189/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A hf. um að bú H ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Í dómi Hæstaréttar kom fram að kröfur sem A hf. átti á hendur H ehf. væru til komnar vegna lána í íslenskum krónum sem hefðu með ólögmætum hætti verið bundin gengi erlendra mynta. Þótt samið hefði verið um að lánshlutar í íslenskum krónum bæru REIBOR-vexti hafði A hf. ekki krafið um slíka vexti fyrr en í greinargerð fyrir Hæstarétti. Var því  ekki talið að H ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta á grundvelli útreikninga sem miðuðu við þá vexti. Heildarfjárhæð lánanna, miðað við vexti samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, nam hærri fjárhæð en tryggð var með veði í eignum  H ehf. Var því fallist á kröfu A hf. um að bú H ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. mars 2013, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 4. mars 2013, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að bú varnaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt gögnum málsins skoraði sóknaraðili 14. mars 2012 á varnaraðila að lýsa því yfir skriflega innan þriggja vikna að hann yrði innan skamms tíma fær um að greiða gjaldfallna skuld við sóknaraðila vegna fjögurra lánssamninga sem gerðir voru 19. apríl 2005 og 27. febrúar, 1. ágúst og 10. október 2007. Varnaraðili varð ekki við þessari áskorun sóknaraðila. Hinn 12. apríl 2012 lagði sóknaraðili fyrir héraðsdóm kröfu um að bú varnaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Voru kröfur samkvæmt lánssamningunum fjórum þar sundurliðaðar og þær sagðar vera í nánar tilgreindum erlendum gjaldmiðlum, þar sem greint var á milli höfuðstóls og vaxta, auk dráttarvaxta til 14. mars 2012. Að auki var kostnaður, þar á meðal innheimtuþóknun, greindur í íslenskum krónum.

Að því virtu, sem að framan greinir, voru skilyrði til að sóknaraðili krefðist gjaldþrotaskipta á grundvelli 5. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 nema við ættu ákvæði 3. mgr. sömu lagagreinar, þar með talið að kröfur samkvæmt lánssamningunum fjórum væru nægilega tryggðar með veði í eignum varnaraðila. Dómkvaddur matsmaður komst að þeirri niðurstöðu að heildarverðmæti eigna varnaraðila, sem standa til tryggingar umræddum kröfum sóknaraðila, væri 1.713.800.000 krónur miðað við ástand þeirra 27. ágúst 2012. Í skýrslu matsmannsins fyrir héraðsdómi 23. janúar 2013 kvaðst hann telja að verðmat miðað við þann dag væri „mjög líklega ... 40 til 50 milljónum hærra“.

Efni umræddra lánssamninga er lýst í hinum kærða úrskurði. Með vísan til forsendna úrskurðarins er fallist á þá niðurstöðu að samningarnir hafi eingöngu falið í sér skuldbindingar í íslenskum krónum. Í greinargerð varnaraðila hér fyrir dómi er því haldið fram að samanlögð fjárhæð sem hann hafi fengið að láni samkvæmt samningunum hafi numið 1.357.953.450 krónum. Þótt svo hafi verið um samið að lánshlutar í íslenskum krónum skyldu bera svonefnda REIBOR-vexti verður ekki séð að sóknaraðili hafi krafið varnaraðila um slíka vexti fyrr en í greinargerð hér fyrir dómi. Getur sóknaraðili því ekki reist kröfu sína um að bú varnaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta á útreikningi þar sem miðað er við að höfuðstóll lánanna í íslenskum krónum beri þá vexti. Í samræmi við dómaframkvæmd Hæstaréttar og kröfugerð sóknaraðila í héraði, sem gerð er grein fyrir að framan, er sóknaraðila hins vegar heimilt við útreikning á heildarfjárhæð lánanna að miða við vexti samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, auk dráttarvaxta eftir 6. gr. þeirra laga. Í greinargerð sóknaraðila er því haldið fram á grundvelli útreikninga, sem henni fylgdu, að heildarfjárhæð lánanna, svo reiknaðra, hafi numið 2.579.783.512 krónum 12. apríl 2012. Jafnvel þótt þær 450.000.000 krónur, sem varnaraðili hafði sannanlega sett sóknaraðila að handveði fyrir kröfum hans samkvæmt lánssamningunum fjórum auk fimmta samningsins sem ekki verður tekið tillit til við úrlausn þessa máls, væru dregnar frá heildarfjárhæðinni að fullu vantaði samkvæmt framansögðu verulega upp á að áðurnefndar kröfur sóknaraðila væru nægilega tryggðar með veði í eignum varnaraðila.

Með vísan til þess, sem að framan greinir, verður krafa sóknaraðila því tekin til greina og varnaraðila gert að greiða honum málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn er í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Það athugist að láðst hefur að geta þess í hinum kærða úrskurði að hann var ekki kveðinn upp innan þeirra tímamarka, sem áskilin eru í 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991, en þrátt fyrir það hafi málið ekki verið flutt á ný þar sem dómari og málsaðilar hafi talið það óþarft.

Dómsorð:

Bú varnaraðila, Hafhúss ehf., er tekið til gjaldþrotaskipta.

Varnaraðili greiði sóknaraðila, Arion banka hf., samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.