97/2002

L, A og G höfðuðu mál á hendur J og L hf. þar sem þeir kröfðust þess að staðfest yrði lögbann sem hafði verið lagt við því að J hagnýtti sér rétt sem fylgdi hlutafjáreign hans í L hf., eða ráðstafaði þeirri hlutafjáreign til annarra. Þá kröfðust þeir að viðurkennt yrði með dómi að samningur J og L hf. nánar tiltekins efnis væri ógildur, svo og að J yrði gert að afhenda L hf. áðurgreinda hlutafjáreign. Í greinargerð, sem L hf. lagði fram við þingfestingu málsins, var því lýst yfir að félagið samþykkti allar áðurgreindar dómkröfur L, A og G. Í þinghaldi sama dag lagði félagið fram stefnu í meðalgöngusök þar sem það krafðist þess að því yrði heimiluð meðalganga í málinu og að J yrði dæmdur til að afhenda því hlutafjáreignina, sem áður er getið. Í dómi Hæstaréttar segir að krafa L, A og G um að J yrði gert að afhenda L hf. hlutafjáreign hans í félaginu hafi verið beint bæði að J og L hf. Hafi L hf. því frá öndverðu verið aðili að málinu að því er varði þá kröfu. Geti félagið því ekki hvað þessa dómkröfu varði skoðast sem þriðji maður í þeim skilningi sem um ræði í 20. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Var ekki talið að L, A og G hefðu bætt úr þessum annmarka með því að falla frá kröfu sinni um skyldu J til að afhenda L hf. hlutafjáreignina, enda hefði félagið ekki getað krafist þess að því yrði í stað L, A og G dæmt þetta sakarefni, svo sem áskilið væri í 20. gr. laga nr. 91/1991.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. febrúar 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. febrúar 2002, þar sem vísað var frá dómi meðalgöngusök, sem sóknaraðili höfðaði í máli varnaraðilanna L-kk-ef L. B-kk-ef, A-kk-ef K-kk-ef og G-kk-ef A. B-kk-ef á hendur sér og varnaraðilanum J-kk-þgf Ó-kk-þgf G-kk-þgf. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðilans J-kk-ef Ó-kk-ef um frávísun meðalgöngusakar verði hafnað. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar úr hendi sama varnaraðila.

Varnaraðilarnir L-kk-nf L. B-kk-nf, A-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf A. B-kk-nf hafa ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Varnaraðilinn J-kk-nf Ó-kk-nf G-kk-nf krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

I.

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði höfðuðu varnaraðilarnir L-kk-nf L. B-kk-nf, A-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf A. B-kk-nf mál þetta með stefnu 16. júlí 2001 á hendur varnaraðilanum J-kk-þgf Ó-kk-þgf G-kk-þgf og sóknaraðila. Var þess krafist í héraðsdómsstefnu gagnvart varnaraðilanum J-kk-þgf Ó-kk-þgf einum að staðfest yrði lögbann, sem sýslumaðurinn í Reykjavík hafði lagt 10. sama mánaðar við því að hann hagnýtti sér rétt, sem fylgi hlutafjáreign í sóknaraðila samkvæmt rafrænum hlutabréfum afhentum honum 20. júní 2001 að nafnverði 170.000.000 krónur, eða ráðstafi þeirri hlutafjáreign til annarra. Þá var þess krafist gagnvart varnaraðilanum J-kk-þgf Ó-kk-þgf og sóknaraðila að viðurkennt yrði með dómi að samningur þeirra 20. júní 2001 nánar tiltekins efnis væri ógildur, svo og að varnaraðilanum yrði gert að afhenda sóknaraðila áðurgreinda hlutafjáreign. Málið var þingfest 6. september 2001.

