34/2006

K og M hófu óvígða sambúð í júní 2000, en slitu henni í september 2003. Fyrir Hæstarétti deildu þau um hvort greiðslur M til K hinn 3. september 2001 að fjárhæð 250.000 krónur og 19. desember sama ár að fjárhæð 1.500.000 krónur hafi verið framlag M til eignamyndunar í fasteign K eða óafturkræft framlag hans til reksturs heimilis þeirra meðan á sambúð stóð. Þá deildu þau um hvort greiðslur M samtals að fjárhæð 101.970 krónur vegna endurbóta á fasteign K væri endurkræfar. Ágreiningslaust var að greiðsla M á 1.500.000 krónum átti að vera innborgun vegna kaupa hans á hlut í fasteign K. Talið var að forsendur þess samkomulags hefðu brostið er sambúð aðila lauk og M þá öðlast rétt til endurgreiðslu fjárhæðarinnar. Þá var talið að K bæri að endurgreiða M þá fjárhæð sem hann hafði greitt vegna endurbóta á fasteign hennar. K var hins vegar sýknuð af kröfu M um endurgreiðslu á 250.000 krónum. Litið var til þess að umrædd greiðsla hefði farið fram áður en greiðslan sem nam 1.500.000 krónum, en ekki verið tekið tillit til hennar í skuldabréfi sem útbúið hafði verið vegna síðarnefndrar greiðslu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar með stefnu 30. nóvember 2005 til þingfestingar fyrir 11. janúar 2006. Málið varð ekki þingfest þá og skaut áfrýjandi því á ný til réttarins 18. janúar 2006 samkvæmt heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 7. gr. laga nr. 38/1994. Hún krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda, en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málavöxtum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Fyrir Hæstarétti deila málsaðilar um hvort greiðslur stefnda til áfrýjanda 3. september 2001 að fjárhæð 250.000 krónur og 19. desember sama ár að fjárhæð 1.500.000 krónur hafi verið framlag stefnda til eignamyndunar í fasteign áfrýjanda eða óafturkræft framlag hans til reksturs heimilis þeirra meðan á sambúð stóð. Þá deila aðilar um hvort greiðslur stefnda að fjárhæð samtals 101.970 krónur vegna endurbóta á fasteign áfrýjanda sé endurkræf.

Ágreiningslaust er að greiðsla stefnda á 1.500.000 krónum 19. desember 2001 hafi átt að vera innborgun vegna kaupa hans á hlut í fasteign áfrýjanda. Er fallist á að forsendur þess samkomulags hafi brostið er sambúð aðilanna lauk og stefndi þá öðlast rétt til endurgreiðslu fjárhæðarinnar. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans hvað þessa fjárhæð varðar. Með sama hætti er staðfest niðurstaða héraðsdóms um að áfrýjanda beri að endurgreiða stefnda 101.970 krónur vegna endurbóta á fasteign áfrýjanda. Samkvæmt framanrituðu skulu þessar fjárhæðir bera dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. júní 2004.

Aðilar gerðu með sér samkomulag um að stefndi greiddi áfrýjanda vegna sameiginlegs heimilishalds 50.000 krónur á mánuði frá desember 2001. Aðilar höfðu því ekki náð samkomulagi um slíkar reglulegar greiðslur stefnda til áfrýjanda á þeim tíma er stefndi greiddi 250.000 krónur 3. september 2001. Hins vegar hafði stefndi fyrir þann tíma innt af hendi með óreglubundnum hætti greiðslur vegna heimilisreksturs þeirra. Óumdeilt er að útbúið var sérstakt skuldabréf vegna þeirra 1.500.000 króna sem stefndi lét áfrýjanda í té 19. desember 2001. Bréfið mun hafa glatast. Við skýrslugjöf í héraði kvað stefndi bréfið hafa átt að vera tryggingu fyrir greiðslunni þar sem fasteignin hafi verið í „félagslega kerfinu“ og hann ekki getað „keypt sig inn í húsið sem slíkt“. Greiðsla á umþrættum 250.000 krónum fór fram áður en stefndi greiddi framangreindar 1.500.000 krónur. Ekki var tekið tillit til fyrri greiðslunnar er skuldabréfið var útbúið. Gögn málsins bera heldur ekki með sér að umrædd greiðsla hafi verið framlag stefnda til eignamyndunar aðila fremur en gjöf eða greiðsla vegna framfærslukostnaðar. Verður áfrýjandi því sýknuð af kröfu stefnda um endurgreiðslu á þessari fjárhæð.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað verður staðfest, en rétt er að áfrýjandi greiði stefnda upp í málskostnað hans fyrir Hæstarétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, K, greiði stefnda, M, 1.601.970 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. júní 2004 til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Áfrýjandi greiði stefnda 200.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.