578/2008

R-x-nf og R-x-nf höfðuðu mál gegn V til viðurkenningar á rétti þeirra til skaðabóta úr hendi V vegna tjóns sem þau urðu fyrir er nánar tilgreint landsvæði var gert að svonefndu helgunarsvæði tveggja stofnbrauta með gildistöku tveggja deiluskipulagsáætlana fyrir Norðlingaholt í Reykjavík. Var málinu vísað frá héraðsdómi þar sem óljóst þótti hvort kröfur R-x-x og R-x-ef væru um viðurkenningu á eignarnámi eða skaðabótaskyldu. Þótti málatilbúnaður þeirra svo óljós og vanreifaður að hann fullnægði ekki kröfum e.liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamál. Í dómi Hæstiréttar kemur fram að nauðsynlegt sé að stefnda sé með skýrum hætti gert ljóst við málshöfðun hvers sé krafist og hver sé grundvöllur kröfugerðar. Verulega skorti á um skýrleika í málatilbúnaði sóknaraðila og samhengi dómskrafna og málsástæðna fyrir þeim. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 16. október 2008, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. október 2008, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefjast þeir kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Ekki verður betur séð af lýsingu sóknaraðila á tilefni máshöfðunar sinnar í stefnu að fyrir þeim vaki að fá viðurkenningardóm um skyldu varnaraðila til að greiða þeim eignarnámsbætur fyrir land sem gert hafi verið að svonefndu helgunarsvæði tveggja stofnbrauta með gildistöku tveggja deiliskipulagsáætlana fyrir Norðlingaholt í Reykjavík 10. júní 2003 og 30. mars 2004. Þessi fyrirætlan birtist þannig í kröfugerð sóknaraðila að gerðar eru kröfur um viðurkenningar á rétti þeirra til skaðabóta af nefndu tilefni. Vísa þeir til 45. og 46. gr. vegalaga nr. 45/1994 um grundvöll krafna sinna, en þar er kveðið á um bætur vegna eignarnáms, jarðrasks, átroðnings o. fl. vegna vegagerðar. Þá eru kröfurnar sagðar í stefnu einnig byggjast á „meginreglum eignarréttar um vernd eignarréttinda sem varin eru af 72. gr. stjórnskipunarlaga nr. 33 frá 1944 með síðari breytingum.“ Ennfremur segir í stefnunni: „Um skaðabætur vísast til almennra reglna fjármunaréttar.“

Í kæru til Hæstaréttar leggja sóknaraðilar áherslu á að þeir krefjist bóta fyrir tjón sem felist í því að landið, sem dómkröfurnar taki til, sé þeim ónothæft. Byggi krafa þeirra „á bótaskyldu utan samninga, á hinni hlutlægu bótaskyldu vegalaga.“ Kröfurnar séu ekki um „viðurkenningu á eignarnámi“, heldur skaðabótaskyldu. Virðist mega ráða af málatilbúnaði þeirra að einu gildi hvort krafist sé viðurkenningar á rétti til skaðabóta eða eignarnámsbóta þar sem eignarnámsbætur séu ein gerð skaðabóta.

Nauðsynlegt er að stefnda sé með skýrum hætti gert ljóst við málshöfðun hvers sé krafist og hver sé grundvöllur kröfugerðar. Að öðrum kosti gefst honum ekki sanngjarn kostur á að verjast kröfu með því að færa fram málsástæður og sönnunargögn. Af því sem að framan var rakið má ljóst vera að verulega skortir á um skýrleika í málatilbúnaði sóknaraðila og samhengi dómkrafna og málsástæðna fyrir þeim. Af þessum sökum verður fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að málatilbúnaður sóknaraðila uppfylli ekki kröfur e. liðar 80. gr. laga nr. 91/1991. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðilum verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, Reykjavíkurborg og Rauðhóll ehf., greiði óskipt varnaraðila, Vegagerðinni, 200.000 krónur í kærumálskostnað.