464/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa S um að aðför næði ekki fram að ganga og Í hf. því ekki heimilað að taka fjárnám í fasteign S. Krafa Í hf. byggði á skuldabréfi sem útgefið hafði verið af B ehf. til Í hf. Í bréfinu var kveðið á um heimild til gjaldfellingar skuldar við vanskil og að gera mætti aðför til fullnustu skuldinni samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. laga nr. 90/1989 um aðför. B ehf. hafði einnig gefið út tryggingarbréf til Í hf. þar sem fasteign maka S að B í Mosfellsbæ var veðsett til tryggingar tilgreindum skuldum B ehf. Veðréttur var síðar fluttur af fasteigninni að B yfir á fasteign að A í sama bæ. Ritaði  S samþykki sitt undir tvö síðastgreindu skjölin. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að af þeim orðum 1. mgr. 3. gr. laga nr. 90/1989 að aðför megi krefjast hjá þeim sem „skylda hvílir á samkvæmt hljóðan aðfararheimildar“ leiddi að skuldbinding eiganda veðs þyrfti að koma fram á skuldabréfinu sem leitað væri fullnustu á en svo háttaði ekki til í málinu. Þegar af þeirri ástæðu var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 28. júní 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. júní 2013, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að aðför næði ekki fram að ganga í máli sýslumannsins í Reykjavík nr. 011-2012-08918. Kæruheimild er í 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess að aðförin nái fram að ganga þannig að honum verði heimilað að gera fjárnám í fasteigninni Arkarholti 19, fastanúmer 208-2612, þinglýstri eign varnaraðila, fyrir skuld að fjárhæð 20.966.457 krónur ásamt dráttarvöxtum og öllum kostnaði af frekari fullnustuaðgerðum, ef til þeirra kemur, á grundvelli tryggingabréfs nr. 549-222 upphaflega að fjárhæð 10.000.000 krónur sem áhvílandi sé á 3. veðrétti fasteignarinnar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Hinn 22. mars 2005 gaf Byggingarfélagið Baula ehf., sem mun hafa verið í eigu maka varnaraðila, út skuldabréf til Íslandsbanka hf. Bréfinu er nánar lýst í hinum kærða úrskurði en í því var kveðið á um heimild til gjaldfellingar skuldar við vanskil á greiðslu afborgana, verðbóta eða vaxta. Var þar jafnframt kveðið á um að gera mætti aðför til fullnustu skuldinni án undangengins dóms eða réttarsáttar samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. laga nr. 90/1989. Þá er í hinum kærða úrskurði ítarlega rakið efni tryggingarbréfs 28. apríl 2003 um veðsetningu fasteignar maka varnaraðila að Brekkutanga 21 í Mosfellsbæ til tryggingar tilgreindum skuldum einkahlutafélagsins og yfirlýsingar 20. september 2004 um veðbandslausn fasteignarinnar og flutning veðréttar yfir á fasteignina Arkarholt 19 sama bæ. Ritaði varnaraðli samþykki sitt undir bæði síðastgreind skjöl. Málsástæðum aðilanna er lýst í hinum kærða úrskurði en eins og þar greinir reisir sóknaraðili kröfu sína um heimild til aðfarar á þeim skjölum sem hér um ræðir og vísar um það til 7. töluliðar 1. mgr. 1. gr., sbr. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 90/1989.

Samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 má gera fjárnám fyrir skuldabréfi ef það hefur að geyma þá skilmála sem koma fram í ákvæðinu og bréfið er vottað með tilgreindum hætti. Í 1. mgr. 3. gr. laganna segir að aðfarar megi krefjast hjá þeim sem skylda hvílir á samkvæmt hljóðan aðfararheimildar. Þetta nær einnig til þeirra sem eiga verðmæti, er standa að veði til tryggingar kröfu samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laganna, ef áskilnaði þess ákvæðis gagnvart aðalskuldara er einnig fullnægt gagnvart eiganda veðsins. Af þeim orðum 1. mgr. 3. gr. laganna að „skylda hvílir á samkvæmt hljóðan aðfararheimildar“ leiðir að skuldbinding eiganda veðs þarf að koma fram í sjálfu skuldabréfinu, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 30. apríl 2013 í máli nr. 268/2013 og 30. ágúst 2013 í máli nr. 527/2013. Svo háttar ekki til í þessu máli. Þegar af þessari ástæðu verður staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar.

Eftir þessum úrslitum skal sóknaraðili greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Íslandsbanki hf., greiði varnaraðila, S-kvk-þgf H-kvk-þgf S-kvk-þgf, 250.000 krónur í kærumálskostnað.