186/2011

I ehf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um endurupptöku máls sem G sf. höfðaði gegn honum og lauk með áritun dómara á stefnu 17. maí 2010. I ehf. óskaði eftir endurupptöku málsins 22. desember 2010 og hélt því fram að honum hefði fyrst verið kunnugt um það 17. sama mánaðar að stefna á hendur fyrirtækinu hefði verið árituð í maí. Í Hæstarétti var talið að verulegir misbrestir hefðu orðið á birtingu stefnu í málinu og yrði að leggja til grundvallar að stefna hefði hvorki verið birt fyrir I ehf. né öðrum sem birta mátti hana fyrir. Að því leyti væru skilyrði fyrir endurupptöku málsins samkvæmt a. lið 2. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 því talin uppfyllt. Þá var talið að sönnunarbyrði yrði ekki lögð á I ehf. um að bréf frá C þar sem tilkynnt var um fyrirhugaða skráningu á vanskilaskrá hefði ekki borist honum og væri þá einkum litið til þess að málið væri ekki réttilega höfðað sbr. 93. gr. laga nr. 91/1991. Var því lagt til grundvallar að I ehf. hefði fyrst orðið kunnugt um stefnu G sf. og afdrif hennar 17. desember 2010. Var því fallist á kröfu I ehf. um að mál G sf. gegn honum skyldi endurupptekið.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 16. mars 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 3. mars 2011, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um endurupptöku máls varnaraðila gegn honum og lauk 17. maí 2010 með áritun dómara á stefnu samkvæmt 113. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kæruheimild er í q. lið 1. mgr. 143. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og krafa hans um endurupptöku framangreinds máls tekin til greina. Hann krefst einnig málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Varnaraðili gaf út stefnu á hendur sóknaraðila 17. mars 2010 þar sem hann krafðist greiðslu á 124.500 evrum með nánar tilgreindum vöxtum auk málskostnaðar. Við þingfestingu málsins fyrir Héraðsdómi Suðurlands 12. maí 2010 var ekki sótt þing af hálfu sóknaraðila. Var stefnan við svo búið árituð 17. sama mánaðar um aðfararhæfi, sbr. 113. gr. laga nr. 91/1991.

Með bréfi sóknaraðila 22. desember 2010 til Héraðsdóms Suðurlands fór hann þess á leit með vísan til 2. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 að málið yrði endurupptekið. Fram kom í bréfinu að þann 17. sama mánaðar hafi athygli fyrirsvarsmanns sóknaraðila verið vakin á því að félagið væri á vanskilaskrá þar sem stefna á hendur því hefði verið árituð í maí 2010, en þennan dag hefði honum fyrst orðið kunnugt um það. Stefna hafi aldrei verið birt sóknaraðila og skilyrði fyrir endurupptöku málsins samkvæmt nefndu lagaákvæði væru uppfyllt. Þá mótmælti hann að atvik hafi verið með þeim hætti, sem lýst sé í málatilbúnaði varnaraðila. Sá síðastnefndi mótmælti beiðninni og taldi að bæði hafi stefnan verið réttilega birt og að sóknaraðili hafi fengið vitneskju um áritun dómara á hana þegar í maí 2010.

Í hinum kærða úrskurði var beiðni sóknaraðila hafnað, en eins og málið lægi fyrir yrði hann að sanna að honum hafi fyrst orðið kunnugt um hina árituðu stefnu síðar en í lok maímánaðar 2010. Það hafi hann ekki gert og væri beiðnin samkvæmt því of seint fram komin.

II

Meðal málsgagna er vottorð stefnuvotts vegna birtingar stefnu, þar sem skráð er í þar til gerða reiti dagsetningin 7. maí 2010 kl. 21:08 og staðsetning að Svöluhöfða 17, einbýli í Mosfellsbæ, en þar mun vera lögheimili hollensks fyrirsvarsmanns sóknaraðila hér á landi. Í reit fyrir athugasemdir er skráð: „Íbúar heima en opna ekki. Bréf sett inn um lúgu.“

