246/2015

Þ hf. og ÞE hf. deildu um uppgjör verksamnings þeirra á milli um endursmíði og endurbyggingu skips. Talið var að héraðsdómur væri haldinn þeim annmörkum að þar væri takmörkuð grein gerð fyrir efnisatriðum yfirmats- og álitsgerðar sem lágu fyrir í málinu, auk þess sem efni undirmatsgerðar var í engu rakið. Þrátt fyrir þetta væri í dóminum í mörgum tilvikum vísað til þess eins að yfirmatsmenn hefðu samþykkt tilgreinda reikninga og að mati þeirra hefði ekki verið hnekkt eða beinlínis vísað til niðurstöðu yfirmats- eða álitsgerðar án sérstaks rökstuðnings, auk þess sem niðurstaða dómsins væri í sumum tilvikum með öllu órökstudd. Skorti þannig á að tekin væri rökstudd afstaða til krafna og málsástæðna aðila. Þá þótti rökstuðningur fyrir niðurstöðu dómsins um riftunarkröfu sem lá fyrir í málinu með öllu ófullnægjandi. Uppfyllti héraðsdómur því ekki þær kröfur sem gerðar yrðu til rökstuðnings fyrir niðurstöðu dóms um sönnunar- og lagaatriði, sbr. f. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var dómurinn ómerktur og málinu vísað aftur heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 31. mars 2015. Hann krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða sér 33.192.194 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 6. ágúst 2010 til greiðsludags, allt að frádregnum 4.983.076 krónum miðað við 16. mars 2014. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar fyrir sitt leyti 9. júní 2015. Hann krefst þess að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 49.533.667 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 25. júní 2010 til greiðsludags. Jafnframt krefst hann þess að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 13.791.904 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. fyrrgreindra laga frá 6. ágúst 2010 til 18. nóvember 2011, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Loks krefst gagnáfrýjandi hærri málskostnaðar en honum var dæmdur í héraði auk málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Með vísan til 2. mgr. 161. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála var málsaðilum gefinn kostur á að tjá sig munnlega fyrir Hæstarétti um forsendur hins áfrýjaða dóms, sbr. f. lið 1. mgr. 114. gr. sömu laga.

I

Með héraðsdómsstefnu 11. júní 2011 krafðist gagnáfrýjandi þess að aðaláfrýjandi greiddi sér 87.423.084 krónur ásamt tilteknum vöxtum af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 25. júní 2010 til greiðsludags. Þá krafðist hann þess með stefnu til héraðsdóms 15. september sama ár að aðaláfrýjandi greiddi sér 26.616.533 krónur með tilteknum vöxtum frá 6. ágúst 2010 til greiðsludags. Loks krafðist aðaláfrýjandi þess í héraðsdómsstefnu 26. október 2011 að gagnáfrýjandi greiddi sér 135.826.631 krónu ásamt vöxtum af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 6. ágúst 2010 til greiðsludags. Málin voru sameinuð í þinghaldi 16. apríl 2012 samkvæmt heimild í 1. mgr. 30. gr. laga nr. 91/1991 og dæmd í einu lagi.

Í stefnunni frá 11. júní 2011 var krafa gagnáfrýjanda sundurliðuð samkvæmt 34 reikningum, en í stefnunni 15. september sama ár var í fyrsta lagi krafist bóta vegna ólögmætrar riftunar aðaláfrýjanda á verksamningi aðila, í öðru lagi var krafist bóta vegna galla í útboðslýsingu, breytinga sem aðaláfrýjandi hafi gert á aðalverkinu, viðbótarverka á verktíma og seinkunar sem hafi orðið á afhendingu teikninga og búnaðar og í þriðja lagi var krafist bóta vegna aukinnar vinnu sem tilteknir starfsmenn gagnáfrýjanda hafi þurft að inna af hendi vegna hinnar ólögmætu riftunar. Í fyrrnefndri stefnu aðaláfrýjanda var krafist greiðslu tiltekinna fjárhæða vegna ofgreiðslu samningsverks eftir verksamningi og ofgreiðslu reikninga vegna aukaverka. Þá var krafist greiðslu vegna ofgreiðslna fyrir suðuvinnu, viðgerðar hliðarfærslusleða, kostnaðar vegna dráttar skipsins til Akureyrar, aukalegrar aðstoðar tryggingarfélags, vinnu Slippsins á Akureyri, útgáfu bankaábyrgðar og dagsekta vegna seinkunar verkloka.

Í þinghaldi 11. desember 2014 lækkaði gagnáfrýjandi höfuðstól kröfu sinnar samkvæmt fyrsttöldu stefnunni niður í 56.546.298 krónur og kröfu samkvæmt héraðsdómsstefnunni frá 15. september 2011 niður í 21.695.085 krónur. Þá lækkaði aðaláfrýjandi í sama þinghaldi kröfu sína um 2.000.000 krónur.

Engin grein er gerð fyrir hinni breyttu kröfugerð í héraðsdómi og á hverju hún var reist.

II

Í málinu liggur fyrir álitsgerð F-kk-ef S-kk-ef skipatæknifræðings 31. ágúst 2010 um „verkstöðu og kostnað á samningsverki“ miðað við 12. ágúst 2010. Undir rekstri málsins fékk aðaláfrýjandi dómkvadda menn til að leggja mat á útboðsverk og breytingar á því, vinnu tengda flutningi skips þess, sem um ræðir í málinu, til Akureyrar og lok endurbyggingar þess á Akureyri. Gagnáfrýjandi lagði síðan fyrir matsmennina viðbótarspurningar í 25 liðum og skiluðu þeir mati sínu í júní 2013. Í framhaldi af því aflaði gagnáfrýjandi yfirmatsgerðar þar sem mat var lagt á þau atriði sem undirmatsgerð tók til og lá mat þeirra fyrir í mars 2014.

Í forsendum hins áfrýjaða dóms kemur fram að dómurinn leggi „niðurstöður yfirmatsgerðar að mestu leyti til grundvallar í niðurstöðum sínum. Einnig er litið til undirmats og álitsgerðar F-kk-ef S-kk-ef (Navis) þegar ekki liggur fyrir niðurstaða í viðkomandi tilviki í yfirmati ef umrædd möt fjalla um slík tilvik.“ Í dóminum er afar takmörkuð grein gerð fyrir efnisatriðum í yfirmatsgerðinni og álitsgerð F-kk-ef S-kk-ef. Þá er í engu rakið efni undirmatsgerðar. Þrátt fyrir þetta er í dóminum í mörgum tilvikum vísað til þess eins að yfirmatsmenn hafi samþykkt tilgreinda reikninga gagnáfrýjanda og að mati þeirra hafi ekki verið hnekkt eða beinlínis vísað til niðurstöðu yfirmatsgerðar eða fyrrgreindrar álitsgerðar án sérstaks rökstuðnings auk þess sem niðurstaðan er í sumum tilvikum með öllu órökstudd. Skortir þannig mjög á að tekin sé rökstudd afstaða til krafna og málsástæðna aðila. Rökstuðningur fyrir niðurstöðu dómsins um riftunarkröfu aðaláfrýjanda er með öllu ófullnægjandi, en látið er við það sitja að vísa í örstuttu máli til þess sem fram kemur í yfirmatsgerð og álitsgerð F-kk-ef S-kk-ef. Samkvæmt öllu framansögðu uppfyllir héraðsdómur ekki þær kröfur sem gerðar eru til rökstuðnings fyrir niðurstöðu dóms um sönnunar- og lagaatriði eftir f. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

Vegna þessa annmarka á hinum áfrýjaða dómi er óhjákvæmilegt að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.