443/2004

A var sakaður um að hafa ráðist á X með þeim afleiðingum að hann handleggsbrotnaði. Hélt A því fram að X hefði af tilefnislausu gripið svo harkalega um hreðjar sér að hann hefði fundið til mikils sársauka og brugðist við með því að taka X hálstaki í þeim tilgangi að snúa hann niður eða halda honum uns hann sleppti takinu. Það hefði X þó ekki gert strax og hefðu þeir misst jafnvægið og fallið í gólfið. Í dómi Hæstaréttar var fallist á að A hefði gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Tekið var fram að A og X væru einir til frásagnar um aðdraganda þess að A réðist á hann. Því bæri að miða við þann framburð A að hreðjatak X hefði valdið honum skyndilegum sársauka. Hefði hann komist í mikla geðæsingu og tekið X hálstaki svo þeir féllu báðir í gólfið með fyrrgreindum afleiðingum. Þóttu atvik því hafa verið með þeim hætti að rétt væri að fella refsingu A niður með vísan til 4. tl. 1. mgr. 74. gr. og 2. mgr. laga nr. 19/1940.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 3. nóvember 2004 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða og þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega sýknu, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði að öllu leyti skilorðsbundin.

Eins og rakið er í héraðsdómi voru ákærði og X á skemmtistaðnum Fjörukránni í Hafnarfirði aðfararnótt 20. september 2003 ásamt eiginkonu X og samstarfsfólki hennar, eftir að þetta fólk hafði verið saman í samkvæmi. Ákærða og vitnum ber ekki að öllu leyti saman um málsatvik á skemmtistaðnum, en þau munu öll hafa verið undir áhrifum áfengis greint sinn. Ákærði hefur lýst því að X hafi að tilefnislausu gripið svo harkalega um hreðjar sér að hann hafi fundið til mikils sársauka. Hann hafi brugðist við með því að taka X hálstaki í þeim tilgangi að snúa hann niður eða halda honum uns hann sleppti takinu. Það hafi X þó ekki gert strax og hafi þeir misst jafnvægið og fallið í gólfið. X kvaðst hins vegar hafa tekið laust um hreðjar ákærða, eftir að ákærði hefði talað um kvenfólk á þann hátt að honum hafi mislíkað. Hann hafi verið búinn að sleppa takinu og snúið baki í ákærða er ákærði réðist á hann. Bæði X, A sambúðarkona hans og B, samstarfskona hennar, báru fyrir dómi að ákærði hefði tekið X hálstaki og sveiflað honum til. Hvorug kvennanna kvaðst hafa séð aðdraganda þess að ákærði tók X hálstaki, en lýstu því að þetta hafi allt gerst í einni svipan. Af framburði þeirra verður heldur ekki með vissu ráðið hvort X hafi snúið baki í ákærða er ákærði tók hann hálstakinu, en hvorug þeirra kvaðst þó hafa séð X halda um hreðjar ákærða meðan á hálstakinu stóð. B lýsti atvikum ekki nákvæmlega, enda kvaðst hún ekki muna vel eftir þeim. Þá er fram komið að ákærði mun strax eftir atvikið hafa sagt að X hafi klipið í punginn á sér. Fyrir dómi taldi ákærði mögulegt að X hafi ekki áttað sig á því hversu mikill sársauki hafi fylgt þessum aðförum hans.

Samkvæmt framanrituðu verður við það miðað að viðbrögð ákærða við hreðjataki X hafi verið með þeim hætti sem hann lýsir, enda samræmist það háttsemislýsingu í ákæru um að hann hafi tekið X „hálstaki og beygt hann í gólfið“. Við fall ákærða og X hlaut X brot í efri enda hægra upphandleggsbeins, rétt neðan við öxl. Er fallist á með héraðsdómi að ákærði hafi gerst sekur um háttsemi sem réttilega er heimfærð undir 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Við ákvörðun refsingar hafði héraðsdómur í huga ákvæði 3. mgr. 218. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. 12. gr. laga nr. 20/1981, sem kveður á um að unnt sé að lækka refsingu ef líkamsárás er unnin í áflogum eða átökum milli þess, sem henni veldur, og þess, sem misgert er við eða ef sá, sem verður fyrir tjóni, á upptök að átökum með árás, ertingum eða líku. Ákvæðið hefur ekki að geyma heimild til niðurfellingar refsingar nema líkamsárás sé ekki svo mikil sem í 218. gr. segir, heldur verði heimfærð undir 217. gr. laganna. Í athugasemdum með frumvarpi að lögum nr. 20/1981 er þó sérstaklega tekið fram að ákvæði þetta haggi ekki gildi 74. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði og X eru einir til frásagnar um aðdraganda þess að ákærði réðist á hann. Því ber að miða við þann framburð ákærða að hreðjatak X hafi valdið honum skyndilegum sársauka. Hafi hann komist í mikla geðæsingu og tekið X hálstaki svo þeir féllu báðir í gólfið með þeim afleiðingum að X hlaut þau meiðsli sem um ræðir. Þegar framangreint er virt þykja atvik hafa verið með þeim hætti að rétt sé að fella refsingu ákærða niður með vísan til 4. tl. 1. mgr. 74. gr. og 2. mgr. almennra hegningarlaga.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest. Með vísan til 1. mgr. 169. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 38. gr. laga nr. 36/1999, verður ákærða gert að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins eins og nánar greinir í dómsorði, en að öðru leyti greiðist hann úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Refsing ákærða, A-kk-ef S-kk-ef, er felld niður.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar málsins, en til hans teljast málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, K-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 200.000 krónur. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.