516/2007

H kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hans á hendur íslenska ríkinu var með vísan til 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 vísað frá dómi. Ekki var fallist á að neinir þeir annmarkar væru á kröfum H að ekki yrði um þær dæmt. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. september 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 8. október sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. september 2007, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. Til vara að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi að því er varðar skaðabótakröfu hans og lagt fyrir héraðsdóm að taka hana til efnislegrar meðferðar. Í báðum tilvikum krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Svo sem fram kemur í hinum kærða úrskurði gerir sóknaraðili tvær dómkröfur í málinu. Annars vegar krefst hann þess að viðurkennd verði með dómi skaðabótaskylda varnaraðila vegna fjártjóns sem sóknaraðili telur sig hafa orðið fyrir við ólögmæta handtöku 19. janúar 2006 og rannsókn lögreglu vegna grunsemda um refsiverða háttsemi, sem leitt höfðu til handtökunnar. Hins vegar krefst hann skaðabóta að fjárhæð 700.000 krónur. Er tekið fram í stefnunni að ekki sé verið að krefjast bóta fyrir fjártjón heldur aðeins miska, þó að svo hafi tekist til að kröfufjárhæðin misritaðist þar á einum stað og var sögð 1.000.000 krónur.

Samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 er unnt að leita viðurkenningardóms um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands ef sá sem kröfu gerir telst hafa lögvarða hagsmuni af slíkri kröfu. Gildi þetta án tillits til þess hvort aðilanum væri þess í stað unnt að leita dóms sem fullnægja mætti með aðför. Skilyrði fyrir heimild til kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu telst þó vera að viðkomandi aðili leiði að minnsta kosti líkur að því að hann kunni að hafa orðið fyrir tjóni vegna þess atburðar sem krafan beinist að. Þá er ekki talið að krafan um lögvarða hagsmuni af kröfugerð af þessu tagi teljist uppfyllt ef aðilinn gerir í sama máli fjárkröfu um bætur vegna tjóns síns og viðurkenningarkrafan hefur enga aðra þýðingu fyrir hann en að vera forsenda þegar tekin er afstaða til fjárkröfunnar.

Hér háttar svo til að sóknaraðili hefur lagt fram bréf frá þremur viðskiptamönnum sínum sem hann segir sýna fjárhagslegt tjón sem hann hafi beðið í viðskiptum vegna handtökunnar. Tekur hann fram í stefnu að ekki sé tímabært að leggja mat á fjártjónið að svo stöddu og sé því í málinu aðeins gerð viðurkenningarkrafa um bótaskyldu að því leyti. Með þessu hefur sóknaraðili sýnt nægilega fram á að hann hafi lögvarða hagsmuni af því að fá dæmt um viðurkenningarkröfuna, enda hefur hún þar með víðtækari þýðingu fyrir hann en að vera einungis málsástæða fyrir kröfunni um miskabætur sem hann einnig gerir í málinu.

Fjárkrafa sóknaraðila um miskabætur að fjárhæð 700.000 krónur er sögð byggð á 175. og 176. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála auk þess sem hann hefur vísað til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 henni til stuðnings. Verður ekki fallist á að neinir þeir annmarkar séu á kröfu þessari að ekki verði um hana dæmt og getur fyrrgreind misritun fjárhæðarinnar heldur ekki haft þau áhrif.

Með vísan til þess sem að framan greinir verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfur sóknaraðila til efnislegrar meðferðar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað svo sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og er lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, íslenska ríkið, greiði sóknaraðila, H-kk-þgf M-kk-þgf, 150.000 krónur í kærumálskostnað.