694/2010

K var ásamt fjórum öðrum ákærður fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa veist að A. Var K annars vegar ákærður fyrir að hafa komið að eftir að árásin á A var byrjuð og slegið hann nokkrum sinnum með krepptum hnefa í kviðinn og hins vegar fyrir að hafa kastað A niður af svölum 2. hæðar, þar sem hann hefði lent á hellulagðri gagnstétt framan við húsið eftir um fjögurra metra fall. K neitaði sök samkvæmt þeim lið ákærunnar um að hafa kastað brotaþola niður af svölum 2. hæðar. Talið var að þegar litið væri til framburðar brotaþola um að hann hefði verið með litla rænu þegar honum var kastað niður af svölunum og til þess hversu reikull framburður meðákærða W hefði verið um málsatvik í aðdraganda þess að brotaþoli féll fram af svölum, og með hliðsjón af eindreginni neitun K var hann með vísan til 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála sýknaður af þessum sakargiftum. K játaði hins vegar að hafa slegið A nokkrum sinnum með krepptum hnefa í kviðinn. Fram kom að brotahrina meðákærðu í héraði hefði verið afstaðin þegar K kom á vettvang. Var talið ósannað að K hefði verið kunnugt um að borðfætur úr málmi hefðu verið notaðar til árásar á A. Þá var einnig talið ósannað að K hefði komið á vettvang og slegið A fyrr en að lokinni atlögu meðákærðu í héraði. Eins og þessum atvikum var háttað þótti bera að heimfæra brot K undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var talið að árás K á A hefði verið einkar fólskuleg þegar haft væri í huga að K gerði sér grein fyrir því að hópur manna hefði gengið í skrokk á A og sú atlaga hefði staðið um nokkurn tíma. Engu að síður hefði K veist að A. Að öllu virtu þótti refsing K hæfilega ákveðin fangelsi í 5 mánuði og voru 3 mánuðir af refsingunni skilorðsbundnir.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf H-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 1. nóvember 2010 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst staðfestingar héraðsdóms um sakfellingu ákærða, en að refsing verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu af refsikröfu ákæruvaldsins, en til vara mildunar á refsingu. Í báðum tilvikum krefst hann frávísunar á einkaréttarkröfu A.

I

Með ákæru 22. janúar 2010 voru X, K-kk-nf K-kk-nf Þ-kk-nf, Y, Z og W ákærðir fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa að morgni fimmtudagsins 1. janúar 2009 í sameiningu veist að brotaþola A á heimili hans að [...] í [...]. Í ákærunni var háttsemi hvers þeirra lýst í 5 ákæruliðum. Í hinum áfrýjaða dómi Héraðsdóms Reykjaness var sakfellt fyrir ákæruliði 1 til 4, en sýknað af ákærulið 5. Ákærði K-kk-nf hefur einn áfrýjað dóminum en hann var sakfelldur samkvæmt ákæruliðum 2 og 4.

II

Ákærði neitar sök samkvæmt 4. lið ákærunnar um að hafa kastað brotaþola niður af svölum 2. hæðar að [...] í [...].

Ákærði bar fyrir dómi að hringt hefði verið í hann og honum tjáð að verið væri að lemja besta vin bróður hans. Hefði hann því verið sóttur og farið á staðinn. Y og Z ber saman um að X og W hafi orðið eftir þegar þeir fyrrnefndu hafi gengið á brott frá [...] og verður ráðið af framburði þeirra að hinir síðarnefndu hafi þá haldið áfram atlögu sinni að brotaþola á svölum 2. hæðar hússins. Y bar fyrir dómi að X hafi setið á brotaþola og verið að kýla hann þegar Y hafi verið að fara. Y og Z segjast hafa hitt ákærða fyrir framan heimili X að [...] í [...] og sagt honum frá slagsmálum við brotaþola. Aðspurður um hverjir hefðu verið á staðnum þegar ákærði kom þangað nefndi hann Z, Y, W og X. Ákærði kveðst hafa gengið upp á svalirnar og hefði þá staðið yfir atlaga gegn brotaþola og hefði hún verið búin að standa yfir í einhvern tíma. Þegar hann hefði komið þarna að hefði brotaþoli veist að honum og hann þá kýlt brotaþola tvisvar eða þrisvar sinnum í magann. Hefðu hann og meðákærðu í héraði verið farnir í burtu þegar brotaþoli féll fram af svölunum.

