124/2015

A var ákærður fyrir kynferðisbrot, annars vegar samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa fróað sér fyrir framan andlit B, þar sem hún lá í rúmi, og fá sáðfall yfir öxl hennar, hár og kodda sem hún lá á og hins vegar samkvæmt 199. gr. sömu laga með því að hafa skömmu síðar áreitt B kynferðislega, þar sem hún lá á fjórum fótum á gólfi svefnherbergisins og kastaði upp, með því að losa um brjóstahaldara hennar, þukla á brjóstum hennar og strjúka kynfæri hennar innanklæða. Með hliðsjón af framburði B og annarra vitna sem og gögnum málsins, meðal annars niðurstöðu DNA rannsóknar, var A sakfelldur fyrir fyrrgreint brot samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn var ekki talið að framburður B, að því er laut að seinni ákæruliðnum, hefði þá stoð í öðrum gögnum málsins að hann nægði til þess, gegn eindreginni neitun A, að ákæruvaldið hefði axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvíldi samkvæmt 108. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var A því sýknaður af sakargiftum samkvæmt 199. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot A hefði verið ófyrirleitið og til þess fallið að niðurlægja B gróflega. Að því virtu var refsing A ákveðin fangelsi í níu mánuði en fullnustu sex mánaða hennar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 5. janúar 2015 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð.

B krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 1.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. apríl 2014 til 17. ágúst sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún þess að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína verði staðfest.

I

Með ákæru ríkissaksóknara 29. ágúst 2014 var ákærða gefið að sök kynferðisbrot samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 gegn B, hér á eftir nefnd brotaþoli, aðfaranótt 17. apríl sama ár, í svefnherbergi ákærða að [...] í [...], með því að fróa sér fyrir framan andlit hennar, þar sem hún lá í rúmi, og fá sáðfall yfir öxl hennar, hár og kodda sem hún lá á.

Við yfirheyrslu hjá lögreglu 29. apríl 2014 skýrði ákærði svo frá að hann hafi haft samfarir við þáverandi vinkonu sína, C, aðfaranótt 17. apríl 2014 í svefnherbergi sínu að [...] í [...], en honum ekki orðið sáðlát. Í yfirheyrslu hjá lögreglu 17. júlí sama ár kvaðst hann ekki muna eftir hvort honum hafi orðið sáðlát við samfarirnar. Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa haft mök við C, en ekki muna hvort honum hafi orðið sáðlát þó hann héldi að svo hafi verið „af því að ég fór svo að þrífa mig á klósettinu á eftir.“ Um þetta leyti hafi C verið farin að taka „pilluna“ og þau hætt að nota smokka við samfarir. Við yfirheyrslu hjá lögreglu 30. apríl 2014 kvað C að þau hafi ekki haft samfarir umrædda nótt. Í yfirheyrslu hjá lögreglu 20. júlí sama ár kvaðst hún vilja breyta þeim framburði sínum og kvaðst þá ekki muna eftir hvort þau hafi haft samfarir um nóttina, en taldi líklegt að svo hefði verið af því að þau hafi bæði verið nakin og „allt á leiðinni þangað.“ Fyrir dómi kvað hún þau hafa haft samfarir undir sæng, en það hafi verið „alveg rosalega stutt“ þar sem brotaþoli hafi farið að toga í sængina. Þá kvað hún þau hafa notað smokka við samfarir á þessum tíma, þar sem þau hafi þá ekki verið búin að „hittast neitt rosalega lengi“.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið bar ákærði við fyrri yfirheyrslu hjá lögreglu að honum hafi ekki orðið sáðlát við samfarir sem hann kvaðst hafa átt við C umrædda nótt og fyrir dómi kvaðst hann ekki muna hvort svo hafi verið. Þá kvað hann að smokkur hafi ekki ekki verið notaður við samfarirnar, öndvert við framburð C þar um fyrir dómi. Jafnframt verður ráðið af framburði C, sem þó hefur verið á reiki um hvort þau hafi haft samfarir, að ákærða hafi ekki orðið sáðlát við þær, þar sem þær hafi staðið yfir í mjög stuttan tíma.

