465/2016

Aðilar deildu um hvaða fjárhæð M skyldi fá í sinn hlut af söluverði fasteignar vegna ógreiddra fasteignagjalda á árunum 2010-2015. Samkvæmt frumvarpi sýslumanns til úthlutunar söluverðs eignarinnar komu gjöld vegna fasteignagjalda áranna 2010, 2014 og 2015 í hlut M, en hvað árin 2011-2013 snerti var gengið út frá því að lögveð vegna fasteignagjalda væri fallið niður, sbr. 7. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Í dómi Hæstaréttar sagði að eigandi fasteignarinnar hefði notið tímabundinnar frestunar greiðslna frá 27. janúar 2011 til 18. desember 2013 vegna greiðsluaðlögunar. Umrætt tímabil hefði því ekki talist til fyrningartíma lögveðsréttar sem hefði stofnast vegna ársins 2011 og því hefði tveggja ára fyrningartími vegna þeirra gjalda ekki verðið liðinn þegar M lýsti kröfu sinni í söluverð eignarinnar við framhald uppboðs 1. júlí 2015. Var því tekin til greina krafa M um að honum yrði úthlutað af söluverðinu fjárhæð sem svaraði til fasteignagjalda árið 2011. Hins vegar var talið að frestun greiðslna vegna greiðsluaðlögunarinnar hefði ekki náð til gjalda vegna áranna 2012-2013, sbr. 3. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Hefði fyrningarfrestur vegna þeirra gjaldára því verið liðinn þegar sóknaraðili lýsti kröfu vegna þeirra.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 13. júní 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 1. júní 2016 þar sem frumvarpi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu til úthlutunar söluverðs fasteignarinnar að Markholti 17 í Mosfellsbæ, með fastanúmerið 208-3885, var breytt þannig að úthlutun til sóknaraðila hækkaði um 16.359 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. janúar 2011 til 30. júní 2015, en kröfu hans var að öðru leyti hafnað. Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess aðallega að sér verði úthlutað 2.354.632 krónum af söluverðinu með sömu vöxtum frá 1. júlí 2015 til greiðsludags, en til vara lægri fjárhæð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn Arion banki hf. krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn H-kk-nf H-kk-nf H-kk-nf hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

I

Varnaraðilinn H-kk-nf var eigandi fasteignarinnar að Markholti 17 í Mosfellsbæ. Á árunum 2010 til 2015 stóð hann ekki skil á fasteignagjöldum til sóknaraðila vegna eignarinnar.

Með yfirlýsingu umboðsmanns skuldara 27. janúar 2011 til sýslumanns var tilkynnt að embættinu hefði borist umsókn varnaraðilans H-kk-ef um greiðsluaðlögun. Frá þeim tíma hófst tímabundin frestun greiðslna hans samkvæmt 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga, sbr. 1. mgr. ákvæðis II til bráðabirgða með lögunum. Sú heimild varnaraðilans féll niður 18. desember 2013 samkvæmt tilkynningu umboðsmanns skuldara 19. sama mánaðar.

Með beiðni sóknaraðila 31. ágúst 2012 til sýslumannsins í Reykjavík krafðist hann nauðungarsölu á fyrrgreindri fasteign varnaraðilans H-kk-ef til fullnustu á fasteignagjöldum vegna ársins 2010. Eftir að tímabundinni frestun greiðslna varnaraðilans lauk var beiðnin tekin fyrir 10. apríl 2014 og hófst uppboð til nauðungarsölu á eigninni 27. október sama ár. Að beiðni varnaraðilans 20. nóvember það ár var frestað fram yfir 1. mars 2015 að taka ákvörðun um framhald uppboðs samkvæmt heimild í lögum nr. 94/2014 um breytingu á lögum nr. 90/1991. Framhald uppboðs á eigninni fór síðan fram 1. júlí 2015. Þar kom hæsta boð í eignina að fjárhæð 26.000.000 krónur frá varnaraðilanum Arion banka hf. og var það samþykkt.

Við framhald uppboðs á eigninni 1. júlí 2015 lagði sóknaraðili fram kröfulýsingar í söluverð hennar vegna fasteignagjalda áranna 2010 til 2015 samtals að fjárhæð 2.354.632 krónur með vöxtum og innheimtukostnaði. Samkvæmt frumvarpi sýslumanns til úthlutunar söluverðs 30. október 2015 komu 1.137.006 krónur af því í hlut sóknaraðila vegna fasteignagjalda áranna 2010, 2014 og 2015. Var frumvarpið reist á því að lögveð í eigninni vegna fasteignagjalda áranna 2011 til 2013 væri fallið niður, sbr. 7. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Sóknaraðili mótmælti þessu með bréfi 16. nóvember 2015 en sýslumaður tók þá ákvörðun 29. janúar 2016 að frumvarpið skyldi standa óbreytt. Með bréfi 5. febrúar sama ár leitaði sóknaraðili úrlausnar héraðsdóms um ákvörðunina og var krafa hans að hluta tekin til greina með hinum kærða úrskurði.

