114/2009

Með dómi héraðsdóms Reykjavíkur 19. febrúar 2009 voru félögin H og K sýknuð af kröfum félagsins E í aðalsök, en kröfum þeirra í gagnsök vísað frá dómi. H og K kærðu frávísunarþátt héraðsdóms. Með gagnsök sinni í héraði gerðu H og K aðallega kröfu um greiðslu kaupverðs tiltekinna hlutabréfa, en til vara kröfu um greiðslu skaðabóta sömu fjárhæðar. Héraðsdómur byggði frávísun sína á kröfu um greiðslu kaupverðs á því að ekki væri unnt að dæma kröfuna þar sem ekki lægi fyrir í málinu að hlutir þeir sem E bar að fá í hinum seldu félögum hefðu verið afhentir E eða skráðir á hann. Eins og kröfugerð H og K væri háttað væri gengið út frá því að E yrði gert að inna af hendi skyldu sína samkvæmt samningi aðila án þess að á móti kæmi afhending hins selda. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að það sé ekki fortakslaust skilyrði fyrir kröfu í dómsmáli um greiðslu kaupverðs samkvæmt kaupsamningi að jafnframt sé boðin fram afhending hins selda. Seljandi hefði sjálfur úrræði að lögum til að tryggja hagsmuni sína að þessu leyti. Þá taldi Hæstiréttur að H og K hefðu gert nægjanlega skýra grein fyrir varakröfu sinni um skaðabætur til að unnt væri að leggja dóm á hana í málinu ef til kæmi. Var frávísunarþáttur héraðsdóms því felldur úr gildi og lagt fyrir hann að taka gagnsök H og K til efnislegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 2. mars 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. sama mánaðar. Kærð er frávísun Héraðsdóms Reykjavíkur á kröfum sóknaraðila í gagnsök héraðsdómsmáls, sem varnaraðili höfðaði gegn þeim. Var gagnsökinni vísað frá með dómi 19. febrúar 2009, þar sem sóknaraðilar voru um leið sýknaðir af kröfu varnaraðila í aðalsök. Kæruheimild er í c. lið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að felldur verði úr gildi frávísunarþáttur héraðsdómsins og lagt fyrir dóminn að taka kröfur þeirra í gagnsökinni til efnismeðferðar. Þá krefjast þeir kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar á frávísun gagnsakarinnar í héraðsdóminum og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt 4. mgr. 100 gr. laga nr. 91/1991 var heimilt að vísa gagnsök sóknaraðila frá héraðsdómi um leið og dæmt var efnislega um kröfu varnaraðila í aðalsök.

Með gagnsök sinni í héraði gerðu sóknaraðilar aðallega kröfu um greiðslu kaupverðs þeirra hlutabréfa sem í málinu greinir. Byggðu þeir kröfuna á kaupsamningi aðila en til vara gerðu þeir kröfu sömu fjárhæðar sem þeir reistu á því að varnaraðili væri skaðabótaskyldur þeim um sömu fjárhæð. Frávísun kröfunnar um greiðslu kaupverðsins reisir héraðsdómur á því að ekki sé unnt að dæma kröfuna, þar sem ekki liggi fyrir í málinu að hlutir þeir sem aðalstefnanda bar að fá í hinum seldu félögum hafi verið afhentir honum eða skráðir á hann. Eins og kröfugerð sóknaraðila væri háttað væri gengið út frá því að varnaraðila yrði gert að inna af hendi skyldu sína samkvæmt samningi aðila, án þess að á móti kæmi afhending hins selda. Það er ekki fortakslaust skilyrði fyrir kröfu í dómsmáli um greiðslu kaupverðs samkvæmt kaupsamningi að jafnframt sé boðin fram afhending hins selda. Seljandi hefur sjálfur úrræði að lögum til að tryggja hagsmuni sína sem að þessu lúta. Verður ekki fallist á með héraðsdómi að aðalkrafa sóknaraðila sé haldin annmörkum að þessu leyti. Þá hafa sóknaraðilar gert nægilega skýra grein fyrir varakröfu sinni um skaðabætur til þess að unnt sé að leggja dóm á hana í málinu ef til kemur. Samkvæmt þessu verður frávísunarþáttur héraðsdómsins 19. febrúar 2009 felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka gagnsök sóknaraðila til efnislegrar meðferðar.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðilum kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði frávísunarþáttur héraðsdóms er felldur úr gildi og lagt fyrir dóminn að taka gagnsök sóknaraðila, H-D hússins ehf. og Klingenberg og Cochran ehf., á hendur varnaraðila, Eignarhaldsfélagsinu Sævarhöfða ehf., til efnismeðferðar.

Varnaraðili greiði sóknaraðilum óskipt 200.000 krónur í kærumálskostnað.