371/2004

Z slasaðist á vinnustað sínum hjá S ehf. er hún rann til á gólfmottu, sem verið var að þrífa, og féll í gólfið. Var Z að koma úr kaffistofu eftir morgunkaffitíma og fór sem leið lá inn í vinnslusal á neðri hæð til að fara upp í sal á efti hæð, þar sem hún vann við pökkun matvæla. Í málinu var ágreiningslaust að gólfið í vinnslusalnum niðri, sem Z þurfti að ganga í gegnum, hafði iðulega verið hált vegna fitu og bleytu tengdri vinnu þeirri sem þar fór fram, og þess vegna hafi starfsmenn í þeirri deild þurft að vera í sérstökum stígvélum við vinnu sína. Z var ekki í slíkum stígvélum, heldur sínum eigin skóm, enda vann hún uppi á lofti við pökkun matvælanna, sem unnin voru niðri. Z tók það ráð að klofa eða stökkva yfir á gúmmímottuna, sem hún taldi trausta. Talið var að vegna vanrækslu á að tilkynna slysið yrði S ehf. að bera hallann af sönnunarskorti á að eðlilega hafi verið að verki staðið af þess hálfu. Hvað sem öðru liði hafi Z tekið áhættu með því að stikla yfir á gúmmímottuna, sem hún mátti sjá að var blaut, enda verið að þrífa hana og gólfið. Báðir aðilar ættu því nokkra sök á slysinu. Ekki yrði gert upp á milli þeirra og bæru þeir því sök að jöfnu. Var S ehf. því gert að bæta Z tjón hennar að hálfu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 7. september 2004 og krefst þess að stefndi greiði sér 5.368.319 krónur með 4,5% ársvöxtum af 6.050.490 krónum frá 11. apríl 2001 til 20. febrúar 2003, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá þeim degi til 11. ágúst sama árs og af 5.368.319 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem henni hefur verið veitt.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara, að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður falli þá niður.

Sjóvá-Almennum tryggingum hf. hefur verið stefnt til réttargæslu.

I.

Áfrýjandi slasaðist á vinnustað sínum hjá stefnda 11. apríl 2001 um kl. 10 um morguninn er hún rann til á gólfmottu og féll í gólfið. Hún kvaðst hafa verið að koma úr kaffistofu eftir morgunkaffitíma og farið sem leið lá inn í vinnslusal á neðri hæð til þess að fara upp í salinn á efri hæð, þar sem hún vann við pökkun matvæla. Við dyrnar í vinnslusalnum niðri hafi kona verið að þrífa gólfið og mikið vatn hafi verið á því. Fyrir gangveginum hafi verið fatakarfa úr járni, sem hindrað hafi för áfrýjanda venjulega leið. Beint fyrir framan hana hafi verið gúmmígólfmotta, sem venjulega hafi verið við dyrnar, en hafi nú verið færð frá um 1-1,5 metra. Mottan hafi verið til þess að fólk rynni ekki á gólfinu. Hún hafi ákveðið að klofa yfir á mottuna og fara beint í gegnum salinn yfir að tröppunum, sem lágu upp að hennar sal. Engir hafi verið að vinna í þessum vinnslusal við þetta tækifæri. Þegar hún hafi klofað yfir á mottuna hafi hún runnið á henni og fallið illa. Mottunni hafði verið snúið við og botninn hafi ekki verið stamur eins og mottan var þegar hún sneri rétt. Auk þess hafi mottan verið löðrandi í vatni og fitu. Þegar hún hafi staðið á fætur hafi hún fundið mikið til og reynt að gera fólki skiljanlegt að hún þyrfti að komast til læknis en því hafi ekki verið sinnt. Dóttir hennar hafi sótt hana í hádeginu og ekið henni á Slysadeild Landspítala í Fossvogi. Þetta hafi verið síðasti vinnudagur fyrir páskafrí og hún hafi ekki getað unnið hjá stefnda eftir þetta.

Eina vitnið að atburðinum var konan sem var að þrífa. Hún kom fyrir héraðsdóm og gaf skýrslu, auk þess sem hún gaf skýrslu hjá lögreglu 8. júlí 2002. Hún sagði að gólfmottan hafi verið þannig gerð að ekki skipti máli hvernig hún sneri, hún væri með stórum götum sem hafi valdið því að hún væri viðloðin gólfið. Hún hafi verið að þrífa undan mottunni eins og oft áður. Hún hafi byrjað að draga mottuna frá dyrunum, um 1,5 metra og síðan þrifið gólfið, bæði spúlað það með vatni og þrifið það þannig að það hafi verið þurrt. Síðan hafi hún byrjað að þrífa mottuna. Þá hafi áfrýjandi komið í dyragættina. Hún hafi sagt áfrýjanda að vara sig og gefið henni merki með höndunum um að fara varlega, þar sem hún hafi lítt skilið og talað íslensku. Hún hafi gefið merki eins og maður sé að stöðva einhvern, sett hendurnar fram fyrir sig með flötum lófunum. Þá hafi áfrýjandi tekið sig til og stokkið úr dyragættinni og upp á mottuna sem hún hafi verið að þrífa. Við það hafi áfrýjandi runnið og fallið í gólfið en mottan hafi ekki hreyfst. Áfrýjandi hafi runnið ofan á mottunni, sem hún hafi verið búin að skola hana með vatni og átt eftir að hrista það af henni.

Afleiðingum slyssins er lýst í héraðsdómi, svo og kröfu áfrýjanda og málsástæðum aðila.

II.

Slys áfrýjanda var ekki tilkynnt Vinnueftirliti ríkisins, svo sem skylt var samkvæmt 79. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum með síðari breytingum. Orsakir slyssins voru því ekki rannsakaðar af þess hálfu og engin vettvangskönnun gerð, eins og 81. gr. laganna mælir fyrir um. Fram er komið, að eftir slysið hafi gúmmímottan verið fjarlægð og aðstæðum breytt á slysstað.

Ágreiningslaust er að gólfið í vinnslusalnum niðri, sem áfrýjandi þurfti að ganga í gegnum, hafi iðulega verið hált vegna fitu og bleytu tengdri vinnu þeirri sem þar fór fram, og þess vegna hafi starfsmenn í þeirri deild þurft að vera í sérstökum stígvélum við vinnu sína. Áfrýjandi var ekki í slíkum stígvélum, heldur sínum eigin skóm, enda vann hún uppi á lofti við pökkun matvælanna, sem unnin voru niðri. Áfrýjandi tók það ráð að klofa eða stökkva yfir á gúmmímottuna, sem hún taldi trausta. Hefði Vinnueftirlitinu verið tilkynnt um slysið hefði rannsókn á vettvangi farið fram, mottan verið skoðuð og aðstæður allar og leitast við að leiða í ljós og meta hvað gerst hafi í raun. Úr því það var ekki gert verður ekki í það ráðið frekar. Vegna vanrækslu á að tilkynna slysið verður stefndi að bera hallann af sönnunarskorti á að eðlilega hafi verið að verki staðið af hans hálfu. Í ljós er leitt að hvað sem öðru líður hefur áfrýjandi tekið áhættu með því að stikla yfir á gúmmímottuna, sem hún mátti sjá að var blaut, enda verið að þrífa hana og gólfið. Þegar þetta er virt verður að telja að báðir aðilar eigi nokkra sök á slysinu. Verður ekki gert upp á milli þeirra og teljast þeir því bera sök að jöfnu. Verður stefnda því gert að bæta áfrýjanda tjón hennar að hálfu.

Krafa áfrýjanda hefur ekki sætt tölulegum andmælum. Heildartjón hennar nemur 6.050.490 krónum, en þar af ber stefnda að bæta henni helming eða 3.025.245 krónur. Hinn 11. ágúst 2003 greiddi réttargæslustefndi áfrýjanda 682.171 krónu úr slysatryggingu launþega, sem stefndi hafði tekið. Verður sú fjárhæð dregin frá því, sem stefnda ber að bæta áfrýjanda, og verður hann þannig dæmdur til að greiða henni 2.343.074 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Dæma verður stefnda til að greiða málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, sem ákveðinn er í einu lagi eins og nánar segir í dómsorði.

Gjafsóknarákvæði héraðsdóms verður staðfest. Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Síld og fiskur ehf., greiði áfrýjanda, Z-x-x L-x-x, 2.343.074 krónur með 4,5% ársvöxtum af 3.025.245 krónum frá 11. apríl 2001 til 20. júlí 2003, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af sömu fjárhæð frá þeim degi til 11. ágúst 2003 og af 2.343.074 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði í ríkissjóð samtals 650.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað er staðfest. Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 350.000 krónur.