544/2017

Hinn 16. desember 2013 höfðaði H ehf. mál á hendur Í til endurgreiðslu ofgreiddra gjalda fyrir tollkvóta af nánar tilgreindum landbúnaðarvörum á árunum 2009 til 2013. Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 317/2015 var fallist á kröfu H ehf. þar sem gjaldtakan var talin brjóta í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Ágreiningur aðila í máli þessu laut að því frá hvaða tímamarki bæri að reikna dráttarvexti af endurgreiðslu ofgreiddra gjalda fyrir tollkvóta vegna innflutnings H ehf. á landbúnaðarvörum eftir 16. desember 2013. Í dómi Hæstaréttar kom fram að H ehf. hefði reist málatilbúnað sinn í máli nr. 317/2015 á því að gjaldtakan hefði ekki átt sér viðhlítandi stoð í lögum og hefði verið andstæð stjórnarskrá. Í hefði því allar götur frá því H ehf. höfðaði fyrra málið verið kunnugt um afstöðu hans til þess hvort réttmætt hefði verið að krefja hann um þær greiðslur sem hann innti af hendi meðan á rekstri fyrra málsins stóð. Var því fallist á með H ehf. að hann hefði með málsókninni 16. desember 2013 sannanlega lagt fram kröfu um endurgreiðslu oftekinna gjalda, sem hann yrði krafinn um, í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf I. J-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf, K-kk-nf A-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 30. ágúst 2017. Hann krefst þess að sér verði gert að greiða stefnda 35.377 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. janúar 2016 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi höfðaði stefndi 16. desember 2013 mál á hendur áfrýjanda til endurgreiðslu ofgreiddra gjalda fyrir tollkvóta af nánar tilgreindum landbúnaðarvörum á árunum 2009 til 2013. Með dómi Hæstaréttar 21. janúar 2016 í máli nr. 317/2015 var fallist á kröfu stefnda, þar sem gjaldtakan var talin brjóta í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Var áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda 245.215.249 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 af nánar tilteknum fjárhæðum frá 29. desember 2009 til 16. desember 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Eftir að dómur Hæstaréttar lá fyrir krafði stefndi áfrýjanda 26. janúar 2016 um endurgreiðslu gjalda, sem stefndi hafði greitt fyrir tollkvóta frá 6. janúar 2014 til 4. janúar 2016, samtals að fjárhæð 338.233.600 krónur, auk dráttarvaxta. Með bréfi 4. apríl 2016 féllst áfrýjandi á að endurgreiða stefnda gjöld vegna tollkvóta, sem greidd höfðu verið frá árinu 2013 fram til þess að lög nr. 46/2015 um breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum nr. 99/1993 og fleiri lögum tóku gildi 11. júlí 2015, samtals að fjárhæð 217.363.370 krónur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 20. desember 2013 til 26. janúar 2016, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til greiðsludags. Því til samræmis greiddi áfrýjandi stefnda 233.778.876 krónur 7. apríl 2016. Hagaði áfrýjandi útreikningi kröfunnar meðal annars þannig að fjármagnstekjuskattur var dreginn frá áföllnum vöxtum af endurgreiðslukröfunni áður en áfallnir vextir voru lagðir við höfuðstól hennar eins og hann var á hverjum tíma.

II

Fyrir Hæstarétti hefur áfrýjandi fallið frá málsástæðum um að réttilega hafi verið staðið að frádrætti fjármagnstekjuskatts og höfuðstólsfærslu vaxta í fyrrgreindum útreikningi frá 4. apríl 2016. Því til samræmis viðurkennir áfrýjandi að hann standi í skuld við stefnda eins og í dómkröfu áfrýjanda greinir. Samkvæmt því og þar sem ekki er tölulegur ágreiningur milli aðila deila þeir hér fyrir dómi eingöngu um frá hvaða tímamarki beri að reikna dráttarvexti af endurgreiðslu ofgreiddra gjalda fyrir tollkvóta vegna framangreinds innflutnings stefnda á landbúnaðarvörum eftir 16. desember 2013, en sem fyrr segir höfðaði hann þann dag mál á hendur áfrýjanda til endurgreiðslu ofgreiddra gjalda fyrir tollkvóta á árunum 2009 til 2013.

Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda skal við endurgreiðslu samkvæmt 1. gr. laganna greiða gjaldanda vexti, sem skulu vera þeir sömu og Seðlabanki Íslands ákveður og birtir samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, af því fé sem oftekið var frá þeim tíma sem greiðslan átti sér stað og þar til endurgreiðsla fer fram. Þá segir í 2. mgr. 2. gr. að þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. skuli greiða dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim tíma er gjaldandi sannanlega lagði fram kröfu um endurgreiðslu ofgreiddra skatta eða gjalda.

Með málsókn sinni 16. desember 2013 krafði stefndi áfrýjanda um endurgreiðslu oftekinna gjalda fyrir tollkvóta af landbúnaðarvörum á árunum 2009 til 2013. Reisti stefndi málatilbúnað sinn á því að gjaldtakan ætti sér ekki viðhlítandi stoð í lögum og væri andstæð stjórnarskrá. Með framangreindum dómi Hæstaréttar 21. janúar 2016 var fallist á kröfu stefnda. Meðan á rekstri málsins stóð þurfti stefndi að standa áfrýjanda skil á greiðslum fyrir frekari tollkvóta. Áfrýjanda var því allar götur frá því stefndi höfðaði fyrra málið kunnugt um afstöðu hans til þess hvort réttmætt væri að krefja hann um þær greiðslur. Samkvæmt þessu verður að líta svo á að stefndi hafi með málsókninni 16. desember 2013 sannanlega lagt fram kröfu um endurgreiðslu oftekinna gjalda, sem hann yrði krafinn um, í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 29/1995. Var honum því engin þörf á að krefja áfrýjanda hverju sinni um endurgreiðslu oftekinna gjalda, sem hann yrði krafinn um undir rekstri þess máls, á því tímabili sem krafa hans tekur til. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Eftir úrslitum málsins verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir, en við ákvörðun hans er tekið tillit til þess að tvö önnur samkynja mál eru rekin samhliða máli þessu.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, Högum verslunum ehf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.