W var spurður um það hvort hann hefði séð ákærða á vettvangi. Hann svaraði því til að hann myndi það ekki. Aðspurður um það hvernig árás þeirra á brotaþola hafi lokið bar W að X hefði lagt brotaþola niður og sest ofan á hann og tekið hann kverkataki. Hefði hann losað tak X á brotaþola og gengið síðan niður stiga af svölum 2. hæðar hússins.

Upplýst er að I ók ákærða á staðinn. Af þeim vitnum sem gáfu skýrslu fyrir héraðsdómi var hann einn allsgáður er atburðir þeir gerðust sem eru tilefni útgáfu ákæru. Í skýrslu I fyrir dómi kom fram að hann hefði gengið að blokkinni að [...] og hefði þá séð brotaþola liggja á bakinu hreyfingarlausan og X sitja ofan á honum klofvega og hefði hann verið að „kyrkja“ hann. Hann kvaðst hafa séð einhverja menn reyna að ýta X af brotaþola. Hefði hann síðan ætlað upp stigann upp á 2. hæð. Í stiganum á leið upp hefði hann séð að búið hafi verið að hjálpa brotaþola á fætur og hefði hann aðeins verið að hreyfa sig. Aðspurður hverjir hefðu þá verið uppi á svölum 2. hæðar hússins nefndi hann X, Z, ákærða og M og einn til viðbótar sem hann vissi ekki hver var. Hann kvaðst hafa mætt W í stiganum og verður ráðið af framburðinum að W hafi varnað honum uppgöngu. Hefðu þeir rætt eitthvað saman „á tröppunum“ og W síðan dregið hann með sér niður stigann. Þegar hann hefði verið kominn niður á jarðhæð hefði brotaþoli legið í grasinu eftir að hafa fallið af 2. hæð. Hann kvaðst ekki hafa séð hver hefði hrint brotaþola niður af svölunum. Framburður I er í andstöðu við framburð ákærða um að hann hafi verið farinn á braut þegar brotaþoli féll af svölunum.

Ákærði hefur frá fyrstu yfirheyrslu lögreglu neitað því að hafa ýtt brotaþola fram af svölunum. Sakfelling ákærða er í hinum áfrýjaða dómi byggð á vitnisburði brotaþola og framburði X. Í skýrslu brotaþola hjá lögreglu 6. janúar 2009 kom fram að hann teldi að X og tveir aðrir menn, sem hann þá vissi ekki hverjir voru, hefðu tekið sig taki um hendur og fætur, lyft undir rassinn á sér og hent sér yfir handriðið. Í skýrslu brotaþola hjá lögreglu 8. júní 2009 kom fram að hann hafi verið rænulítill þegar honum hafi verið fleygt fram af svölunum. Hann hafi ekki séð hvað var að gerast vegna þess að X hafi verið að „kyrkja“ hann áður og af þeim sökum hafi hann verið að missa alla skynjun. Hann hafi einungis heyrt og fundið það sem fram fór. Við skýrslutökuna fór fram myndsakbending og kannaðist brotaþoli þar við ákærða. Í skýrslu brotaþola fyrir dómi kvaðst hann aðspurður ekki hafa þekkt alla árásarmennina. Þá sagði hann: „... það er komið upp svo sniðugt system núna sem heitir internetið að það er hægt að finna fólk á internetinu núna og þannig komst maður að því hverjir voru hvað.“ Þá bar hann á sama veg og í skýrslu sinni hjá lögreglu að öðru leyti en því að hann kvaðst hafa heyrt ákærða segja, áður en honum var hent fram af svölunum: „... heyrðu við skulum henda honum niður af svölunum.“ Ekki komu fram neinar skýringar á því hvers vegna brotaþoli hafði ekki greint frá þessum ummælum fyrr.

