498/2016

Í málinu krafðist A þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir á hægri hendi í kjölfar læknismeðferðar á Landspítalanum árið 2001. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að í matsgerð tveggja dómkvaddra manna, sem A hafði aflað undir rekstri málsins í héraði, hefði því verið lýst að haga hefði mátt meðferð A á annan veg en gert var umrætt sinn. Á hinn bóginn hefði ekki falist í þessu áliti, fremur en öðrum gögnum málsins, sönnun á því að mistök hefðu verið gerð í þessari meðferð sem leitt gætu til skaðabótaskyldu Í. Var Í því sýknað af kröfu A.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þ-kk-nf Ö-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 25. apríl 2016. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 8. júní 2016 og var áfrýjað öðru sinni 6. júlí sama ár. Áfrýjandi krefst þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda vegna líkamstjóns, sem hún varð fyrir á hægri hendi í kjölfar læknismeðferðar á Landspítala– háskólasjúkrahúsi 20. og 21. febrúar 2001. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum málsins var áfrýjandi lögð inn á bráðamóttöku barna á Landspítala skömmu eftir hádegi 20. febrúar 2001 vegna alvarlegrar sýkingar, en hún var þá tæpra átta vikna. Í hinum áfrýjaða dómi er lýst nánar lífshættulegu ástandi áfrýjanda og meðferð, sem hún hlaut, en meðal annars töldu læknar sig knúna til að setja æðalegg í slagæð við olnbogabót á hægri handlegg hennar. Æðaleggur þessi var fjarlægður eftir um sex klukkustundir þegar merki höfðu komið fram um batnandi ástand áfrýjanda, en þá höfðu einnig greinst einkenni um blóðrásartruflanir til hægri handar hennar. Í framhaldi af því var áfrýjanda gefið lyf til að vinna gegn storkumyndun í blóði, en þótt sú meðferð hafi í byrjun borið einhvern árangur ágerðist blóðrásarþurrð í hendinni. Gekkst áfrýjandi undir skurðaðgerð af þessum sökum eftir hádegi 21. febrúar 2001, en þar var slagæðin hreinsuð og sett segalosandi lyf í hana. Þrátt fyrir aðgerðina urðu vefjaskemmdir á fingrum hægri handar áfrýjanda og missti hún þá alla.

Áfrýjandi telur mistök hafa verið gerð við framangreinda læknismeðferð og höfðaði hún mál af því tilefni gegn stefnda 18. febrúar 2011 til heimtu skaðabóta. Dómur var felldur á það mál í héraði 18. desember 2012, þar sem stefndi var sýknaður af kröfu áfrýjanda. Með dómi Hæstaréttar 21. nóvember 2013 í máli nr. 377/2013 var málinu vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar sökum þess að áfrýjandi hafði ekki aflað matsgerðar til að leitast við að færa gegn andmælum stefnda sönnur á ætluð mistök við læknismeðferðina fyrr en á lokastigum málsmeðferðar fyrir Hæstarétti. Í framhaldi af því höfðaði áfrýjandi mál þetta 20. maí 2014 og krefst hún sem fyrr segir að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda vegna líkamstjóns, sem hún hafi hlotið af fyrrgreindri læknismeðferð.

Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi aflaði áfrýjandi nýrrar matsgerðar tveggja dómkvaddra manna til að fá svör meðal annars við því hvort í fyrsta lagi hafi verið forsvaranlegt að setja æðalegg í slagæð í olnbogabót hennar, í öðru lagi hvort forsvaranlegt hafi verið að hafa æðalegginn þar svo lengi sem raun varð á og í þriðja lagi hvort liðið hafi of langur tími frá því að blóðrásartruflanir komu fram þar til gripið var til skurðaðgerðar. Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi svöruðu matsmenn fyrstu spurningunum tveimur játandi. Um þriðju spurninguna sagði í matsgerðinni að æðaleggurinn hafi valdið blóðsega og mjög alvarlegum truflunum í blóðrás í hægri handlegg áfrýjanda. Við þessu hafi orðið að bregðast með því að fjarlægja æðalegginn þegar einkenni þessi komu fram og gefa blóðþynnandi lyf, eins og gert var, svo og með því að leita ráða sérfræðinga í blóðstorkusjúkdómum og æðaskurðlækningum ef ekki tækist „að endurheimta blóðrásina“ með þeim úrræðum. Síðan sagði: „Fram kemur í gögnum spítalans að þeir sem önnuðust barnið lýstu bata í hendinni strax eftir að æðaleggurinn hafði verið fjarlægður. Síðan var hafin meðferð með heparíni en því er lýst í rannsóknum að slík meðferð getur hjálpað til við að bæta blóðrásarflæði í aðstæðum sem þessum ... Því er ekki óeðlilegt að bíða í nokkra klukkutíma og sjá hvort sú meðferð bæti ástandið. Ef skurðaðgerð er talin eini kosturinn í stöðunni verður að meta hvort ástand sjúklingsins er nægilega stöðugt til að hætt sé að framkvæma aðgerðina ... Hugsanlega hefði mátt hafa samband þegar um kvöldið við blóðmeina/storkusérfræðing en [B] hefur þegar lýst fyrir dómi að þetta hefði orðið hans fyrsta ráðlegging. Einnig má færa rök fyrir því að skynsamlegt hefði verið að hafa samband þegar um kvöldið eða nóttina við æðaskurðlækni til að leita ráða. Hins vegar kemur það ekki nægjanlega skýrt fram í gögnum hvenær ástand stúlkunnar var það stöðugt að þorandi væri að framkvæma skurðaðgerð. Blóðprufur fara hins vegar versnandi, storkutruflanir ... verða áberandi og stúlkan fær áberandi húðblæðingar. Alls óvíst er hvort stúlkan hefði þolað aðgerð um kvöldið eða nóttina. Því er hins vegar lýst morguninn eftir að ástand stúlkunnar telst það stöðugt að hættandi sé að framkvæma aðgerð. Það ber síðan að hafa í huga að atvik af þessu tagi er einstaklega sjaldséð og vantar alla rútínu í kringum svona atvik. Þetta kristallast í því að bæði tilkallaður blóðmeinafræðingur og æðaskurðlæknir leita ráða erlendis hvernig best sé að meðhöndla stúlkuna og hvaða leið sé líklegust til árangurs. Það eru engar vísindalegar rannsóknir til sem styðja þá ákvörðun að skurðaðgerð sé besta meðhöndlunin við blóðsega af þessu tagi og því ástandi sem stúlkan var í. Það er því mat okkar að það hefði mátt hafa samband við blóðmeinafræðing og æðaskurðlækni fyrr en gert var en óljóst er hvort það hefði leitt til minni skaða en varð. Hugsanlega hefði stúlkan getað farið í aðgerð strax morguninn eftir þegar ljóst var að heparíndreypi lagaði ekki blóðrás og þegar tilkallaðir sérfræðilæknar hefðu verið búnir að leita ráða kollega sinna erlendis. Hvort aðgerð einhverjum klukkustundum fyrr hefði breytt útkomunni gengur ekki að segja.“ Matsmennirnir staðfestu matsgerð sína fyrir dómi.

Með hinum áfrýjaða dómi var stefndi sýknaður af kröfu áfrýjanda, en héraðsdómur var skipaður sömu sérfróðum meðdómsmönnum og sátu í dómi í fyrra máli hennar. Kafli í hinum áfrýjaða dómi, sem hefur að geyma röksemdir fyrir niðurstöðu hans, er nánast orðrétt eins og kafli um það efni í fyrri héraðsdóminum frá 18. desember 2012, þar á meðal þegar vísað er til framburðar vitna við aðalmeðferð fyrra málsins, en endurrit skýrslna þeirra hafa verið lögð fram í máli þessu og komu flest vitnin á ný fyrir dóm við meðferð þess til að staðfesta fyrri framburð. Í niðurstöðukafla dómsins er svo til ekkert vikið að framangreindri matsgerð, en við það verður að miða að í því felist sú afstaða héraðsdóms að matsgerðin raski ekki niðurstöðum, sem komist var að í fyrri dóminum.

Um það efni matsgerðarinnar, sem rakið er hér að framan, er þess að gæta að í afmörkuðum atriðum hafa matsmenn lýst því áliti að haga hefði mátt meðferð áfrýjanda á annan veg en gert var á Landspítala 20. og 21. febrúar 2001. Á hinn bóginn felst ekki í þessu áliti, fremur en öðrum gögnum málsins, sönnun á því að mistök hafi verið gerð í þessari meðferð sem leitt gætu til skaðabótaskyldu stefnda við áfrýjanda. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.