239/2008

K, sem hafði verið lausráðinn kennari við F í sjö ár, fékk ekki starf við F þegar hann sótti um. K hafði leyfi til að nota starfsheitið framhaldsskólakennari, en í starfið var ráðinn réttindalaus kennari. Taldi K að brotið hefði verið á sér og krafðist skaða- og miskabóta. Talið var að leyfi K hafi veitt honum forgang í starfið umfram umsækjanda sem hafði ekki slíkt leyfi. Var K því talinn eiga rétt á bótum vegna hugsanlegs tjóns. Ekki voru þó taldar forsendur til að ákvarða K bætur vegna fjártjóns þar sem ekki voru lögð fram gögn sem gætu skotið stoðum undir ákvörðun bóta. K var hins vegar talinn eiga rétt til miskabóta þar sem vegið hafði verið að starfsheiðri hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 29. apríl 2008. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa hans verði lækkuð og málskostnaður falli niður.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 25. júní 2008. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjandi verði dæmdur til þess að greiða sér 5.772.548 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. maí 2007 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í 1. málslið 11. gr. laga nr. 86/1998 um lögverndun á starfsheiti og starfsréttindum grunnskólakennara, framhaldsskólakennara og skólastjóra segir að rétt til að nota starfsheitið framhaldsskólakennari og starfa sem slíkur hér á landi hafi sá einn sem til þess hafi leyfi menntamálaráðherra. Í 2. málslið greinarinnar segir að í leyfisbréfi skuli tilgreina kennslugrein eða sérsvið viðkomandi framhaldsskólakennara samkvæmt nánari ákvæðum í reglugerð. Var ákvæði þessa málsliðar nýmæli í lögunum og skýrt svo í lögskýringargögnum að með því væri lögð áhersla á mikilvægi sérmenntunar framhaldsskólakennara og að sú sérþekking nýttist til kennslu. Samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 15. gr. laganna þarf umsækjandi um stöðu framhaldsskólakennara að hafa öðlast leyfi til að nota það starfsheiti til að verða ráðinn. Í 2. málslið sömu málsgreinar segir að miða skuli við að framhaldsskólakennari kenni þær greinar eða á því sviði, sem hann er menntaður á, og er í því sambandi meðal annars vísað til fyrrnefndrar 11. gr. Var þetta ákvæði skýrt svo í athugasemdum með frumvarpi til laganna að kveðið væri á um að framhaldsskólakennari skuli fyrst og fremst kenna þær greinar, sem hann hafi sérhæft sig í. Loks segir í 1. mgr. 20. gr. að óheimilt sé að ráða til kennslu við framhaldsskóla aðra en þá sem uppfylli skilyrði laganna, en í þeirri lagagrein er að öðru leyti fjallað um undanþágur frá þessari reglu.

Í leyfisbréfi gagnáfrýjanda 31. ágúst 2004 til að nota starfsheitið framhaldsskólakennari var kennslugrein tilgreind tréiðngreinar. Í málflutningi fyrir Hæstarétti var því haldið fram af gagnáfrýjanda, án þess að mótmælum sætti af hálfu aðaláfrýjanda, að aldrei hafi tíðkast að tilgreina kennslu fatlaðra sem sérsvið í leyfisbréfum menntamálaráðherra. Í ljósi þess og með hliðsjón af framangreindum lögskýringargögnum er enginn vafi á því að leyfi þetta veitti gagnáfrýjanda forgang til að annast kennslu á starfsbraut fatlaðra við Framhaldsskólann á Húsavík umfram umsækjanda, sem ekki hafði slíkt leyfi samkvæmt lögunum, enga sérmenntun umfram stúdentspróf og enga kennslureynslu. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest sú niðurstaða hans að aðaláfrýjandi sé bótaskyldur vegna þess tjóns, sem gagnáfrýjandi kann að hafa beðið við það að gengið var fram hjá honum við ráðningu í störf kennara við fyrrnefndan skóla sumarið 2005.

Óumdeilt er að gagnáfrýjandi, sem starfað hafði eftir tímabundnum ráðningarsamningnum við Framhaldsskólann á Húsavík frá hausti 1998 og var búsettur ásamt fjölskyldu sinni í þeim bæ, réði sig sumarið 2005 til kennslustarfa við framhaldsskóla í öðrum landshluta og varð ekki fyrir tekjumissi vegna þeirrar breytingar á starfsvettvangi. Þá hefur gagnáfrýjandi ekki sýnt fram á að hann hafi beðið tjón vegna húsnæðiskaupa á þeim stað sem hann flutti til. Líkur má hins vegar að því leiða að gagnáfrýjandi kunni að hafa haft einhvern kostnað af búferlaflutningum og því að fjölskyldu hans hafi ekki verið fært að fylgja honum fyrr en síðar. Gagnáfrýjandi hefur hins vegar ekki lagt fram kvittanir vegna útgjalda af þessum sökum. Þá hefur hann heldur ekki lagt fram nein önnur gögn, sem honum hefðu þó átt að vera tiltæk og skotið gætu stoðum undir ákvörðun bóta honum til handa vegna þessa. Eru því ekki forsendur til að ákveða þær að álitum.

Eins og að framan er rakið var gengið fram hjá gagnáfrýjanda við ráðningu til kennslustarfa, sem hann hafði réttindi til að sinna, og í staðinn ráðinn til starfans óreyndur kennari án starfsréttinda. Með þessu var vegið að starfsheiðri gagnáfrýjanda og á hann því rétt til miskabóta úr hendi aðaláfrýjanda, sem hæfilega eru ákveðnar í hinum áfrýjaða dómi.

Málskostnaðarákvæði héraðsdóms verður staðfest.

Aðaláfrýjandi verður dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, íslenska ríkið, greiði gagnáfrýjanda, K-kk-þgf Ó-kk-þgf, 600.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. maí 2007 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 400.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.