197/2007

Máli A gegn B, sem var búsettur í Bandaríkjunum, var vísað frá héraðsdómi, þar sem A var ekki talinn hafa sýnt fram á að B yrði ekki sóttur fyrir dómi þar sem hann var búsettur, sbr. 3. mgr. 32. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að málsóknin væri reist á því að A hefði öðlast réttindi yfir fasteign, sem B hafði selt, og að krafan risi af þeim réttindum. Var því talið að honum væri heimilt að sækja málið í þeirri þinghá þar sem fasteignin væri á grundvelli niðurlags 1. mgr. 34. gr. laga nr. 91/1991. Þá var því hafnað að vísa bæri málinu frá á þeim grundvelli að ákvæði í yfirlýsingunni útilokaði að krafist yrði efnda fyrir dómstólum á þeim skuldbindingum sem í henni fælust. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 10. apríl 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. mars 2007, þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili höfðaði mál þetta til greiðslu fjárkröfu, sem hann telur sig eiga á hendur varnaraðila. Krafan er reist á skriflegri yfirlýsingu 4. febrúar 2001, sem gerð var í tilefni af beiðni um einkaskipti á dánarbúi foreldra málsaðila. Yfirlýsingin var undirrituð fyrir hönd varnaraðila, sem býr í Bandaríkjunum, á grundvelli umboðs, sem hann hafði veitt systur sinni, C. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði var kveðið á um það í yfirlýsingunni að varnaraðili skyldi þinglýsa kvöð á fasteignina að X í Reykjavík þess efnis að yrði húsið selt á næstu tíu árum skyldi söluverð, að frádregnu fasteignamati og sannanlegum útgjöldum vegna endurbóta á húsinu eða lóðinni, skiptast jafnt milli erfingjanna, sem voru fimm. Fasteignin mun hafa verið seld 1. ágúst 2002 án þess að kvöðinni væri þinglýst. Samkvæmt stefnu nemur kröfufjárhæð í málinu einum fimmta af mismuninum á söluverði eignarinnar, að teknu tilliti til afsláttar, og fasteignamati hennar á þeim tíma sem hún var seld.

Í stefnu kemur fram að ákveðið hafi verið að höfða málið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur meðal annars með vísan til 1. mgr. 34. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt niðurlagi málsgreinarinnar er unnt að sækja kröfur, sem rísa af réttindum yfir fasteign, í þeirri þinghá þar sem fasteignin er. Málsókn sóknaraðila er á því reist að með yfirlýsingunni hafi hann öðlast réttindi yfir fyrrgreindri fasteign og að krafan rísi af þeim réttindum. Verður á það fallist að sóknaraðila sé heimilt að sækja málið í þeirri þinghá þar sem fasteignin er á grundvelli framangreinds ákvæðis. Breytir engu í því sambandi þótt varnaraðili sé búsettur erlendis, sbr. 1. mgr. 43. gr. sömu laga.

Krafa varnaraðila um frávísun málsins byggist ennfremur á því að með yfirlýsingunni hafi aðilar samið um að bera efni hennar ekki undir dómstóla eða gera það opinbert á annan hátt. Í yfirlýsingunni segir að fullkominn trúnaður skuli vera um „sáttargjörð þessa og verður efni hennar ekki borið undir dómstóla.“ Þá kemur þar fram að eitt eintak væri gert af sáttinni og að það yrði geymt hjá nafngreindum lögmanni. Væri honum með öllu óheimilt að sýna öðrum en aðilum samkomulagsins skjalið eða afhenda afrit þess utanaðkomandi aðilum. Sóknaraðili hafnar því að skýra beri ákvæðið í yfirlýsingunni þannig að það útiloki að farið verði með málið fyrir dómstóla standi eitthvert systkinanna ekki við sinn hluta samkomulagsins.

Í yfirlýsingunni er ekki vikið að mögulegum úrræðum til að ná fram efndum samkomulagsins. Ber að skilja umrætt ákvæði hennar í ljósi þess að með yfirlýsingunni var stefnt að því að ná fram sátt milli erfingjanna hvernig einkaskiptunum á dánarbúi foreldra þeirra skyldi hagað. Ekki verður lagður sá skilningur í ákvæðið að það útiloki að krafist verði efnda á þeim skuldbindingum sem í yfirlýsingunni felast fyrir dómstólum. Verður því ekki fallist á að umrætt ákvæði hennar eigi að leiða til frávísunar málsins.

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili skal greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, B, greiði sóknaraðila, A, 150.000 krónur í kærumálskostnað.