Þegar fyrst var tekin lögregluskýrsla af X 1. janúar 2009 kvaðst hann hafa slegist við brotaþola fyrir utan íbúð hans en kvaðst ekki hafa hent brotaþola fram af svölunum. Önnur skýrsla var tekin af X hjá lögreglu 8. janúar 2009 og var hann þá spurður hver hefði hent brotaþola fram af svölunum. Hann svaraði því til að hann vissi það ekki. Þá kvaðst hann aðspurður ekki muna hverjir aðrir hefðu verið á vettvangi. Lögregla tjáði X þá að auk hans væru nokkrir nafngreindir menn grunaðir um árásina, þar á meðal ákærði. X svaraði því til að hann gæti ekki staðfest hvort þessir menn hefðu verið þarna. Hann kvaðst hafa verið mjög drukkinn og einnig hafa fengið þungt höfuðhögg frá brotaþola. Enn var tekin lögregluskýrsla af X 9. janúar 2009 þar sem hann breytti framburði sínum og kvað ákærða hafa einan hent brotaþola fram af svölunum. Hann kvaðst sjálfur hafa verið að fara niður stigann þegar þetta gerðist. Það sem hann hefði séð af þessu var að brotaþoli hefði legið á svölunum eftir að Y hefði dregið hann sjálfan af brotaþola. Allt í einu hefði ákærði birst á svölunum, beygt sig niður að brotaþola og gripið einhvern veginn „um mittið“ á honum. X kvaðst ekki hafa séð þetta mjög vel þar sem ákærði hefði snúið baki í hann og hann sjálfur verið að ganga niður stigann. Hann kvaðst hafa litið í áttina að brotaþola og ákærða og hefði þá brotaþoli verið að falla yfir handriðið og lent svo á jörðinni fyrir neðan. Um ástæður þess að hann hefði ekki greint frá þessu fyrr sagðist hann hafa óttast viðbrögð ákærða við þessum framburði. Loks var tekin lögregluskýrsla af X 11. desember 2009. Hann lýsti þá atvikum á þann veg að einhver annar hefði verið hjá brotaþola og ákærða þegar hann hefði verið að ganga á brott. Hann rámaði í að það hefði verið W. Ákærði hefði beygt sig niður og gripið „um lappirnar“ á brotaþola meðan hinn maðurinn hefði tekið um axlir brotaþola og þannig hefðu þeir haldið á brotaþola á milli sín og sveiflað honum yfir handriðið og fram af svölunum. Hann kvaðst þá hafa verið á svölunum við stigaopið. Fyrir héraðsdómi bar X að ákærði hefði hent brotaþola fram af svölunum. Beðinn um að lýsa því nánar kvaðst hann halda að ákærði hefði tekið „undir hendurnar“ á brotaþola og hent honum þannig yfir. Kvaðst hann ekki geta lýst því nánar. Hann kvaðst hafa verið að ganga niður tröppurnar þegar þetta gerðist.

Héraðsdómur hefur metið sönnunargildi framburðar X og þótti framburður hans ótrúverðugur um að hann hefði ekki haft borðfót meðferðis þegar hann fór að heimili brotaþola ásamt þremur öðrum mönnum. Þá þótti framburður hans einnig ótrúverðugur um að brotaþoli hefði tekið á móti honum með gaddakylfu við hönd. Loks þótti breyttur framburður X marklaus um að hann hefði ekki tekið brotaþola kverkataki. Ekki verður annað séð en að héraðsdómur hafi á hinn bóginn talið framburð X trúverðugan um málsatvik er varða 4. lið ákæru þó að þetta sé ekki sagt berum orðum í forsendum dómsins og þá ekki heldur gerð grein fyrir þessu ósamræmi í matinu. Ljóst er af því sem rakið hefur verið hér að framan að verulegt ósamræmi hefur verið í framburði X um það hvernig brotaþola var kastað fram af svölunum. Hefur hann þannig haldið því fram að ákærði hafi ýmist tekið um mitti, fætur eða undir hendur á brotaþola þegar honum var kastað fram af og að ákærði hafi ýmist gert það einn eða í félagi við annan mann. Þá hefur X ýmist haldið því fram að hann hafi verið að ganga niður stiga eða verið að ganga í átt frá brotaþola að stiganum þegar brotaþoli féll fram af svölunum, en í síðarnefnda tilvikinu er ljóst að hann hefur þá snúið baki við brotaþola.

