718/2015

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem S ehf. hafði lýst við slit L hf. Kröfu sína reisti S ehf. á ætlaðri skaðabótaskyldu L hf. sem hefði með ólögmætum og saknæmum hætti valdið honum tjóni vegna verðbréfaviðskipta þeirra á milli á árunum 2007 og 2008. Um var að ræða viðskipti með hlutabréf á grundvelli tuttugu og átta valréttarsamninga og viðskipti með hlutabréf í tilteknu félagi. Hæstiréttur tók fram að L hf. hefði mátt koma fram við S ehf. sem viðurkenndan gagnaðila í umræddum viðskiptum í skilningi laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Þá vísaði Hæstiréttur til þess að tómlæti gæti haft meiri áhrif á réttarstöðu samningsaðila í verðbréfaviðskiptum en á öðrum sviðum, með tilliti til eðlis slíkra viðskipta. Að því virtu og með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var fallist á þá afstöðu héraðsdóms að S ehf. hefði glatað fyrir tómlæti rétti til að krefja L hf. um skaðabætur vegna fyrrgreindra viðskipta. Niðurstaða héraðsdóms um að hafna viðurkenningu á kröfu S ehf. var því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. október 2015 sem barst héraðsdómi samdægurs og réttinum ásamt kærumálsgögnum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. september 2015 þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem sóknaraðili lýsti við slit varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að viðurkennd verði krafa sín að fjárhæð 812.802.390 krónur, en til vara 700.000.000 krónur og henni skipað í réttindaröð við slit varnaraðila samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Þá krefst sóknaraðili viðurkenningar á rétti sínum til að skuldajafna framangreindri kröfu sinni á hendur varnaraðila gagnvart kröfu Landsbankans hf. á hendur sér. Loks krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvikum er skilmerkilega lýst í hinum kærða úrskurði. Samkvæmt gögnum málsins var H-kk-nf V. H-kk-nf, viðskiptafræðingur og löggiltur endurskoðandi, eini stjórnarmaður sóknaraðila á árunum 2007 og 2008 þegar þau viðskipti áttu sér stað sem mál þetta fjallar um. Kom hann jafnan fram fyrir hönd sóknaraðila í skiptum hans við varnaraðila. Í aðilaskýrslu H-kk-ef fyrir héraðsdómi kvaðst hann hafa starfað sem löggiltur endurskoðandi frá 1974 til 2000 hjá fyrirtæki, sem nú heitir KPMG ehf., þar af sem framkvæmdastjóri þess um tíu ára skeið. Af skýrslu hans og öðrum gögnum málsins verður ráðið að hann hafi haft víðtæka reynslu af verðbréfaviðskiptum, þar á meðal viðskiptum með innlend sem erlend hlutabréf.

Í aðdraganda þess að lög nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti tóku gildi 1. nóvember 2007 flokkaði varnaraðili sóknaraðila sem viðurkenndan gagnaðila í viðskiptum þeirra og staðfesti áðurnefndur fyrirsvarsmaður sóknaraðila þá flokkun með undirritun sinni 31. október sama ár. Að því gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er staðfest sú niðurstaða að varnaraðila hafi verið heimilt að koma fram við sóknaraðila sem viðurkenndan gagnaðila í umræddum viðskiptum í skilningi 10. töluliðar 1. mgr. 2. gr. laganna, sbr. i. og iii. undirlið b. liðar 9. töluliðar hennar. Af þeim sökum er hafnað öllum málsástæðum sóknaraðila, sem byggjast á því að varnaraðili hafi ekki gætt ákvæða 9., 14., 15., 16. og 18. gr. og 1. mgr. 19. gr. sömu laga í skiptum þeirra, sbr. 1. mgr. 22. gr. laganna.

Eftir meginreglum kröfuréttar, sem meðal annars búa að baki ákvæði 1. mgr. 32. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, getur samningsaðili glatað rétti til að bera fyrir sig vanefnd eða annað réttarbrot viðsemjanda síns ef athugasemdum er ekki hreyft af slíku tilefni án ástæðulauss dráttar. Svo sem vísað var til í lögskýringargögnum um 3. gr. frumvarps, sem varð að lögum nr. 33/2003 um verðbréfaviðskipti, sbr. nú 4. gr. laga nr. 108/2007, getur tómlæti haft meiri áhrif á réttarstöðu samningsaðila í verðbréfaviðskiptum en á öðrum sviðum. Í slíkum viðskiptum geti hver dagur skipt máli fyrir verðmæti verðbréfa og gætu rúmir frestir til athugasemda leitt til þess að samningsaðili tæki ekki aðeins mið af upplýsingum, sem lágu fyrir þegar viðskipti voru gerð, heldur einnig síðari upplýsingum, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 28. janúar 2014 í máli nr. 719/2013. Að þessu virtu, en annars með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á þá afstöðu héraðsdóms að sóknaraðili hafi glatað fyrir tómlæti rétti til að krefja varnaraðila um skaðabætur vegna viðskipta þeirra á árunum 2007 og 2008 sem bótakrafan er reist á.

Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Safn ehf., greiði varnaraðila, LBI hf., 1.000.000 krónur í kærumálskostnað.