310/2007

Undirverktakinn G krafði aðalverktakan P um greiðslu eftirstöðva samkvæmt fimm reikningum vegna ýmissa verkliða sem hann hafði tekið að sér að vinna fyrir P. Í héraði var fallist á kröfu G vegna tómlætis P eftir að hann fékk reikningana í hendur en vegna þessa var  P ekki talinn geta borið fyrir sig að verðið, sem fram hafði komið á reikningunum, væri ósanngjarnt auk þess sem hann var látinn bera halla af skorti á sönnun um að þær magntölur, sem reikningarnir voru reistir á, væru rangar og að G hefði ekki unnið tiltekna verkliði. Þá þótti gagnkrafa P til skuldajafnaðar vanreifuð. Fyrir Hæstarétti bar P fyrir sig að ekki hafi verið unnt að byggja niðurstöðuna á tómlæti hans þar sem þetta atriði hafi ekki komið fram af hálfu G við höfðun málsins. Fallist var á með G að ekki hafi verið tilefni fyrir hann að bera fyrir sig þessa málsástæðu fyrr en eftir að mótmæli P voru komin fram enda teldist hún andsvar við þeim. P þótti ekki hafa sýnt fram á að athugasemdir við reikningana hefðu borist í tæka tíð til fyrirtækis sem hafði reikningana til innheimtu. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var niðurstaða hans um greiðsluskyldu P staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. júní 2007. Hann krefst þess nú aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til meðferðar að nýju, en til vara að vísað verði frá héraðsdómi hluta af kröfu stefnda að fjárhæð 4.463.757 krónur. Til þrautavara krefst hann sýknu. Hann krefst málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Í áfrýjunarstefnu var tekið fram að auk hins áfrýjaða dóms væri krafist endurskoðunar á úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 29. september 2006, þar sem kröfu áfrýjanda um frávísun málsins frá dómi var hafnað.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Stefndi er jarðverktaki sem tók að sér vinnu í þágu áfrýjanda á árinu 2004 við þau verk sem greinir í hinum áfrýjaða dómi.

I.

Aðalkrafa áfrýjanda um ómerkingu héraðsdóms og heimvísun málsins kemur ekki fram í áfrýjunarstefnu, sbr. d. lið 1. mgr. 155. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kemur hún því ekki til sérstakrar meðferðar fyrir Hæstarétti, en rétturinn hugar að því sem endranær hvort á meðferð málsins í héraði séu ágallar, sem valda eigi ómerkingu dómsins án kröfu.

II.

Varakrafa áfrýjanda er á því byggð að málatilbúnaður stefnda í héraði hafi farið í bága við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og krafa hans því verið vanreifuð. Hafi þetta valdið því að áfrýjanda hafi ekki verið unnt að hafa uppi fullnægjandi varnir í greinargerð sinni í héraði um réttmæti fjárhæðar stefnukröfunnar.

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi var krafa stefnda í héraði byggð á fimm reikningum hans á hendur einkafirma áfrýjanda Dráttarbílum. Reikningarnir voru lagðir fram við þingfestingu málsins auk fylgiblaða, þar sem gerð var nánari grein fyrir sundurliðun þeirra. Þá lagði stefndi einnig fram tvo reikninga í viðbót með samskonar fylgiblöðum, sem hann hafði gert á hendur áfrýjanda en taldi fullgreidda með þeim greiðslum sem áfrýjandi hafði innt af hendi vegna vinnu stefnda við þau verk sem um ræðir í málinu. Var gerð grein fyrir því að krafa stefnda byggðist á þessum reikningum. Áfrýjandi hefur ekki getað fært fram marktæk rök fyrir því að hann hafi átt erfitt með að verjast kröfunni vegna þess hvernig hún var reifuð. Eru því ekki efni til að taka varakröfu hans til greina.

III.

