107/2017

I höfðaði mál gegn Þ og S hf. til heimtu frekari bóta vegna afleiðinga líkamstjóns sem hún hlaut í umferðarslysi árið 2003. S hf. greiddi bætur til I á árinu 2006 á grundvelli álits tveggja lækna og tók hún við þeim bótum með fyrirvara um endurmat kæmi til þess að afleiðingar slyssins reyndust verri en gert hefði verið ráð fyrir í matinu. S hf. féllst á beiðni I árið 2013 um að bera ekki við tíu ára fyrningu samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 vegna hugsanlegrar endurupptöku ákvörðunar um bætur til I með þeim fyrirvara að bætur kynnu þegar á þeim tíma að vera fyrndar eftir ákvæðinu um fjögurra ára fyrningu. Í dómi Hæstaréttar var talið að upphafsdagur fjögurra ára fyrningarfrestsins hefði verið í árslok 2010 en I hefði leitað til sérfræðings vegna versnandi einkenna um mitt það ár og hefði krafa I því ekki verið fyrnd þegar S hf. samþykkti að bera ekki fyrir sig fyrningu. Var talið sannað með matsgerðum að ástand I hefði versnað frá árinu 2006 og var krafa I því tekin til greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og B-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf G. G-kk-nf prófessor.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. febrúar 2017. Hún krefst þess að stefndu verði óskipt gert að greiða sér 2.019.325 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 11. júní 2011 til 11. júlí 2015 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Áfrýjandi lenti í umferðarslysi 27. janúar 2003 þegar stefndi Þ-kk-nf ók framan á bifreið hennar sem hún hafði stöðvað á gatnamótum Fornustrandar og Norðurstrandar á Seltjarnarnesi. Bifreiðin sem hann ók var tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda Sjóvá-Almennum tryggingum hf.

Áfrýjandi og stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. leituðu sameiginlega eftir því við tvo lækna að þeir létu í ljós álit sitt á afleiðingum slyssins fyrir áfrýjanda og hvenær ekki hefði verið að vænta frekari bata af þeim meiðslum sem hún hlaut. Í áliti þeirra 25. febrúar 2006 var komist að þeirri niðurstöðu að batahvörf hefðu verið 1. október 2003. Jafnframt töldu læknarnir varanlegan miska vegna slyssins vera 10 stig og varanlega örorku 10%. Að fenginni þessari niðurstöðu ritaði áfrýjandi kröfubréf 23. mars 2006 til stefnda Sjóvá-Almennra trygginga hf. með svofelldum fyrirvara: „Tekið verður á móti bótunum með fyrirvara um endurmat komi til þess að afleiðingar slyssins reynist verri en gert er ráð fyrir í fyrirliggjandi mati. Eru hér einkum höfð í huga ... höfuðverkjaköst sem I-kvk-nf hefur átt við að glíma og rakin eru til slyssins. Þekkt er að slík meiðsl kunna að reynast varasöm hvað þetta varðar.“ Í kjölfarið greiddi stefndi bætur til áfrýjanda 18. maí 2006 á grundvelli álits læknanna, en uppgjörið af hennar hálfu var samþykkt „með vísan til fyrirvara í kröfubréfi dags. 23.06.06“.

Á árinu 2010 sneri áfrýjandi sér til sérfræðings í heila- og taugasjúkdómum, vegna afleiðinga slyssins. Samkvæmt vottorði 20. mars 2013 leitaði áfrýjandi til sérfræðingsins 23. júlí 2010 vegna versnandi verkja í höfði og hnakka. Við skoðun hefði áfrýjandi haft eymsli í hnakkavöðvafestu vinstra megin. Samkvæmt vottorðinu leitaði áfrýjandi aftur til sérfræðingsins 1. mars 2013 en verkirnir hefðu farið stöðugt versnandi frá árinu 2010. Hún væri með verk daglega í höfði og sjúkraþjálfun hefði ekki borið árangur. Í vottorði sérfræðingsins 23. ágúst 2013 kom fram að sprautumeðferð hefði aðeins hjálpað tímabundið og lyfjameðferð verið hætt vegna aukaverkana. Þá sagði að áfrýjandi hefði daglegan seyðing í höfði sem versnaði við álag. Um horfur var tekið fram að ástandið væri varanlegt.

Áfrýjandi aflaði mats dómkvaddra manna um afleiðingar slyssins og skiluðu þeir mati sínu 15. febrúar 2014. Samkvæmt því var varanlegur miski áfrýjanda talinn 15 stig og varanleg örorka 15%. Áfrýjandi aflaði síðan yfirmatsgerðar 11. febrúar 2015 þar sem komist var að sömu niðurstöðu um varanlegan miska og varanlega örorku hennar.

II

Fallist er á niðurstöðu héraðsdóms um þýðingu fyrirvara sem áfrýjandi gerði í fyrrgreindu bréfi 23. mars 2006 til stefnda Sjóvár-Almennra trygginga hf. þess efnis að áfrýjandi áskildi sér frekari bætur ef í ljós kæmi að afleiðingar slyssins breyttust til hins verra frá því sem var í upphaflegri álitsgerð. Leikur heldur enginn vafi á því að við uppgjör bóta til áfrýjanda 18. maí 2006 var vísað til fyrirvarans.

Af matsgerð 15. febrúar 2014 verður ráðið að einkenni áfrýjanda hafi farið versnandi eftir bótauppgjörið á árinu 2006. Við mat á varanlegum miska lögðu matsmenn til grundvallar að höfuðverkir hefðu aukist frá því sem áður var og mátu miskann hærri um 5 stig. Hvað varanlega örorku varðar töldu matsmennirnir að starfsgeta áfrýjanda væri skert af völdum slyssins og þá umfram það sem gert var ráð fyrir í því áliti sem lá til grundvallar uppgjörinu á árinu 2006. Töldu matsmennirnir að 5% skerðing á starfsgetu væri komin til eftir það tímamark. Með yfirmati var þessum atriðum ekki hnekkt, en þar var komist að sömu niðurstöðu um afleiðingar slyssins eins og áður er rakið. Samkvæmt þessu er sannað að ástand áfrýjanda hafi versnað frá árinu 2006 þegar henni voru greiddar bætur.

Með tölvubréfi 25. janúar 2013 féllst stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. á beiðni áfrýjanda um að bera ekki við tíu ára fyrningu samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 fram til 27. apríl 2013 vegna hugsanlegrar endurupptöku ákvörðunar um bætur til áfrýjanda. Þetta var þó bundið þeim fyrirvara að bætur kynnu þegar að vera fyrndar. Samkvæmt gögnum málsins var áhrifum fyrningar frestað nokkrum sinnum með sama fyrirvara. Þannig fólst ekki í fyrirvaranum áskilnaður um að bera fyrir sig fyrningu gegn kröfum sem voru ófyrndar. Einnig kom fram í tölvupósti stefnda 17. apríl 2015 að tilgangurinn með því að falla frá að bera fyrir sig fyrningu væri til að gefa áfrýjanda kost á að afla matsgerðar og til að gefa svigrúm til að taka afstöðu til hennar. Að þessu gættu verða yfirlýsingar stefnda um að falla frá fyrningu ekki taldar hafa verið bundnar við tíu ára frest í síðari málslið 99. gr. umferðarlaga þannig að kröfur hafi fyrnst á fjórum árum eftir fyrri málslið sömu greinar.

Svo sem hér hefur verið rakið versnuðu einkenni áfrýjanda á árinu 2009 eða 2010 og leitaði hún af því tilefni um mitt ár 2010 til sérfræðings í heila- og taugasjúkdómum. Miða verður við að áfrýjandi hafi þá fyrst átt þess kost að leita fullnustu kröfu um frekari bætur. Af þessu leiðir að upphafsdagur fjögurra ára fyrningarfrests samkvæmt 99. gr. umferðarlög telst vera í árslok 2010. Samkvæmt þessu var krafa áfrýjanda ekki fyrnd þegar stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. samþykkti að bera ekki fyrir sig fyrningu. Þá er þess að gæta að stefndi Þ-kk-nf hefur ekki borið fyrir sig fyrningu á öðrum grunni en stefndi Sjóvá-Almennar tryggingar hf. Samkvæmt þessu verður ekki fallist á að kröfur áfrýjanda á hendur stefndu séu fyrndar.

Samkvæmt þeim fyrirvara sem áfrýjandi gerði við uppgjör bóta til hennar á árinu 2006 og með vísan til fyrrgreindra matsgerða verða kröfur á hendur stefndu teknar til greina eins og þær eru settar fram, en ekki er tölulegur ágreiningur með aðilum.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað verður staðfest.

Stefndu verður gert að greiða málskostnað í héraði, eins og í dómsorði greinir, og rennur hann í ríkissjóð.

Stefndu verður gert að greiða málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Stefndu, Þ-kk-nf G-kk-nf og Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði óskipt áfrýjanda, I-kvk-þgf K-kvk-þgf, 2.019.325 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 11. júní 2011 til 11. júlí 2015 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað.

Stefndu greiði óskipt 970.000 krónur í málskostnað í héraði sem rennur í ríkissjóð.

Stefndu greiði óskipt áfrýjanda 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.