26/2014

A hf. krafði B um greiðslu samkvæmt láni sem hann hafði tekið hjá S og D hf. tók síðar yfir og framseldi til A hf. Var þess einnig krafist að viðurkenndur yrði veðréttur í fasteign B til tryggingar láninu. Greindi aðilana á um hvort lánið teldist lán veitt í íslenskum krónum tryggt með gengi erlendra gjaldmiðla svo í bága færi við ákvæði 14. gr., sbr. 13. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Hæstiréttur vísaði til þess að lánssamningur hefði komist á milli aðila með því að S hefði tekið tilboði B sem fólst í beiðni hans um fjölmyntareiknislán að jafnvirði tiltekinnar fjárhæðar í íslenskum krónum. Í ljósi atvika yrði að líta svo á að í beiðni B, degi síðar, um reiknislán í erlendum myntum, þar sem fjárhæð lánsins var tilgreind í japönskum jenum, og staðfesting S sama dag á fjölmyntareikningsláni hefði falið í sér samkomulag B og S um frekari útfærslu á skyldum þeirra samkvæmt þeim lánssamningi sem áður hefði komist á. Að virtu efni skjalanna og samhengi þeirra féllst Hæstiréttur á með héraðsdómi að lánssamningurinn hefði í upphafi kveðið á um gilda skuldbindingu í japönskum jenum og hefði því ekki verið breytt með þeim breytingum sem síðar hefðu verið gerðar á skilmálum lánsins. Var B gert að greiða A hf. hina umkröfðu fjárhæð auk þess sem viðurkenndur var veðréttur A hf. í fasteign B fyrir fjárhæðinni.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. janúar 2014. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms um greiðsluskyldu áfrýjanda og staðfestingu veðréttar. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eftir útgáfu áfrýjunarstefnu framseldi Drómi hf. stefnda lán það er um ræðir í málinu.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi skrifaði áfrýjandi 30. nóvember 2006 undir umsókn um lán í erlendri mynt hjá Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis, SPRON, sem tryggt skyldi með veði í fasteign áfrýjanda, og var umsóknin fyllt út á þar til gert eyðublað sparisjóðsins. SPRON áritaði umsóknina samdægurs um samþykki á sama eyðublað þar sem fram kom að upphæð lánsins væri 10.000.000 krónur og til tryggingar því væri fasteignaveð. Í samþykkinu sagði að um væri að ræða fjölmynta reikningslán í jenum og álag á LIBOR væri 1,8%. Í framhaldi þessa undirritaði áfrýjandi 1. desember 2006 skjal sem bar fyrirsögnina „Beiðni um reiknislán í erlendum myntum“ þar sem sagði að hann óskaði eftir því að SPRON veitti sér fjölmyntareiknislán að upphæð 17.152.659 japönsk jen með þeim skilmálum að fjárhæðin yrði til reiðu á tilgreindum reikningi áfrýjanda sem var í íslenskum krónum og skuldfærðist af honum í einu lagi ásamt vöxtum og kostnaði á gjalddaga, að vextir yrðu 12 mánaða LIBOR að viðbættu 1,8% álagi og lántökugjald yrði 1%.