Framburður brotaþola hefur á hinn bóginn verið stöðugur um að ákærði hafi fróað sér fyrir framan andlit hennar, þar sem hún lá í rúmi í svefnherberginu, og fengið sáðlát yfir öxl hennar og hár. Framburður hennar um hið fyrrnefnda fær haldgóða stoð í niðurstöðu DNA rannsóknar, en samkvæmt henni greindist sæði úr ákærða í hárlokki úr brotaþola, sem hún lét lögreglu í té, og brjóstahaldara sem hún var í fyrrnefnda nótt. Þá er á það að líta að brotaþoli greindi kærasta sínum frá atburðum næturinnar strax eftir að hann sótti hana að morgni 17. apríl 2014 og var framburður hans fyrir dómi þar um að öllu leyti í samræmi við frásögn hennar um framangreint. Einnig skýrði hann frá því að þegar hann sótti brotaþola hafi hún verið skjálfandi og strax byrjað að gráta. Að lokum ber ákærða, brotaþola og C saman um að hin síðastnefnda hafi komist í mikið uppnám við að koma að ákærða kviknöktum fyrir framan brotaþola, þar sem hún lá uppi í rúmi í svefnherberginu. Að öllu framansögðu gættu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða samkvæmt ákæru fyrir brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga.

II

Þá er ákærða gefið að sök að hafa skömmu síðar sömu nótt áreitt brotaþola kynferðislega, þar sem hún lá á fjórum fótum á gólfi svefnherbergisins og kastaði upp, með því að losa um brjóstahaldara hennar, þukla á brjóstum hennar og strjúka kynfæri hennar innanklæða.

Eftir að héraðsdómur hafði komist að þeirri niðurstöðu að sakfella bæri ákærða fyrir áðurnefnt brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga segir svo í niðurstöðukafla dómsins: „Að öllu þessu virtu, og öðrum gögnum málsins, er sannað með trúverðugum vitnisburði B, sem fær stoð í vitnisburði sem rakin var að ofan og í öðrum gögnum málsins, en gegn neitun ákærða, að hann hafi framið háttsemina sem í ákæru greinir. Eru brot hans rétt færð til refsiákvæða.“ Enda þótt hinn áfrýjaði dómur sé ekki svo skýr sem skyldi um sakfellingu ákærða fyrir brot samkvæmt ákæru gegn 199. gr. almennra hegningarlaga, sbr. f. lið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, verður að telja ljóst af fyrrgreindu orðalagi í niðurstöðukafla dómsins að ákærði var sakfelldur fyrir bæði þau brot sem honum eru gefin að sök í ákæru.

Andspænis framburði brotaþola, sem metinn var trúverðugur í héraðsdómi, stendur afdráttarlaus neitun ákærða. Í hinum áfrýjaða dómi var framburður hans um ætlað brot gegn 199. gr. almennra hegningarlaga ekki metinn ótrúverðugur. Að því gættu verður að telja að framburður brotaþola hafi ekki þá stoð í öðrum gögnum málsins að hann nægi til þess, gegn eindreginni neitun ákærða, að ákæruvaldið hafi axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir samkvæmt 108. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr., laga nr. 88/2008. Verður ákærði því sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákæru um kynferðislega áreitni gagnvart brotaþola.

Brot það, sem ákærði er sakfelldur fyrir í máli þessu, var ófyrirleitið og til þess fallið að niðurlægja brotaþola gróflega. Að því virtu verður staðfest refsing sú, sem ákærða var gerð í héraðsdómi, svo og skilorðsbinding hennar að hluta.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu B og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Samkvæmt 1. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærða gert að greiða helming áfrýjunarkostnaðar, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðast að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, A-x-x G-x-x J-x-x, greiði helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem í heild er 880.695 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 620.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, Þ-kvk-ef S-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 186.000 krónur.