36/2004

Á grundvelli matsgerðar kröfðust kaupendur fasteignar afsláttar af kaupverði eignarinnar vegna galla á þaki hennar. Með vísan til þess að seljendur höfðu ekki verið boðaðir til matsfundar, þar sem könnuð voru flestöll þau meginatriði sem matsgerð beindist að, var ekki talið unnt að byggja niðurstöðu málsins á matsgerðinni. Önnur gögn höfðu ekki að geyma fullnægjandi upplýsingar um ástand þaksins né fjárhæð hugsanlegs afsláttar. Vegna þessarar vanreifunar varð ekki komist hjá því að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 21. janúar 2004. Þeir krefjast þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Til vara krefjast þeir sýknu af kröfu stefndu. Að því frágengnu er þess krafist að fjárhæð sú, sem stefndu var dæmd í héraði, verði lækkuð. Þá krefjast áfrýjendur málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi keyptu stefndu iðnaðarhúsnæði að Skútahrauni 9A í Hafnarfirði af áfrýjendum með samningi 26. október 1998. Var hið keypta miðhluti húseignarinnar. Kaupverð var 9.200.000 krónur. Ágreiningur reis með aðilum þar sem stefndu töldu húseignina haldna ýmsum göllum. Að beiðni stefndu var maður dómkvaddur 28. júní 2000 til að skoða nánar tilgreind atriði varðandi húseignina og meta kostnað við úrbætur. Skilaði matsmaður skýrslu 30. júní 2001. Var niðurstaða hans sú að kostnaður við úrbætur næmi samtals 2.876.000 krónum. Höfðuðu stefndu málið í héraði með stefnu 4. desember 2002 og kröfðust afsláttar af kaupverði fasteignarinnar. Reistu þeir kröfu sína á niðurstöðu matsgerðarinnar. Við meðferð málsins í héraði féllu stefndu frá öðrum þáttum kröfu sinnar en þeim er tengdust þaki hússins.

II.

Áfrýjendur hafa mótmælt gildi framangreindrar matsgerðar. Reisa þeir mótmæli sín annars vegar á því að þeir hafi ekki verið boðaðir til matsfunda og hins vegar að matsmaður hafi verið í óeðlilegu og einhliða sambandi við stefndu við framkvæmd matsins. Telja þeir að ekki verði af þessum sökum byggt á matsgerðinni við úrlausn málsins.

Samkvæmt matsgerðinni var matsfundur haldinn að Skútahrauni 9A þann 13. september 2000. Voru áfrýjendur og stefndi Ó-kk-nf Þ. J-kk-nf viðstaddir. Á þeim fundi voru dómkvaðning og matsbeiðni lesnar upp og bókað að engar athugasemdir hafi komið fram vegna tilnefningar matsmanns eða við boðun matsfundar. Um þau atriði sem til úrlausnar eru nú í málinu var bókað að stefndi Ó-kk-nf hafi tekið fram að leka hafi orðið vart með gluggum á austurhlið hússins og annað veifið komi fram þakleki, sem erfitt sé að staðsetja. Síðan hafi vettvangsskoðun farið fram og matsfundi að því búnu slitið. Þá kemur fram í matsgerðinni að 23. nóvember 2000 hafi matsmaður aftur farið á vettvang „til þess að reyna að átta sig á kvörtunum matsbeiðenda og ýmsum óskýrum atriðum í matsbeiðni sem matsmanni fannst erfitt að henda reiður á.“ Er bókað að stefndu hafi báðir verið viðstaddir og að matsmaður hafi aflað sér teikninga af húsnæðinu. Síðan fóru fram mælingar og könnun vegna ýmissa þátta í matsbeiðninni. Um þakið segir að við könnun á því innanverðu hafi komið í ljós „að búið er að einangra þakið innanfrá með 6“ steinull (léttull) en rakasperru vantar. Burðarvirkið í þakinu eru forsteyptir bitar þvert á langhliðar hússins. Þar ofan á koma ásar á langveginn (sperrur) úr 2“ x 8“ c/c 60 cm. Þegar steinull og vindpappi var tekin niður úr hólfi milli sperra kom í ljós þéttklædd borðaklæðning 1“ x 6“ þvert á ásana án útloftunar, enda reyndist klæðningin innihalda 20-45% raka.” Í matsgerðinni kemur fram að matsmaður taldi rétt að framangreindar athuganir yrðu kynntar fyrir áfrýjendum, en þeir voru ekki viðstaddir fundinn, enda ekki til hans boðaðir. Af því tilefni boðaði matsmaður til fundar að Skútahrauni 9A með símskeytum þann 14. júní 2001 eða tæpum sjö mánuðum síðar. Á þann fund mættu auk matsmanns áfrýjandinn Ó-kk-nf H-kk-nf og stefndu. Segir í matsgerð að framangreindir ágallar á þaki hafi verið kynntir áfrýjanda, sem hafi lýst því yfir að hann hafi ekki byggt húsið á sínum tíma. Var fleira ekki gert og fundi slitið. Í matsgerðinni segir síðan að til hafi staðið að fá körfubíl til skoðunar þakkants vegna kvörtunar um leka með gluggum á austurhlið hússins. Matsmanni hafi verið tilkynnt 20. júní 2001 að körfubíll yrði til reiðu. Hafi verið farið á vettvang og þakkanturinn skoðaður. Hafi komið í ljós að kanturinn var „galopinn og ófrágenginn að ofan.“ Sé þar komin skýring á hinum mikla leka með gluggum á austurhlið hússins. Við þessa skoðun hafi einnig komið í ljós að ryð var komið í þakstálið á öllu þakinu umhverfis þaksaum þann, sem stálið var neglt niður með. Taldi matsmaður að það stafaði af því að rangt efni hafi verið í þaksaum þeim sem notaður var til verksins.

Samkvæmt 2. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal matsmaður tilkynna aðilum með sannanlegum hætti hvar og hvenær verði metið. Þá er kveðið á um að matsmanni sé rétt að afla gagna til afnota við matið, en aðilum, sem eru viðstaddir skal þá gefinn kostur að tjá sig um þau eftir þörfum. Ljóst er að áfrýjendur voru ekki boðaðir til fundar 23. nóvember 2000. Var það brýnt þar sem þá voru könnuð flest þau meginatriði, sem matsgerð beindist að. Var þá meðal annars könnuð einangrun þaksins að innanverðu og í því skyni var steinull og vindpappi tekin niður úr hólfi milli sperra. Er niðurstaða matsgerðar um skort á útloftun þaksins reist á því, sem matsmaður taldi koma í ljós við þá skoðun, en réttmæti þeirrar niðurstöðu er meginágreiningsefni málsins. Varð ekki bætt úr því að áfrýjendum gafst ekki færi á að vera viðstaddir þessa skoðun með síðbúinni kynningu matsmanns á þeim ágöllum á þakinu, sem hann taldi sig hafa komist að við skoðunina. Þá voru málsaðilar heldur ekki boðaðir til fundar 20. júní 2001 þegar þak og kantur þess var skoðað að utanverðu. Verður af þessum sökum ekki unnt að byggja niðurstöðu málsins á matsgerðinni hvorki varðandi ástand þaksins né fjárhæð hugsanlegs afsláttar. Um þessi atriði hafa önnur gögn málsins ekki að geyma fullnægjandi upplýsingar. Vegna þessarar vanreifunar verður ekki komist hjá því að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Rétt er að hver aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.