161/1999

P var ákærður fyrir fjársvik og merkjabrot, sbr. 248. og 3. mgr. 159. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því hafa sem framkvæmdarstjóri fyrirtækisins G blekkt þrjá viðskiptavini til að kaupa málverk, sem P bauð til sölu með röngum upplýsingum um að þau væru eftir J-kk-þf S-kk-þf og falsaðri höfundarmerkingu þar um. Einnig var P ákærður fyrir brot á lögum um bókhald og lögum um sölu notaðra lausafjármuna. Ekki var á það fallist að tafir á aðalmeðferð málsins í héraði eða dráttur á uppsögu héraðsdóms leiddu til ómerkingar héraðsdómsins. Þá var ekki á það fallist, að annmarkar á málsmeðferð við yfirheyrslu vitna í héraðsdómi leiddu til ómerkingar eða, að aðfinnslur, sem verjandi P gerði við lögreglurannsókn málsins og hæfi meðdómanda í héraði, leiddu til slíkrar niðurstöðu. Að virtum þeim rannsóknum sem fyrir lágu í málinu og framburði þeirra sem þær höfðu annast þótti ljóst að J-kk-nf S-kk-nf hefði ekki merkt sér málverkin þrjú, heldur hefði einhver annar merkt þau honum eftir lát hans. Þótt fallist væri á þá niðurstöðu héraðsdóms, að ósannað væri að ákærði hefði sjálfur merkt málverkin þótti ákærða ekki geta hafa dulist, að verkin voru með rangri höfundarmerkingu og hann væri með sölu þeirra að notfæra sér villu kaupenda um endurmerkingu verkanna og hafa þannig fé af þeim með blekkingum. Var P því sakfelldur fyrir fjársvik og merkjabrot. Þá var P sakfelldur fyrir brot gegn lögum nr. 145/1994 um bókhald fyrir að hafa ekki fært eða látið færa í bókhald G kaup og móttöku málverkanna, hafa ekkert fært í bókhald um kaup og sölu listmuna á uppboði G 21. maí 1995, og hafa látið undir höfuð leggjast að halda tekjuskráningargögnum til haga árið 1996 og færa bókhald það rekstrarár, en þessi brot voru einnig talin varða við 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 39/1995. Héraðsdómur hafði sýknað P af ákæru vegna brots á lögum um sölu notaðra lausafjármuna og kom sú úrlausn ekki til endurskoðunar Hæstaréttar. Við ákvörðun refsingar P var meðal annars til þess litið, að brotin voru framin í atvinnurekstri og voru skaðleg fyrir viðskiptaöryggi á listaverkamarkaði. Var P dæmdur til þess að sæta sex mánaða fangelsi og jafnframt dæmdur til þess að greiða 500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf T-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf Þ-kk-nf prófessor.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 22. mars 1999 að ósk ákærða. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar á sakfellingu og greiðslu skaðabóta en jafnframt þyngingar á refsingu. Ákærði krefst aðallega ómerkingar héraðsdóms og heimvísunar málsins, en til vara sýknu eða refsilækkunar og frávísunar skaðabótakröfu.

Nokkur ný skjöl hafa verið lögð fyrir Hæstarétt. Verjandi ákærða gerði þá athugasemd í greinargerð fyrir Hæstarétti að í ágrip vantaði mörg skjöl. Úr þessu hefur verið bætt af hálfu ríkissaksóknara með framlagningu viðbótarágrips. Þá hélt verjandi því fram að ýmsu hefði verið sleppt við endurritun yfirheyrslna. Þessu hefur formaður héraðsdóms andmælt bréflega. Við munnlegan flutning málsins hélt verjandi fast við þessar athugasemdir sínar en taldi þó að þetta ætti ekki að koma að sök við úrlausn málsins.

I.

