481/2006

Flugfélagið I og auglýsingastofan H höfðu verið í föstu viðskiptasambandi frá hausti 2003 til janúar 2005 og gerði H á þessu tímaskeiði I reglulega reikninga fyrir störf sín. Í lok janúar 2005 sagði H viðskiptunum upp og gaf út reikning til I að fjárhæð tæplega 10 milljónir króna sem náði til nánar tilgreindrar vinnu H í þágu I allt frá því að viðskipti aðila hófust á árinu 2003 til loka viðskiptasambandsins. Aðilar deildu um skyldu I til að greiða þennan reikning. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fallast yrði á með I að í föstu viðskiptasambandi þar sem reikningum væri framvísað með reglubundnum hætti mætti að öðru jöfnu gera ráð fyrir að verið væri að ljúka uppgjöri fyrir störf á viðkomandi tímabili og bæri sá sem héldi öðru fram sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu. Gegn mótmælum I var talið ósannað að I hefði fallist á að hluti reikningsgerðar fyrir störf H í þágu I skyldi bíða þar til síðar, sem og að slík reikningsgerð skyldi taka mið af öðrum sjónarmiðum en fyrri reikningar H. Af þessu leiddi að I var sýknaður af kröfu H um greiðslu hins umþrætta reiknings. I hafði fyrir Hæstarétti viðurkennt réttmæti annars og mun lægri reiknings sem aðilar höfðu deilt um fyrir héraðsdómi og var félagið dæmt til að greiða hann ásamt dráttarvöxtum, sem I hafði einnig fallist á að greiða.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 6. september 2006. Hann krefst þess að sér verði einungis gert að greiða gagnáfrýjanda 606.315 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.081.121 krónu frá 12. maí 2005 til 11. nóvember 2005, en af 606.315 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. nóvember 2006. Hann krefst þess að aðaláfrýjanda verði gert að greiða sér 9.700.607 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 189.489 krónum frá 30. nóvember 2004 til 31. desember sama ár, af 795.804 krónum frá þeim degi til 20. janúar 2005, af 899.351 krónu frá þeim degi til 26. sama mánaðar, af 9.993.643 krónum frá þeim degi til 15. febrúar 2005, af 10.175.413 krónum frá þeim degi til 11. nóvember sama ár, en af 9.700.607 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Með kröfum sínum fyrir Hæstarétti fellst aðaláfrýjandi á annan tveggja reikninga sem um var deilt í héraði og nam 606.315 krónum. Þá fellst hann á að greiða dráttarvexti af fjárhæð þess reiknings og einnig af fjárhæð þriggja annarra reikninga, sem hann greiddi eftir að málið var höfðað, og miðar þá við upphafstíma einum mánuði eftir þingfestingu málsins í héraði og reiknar vextina til þess dags er hann greiddi reikningana.

Höfuðstóll dómkröfu gagnáfrýjanda er myndaður af fjárhæð fyrrgreinds reiknings 606.315 krónum og reiknings 26. janúar 2005 að fjárhæð 9.531.924 krónur að frádregnum reikningsþætti að fjárhæð 437.632 krónur, sem var sagður stafa af gerð tilboðs í vinnu fyrir aðaláfrýjanda í apríl 2003, 351.512 krónur að viðbættum virðisaukaskatti 86.120 krónum. Var aðaláfrýjandi sýknaður í héraðsdómi af síðastgreindum reikningslið, þó að láðst hafi í dóminum að draga virðisaukaskattinn frá kröfufjárhæðinni sem dæmd var.

I.

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi, var fast viðskiptasamband milli málsaðila allt frá hausti 2003 til janúar 2005. Aðaláfrýjandi stundaði á þessum tíma flugrekstur, einkum frá Íslandi til Danmerkur og Englands. Gagnáfrýjandi vann þetta tímabil í hans þágu við gerð auglýsinga og annars konar kynningar- og markaðsstarf. Í lok nóvember 2004 var G-kk-þgf P-kk-þgf markaðsstjóra hjá aðaláfrýjanda sagt upp störfum, en hann hafði aðallega séð um samskipti af hálfu aðaláfrýjanda við gagnáfrýjanda. G-kk-nf réðst stuttu seinna til gagnáfrýjanda. Eftir að G-kk-nf lét af starfi hjá aðaláfrýjanda risu úfar með aðilum um reikningsgerð gagnáfrýjanda svo sem lýst er í héraðsdómi. Sagði gagnáfrýjandi viðskiptunum upp með bréfi 26. janúar 2005 eða sama dag og gefinn var út reikningurinn að fjárhæð 9.531.924 krónur, sem aðilar deila um fyrir Hæstarétti.

