155/2007

J og G keyptu hús í byggingu af H sf. 12. maí 1999. Eigendur félagsins voru EP og EM og var EM jafnframt byggingarstjóri hússins. Sig kom fram í gólfplötu og kváðust J og G hafa orðið vör við ummerki þessa í desember 1999. Í málinu beindu J og G kröfum að N, múrarameistara hússins, og R til vara. Eigendur H sf. voru báðir gjaldþrota en J og G lýstu kröfu í þrotabú EM sem byggingarstjóra hússins. Reyndist bú byggingarstjórans eignalaust og ekki var við skiptin tekin afstaða til bótakröfu J og G. Í ljós kom að ábyrgðartrygging EM sem byggingarstjóra hafði ekki tekið gildi á þeim tíma þegar tjónið varð. Kom fram í málinu að J og G höfðu fyrst beint kröfu að N vegna hins ætlaða galla með birtingu stefnu í júní 2005 og var talið að þar sem svo langur tími hafði liðið frá því að þau urðu hins ætlaða galla vör hefðu þau fyrirgert hugsanlegum bótarétti sínum gagnvart N fyrir tómlæti. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu N. Kröfu sína gegn R byggðu J og G einkum á því að R hefði borið að ganga eftir því áður en byggingarleyfi var gefið út að EM hefði sem byggingarstjóri gilda ábyrgðartryggingu, en einnig á því að byggingarfulltrúi hefði sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann gerði ekki athugasemdir við frágang botnplötu við úttekt. Varðandi fyrri röksemdina var talið að ekki lægi fyrir í málinu staðfesting á ábyrgð byggingarstjóra og þá ekki hvort tjón J og G væri þess eðlis að ábyrgðartrygging byggingarstjóra hefði bætt það. Taldist því ekki sýnt fram á að orsakasamband væri á milli tjóns þeirra og þeirrar staðreyndar að R hafði skráð EM sem byggingarstjóra á verkið án þess að hann hefði ábyrgðartryggingu. Þá þóttu J og G ekki hafa sýnt fram á vanrækslu starfsmanna R við úttekt á botnplötu. Var R því einnig sýknað af kröfu J og G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandinn Reykjavíkurborg skaut málinu til Hæstaréttar 16. mars 2007 og krefst sýknu af kröfu stefndu J-kk-ef B-kk-ef og G-kvk-ef R-kvk-ef og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

J-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf R-kvk-nf áfrýjuðu héraðsdómi fyrir sitt leyti 20. mars 2007. Þau krefjast þess að viðurkennd verði bótaskylda stefnda N-kk-ef H-kk-ef K-kk-ef vegna sigs á gólfplötu fasteignarinnar Bakkastöðum 27 í Reykjavík og málskostnaðar úr hans hendi í héraði og fyrir Hæstarétti. Verði bótaskylda stefnda N-kk-ef ekki viðurkennd er krafist staðfestingar héraðsdóms og áfrýjandanum Reykjavíkurborg þá gert að greiða þeim málskostnað fyrir Hæstarétti.

Stefndi Njáll krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Umsókn um byggingarleyfi fyrir húsið Bakkastaðir 27, einnar hæðar einbýlishús úr steinsteypu, klætt utan með plötum og með innbyggðri bílgeymslu, var móttekin 20. júlí 1998 og samþykkt á fundi byggingarnefndar Reykjavíkurborgar síðla ágúst sama ár. E-kk-nf M-kk-nf húsasmíðameistari var skráður byggingarstjóri hússins 22. september sama ár og stefndi N-kk-nf múrarameistari þess 25. sama mánaðar. Úttekt á botnplötu hússins fór fram af hálfu áfrýjandans Reykjavíkurborgar 20. nóvember 1998. J-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf R-kvk-nf keyptu einbýlishúsið af Handverki sf., sem var sameignarfélag E-kk-ef M-kk-ef og E-kvk-ef P-kvk-ef, með kaupsamningi 12. maí 1999.