Krafa ákærða um ómerkingu héraðsdóms að því er varðar I. kafla ákæru er í fyrsta lagi á því byggð að aðalmeðferð málsins hafi ekki verið haldin í samfellu og að uppkvaðning héraðsdóms hafi dregist úr hömlu. Aðalmeðferð málsins hófst 7. janúar 1999 og var fram haldið 8. og 11. sama mánaðar. Málinu var þá frestað þar sem ekki náðist í alla þá sem vitni áttu að bera fyrir dóminum. Var aðalmeðferð fram haldið 22. janúar og lauk með munnlegum flutningi 27. sama mánaðar. Samkvæmt 1. mgr. 129. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála skulu skýrslutökur og munnlegur málflutningur að jafnaði fara fram í einni lotu í fyrirfram boðuðu þinghaldi. Hér stóð hins vegar svo á að ákærði hafði nefnt nýtt vitni til sögunnar með skömmum fyrirvara og varð því þessum hætti ekki við komið. Sætir þessi meðferð málsins ekki aðfinnslum. Fimm vikur og tveir dagar liðu frá dómtöku til dómsuppsögu. Er það í andstöðu við fyrirmæli 2. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1991. Við þessar aðstæður hefði héraðsdómurum verið rétt að gefa sakflytjendum kost á að flytja málið að nýju. Verður ekki hjá því komist að finna að þessari málsmeðferð. Héraðsdómarar hafa hins vegar gert grein fyrir þessum töfum sem stöfuðu frá umfangi málsins og veikindum dómsformanns. Þá gerðu málflytjendur, sem voru viðstaddir dómsuppsögu, engar athugasemdir. Mál þetta er umfangsmikið og dómur héraðsdóms er ítarlegur. Þar eru skýrslur ákærða og vitna fyrir dómi vandlega raktar, en héraðsdómarar höfðu endurrit þeirra við samningu dómsins. Verður dómur héraðsdóms ekki ómerktur af þessum sökum.

Í öðru lagi telur ákærði að ómerkja beri héraðsdóm þar sem við skýrslutökur fyrir dómi hafi ekki verið gætt lögbundinna reglna. Vitnar verjandi ákærða til d-liðar 3. mgr. 6. gr. laga nr. 62/1994 um Mannréttindasáttmála Evrópu þar sem mælt er fyrir um þau lágmarksréttindi að vitni, sem bera sakborningi í vil, komi fyrir dóm og séu spurð á sama hátt og þau vitni sem leidd séu gegn honum. Heldur verjandinn því fram að ekki hafi verið eftir þessu farið þegar vitnið P-x-x T-x-x M-x-x var yfirheyrð fyrir dómi. Ákærði nefndi vitnið seint til sögunnar þótt brýnt hefði verið að vitneskju um þetta vitni væri komið á framfæri við rannsókn málsins. Við boðun kvaðst vitnið ekki geta komið til skýrslugjafar frá Danmörku til Íslands með svo stuttum fyrirvara og varð það til þess að aðalmeðferð málsins tafðist. Verður ekki undan því kvartað að vitnið hafi verið nákvæmlega spurt um tilefni vitnisburðar síns. Verjandi málsins bendir hins vegar réttilega á það að við yfirheyrslu yfir vitninu H-kk-þgf J-x-x hóf saksóknari í héraði skýrslutökuna á því að lesa fyrir vitnið úr skýrslu þess fyrir lögreglu í stað þess að spyrja sjálfstætt um sakaratriði. Brýtur þessi yfirheyrsluaðferð gegn 3. mgr. 59. gr. laga nr. 19/1991. Bar dómara að koma í veg fyrir að yfirheyrslan færi þannig fram. Verður þetta að sæta aðfinnslum þótt það leiði ekki til ómerkingar málsins, en til þessa verður litið þegar sönnunargildi framburðarins verður metið.

Í þriðja lagi er því haldið fram að vitnið Ó-kk-nf I-kk-nf J-kk-nf hafi hlustað á skýrslur annarra vitna áður en hann gaf skýrslu fyrir héraðsdómi. Ekki liggur fyrir að þannig hafi staðið á. Vitnið Ó-kk-nf I-kk-nf stóð að kæru vegna eins af málverkunum sem til skoðunar eru í málinu. Af forsendum héraðsdóms verður ekki séð að vitnisburður hans sé hluti af röksemdum dómsins fyrir niðurstöðu.