Á því tímaskeiði, sem viðskiptasamband aðila stóð, gerði gagnáfrýjandi aðaláfrýjanda reglulega reikninga fyrir störf sín. Er ágreiningslaust að reikningsgerðin miðaðist við svonefnda viðmiðunarverðskrá 28. ágúst 2003, sem gagnáfrýjandi hafði útbúið og afhent aðaláfrýjanda í þessu skyni. Í verðskránni voru nefndir ýmsir verkþættir í væntanlegu starfi gagnáfrýjanda í þágu aðaláfrýjanda og tekið fram hversu margar „einingar“ skyldu greiddar fyrir hvern verkþátt. Þá var hver eining verðlögð á 7.000 krónur. Fyrst í stað voru gerðir reikningar fyrir einstök verk en frá apríl 2004 var reikningsgerð gagnáfrýjanda hagað með þeim hætti að gerðir voru reikningar, ýmist mánaðarlega eða fyrir hvern hálfan mánuð og tóku þeir þá til þeirra verka sem unnin höfðu verið á viðkomandi tímabili, oftast samkvæmt sérstakri sundurliðun sem fylgdi hverjum reikningi. Aðaláfrýjandi greiddi þessa reikninga jafnóðum eftir að hafa staðfest réttmæti þeirra.

Ágreiningur málsaðila í héraði laut að skyldu aðaláfrýjanda til greiðslu tveggja reikninga gagnáfrýjanda. Annar var gefinn út 31. desember 2004 að fjárhæð 606.315 krónur en hinn 26. janúar 2005 að fjárhæð 9.531.924 krónur. Fyrir Hæstarétti hefur aðaláfrýjandi, svo sem fyrr var getið, fallist á að greiða fyrrnefnda reikninginn með vöxtum svo sem greinir í dómkröfum hans. Deilan fyrir Hæstarétti snýst því aðeins um síðarnefnda reikninginn að undanskildum þeim reikningsþætti sem fyrr var nefndur. Með þessum reikningi krefst gagnáfrýjandi þóknunar samkvæmt tímaskýrslum starfsmanna sinna í svonefndu verkbókhaldi vegna vinnu í þágu aðaláfrýjanda, allt frá því viðskipti aðila hófust á árinu 2003 til loka viðskiptasambandsins í janúar 2005. Samkvæmt gögnum sem gagnáfrýjandi hefur lagt fram til stuðnings þessum reikningi er hér um að ræða margvíslega vinnu við þróun og gerð táknmynda, þróun útlits fyrir netpóst, gerð bæklinga og slagorða, gerð sjónvarpsauglýsinga, undirbúning markaðsdags og annars konar kynningarstarfsemi. Gagnáfrýjandi heldur því fram að samið hafi verið um að fyrir þessi verkefni skyldi greitt eftir tímaskráningu í verkbókhaldi en ekki fyrrnefndri viðmiðunarverðskrá. Þá hafi einnig verið samkomulag um að gagnáfrýjandi myndi ekki krefja aðaláfrýjanda um þóknun fyrir þessi verkefni fyrr en síðar. Hafi hann þess vegna gert þennan reikning, þegar fyrir lá að viðskiptasambandinu væri lokið.

Aðaláfrýjandi hefur mótmælt því að sérstakt samkomulag hafi tekist milli aðila með því efni sem gagnáfrýjandi heldur fram. Telur hann sig hafa mátt treysta því að gagnáfrýjandi gerði reikninga jafnóðum fyrir vinnu sína. Þá hefur hann mótmælt reikningnum á efnislegum forsendum, meðal annars með því að greiðsla fyrir svonefnda grunnvinnu, sem þarna sé að hluta um að ræða, hafi verið innifalin í þeim reikningum sem gerðir voru á tímabilinu, verið sé að krefjast greiðslu fyrir verk sem þegar hafi verið greitt fyrir og tímaskráning að baki einstökum verkefnum fái ekki staðist.

