273/2001

S var ákærður fyrir margvísleg brot gegn almennum hegningarlögum og umferðarlögum. Í fyrsta lagi gripdeild, fjársvik og eignaspjöll með því að hafa dvalið á gistiheimili og þegið þar þjónustu án þess að geta greitt fyrir hana, svo og skemmt þar og tekið þaðan nánar tiltekna muni. Í öðru lagi fjársvik með því að hafa dvalið á hóteli undir öðru nafni en sínu eigin og þegið þar þjónustu án þess að geta greitt fyrir hana. Í þriðja lagi líkamsárás og eignaspjöll með því að hafa ráðist á nánar tilgreindan hátt að konu, þar sem þau dvöldust í gistihúsi, og skemmt gleraugu hennar og tiltekna muni á dvalarstað þeirra, og í fjórða lagi þjófnað, nytjastuld og akstur bifreiðar án ökuréttinda með því að hafa heimildarlaust tekið bifreið og ekið henni, en síðan tekið aðra bifreið og ekið henni uns lögregla stöðvaði hann, svo og að hafa tekið í húsbroti tvö bankakort og nýtt þau síðan til úttekta af bankareikningum. Héraðsdómur taldið sannað að S hefði gerst sekur um gripdeild, en sýknaði hann af sakargiftum um fjársvik og eignaspjöll að því er snerti dvöl hans á framangreindu gistiheimili. Jafnframt var hann sakfelldur fyrir fjársvik vegna dvalar á umræddu hóteli sem og líkamsárás í umræddu gistihúsi, en sýknaður af sakargiftum um eignaspjöll þar. Þá var hann sakfelldur fyrir þjófnað, nytjastuld og akstur án ökuréttinda. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu S fyrir þau brot, sem hann var þar talinn hafa gerst sekur um, og um refsingu hans, sem var ákveðin með tilliti til þess að S væri vanaafbrotamaður. Á hinn bóginn vísaði Hæstiréttur frá héraðsdómi þremur af fjórum skaðabótakröfum sem þar höfðu verið teknar til greina, ýmist á þeim grundvelli að S hefði verið sýknaður af þeim brotum sem kröfurnar tóku til, sbr. 2. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, að hann hefði ekki verið sakaðar um þá háttsemi sem bóta væri krafist fyrir, sbr. 1. mgr. 170. gr. sömu laga, eða að viðkomandi krafa væri engum gögnum studd.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 29. júní 2001 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun og jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að öðru leyti en því að refsing ákærða verði þyngd frá því, sem þar greinir, svo og að vísað verði frá héraðsdómi kröfum um skaðabætur samkvæmt I. kafla ákæru 10. nóvember 2000 og I. kafla ákæru 23. mars 2001.

Ákærði krefst aðallega sýknu af sakargiftum samkvæmt ákæru 10. nóvember 2000 og I. kafla ákæru 23. mars 2001, en til vara að refsing samkvæmt hinum áfrýjaða dómi verði milduð. Þá krefst hann þess að öllum skaðabótakröfum, sem hafðar eru uppi í málinu, verði vísað frá héraðsdómi.

I.

Sýslumaðurinn í Stykkishólmi höfðaði mál þetta með ákæru 10. nóvember 2000, þar sem ákærða var gefin að sök í I. kafla gripdeild, fjársvik og eignaspjöll með því að hafa dvalið 16. og 17. apríl 1999 á gistiheimilinu Heimagistingu í Stykkishólmi og þegið þar þjónustu án þess að geta greitt fyrir hana, svo og skemmt þar og tekið þaðan nánar tiltekna muni. Í II. kafla ákærunnar var ákærði sakaður um fjársvik með því að hafa dvalið 31. maí og 1. júní sama árs á Hótel Framnesi í Eyrarsveit undir öðru nafni en sínu eigin og þegið þar þjónustu án þess að geta greitt fyrir hana. Í tengslum við fyrri kafla þessarar ákæru var þar gerð krafa eiganda áðurnefnds gistiheimilis, M-kvk-ef B-kvk-ef, um skaðabætur vegna gistingar, sem ekki hafi verið greitt fyrir, 2.800 krónur, vegna skemmdra muna 30.000 krónur og vegna muna, sem ákærða var gefið að sök að hafa tekið þaðan, 7.330 krónur, eða alls 40.130 krónur. Í tengslum við síðari kafla ákærunnar var gerð skaðabótakrafa í þágu Hótels Framness vegna ógreiddra reikninga fyrir þjónustu, sem ákærði hafi þegið, að fjárhæð 17.700 krónur. Á grundvelli þessarar ákæru var málið þingfest fyrir Héraðsdómi Vesturlands 13. desember 2000.