Í fjórða lagi er því haldið fram að V-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf forvörður, sem lögregla fékk til að rannsaka málverkin, hafi verið til þess vanhæfur vegna fyrri afskipta sinna af málinu, en hann aðstoðaði Ó-kk-þf I-kk-þf við ljósmyndun undir útfjólubláu ljósi í tæki Listasafns Íslands áður en Ó-kk-nf I-kk-nf kærði fölsun nokkurra málverka. Ekki liggur fyrir að grunsemdir hafi beinst að ákærða á þessum tíma og aðstoð V-kk-ef S-kk-ef við þessa ljósmyndun á ekki að leiða til þess að miklu nákvæmari rannsókn hans síðar sé ómarktæk. Þessi aðfinnsla verjanda ákærða kemur þó til athugunar ásamt öðru við mat á sönnunargildi rannsókna vitnisins og framburðar þess fyrir dómi þegar fjallað verður um efnishlið málsins en leiðir hins vegar ekki til ómerkingar þess.

Í fimmta lagi gerir ákærði athugasemdir við að Þ-kk-nf Ó-kk-nf listfræðingur hafi verið kvaddur sem meðdómandi. Ekki verður séð að þær athugasemdir hafi við rök að styðjast.

Í sjötta lagi heldur ákærði því fram að rannsókn málsins sé ófullnægjandi og nefnir ýmis atriði sem hann telur því til styrktar. Rannsókn málsins í heild mun koma til athugunar þegar metið verður hvort gögn málsins nægi til sakfellingar, en athugasemdir ákærða eiga ekki að leiða til ómerkingar dómsins.

Þegar allt framanritað er virt þykir ekki ástæða til að ómerkja héraðsdóm að því er varðar I. kafla ákæru.

Ákærði styður frávísunarkröfu sína að því er varðar II. kafla ákæru við það að rannsókn sé ábótavant og gögn vanti til þess að unnt sé að halda uppi vörnum gegn þessum ákæruatriðum. Verður ekki á það fallist en athugasemdir verjanda koma til skoðunar þegar metið verður hvort gögn málsins nægi til áfellis.

II.

Í fyrri kafla ákæru er ákærði sakaður um fjársvik og skjalafals með því að hafa sem framkvæmdastjóri og eigandi Gallerís Borgar blekkt þrjá viðskiptavini fyrirtækisins til að kaupa hver eitt málverk, en tvö verkanna hafi verið boðin til sölu á uppboði 1. september 1994 í Reykjavík og eitt á uppboði á Akureyri 21. maí 1995, og í uppboðsskrám hafi þess verið ranglega getið að þau væru eftir J-kk-þf S-kk-þf listmálara. Í raun hafi þau öll verið eftir danska listmálarann W-x-x W-x-x. Hafi undirritun hans verið hulin og verkin ranglega merkt J-kk-þgf S-kk-þgf. Dómarar Hæstaréttar hafa átt þess kost að skoða þessar merkingar verkanna undir útfjólubláu ljósi í VCS (Video Spectral Comparator) tæki lögreglunnar og virtust á þeim öllum merki um höfundarnafnið W-x-x. Ákæru og málavöxtum eru gerð ítarleg skil í héraðsdómi. Þar er gerð grein fyrir rannsóknum H-kk-ef Á-kk-ef lögreglufulltrúa og V-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef forvarðar á málverkunum þremur og framburði þeirra. Af þessum rannsóknum öllum og framburði þeirra sem þær önnuðust þykir fyllilega ljóst að J-kk-nf S-kk-nf listmálari hefur ekki merkt sér myndirnar, heldur hefur einhver annar merkt þær honum eftir lát hans. Styðst þetta einnig við rannsóknir dr. S-kk-ef J-kk-ef á litum þeim sem notaðir voru í merkinguna, en þeirri rannsókn er lýst í héraðsdómi. Þá styðst þessi niðurstaða við vitnisburð Ó-kk-ef K-kk-ef forstöðumanns Listasafns Íslands og J-kvk-ef G-kvk-ef listfræðings á sömu stofnun. Þau hafa bæði borið að verkin beri ekki með sér einkennandi þætti í list J-kk-ef S-kk-ef.

