537/2012

Fallist var á kröfu þrotabús L ehf. um að rifta fjórum greiðslum félagsins til A, samtals að fjárhæð 25.787.998 krónur, á grundvelli 141. gr. laga um gjaldþrotaskipti nr. 21/1991.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf B-kvk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 10. ágúst 2012 að undangengnum fresti samkvæmt 3. mgr. 155. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hann krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi var bú LB09 ehf., sem áður hét Víkurverk ehf., tekið til gjaldþrotaskipta 17. mars 2010. Frestdagur við skiptin var 30. desember 2009. Við könnun skiptastjóra á reikningum félagsins kom í ljós að millifærðar höfðu verið fjórar greiðslur af bankareikningum þess yfir á bankareikning áfrýjanda. Af reikningi nr. [...]-[...]-[...]59 voru millifærðar 2.790.000 krónur 4. ágúst 2009 og 1.800.000 krónur 6. sama mánaðar. Var skýring fyrri greiðslunnar að um væri að ræða vexti en að sú síðari væri greiðsla á arði. Þá voru 13.987.998 krónur millifærðar af reikningi nr. [...]-[...]-[...]559 hinn 26. október 2009 og 7.210.000 krónur 27. sama mánaðar. Engin skýring var skráð vegna tveggja síðustu greiðslnanna. Kveður áfrýjandi að aðrar greiðslur en arðgreiðslan séu vegna láns sem hann hafi veitt félaginu þegar hann keypti það í lok desember 2004, en hann hafi lagt félaginu til 25.000.000 krónur. Snýst ágreiningur aðila um það hvort skilyrði séu til að rifta framangreindum greiðslum.

II

Stefndi reisir kröfu sína um riftun aðallega á því að fyrrgreindar greiðslur til áfrýjanda séu riftanlegar samkvæmt 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Samkvæmt því ákvæði má krefjast riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt eru kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiða til þess að eignir þrotamanns verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiða til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaður var ógjaldfær eða varð það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni vissi eða mátti vita um ógjaldfærni þrotamanns og þær aðstæður sem leiddu til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg.

Hinn 1. október 2009 var tekin fyrir hjá sýslumanninum í Kópavogi beiðni NBI hf. um kyrrsetningu eigna Víkurverks ehf. vegna gjaldfallinna lánssamninga samtals að fjárhæð 770.785.853 krónur auk vaxta og kostnaðar. Samkvæmt gögnum málsins var um að ræða þrjá lánssamninga, nánar tiltekið lán samkvæmt samningi 3. október 2007, sem mun hafa verið í vanskilum frá 1. júlí 2009, lán samkvæmt samningi 5. mars 2008, sem mun hafa verið í vanskilum frá 10. nóvember 2008 og lán samkvæmt samningi 19. desember 2007, sem mun hafa verið í vanskilum frá 22. ágúst 2008. Kemur fram í endurriti úr gerðabók vegna fyrirtökunnar að gerðarbeiðandi mæti það svo að hann hefði veð í eignum gerðarþola fyrir 452.522.212 krónum og að hann krefðist kyrrsetningar fyrir mismuninum eða 318.538.641 krónu. Áfrýjandi var viðstaddur gerðina fyrir hönd gerðarþola og benti á bankareikning nr. [...]-[...]-[...]59 til kyrrsetningar en innstæða hans mun hafa verið að fjárhæð 24.545.058 krónur þann dag. Var innstæða reikningsins kyrrsett til tryggingar kröfunni en bókað að gerðin væri árangurslaus að öðru leyti. Þessi kyrrsetningargerð var grundvöllur að beiðni NBI hf. um að bú LB09 ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta.

Í minnisblaði Víkurverks ehf., frá 20. nóvember 2011 um skuldastöðu og endurfjármögnun félagsins er rakið að viðræður hafi átt sér stað milli félagsins og NBI hf. um skuldastöðu þess fyrrnefnda og hvernig hægt verði að tryggja rekstargrundvöll félagsins þannig að tjón bankans og eigenda verði lágmarkað. Er í minnisblaði þessu gert ráð fyrir að skuldir við bankann nemi 772.000.000 króna og að bankinn hafi veð fyrir 518.000.000 króna. Tillaga félagsins um lausn fólst samkvæmt minnisblaðinu í því að skuldir yrðu niðurfærðar um 203.000.000 krónur, sem greiddar yrðu með hinum veðsettu eignum, lausafjármunum og nýjum lánum. Þá kemur fram í minnisblaðinu að á allra næstu dögum þurfi að greiða aðrar gjaldfallnar skuldir, meðal annars vegna virðisaukaskatts.

Greiðslur þær sem krafist er riftunar á fóru fram skömmu fyrir frestdag, tvær tæplega fimm mánuðum áður og tvær þeirra eftir að fram hafði farið árangurslaus kyrrsetningargerð hjá LB09 ehf., rétt um tveimur mánuðum fyrir frestdag. Heldur áfrýjandi því fram sem fyrr segir að um hafi verið að ræða greiðslur á láni sem hann hafi veitt félaginu við kaup hans á því í árslok 2004 auk þess sem ein greiðslan hafi verið arðgreiðsla. Var því hvorki um að ræða nauðsynlegar greiðslur til að halda rekstri félagsins áfram né að þær væru tengdar endurskipulagningu á fjárhag þess. Í ljósi þess að LB09 ehf. var komið í veruleg vanskil gagnvart NBI hf. á þessum tíma hlaut áfrýjanda, sem var eigandi alls hlutafjár, stjórnarmaður og framkvæmdastjóri félagsins, að vera kunnugt um greiðsluerfiðleika þess. Þá eru gögn málsins ótvíræð um að á þeim tíma, sem umrædd kyrrsetningargerð fór fram hjá félaginu, voru skuldir verulegar umfram eignir þess sem síðan leiddi til þess að bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta. Þessum gögnum hefur áfrýjandi ekki hnekkt. Þá liggur fyrir að þegar fyrstu tvær greiðslurnar voru inntar af hendi voru skuldir félagsins við NBI hf. komnar í vanskil. Er því vafalaust að LB09 hf. var ógjaldfært þegar greiðslurnar voru inntar af hendi. Voru þær á ótilhlýðilegan hátt til hagsbóta fyrir áfrýjanda á kostnað annarra kröfuhafa, sbr. 141. gr. laga nr. 21/1991, og mátti áfrýjanda vera það ljóst. Jafnframt verður talið að öðrum skilyrðum lagaákvæðisins fyrir riftun greiðslnanna sé fullnægt. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Málskostnaðarákvæði hins áfrýjaða dóms verður staðfest.

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Rift er eftirtöldum greiðslum LB09 ehf. til áfrýjanda, A-kk-ef Þ-kk-ef B-kk-ef: 2.790.000 krónur sem innt var af hendi 4. ágúst 2009, 1.800.000 krónur sem innt var af hendi 6. ágúst 2009, 13.987.998 krónur sem innt var af hendi 26. október 2009 og 7.210.000 krónur sem innt var af hendi 27. október 2009.

Áfrýjandi greiði stefnda, þrotabúi LB09 ehf., 25.787.998 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.790.000 krónum frá 4. ágúst 2009 til 6. ágúst 2009, af 4.590.000 krónum frá þeim degi til 26. október 2009, af 18.577.998 krónum frá þeim degi til 27. október 2009 en af 25.787.998 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað skal vera óraskað.

Áfrýjandi greiði stefnda 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.