790/2016

B var sakfelldur fyrir misneytingu samkvæmt 253. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því hafa fengið A sem þá var 87 ára til að taka út samtals 42.000.000 krónur af bankareikningi sínum og ráðstafa fjárhæðinni með þremur millifærslum yfir á bankareikning B. Hafði B í skýrslu sinni hjá lögreglu kveðið umrædda fjármuni gjöf frá A en fyrir dómi breytt framburði sínum og sagt að um lán hefði verið að ræða. Var ekki talið að B hefði gefið viðhlítandi skýringar á þessu misræmi. Þá hefði hann ekki gefið haldbærar skýringar á því hvers vegna honum hefði ekkert þótt athugavert við að þiggja svo háa fjárhæð af A sem hann hafði að engu leyti endurgreitt. Loks var talið sannað að A hefði vegna heilbilunarsjúkdóms og skorts á skilningi á tölum hvorki getað gert sér grein fyrir þýðingu þeirra ráðstafana sem falist hefðu í millifærslunum né um hve háar fjárhæðir var að ræða. Hefði B vegna fyrri kynna við A ekki getað dulist fákunnátta hans á sviði fjármála. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brotið hefði beinst gegn öldruðum manni sem gat ekki spornað við verknaðinum sökum sjúkleika síns og um verulegar fjárhæðir hefði verið að ræða. Á hinn bóginn var horft til þess að B hafði ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Var refsing B ákveðin fangelsi í 12 mánuði en fullnustu 9 mánaða hennar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var honum gert að greiða dánarbúi A 42.000.000 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 10. nóvember 2016 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og einkaréttarkröfu.

Brotaþolinn A lést [...]. febrúar 2017 og hefur dánarbú hans tekið við aðild að einkaréttarkröfu hans samkvæmt lögjöfnun frá 2. mgr. 22. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Af hálfu dánarbúsins er krafist staðfestingar á ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu, auk málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í máli þessu er ákærða gefin að sök misneyting samkvæmt 253. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og nánar er lýst í ákæru, með því að hafa 1. ágúst og 8. september 2014 fengið A, sem þá var 87 ára að aldri, til að taka samtals 42.000.000 krónur út af bankareikningi sínum og ráðstafa fjárhæðinni með millifærslum yfir á tilgreindan bankareikning ákærða.

Ákærði kvaðst í skýrslu sinni hjá lögreglu hafa litið svo á að framangreindir fjármunir hafi verið gjöf frá brotaþola og spurning væri hvort litið yrði á þá sem „arf eða eitthvað slíkt“, en fyrir dómi breytti hann framburði sínum og sagði þetta hafa verið lán. Á þessu misræmi hefur ákærði ekki gefið viðhlítandi skýringar. Þá hefur hann ekki gefið haldbærar skýringar á því hvers vegna honum þótti ekkert athugavert við að þiggja svo háa fjárhæð af brotaþola sem ákærði hefur að engu leyti endurgreitt. Loks gat ákærða ekki dulist vegna áratuga kynna sinna af brotaþola fákunnátta hans á sviði fjármála. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu til refsiákvæðis.

Með vísan til refsiforsendna héraðsdóms er refsing ákærða ákveðin eins og í dómsorði greinir.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærði verður dæmdur til greiðslu málskostnaðar fyrir Hæstarétti vegna einkaréttarkröfunnar, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, svo sem í dómsorði segir.

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, B-kk-nf A-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu 9 mánaða refsingarinnar og falli sá hluti hennar niður að liðnum þremur árum frá uppsögu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að öðru leyti skal héraðsdómur vera óraskaður.

Ákærði greiði dánarbúi A 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 938.770 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, B-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 868.000 krónur.