135/2016

Ágreiningur aðila laut að því hvort kjararáði hefði við nánar tilgreindar ákvarðanir sínar á árinu 2011 borið skylda til að miða afturköllun á launalækkun V við 1. desember 2010, þegar ákvæði II til bráðabirgða í lögum nr. 47/2006 um kjararáð, sbr. lög nr. 148/2008 og 127/2009, rann sitt skeið á enda, en ekki 1. október 2011 eins og miðað var við. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af athugasemdum með lögum nr. 148/2008 og 127/2009 yrði ekki dregin önnur ályktun en sú að frá og með 1. desember 2010 hefði farið um heimildir og skyldur kjararáðs til að endurskoða laun V eftir þeim almennu reglum sem giltu um störf og ákvarðanir þess samkvæmt lögum nr. 47/2006. Hefði kjararáði því borið að leggja mat á það hvort fram væru komnar breytingar á kjörum viðmiðunarhópa sem gæfu tilefni til að taka nýja ákvörðun um laun þeirra hópa er sætt hefðu tímabundinni skerðingu á kjörum sínum samkvæmt framangreindum breytingarlögum. Í athugasemdunum hefði því ekki falist sú ráðagerð að launakjörin yrðu sjálfkrafa færð aftur í fyrra horf 1. desember 2010. Þá var talið að V hefði ekki sýnt fram á að forsendur hefðu verið til þess að afturkalla launalækkun hans að öllu leyti eða hluta frá 1. desember 2010. Var Í sýknað af kröfu V.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma K-kk-nf A-kk-nf hæstaréttardómari, A-kvk-nf J-kvk-nf prófessor, A-kk-nf Á-kk-nf hæstaréttarlögmaður, L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf prófessor.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. febrúar 2016. Hann krefst þess að viðurkennt verði að kjararáði hafi borið að afturkalla launalækkun sína samkvæmt 1. gr. laga nr. 148/2008, sbr. 1. gr. laga nr. 127/2009, um breytingu á lögum nr. 47/2006 um kjararáð frá og með 1. desember 2010. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir krafðist áfrýjandi þess í stefnu að tvær tilgreindar ákvarðanir kjararáðs, annars vegar frá júní 2011 og hins vegar frá desember sama ár, yrðu dæmdar ógildar og að stefnda yrði gert að greiða honum tilteknar fjárhæðir samkvæmt aðal-, vara- og þrautavarakröfu. Að þeim frágengnum hélt áfrýjandi uppi, auk kröfu um ógildingu fyrrgreindra ákvarðana, viðurkenningarkröfu þeirri sem að framan greinir. Með dómi Hæstaréttar 27. maí 2015 í máli nr. 284/2015 var aðal-, vara- og þrautavarakröfum áfrýjanda, auk ógildingarkröfu samkvæmt þrautaþrautavarakröfu hans, vísað frá héraðsdómi. Var niðurstaðan reist á því að áfrýjandi hefði ekki lögvarða hagsmuni af því að fá hinar umþrættu ákvarðanir ógiltar í heild sinni og að fjárkröfurnar fælu í sér áskilnað um að dómstólar tækju í raun ákvörðun um laun hans sem samkvæmt lögum nr. 47/2006 væri í verkahring kjararáðs. Á hinn bóginn var fallist á með áfrýjanda að hann hefði lögvarða hagsmuni af því að fá efnisdóm um viðurkenningarkröfu sína.

Ágreiningur aðila lýtur einkum að því hvort kjararáði hafi við ákvarðanir sínar í júní og desember 2011 borið skylda til að miða afturköllun á launalækkun áfrýjanda við 1. desember 2010, þegar ákvæði II til bráðabirgða í lögum nr. 47/2006, sbr. lög nr. 148/2008 og nr. 127/2009, rann sitt skeið á enda, en ekki 1. október 2011 eins og miðað var við í ákvörðun kjararáðs í desember 2011. Af málatilbúnaði áfrýjanda verður ráðið að hann reisir kröfu sína annars vegar á því að við lok gildistíma bráðabirgðaákvæðisins 30. nóvember 2010 hafi kjör hans sjálfkrafa átt að fara aftur í fyrra horf og hins vegar á því að umþrættar ákvarðanir kjararáðs hafi byggst á ólögmætum forsendum. Hefur áfrýjandi meðal annars í því skyni lagt fram gögn og hliðsjónarefni til stuðnings því að laun viðmiðunarhópa, sem kjararáði sé skylt að líta til við úrlausn mála á grundvelli laga nr. 47/2006, hafi hækkað svo verulega að við ákvarðanatöku í júní 2011 hafi ekki verið réttlætanlegt af hálfu kjararáðs að fresta ákvörðun um hækkun launa.

