138/2013

L hf. höfðaði mál gegn J og krafðist þess að hann greiddi skuld vegna láns sem hann var ábyrgðarmaður að. Stefna var talin réttilega birt fyrir J á Englandi samkvæmt þarlendum birtingarreglum, sbr. 1. mgr. 90. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. J Ltd. var aðalskuldari lánsins og hafði lagt tiltekin hlutabréf að handveði til tryggingar greiðslu þess. Hæstiréttur féllst ekki á að krafa L hf. væri niður fallin vegna þess að upphaflegur kröfuhafi lánsins, sparisjóðurinn S, hefði ekki gengið að hlutabréfunum þótt andvirði þeirra hefði lengi vel dugað til greiðslu lánsins.  Var meðal annars vísað til eldri hæstaréttardóms þar sem leyst var úr ágreiningi J Ltd. og L hf. um sama lán. Þá stóðu ekki rök til þess að L hf. glataði rétti sínum á hendur J þótt L hf. hefði ekki kallað eftir frekari veðum eða innheimt kröfuna hjá J Ltd. eftir að hún féll í gjalddaga. Að lokum hefði J ekki sýnt fram á að það hefði verið forsenda ábyrgðarloforðs hans að handveðsett hlutabréf stæðu ávallt undir endurgreiðslu lánsins á gjalddaga. Var því fallist á kröfu L hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. mars 2013. Hann krefst aðallega sýknu en til vara að kröfur stefnda verði lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í 2. mgr. 87. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er mælt fyrir um að birtingarvottorð skuli fært á frumrit stefnu eða blað, sem er fest við það, og skuli frumritið síðan afhent eða sent stefnanda. Af gögnum málsins verður ráðið að við stefnu í máli þessu hafi verið fest birtingarvottorð V-kvk-ef K-kvk-ef, hæstaréttarlögmanns í Englandi og Wales, 4. maí 2011, og J-x-x J-x-x C-x-x stefnuvotts 20. apríl sama ár. Samkvæmt því og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um að stefnan hafi verið birt fyrir áfrýjanda á 19. apríl 2011 og að stefnubirtingin hafi verið lögmæt að enskum rétti, sbr. 1. mgr. 90. gr. laga nr. 91/1991.

Dómur réttarins 7. mars 2013 í máli nr. 599/2012 varðar sama lán og hér um ræðir. Þar hélt Jervistone Ltd., aðalskuldari lánsins, því fram að sýkna bæri hann vegna aðildarskorts stefnda í þessu máli. Þá tefldi félagið fram þeirri málsástæðu að lengi vel hafi andvirði hinna handveðsettu bréfa dugað til greiðslu skuldarinnar og hafi Sparisjóðnum í Keflavík, forvera stefnda, borið að ráðstafa bréfunum til greiðslu lánsins. Þar sem þessa hafi ekki verið gætt af hálfu sparisjóðsins væri krafan fallin niður. Einnig byggði félagið á því að sýkna bæri það á grundvelli 33. gr. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eða óskráðra reglna um brostnar forsendur. Með fyrrgreindum dómi réttarins var öllum þessum málsástæðum félagsins hafnað.

Áfrýjandi hefur með vísan til áðurnefnds hæstaréttardóms fallið frá þeirri málsástæðu sinni í héraði að sýkna beri hann vegna aðildarskorts stefnda. Hann heldur því á hinn bóginn fram að gera beri strangari kröfur þegar kemur að gildi ábyrgðarskuldbindinga heldur en þegar um er að ræða aðalskuld. Eigi forsendur hæstaréttardómsins því ekki við um áfrýjanda sem ábyrgðarmann. Það skilyrði að handveðsett hlutabréf stæðu ávallt undir endurgreiðslu lánsins og að stefndi neytti heimildar í lánssamningi til að kalla eftir frekari tryggingum hafi verið ákvörðunarástæða ábyrgðar áfrýjanda. Um þessa forsendu ábyrgðar áfrýjanda hafi Sparisjóðnum í Keflavík verið fullkunnugt, enda skýrlega um hana samið í 10. gr. lánssamningsins. Óumdeilt sé að markaðsvirði hinna handveðsettu bréfa hafi staðið undir láninu á gjalddaga þess. Ef sparisjóðurinn hefði innheimt lánið á gjalddaga eða skömmu eftir hann hefði sparisjóðurinn fengið fullar heimtur kröfu sinnar og ábyrgðin ekki fallið á áfrýjanda. Þess í stað hafi sparisjóðurinn sýnt af sér algjört tómlæti, hann hafi ekki innheimt kröfuna, ekki tilkynnt áfrýjanda um vanskilin, ekki kallað eftir frekari tryggingum eða gert nokkrar ráðstafanir til að koma hinum handveðsettu bréfum í verð.

Með fyrrefndum dómi réttarins í máli nr. 599/2012 var komist að þeirri niðurstöðu að með ákvæðum lánssamningsins hafi engin skylda verið lögð á Sparisjóðinn í Keflavík til að ráðstafa hinum handveðsettu bréfum til greiðslu lánsins. Breytir það því engu um ábyrgðarskuldbindingu áfrýjanda að ekki var gengið að þeim. Þá standa rök ekki til þess að stefndi hafi glatað rétti sínum á hendur áfrýjanda þótt hinn fyrrnefndi hafi ekki kallað eftir frekari veðum eða innheimt kröfuna hjá aðalskuldara eftir að hún féll í gjalddaga. Að lokum hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að það hafi verið forsenda ábyrgðarloforðs hans að handveðsett hlutabréf stæðu ávallt undir endurgreiðslu lánsins á gjalddaga.

Samkvæmt framansögðu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Eftir úrslitum málsins verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, J-kk-nf Ó-kk-nf, greiði stefnda, Landsbankanum hf., 1.200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.