Í greinargerð, sem sóknaraðili lagði fram við þingfestingu málsins, var því lýst yfir að hann samþykkti allar áðurgreindar dómkröfur varnaraðilanna L-kk-ef, A-kk-ef og G-kk-ef. Í þinghaldi sama dag lagði sóknaraðili fram stefnu í meðalgöngusök. Þar krafðist hann þess að sér yrði heimiluð meðalganga í málinu og að varnaraðilinn J-kk-nf Ó-kk-nf yrði dæmdur til að afhenda sér hlutafjáreignina, sem áður er getið. Varnaraðilarnir L-kk-nf, A-kk-nf og G-kk-nf lögðu fram greinargerð í meðalgöngusök á dómþingi 18. október 2001. Þar lýstu þeir sig samþykka því að sóknaraðila yrði heimiluð meðalgangan, auk þess sem þeir samþykktu kröfuna, sem hann gerði um efni málsins. Í sama þinghaldi þingfesti varnaraðilinn J-kk-nf Ó-kk-nf gagnsök í málinu, sem hann beindi að öðrum varnaraðilum ásamt sóknaraðila. Þar krafðist varnaraðilinn þess að viðurkennt yrði að gagnstefndu væru skaðabótaskyldir, aðallega í sameiningu en til vara að tiltölu, vegna vanefnda á hluthafasamkomulagi 24. janúar 2001. Þá lagði varnaraðilinn J-kk-nf Ó-kk-nf fram í þinghaldi 1. nóvember 2001 greinargerð í aðalsök, þar sem hann krafðist aðallega sýknu af kröfum annarra varnaraðila, en til vara að hafnað yrði að nánar tilteknu leyti kröfu þeirra um ógildingu á samningi hans við sóknaraðila og að sama marki kröfu þeirra um staðfestingu á lögbanni. Við sama tækifæri lagði varnaraðilinn fram greinargerð í meðalgöngusök sóknaraðila og krafðist þess að sóknaraðila yrði ekki heimiluð meðalgangan eða að henni yrði vísað frá dómi.

Héraðsdómari tók ágreining um meðalgöngusök sóknaraðila til munnlegs málflutnings í þinghaldi 1. febrúar 2002. Þar krafðist varnaraðilinn J-kk-nf Ó-kk-nf þess að meðalgöngusökinni yrði vísað frá dómi. Varnaraðilarnir L-kk-nf, A-kk-nf og G-kk-nf ítrekuðu samþykki sitt fyrir því að meðalgöngusökinni yrði komið að í málinu, en lýstu því einnig yfir að þeir féllu frá kröfu sinni um að varnaraðilanum J-kk-þgf Ó-kk-þgf yrði gert að afhenda sóknaraðila áðurnefnda hlutafjáreign. Sóknaraðili krafðist þess að frávísunarkröfu varnaraðilans J-kk-ef Ó-kk-ef yrði hafnað. Sem áður segir var meðalgöngusökinni vísað frá dómi með hinum kærða úrskurði.

II.

Svo sem áður er getið kröfðust varnaraðilarnir L-kk-nf L. B-kk-nf, A-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf A. B-kk-nf þess meðal annars í héraðsdómsstefnu að varnaraðilanum J-kk-þgf Ó-kk-þgf G-kk-þgf yrði gert að afhenda sóknaraðila hlutafjáreign í Lyfjaverslun Íslands hf. að nafnverði 170.000.000 krónur. Þessari kröfu beindu varnaraðilarnir L-kk-nf, A-kk-nf og G-kk-nf að báðum stefndu í aðalsök í héraði, sem eins og fyrr segir voru varnaraðilinn J-kk-nf Ó-kk-nf og sóknaraðili. Eins og varnaraðilarnir L-kk-nf, A-kk-nf og G-kk-nf mörkuðu með þessu málsókn sinni farveg var sóknaraðili frá öndverðu aðili að málinu að því er varðar kröfu þeirra um skyldu varnaraðilans J-kk-ef Ó-kk-ef til að afhenda sóknaraðila hlutafjáreignina. Sóknaraðili gat því ekki hvað þessa dómkröfu varðar skoðast sem þriðji maður í þeim skilningi, sem um ræðir í 20. gr. laga nr. 91/1991. Eins og málið lá fyrir við þingfestingu meðalgöngusakar voru þannig ekki skilyrði til að heimila sóknaraðila að koma henni að. Úr þeim annmarka varð ekki bætt með því að varnaraðilarnir L-kk-nf, A-kk-nf og G-kk-nf lýstu sem áður segir yfir í þinghaldi 1. febrúar 2002 að þeir féllu frá kröfu um skyldu varnaraðilans J-kk-ef Ó-kk-ef til að afhenda sóknaraðila áðurnefnda hlutafjáreign, enda gat þá sóknaraðili ekki lengur krafist þess að sér yrði í stað fyrrnefndu varnaraðilanna dæmt þetta sakarefni, svo sem áskilið er í 20. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt þessu verður að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar.

Rétt er að aðilarnir beri hver sinn kostnað af kærumáli þessu.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.