Af hálfu sparisjóðsins var undirritað skjal 1. desember 2006 sem bar heitið „Staðfesting á fjölmyntareikningsláni“. Þar var vísað til beiðni áfrýjanda „um reikningslán bundið erlendum gjaldmiðlum ... og hefur SPRON samþykkt þessa beiðni. Lánsfjárhæðin verður lögð inn á reikning ... og endurgreiðist með þeim kjörum og skilmálum sem hér fara á eftir: ... SPRON lánar í formi fjölmyntareikningsláns á útgáfudegi skjals þessa í eftirfarandi mynt: JPY sbr. neðar, m.v. kaupgengi Sparisjóðabanka Íslands hf. 2 dögum fyrr.“ Í framhaldinu sagði að mynt væri JPY, lánsfjárhæð í mynt 17.152.659, kaupgengi 1. desember 2006 0,5830, LIBOR vextir sama dag 0,7325% og álag á LIBOR 1,8%. Þá sagði að á „gjalddaga þann 01. desember 2007 er SPRON heimilt að skuldfæra ofangreindan reikning fyrir andvirði lánsins í ISK að viðbættum vöxtum sem taka mið af 12 mánaða LIBOR útlánsvöxtum ... hverrar myntar eins og þeir eru skráðir á Reuterssíðu ... um kl. 12 að hádegi að íslenskum tíma, tveimur dögum fyrir útborgunardag láns, að viðbættu álagi sem ákveðst 1,8% eða 180 grunnpunktar. Vextir reiknast á grundvelli actual/360 daga. Útreikningur í ISK mun miðast við sölugengi Sparisjóðabanka Íslands hf. (SPB) á gjalddaga: Skuldari er skuldbundinn til að hafa til ráðstöfunar á ofangreindum reikningi sínum á gjalddaga fjárhæð er svarar til uppgreiðslu lánsins, þ.e. höfuðstóls og vaxta auk afgreiðslugjalds skv. gjaldskrá ... Óski samningsaðili að ljúka uppgjöri samnings þessa fyrir gjalddaga 01. desember 2007, áskilur SPRON sér rétt til að hækka álag sitt á 12 mánaða útlánsvexti erlendra mynta, skv. LIBOR“. Þá er þess að geta að 1. desember 2006 gaf áfrýjandi út tryggingarbréf að fjárhæð 20.500.000 japönsk jen, þar sem fram kom að til tryggingar skuldum sínum við SPRON eða þá er síðar kynnu að eignast tryggingarbréfið á löglegan hátt setti áfrýjandi að veði með 8. veðrétti fasteign sína að Frostaskjóli 87 í Reykjavík, en lán þetta hvílir samkvæmt gögnum málsins nú á 6. veðrétti eignarinnar.

Í framangreindri umsókn áfrýjanda 30. nóvember 2006 um lán í erlendri mynt fólst tilboð um lántöku sem SPRON samþykkti með áritun sinni á skjalið og er fallist á með héraðsdómi að með því samþykki hafi komist á lánssamningur milli áfrýjanda og sparisjóðsins. Í ljósi atvika málsins verður að líta svo á að beiðni sú um reiknislán í erlendum myntum, sem áður greinir frá og áfrýjandi undirritaði 1. desember 2006, og staðfesting SPRON sama dag á fjölmyntareikningsláni hafi falið í sér samkomulag áfrýjanda og sparisjóðsins um frekari útfærslu á skyldum þeirra samkvæmt þeim lánssamningi sem áður hafði komist á. Að virtu efni framangreindra skjala er lánveitinguna varða og samhengi þeirra er fallist á þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að lánssamningurinn hafi í upphafi kveðið á um gilda skuldbindingu í japönskum jenum. Jafnframt verður lagt til grundvallar að því eðli skuldbindingarinnar hafi ekki verið breytt með þeim breytingum á skilmálum lánsins sem síðar voru gerðar og nánar greinir frá í héraðsdómi. Verður hann því staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir um greiðsluskyldu áfrýjanda og veðrétt stefnda fyrir tildæmdri fjárhæð.

Í stefnu til héraðsdóms gerði stefnandi málsins, Drómi hf., kröfu um að staðfestur yrði réttur sinn „til að fá gert fjárnám í veðinu fyrir skuldinni auk dráttarvaxta og kostnaðar“ en áfrýjandi féll frá þeirri kröfu við flutnings málsins fyrir Hæstarétti.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Áfrýjandi, B-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnda, Arion banka hf., 25.294.835 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. nóvember 2010 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 29. desember 2011 að fjárhæð 10.000.000 krónur.

Staðfestur er veðréttur stefnda í fasteigninni Frostaskjól 87 í Reykjavík samkvæmt tryggingarbréfi með þinglýsingarnúmeri R-12831/2006, útgefnu af áfrýjanda 1. desember 2006 að fjárhæð 20.500.000 japönsk jen, fyrir tildæmdri fjárhæð.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.