790/2013

W var sakfelldur fyrir frelsisskerðingu, kynferðisbrot og líkamsárás með því að hafa haldið A nauðugri í yfirgefnu húsnæði í 30 til 40 mínútur og á meðan frelsissviptingunni stóð veist að henni með margvíslegu ofbeldi, þvingað hana til munnmaka og haldið áfram ofbeldinu eftir það. Var háttsemi W talin varða við 1. mgr. 226. gr., 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þar sem W beitti A ofbeldi bæði fyrir og eftir að hann braut gegn henni kynferðislega tæmdi brot hans samkvæmt 1. mgr. 194. almennra hegningarlaga ekki sök gagnvart broti hans á 1. mgr. 217. gr. laganna. Var refsing W ákveðin fangelsi í 5 ár auk þess sem honum var gert að greiða A 3.176.114 krónur í skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 10. desember 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu og að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að refsing verði milduð og einkaréttarkrafa lækkuð.

A krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur um einkaréttarkröfu sína.

Í málinu er ákærða gefið að sök að hafa brotið gegn 1. mgr. 194. gr., 2. mgr. 218. gr. og 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa að morgni 20. apríl 2013 svipt brotaþola frelsi, ráðist á hana og nauðgað henni í yfirgefnu húsnæði að [...] í Reykjavík. Þótt tímasetningar í málinu séu ónákvæmar verður fallist á með héraðsdómi að leggja beri til grundvallar að brotaþoli hafi vaknað um klukkan átta að morgni þessa dags í húsnæðinu, en ákærði svaf þar enn. Eftir að hún hafði árangurslaust reynt að komast út vakti hún ákærða og verður miðað við að hún hafi þá óskað eftir því að hann opnaði fyrir henni svo hún kæmist út, en hann hafði lykla að húsnæðinu. Í skýrslu hjá lögreglu bar ákærði á þennan veg, en hann hefði ekki munað á þeirri stundu hvar lyklarnir væru. Fallist er á með héraðsdómi að ákærði hafi þá þegar krafist þess að brotaþoli stundaði með honum kynlíf og beitt hana ofbeldi þegar hún hafnaði því. Brotaþoli leitaði ákaft útgöngu úr húsnæðinu og reyndi að brjóta rúðu í hurð á útidyrum til þess að komast út án þess að það tækist. Eftir að brotaþoli hafði bitið í kynfæri ákærða jókst ofbeldi hans gegn henni að miklum mun. Það var fyrst eftir um 30 til 40 mínútur að mati brotaþola, en um 30 mínútur að mati ákærða, frá því að hún fyrst óskaði eftir að fá að komast út, sem hann féllst á að hleypa henni út og sótti þá lykla upp á efsta pall í húsnæðinu. Fyrir dómi bar ákærði að brotaþoli hafi fyrst beðið um að komast út eftir framangreindan tíma. Er þeirri frásögn hans réttilega hafnað í héraðsdómi enda bera ummerki í húsnæðinu og á framangreindri hurð með sér að brotaþoli hafi beitt örþrifaráðum til að reyna að komast út. Telst sannað að ákærði hafi haldið brotaþola í húsnæðinu í 30 til 40 mínútur. Allan þann tíma beitti hann hana líkamlegu ofbeldi og því kynferðislega ofbeldi, sem ákært er fyrir. Frelsisskerðingin var því alvarleg og aðstæður brotaþola ógnvænlegar enda átti ákærði alls kostar við hana í átökum þeirra. Verður samkvæmt þessu fallist á með héraðsdómi að háttsemi ákærða verði felld undir 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga, þótt frelsisskerðingin hafi ekki varað lengur en lýst hefur verið.

Þá verður fallist á með héraðsdómi að ákærði hafi gerst sekur um brot á 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga með þeirri háttsemi sem þar telst sönnuð.

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi beitti ákærði brotaþola miklu ofbeldi í um hálfa klukkustund. Sannað er að hann veitti henni mörg högg, sem bæði geta hafa verið veitt með hnefa og með spörkum, meðal annars í andlit og annars staðar í höfuðið. Verður fallist á með héraðsdómi að sannað sé að ákærði hafi meðal annars sparkað í brotaþola eins og lýst er í ákæru. Í vottorði C læknis, sérfræðings í slysa- og bráðalækningum, 22. apríl 2013, var áverkum brotaþola lýst svo að við skoðun á höfði væri mikil bólga hægra megin yfir kinnbeini og að bólgan hafi náð alveg niður fyrir kinn. Hún hafi verið með ,,sár eilítið óreglulegt“ um það bil 1 cm langt rétt ofan við efri vör hægra megin. Ljóst hafi verið að brotaþoli hafi hlotið þar högg, mögulega hnefahögg og hafði skorist í gegnum innri vör og út á yfirborð. Sagði að sárið hafi verið eilítið lengra innanvert á efri vörinni og náð alveg í gegnum húð. Ekki hafi verið að sjá áverka eða brot á tönnum. Hún hafi fundið til við að bíta saman og það hafi verið veruleg eymsli yfir hægra kinnbeini. Þá virtist hafa blætt niður í ytri hlust en erfitt væri að segja hvort blóðið þar væri frá vör eða innra eyra, þótt hið fyrrnefnda væri líklegra. Í vottorðinu sagði einnig að brotaþoli hafi verið þrútin og aum yfir báðum ytri eyrum og það hafi verið blámi og mar einkum á vinstra eyra ofantil og aftantil. Sár hafi verið efst á nefi milli augna og hafi það verið tveir til þrír mm að lengd, en ekki þurft að sauma það.

Í skýrslu sinni fyrir dómi kvað C brotaþola hafa fengið áberandi þung högg á kinnina. Þau högg hafi einnig getað komið til við spörk. Hún kvaðst telja líklegt að um hefði verið að ræða fleiri en eitt slíkt högg og nefndi í því sambandi högg á munninn, á kinnina eins og fyrr greinir og ef til vill á eyrað. Spurð um hvort svona höfuðhögg teldust alla jafna hættuleg svaraði hún: ,,Þau geta verið það, áverkar á höfði eru almennt, geta verið hættulegir og við sjáum ástæðu miðað við útlit á henni að bæði [fá] sneiðmynd af andlitsbeinum til að útiloka brot og eins af höfði og af heila og sem betur fer reyndist svo ekki vera. Það voru ekki brot eða innvortis blæðingar.“

Samkvæmt framansögðu beitti ákærði brotaþola grófu ofbeldi, sem þó hefur ekki haft varanlegar líkamlegar afleiðingar fyrir hana. Verður háttsemi hans felld undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Er ljóst af framansögðu að litlu gat munað að illa færi og var háttsemi ákærða sérstaklega vítaverð. Hann beitti ofbeldinu bæði fyrir og eftir að hann braut gegn brotaþola kynferðislega. Tæmir brot hans gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga því ekki sök gagnvart broti hans á 1. mgr. 217. gr. laganna.

Samkvæmt öllu framansögðu verður ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 226. gr., 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Í ljósi hinnar alvarlegu atlögu ákærða að brotaþola og skerðingar á frelsi hennar verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu hans. Jafnframt verður héraðsdómur staðfestur um miskabætur til handa brotaþola og sakarkostnað í héraði.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, W-x-x M-x-x S-x-x, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 793.089 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, O-kk-ef E-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 502.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef S-kvk-ef A-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.