215/1999

Verslunin H sagði upp tímabundnum verksamningi sínum við G um þrif og áfyllingu í hillur. Ágreiningur var um bótafjárhæð sem ætti að greiða vegna þessa en með fyrri dómi Hæstaréttar hafði bótaskyldu verið slegið fastri. Við ákvörðun bótanna var byggt á því endurgjaldi sem ógreitt var samkvæmt samningnum og rekstrarreikningi G, sem fylgt hafði skattframtali hans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 4. júní 1999. Hann krefst þess aðallega að sér verði aðeins gert að greiða stefnda 264.603 krónur með vöxtum samkvæmt 7. gr. vaxtalaga nr. 25/1987 af 79.101 krónu frá 7. nóvember 1994 til 5. desember sama árs, af 171.852 krónum frá þeim degi til 5. janúar 1995, en af 264.603 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að vera dæmdur til að greiða stefnda 290.848 krónur með sömu vöxtum af 80.000 krónum frá 5. september 1994 til 5. október sama árs, af 160.000 krónum frá þeim degi til 7. nóvember sama árs, af 200.848 krónum frá þeim degi til 1. maí 1998, en af 290.848 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Til þrautavara krefst áfrýjandi þess að sér verði gert að greiða stefnda 650.848 krónur með sömu vöxtum af 80.000 krónum frá 5. september 1994 til 5. október sama árs, af 160.000 krónum frá þeim degi til 7. nóvember sama árs, af 200.848 krónum frá þeim degi til 1. maí 1998, en af 650.848 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Í öllum tilvikum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur og áfrýjandi dæmdur til að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti.

Fyrir héraðsdómi var máli þessu beint að Hagkaupum hf. Undir rekstri málsins var því félagi skipt og hluti þess sameinaður Baugi hf., sem óumdeilt er að hafi tekið við þeim skyldum, sem krafa áfrýjanda lýtur að. Hefur aðild að málinu verið breytt því til samræmis.

I.

Málið á rætur að rekja til uppsagnar Hagkaupa hf. á verksamningi við stefnda sumarið 1994. Stefndi höfðaði mál fyrir héraðsdómi 22. nóvember 1995 til heimtu bóta vegna uppsagnarinnar. Því máli lauk með dómi Hæstaréttar, sem birtur er í dómasafni 1997 bls. 2510. Þar var því slegið föstu að Hagkaupum hf. hafi verið óheimilt að segja upp verksamningnum við stefnda og hafi félagið með því bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart honum. Málinu var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar á kröfu stefnda. Aðilarnir reyndu í framhaldi af þessum málalokum að ná samningi um skaðabætur, en tókst það ekki. Höfðaði því stefndi mál þetta 10. júní 1998 til heimtu bóta vegna uppsagnar verksamningsins og stendur ágreiningur aðilanna eingöngu um fjárhæð þeirra.

II.

Við ákvörðun bóta handa stefnda verður að miða að því að gera hann eins settan og ef fyrrnefndur verksamningur hefði verið réttilega efndur. Óumdeilt er að vegna uppsagnarinnar lét stefndi af föstu verki við þjónustu í þágu Hagkaupa hf. fimm mánuðum fyrr en annars hefði orðið. Umsamin verklaun fyrir hvern mánuð voru 180.000 krónur og fór því stefndi á mis við alls 900.000 krónur. Ekki verður fallist á með stefnda að við ákvörðun bóta eigi að miða við að virðisaukaskattur leggist á þá fjárhæð, eins og skýrlega var tekið fram í dómi Hæstaréttar í fyrra máli aðilanna.

Áfrýjandi hefur mótmælt því að lagt verði til grundvallar við ákvörðun efndabóta að stefndi þurfi að greiða B-kk-þgf Þ-kk-þgf verklaun sem undirverktaka samkvæmt samningi þeirra á milli. Verði ekki fallist á þau mótmæli telur áfrýjandi að með réttu verði í mesta lagi reiknað með greiðslu verklauna til B-kk-ef fyrir einn mánuð, enda hefði stefnda verið rétt að ráða sér aðstoðarmann með vinnusamningi og þá með eins mánaðar uppsagnarfresti. Um þetta verður að líta til þess að fyrir liggur í málinu að stefndi greiddi B-kk-þgf verklaun samkvæmt reikningum hans allt frá aprílmánuði 1994 og þar til Hagkaup hf. sögðu upp samningnum við stefnda. Gegn mótmælum stefnda er ekki unnt að byggja á því að honum sé óskylt að standa B-kk-þgf skil á verklaunum frá þeim tíma. Þá verða efndabætur heldur ekki miðaðar við að stefnda hafi borið að haga réttarsambandi sínu við B-kk-þf með einhverjum þeim hætti að takmarka mætti tjón ef til uppsagnar verksamningsins kæmi af hálfu áfrýjanda, enda stóð orðalag samnings stefnda við Hagkaup hf. því ekki í vegi að honum væri hvort sem er heimilt að ráða starfsmann sér til aðstoðar við framkvæmd verksins eða fela undirverktaka hluta þess. Getur stefndi því ekki talist hafa sparað sér útgjöld til undirverktaka eða starfsmanna þótt hann hafi losnað frá skyldu til að leysa af hendi umsamið verk fyrir Hagkaup hf. með uppsögn félagsins.

Fyrir Hæstarétti hefur stefndi ekki krafist endurskoðunar á þeirri niðurstöðu héraðsdómara að 50.000 krónur eigi að dragast frá bótum vegna ýmiss kostnaðar, sem stefndi hefði þurft að bera ef ekki hefði komið til uppsagnar samningsins. Í málinu hefur verið lagður fram rekstrarreikningur stefnda vegna ársins 1994, sem fylgdi skattframtali hans 1995. Af þeim rekstrarreikningi verður ekki ályktað að efni séu til að fleiri kostnaðarliðir komi til frádráttar kröfu stefnda um efndabætur.

Stefndi starfaði sem verktaki hjá áfrýjanda. Þarf hann ekki að sæta lækkun á bótakröfu sinni vegna ólögmætrar uppsagnar verksamningsins á þeim grundvelli að hann hafi aflað sér annarra tekna á þeim tíma, sem hér skiptir máli.

Að öllu þessu virtu verður áfrýjanda gert að greiða stefnda bætur að fjárhæð 850.000 krónur. Skaðabótakrafa stefnda féll í gjalddaga í einu lagi og getur borið vexti samkvæmt 7. gr. vaxtalaga frá þeim degi, sem áfrýjandi braut á honum rétt með uppsögn samningsins. Í kröfugerð stefnda er hins vegar við það miðað að hann eigi rétt á vöxtum af allri fjárhæðinni frá 5. janúar 1995. Verður upphafstími vaxta því miðaður við þann dag. Ekki er í ljós leitt að stefndi hafi lagt fyrir áfrýjanda þær upplýsingar, sem þörf var á til að meta fjárhæð bóta, fyrr en 24. febrúar 1998. Því til samræmis verða stefnda dæmdir dráttarvextir frá 24. mars sama árs, sbr. 15. gr. vaxtalaga.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem er ákveðinn í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Baugur hf., greiði stefnda, G-kk-þgf P. P-kk-þgf, 850.000 krónur með ársvöxtum sem hér segir: 0,5% frá 5. janúar 1995 til 1. júní sama árs, 0,6% frá þeim degi til 1. mars 1996, 0,9% frá þeim degi til 1. maí sama árs, 0,8% frá þeim degi til 1. júní sama árs, 0,7% frá þeim degi til 1. nóvember sama árs, 0,8% frá þeim degi til 1. febrúar 1997, 0,9% frá þeim degi til 1. júní sama árs, 1% frá þeim degi til 1. ágúst sama árs, 0,9% frá þeim degi til 1. september sama árs, 0,8% frá þeim degi til 1. janúar 1998, 0,9% frá þeim degi til 1. mars sama árs, en 0,8% frá þeim degi til 24. mars sama árs. Frá þeim degi greiðist dráttarvextir samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 til greiðsludags.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 300.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.