24/2017

K og M deildu um forsjá sonar þeirra og umgengnisrétt. Fyrir lá í málinu matsgerð dómkvadds matsmanns en hann taldi báða aðila hæfa til að fara með forsjána. Hæfni K væri hins vegar mjög góð á meðan hæfni M væri viðundandi. Komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu, meðal annars með vísan til matsgerðarinnar, að það væri drengnum fyrir bestu að K færi með forsjá hans. Eftir uppsögu héraðsdóms var að beiðni M dómkvaddur matsmaður til að kanna afstöðu drengsins til forsjár og annarra nánar tilgreindra atriða, meðal annars hugsanlegs flutnings K til Noregs. Í dómi Hæstaréttar kom fram að matsgerðin sem lyti að vilja drengsins, einum þeirra þátta sem líta bæri til við mat á fyrirkomulagi forsjár, fengi ekki hnekkt þeirri niðurstöðu sérfróðs héraðsdóms að K skyldi fara með forsjána. Þá væri til þess að líta að ákvörðun um umgengni hlyti ævinlega að taka mið af þeirri stöðu sem uppi væri við uppkvaðningu dóms en gæti ekki ráðist af óljósum áformum sem hvorki lægi fyrir hvort ganga myndu eftir né þá með hvaða hætti. Að því gættu var hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, K-kk-nf A-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. janúar 2017. Endanlegar dómkröfur hans eru á þá leið að hann krefst þess að forsjá barnsins A verði sameiginleg og lögheimili hans hjá stefndu. Þá krefst hann þess að kveðið verði á um inntak umgengnisréttar. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

Stefnda krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að forsjá barnsins verði sameiginleg og lögheimili hans hjá sér, að kveðið verði á um inntak umgengnisréttar og að áfrýjanda verði gert að greiða einfalt meðlag með barninu frá dómsuppkvaðningu til 18 ára aldurs hans. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Upplýst var við flutning málsins fyrir Hæstarétti að stefnda áformaði enn að flytja erlendis án þess þó að ákvörðun þar að lútandi lægi fyrir og að til slíks kæmi að minnsta kosti ekki á yfirstandandi skólaári enda hefði A nú þegar hafið nám við grunnskóla sinn í [...].

Eftir uppsögu héraðsdóms var að beiðni áfrýjanda dómkvaddur sálfræðingurinn C til að kanna afstöðu A til forsjár og leggja mat á nánar tilgreind atriði tengd vilja hans og afstöðu til málsins, þar með talinn mögulegs flutnings til Noregs. Matsgerð sálfræðingsins 29. mars 2017 hefur verið lögð fyrir Hæstarétt ásamt endurriti af skýrslu hennar fyrir Héraðsdómi Austurlands 5. apríl sama ár.

Matsgerðin sem lítur að vilja A í málinu, einum þeirra þátta sem líta ber til við mat á fyrirkomulagi forsjár, sbr. 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003, fær ekki hnekkt þeirri niðurstöðu sérfróðs héraðsdóms að stefnda skuli fara með forsjá hans. Þá er til þess að líta að ákvörðun um umgengni hlýtur ævinlega að taka mið af þeirri stöðu sem uppi er við uppkvaðningu dóms en getur ekki ráðist af óljósum áformum sem hvorki liggur fyrir hvort ganga muni eftir né þá með hvaða hætti. Að þessu gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna.

Rétt er að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, M, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 800.000 krónur.