47/2003

G var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa notfært sér þroskahömlun X til að hafa við hana samræði sem hún gat ekki spornað við sökum andlegra annmarka. Í héraðsdómi var með vísan til vitnisburðar X og þess að engum meðalgreindum manni, sem sæi X augliti til auglitis og ræddi við hana litla stund, gæti blandast hugur um að hún væri greindarskert, talið hafið yfir skynsamlegan vafa að G hefði notfært sér andlega annmarka X til að koma fram vilja sínum. Var G því sakfelldur fyrir brot gegn 196. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í Hæstarétti þótti sýnt að G hefði notfært sér trúnað X og að hún hefði litið á hann sem vin sinn. Þá þótti nægilega fram komið að brotið hefði ekki verið hugdetta G á vettvangi, heldur fyrirfram skipulagt og framið á ófyrirleitinn hátt. Vegna þessa, alvarleika brotsins og sakaferils G var honum gert að sæta fangelsi í 18 mánuði. Þá var hann dæmdur til að greiða X 500.000 krónur í miskabætur

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 24. janúar 2003 í samræmi við yfirlýsingu ákærða en einnig af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að refsing ákærða verði þyngd og hann dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 600.000 krónur.

Ákærði krefst þess aðallega, að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og bótakröfu vísað frá dómi, en til vara, að refsing verði milduð og að öllu eða verulegu leyti skilorðsbundin, svo og að bótakrafa verði lækkuð.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða. Sýnt er að ákærði hafi notfært sér trúnað kæranda við hann og að hún leit á hann sem vin sinn. Er og nægilega fram komið að brotið hafi ekki verið hugdetta ákærða á vettvangi, heldur fyrirfram skipulagt og framið á ófyrirleitinn hátt. Vegna þessa, alvarleika brotsins og sakaferils ákærða er refsing hans hæfilega ákveðin 18 mánaða fangelsi. Fallist er á með héraðsdómi að ekki séu efni til að skilorðsbinda refsinguna.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lagt vottorð E þroskaþjálfa og F stuðningsfulltrúa frá 16. apríl 2003, en þær báru vitni í héraði. Í vottorðinu kemur fram, að líðan kæranda hafi batnað eftir að atvik málsins gerðust vegna stuðnings við hana frá starfsmönnum Svæðisskrifstofu málefna fatlaðra [...], skóla- og fjölskylduskrifstofu og ættingjum. Samt sem áður eigi hún enn mjög erfitt með að treysta fólki og sé hrædd mæti hún karlmönnum á götu eða í verslunum. Hún sé sífellt á varðbergi heima hjá sér, fylgist með umferð bifreiða að húsinu og hleypi engum inn nema hún sé fullviss um hver það sé. Hún hafi ekki treyst sér til að taka þátt í samkomum, eins og til dæmis að fara í leikhús, bíó, þorrablót eða íþróttaviðburði. Þetta valdi því að hún sé mjög einangruð, einmana og vansæl. Auk þessa eigi hún erfitt með svefn og vakni oft upp við martraðir þar sem hún upplifi hótanir sem hún hafi orðið fyrir eftir atburðinn. Einnig hafi mun meira verið um fjarvistir hennar frá vinnu, sem hafi haft talsverð áhrif á fjárhag hennar.

Samkvæmt framangreindu og því, sem greinir í héraðsdómi varðandi bótakröfu kæranda, er sýnt að brot ákærða hefur valdið henni mikilli andlegri vanlíðan og félagslegri röskun. Að því gættu verður ákærði dæmdur til að greiða henni 500.000 krónur í miskabætur með vöxtum, eins og í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf R-x-x G-kk-nf, sæti fangelsi 18 mánuði.

Ákærði greiði X 500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. apríl 2002 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 200.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, H-kk-ef Á-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 75.000 krónur.