577/2014

B hf. og fjármálafyrirtækið G hf. gerðu með sér lánssamning 22. júní 2007, sem H Ltd. gerðist samningsaðili að fyrir kröfuhafaskipti gagnvart G hf. H Ltd. höfðaði mál á hendur B hf. til viðurkenningar á því að lánssamningurinn fæli í sér lögmætt erlent lán. Talið var að orðalag lánssamningsins benti ekki til annars en að um væri að ræða skuldbindingu í erlendri mynt en ekki íslenskum krónum. Að auki lægi fyrir að lánið hefði verið greitt með millifærslu á erlendum myntum af gjaldeyrisreikningum G hf. inn á gjaldeyrisreikninga B hf. og vextir greiddir reglulega í hinum erlendu myntum. Um framkvæmd samningsins og efndir eftir efni hans var talið að atvik væru í öllum atriðum sem máli skipti sambærileg atvikum i dómi Hæstaréttar 27. mars 2014 í máli nr. 750/2013 og gæti orðalag í kvittunum fyrir vaxtagreiðslum ekki leitt til þess að talið yrði að skuldbinding B hf. samkvæmt samningnum hefði verið í íslenskum krónum. Var krafa H Ltd. því tekin til greina um viðurkenningu þess að lánssamningur aðilanna væri lögmætt erlent lán.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. september 2014. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að viðurkennt verði að sér hafi verið heimilt samkvæmt 2. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu að víkja frá ákvæðum IV. kafla laganna, þar sem lánssamningur aðila 22. júní 2007 hafi sannarlega verið áfrýjanda til hagsbóta. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málsatvikum er skilmerkilega lýst í héraðsdómi. Eins og þar kemur fram gerðu áfrýjandi og Glitnir banki hf. með sér lánssamning 22. júní 2007. Á forsíðu hans sagði: „Lánssamningur (Lán í erlendum gjaldmiðlum).“ Þá kom fram í upphafsorðum hans að Glitnir banki hf. og áfrýjandi gerðu með sér „svofelldan lánssamning til 5 ára að fjárhæð að jafnvirði allt að, ISK 2.000.000.000 ... í erlendum myntum með þeim skilmálum sem greinir í samningi þessum.“ Jafnframt var þar kveðið á um að lánið bæri að endurgreiða í þeim gjaldmiðlum sem það samanstæði af og að lánveitandi hefði heimilt til þess að skuldfæra innlenda gjaldeyrisreikninga lántaka hjá lánveitanda fyrir greiðslum samkvæmt samningnum. Lánið, sem greiða skyldi í einu lagi 10. júlí 2012, skyldi bera svonefnda LIBOR vexti (London Inter Bank Offered Rate), en með þeim vöxtum væri átt við „vexti á millibankamarkaði í London á BBA-síðu Reuters.“ Lánið var greitt með millifærslu á japönskum jenum, norskum krónum, sænskum krónum, svissneskum frönkum og kanadískum dollurum af gjaldeyrisreikningum Glitnis banka hf. inn á gjaldeyrisreikninga áfrýjanda hjá bankanum. Að lokum voru vextir af láninu greiddir reglulega í hinum erlendu myntum frá 10. október 2007 til 10. júlí 2011. Glitnir banki hf. framseldi lánssamninginn 31. júlí 2008 til stefnda.

Í fyrri dómum Hæstaréttar, þar sem fjallað hefur verið um hvort samningur sé um lán í erlendri mynt eða íslenskum krónum bundið gengi erlendrar myntar, hefur fyrst og fremst verið byggt á skýringu á texta viðkomandi lánssamnings, þar sem lýst er skuldbindingu þeirri sem lántaki gengst undir. Í þeim tilvikum þegar textaskýring tekur ekki af skarið um hvers efnis lánssamningurinn er hefur verið litið til atriða sem lúta að því hvernig hann hefur verið efndur og framkvæmdur að öðru leyti.

Eins og áður greinir var umræddur lánssamningur á forsíðu auðkenndur sem „Lán í erlendum gjaldmiðlum“. Þá var í samningnum vísað til þess að lánið væri í erlendum myntum „að jafnvirði“ tiltekinnar fjárhæðar í íslenskum krónum og að heimilt væri að skuldfæra innlenda gjaldeyrisreikninga lántaka hjá lánveitanda fyrir greiðslum samkvæmt samningnum. Getur þetta orðalag ekki bent til annars en að að hér sé um að ræða skuldbindingu í erlendri mynt en ekki íslenskum krónum. Að auki liggur fyrir samkvæmt framansögðu að lánið var greitt með millifærslu á japönskum jenum, norskum krónum, sænskum krónum, svissneskum frönkum og kanadískum dollurum af gjaldeyrisreikningum Glitnis banka hf. inn á gjaldeyrisreikninga áfrýjanda hjá bankanum og jafnframt að vextir af því voru greiddir reglulega í hinum erlendu myntum frá 10. október 2007 til 10. júlí 2011. Er fallist á með héraðsdómi að samkvæmt því sem rakið hefur verið séu atvik að þessu leyti í öllum atriðum sem máli skipta sambærileg atvikum í dómi Hæstaréttar 27. mars 2014 í máli nr. 750/2013. Fór samkvæmt þessu um framkvæmd samningsins og efndir eftir efni hans og getur orðalag í kvittunum fyrir vaxtagreiðslum því ekki leitt til þess að talið verði að skuldbinding áfrýjanda hafi verið í íslenskum krónum. Að framansögðu virtu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Eftir úrslitum málsins verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Brim hf., greiði stefnda, Haf Funding 2008 - 1 Ltd., 1.500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.