293/2015

A krafðist þess að B og S hf. bættu honum að fullu líkamstjón sem hann varð fyrir er hann fór á hlaupahjóli yfir götu við gatnamót og varð fyrir bifreið í eigu B. Héldu B og S hf. því fram að A hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að fara yfir götuna gegn rauðu ljósi fyrir gangandi umferð og ætti því að bera hluta tjónsins sjálfur, sbr. 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eins og atvikum var háttað hefði mátt misskilja aðstæður á gatnamótunum þannig að óhætt hefði verið að fara yfir götuna. Þá væri til þess að líta að A hefði einungis verið 14 ára þegar slysið varð. Talið var að þegar þessa væri gætt við sakarmatið yrði það gáleysi sem A hefði sýnt af sér með því að fara yfir götuna gegn rauðu ljósi ekki virt sem stórkostlegt í skilningi fyrrgreinds lagaákvæðis. Var krafa A því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 21. apríl 2015. Hann krefst þess að stefndu verði óskipt gert að greiða sér 3.280.165 krónur með 4,5% ársvöxtum af 869.700 krónum frá 9. júlí 2009 til 24. júlí 2011, af fyrrgreindu fjárhæðinni frá þeim degi til 27. september 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. 12. september 2012 að fjárhæð 2.644.446 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti óskipt úr hendi stefndu, án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

Stefndu krefjast aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi varð áfrýjandi fyrir slysi 9. júlí 2009 þegar hann fór á hlaupahjóli yfir Höfðabakka í Reykjavík við gatnamót þeirrar götu, Strengs og Bæjarháls. Var áfrýjandi ásamt eldri bróður sínum á leið heim frá vinnu þegar slysið varð um klukkan 16. Fór áfrýjandi yfir Höfðabakka til vesturs rétt norðan við gatnamótin, en rautt ljós logaði fyrir gangandi umferð yfir götuna. Til suðurs eftir Höfðabakka eru þrjár akreinar. Tvær þeirra eru fyrir umferð til austurs inn Bæjarháls en þriðja akreinin lengst til vesturs er fyrir umferð beint yfir gatnamótin. Þegar slysið varð logaði rautt ljós fyrir umferð inn Bæjarháls en grænt fyrir umferð beint yfir gatnamótin. Er áfrýjandi var kominn yfir götuna, þar sem umferð hafði stöðvast á tveimur akreinum, og fór yfir akreinina lengst til vesturs varð hann fyrir bifreiðinni EJ 539 sem var ekið beint eftir Höfðabakka til suðurs. Stefnda B-kvk-nf var skráður eigandi bifreiðarinnar sem var ábyrgðartryggð hjá stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf. Áfrýjandi krefst þess að stefndu bæti sér tjónið að fullu. Stefndu halda því hins vegar fram að hann hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að fara yfir götuna á rauðu ljósi og því eigi hann sjálfur að bera hluta tjónsins, sbr. 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. umferðarlaga skulu vegfarendur fara eftir leiðbeiningum um umferð sem gefnar eru með umferðarljósum. Um gangandi vegfarendur segir síðan í 3. mgr. 12. gr. laganna að einungis megi ganga yfir akbraut þegar grænt ljós er fyrir þá umferð. Ákvæði laganna um gangandi vegfarendur áttu við um áfrýjanda þegar hann fór yfir götuna á hlaupahjóli, sbr. 2. mgr. 3. gr. laganna.

Áfrýjandi hefur borið því við að hann hafi í umrætt sinn ekki fylgst með umferðarljósunum heldur metið aðstæður eftir umferðinni og talið sér óhætt að fara yfir götuna þar sem raðir bifreiða hafi verið kyrrstæðar á beygjuakreinunum fyrir umferð austur Bæjarháls. Eins og áður greinir eru tvær akreinar eftir Höfðabakka til suðurs fyrir umferð á leið austur Bæjarháls en þangað liggur mestur þungi hennar eftir götunni. Þegar áfrýjandi fór yfir Höfðabakka hafði umferð stöðvast gegn rauðu ljósi á þeim akreinum. Því mátti misskilja aðstæður á gatnamótunum þannig að óhætt væri að fara yfir götuna, en þá var ekki gætt að umferð eftir akreininni lengst til vesturs á leið beint yfir gatnamótin. Þá ber að hafa í huga að bílaröð á akreinunum fyrir umferð til austurs byrgði sýn fyrir þeirri akrein. Jafnframt verður að líta til þess að áfrýjandi var einungis 14 ára þegar slysið varð. Þegar alls þessa er gætt við sakarmatið verður það gáleysi sem áfrýjandi sýndi af sér með því að fara yfir götuna gegn rauðu ljósi fyrir gangandi umferð ekki virt sem stórkostlegt í skilningi 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Á hann því rétt á að fá tjón sitt bætt að fullu og verður krafa hans tekin til greina, en ekki er ágreiningur um fjárhæð hennar.

Eftir þessum úrslitum verður stefndu gert að greiða málskostnað á báðum dómstigum sem rennur í ríkissjóð.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda er staðfest. Allur gjafsóknarkostnaður hans fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndu, B-kvk-nf J-kvk-nf og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði áfrýjanda, A-kk-þgf B-kk-þgf, 3.280.165 krónur með 4,5% ársvöxtum af 869.700 krónum frá 9. júlí 2009 til 24. júlí 2011 og af 3.280.165 krónum frá þeim degi til 27. september 2012, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 2.644.446 krónum miðað við 12. september 2012.

Stefndu greiði óskipt samtals 1.100.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti er renna í ríkissjóð.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 600.000 krónur.