661/2010

S krafðist skaðabóta úr hendi ábyrgðartryggjandans V hf. vegna tjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi 18. júní 2003. S setti ekki fram bótakröfu á hendur V hf. fyrr en á árinu 2009, en ábyrgðartryggjandinn hafnaði bótaskyldu með vísan til þess að bótakrafa vegna slyssins væri fyrnd, sbr. 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Deila aðila laut að tímamarki upphafs fyrningarfrests samkvæmt nefndu ákvæði. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að af læknisfræðilegum gögnum yrði ekki ráðið að nein breyting hefði orðið á heilsufari S frá því það var talið orðið stöðugt 18. september 2003. Miða yrði við að S hefði mátt vera ljóst eigi síðar en á árinu 2004 að hún hefði hlotið varanlegt líkamstjón  við slysið og hefði hún ekki fært haldbær rök fyrir því að hún hefði ekki átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar á því ári. Fyrningarfrestur kröfunnar hefði byrjað að líða við lok árs 2004 og var krafan því fyrnd er málið var höfðað 30. desember 2009. Var V hf. því sýknað af kröfu S.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 2. desember 2010. Hann krefst sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

I

Stefnda lenti í umferðarslysi 18. júní 2003 er vörubifreið var ekið aftan á fólksbifreið sem hún var farþegi í. Hún leitað daginn eftir til læknis á Heilsustofnuninni Sauðárkróki. Í vottorði 24. mars 2009 um áverka og einkenni hennar við komu segir meðal annars: ,, ... hafði hún verið með verk í hálshrygg frá slysinu, hálshryggjalið C7 og einnig á lendhryggssvæði við ákveðnar hreyfingar. Þá var hún einnig með seiðing í hægri síðu. Engin áverkamerki var að sjá en hún var aum við þreifingu yfir C7 og í lendhrygg. Þá var verkur við ákveðnar hreyfingar, svo sem við að beygja sig fram, kom verkur í lendhrygginn. Fékk greiningu tognun og ofreynsla á hálshrygg S13.4 og fékk almennar ráðleggingar.“

Stefnda var nýlega orðin sextán ára á slysdegi. Í matsgerð, sem aflað var sameiginlega af málsaðilum til að meta afleiðingar slyssins og fleira, er haft eftir stefndu að hún hafi byrjað í vinnuskóla síðar um sumarið 2003. Hún hafi haft verki í þeirri vinnu. Þá um haustið hafi hún farið í Menntaskólann í Reykjavík og verið þar tvo vetur. Hún hafi fundið fyrir verkjum er hún sat í tímum og þegar hún var að læra heima hjá sér. Eftir það hafi hún farið í Menntaskólann á Akureyri og lokið þaðan stúdentsprófi. Hún kvaðst fyrir dómi hafa unnið við afgreiðslu í verslun 10-11 eitthvað ,,með skólanum alveg 2003 til 2008“ og á sumrin. Hún kvaðst einnig hafa fundið fyrir verkjum í því starfi og tengdi þá verki umferðarslysinu. Stefnda kvaðst hafa byrjað að vinna við afgreiðslu í Lyfju á árinu 2008. Hafi það verið fullt starf og stundum yfirvinna. Í dómsskýrslu sinni upplýsti hún að hún hafi fundið mikla verki þegar mikið hafi verið að gera við afgreiðslustörfin og annað í verslun 10-11, en ,,það var aðallega eftir að ég byrjaði að vinna í Lyfju sem að ég fór að finna almennilega fyrir því sem var árið 2008. Þá fór ég náttúrulega í 100% vinnu alveg og sérstaklega þegar að ég var búin að vinna í marga daga í röð.“ Stefnda lýsti því einnig í skýrslunni að hún hafi fengið verkjaköst áður, til dæmis á árinu 2004. Hún var spurð hvenær afleiðingar slyssins hafi farið að há henni og svaraði hún því svo að það hafi verið: ,,Svona almennilega já eftir að ég fór að vinna í Lyfju.“ Hún kveðst hafa fengið slæmt verkjakast í febrúar 2009 eftir nokkurra daga vinnu og þá hafi hún leitað á læknavaktina og verið meðhöndluð þar og síðar af G-kk-þgf Ó-kk-þgf lækni. Í vottorði hans 9. júní 2009 segir að eftir slysið hafi stefnda ,,stundum verið mjög slæm í mjóbakinu og hefur tognað þar af mjög litlu tilefni, eftir að hafa beygt sig eftir sokk eða einhverju slíku, verið rúmliggjandi í nokkra daga á eftir. Kom síðast fyrir 2 dögum, eftir vinnu fékk hún slæman bakverk af engu tilefni, verið frá vinnu síðan.“

II

Óumdeilt er í málinu að orsakatengsl séu milli líkamstjóns þess, sem stefnda hlaut í umferðarslysinu 18. júní 2003, og þeirra varanlegu einkenna sem hún býr nú við og hafa verið metin til 7 miskastiga og 7% varanlegrar örorku. Í máli þessu, sem stefnda höfðaði 30. desember 2009, andmælir áfrýjandi því ekki að hann beri ábyrgð á greiðslu skaðabóta til stefndu, ef ekki verður fallist á málsástæðu hans um fyrningu kröfunnar.

Sýknukröfu sína reisir áfrýjandi á því að krafa stefndu, sem á sér stoð í bótareglum XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987, sé fyrnd samkvæmt 99. gr. laganna. Samkvæmt þeirri grein fyrnist krafa á fjórum árum ,,frá lokum þess almanaksárs, sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.“

Matsmenn töldu að heilsufar stefndu hefði verið orðið stöðugt 18. september 2003 og þá ekki að vænta frekari bata. Þeir töldu einnig að tímabært hefði verið að leggja mat á afleiðingar slyssins tólf mánuðum eftir slysið, það er um mitt ár 2004.

Af læknisfræðilegum gögnum, sem lögð hafa verið fram í málinu, verður ekki ráðið að nein breyting hafi orðið á heilsufari stefndu frá því það var talið orðið stöðugt 18. september 2003. Hún hefur allar götur síðan fengið versandi einkenni við álag frá vinnu, auk þess sem hún hefur í einhverjum tilvikum tognað af litlu tilefni. Hún leitaði þó ekki til lækna vegna einkenna sinna frá árinu 2003 og fram til febrúar 2009, eins og áður greinir. Hún kveðst hafa notað lyf, sem hafi verið til á heimilinu, við einkennunum. Verður að miða við að stefndu hafi mátt vera ljóst eigi síðar en á árinu 2004 að hún hefði hlotið varanlegt líkamstjón við slysið. Hefur stefnda ekki fært haldbær rök fyrir því að hún hafi ekki átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar á því ári. Byrjaði fyrningarfrestur kröfunnar að líða við lok árs 2004 og var krafan því fyrnd, er málið var höfðað 30. desember 2009. Verður áfrýjandi sýknaður af kröfu stefndu.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti látinn falla niður.

Gjafsóknarákvæði hins áfrýjaða dóms verður staðfest.

Gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar sem ákveðin verður eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfu stefndu, S-kvk-ef D-kvk-ef J-kvk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarákvæði hins áfrýjaða dóms skal vera óraskað.

Gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Ó-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 500.000 krónur.