315/2000

H krafðist þess að ljósmyndaranum B yrði gert að afhenda sér eintak af öllum „negativum”, er teknar voru við gerð tískumyndaþáttar fyrir tímaritið M, sem ætlaður var til birtingar árið 1997 en H sjálfur fékk framgengt að ekki yrði birtur. Talið var nægilega fram komið að B og H hefðu hvor um sig átt ótvíræðan þátt í tilurð ljósmyndaþáttarins, sem ætti undir ákvæði 1. gr. höfundalaga. H taldist því sem samhöfundur eiga rétt að verkinu og þar með ljósmyndunum, sbr. 7. gr. höfundalaga, enda yrðu þær ekki skildar frá þessu sameiginlega verki aðilanna og bæri hvorum þeirra að virða rétt hins. Var því talið að fallast yrði á afhendingarkröfu H, en ekki var þá tekin afstaða til þess hverra heimilda hann nyti til að nýta sér ljósmyndirnar. B var sýknaður af öðrum kröfum H þar sem hann var hvorki talinn hafa valdið H fjártjóni né raskað rétti hans með ólögmætri háttsemi og eigi heldur brotið gegn H þannig að refsingu varðaði skv. 54. gr. höfundalaga nr. 73/1972.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. ágúst 2000. Krefst hann þess að stefnda verði gert að afhenda sér eintak af öllum „negativum”, er teknar voru við gerð tískumyndaþáttar fyrir tímaritið Mannlíf sumarið 1997 og birtast átti í júlíhefti tímaritsins. Þá krefst hann þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér samtals 687.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 18. janúar 1999 til greiðsludags. Loks krefst hann þess að stefndi verði dæmdur til refsingar fyrir brot á höfundalögum nr. 73/1972 og til greiðslu málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Svo sem rakið er í héraðsdómi er deilt um hvaða hlutverk áfrýjandi hafi haft við gerð ljósmyndaþáttar með tískumyndum fyrir tímaritið Mannlíf, sem ætlaður var til birtingar árið 1997 en áfrýjandi sjálfur fékk framgengt að ekki yrði birtur. Hann reisir kröfur sínar á því að hann hafi verið fenginn af tímaritinu til að semja og stjórna gerð tískuþáttarins og það hafi hann gert. Hann eigi því höfundarétt að framlagi sínu við gerð þáttarins, sem hafi verið fest á filmu ljósmyndarans, stefnda í málinu. Eigi áfrýjandi þannig höfundarétt að ljósmyndunum eða að minnsta kosti hlutdeild í þeim rétti. Eina leiðin fyrir hann til að njóta verksins og nýta höfundaréttindi sín sé að hafa umráð yfir filmunni. Hann geri ekki kröfu um afhendingu frumeintaks, heldur krefjist hann aðeins eintaks af filmunni, en hægðarleikur sé að láta gera slík afrit.

Fallist verður á þá niðurstöðu héraðsdóms að nægilega sé fram komið að hlutur áfrýjanda hafi verið annar og meiri en hlutverk svokallaðs stílista við gerð ljósmyndaþáttarins. Hann hafi lagt hugmyndir, handrit og vinnu til ljósmyndaþáttarins og aðilarnir þannig hvor um sig átt ótvíræðan þátt í tilurð hans, sem eigi undir ákvæði 1. gr. höfundalaga. Áfrýjandi telst því sem samhöfundur eiga rétt að verkinu og þar með ljósmyndunum, sbr. 7. gr. höfundalaga, enda verða þær ekki skildar frá þessu sameiginlega verki aðilanna.

Áfrýjandi krefst þess sem áður segir að stefnda verði gert að afhenda honum eintak af filmunni, sem tískumyndaþátturinn var festur á. Þar sem aðilarnir teljast samhöfundar að þættinum og þar með ljósmyndunum, sem teknar voru við gerð hans, ber hvorum þeirra að virða rétt hins. Samkvæmt eðli máls getur stefndi því ekki hafnað að áfrýjandi fái í hendur eintök af ljósmyndunum, sem hann er samhöfundur að. Stefndi getur ekki borið fyrir sig að fyrirheit, sem hann kveðst hafa gefið um að afhenda ekki öðrum eintak af ljósmyndunum án samþykkis þeirra, sem þar komi fram, geti staðið í vegi afhendingu myndanna til áfrýjanda, enda gat stefndi ekki upp á eindæmi sitt takmarkað réttindi áfrýjanda á þann hátt. Verður því að fallast á þessa kröfu áfrýjanda, en ekki er þá tekin afstaða til þess hverra heimilda hann njóti til að nýta sér ljósmyndirnar.

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um sýknu stefnda af öðrum kröfum áfrýjanda.

Rétt er að hvor aðila beri sinn málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Stefnda, B-kk-þgf B-kk-þgf T-kk-þgf, er skylt að afhenda áfrýjanda, H-kk-þgf G-kk-þgf, eintak af öllum „negativum”, sem teknar voru við gerð tískumyndaþáttar fyrir tímaritið Mannlíf sumarið 1997 og birtast átti í júlíhefti tímaritsins.

Ákvæði héraðsdóms um sýknu stefnda af öðrum kröfum áfrýjanda eru staðfest.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.