Að því er varðar verkin í ákæruliðum 1 og 3 kemur framanritað allt heim og saman við gögn og vætti annarra vitna sem renna styrkum stoðum undir það að þessi verk hafi ákærði bæði keypt á uppboði Bruun Rasmussen nr. 33 í Vejle í ágúst 1994 og hafi þau þá verið merkt nafninu W-x-x, en svo mun W-x-x W-x-x hafa auðkennt myndir sínar. Hafi þau þar verið merkt í uppboðsskrá og með krít á blindramma númerunum 1125 og 1126. Ber verkið í ákærulið 1 enn merkið á blindrammanum. Fyrri eigandi þessara verka tók ljósmynd af hinu síðarnefnda áður en hann setti það á uppboðið og má þar greina að það er merkt W-x-x. Ákærði hefur kannast við að hafa verið á þessu uppboði í Vejle og keypt m.a. myndir eftir þennan málara. Kveðst hann hafa skilið þær eftir í Kaupmannahöfn hjá vitninu J-kk-þgf F-kk-þgf Þ-kk-þgf en flutt rammana með sér heim og sett þá þar utan um önnur verk. Héraðsdómur mat þennan framburð ótrúverðugan. Fyrir Hæstarétti hefur ekkert fram komið sem hnekkir því mati.

Héraðsdómur taldi ósannað að ákærði hefði sjálfur merkt myndirnar J-kk-þgf S-kk-þgf. Hefur ákæruvaldið fallist á það álit og er það ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti. Ákærði stóð hins vegar að sölu verkanna. Var annað selt á uppboði 1. september 1994, rétt eftir að hann keypti það á uppboðinu í Vejle, og fyrir verulega hærra verð en fengist hefði fyrir það væri það merkt danska málaranum. Hitt var selt vorið eftir fyrir nokkru hærra verð en líklegt er að fengist hefði fyrir það þannig merkt. Kaupendur verka þessara hafa báðir borið að það hafi verið ákvörðunarástæða þeirra fyrir kaupunum að þau voru merkt J-kk-þgf S-kk-þgf. Ákærða gat ekki dulist að verkin voru með rangri höfundarmerkingu og að hann var með sölunni að notfæra sér villu kaupenda um endurmerkingu verkanna og hafa þannig fé af þeim með blekkingum.