Hinn 23. mars 2001 gaf sýslumaðurinn í Stykkishólmi út aðra ákæru á hendur ákærða. Þar var hann annars vegar borinn sökum um líkamsárás og eignaspjöll 2. mars 2001 með því að hafa ráðist á nánar tilgreindan hátt að nafngreindri konu, þar sem þau dvöldust í gistihúsinu Felli á Arnarstapa, og við sama tækifæri skemmt gleraugu hennar og tiltekna muni á dvalarstað þeirra. Hins vegar var ákærða gefinn að sök nytjastuldur og akstur án ökuréttar með því að hafa aðfaranótt 3. sama mánaðar tekið í Snæfellsbæ bifreiðina LJ 291 heimildarlaust og ekið henni um bæinn, en síðan tekið þar aðra bifreiða, ZP 695, og ekið henni uns lögreglan tók hann höndum í Mosfellsbæ. Einnig var hann sakaður um eignaspjöll með því að hafa komið í þeirri för við á gistihúsinu Felli og brotið þar rúðu í glugga, svo og um þjófnað með því að hafa stolið ökuskírteini nafngreinds manns í fyrri bifreiðinni, sem hann hafi tekið umrædda nótt, og farið síðan inn í íbúðarhús að Túnbrekku 13 í Ólafsvík, tekið þar tvö bankakort og notað þau í kjölfarið í Borgarnesi í hraðbanka, þar sem hann hafi tekið út 15.000 krónur með hvoru þeirra. Í ákærunni var höfð uppi skaðabótakrafa Snjófells sf., sem mun reka gistihúsið að Felli, vegna skemmda á nánar tilgreindum munum. Var fjárhæð þeirrar kröfu alls 17.972 krónur, en annars vegar var um að ræða bætur að fjárhæð 10.000 krónur vegna muna, sem ákærði var sakaður um að hafa skemmt með háttsemi sinni samkvæmt fyrri kafla ákærunnar, og hins vegar 7.972 krónur vegna rúðu, sem fjallað var um í síðari kafla hennar. Einnig var þar gerð skaðabótakrafa að fjárhæð 35.554 krónur fyrir S-kk-þf K. S-kk-þf, eiganda bifreiðarinnar LJ 291, vegna skemmda á henni. Mál um þessa ákæru var þingfest í Héraðsdómi Vesturlands 23. mars 2001 og það sameinað fyrra málinu.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir gripdeild samkvæmt I. kafla ákærunnar frá 10. nóvember 2000, en sýknaður af þeim sökum, sem hann var þar borinn um fjársvik og eignaspjöll. Hann var dæmdur til að greiða áðurnefndum eiganda gistiheimilisins Heimagistingar, M-kvk-þgf B-kvk-þgf, skaðabætur að fjárhæð 28.800 krónur, en þar var annars vegar um að ræða 2.800 krónur vegna ógreidds kostnaðar af gistingu og hins vegar 26.000 krónur vegna skemmda á tveimur nánar tilgreindum hlutum. Ákærði var sakfelldur fyrir fjársvik samkvæmt II. kafla sömu ákæru og dæmdur til að greiða Hótel Framnesi 17.700 krónur, svo sem krafist var. Ákærði var einnig sakfelldur fyrir líkamsárás, sem hann var sakaður um í I. kafla ákærunnar frá 23. mars 2001, en sýknaður af sakargiftum um eignaspjöll, sem hann var þar borinn, bæði að því er varðar spjöll á gleraugum konunnar, sem fyrir árás hans varð, og á munum í gistihúsinu Felli. Hann var þó dæmdur til að greiða eiganda gistihússins, Snjófelli sf., 6.000 krónur í skaðabætur vegna skemmda á munum þar. Loks var ákærði sakfelldur fyrir öll brotin, sem um ræddi í II. kafla ákærunnar frá 23. mars 2001. Í tengslum við það var hann dæmdur til að greiða Snjófelli sf. skaðabætur að fjárhæð 7.972 krónur vegna brotinnar rúðu og S-kk-þgf K. S-kk-þgf 10.000 krónur vegna skemmda á bifreiðinni LJ 291.