Samkvæmt a. lið 1. mgr. 83. gr. laga nr. 91/1991 er birting stefnu lögmæt ef stefnuvottur eða lögbókandi vottar að hann hafi birt hana fyrir stefnda eða einhverjum sem sé bær um að taka við henni í hans stað og samkvæmt 2. mgr. 86. gr. sömu laga skal sá, sem annast birtingu, afhenda þeim sem birt er fyrir samrit stefnu og vekja athygli hans á því hver athöfn sé að fara fram. Ljóst er af áðurnefndri lýsingu stefnuvotts í birtingarvottorði á því hvernig hann stóð að verki, að fyrirmælum þessara lagaákvæða var ekki fylgt í umrætt sinn. Misbrestir, sem á því urðu, voru svo verulegir að leggja verður til grundvallar að stefna varnaraðila hafi hvorki verið birt sóknaraðila né öðrum, sem mátti birta hana fyrir. Skilyrði fyrir endurupptöku málsins samkvæmt a. lið 2. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 er því uppfyllt.

Skilyrði fyrir endurupptöku snúa að öðru leyti að frestum, en samkvæmt síðastnefndu lagaákvæði getur stefndi í máli óskað endurupptöku þess eftir að þrír mánuðir eru liðnir frá því málinu lauk í héraði, en þó innan árs frá sama tíma, enda berist beiðnin dómara innan mánaðar frá því stefnda urðu málsúrslit kunn. Varnaraðili reisir málatilbúnað sinn meðal annars á því að sóknaraðila hafi orðið kunnugt um málsúrslit þegar í lok maí 2010 og því löngu verið liðinn sá mánaðarfrestur, sem hann hafi haft þegar bréf hans barst héraðsdómi 3. janúar 2011. Varnaraðili fylgdi áritun stefnu um aðfararhæfi ekki eftir með beiðni um fjárnám og hlutaðist sjálfur ekki til um með öðrum hætti að málsúrslit yrðu kynnt sóknaraðila, en heldur fram að með bréfi frá félaginu Creditinfo til sóknaraðila 26. maí 2010 hafi þeim síðastnefnda verið kynnt niðurstaða málsins. Sóknaraðili mótmælir að hafa fengið umrætt bréf og heldur fast við að honum hafi fyrst orðið kunnugt um málið 17. desember 2010 og þá strax brugðist við með beiðni um endurupptöku. Hann telur jafnframt ósannað að bréfið hafi verið sent, hvenær það hafi verið gert og að það hafi borist á áfangastað. Sönnunarbyrði um það hvíli á varnaraðila.

Af málatilbúnaði varnaraðila verður ekki annað ráðið en að umrætt bréf hafi verið sent í almennum pósti og samkvæmt hljóðan þess var það sent til skrifstofu sóknaraðila að Kleifum 1 í Vestmannaeyjum. Bréfið er óundirritað. Þar er tilkynnt um „fyrirhugaða skráningu á Vanskilaskrá Lánstrausts hf “ og að kröfuhafi sé varnaraðili samkvæmt áritaðri stefnu frá Héraðsdómi Suðurlands. Hvorki er getið um dagsetningu stefnu né áritunar eða kröfufjárhæðar. Í lok bréfsins er vísað í frekari upplýsingar á bakhlið, sem hefur þó ekki verið lögð fram í málinu.

Knappt efni þessa óundirritaða bréfs var eitt og sér ekki til þess fallið að móttakanda yrðu „málsúrslit kunn“ án þess að frekari eftirgrennslan kæmi til. Að þessu gættu og atvikum málsins að öðru leyti verður sönnunarbyrði ekki lögð á sóknaraðila um að bréfið hafi ekki borist honum og er þá einkum litið til þess að málið var ekki réttilega höfðað, sbr. 93. gr. laga nr. 91/1991, eins og fram er komið. Samkvæmt því verður lagt til grundvallar að sóknaraðila hafi fyrst orðið kunnugt um stefnu varnaraðila og afdrif hennar 17. desember 2010 eins og hann ber sjálfur. Að virtu öllu því, sem að framan er rakið, verður krafa sóknaraðila tekin til greina.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem verður ákveðinn í einu lagi eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Fallist er á kröfu sóknaraðila, Iceland Global Water ehf., um að mál varnaraðila, GE verks sf., gegn sóknaraðila nr. E-296/2010 fyrir Héraðsdómi Suðurlands skuli endurupptekið.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 400.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.