329/2013

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa í tvö aðgreind skipti haft kynferðismök við A, sem þá var 14 ára, gegn greiðslu, án þess að gæta nægjanlegrar varúðar um aldur piltsins. Var háttsemin talin varða við 1. mgr. 202. gr., sbr. 204. gr., og 2. mgr. 206. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var refsing X ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en rétt þótti að fresta fullnustu 9 mánaða af refsingunni skilorðsbundið í 3 ár sökum þess að meðferð málsins hafði dregist úr hömlu, af ástæðum sem X varð ekki um kennt. Þá var X gert að greiða A 600.000 krónur í miskabætur.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 18. mars 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða, en refsing hans þyngd.

Ákærði krefst þess að refsing verði milduð. Þá krefst hann aðallega sýknu af einkaréttarkröfu brotaþola, en til vara að hún verði lækkuð.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 1.600.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. apríl 2011 til 4. nóvember sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir brot á 1. mgr. 202. gr., sbr. 204. gr., og 2. mgr. 206. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga varðar brot gegn því ákvæði fangelsi ekki skemur en eitt ár. Í 204. gr. er kveðið á um að hafi slíkt brot verið framið af gáleysi um aldur þess er fyrir brotinu varð skuli beita vægari refsingu að tiltölu sem þó megi ekki fara niður fyrir „lágmark fangelsis“, en af 102. gr. laga nr. 82/1998, sem breytti niðurlagi ákvæðisins, verður ráðið að þar sé átt við 30 daga fangelsi, sbr. 1. mgr. 34. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt þessu skal beita tiltölulega vægari refsingu fyrir þau brot á 1. mgr. 202. gr. sömu laga, sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir, en gert hefði verið ef hann hefði sannanlega haft vitneskju um aldur brotaþola. Með hliðsjón af nýlegum dómum Hæstaréttar í málum þar sem refsað hefur verið fyrir síðastgreind brot, sem og að teknu tilliti til þess að ákærði játaði brot sín og honum hefur ekki áður verið gerð refsing, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann dæmdur til að sæta fangelsi í 12 mánuði.

Ákæra var gefin út á hendur ákærða 31. október 2011. Í þinghaldi 8. desember sama ár játaði hann þá háttsemi, sem honum var gefin að sök, og var dómur kveðinn upp í héraði 9. febrúar 2012 samkvæmt 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Með dómi Hæstaréttar 7. júní sama ár í máli nr. 132/2012 var héraðsdómurinn ómerktur og málinu vísað heim í hérað. Hinn áfrýjaði dómur var síðan kveðinn upp 2. janúar 2013 og honum áfrýjað sem fyrr segir 18. mars sama ár. Hinn 25. sama mánaðar staðfesti héraðsdómur endurrit úr þingbók vegna allra þinghalda í málinu, þar á meðal af skýrslum sem gefnar voru við aðalmeðferð þess. Málsgögn bárust Hæstarétti á hinn bóginn ekki fyrr en 10. janúar 2014 og hefur sú töf ekki verið skýrð. Þessi óhæfilegi dráttur, sem orðið hefur á meðferð málsins í kjölfar þess að fyrri héraðsdómurinn var kveðinn upp, ekki síst eftir að hinum áfrýjaða dómi var skotið til Hæstaréttar, verður ekki réttlættur. Vegna þess hve málsmeðferðin hefur dregist úr hömlu af ástæðum, sem ákærða er ekki um að kenna, verður refsingin að hluta bundin skilorði á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Brotaþoli á rétt til miskabóta úr hendi ákærða vegna hinnar refsiverðu háttsemi samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Við ákvörðun miskabóta verður tekið tillit til þess að miski brotaþola, eins og honum er lýst í gögnum málsins, á rætur að rekja til fleiri en ákærða. Auk þess leiðir af gögnunum að háttsemin, sem ákærði er sakfelldur fyrir í máli þessu, hafi vegið minna en háttsemi annarra. Að þessu virtu verður staðfest ákvörðun héraðsdóms um miskabætur. Fallist er á kröfu brotaþola hér fyrir dómi um vexti af þeirri fjárhæð eins og fram kemur í dómsorði.

Staðfest verða ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað.

Samkvæmt 1. mgr. 218. gr., sbr. 4. mgr. 220. gr., laga nr. 88/2008 verður ákærði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað fyrir Hæstarétti, þar á meðal þóknun verjanda síns og réttargæslumanns brotaþola sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu 9 mánaða af refsingunni og sá hluti hennar niður falla að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 600.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. apríl 2011 til 4. nóvember sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 648.065 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.