114/2011

H kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu hennar sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrot o.fl. við slit S hf. H hafði verið framkvæmdastjóri þjónustusviðs S hf. frá 1. mars 2005 en framkvæmdastjóri þjónustusviðs og fjárhagssviðs frá 26. september 2007. Með samningi aðila 26. janúar 2008 gegndi H stöðu framkvæmdastjóra mannauðs- og rekstrarmála. Talið var að H hefði í starfi sínu sem framkvæmdastjóri verið einn af æðstu stjórnendum S hf. Með vísan til þessa og til forsendna hins kærða úrskurðar að öðru leyti var talið að þágildandi ákvæði 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. tæki til kröfu H en þar sagði að sá sem hefði með höndum framkvæmdastjórn félags eða stofnunar sem væri til gjaldþrotaskipta nyti ekki forgangsréttar fyrir kröfum sínum sem ella hefði verið skipað í réttindaröð samkvæmt 1., 2., eða 3. tölulið 1. mgr. 112. gr. laganna. Þá kom fram í dómi Hæstaréttar að ekki yrði talið að þeir fyrrverandi starfsmenn sem H kvað að hefðu fengið launakröfur sínar greiddar hefðu haft stöðu sambærilega H þannig að máli skipti. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 18. febrúar 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. febrúar 2011 þar sem viðurkennd var krafa sóknaraðila við slit varnaraðila að fjárhæð 16.241.876 krónur sem almenn krafa, en hafnað að viðurkenna hana sem forgangskröfu. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að krafa hennar að fjárhæð 19.472.492 krónur verði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 en til vara sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. sömu laga. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Sóknaraðili kveður þá galla vera á hinum kærða úrskurði að í forsendum hans virðist á því byggt að ekki hafi verið lögð fram haldbær gögn til stuðnings þeirri fullyrðingu hennar að innri endurskoðandi, forstöðumaður áhættustýringar og fyrrverandi framkvæmdastjóri fjárstýringar, sem gegndi starfi forstöðumanns við starfslok, hafi fengið launakröfur sínar greiddar og því liggi ekkert fyrir í málinu sem bendi til þess að slitastjórn varnaraðila hafi mismunað starfsmönnum. Í fyrsta lagi hafi þessi fullyrðing þegar komið fram í greinargerð sóknaraðila í héraði og hafi henni ekki verið mótmælt í greinargerð varnaraðila heldur hafi mótbárur hans fyrst komið fram við munnlegan málflutning í héraði. Í síðari ræðu sinn hafi lögmaður sóknaraðila mótmælt þessum mótbárum sem of seint fram komnum og óskað þess að mótmælin væru bókuð í þingbók. Í öðru lagi hafi sóknaraðili aflað haldbærra gagna til stuðnings fullyrðingu sinni með áskorun til varnaraðila í héraðsdómi 18. október 2010. Varnaraðili hafi svarað þessari áskorun með bókun í þinghaldi 22. nóvember 2010 þar sem segi: „Aðrir starfsmenn en framkvæmdastjórar hjá varnaraðila fengu greidd laun í uppsagnarfresti og voru launatengdar greiðslur greiddar vegna þeirra.“ Þessar launagreiðslur hafi farið fram á grundvelli laga nr. 74/2009, enda nyti krafan forgangsréttar, sbr. lög nr. 61/2009. Þessar forsendur hins kærða úrskurðar standist því ekki. Þetta hafi verulega þýðingu fyrir sóknaraðila, sem byggi á því að hún hafi ekki verið í slíku starfi hjá varnaraðila að hún hafi stýrt daglegum rekstri og hún hafi heldur ekki búið yfir svo ríkum upplýsingum um rekstur varnaraðila að hún hafi getað haft áhrif á þá þætti í rekstrinum sem leitt hafi til þess að Fjármálaeftirlitið tók varnaraðila yfir. Hún byggi auk þess á því að seta hennar á fundum framkvæmdastjórnar varnaraðila skeri ekki úr um hvort krafa hennar njóti forgangs, enda hafi slitastjórn varnaraðila samþykkt forgangskröfur fyrrnefndra stjórnenda sem hafi setið þessa fundi og haft ríkari starfsheimildir en hún. Sóknaraðili bendir á að skipulag varnaraðila hafi tekið mið af stærð hans sem lítils fjármálafyrirtækis og allar helstu ákvarðanir hafi verið teknar af forstjóra og stjórn án vitundar hennar. Hún hafi hvorki haft heimildir til lánveitinga né aðrar heimildir til að skuldbinda varnaraðila. Svo virðist sem slitastjórnin beiti geðþótta við ákvarðanir um hvaða starfsmenn skuli njóta forgangs til launa. Eins og áður greini hafi innri endurskoðandi, forstöðumaður áhættustýringar og fyrrverandi framkvæmdastjóri fjárstýringar allir setið í framkvæmdastjórn varnaraðila fyrir gjaldþrot og fengið fullt uppgjör launa sinna í uppsagnarfresti frá varnaraðila þar sem slitastjórn hafi talið kröfur þeirra njóta forgangs. Enginn vafi sé á því að þessir menn hafi haft mun meiri áhrif á rekstur varnaraðila og afkomu en sóknaraðili í störfum sínum.