II.

Fallist verður á með aðaláfrýjanda, að í föstu viðskiptasambandi, þar sem reikningum er framvísað með reglubundnum hætti, megi að öðru jöfnu gera ráð fyrir að verið sé að ljúka uppgjöri fyrir störf á viðkomandi tímabili. Sá sem heldur því fram að sérstaklega hafi verið samið um að bíða með reikningsgerð og uppgjör vegna hluta þeirra verkefna, sem greiða eigi fyrir, ber sönnunarbyrði fyrir staðhæfingu sinni um þetta. Sama er að segja um sönnunarbyrði fyrir því að samið hafi verið um að reikningar fyrir slík verkefni aftur í tímann eigi að miðast við önnur sjónarmið en aðrir reikningar í viðskiptum aðila.

Ef aðilar hefðu gert með sér samning með því efni sem gagnáfrýjandi heldur fram hefði honum allt að einu verið rétt að skrifa út reikninga jafnóðum og verkin voru unnin og færa þau aðaláfrýjanda til skuldar í bókhaldi sínu. Þetta gerði hann ekki. Þá er einnig ljóst að gagnáfrýjandi hefði átt auðvelt með að tryggja sér sönnun um slíkt samkomulag, á þeim tíma er það var gert, með því að fá skriflega staðfestingu frá aðaláfrýjanda á tilvist þess. Það gerði hann heldur ekki. Í forsendum hins áfrýjaða dóms var komist að þeirri niðurstöðu að með framburði G-kk-ef P-kk-ef fyrrverandi markaðsstjóra aðaláfrýjanda hefði verið nægilega sannað að á hefði komist samningur um frestun á gerð og greiðslu reikninga fyrir sum verk gagnáfrýjanda, en G-kk-nf mun, svo sem fyrr var greint, að mestu hafa annast samskiptin við gagnáfrýjanda, meðal annars með því að samþykkja reikninga frá honum. Fyrir liggur að aðaláfrýjandi sagði þessum starfsmanni upp í lok nóvember 2004. Í framhaldi af því kom upp sá ágreiningur um reikningsgerð gagnáfrýjanda sem olli því að viðskiptasamband aðila rofnaði. Þegar til þessa er litið, sem og þess að vitnið réðst til starfa hjá gagnáfrýjanda eftir að aðaláfrýjandi sagði honum upp störfum, verður með vísan til 59. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ekki fallist á að vitnisburður þessa vitnis nægi til sönnunar á að sérstakt samkomulag hafi tekist með aðilum um þau atriði sem gagnáfrýjandi heldur fram. Gegn mótmælum aðaláfrýjanda er því ósannað að hann hafi fallist á að hluti reikningsgerðar fyrir störf gagnáfrýjanda í hans þágu skyldi bíða þar til síðar, sem og að slík reikningsgerð skyldi taka mið af tímaskráningu úr verkbókhaldi gagnáfrýjanda. Af þessu leiðir að aðaláfrýjandi verður sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda um greiðslu reikningsins 26. janúar 2005, þar með talið þess hluta hans sem varðar ætluð störf í þágu aðaláfrýjanda í janúar 2005, enda er í málflutningi aðila byggt á sama grundvelli fyrir þennan yngsta þátt í reikningnum sem gert er fyrir aðra þætti hans.

Samkvæmt þessu verður aðaláfrýjandi aðeins dæmdur til greiðslu höfuðstóls og dráttarvaxta í samræmi við viðurkenningu sína. Eftir þessum málsúrslitum og með hliðsjón af því að báðir aðilar þykja eiga nokkra sök á þeirri óvissu sem upp kom í lögskiptum þeirra og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, verður gagnáfrýjandi aðeins dæmdur til að greiða aðaláfrýjanda upp í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, Iceland Express ehf., greiði gagnáfrýjanda, Himni og hafi auglýsingastofu ehf., 606.315 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.081.121 krónu frá 12. maí 2005 til 11. nóvember 2005 en af 606.315 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda 700.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.