Fyrir Hæstarétti krefst ákærði sem áður segir sýknu af þeim sakargiftum, sem hann var borinn með báðum köflum ákærunnar 10. nóvember 2000 og fyrri kafla ákærunnar 23. mars 2001, svo og að vísað verði frá héraðsdómi öllum skaðabótakröfum, sem teknar voru til greina með hinum áfrýjaða dómi. Hann unir á hinn bóginn niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu fyrir þau brot, sem um ræddi í síðari kafla ákærunnar 23. mars 2001. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir þau brot, sem hér að framan er getið, svo og um skaðabætur að öðru leyti en því að tekið er undir kröfu ákærða um að vísað verði frá héraðsdómi skaðabótakröfu M-kvk-ef B-kvk-ef að fjárhæð 28.800 krónur, sbr. fyrri kafla ákærunnar 10. nóvember 2000, og skaðabótakröfu Snjófells sf. að fjárhæð 6.000 krónur, sbr. fyrri kafla ákærunnar 23. mars 2001.

II.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir þau brot, sem hann var þar talinn hafa gerst sekur um. Á sama hátt verður jafnframt staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða.

Eins og áður greinir var ákærði sýknaður með héraðsdómi af sakargiftum samkvæmt I. kafla ákærunnar frá 10. nóvember 2000 um fjársvik og eignaspjöll á gistiheimilinu Heimagistingu í Stykkishólmi, en sakfelldur á hinn bóginn fyrir gripdeild þar. Skaðabótakrafa eiganda gistiheimilisins, M-kvk-ef B-kvk-ef, sem tekin var til greina með hinum áfrýjaða dómi, var annars vegar vegna gistikostnaðar, sem ákærði var sakaður um að hafa svikist um að greiða, og hins vegar vegna spjalla á eignum hennar. Með því að ákærði var sýknaður af þeim brotum, sem þessir liðir skaðabótakröfunnar áttu rætur að rekja til, ber samkvæmt 2. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að vísa skaðabótakröfu M-kvk-ef frá héraðsdómi.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um skyldu ákærða til að greiða Hótel Framnesi skaðabætur að fjárhæð 17.700 krónur.

Ákærði var sýknaður í héraði af sakargiftum samkvæmt fyrri kafla ákærunnar frá 23. mars 2001 um að hafa spillt þargreindum eignum Snjófells sf. í gistihúsinu Felli. Ber því samkvæmt 2. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 að vísa frá héraðsdómi kröfu félagsins um skaðabætur af þessum sökum, sem tekin var til greina í hinum áfrýjaða dómi með 6.000 krónum. Skaðabótakrafa sama félags að fjárhæð 7.972 krónur, sem fallist var á í héraðsdómi og lýtur að þeirri háttsemi ákærða samkvæmt síðari kafla sömu ákæru að hafa brotið rúðu í glugga gistihússins, er engum gögnum studd. Verður því jafnframt að vísa henni frá héraðsdómi og þar með skaðabótakröfu Snjófells sf. í heild sinni.

Samkvæmt II. kafla ákærunnar 23. mars 2001 var ákærða ekki gefið að sök að hafa unnið spjöll á bifreiðinni LJ 291, heldur að hafa tekið hana í heimildarleysi aðfaranótt 3. sama mánaðar. Þegar af þeirri ástæðu var ekki fullnægt skilyrðum 1. mgr. 170. gr. laga nr. 19/1991 til að hafa uppi í málinu skaðabótakröfu S-kk-ef K. S-kk-ef vegna skemmda á bifreiðinni. Verður þeirri kröfu hans því vísað frá héraðsdómi.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað af málinu, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærða, S-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef, um skaðabætur úr hendi hans til Hótels Framness og um sakarkostnað.

Vísað er frá héraðsdómi skaðabótakröfum M-kvk-ef B-kvk-ef, Snjófells sf. og S-kk-ef K. S-kk-ef á hendur ákærða.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 50.000 krónur.