Sóknaraðili mótmælir niðurstöðu hins kærða úrskurðar um mótframlag í lífeyrissjóð og greiðslur vegna bifreiðar- og símahlunninda. Hún sé réttur eigandi kröfu um mótframlag í lífeyrissjóð, enda hafi kröfunni ekki verið lýst af lífeyrissjóðnum. Greiðslur um hlunnindi önnur en hefðbundnar launagreiðslur beri að inna af hendi eins og aðrar samningsbundnar greiðslur út uppsagnarfrest.

Varnaraðili mótmælir því að hafa mismunað starfsmönnum við uppgjör launakrafna og vísar í fyrrgreinda bókun sem hann lagði fram í þinghaldi 22. nóvember 2010. Þar vísi hann til kröfuskrár. Í henni komi fram að tilgreindir fyrrverandi starfsmenn varnaraðila hafi ekki fengið samþykktar forgangskröfur við slitameðferð varnaraðila. Fyrrverandi sparisjóðsstjóri hafi lýst almennri kröfu, sem hafi verið samþykkt lítillega breytt. Fyrrverandi framkvæmdastjóri og staðgengill sparisjóðsstjóra hafi lýst sinni kröfu aðallega sem búskröfu en til vara sem forgangskröfu og til þrautavara sem almennri kröfu. Ágreiningur sé hvort tveggja um fjárhæð og rétthæð kröfu þess síðastnefnda og sé hann óútkljáður. Upplýst sé að ekki hafi allir fyrrverandi framkvæmdastjórar hjá varnaraðila lýst kröfum við slitameðferðina. Enginn starfsmaður sem gegndi framkvæmdastjórastöðu hjá varnaraðila við starfslok hafi fengið greidd laun í uppsagnarfresti, sbr. 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991.

II

Svo sem rakið hefur verið lýtur ágreiningur aðila bæði að fjárhæð og rétthæð kröfu sóknaraðila. Í hinum kærða úrskurði var fallist á kröfu hennar vegna bifreiðarhlunninda að fjárhæð 343.797 krónur og er ekki ágreiningur um hana fyrir Hæstarétti. Með vísan til forsendna verður fallist á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um símahlunnindi og mótframlag í lífeyrissjóð. Nemur krafa sóknaraðila því 16.241.876 krónum eins og í hinum kærða úrskurði greinir.

Um rétthæð kröfu sóknaraðila er þess fyrst að gæta að varnaraðili hefur ekki andmælt því að sóknaraðili hafi borið fram þau mótmæli í munnlegum málflutningi í héraði sem hann hefur haldið fram og að framan getur. Með vísan til þess sem rakið er í niðurstöðu hins kærða úrskurðar um störf sóknaraðila hjá varnaraðila verður fallist á að sóknaraðili hafi í starfi sínu sem framkvæmdastjóri verið einn af æðstu stjórnendum varnaraðila. Vegna þessa og með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar að öðru leyti verður talið að þágildandi ákvæði 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 taki til kröfu sóknaraðila. Verður ekki ráðið af gögnum málsins að þeir fyrrverandi starfsmenn, sem sóknaraðili kveður hafa fengið launakröfur sínar greiddar, hafi haft stöðu sambærilega sóknaraðila þannig að hér skipti máli. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, H-kvk-nf G-kvk-nf, greiði varnaraðila, Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis hf., 200.000 krónur í kærumálskostnað.