653/2011

Á og S voru sakfelldir fyrir stórfelld brot gegn lögum um virðisaukaskatt og lögum um bókhald sem framin voru í rekstri I ehf., en Á var skráður stjórnarmaður og framkvæmdastjóri félagsins og S starfandi framkvæmdastjóri þess. Þá voru þeir einnig sakfelldir fyrir stórfelld brot gegn lögum um tekjuskatt og lögum um tekjustofna sveitarfélaga. Á var gert að sæta fangelsi í 5 mánuði, en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Honum var einnig gert að greiða ríkissjóði 19.300.000 krónur í sekt, en sæta ella fangelsi í 9 mánuði. S var dæmdur í 8 mánaða fangelsi, en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var honum gert að greiða ríkissjóði 16.500.000 krónur í sekt, en sæta ella fangelsi í 8 mánuði.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og S-kk-nf Þ-kk-nf hæstaréttarlögmaður.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 5. desember 2011 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu verði staðfest, en að refsing þeirra verði þyngd.

Ákærðu krefjast þess hvor um sig að ákæru á hendur þeim verði vísað frá héraðsdómi en ella að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim til nýrrar meðferðar. Til vara krefjast þeir sýknu af kröfu ákæruvaldsins. Að því frágengnu krefjast þeir þess að refsing þeirra verði milduð og hún bundin skilorði að öllu leyti. Þá krefst ákærði Á-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf þess að auki og að sekt sú sem honum var gert að greiða með héraðsdómi verði lækkuð.

I

Ákæra í máli þessu var gefin út 15. júlí 2008 á hendur ákærðu, Á-kk-þgf G-kk-þgf og S-kk-þgf G-kk-þgf, og á hendur einkahlutafélaginu Icefox á Íslandi. Málinu var ekki áfrýjað hvað félagið varðar. Við flutning málsins hér fyrir dómi var því haldið fram af hálfu ákærða S-kk-ef G-kk-ef að áfrýja hefði átt málinu líka fyrir félagið, enda hefði það ekki verið undanskilið í áfrýjunaryfirlýsingu. Það sé því rangt að félagið hafi unað héraðsdómi og mistök orðið af hálfu ákæruvaldsins við gerð áfrýjunarstefnu.

Í yfirlýsingu um áfrýjun, sem er undirrituð af báðum ákærðu segir meðal annars svo: ,,Með fjölskipuðum dómi ... vorum við ákærðu, Á-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf ... og S-kk-nf G-kk-nf Þ-kk-nf, ... sakfelldir persónulega og vegna Icefox á Íslandi ehf., ... dæmdir fyrir brot á skatttalögum ... Við unum ekki sakfellingu og áfrýjum í því skyni, ... Við munum tilkynna Hæstarétti síðar hverjir verða lögmenn okkar fyrir Hæstarétti Íslands.“

Yfirlýsingin tilgreinir samkvæmt framansögðu aðeins ákærðu tvo sem áfrýjendur. Áfrýjunarstefna er í samræmi við þetta. Verður því litið svo á að Icefox á Íslandi ehf. uni héraðsdómi.

II

Ákærði Á-kk-nf G-kk-nf reisir aðalkröfu sína um að ákæru á hendur honum verði vísað frá héraðsdómi og kröfuna um heimvísun málsins á því að hann hafi hvorki komið nálægt bókhaldi Icefox á Íslandi ehf. né öðru er laut að stjórn félagsins. Hann hafi aldrei komið nálægt skjalagerð er leiddi til rangra virðisaukaskattsskila. Þá heldur hann því fram að því er varðar B lið ákæru að álitamál sé, hvernig færa eigi í bókhaldi úttektir hluthafa í einkahlutafélagi. Þá kveðst hann ekki geta greitt hina ætluðu ólögmætu úttekt þar sem skattyfirvöld hafi þegar ákveðið að skattleggja hann. Loks teflir hann fram þeim röksemdum að hvergi komi fram hvernig Icefox á Íslandi ehf. hafi fært í bókhaldi sínu fjármálaviðskipti ákærða. Það hafi ekki verið fyrr en 18. ágúst 2008 sem fram hafi komið að endurskoðandi félagins telji að um lán frá félaginu til þessa ákærða hafi verið að ræða.

Framangreindar röksemdir lúta allar að efnisþætti málsins og eru því hvorki grundvöllur þess að vísa málinu frá héraðsdómi né heimvísunar þess.

Ákærði S-kk-nf G-kk-nf reisir kröfu sína um að ákæru á hendur honum verði vísað frá héraðsdómi og kröfu um heimvísun málsins á því að hann verði ekki saksóttur samkvæmt A lið ákæru sem starfandi framkvæmdastjóri Icefox á Íslandi ehf. og að færður viðskiptareikningur hans hjá félaginu sé ekki viðhlítandi grundvöllur fyrir vantöldum skattstofnum og þar með saksókn samkvæmt C lið ákæru.

