63/2001

Skipstjórinn S var sakfelldur fyrir fiskveiðibrot með því að hafa ekki sinnt þeirri skyldu sinni að tryggja að allur afli yrði vigtaður á hafnarvog þegar í kjölfar löndunar. S var jafnframt sakfelldur fyrir að hafa ekki fært upplýsingar um afla skipsins réttilega í afladagbók og fyrir að hafa fullunnið hluta aflans um borð án þess að hafa til þess leyfi sjávarútvegsráðuneytisins. Var hann dæmdur til að greiða 800.000 krónur í sekt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 12. febrúar 2001 samkvæmt áfrýjun ákærða og jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst sakfellingar samkvæmt ákæru auk þyngingar á refsingu ákærða.

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, en til vara að refsing verði látin niður falla eða hún milduð frá héraðsdómi.

Atvikum málsins er lýst í héraðsdómi. Svo sem þar kemur fram voru sex fiskkassar færðir úr Eldey GK 74 föstudaginn 22. október 1999 í bifreiðina OH 946, sem stöðvuð var á Njarðarbraut í Njarðvík. Í kössunum voru 172 kg af hausuðum þorski, 45 kg af þorskflökum, 30 kg af ýsuflökum og 5 kg af lúðu. Auk þessa afla voru 324 kg af slægðum þorski úr bátnum vigtuð á hafnarvoginni í Keflavík.

Í III. kafla laga nr. 57/1996 um umgengni um nytjastofna sjávar og reglugerð nr. 522/1998 eru skýrar og nákvæmar reglur um vigtun sjávarafla. Segir í 5. gr. laganna að öllum afla úr stofnum, sem að hluta eða öllu leyti halda sig í efnahagslögsögu Íslands, skuli landað innan lands og hann veginn í innlendri höfn og í 6. gr. að það skuli vera á hafnarvog í löndunarhöfn þegar við löndun aflans. Í 9. gr. laganna er mælt fyrir um ábyrgð skipstjóra og skyldu hans að láta vigta hverja tegund afla sérstaklega.

Fallast ber á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða vegna þess afla, sem hann sagði áhöfn skipsins hafa ætlað til einkaneyslu, en það voru þorskflökin, ýsuflökin og lúðan, enda var hvergi gerð grein fyrir þessum hluta aflans í afladagbók skipsins, hvorki sem ætlaðri soðningu skipsáhafnar né sem hluta af heildarafla. Auk þessa hluta aflans fóru 172 kg af hausuðum og slægðum þorski úr skipinu framhjá hafnarvigt þennan dag. Krefst ákærði sýknu af þessum hluta ákærunnar á þeim forsendum að hann hafi rækt umsjónarskyldur sínar nægilega með því að fela skipstjórnarlærðum manni, sem hann treysti, að færa þennan afla á hafnarvigt.

Í 1. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 er berum orðum kveðið á um það að skipstjóra beri að tryggja að réttar og fullnægjandi upplýsingar um aflann berist til vigtarmanns. Til þess ber að líta að sá maður, sem ákærði fól aflann á hafnarbakkanum, var hvorki í áhöfninni né starfsmaður útgerðarinnar og laut ekki boðvaldi skipstjóra, heldur var hann kaupandi þessa hluta aflans. Ákærði mátti þannig ekki treysta því að svo yrði farið með aflann sem skylt er. Með hliðsjón af þeirri ríku ábyrgð sem á skipstjórum hvílir í þessu tilliti verður ekki á það fallist með ákærða að hann hafi uppfyllt starfsskyldur sínar í umrætt sinn. Sakfelling ákærða fyrir brot gegn 5., 6. og 9. gr. laga nr. 57/1996 verður því einnig látin taka til þessa hluta aflans.

Í málinu liggur fyrir að upplýsingar um afla skipsins voru ekki réttilega færðar í afladagbók, sem átti að vera um borð í skipinu. Það leysir ákærða ekki undan ábyrgð að þessu leyti þótt hann hefði fært upplýsingar um afla skipsins í vinnudagbók sína, enda koma slíkar færslur ekki í stað lögboðinnar færslu afladagbókar. Hefur ákærði með þessu gerst brotlegur við ákvæði 2. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996, sbr. og 2. gr. og 3. mgr. 8. gr. reglugerðar um afladagbækur nr. 303/1999.

Óumdeilt er að sjávarútvegsráðuneytið hefur ekki gefið út leyfi til vinnslu sjávarafla um borð í Eldey GK 74 og sannað er að hluti þess afla sem landað var 22. október 1999, var unninn um borð í skilningi 19. gr. reglugerðar nr. 522/1998 um vigtun sjávarafla. Staðfesta ber úrlausn héraðsdóms um þetta ákæruefni. Samkvæmt ákvæði 19. gr. reglugerðarinnar eru gerðar ríkar kröfur til skipstjóra skipa, er fengið hafa fullvinnsluleyfi ráðuneytisins, um skjótar og greinargóðar aflaupplýsingar til Fiskistofu. Þar sem ljóslega verða ekki gerðar vægari kröfur til skipa, er skortir slíkt leyfi, ber jafnframt að sakfella ákærða fyrir brot gegn 1. og 4. mgr. 19. gr. reglugerðarinnar.

Með hliðsjón af framansögðu verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru.

Refsing ákærða, sem ákveða ber með hliðsjón af 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þykir hæfileg 800.000 krónur í sekt til ríkissjóðs.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð. Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf, greiði 800.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 80 daga.

Ákvæði héraðsdóms um sakarskostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 130.000 krónur.