Þegar litið er annars vegar til framburðar brotaþola um að hann hafi verið með litla rænu þegar honum var kastað niður af svölunum og hins vegar til þess hversu reikull framburður X hefur verið um málsatvik í aðdraganda þess að brotaþoli féll fram af svölunum, og með hliðsjón af eindreginni neitun ákærða verður hann með vísan til 108. gr. og 109. gr. laga nr. 88/2008 sýknaður af sakargiftum samkvæmt 4. lið ákæru.

III

Ákærði hefur játað þá háttsemi sem honum er gefin að sök í 2. tölulið ákæru um að hafa slegið brotaþola nokkrum sinnum með krepptum hnefa í kviðinn. Eins og fram kemur í ákæru var brotahrina meðákærðu í héraði, sem lýst er í 1. lið ákærunnar, afstaðin þegar ákærði kom á vettvang og borðfætur úr málmi voru ekki lengur á staðnum. Er ósannað að ákærða hafi verið kunnugt um að þær hafi verið notaðar til árásar á brotaþola. Þá er með vísan til fyrrgreinds framburðar Y og I ósannað að ákærði hafi komið á vettvang og slegið brotaþola fyrr en að loknum þeim þætti árásar meðákærðu sem lýst er í 3. tölulið ákæru. Eins og þessum atvikum er háttað verður brot ákærða því heimfært undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Sakarferli ákærða er réttilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Með dómi 8. júní 2009 var honum gert að greiða 500.000 króna sekt fyrir umferðarlagabrot, fíkniefnabrot og vopnalagabrot. Jafnframt var hann sviptur ökurétti í tvö ár. Brot það sem ákærði er nú sakfelldur fyrir er framið áður en síðastnefndur dómur gekk og því ber að dæma honum hegningarauka samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Árás ákærða á brotaþola þykir einkar fólskuleg þegar haft er í huga að ákærði gerði sér grein fyrir því að hópur manna hafði gengið í skrokk á brotaþola og sú atlaga hafði staðið um nokkurn tíma. Eigi að síður veittist ákærði að brotaþola. Að öllu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 5 mánuði og verða þrír mánuðir af refsingunni skilorðsbundnir svo sem í dómsorði greinir.

Í ljósi þess að ákærði er með dómi þessum sýknaður af 4. lið ákærunnar og þáttur hans í árásinni hefur aðeins að litlu leyti valdið því tjóni sem bóta er krafist fyrir verður einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá héraðsdómi hvað snertir ákærða, með vísan til 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Ákærði greiði helming sakarkostnaðar í héraði sem er helmingur málsvarnarlauna skipaðs verjanda hans þar fyrir dómi, tildæmdra launa réttargæslumanns og annars sakarkostnaðar og teljast þau þar hæfilega ákveðin. Einnig greiði hann helming áfrýjunarkostnaðar málsins þar með talið helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, sem verða ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, K-kk-nf K-kk-nf Þ-kk-nf, sæti fangelsi í 5 mánuði en fresta skal fullnustu 3 mánaða af þeirri refsingu og hún falla niður að liðnum 2 árum frá uppsögu þessa dóms haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Bótakröfu A á hendur ákærða er vísað frá héraðsdómi.

Ákærði greiði helming sakarkostnaðar í héraði sem er málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns þar fyrir dómi, tildæmd laun réttargæslumanns og annar sakarkostnaður samtals í heild 1.070.158 krónur og helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem í heild er 340.079 krónur, þar með talinn helming málsvarnalauna skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, B-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem í heild eru ákveðin 313.750 krónur.