Málverk samkvæmt ákærulið 2 er merkt á blindrammann um að það hafi verið selt á uppboði nr. 601 hjá Bruun Rasmussen í Kaupmannahöfn 7. júní 1994 og merkt nr. 32. Tvö verk voru undir þessari merkingu í uppboðsskrá og er þess getið að þau séu merkt danska listmálaranum W-x-x W-x-x með miða á blindrammann. Bæði voru keypt símleiðis af vitninu J-kk-þgf F-kk-þgf Þ-kk-þgf. Hann fékk síðar reikning vegna verkanna endurútgefinn á nafn ákærða. Hann sótti þau svo til uppboðsfyrirtækisins í ágúst 1994 skömmu fyrir uppboð Gallerís Borgar 1. september sama árs, þar sem verk samkvæmt þessum ákærulið var boðið upp nr. 89 á uppboðskrá merkt J-kk-þgf S-kk-þgf og selt fyrir verulega hærri fjárhæð en fengist hefði fyrir það hefði það verið merkt W-x-x. Vitnið C-x-x P-x-x forstjóri danska uppboðsfyrirtækisins taldi sig þekkja verkið af ljósmynd, sem lögregla sýndi honum, sem annað af þessum tveimur verkum en hann kvaðst hafa verið á uppboðinu. Ákærði bendir á að hann hafi ekki keypt þetta verk og vitnið J-kk-nf F-kk-nf Þ-kk-nf bar fyrir dómi að það væri enn hjá sér. Héraðsdómur taldi þennan framburð vitnisins ótrúverðugan. Ekkert hefur komið fram fyrir Hæstarétti sem hnekkir því mati, enda kemur lýsing verksins og merking á blindrammann heim og saman við uppboðsskrá danska fyrirtækisins. Verður að telja fram komið að hér sé um sama verkið að ræða. Héraðsdómur hefur talið ósannað að ákærði hafi merkt verkið J-kk-þgf S-kk-þgf og er það ekki hér til endurskoðunar. Verkið er hins vegar selt á sama uppboði og verk samkvæmt ákærulið 1 sem einnig er ranglega merkt þessum listamanni og telja verður réttilega eftir danska listmálarann W-x-x. Verður að fallast á það með héraðsdómi að ákærða hafi ekki getað dulist hvernig atvikum var háttað. Hafi honum hlotið að vera ljóst að verið var að nota ranga höfundarmerkingu verksins í auðgunarskyni og hann hafi með sölu þess tekið fullan þátt í þeim verknaði.

Samkvæmt framansögðu ber að sakfella ákæra fyrir alla ákæruþætti fyrri hluta ákæru. Jafnframt ber að staðfesta heimfærslu héraðsdóms til ákvæða 3. mgr. 159. gr., sbr. nú 75. gr. laga nr. 82/1998, og 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá er staðfest úrlausn dómsins um að sök ákærða sé ófyrnd, sbr. 3. mgr. 81. gr. sömu laga.

III.

Í síðari hluta ákæru, liðum A og C, er ákærði sakaður um brot á bókhaldslögum. Í lið B var honum gefið að sök brot á lögum um sölu notaðra lausafjármuna. Héraðsdómur sýknaði hann af þeim ákærulið. Hefur ríkissaksóknari fallist á rök héraðsdóms fyrir þeirri úrlausn og er hún ekki til endurskoðunar.

Í A-lið þessa hluta ákæru er ákærði sakaður um að hafa ekki fært eða látið færa í bókhaldi Gallerís Borgar kaup og móttöku listaverka þeirra, sem getið er um í fyrri hluta ákæru. Þá er hann einnig sakaður um að hafa ekkert fært í bókhald um kaup og sölu á uppboði fyrirtækisins nr. 6, sem haldið var á Akureyri 21. maí 1995.

Fram er komið að viðskiptaferli fyrrnefndra verka verður ekki rakið í bókhaldi Gallerís Borgar. Helst má skilja ákærða svo að hann hafi sjálfur átt verkin samkvæmt ákæruliðum 1 og 3, en J-kk-nf F-kk-nf Þ-kk-nf verkið samkvæmt ákærulið 2. Hafi þetta verið svo átti það að sjást af bókhaldi fyrirtækisins, og að öðrum kosti hvernig hagaði til um þessi verk í raun, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga nr. 51/1968 um bókhald, sem í gildi voru þegar þessar færslur áttu að eiga sér stað. Þá átti að skrá viðskipti jafnskjótt og þau fóru fram, sbr. 10. gr. sömu laga. Ber ákærði sem framkvæmdastjóri fyrirtækisins ábyrgð á þessari vanrækslu. Með skírskotun til raka héraðsdóms þykir hann hafa gerst sekur um þau brot sem sem hann er ákærður fyrir í þessum lið. Samkvæmt 2. gr. hegningarlaga nr. 19/1940 verður honum dæmd refsing eftir 1. tl. 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. núgildandi laga nr. 145/1994 um bókhald, sbr. lög nr. 37/1995, en þó verður honum ekki dæmd þyngri refsing en heimiluð var samkvæmt eldri bókhaldslögum.

