146/2007

Bifreiðarstjórinn H varð fyrir slysi er hann vann við affermingu bifreiðar sinnar. Varð slysið nánar tiltekið með þeim hætti að stæður af gifsplötum, sem festar höfðu verið við hliðarvegg í flutningsrými bifreiðarinnar, féllu fram þegar H var að losa strekkibönd, sem héldu stæðunum upp við vegginn, með þeim afleiðingum að hann klemmdist milli þeirra og planka, sem raðað hafði verið á gólf flutningsrýmisins. Krafði hann V hf. um bætur úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 1. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 91. gr. laganna, vegna tjóns sem hann hlaut við slysið. Ljóst þótti að bíllinn hafi þurft að lyftast upp þeim megin sem plöturnar voru til að þær féllu fram. Þótti engin önnur skýring tiltæk á þessu en að sjálfvirkur hleðslujöfnunarbúnaður hefði hækkað bifreiðina þeim megin. Varð slysið því rakið til notkunar bifreiðarinnar í merkingu 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga auk þess sem H var talinn hafa verið við stjórn bifreiðarinnar í skilningi 2. mgr. 92. gr. sömu laga er hann vann við affermingu hennar. Málsástæður V hf. um að rekja mætti slysið að einhverju leyti til eigin sakar H þóttu of seint fram komnar. Var fallist á kröfu H.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og P-kk-nf H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 13. mars 2007. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að krafa stefnda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

Atvikum að slysi stefnda 1. febrúar 1999 er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Málsaðila greinir ekki á um að umræddar gifsplötur hafi verið í tveimur samstæðum. Þær innihéldu sex og sjö plötur, sem festar voru saman í hvorri samstæðu fyrir sig. Samstæðurnar stóðu upp við vinstri hliðarvegg í flutningsrými bifreiðar stefnda JE 510. Með vísan til framburðar vitnisins Þ-kk-ef G-kk-ef fyrir dómi verður lagt til grundvallar að stefndi hafi losað um svonefndan strekkilás sem hélt samstæðunum upp að veggnum, án þess að plöturnar hafi þá strax fallið frá honum. Þær hafi fallið eftir þetta og þá líklegast við hreyfingu sem komið hafi á bifreiðina vegna umgangs stefnda inni í flutningsrými hennar og vitnisins á vörulyftu sem er áföst við bifreiðina að aftanverðu. Til þess að plöturnar falli frá veggnum hefur vinstri helmingur flutningsrýmisins þurft að lyftast upp, en af aðstæðum er ljóst að stefndi vann verk sitt í þeim hluta þess. Þ-kk-nf G-kk-nf kvaðst hafa komið að bifreiðinni sömu megin og er líklegt að hann hafi stigið upp á vörulyftuna á sömu hlið. Er ekki önnur skýring á þessu tiltæk en sú að hleðslujöfnunarbúnaður bifreiðarinnar hafi hækkað vinstri hluta flutningsrýmisins miðað við þann hægri vegna hreyfingar mannanna við vinnu sína, en búnaði þessum er ítarlega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Kemur þar meðal annars fram að stutt stund líður frá því að bifreiðin fær á sig hliðarhalla þar til búnaðurinn tekur við sér og réttir hana af. Samkvæmt gögnum málsins verður þannig að leggja til grundvallar að búnaðurinn hafi brugðist við og plöturnar þess vegna fallið á stefnda. Verður fallist á með héraðsdómi að orsakir slyssins verði með þessum hætti raktar til hleðslujöfnunarbúnaðar bifreiðarinnar.

Fallist er á með héraðsdómi að umræddur hleðslujöfnunarbúnaður sé hluti af vélbúnaði bifreiðarinnar sem er sérstaklega gerð til vöruflutninga. Fyrir liggur að stefndi var ökumaður bifreiðarinnar og vann við affermingu hennar þegar slysið varð og telst því hafa verið við stjórn hennar í skilningi 2. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá verður slysið samkvæmt framansögðu talið hafa orðið við notkun bifreiðarinnar í merkingu 1. mgr. 88. greinar laganna. Þetta leiðir til þess að fallist verður á með stefnda að honum beri bætur úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 1. mgr. 92. gr., sbr. 91. gr. laganna, sem hann hafði keypt hjá áfrýjanda.

Svo sem fram kemur í héraðsdómi gerði áfrýjandi ekki sérstaka grein fyrir því í héraði á hverju hann byggði sjónarmið sín um eigin sök stefnda, sem valda ætti lækkun bóta. Þá gerði hann heldur ekki grein fyrir því hvaða lagareglur ættu þá að leiða til þeirrar niðurstöðu. Sérstakar málsástæður fyrir Hæstarétti sem að þessu lúta eru of seint fram komnar og koma því ekki til álita við úrlausn málsins. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um þetta verða því staðfestar með vísan til forsendna dómsins.

Áfrýjandi hefur lýst yfir því fyrir Hæstarétti að fallið sé frá málsástæðu um að bótakrafa stefnda sé fyrnd. Þá sé ekki ágreiningur um fjárhæðina sem dæmd var í hinum áfrýjaða dómi.

Samkvæmt framansögðu verður héraðsdómur staðfestur. Um gjafsóknarkostnað stefnda fyrir Hæstarétti og málskostnað fer sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda, H-kk-ef Þ-kk-ef E. Þ-kk-ef, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans 600.000 krónur.

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., greiði 600.000 krónur í málskostnað til ríkissjóðs.