Af hálfu stefnda er framangreindum lagaskilningi og röksemdum áfrýjanda hafnað og á því byggt að við lok þess tímabils sem markað var samkvæmt bráðabirgðaákvæðinu hafi tekið við sama lagaumhverfi og gilti fyrir setningu ákvæðisins. Í framhaldi af því hafi kjararáð á grundvelli laga nr. 47/2006 framkvæmt lögbundið mat sitt og séu hvorug ákvörðun þess frá árinu 2011 haldin slíkum ágöllum að formi eða efni að leiða eigi til þess að fallist verði á dómkröfu áfrýjanda.

II

Með ákvæði 2. gr. laga nr. 148/2008 var í fyrsta lagi mælt fyrir um það að þrátt fyrir ákvæði 8. og 10. gr. laga nr. 47/2006 skyldi kjararáð fyrir árslok 2008 kveða upp nýjan úrskurð, er fæli í sér 5 til 15% launalækkun alþingismanna og ráðherra, sem öðlast skyldi gildi frá 1. janúar 2009. Jafnframt skyldu endurskoðuð til samræmis kjör annarra þeirra er undir kjararáð heyrðu. Í öðru lagi var lögfest sú regla að til ársloka 2009 skyldi ráðinu óheimilt að endurskoða úrskurð þennan til hækkunar. Tímabinding samkvæmt síðarnefnda ákvæðinu var síðan framlengd til 30. nóvember 2010 með 1. gr. laga nr. 127/2009. Í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 148/2008 var kveðið á um að sú ráðstöfun að lækka laun tiltekinna hópa sem frumvarpið náði til, þar á meðal félagsmanna í Félagi forstöðumanna ríkisstofnana sem áfrýjandi heyrði til, hefði verið ætlað að gilda tímabundið og að því búnu gæti kjararáð að nýju fellt úrskurð um þann hóp að teknu tilliti til kjara hjá viðmiðunarhópum eins og þau yrðu á þeim tíma. Samskonar ummæli var einnig að finna í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 127/2009. Af þessum athugasemdum verður ekki dregin önnur ályktun en sú að frá og með 1. desember 2010 hafi farið um heimildir og skyldur kjararáðs til að endurskoða laun áfrýjanda eftir þeim almennu reglum sem gilda um störf og ákvarðanir þess samkvæmt lögum nr. 47/2006. Bar kjararáði því að leggja mat á það hvort fram væru komnar breytingar á kjörum viðmiðunarhópa sem gæfu tilefni til að taka nýja ákvörðun um laun þeirra hópa er sætt höfðu tímabundinni skerðingu á kjörum sínum samkvæmt framangreindum breytingarlögum. Í athugasemdunum fólst því ekki sú ráðagerð að launakjörin yrðu sjálfkrafa færð aftur í fyrra horf 1. desember 2010.

Hvað varðar þá form- og efnisannmarka sem áfrýjandi byggir jafnframt á að séu á umræddum ákvörðunum kjararáðs er þess að gæta að eins og málið er lagt fyrir af hálfu áfrýjanda og kröfugerð háttað geta þeir ekki leitt til þess að fallist verði á dómkröfu hans enda hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að forsendur hafi verið til þess að afturkalla launalækkun hans að öllu leyti eða hluta frá 1. desember 2010.

Loks getur engu máli skipt fyrir úrlausn málsins hvenær kjararáð tók umrædda ákvörðun enda full heimild til þess að ákvarða slíka launahækkun með afturvirkum hætti svo sem raunin varð.

Samkvæmt öllu framangreindu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu stefnda.

Rétt þykir að hvor málsaðili beri sinn kostnað af rekstri málsins á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.