II

Samkvæmt 7. gr. laga nr. 4/1995 fylgir lögveð í eign þeirri, sem fasteignaskattur er lagður á, og skal hann ásamt dráttarvöxtum í tvö ár frá gjalddaga ganga fyrir öllum öðrum veðkröfum er á eigninni hvíla. Það sama gildir um önnur fasteignagjöld, sbr. 2. mgr. 9. gr. laga nr. 32/2004 um vatnsveitur sveitarfélaga, 3. mgr. 16. gr. laga nr. 9/2009 um uppbyggingu og rekstur fráveitna og 5. mgr. 25. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir.

Með kröfulýsingu í söluverð fasteignar við nauðungarsölu, sem berst sýslumanni fyrir lok fyrningartíma, er fyrningu kröfu slitið, sbr. 3. mgr. 49. gr. laga nr. 90/1991. Þótt ákvæðið taki eftir orðum sínum til fjárkröfunnar verður því jafnframt beitt um lögveðsrétt sem henni fylgir, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 200/1996, sem birtist í dómasafni það ár á bls. 1992.

Svo sem áður er rakið naut varnaraðilinn H-kk-nf tímabundinnar frestunar greiðslna frá 27. janúar 2011 til 18. desember 2013, þegar hann leitaði greiðsluaðlögunar. Samkvæmt 3. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 nær frestun greiðslna ekki til krafna sem verða til eftir að heimild til að leita greiðsluaðlögunar hefur verið veitt. Þegar tímabundin frestun greiðslna varnaraðilans hófst höfðu fasteignagjöld vegna ársins 2011 verið lögð á fasteign hans og hafði fjárkrafan á hendur honum því stofnast. Tók frestun greiðslna því til fasteignagjalda þess árs í heild sinni og skiptir engu í því tilliti þótt aðeins ein afborgun gjaldanna hafi verið gjaldfallin á þeim tíma. Af því leiðir að tímabilið meðan varnaraðilinn naut frestunar greiðslna telst ekki til fyrningartíma lögveðsréttar fyrir gjöldum þess árs, sbr. 4. mgr. 11. gr. laganna. Að teknu tilliti til þess var tveggja ára fyrningartími lögveðsréttar vegna gjaldanna á því ári ekki liðinn þegar sóknaraðili lýsti kröfu sinni í söluverð eignarinnar við framhald uppboðs 1. júlí 2015. Verður því tekin til greina krafa sóknaraðila um að sér verði úthlutuð af söluverðinu fjárhæð sem svarar til fasteignagjalda ársins 2011 og nemur samtals 379.100 krónum.

Þegar fasteignagjöld vegna áranna 2012 og 2013 voru lögð á hafði varnaraðilinn H-kk-nf fengið tímabundna frestun greiðslna meðan hann leitaði greiðsluaðlögunar. Frestun greiðslna náði því ekki til þeirra gjalda, sbr. 3. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010. Fyrsta afborgun gjaldanna þau ár féll í gjalddaga 15. janúar og var eindagi þeirra þrjátíu dögum eftir gjalddaga. Við greiðslufall hvort árið féllu gjöld vegna ársins í gjalddaga, sbr. 5. mgr. 4. gr. laga nr. 4/1995 og miðast upphaf fyrningarfrests lögveðsréttar við það tímamark. Var því liðinn tveggja ára fyrningarfrestur vegna þeirra gjaldára þegar sóknaraðili lýsti kröfu vegna þeirra í söluverð eignarinnar 1. júlí 2015. Lögveðsrétturinn var því fallinn niður og verður af þeim sökum hafnað kröfu sóknaraðila um að fá úthlutun af söluverðinu vegna fasteignagjalda fyrir árin 2012 og 2013.

Samkvæmt framansögðu og að teknu tilliti til úthlutunar vegna fasteignagjalda fyrir árin 2010, 2014 og 2015 koma 1.516.106 krónur í hlut sóknaraðila við úthlutun söluverðsins. Tekur sú fjárhæð mið af vöxtum til 1. júlí 2015 þegar uppboði á eigninni lauk, sbr. 3. mgr. 50. gr. laga nr. 90/1991. Krafa sóknaraðila um að fá dráttarvexti greidda af söluverðinu eftir það tímamark á sér ekki lagastoð og verður hafnað.

Eftir þessum úrslitum verður varnaraðila, Arion banka hf., gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Frumvarpi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 30. október 2015 um úthlutun söluverðs fasteignarinnar Markholt 17 í Mosfellsbæ, með fastanúmerið 208-3885, skal breytt þannig að í hlut sóknaraðila, Mosfellsbæjar, komi 1.516.106 krónur.

Varnaraðili, Arion banki hf., greiði sóknaraðila samtals 500.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.