648/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni X um að dómkvaddur yrði matsmaður til að svara tilteknum spurningum er lutu einkum að því hvernig barnaklám hefði komist í tölvur í eigu X. Ekki var fallist á með ákæruvaldinu að matsgerðin væri tilgangslaus í skilningi 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og var því dómkvaddur matsmaður til að svara spurningum sem fram komu í matsbeiðni. Í dómi Hæstaréttar var kveðið á um að matsmaður skyldi ekki semja skriflega matsgerð, heldur bæri honum að mæta fyrir héraðsdóm áður en aðalmeðferð færi fram og gefa þar skýrslu um niðurstöðu matsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 12. október 2012, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 12. október 2012, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að dómkvaddur yrði matsmaður samkvæmt matsbeiðni en auk þess skyldi matsmaður svara spurningum sem bókaðar höfðu verið af hálfu sóknaraðila í þingbók. Kæruheimild er í o. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfu varnaraðila um dómkvaðningu matsmanns hafnað.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Eins og vikið er að í hinum kærða úrskurði hefur verið höfðað sakamál á hendur varnaraðila. Í ákæru er hann borinn sökum, sem tilgreindar eru í tveimur hlutum. Annars vegar eru í I. ákærulið tilgreind fjögur ætluð kynferðisbrot, auk ólögmætrar nauðungar og hótunar sem varnaraðili er sakaður um. Hins vegar er varnaraðili borinn þeim sökum í II. ákærulið að hafa um nokkurt skeið haft í vörslum sínum á tveimur tölvum 71 ljósmynd og sex myndskeið sem sýni börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt. Í ákæru segir að myndirnar og myndskeiðin hafi fundist við leit lögreglu 1. nóvember 2010.

Varnaraðili neitar þeim sökum sem hann er borinn í ákærunni. Vörn sína vegna sakargifta í II. ákærulið reisir hann meðal annars á því að hann hafi aldrei sótt eða orðið sér úti um barnaklám til vörslu í tölvu sinni. Hafi slíkt efni verið á tölvu hans hafi það gerst án þess að ásetningur hans hafi staðið til að sækja eða varðveita slíkt efni þar. Í greinargerð sem lögð var fram af hálfu varnaraðila fyrir héraðsdómi er leitt getum að því hvernig slíkt efni hefði getað komist í tölvu hans og verið þar án þess að skilyrðum refsiábyrgðar væri fullnægt.

Varnaraðili gerði um það áskilnað í greinargerðinni að leggja fram matsbeiðni í því skyni að óska eftir ,,að matsmaður verði kallaður til, yfirfari umrædda diska og veiti nánari svör um gögn málsins.“ Matsbeiðni var síðan lögð fram 12. október 2012. Í hinum kærða úrskurði eru í níu stafliðum tilgreindar þær spurningar í matsbeiðni sem varnaraðili óskar svara við. Í beiðninni kemur einnig fram að varnaraðili hyggist með mati hins dómkvadda manns sýna fram á að verulegur vafi leiki á því að þær skrár sem fundust í tölvu hans og þessi ákæruliður tekur til hafi nokkru sinni verið opnaðar og matsmaður athugi nánar hvernig skrár þær sem um ræðir kunni að hafa komist í tölvu varnaraðila.

II

Fallist er á þá niðurstöðu í hinum kærða úrskurði að ekki verði fullyrt að matsgerð sú, sem varnaraðili hefur beiðst, verði tilgangslaus til sönnunar um atvik, sem skipt geta máli, sbr. 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008. Verður því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að taka til greina beiðni varnaraðila um að dómkvaddur verði matsmaður í því skyni og á þann hátt sem að neðan er lýst.

Í hinum kærða úrskurði var einnig fallist á að matsmaður skyldi svara spurningum, sem bókaðar voru af hálfu sóknaraðila í þingbók. Fyrir Hæstarétti gerir sóknaraðili einungis þá kröfu að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfu varnaraðila um dómkvaðningu matsmanns hafnað. Um spurningar þær sem bókaðar voru í þingbók vegna matsbeiðni tekur sóknaraðili fram í greinargerð sinni að bókunin hafi verið gerð ,,til þess að tryggja [að] athugasemdir ákæruvaldsins við matsbeiðnina kæmu fram yrði hún samþykkt.“ Í 5. mgr. 128. gr. laga nr. 88/2008 kemur fram að dómari geti að eigin frumkvæði bætt atriðum við matsbeiðni með því að færa þau til bókar. Aðilar eiga þess kost að koma að sjónarmiðum sínum varðandi matið á matsfundi og við skýrslugjöf matsmanns fyrir dómi, sbr. 2. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 132. gr. laganna. Samkvæmt þessu verða fyrrgreindar athugasemdir sóknaraðila ekki hluti af þeim spurningum sem lagðar verða fyrir matsmann, auk þess sem þær fela að nokkru leyti í sér að honum er ætlað að leggja mat á hvort um klám eða barnaklám í skilningi 4. mgr. 210. gr. laga nr. 88/2008 sé að ræða. Slík álitaefni lúta lögfræðilegu mati, sem dómari annast samkvæmt 2. mgr. 127. gr. sömu laga.

III

Sakir þær, sem varnaraðili er borinn í II. kafla ákæru, eru veigalitlar í samanburði við þær, sem getur í I. kafla hennar. Viðfangsefni matsmanns, sem dómkvaddur yrði á grundvelli þeirrar beiðni sem varnaraðili lagði fram, er um flest afmarkað við tæknilega rannsókn á skrám, sem vistaðar voru á tveimur tölvum, og hvernig þær hafi borist í tölvurnar. Meðferð málsins hefur dregist nokkuð á rannsóknarstigi, en kæra barst lögreglu 22. september 2010. Ákæra var gefin út 19. júní 2012. Mikilvægt er að meðferð málsins fyrir dómi dragist ekki úr hömlu, sbr. 1. mgr. 171. gr. laga nr. 88/2008. Með vísan til framangreindra atriða verður fallist á beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanns, sem svari þeim spurningum er í matsbeiðni greinir, án þess að hann þurfi að semja skriflega matsgerð, sbr. 2. mgr. 130. gr. laga nr. 88/2008. Þess í stað skal matsmaður að lokinni rannsókn sinni mæta fyrir dóm áður en aðalmeðferð málsins fer fram og gefa þar skýrslu um niðurstöðu matsins. Um skýrslugjöf hans fer eftir 2. mgr. 132. gr. sömu laga.

Kærumálskostnaður dæmist ekki, sbr. 3. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð:

Fallist er á beiðni varnaraðila, X, um að dómkvaddur verði matsmaður til að svara þeim spurningum, sem í matsbeiðni framlagðri 12. október 2012 greinir. Matsmaður skal ekki semja skriflega matsgerð, heldur ber honum að mæta fyrir héraðsdóm áður en aðalmeðferð fer fram og gefa þar skýrslu um niðurstöðu matsins.