381/2002

Í gerði kaupsamning við A um húseign hans, sem var á snjóflóðahættusvæði innan bæjarmarka Í, en kaupverðið tók mið af svokölluðu staðgreiðslumarkaðsverði eignarinnar samkvæmt 7. gr. laga nr. 28/1985 um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum en ekki brunabótamati eins og heimilt var ef húseigandi ætti ekki kost á sambærilegri húseign í sveitarfélaginu til kaups. Hafði A gert fyrirvara um kaupverðið, þar sem hann taldi það fara gegn 72. og 65. gr. stjórnarskrárinnar, og krafði Í um mismuninn á brunabótamatsverði eignarinnar og kaupverðsins. Fallist var á með héraðsdómi að 7. gr. laga nr. 28/1985 fæli ekki í sér ólögmæta mismunun sem færi í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar þar sem ekki yrði annað séð en að reglan hefði náð til allra sem svipað var ástatt um og mælti fyrir um réttarstöðu þeirra á málefnalegan hátt. Í tilefni af því að A hélt því fram að honum hefði ekki staðið til boða sambærileg húseign til kaups innan sveitarfélagsins var tekið fram að A hefði borið að sýna fram á að sambærileg eign hefði ekki staðið honum til boða en það hefði hann ekki gert. Þá var talið að jafnvel þótt kaupum Í á eigninni yrði jafnað við eignarnám, sbr. 72. gr. stjórnarskrárinnar, yrði að fallast á með sveitarfélaginu að markaðsverð eignar teldist vera fullt verð nema sérstaklega stæði á. Þar sem A hafði ekki sýnt fram á að sú hefði verið raunin var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. ágúst 2002 og krefst þess að stefndi greiði sér aðallega 6.087.000 krónur, til vara 3.972.000 krónur en þrautavara 2.347.000 krónur, með dráttarvöxtum frá 22. desember 1996 til greiðsludags. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Málavöxtum er lýst í héraðsdómi. Fallist er á þá niðurstöðu hans að áfrýjandi hafi ekki fallið frá fyrirvara um kaupverð með útgáfu afsals.

Áfrýjandi ber fram þrjár málsástæður fyrir kröfu sinni. Hann reisir hana í fyrsta lagi á því að 7. gr. laga nr. 28/1985 um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum, sbr. lög nr. 151/1995, feli í sér ólögmæta mismunun sem fari í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður fallist á niðurstöðu hans um þessa málsástæðu.

Í öðru lagi heldur áfrýjandi því fram að honum hafi ekki staðið til boða sambærileg húseign til kaups innan sveitarfélagsins. Fram er komið að hús áfrýjanda að Smárateigi 3 í Hnífsdal var sérlega vandað að allri gerð, enda hannaði áfrýjandi það sjálfur og annaðist alla smíði. Var tekið tillit til þess við verðmat í janúar 1996. Enda þótt svo vandað hús hefði ekki verið fáanlegt á þessum tíma voru þar til sölu hús sem virðast hafa verið álíka að stærð og gerð. Með þessari athugasemd og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður fallist á að það hafi verið áfrýjanda sjálfs að sýna fram á að sambærileg eign hafi ekki staðið honum til boða og það hafi hann ekki gert.

Í þriðja lagi heldur áfrýjandi því fram að kaupum stefnda á húseign hans verði að jafna til eignarnáms, sbr. 72. gr. stjórnarskrárinnar, og skuli því koma fullt verð fyrir í skilningi þeirrar greinar, og það sé brunabótaverð en ekki markaðsverð. Jafnvel þótt kaupum stefnda á eigninni væri jafnað við eignarnám verður að fallast á með honum að markaðsverð eignar teljist vera fullt verð nema sérstaklega standi á. Sérstakar aðstæður hefðu komið upp ef áfrýjandi hefði hvorki átt þess kost að kaupa sambærilega eign í sveitarfélaginu né byggja nýtt hús fyrir sig og fjölskyldu sína og því þurft að flytjast brott. Áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að sú hafi verið raunin.

Samkvæmt þessu verður héraðsdómur staðfestur.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn málskostnað fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.