Húsið var afhent kaupendum fullfrágengið að utan og fokhelt að innan 20. apríl 1999. Þau hófust handa við að gera húsið íbúðarhæft og létu í því skyni meðal annars gera breytingar á teikningum þess. Upphaflega hafði verið gert ráð fyrir að innveggir væru allir léttir, en þau ákváðu að hafa suma veggi úr 15 cm vikursteini og aðra úr 10 cm hleðslusteini. Réðu þau sérstakan múrarameistara til þessa verks, án samráðs við stefnda N-kk-þf. Innveggir voru settir upp í júlí 1999 og í desember sama ár fóru kaupendur að taka eftir sprungum í veggjum og síðar í kverkum milli gólfs og veggja, milli inn- og útveggja og í gólfinu sjálfu. Bar J-kk-nf fyrir héraðsdómi að sumarið eftir hafi sprungurnar verið farnar að ágerast töluvert og þau þá leitað til byggingarstjórans og spurt hvað unnt væri að gera. Þau tóku við afsali frá seljanda hússins 27. desember 2000 og þá var jafnframt gengið frá lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi, 500.000 krónum. Í kostnaðaruppgjöri kemur fram að seljandi hafi veitt þeim afslátt til þess að ljúka við þakkant, 30.000 krónur, og að hann hafi lofað að skipta um hurð út í garð og ljúka frágangi á rennum og niðurföllum. Greiddu kaupendur mismuninn, 470.000 krónur, og er ekkert getið um fyrirvara eða athugasemdir vegna sprungna eða sigs í gólfplötu.

Kaupendur fengu í apríl 2002 dómkvadda matsmenn til þess að leggja mat á annmarka þá sem þau töldu vera á húsinu. Þeir skiluðu matsgerð 18. október 2002 meðal annars um annmarka á gólfplötu hússins. Töldu þeir að margar samverkandi ástæður væru fyrir sprungumyndun í gólfplötunni, þar á meðal eigin þyngd hennar og þyngd hlöðnu milliveggjanna, einkum af þyngri gerðinni.

Bú E-kk-ef byggingarstjóra var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði 25. október 2002 og var frestdagur 23. apríl sama ár. Kaupendur lýstu kröfu í þrotabúið með bréfi 17. desember 2002, samtals 32.596.283 krónum. Skiptum lauk 24. nóvember 2003 án þess að efnisleg afstaða væri tekin til lýstrar kröfu kaupendanna. Búið reyndist eignalaust og ekkert fékkst upp í lýstar kröfur.

Kaupendur höfðuðu mál þetta í júní 2005 aðallega á hendur múrarameistara hússins, stefnda N-kk-þgf, en til vara á hendur áfrýjandanum Reykjavíkurborg, og gerðu þá kröfu að viðurkennd yrði með dómi bótaskylda gagnvart þeim vegna sigs á gólfplötu fasteignarinnar.

II.

J-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf R-kvk-nf, sem eru áfrýjendur í þessum þætti málsins, hafa fyrir Hæstarétti fallið frá þeirri málsástæðu sinni að stefndi N-kk-nf beri hlutlæga ábyrgð á tjóni þeirra, en halda því fram að hann hafi valdið þeim tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti. Hann hafi verið skráður múrarameistari hússins þegar gólfplatan var steypt og beri hann ábyrgð gagnvart byggingarstjóra og eigendum byggingarframkvæmdanna á því að allir verkþættir sem hann tók að sér að hafa umsjón með væru unnir í samræmi við viðurkennda verkhætti, samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir, sbr. 1. mgr. 52. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997. Hann hafi því sem skráður múrarameistari, sbr. 39. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998, borið ábyrgð á allri steinsteypu í húsinu, fyllingu í og við grunn þess og þjöppun þeirrar fyllingar og frágangi á einangrun undir múrvinnu.

Stefndi lýsti því í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi að hann hefði skrifað upp á allnokkur hús af þessari gerð og á þessum slóðum fyrir E-kk-þf M-kk-þf með því skilyrði að hann ynni múrverkið í þeim, sem aðeins hafi verið að steypa gólfplöturnar og vélslípa. Ástæða þess hafi verið sú að teikningar hafi gert ráð fyrir léttum timburveggjum og hafi E-kk-nf sett þá upp, og hafi þessi byggingarmáti reynst vel. Stefndi hafi unnið verkið í öllum húsunum nema Bakkastöðum 27, en þangað hafi hann aldrei verið kvaddur, þvert á samninginn við húsasmíðameistarann, sem jafnframt var byggingarstjóri. Hann hafi því ekki komið að verki í þessu húsi. Þessar staðhæfingar stefnda hafa ekki verið dregnar í efa. Verður því að leggja til grundvallar að byggingarstjórinn hafi ekki kallað stefnda á staðinn til þess að leggja gólfplötu hússins, heldur sjálfur látið vinna verkið sem stefndi hafi átt að vinna í húsinu að honum forspurðum. Enda þótt ábyrgð stefnda, sem kveðið er á um í 1. mgr. 52. gr. laga nr. 73/1997 og 39. gr. reglugerðar nr. 441/1998, gæti þar með fallið niður gagnvart byggingarstjóranum vegna þessa verks getur hann þó ekki firrt sig ábyrgð á gerð gólfplötunnar gagnvart eigendum byggingarframkvæmdanna, áfrýjenda í þessum þætti málsins. Verður krafa hans um sýknu því ekki reist á þessari málsástæðu.

