674/2011

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu L ehf. um að sýslumaður skyldi leggja lögbann við því að H ehf. seldi, veðsetti eða leigði jörðina Laxnes 2 í Mosfellsbæ og þrjár landspildur í landi jarðarinnar, en sýslumaður hafði áður synjað um það. Hæstiréttur vísaði til þess að samkvæmt gögnum sem lögð voru fyrir réttinn hefði sýslumaður tekið á ný fyrir kröfu L ehf. um lögbann og lagt það á sama dag og hinn kærði úrskurður var upp kveðinn. Þá segir meðal annars í dómi Hæstaréttar að gerðarbeiðandi gæti krafist úrlausnar héraðsdómara um ákvörðun sýslumanns um synjun lögbanns, sbr. 1. mgr. 33. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., og með gagnályktun frá því ákvæði yrði sú ákvörðun sýslumanns að leggja lögbann við athöfn ekki borin undir dóm. Á hinn bóginn væri ekki girt fyrir í 1. mgr. 35. gr. laganna, sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, að úrskurði héraðsdóms, þar sem tekin hefði verið til greina krafa gerðarbeiðanda um að lögbann yrði lagt á, yrði skotið til Hæstaréttar. Kæra frestaði því þó almennt ekki að svo væri gert, sbr. 3. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989. Þar sem lögbannið hefði þegar verið lagt á skorti H ehf. lögvarða hagsmuni af því að hinn kærði úrskurður kæmi til endurskoðunar. Var málinu því vísað frá réttinum.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og E-kk-nf T-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. desember 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. nóvember 2011, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að sýslumaður skuli leggja lögbann við því að sóknaraðili selji, veðsetji eða leigi jörðina Laxnes 2 í Mosfellsbæ, með fastanúmerið 208-2135 og landnúmerið 123695. Ennfremur þrjár landspildur í landi jarðarinnar, með fastanúmerið 208-5023 og landnúmerið 125588, fastanúmerið 208-5024 og landnúmerið 125589 og fastanúmerið 208-5025 og landnúmerið 125592. Um kæruheimild vísar sóknaraðili til 35. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl., sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi þannig að hafnað verði kröfu varnaraðila um lögbann við áðurgreindum athöfnum. Til vara krefst sóknaraðili þess, verði fallist á kröfu varnaraðila um lögbann, að honum verði gert að setja tryggingu að fjárhæð 70.000.000 krónur. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Hinn 24. ágúst 2011 hafnaði sýslumaðurinn í Reykjavík kröfu varnaraðila um að leggja lögbann við því að sóknaraðili selji, veðsetji, leigi eða nýti jörðina Laxnes 2 í Mosfellsbæ og þrjár framangreindar landspildur í landi hennar. Eins og að framan greinir var með hinum kærða úrskurði fallist á kröfu sóknaraðila um að lögbann skyldi lagt á, þó að því undanskildu að ekki þóttu efni til að leggja lögbann við nýtingu landsins.

Samkvæmt gögnum sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt tók sýslumaðurinn í Reykjavík 6. desember 2011 fyrir á ný kröfu varnaraðila um lögbann. Við þá fyrirtöku var meðal annars bókað: „Lögmaður gerðarbeiðanda ítrekar kröfu sína um að lögbann verði lagt á í samræmi við framlagðan [úrskurð] héraðsdóms. Lögmaður gerðarþola gerir ekki athugasemdir við að lögbann verði lagt á í samræmi við [úrskurð] héraðsdóms. Lögmaður gerðarþola lýsir því yfir að úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur hafi verið kærður til Hæstaréttar. Með vísan til [úrskurðar] Héraðsdóms Reykjavíkur frá 24. nóvember 2011 ... leggur sýslumaðurinn í Reykjavík nú lögbann við því að gerðarþoli, Héðinshöfði ehf., selji, veðsetji eða leigi jörðina Laxnes 2, Mosfellsbæ, með fastanúmerið 208-2135 og landnúmerið 123695 og þrjár landspildur, eina með fastanúmerið 208-5023 og landnúmerið 125588, aðra með fastanúmerið 208-5024 og landnúmerið 125589, og þá þriðju með fastanúmerið 208-5025 og landnúmerið 125592 í landi Laxness 2, Mosfellsbæ. Mættum er kynnt efni þessarar bókunar sem ekki er gerð athugasemd við.“ Varnaraðili fékk útgefna réttarstefnu 12. desember 2011 í máli til staðfestingar lögbanninu, jafnframt því sem hann gerði þar kröfur á hendur sóknaraðila um ógildingu fjögurra tilgreindra löggerninga.

Samkvæmt 1. mgr. 33. gr. laga nr. 31/1990 getur gerðarbeiðandi krafist úrlausnar héraðsdómara um ákvörðun sýslumanns um synjun lögbanns. Með gagnályktun frá því ákvæði verður sú ákvörðun sýslumanns að leggja lögbann við athöfn ekki borin undir dóm. Á hinn bóginn er ekki girt fyrir í 1. mgr. 35. gr. laganna, sbr. 4. mgr. 91. gr. laga nr. 90/1989, að úrskurði héraðsdómara, þar sem tekin hefur verið til greina krafa gerðarbeiðanda um að lögbann verði lagt á, verði skotið til Hæstaréttar, sbr. dóm Hæstaréttar 20. september 2010 í máli nr. 528/2010. Kæra frestar því þó almennt ekki að svo verði gert, sbr. 3. mgr. 91. gr. síðarnefndu laganna.

Samkvæmt framansögðu hefur hið umþrætta lögbann þegar verið lagt á. Af þeim sökum hefur sóknaraðili ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að úrskurður héraðsdóms komi til endurskoðunar, en á gildi lögbannsins mun reyna í máli því sem varnaraðili hefur höfðað til staðfestingar lögbanninu eftir reglum VI. kafla laga nr. 31/1990. Verður málinu því vísað frá Hæstarétti.

Sóknaraðili verður dæmdur til að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.

Sóknaraðili, Héðinshöfði ehf., greiði varnaraðila, Laxnesbúinu ehf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.