291/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að haldlagningu farsíma hans yrði aflétt. Hæstiréttur taldi að uppfyllt hafi verið skilyrði 2. mgr. 29. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga, sbr. IX. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, til þess að leggja hald á farsímann, enda gætu upplýsingar og gögn í símanum varpað ljósi á hver X væri í raun og veru. Hæstiréttur tók aftur á móti fram að L þyrfti dómsúrskurð til þess að rannsaka efni farsímans.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og H-kvk-nf H-kvk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. apríl 2016, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 12. apríl 2016 þar sem hafnað var kröfu varnaraðila um að haldlagningu farsíma hans yrði aflétt. Kæruheimild er í g. lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili krefst þess að haldlagningunni verði aflétt.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Eins og rakið er í úrskurði héraðsdóms var varnaraðili handtekinn í Flugstöð Leifs Eiríkssonar 13. mars 2016, grunaður um að hafa framvísað frönsku kennivottorði annars manns og þannig gerst brotlegur meðal annars við 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í tengslum við rannsókn málsins var farsími og minniskort í fórum varnaraðila haldlagt, en hann hefur neitað að greina lögreglu frá lykilorði sem nauðsynlegt er til þess að fá aðgang að þeim upplýsingum og gögnum sem þar er að finna. Lögreglan telur sig þó geta afritað gögnin en að það muni taka tíma.

Í 1. mgr. 68. gr. laga nr. 88/2008 segir að leggja skuli hald á muni, þar á meðal skjöl, ef ætla má að þeir ellegar hlutir eða upplýsingar sem þeir hafa að geyma hafi sönnunargildi í sakamáli, að þeirra hafi verið aflað á refsiverðan hátt eða að þeir kunni að verða gerðir upptækir. Þá segir í 2. mgr. 29. gr. laga nr. 96/2002 um útlendinga að leiki vafi á hver útlendingur er við komu til landsins eða síðar geti lögregla lagt hald á ferðaskilríki, farseðla og annað sem getur verið til upplýsinga um hver hann er. Varnaraðili hefur játað að hafa við komu til landsins framvísað kennivottorði annars manns. Hann hefur hjá lögreglu sagst heita X og vera fæddur árið 1999 í A. Á hinn bóginn hefur sóknaraðili aflað upplýsinga frá lögreglu í Þýskalandi þar sem borin voru saman fingraför varnaraðila við erlendan gagnagrunn og samkvæmt þeirri rannsókn heitir varnaraðili [...] og er fæddur árið 1995 í B. Samkvæmt þessu eru uppfyllt skilyrði 2. mgr. 29. gr. laga nr. 96/2002, sbr. IX. kafla laga nr. 88/2008, til þess að leggja hald á farsíma varnaraðila, enda geta upplýsingar og gögn í símanum varpað ljósi á hver hann er í raun og veru.

Það athugast að sóknaraðili hefur gert tilraun til þess að rannsaka efnisinnihald umrædds farsíma án þess að fyrir liggi samþykki varnaraðila eða dómsúrskurður. Samkvæmt 1. og 2. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar skulu allir njóta friðhelgi einkalífs heimilis og fjölskyldu og má ekki skerða einkalíf manns nema samkvæmt dómsúrskurði eða sérstakri lagaheimild. Þótt heimilt sé að haldleggja hlut án dómsúrskurðar, sbr. 1. mgr. 69. gr. laga nr. 88/2008, verður 68. gr. laganna ekki skilin á þann veg að lögregla geti rannsakað efnisinnihald raftækja án þess að fyrir liggi úrskurður dómara. Aðstæður þær sem hér um ræðir eru efnislega sambærilegar þeim sem ákvæði 1. mgr. 70. gr. og 1. mgr. 84. laga nr. 88/2008 taka til og samkvæmt lögjöfnun frá þeim er ljóst að lögreglu ber að afla dómsúrskurðar til þess að rannsaka efni farsímans.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.