilum gert að greiða kærumálskostnað.

Varnaraðilinn Á-kvk-nf H-kvk-nf G-kvk-nf krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sóknaraðila gert að greiða kærumálskostnað.

Varnaraðilarnir F-kk-nf S-kk-nf M-kk-nf og K-kvk-nf J-kvk-nf E-kvk-nf krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar úr hendi sóknaraðila „eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.“

Samkvæmt gögnum málsins gerði sóknaraðili samning 13. október 2004 um kaup á nánar tiltekinni íbúð að Álfkonuhvarfi 27 í Kópavogi, en á þeim tíma voru hún og varnaraðilinn F-kk-nf S-kk-nf í óvígðri sambúð, sem var slitið áður en íbúðin var afhent 23. mars 2005. Mun varnaraðilinn F-kk-nf S-kk-nf hafa þá flutt í íbúðina, en sóknaraðili tekið á leigu íbúð á öðrum stað. Sóknaraðili gaf út afsal 6. desember 2005 fyrir íbúðinni til varnaraðilans K-kvk-ef J-kvk-ef, sem degi síðar afsalaði henni til varnaraðilans Á-kvk-ef H-kvk-ef. Í báðum þessum afsölum, sem var þinglýst 27. og 29. sama mánaðar, var tekið fram að kaupverð íbúðarinnar, 20.000.000 krónur, væri að fullu greitt, meðal annars með því að kaupandi hafi tekið að sér veðskuld við Landsbanka Íslands hf. að eftirstöðvum 15.852.000 krónur. Samkvæmt því, sem fram er komið í málinu, er varnaraðilinn K-kvk-nf J-kvk-nf hálfsystir varnaraðilans F-kk-ef S-kk-ef, sem nú er í sambúð með varnaraðilanum Á-kvk-þgf H-kvk-þgf, en hún mun enn vera þinglýstur eigandi íbúðarinnar.

Sóknaraðili höfðaði mál þetta 8. janúar 2007 og krafðist þess aðallega að ógilt yrði „afsalsgjöf“ sín 6. desember 2005 til varnaraðilans K-kvk-ef J-kvk-ef fyrir íbúðinni að Álfkonuhvarfi 27, svo og sams konar ráðstöfun þess varnaraðila 7. sama mánaðar til varnaraðilans Á-kvk-ef H-kvk-ef. Til vara krafðist sóknaraðili þess að varnaraðilunum yrði öllum í sameiningu gert að greiða sér 9.648.000 krónur, en samkvæmt héraðsdómsstefnu er með þessu krafist skaðabóta, sem sóknaraðili telur að svari til mismunar á raunverulegu verðmæti íbúðarinnar á afsalsdegi og fjárhæðar veðskuldarinnar, sem þá hvíldi á henni. Til þrautavara krafðist sóknaraðili þess að varnaraðilanum Á-kvk-þgf H-kvk-þgf yrði gert að greiða sér umrædda fjárhæð, en í stefnu var þessi krafa nefnd auðgunarkrafa og hún reiknuð á sama hátt og varakrafan. Að þessu frágengnu gerði sóknaraðili tvær varakröfur enn. Sú fyrri var á hendur varnaraðilanum K-kvk-þgf J-kvk-þgf um greiðslu á 4.148.000 krónum, sem sóknaraðili staðhæfir að hafi aldrei verið greiddar af umsömdu kaupverði samkvæmt afsalinu 6. desember 2005. Þeirri síðari, um greiðslu á 9.648.000 krónum, var beint að varnaraðilanum F-kk-þgf S-kk-þgf og því borið við að sóknaraðila bæri þessi fjárhæð til uppgjörs vegna slita á sambúð þeirra. Í hinum kærða úrskurði er lýst frekar málsástæðum, sem sóknaraðili bar fyrir sig í einstökum atriðum, en með úrskurðinum var málinu vísað frá dómi að kröfu varnaraðila með því að ekki væri fullnægt skilyrðum 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 til að sækja þessar kröfur á hendur þeim í einu máli.

Svo sem ráðið verður af framansögðu lýtur aðalkrafa sóknaraðila, sem beint er að tveimur varnaraðilum af þremur, að ógildingu tveggja löggerninga, en hún átti þó aðeins hlut að öðrum þeirra ásamt einum varnaraðilanum. Í héraðsdómsstefnu er hvorki greint á viðhlítandi hátt frá heimildum, sem sóknaraðili telur sig njóta til að krefjast ógildingar hins löggerningsins, sem hún átti ekki hlut að, né er þar rökstutt sérstaklega á hvaða grunni rekið verði eitt mál um gildi þeirra beggja. Að öðru leyti er hvergi þar að sjá haldbærar skýringar á því hvaða sameiginlega aðstaða gæti búið að baki kröfum á hendur öllum varnaraðilunum og er heldur ekki vísað til tiltekins atviks, sem hafi leitt þær af sér. Af þessum sökum er reifun málsins svo áfátt af hendi sóknaraðila að ófært er að taka afstöðu til andmæla varnaraðila gegn því að heimild 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 standi til þess að sækja framangreindar kröfur á hendur þeim öllum í einu máli. Verður því staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun málsins í heild.

Rétt er að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður falli niður.

Varnaraðilunum F-kk-þgf S-kk-þgf og K-kvk-þgf J-kvk-þgf verður ekki dæmdur gjafsóknarkostnaður fyrir Hæstarétti, svo sem þau hafa krafist, enda tekur gjafsókn, sem þeim var veitt 28. febrúar 2007, aðeins til rekstrar málsins fyrir héraðsdómi.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.