Hins vegar er til þess að líta að áfrýjendurnir J-kk-nf og G-kvk-nf kveðast í desember 1999 fyrst hafa orðið vör við þá galla sem þau töldu að væru á gólfplötu hússins. Hafi þau ætlað að hafa uppi kröfu á hendur stefnda af því tilefni bar þeim án ástæðulauss dráttar að tilkynna honum um gallana og að þau ætluðu að bera þá fyrir sig. Gegn andmælum stefnda er ekki sýnt að þau hafi á nokkurn hátt gert það fyrr en með birtingu stefnu í máli þessu í júní 2005. Þá voru rúmlega fimm ár liðin frá því að þau höfðu orðið vör við gallana. Þau hafa ekki fært fram afsakanlegar ástæður fyrir þessum drætti og því sýnt af sér slíkt tómlæti að þau hafa glatað rétti til að bera fyrir sig galla á fasteigninni gagnvart stefnda. Ber af þessari ástæðu að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um að sýkna stefnda N-kk-þf af kröfu áfrýjendanna J-kk-ef og G-kvk-ef og um málskostnað þeirra í milli. Verður þeim gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

III.

J-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf R-kvk-nf, sem eru stefndu í þessum þætti málsins, gera til vara sömu kröfu um viðurkenningu á bótaskyldu á hendur áfrýjandanum Reykjavíkurborg. Reisa þau kröfu sína í fyrsta lagi á því að Reykjavíkurborg hafi verið skylt að synja um útgáfu byggingarleyfis nema fyrir lægi staðfesting um ábyrgðartryggingu byggingarstjórans E-kk-ef M-kk-ef, enda hafi verið ólögmætt að skrá hann sem byggingarstjóra 22. september 1998 nema slík staðfesting lægi fyrir, sbr. 1. mgr. og 4. mgr. 33. gr. reglugerðar nr. 441/1998. Í öðru lagi byggja stefndu á því að af hálfu Reykjavíkurborgar hafi ekki gerð athugasemd við einangrun undir botnplötu hússins og frágang hennar við úttekt 20. nóvember 1998. Reglugerð nr. 441/1998 öðlaðist gildi við útgáfu B-deildar Stjórnartíðinda 23. júlí 1998, en eins og áður segir var umsókn um byggingarleyfi hússins móttekin 20. sama mánaðar. E-kk-nf M-kk-nf var skráður byggingarstjóri þess og starfaði sem slíkur. Áfrýjendurnir J-kk-nf og G-kvk-nf gerðu, eins og að framan segir, kröfu í bú hans en búskiptum lauk án þess að afstaða væri tekin til hennar. Eftir lok skipta 24. nóvember 2003 gátu þau beint kröfu að honum um viðurkenningu bótaskyldu. Það gerðu þau ekki og því hefur ekki reynt á bótaskyldu byggingarstjórans. Fyrr en stefndu hafa sýnt fram á þessa bótaskyldu og tjón sem hefði fallið undir nefnda ábyrgðartryggingu geta þau ekki krafist viðurkenningar á bótaskyldu áfrýjandans Reykjavíkurborgar samkvæmt þessari málsástæðu. Stefndu hafa því ekki, hvað sem öðru líður, sýnt fram á orsakasamband milli ætlaðrar vanrækslu áfrýjandans Reykjavíkurborgar og tjóns síns. Þegar af þessari ástæðu verður krafa stefndu J-kk-ef og G-kvk-ef ekki reist á þessum málsrökum.

Stefndu hafa ekki sýnt fram á vanrækslu starfsmanna áfrýjandans Reykjavíkurborgar við úttekt á grunni og botnplötu 20. nóvember 1998, enda ekki í ljós leitt að þrýstiprófun hafi verið nauðsynleg og ekki annað sýnt en að allur frágangur hafi verið í samræmi við teikningar. Verður krafa stefndu á hendur þessum áfrýjanda því ekki heldur reist á þeim grunni.

Samkvæmt framansögðu verður áfrýjandinn Reykjavíkurborg sýknaður af kröfum stefndu J-kk-ef og G-kvk-ef. Rétt er að málskostnaður þeirra í milli falli niður í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Áfrýjandinn Reykjavíkurborg skal vera sýkn af kröfu stefndu J-kk-ef B-kk-ef og G-kvk-ef R-kvk-ef. Málskostnaður þeirra í milli í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Héraðsdómur skal vera óraskaður um sýknu stefnda N-kk-ef H-kk-ef K-kk-ef af kröfu áfrýjendanna J-kk-ef B-kk-ef og G-kvk-ef R-kvk-ef og um málskostnað þeirra í milli. Þau greiði stefnda N-kk-þgf 300.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.