836/2017

Þrotabú S ehf. höfðaði mál á hendur T til heimtu bóta vegna ábyrgðar sem þrotabúið taldi T bera á því að tækjabúnaður í eigu S ehf., eða andvirði hans, hefði ekki skilað sér inn í búið við skiptin. Í dómi Hæstaréttar kom fram að málatilbúnaður þrotabús S ehf. væri ekki til þess fallinn að unnt væri að staðreyna að sá tækjabúnaður sem talinn væri upp í stefnu til héraðsdóms hefði verið í eigu búsins þegar T hefði stöðvað rekstur S ehf. og eftir atvikum að hvaða marki honum hefði verið ráðstafað án þess að félagið nyti endurgjaldsins. Þá taldi rétturinn ágalla vera á málatilbúnaði þrotabús S ehf. hvað varðaði tölulegan grundvöll skaðabótakröfunnar en engin tilraun hefði verið gerð til að afmarka raunverulegt verðmæti tækjabúnaðarins á þeim degi sem bú S ehf. hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta og þar með raunverulegt tjón þrotabús S ehf. Hefði stefna í málinu því ekki uppfyllt kröfur e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem ekki hefði verið úr þessari vanreifun bætt með viðhlítandi hætti undir rekstri málsins væru svo verulegir annmarkar á málatilbúnaði þrotabús S ehf. að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf landsréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 28. desember 2017. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 4.050.466 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2015 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Einkahlutafélagið Sitrus annaðist auglýsingasölu og auglýsingagerð en bú þess var tekið til gjaldþrotaskipta 21. október 2015. Áfrýjandi byggir á því að stefndi hafi verið stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi Sitrusar ehf. frá 4. desember 2012 og þar til bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta. Stefndi hafi stöðvað rekstur félagsins í lok febrúar 2015 og þá skipt um skrár á starfsstöð þess. Þegar starfsmenn félagsins hafi yfirgefið starfsstöðina hafi allur tækjabúnaður félagsins verið þar. Stefndi hafi tjáð skiptastjóra áfrýjanda að engar eignir væru í búinu en gefið óljós svör um hvað orðið hefði af tækjabúnaðinum. Könnun skiptastjóri á bankareikningi Sitrusar ehf. hjá Landsbankanum hefði leitt í ljós að ekki væri að sjá að eignir búsins hefðu verið seldar og andvirði þeirra runnið inn á reikning félagsins.

Áfrýjandi lagði 7. júlí 2016 fram kröfu á hendur stefnda fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur um afhendingu á nánar tilgreindum tækjabúnaði en undir rekstri málsins komu fram skýringar á afdrifum hluta hans. Kröfu áfrýjanda var hafnað með úrskurði héraðsdóms sem staðfestur var með dómi Hæstaréttar 13. desember 2016 í máli nr. 788/2016.

Af hálfu áfrýjanda er byggt á því að eftir að rekstri Sitrusar ehf. hafi verið hætt hafi stefndi einn haft aðgang að húsnæði því sem tækjabúnaðurinn var í. Því viti hann einn um afdrif búnaðarins og beri þar af leiðandi augljóslega ábyrgð á vörslu hans og hvarfi samkvæmt 108. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutfélög og almennum skaðabótareglum.

Skaðabótakrafa áfrýjanda er sundurliðuð með þeim hætti að tilgreind eru þau tæki sem áfrýjandi telur hafa horfið úr eigu félagsins og þá er gerð grein fyrir vörunúmeri, heiti tækis og raðnúmeri auk þess sem kaupverð er tilgreint. Við þingfestingu málsins í héraði voru lagðir fram reikningar sem bera það með sér, utan einn, að vera vegna kaupa Sitrusar ehf. á tölvum og öðrum tækjum en flestir þeirra eru dagsettir á fyrri hluta ársins 2013 en sá síðasti 5. maí 2014. Gengið er út frá því í stefnu að reikningarnir séu vegna þeirra tækja sem voru á starfsstöð Sitrusar ehf. þegar rekstri var hætt og skiptastjóri telur að hafi horfið úr eigu félagsins síðar án endurgjalds. Ekki var sérstaklega vísað til þess í stefnu að þessi gögn hefðu verið fengin úr bókhaldi Sitrusar ehf. Af hálfu áfrýjanda er byggt á því að tölvubúnaður félagins hafi verið mjög vandaður og notkunar- og líftími mun lengri en almennt gerist um heimilistölvur og venjulegar skrifstofutölvur. Vafi um raunverðmæti eignanna sé því á áhættu og ábyrgð stefnda.

II

Sá ágalli er á málatilbúnaði áfrýjanda að í stefnu til héraðsdóms er aðeins að litlu leyti vísað til þeirra upplýsinga sem lágu fyrir við höfðun málsins um ráðstöfun á tækjabúnaði Sitrusar ehf. en þessar upplýsingar höfðu komið fram í skýrslum stefnda og starfsmanna félagsins hjá skiptastjóra og við rekstur fyrrnefnds máls áfrýjanda á hendur stefnda um afhendingu á búnaði. Upplýsingarnar gáfu þó fullt tilefni til þess að skiptastjórinn gerði frekari reka að því að staðreyna hvernig tækjunum hefði verið ráðstafað, hvort endurgjald hefði komið fyrir þau og hvert það hefði runnið. Ársreikningar Sitrusar ehf. eða önnur bókhaldsgögn voru ekki lögð fram í málinu og ekki til þeirra vísað í málatilbúnaði áfrýjanda. Þá var ekki lagt fram í málinu yfirlit yfir færslur á bankareikningum Sitrusar ehf. heldur aðeins vísað til þess að skiptastjóri hefði kannað yfirlit reikninganna. Málatilbúnaður áfrýjanda er þannig ekki til þess fallinn að unnt sé að staðreyna að sá tækjabúnaður sem talinn er upp í stefnu hafi verið í eigu búsins þegar stefndi stöðvaði rekstur Sitrusar ehf. og eftir atvikum að hvaða marki honum hafi verið ráðstafað án þess að félagið nyti endurgjaldsins.

Þá er sá ágalli á málatilbúnaði áfrýjanda hvað varðar tölulegan grundvöll skaðabótakröfunnar að alfarið er byggt á kaupverði nánar tiltekinna tækja á árunum 2013 og 2014, að því er virðist að meðtöldum virðisaukaskatti sem þó má ætla að Sitrus ehf. hafi getað nýtt sem innskatt. Engin tilraun er gerð til að afmarka raunverulegt verðmæti tækjabúnaðarins á þeim degi sem bú Sitrusar ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta og þar með raunverulegt tjón áfrýjanda svo sem með því að meta eða áætla endursöluverð tækjanna að teknu tilliti til óhjákvæmilegrar virðisrýrnunar vegna aldurs og notkunar.

Samkvæmt framansögðu uppfyllti stefna í málinu ekki kröfur e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem ekki hefur verið úr þessari vanreifun bætt með viðhlítandi hætti undir rekstri málsins eru svo verulegir annmarkar á málatilbúnaði áfrýjanda að óhjákvæmilegt er að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 2. mgr. 130. gr., sbr. 190. gr., laga nr. 91/1991 ber að dæma áfrýjanda til að greiða stefnda málskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi vegna reksturs málsins í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi, Þrotabú Sitrusar ehf., greiði stefnda, T-kk-þgf G-kk-þgf, samtals 700.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.