779/2009

B höfðaði mál og krafðist viðurkenningar á því að skattstjóra væri óheimilt, þrátt fyrir ákvæði í 1. mgr. 98. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, að leggja fram til sýnis álagningarskrá þar sem tilgreindir væru þeir skattar sem á hann hefðu verið lagðir samkvæmt lögum um tekjuskatt. Með því fengi almenningur aðgang að upplýsingum, sem af mætti ráða hvaða tekjur hann hafi haft á viðkomandi skattári. Taldi B að með þessu væri vegið að friðhelgi einkalífs hans og að ákvæðið færi meðal annars í bága við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að í álagningarskrám eftir fyrirmælum 1. mgr. 98. gr. laga nr. 90/2003, væri ekki aðeins að finna upplýsingar um fjárhæð einstakra tegunda skatta, sem lagðir væru á hvern gjaldanda á grundvelli þeirra laga, heldur jafnframt um fjárhæð skatta og gjalda samkvæmt öðrum lögum, þar á meðal útsvar, sem lagt væri á eftir ákvæðum IV. kafla laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Af álagningu síðastnefnda skattsins yrði framar öðru ráðið hverjar tekjur gjaldanda hafi verið á skattári. Þótt krafa B yrði tekin til greina yrði ekki með því girt fyrir að skattstjóri legði eftir sem áður fram álagningarskrá, þar sem aðeins yrði sleppt upplýsingum um skatta, sem lagðir yrði á B samkvæmt lögum nr. 90/2003. Með því hefði almenningur eftir sem áður aðgang að þeim upplýsingum, sem B leitaðist við að koma í veg fyrir með máli þessu. Taldi Hæstiréttur því að dómkrafa B fæli eingöngu í sér að leitað væri álits dómstóla um lögfræðilegt efni, sem veitti ekki úrlausn um réttindi hans, sem málsókninni væri ætlað að tryggja, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Af slíkri úrlausn hefði B ekki lögvarða hagsmuni og væri því óhjákvæmilegt að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 23. október 2009 að fengnu áfrýjunarleyfi. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu málsins 9. desember 2009 og var áfrýjað öðru sinni 30. sama mánaðar. Áfrýjandi krefst þess að viðurkennt verði að óheimilt sé, þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. 98. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, að leggja fram til sýnis álagningarskrá, þar sem tilgreindir séu þeir skattar, sem lagðir hafa verið á hann samkvæmt þeim lögum. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í máli þessu leitar áfrýjandi dóms um að skattstjóra sé óheimilt að leggja fram til sýnis álagningarskrá í samræmi við fyrrnefnda 1. mgr. 98. gr. laga nr. 90/2003, þar sem með því fái almenningur aðgang að upplýsingum, sem af megi ráða hverjar tekjur áfrýjandi hafi haft á viðkomandi skattári, en á þennan hátt sé vegið að friðhelgi einkalífs hans. Af þessum sökum stangist framangreint lagaákvæði á við 1. mgr., sbr. 3. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar.

Samkvæmt áfrýjunarstefnu og greinargerð áfrýjanda fyrir Hæstarétti er dómkrafa hans sú að viðurkennt verði að óheimilt sé að „leggja fram til sýnis álagningarskrá þar sem tilgreindir eru þeir skattar sem lagðir hafa verið á áfrýjanda samkvæmt lögum um tekjuskatt.“ Um þessa dómkröfu verður að gæta að því að í álagningarskrám, sem skattstjórar gera og leggja fram almenningi til sýnis eftir fyrirmælum 1. mgr. 98. gr. laga nr. 90/2003, er ekki aðeins að finna upplýsingar um fjárhæð einstakra tegunda skatta, sem lagðir eru á hvern gjaldanda á grundvelli þeirra laga, heldur jafnframt um fjárhæð skatta og gjalda samkvæmt öðrum lögum, þar á meðal útsvar, sem lagt er á eftir ákvæðum IV. kafla laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Af álagningu síðastnefnda skattsins verður framar öðru ráðið hverjar tekjur gjaldanda hafi verið á skattári. Þótt með dómi yrði tekin til greina krafa áfrýjanda, eins og hann hefur kosið að haga orðalagi hennar, yrði ekki með því girt fyrir að skattstjóri legði eftir sem áður fram álagningarskrá, þar sem aðeins yrði sleppt upplýsingum um skatta, sem lagðir væru á áfrýjanda samkvæmt lögum nr. 90/2003. Með því hefði almenningur eftir sem áður aðgang að þeim upplýsingum, sem áfrýjandi leitast við að koma í veg fyrir með máli þessu. Að þessu virtu felur dómkrafa áfrýjanda í sér að eingöngu sé leitað álits dómstóla um lögfræðilegt efni, sem veitir ekki úrlausn um réttindi hans, sem málsókninni er ætlað að tryggja, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Af slíkri úrlausn hefur áfrýjandi ekki lögvarða hagsmuni og er því óhjákvæmilegt að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.