307/2007

Aðilar deildu um uppgjör skaðabóta vegna líkamstjóns sem A varð fyrir í vinnuslysi um borð í togara í eigu G hf. Ekki var fallist á að A hefði sýnt fram á óvenjulegar aðstæður við tekjuöflun hans síðustu þrjú árin fyrir slysið og því talið að leggja bæri viðmiðun 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga til grundvallar við útreikning á varanlegri örorku hans en ekki reglu 2. mgr. sömu greinar. Einnig var á það fallist að G hf. hefði verið rétt að halda eftir staðgreiðsluskatti af bótum vegna tímabundins atvinnutjóns A. Þá var talið að við uppgjör bótanna hefði verið rétt á grundvelli 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga að draga eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris, sem A átti rétt á frá lífeyrissjóðum og Tryggingastofnun ríkisins, en fyrir lá að A hafði afsalað sér þeim bótum. Að lokum var því hafnað að dráttarvextir hefðu fallið á kröfuna fyrir uppgjörsdag 10. janúar 2005. Niðurstaða héraðsdóms um sýknu G hf. var því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 10. apríl 2007 en ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu málsins 23. maí sama ár. Með heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála áfrýjaði hann héraðsdómi öðru sinni 6. júní 2007. Endanlegar dómkröfur áfrýjanda eru að stefndi greiði aðallega 57.395.942 krónur með 4,5% ársvöxtum af 8.512.582 krónum frá 21. apríl 2002 til 1. júní 2003, en af 57.395.942 krónum frá þeim degi til 28. desember sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum nánar tilgreindum 24 innágreiðslum á tímabilinu frá 12. júlí 2002 til 19. október 2005 samtals að fjárhæð 28.312.524 krónur. Til vara krefst hann að stefndi greiði sér 53.030.308 krónur með 4,5% ársvöxtum af 8.512.582 krónum frá 21. apríl 2002 til 1. júní 2003 en af 53.030.308 krónum frá þeim degi til 28. desember sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum sömu innborgunum og í aðalkröfu. Til þrautavara krefst hann að stefndi greiði 38.792.581 krónu með 4,5% ársvöxtum af 8.512.582 krónum frá 21. apríl 2002 til 1. júní 2003 en af 38.792.581 krónu frá þeim degi til 28. desember sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum sömu innborgunum og í aðalkröfu. Í öllum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur stefnt Sjóvá-Almennum tryggingum hf. til réttargæslu fyrir Hæstarétti. Réttargæslustefndi gerir ekki kröfur í málinu en styður kröfur og málflutning stefnda.

Málsaðilar deila um uppgjör skaðabóta fyrir líkamstjón sem áfrýjandi varð fyrir í vinnuslysi 20. apríl 2002 um borð í togara stefnda, Ásbirni RE 50, þar sem hann var skipverji. Stendur ágreiningur þeirra um hvort miða beri ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku áfrýjanda við meðalatvinnutekjur hans síðustu þrjú almanaksár fyrir slysdag samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með áorðnum breytingum, eða meta þær sérstaklega samkvæmt 2. mgr. sömu greinar, svo sem áfrýjandi krefst. Þá er ágreiningur um hvort áfrýjandi þurfi að sæta því að frá greiddum bótum fyrir tímabundna örorku hafi verið dregin fjárhæð sem svarar staðgreiðslu opinberra gjalda. Einnig er deilt um hvort draga beri frá bótakröfu áfrýjanda vegna varanlegrar örorku eingreiðsluverðmæti þeirra bóta sem áfrýjandi á rétt á úr almannatryggingum sem og 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris úr lífeyrissjóðum sem áfrýjandi á rétt á, en hann hefur með sérstökum yfirlýsingum afsalað sér rétti til þessara bóta. Að auki mótmælir áfrýjandi útreikningi réttargæslustefnda á fjárhæð þessara frádráttarliða. Að lokum greinir aðila á um upphafsdag dráttarvaxta.

Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skulu árslaun tjónþola metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður eru fyrir hendi og ætla má að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans en sá, sem fæst með því að beita aðalreglu 1. mgr. 7. gr. um meðalatvinnutekjur tjónþola sjálfs síðustu þrjú árin fyrir þann dag er tjón varð. Til þess að unnt sé að fallast á kröfu áfrýjanda um að beitt verði ákvæði 2. mgr. 7. gr. laganna um árslaun hans til ákvörðunar bóta verður hann að leiða líkur að því að aðstæður hans hafi á einhvern hátt verið óvenjulegar á viðmiðunartímabilinu að því er tekjuöflun varðar, þannig að annar mælikvarði teljist réttari en hans eigin tekjur. Fyrir liggur í málinu að áfrýjandi var samfellt í vinnu þessi þrjú ár við breytileg störf á sjó og landi og atvinnutekjur hans sveifluðust mikið þennan tíma. Verður ekki fallist á að hann hafi sýnt fram á að um óvenjulegar aðstæður hafi verið að ræða við tekjuöflun hans þessi ár, eins og skýra verður þessi orð í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest að því er þetta varðar.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að réttargæslustefnda hafi verið rétt að halda eftir staðgreiðsluskatti af bótum vegna tímabundins atvinnutjóns áfrýjanda.

Áfrýjanda ber við kröfugerð sína á hendur stefnda skylda til þess að takmarka tjón sitt. Í því felst að hann getur ekki afsalað sér bótum sem hann á óumdeildan rétt til úr hendi annarra en stefnda og þess í stað krafið stefnda um fjárhæð þeirra. Réttargæslustefndi aflaði útreiknings frá tryggingastærðfræðingi á eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris þess sem áfrýjandi á rétt á frá lífeyrissjóðum og Tryggingastofnun ríkisins eftir að áfrýjandi hafði látið í té upplýsingar sem nauðsynlegar voru til að reikna þetta út. Voru fjárhæðirnar dregnar frá bótum til áfrýjanda svo sem ráð er fyrir gert í 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Áfrýjandi hefur ekki bent á sérstaka annmarka á þessum útreikningi. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um þetta ágreiningsefni málsaðila.

Það var ekki fyrr en 1. desember 2004 að áfrýjandi lét réttargæslustefnda í té upplýsingar sem nauðsynlegar voru til að unnt væri að reikna út eingreiðsluverðmæti framangreinds örorkulífeyris sem áfrýjandi átti rétt á. Réttargæslustefndi lét, svo sem fyrr sagði, reikna þetta út og lá útreikningur fyrir 27. desember 2004. Voru bætur síðan gerðar upp 10. janúar 2005. Með vísan til þess að úrvinnsla upplýsinga frá áfrýjanda var innan eðlilegra tímamarka verður ekki talið að dráttarvextir hafi verið teknir að falla á kröfuna á uppgjörsdeginum, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Talið verður að vafi hafi verið um skýringu á 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga í málinu og verður málskostnaður fyrir Hæstarétti því felldur niður með vísan til 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991.

Í hinum áfrýjaða dómi er lýst rekstri málsins í héraði eftir að Hæstiréttur vísaði málinu heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju með dómi 10. nóvember 2005 í máli nr. 178/2005, sem birtur er í dómasafni það ár á bls. 4355. Með vísan til 2. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 var héraðsdómara rétt að synja málsaðilum um svo rúma fresti sem þeir fengu.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.