Í greinargerð áfrýjanda í héraði sagði svo um málsástæður fyrir sýknukröfu hans: „Stefnda byggir sýknukröfu sína á að krafan sé greidd bæði með innágreiðslum, sem og verkum sem hið stefnda félag hafi unnið fyrir stefnanda. Stefnda byggir einnig á að engin lokaúttekt hafi farið fram á verkinu, þannig sé stefnandi að krefja um greiðslu fyrir verkþætti sem hann hafi ekki unnið ...“. Engin frekari grein var gerð fyrir þessum málsvörnum og engin skjöl voru lögð fram með greinargerðinni þeim til stuðnings. Lögmaður sá, sem á þessum tíma rak málið fyrir áfrýjanda, gaf að ósk áfrýjanda skýrslu fyrir héraðsdómi eftir að hinn áfrýjaði dómur gekk. Kvaðst hann hafa talið að málinu yrði vísað frá dómi og hafi hugmyndin verið að leggja fram gögn síðar. Af hálfu stefnda var lýst yfir við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti að hann gerði ekki athugasemdir við að héraðsdómur hefði að hluta tekið varnir af hálfu áfrýjanda til efnismeðferðar, þó að þær teldust varla hafa komið fram fyrr en við rekstur málsins eftir að greinargerðin var lögð fram. Með vísan til 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 verður lagt til grundvallar að slíkar málsástæður hafi komið fram í héraði með þeim hætti að héraðsdómi hafi verið rétt að taka þær til efnismeðferðar eins og gert var í dóminum.

IV.

Óumdeilt er að áfrýjandi fékk reikninga stefnda og fyrrnefnd fylgiblöð í hendur strax í byrjun júlí 2005. Héraðsdómur er meðal annars á því byggður að áfrýjandi hafi ekki tímanlega gert athugasemdir við reikningana svo sem honum hafi borið að gera eftir þeirri grunnreglu sem meðal annars komi fram í 47. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi mótmælt því að héraðsdóm hafi mátt byggja á þessu, þar sem ekki hafi komið fram af hálfu stefnda er hann höfðaði málið, að hann byggði á því að áfrýjandi hefði ekki mótmælt reikningum hans tímanlega. Af hálfu stefnda er talið að hann hafi ekki þurft að taka þetta sérstaklega fram í upphafi málsins, þar sem hann hafi einfaldlega verið að krefja áfrýjanda um greiðslu ógreiddra reikninga. Við munnlegan flutning málsins í héraði hafi hins vegar verið sérstaklega bókað að stefndi teldi að mótmæli áfrýjanda hafi þurft „að koma fram í framhaldi af útgáfu reikninga.“ Verður fallist á með stefnda að honum hafi ekki verið nauðsynlegt að taka sérstaklega fram við málsóknina að áfrýjandi hafi látið reikningunum ómótmælt þegar hann fékk þá í hendur. Þetta er atriði sem fyrst kom til meðferðar í málinu eftir að mótmæli áfrýjanda við reikningunum voru komin fram enda telst þetta andsvar við þeim.

Áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt bréf fyrrverandi lögmanns síns 9. ágúst 2005 til innheimtufyrirtækis, sem mun hafa annast innheimtu á reikningum stefnda á þeim tíma. Í bréfi þessu er kröfu stefnda mótmælt. Stefndi kannast ekki við að hafa fengið það. Heimilisfang umrædds innheimtufyrirtækis er ranglega tilgreint í bréfinu og er því gegn mótmælum stefnda ósannað að það hafi borist til þess.

V.

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um skyldu áfrýjanda til að greiða kröfu stefnda sem og um dráttarvexti og málskostnað. Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem í dómsorði greinir.

Í greinargerð sinni í héraði gerði áfrýjandi aðalkröfu um frávísun málsins frá dómi. Héraðsdómari tók kröfuna til meðferðar samkvæmt 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 og hafnaði henni með úrskurði 29. september 2006. Þrátt fyrir þetta hafði áfrýjandi frávísunarkröfu uppi á ný við munnlegan flutning málsins í héraði og þá sem varakröfu við sýknukröfu sína. Héraðsdómari hafnaði kröfunni, en rétt hefði verið að vísa henni frá dómi, þar sem hún hafði verið afgreidd með nefndum úrskurði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er óraskaður um greiðsluskyldu áfrýjanda, P-kk-ef A. S-kk-ef, við stefnda, G-kk-þf J-kk-þf H-kk-þf, og um málskostnað.

Áfrýjandi greiði stefnda 600.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.