63/2000

Lögreglumaðurinn F var ákærður fyrir brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, brot gegn ýmsum ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1987 og reglum nr. 101/1988 um neyðarakstur með því að hafa ekið lögreglubifreið neyðarakstri án nægilegrar aðgæslu með þeim afleiðingum að hún skall á bifreið, sem ekið var á grænu ljósi yfir gatnamót, og slasaðist ökumaður þeirrar bifreiðar lífshættulega. Eins og málið lá fyrir þótti ekki útilokað að bilunar hefði gætt í hemlum lögreglubifreiðarinnar þegar atvik gerðust og að F hefði tekist að komast hjá árekstrinum ef þeir hefðu virkað með eðlilegum hætti, en við meðferð málsins fyrir héraðsdómi höfðu fjórir lögreglumenn borið að þeir hefðu orðið varir við bilun í hemlun bifreiðarinnar ýmist fyrir umrætt atvik eða eftir það. Þótti verða skýra þann vafa, sem lék á um orsakir slyssins að þessu leyti, F í hag. Eins og málið lá fyrir þóttu ekki sérstök atvik hafa staðið til þess að nauðsynlegt væri að nota hljóðmerki til að vara aðra vegfarendur við neyðarakstri F. Var hann ekki talin hafa brotið gegn reglum nr. 101/1988 um neyðarakstur. Samkvæmt þessu var staðfest niðurstaða héraðsdóm um að sýkna F af kröfum ákæruvaldsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 11. febrúar 2000 af hálfu ákæruvalds, sem krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru, eins og henni var breytt undir rekstri málsins í héraði, og dæmdur til refsingar og sviptingar ökuréttar.

Ákærði krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms, en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar, sem lög leyfa.

I.

Fyrir Hæstarétt hafa verið lögð gögn um niðurstöðu rannsóknar starfsmanna Brimborgar hf. á hemlabúnaði lögreglubifreiðarinnar UR 218, sem var gerð 17. og 21. mars 2000, upplýsingaskýrsla ríkislögreglustjóra 14. mars 2000 um akstur bifreiðarinnar og skýrsla Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins frá árinu 1992 um prófun á hemlunarvegalengdum. Þá hefur verið lagt fram bréf ríkislögreglustjóra 24. mars 2000 til lögreglustjórans í Reykavík um bifreiðirnar UR 218 og ZY 697, þar sem meðal annars kemur fram að fyrir liggi að hefja á ný notkun þeirra eftir rannsóknir, sem gerðar hafi verið á hemlakerfi þeirra, svo og að þær séu 3,9 tonn að þyngd og lúti því sérstökum ákvæðum um ökuréttindi. Ákærði hefur og lagt fram læknisvottorð frá 24. mars 2000, þar sem fram kemur að sjón á hægra auga sé 6/12 en á því vinstra 6/6.

II.

Eins og nánar greinir í héraðsdómi er ákærða, sem er lögreglumaður hjá lögreglunni í Reykjavík, gefið að sök að hafa að morgni miðvikudagsins 24. febrúar 1999 ekið bifreiðinni UR 218 neyðarakstri með forgangsljós kveikt suður Snorrabraut í Reykjavík gegn rauðu ljósi og án þess að nota forgangshljóðmerki inn á gatnamót Egilsgötu, án nægilegrar aðgæslu og of hratt miðað við aðstæður, með þeim afleiðingum að bifreiðin skall á vinstri hlið bifreiðarinnar R 109, sem ekið var á grænu ljósi austur Egilsgötu inn á gatnamótin. Slasaðist ökumaður hennar lífshættulega, en farþegi í framsæti hlaut rifbeinsbrot.

Ákærði bar fyrir héraðsdómi að bifreiðin R 109 hafi birst mjög snögglega á gatnamótum Egilsgötu og Snorrabrautar og hann þá stigið á hemla lögreglubifreiðarinnar. Hemlarnir hafi svarað strax, en síðan hafi bifreiðin runnið áfram án fyrirstöðu, eins og hemlun væri engin eða eins og hemlað væri á blautu svelli. Að lokum hafi hemlarnir aftur tekið tekið í og læst hjólin rétt áður en áreksturinn varð. Framburður ákærða um að bilun hafi orðið í hemlabúnaði bifreiðarinnar í umrætt sinn fær stoð í framburði lögreglumannsins S-kk-ef S-kk-ef H-kk-ef, sem var í bifreiðinni með ákærða.

Við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi báru fjórir aðrir lögreglumenn að þeir hefðu orðið varir við bilun í hemlum bifreiðarinnar UR 218, ýmist fyrir umrætt atvik eða eftir það. Var lýsing þeirra á virkni hemlanna í samræmi við áðurgreindan framburð ákærða og vitnisins S-kk-ef. Þá liggja fyrir frekari gögn í málinu um kvartanir einstakra lögreglumanna um hemla bifreiðarinnar. Af hálfu ákæruvalds er hins vegar talið að frásögn ákærða og þessara vitna um virkni hemlabúnaðarins samræmist því að í raun hafi engrar bilunar gætt þegar tekið sé tillit til þess að um sé að ræða svokallað ABS hemlakerfi. Verið geti að einstakir lögreglumenn hafi ekki vanist virkni þessa hemlakerfis í bifreiðum þessarar gerðar, en engin bilun hafi fundist í hemlum bifreiðarinnar UR 218, þrátt fyrir ítrekaðar athuganir.

III.

Við úrlausn málsins verður í ljósi áðurgreinds framburðar lögreglumanna fyrir dómi að leggja til grundvallar að þeir hafi oft talið sig verða vara við að hemlar bifreiðarinnar UR 218 hafi ekki virkað eðlilega, bæði fyrir og eftir það atvik, sem málið er risið af. Þótt athuganir, sem gerðar hafa verið á hemlabúnaðinum, hafi ekki leitt í ljós bilun, verður ekki litið fram hjá því að hvergi verður séð af gögnum málsins að sérfræðingar, sem að þeim stóðu, eða yfirmenn lögreglunnar í Reykjavík hafi vegna ítrekaðra kvartana lögreglumanna hreyft þeirri skýringu um virkni hemlanna, sem ákæruvaldið ber nú við og áður greinir. Af hálfu ákæruvalds hefur ekki verið hlutast til um að aflað yrði matsgerðar dómkvadds manns um hemla bifreiðarinnar til þess meðal annars að taka af skarið um hvort bilunar hafi gætt í þeim eða hvort ráðið verði af lýsingu ákærða og vitna að virkni hemlanna hafi verið eðlileg að teknu tilliti til gerðar þeirra. Eins og málið liggur fyrir verður því ekki útilokað að bilunar hafi gætt í hemlunum þegar atvik þess gerðust og að ákærða hefði tekist að komast hjá árekstrinum ef þeir hefðu virkað með eðlilegum hætti. Þann vafa, sem leikur um orsakir slyssins að þessu leyti, verður að skýra ákærða í hag, sbr. 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Samkvæmt gögnum málsins mun þeirri almennu reglu vera fylgt í störfum lögreglunnar í Reykjavík að hljóðmerki sé ekki notað við neyðarakstur að næturlagi nema í sérstökum tilvikum. Akstur ákærða fór fram snemma morguns þegar umferð var lítil og í nálægð við elliheimili. Eins og málið liggur fyrir verður ekki séð að sérstök atvik hafi staðið til þess að nauðsynlegt væri að nota hljóðmerki til að vara aðra vegfarendur við neyðarakstri ákærða. Verður hann því ekki talinn hafa brotið gegn ákvæði 2. mgr. 5. gr. reglna nr. 101/1988 um neyðarakstur, sem settar eru með stoð í 1. mgr. 8. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Ekki hefur verið leitt í ljós að ákærða sé nauðsynlegt að nota gleraugu við akstur. Verður honum því ekki metið til gáleysis að hafa ekki gert það í umrætt sinn.

Samkvæmt öllu framangreindu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Sakarkostnaður fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, V-kk-ef K-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 100.000 krónur.