Röksemdir þessar lúta einnig að efnisþætti málsins og verða því ekki grundvöllur síðastgreindra krafna þessa ákærða.

Þá reisir ákærði þessar kröfur einnig á því að honum hafi þegar verið gerð refsing við skattalega meðferð málsins þar sem 25% álagi var bætt við gjaldstofna. Með úrskurðum héraðsdóms 12. nóvember 2009 og 10. september 2010 var frávísunarkröfum ákærðu, sem reistar voru á sömu röksemdum, hafnað. Með vísan til forsendna framangreindra úrskurða verður þessum röksemdum ákærða S-kk-ef G-kk-ef fyrir frávísun málsins hafnað, sbr. einnig dóm Hæstaréttar 22. september 2010 í málinu nr. 371/2010.

III

Ákærði Á-kk-nf G-kk-nf ritaði undir virðisaukaskattskýrslur vegna tveggja tímabila, sem ákært er fyrir í A lið ákæru og ákærði S-kk-nf G-kk-nf undir skýrslu vegna eins tímabils. Þá liggur fyrir að þegar skattrannsóknarstjóri ríkisins hafði lokið rannsókn sinni á skattskilum Icefox á Íslandi ehf. sendi embættið skýrslu sem dagsett var 6. júlí 2006 um niðurstöður rannsóknarinnar til félagins svo að það mætti neyta andmælaréttar. Af hálfu félagsins var sent andmælabréf 23. ágúst sama ár og var það undirritað fyrir hönd félagsins af ákærða S-kk-þgf G-kk-þgf. Í andmælabréfinu kemur fram að viðurkennt hafi verið í skýrslutöku að reikningar frá A ehf. væru tilhæfulausir og að ekki séu gerðar ,,mótbárur við niðurstöðu skýrslunnar hvað þennan þátt varðar.“ Þá eru ekki í andmælabréfinu gerðar athugasemdir við fjárhæð vantalinna launa, en tekið fram að um sé að ræða skuld á viðskiptareikningi ákærðu og hafnað að færa eigi hana sem laun. Þá hafi verið greitt inn til félagsins síðar, sem leiði til þess að skuldin sé mun lægri en í skýrslunni greini.

Rannsókn máls þessa hófst af hálfu skattrannsóknarstjóra ríkisins á skattskilum Icefox á Íslandi ehf. 2. febrúar 2006, en á skattskilum ákærðu 16. október sama ár. Fyrstnefndu rannsókninni lauk 6. júlí sama ár, en á skattskilum ákærða S-kk-ef G-kk-ef 19. desember 2006 og ákærða Á-kk-ef G-kk-ef 17. apríl 2007. Skattrannsóknarstjóri sendi kærur, sem reistar voru á niðurstöðum rannsóknanna, til efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra í mars og maí 2007 og mun það embætti hafa lokið ítarlegri rannsókn sinni síðla árs 2007. Ákæra var gefin út 15. júlí 2008. Málið var þingfest í héraðsdómi 30. september það ár. Á meðan málið var til meðferðar fyrir héraðsdómi var þess þrívegis krafist af hálfu eins eða fleiri ákærðu að málinu skyldi vísað frá héraðsdómi og voru kveðnir upp jafnmargir úrskurðir þar sem þeim kröfum var hafnað. Þá óskuðu ákærðu ítrekað eftir því að málinu yrði frestað af ýmsum ástæðum. Loks þurfti að kveða upp úrskurð til að leysa verjanda ákærðu undan verjandastarfanum, sbr. 5. mgr. 33. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Héraðsdómur var kveðinn upp 14. september 2011. Þótt fallast megi á að dráttur hafi orðið á málinu, einkum fyrir dómi, er sá dráttur að mestu á ábyrgð ákærðu og ekki tilefni til þess að láta hann hafa áhrif til mildunar þeirrar refsingar sem þeim var gerð í héraðsdómi.

Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um annað en vararefsingu ákærðu.

Ákærðu greiði óskipt allan áfrýjunarkostnað málsins þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en vararefsingu ákærðu, Á-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef og S-kk-ef G-kk-ef Þ-kk-ef, sem ákveðst þannig að vararefsing ákærða Á-kk-ef G-kk-ef, greiði hann ekki sektina innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, skal vera fangelsi í níu mánuði og vararefsing ákærða S-kk-ef G-kk-ef, greiði hann ekki sektina innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, skal vera átta mánaða fangelsi.

Ákærðu greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, sem samtals er 1.353.157 krónur, þar af óskipt 98.157 krónur, en hvor fyrir sig 627.500 krónur í málsvarnarlaun til verjanda síns fyrir Hæstarétti, ákærði Á-kk-nf G-kk-nf til J-kk-ef Á-kk-ef hæstaréttarlögmanns og ákærði S-kk-nf G-kk-nf til K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns.