447/2015

VM ehf. krafði V hf. um skaðabætur vegna skemmda á kantsteini sem VM ehf. hafði fengið V hf. til að smíða sem undirverktaka. Þar sem gallar á kantsteininum höfðu ekki komið í ljós innan eins árs ábyrgðartíma var ekki talið að bótaábyrgð VM ehf. yrði reist á grein 29.1 í ÍST 30:2003. Í matsgerð dómkvadds manns kom fram að kantsteinninn hefði að hluta verið fjarlægður þegar hann kom að málinu. Væri því ekki unnt að fullyrða að kantsteinn, sem ekki væri lengur fyrir hendi, hefði verið haldinn galla, en sá kantsteinn sem var skoðaður hefði í öllum tilfellum verið gallaður og ekki haft þá eiginleika og gæði sem almennt mætti gera ráð fyrir. Þá kom þar fram að V hf. hefði notað hefðbundnar aðferðir við að steypa vélsteyptan kantstein og ekki voru gerðar athugasemdir við notkun á frostlegi í honum. Auk þess kom þar fram að ekki hægt að fullyrða að V hf. hefði viðhaft rangt vinnulag við steypuna. Í matsgerðinni var ekki minnst á þýðingu þess að ekki hefði verið breitt yfir steypuna til að verja hana frosti. Þar sem matsgerðinni hafði ekki verið hnekkt var ekki talið að fyrir lægi sönnun um raunverulegar ástæður steypuskemmdanna í kantsteininum eða að ábyrgð á þeim hvíldi á V hf. Var V hf. því sýknaður af kröfum VM ehf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma K-kk-nf A-kk-nf hæstaréttardómari og G-kvk-nf E-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. júlí 2015. Hann krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða sér 6.731.254 krónur, en til vara 2.970.694 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 25. nóvember 2013 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og fram kemur í héraðsdómi er áfrýjandi alhliða jarðvinnufyrirtæki, sérhæft í gatnagerð. Að loknu útboði sumarið 2009 tók hann að sér verkið Hlíðarfót, gatnagerð og lagnir, fyrir Reykjavíkurborg. Áfrýjandi leitaði til stefnda sem undirverktaka, en hann hefur sérhæft sig í steypu á staðsteyptum kantsteini og hafði margsinnis unnið fyrir áfrýjanda. Verkefni stefnda var að smíða kantstein, annars vegar á Hringbraut og hins vegar á svæði við Hótel Loftleiðir, samtals 3.700 metra. Kantsteinninn var steyptur í desember 2009 og janúar 2010. Opnað var fyrir umferð á Hlíðarfót 4. febrúar 2010 og lokaúttekt fór fram 1. nóvember sama ár.

Við ábyrgðarúttekt verkkaupa á verki áfrýjanda 14. júní 2011 komu í ljós ætlaðar frostskemmdir á kantsteini við Hringbraut og í júní 2012 komu í ljós ætlaðar skemmdir á kantsteini við Hótel Loftleiðir.

Í máli þessu deila aðilar um ábyrgð á göllum á kantsteininum í framangreindum verkþáttum.

II

Áfrýjandi hefur breytt kröfum sínum fyrir Hæstarétti frá því sem var í héraði og gerir nú varakröfu þar sem miðað er við niðurstöðu matsgerðar hins dómkvadda manns og rúmast hún tölulega innan aðalkröfu. Þá miðar hann dráttarvexti við 25. nóvember 2013 þegar mánuður var liðinn frá því að stefnda var sent kröfubréf í kjölfar niðurstöðu matsgerðar. Stefndi mótmælir málatilbúnaði áfrýjanda fyrir Hæstarétti og telur að í honum felist að hluta til nýjar málsástæður, sem ekki hafi verið byggt á í héraði. Þótt málatilbúnaður áfrýjanda sé ekki jafnglöggur og skyldi verður að líta svo á, að hann byggi bótarétt á hendur stefnda vegna verkhlutans á Hringbraut ekki eingöngu á hlutlægum grunni heldur byggi hann einnig á sök stefnda hvað þann verkhluta varðar.

III

Áfrýjandi reisir kröfu sína um ábyrgð stefnda á göllum kantsteins við Hringbraut á grein 29.1 í ÍST 30:2003, sem þá gilti um verksamband aðila, en þar sagði að verktaki tæki ábyrgð á verkinu í eitt ár frá því að hann skilaði því. Sama gilti um einstaka verkhluta ef þeim væri skilað sérstaklega.

Kantsteinninn við Hringbraut var steyptur í desember 2009 og skilaði stefndi þeim hluta verksins, sem um er deilt, í janúar 2010. Í grein 28.9 í ÍST 30:2003 var kveðið á um það, að tæki verkkaupi verkið eða hluta þess í notkun án úttektar teldist verktaki hafa skilað þeim verkhluta af sér, sem verkkaupi tæki í notkun. Óumdeilt er að opnað var fyrir umferð 4. febrúar 2010 og gallar komu í ljós við ábyrgðarúttekt 14. júní 2011. Það voru því liðnir 16 mánuðir frá því að kanturinn var steyptur og verkinu skilað þegar gallar komu í ljós. Gallar á kantsteininum komu því ekki fram innan eins árs ábyrgðartíma, sbr. grein 29.1 í ÍST 30:2003.

Að því er varðar kantsteininn við Hótel Loftleiðir komu skemmdir á honum ekki í ljós fyrr en í júní 2012 og fellur því sá verkhluti einnig utan eins árs ábyrgðartíma.

IV

Gögn málsins bera með sér að kantsteinninn hafi verið gallaður og líta verður svo á að báðir aðilar hafi viðurkennt það. Kantsteinninn við Hringbraut var steyptur 18. desember 2009. Samkvæmt veðurfarsyfirliti Veðurstofu Íslands fylgdi næstu daga langur frostakafli eða allt til 6. janúar 2010. Gögn málsins benda einnig til þess að aðilar hafi gert sér grein fyrir þeirri hættu sem fylgdi því að steypa í frosti, en verkkaupi lagði ríka áherslu á það að verkinu yrði lokið á tilsettum tíma.

Áfrýjandi telur stefnda bera ábyrgð á skemmdunum sem urðu á kantsteininum. Telur hann stefnda hafa sýnt af sér saknæma háttsemi eða vanrækslu við vinnu sína.

Að frumkvæði áfrýjanda var dómkvaddur maður til að svara því hvort kantsteinninn væri gallaður, hvort notuð hafi verið ófullnægjandi steypa, hvort meðhöndlun stefnda á steypunni hafi verið ófullnægjandi og hvort vinnulag stefnda við uppsteypu og frágang kantsteinsins væri ófullnægjandi. Í matsgerðinni 7. október 2013, sem ekki hefur verið hnekkt, kemur fram að kantsteinninn við Hringbraut hafði verið fjarlægður þegar matsmaður kom að málinu og einnig fjarlægður að hluta hjá Loftleiðum. Væri því ekki unnt að fullyrða að kantsteinn, sem ekki var lengur fyrir hendi, hefði verið haldinn galla, en sá kantsteinn, sem var skoðaður, var í öllum tilfellum gallaður og hafði ekki þá eiginleika og gæði sem almennt má gera ráð fyrir í kantsteini. Þá kom einnig fram í matsgerðinni, að stefndi hefði notað hefðbundnar aðferðir við að steypa vélsteyptan kantstein og ekki gerðar athugasemdir við notkun á frostlegi í kantstein. Hins vegar voru gerðar athugasemdir við það að ekki lægju fyrir upplýsingar um forprófun á þeim frostlegi sem notaður var. Þá var ekki hægt að fullyrða að stefndi hefði viðhaft rangt vinnulag við steypuna. Í matsgerðinni var ekki minnst á þýðingu þess að ekki var breitt yfir steypuna.

Eins og að framan greinir hefur matsgerð þessari ekki verið hnekkt og liggur því engin sönnun fyrir um raunverulegar ástæður steypuskemmdanna í kantsteininum eða að ábyrgð á þeim hvíli á stefnda. Ber því að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms og sýkna stefnda af kröfum áfrýjanda.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Verktakar Magni ehf., greiði stefnda, Véltækni hf., 1.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.