Samkvæmt C-lið síðari kafla ákæru er ákærða gefið að sök að hafa á rekstrarárunum 1995 og 1996 látið undir höfuð leggjast að skrá viðskipti fyrirtækisins þegar keyptir voru listmunir erlendis og halda til haga tekjuskráningargögnum árið 1996 og færa bókhald það rekstrarár. Héraðsdómur hefur sýknað ákærða af sök samkvæmt fyrri hluta þessa ákæruliðar vegna fyrningar. Hefur ríkissaksóknari fallist á þá úrlausn. Stendur því það eftir af þessum ákærulið sem varðar tekjuskráningargögn og bókhald ársins 1996. Fram er komið að áfrýjandi viðurkennir að reikninga hafi vantað í bókhald félagsins þetta ár og að færslu þess hafi ekki verið lokið þegar hald var á það lagt í október 1997. Svo stóð enn þegar ákæra var útgefin. Ber að staðfesta þá úrlausn dómsins að sú háttsemi ákærða að halda ekki til haga tekjuskráningargögnum varði við 2. tl. 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994 og sú háttsemi að láta undir höfuð leggjast að færa bókhaldið varði við 1. tl. 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laganna, enda bar ákærða samkvæmt 3. mgr. 22. gr. laganna að fullgera ársreikning eigi síðar en í lok júní 1997. Brot ákærða í A- og C-liðum varða einnig við 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. lög nr. 39/1995, sem gildi tóku 1. júlí 1995. Samkvæmt 2. gr. sömu laga verður þó að líta til þess við ákvörðun refsingar að brot samkvæmt A-lið voru framin fyrir gildistöku breytingarlaganna.

IV.

Við ákvörðun refsingar ákærða ber að líta til þess að brotin eru framin í atvinnurekstri og voru skaðleg fyrir viðskiptaöryggi á listaverkamarkaði. Brot hans á ákvæðum laga um bókhald eru stórfelld. Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi, sem hér skiptir máli. Refsingu hans ber að meta með vísan til þessa og ákvæða 77. gr. almennra hegningarlaga og þykir hún hæfilega ákveðin sex mánaða fangelsi. Samkvæmt 2. mgr. 49. gr. sömu laga er rétt að dæma ákærða til greiðslu 500.000 króna fésektar jafnframt refsivist.

Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur og sakarkostnað eru staðfest.

Ákærði skal greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, svo sem nánar er ákveðið í dómsorði, að 4/5 hlutum, en 1/5 hluti greiðist úr ríkisjóði þar sem upphaflegri gerð ágrips var ábótavant.

Dómsorð:

Ákærði, P-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í sex mánuði.

Ákærði greiði 500.000 króna sekt til ríkissjóðs og komi 60 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd að liðnum fjórum vikum frá uppkvaðningu dóms þessa.

Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur og sakarkostnað eru staðfest.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins, þar á meðal málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef Þ-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur, að 4/5 hlutum, en 1/5 hluti áfrýjunarkostnaðar greiðist úr ríkissjóði.

Af hálfu ákærða er þess aðallega krafist, að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað til héraðsdóms til löglegrar meðferðar. Í I. kafla atkvæðis meiri hluta dómenda eru talin upp þau atriði, sem krafa þessi er reist á. Er tekið undir afgreiðslu meiri hluta dómenda á málsástæðum þessum um annað en það, sem að neðan greinir.

Vitnið Ó-kk-nf I-kk-nf J-kk-nf forvörður kærði til rannsóknarlögreglu ríkisins 18. júní 1997 málverk það, sem ber rannsóknarnúmer 23. Ó-kk-nf I-kk-nf fékk sér til aðstoðar við skoðun á verkinu V-kk-þf S-kk-þf S-kk-þf forvörð hjá Listasafni Íslands. Í skýrslu A-kk-ef J-kk-ef aðstoðaryfirlögregluþjóns 3. nóvember 1997 er eftirfarandi haft eftir V-kk-þgf S-kk-þgf: „V-kk-nf S-kk-nf sagði Ó-kk-þf I-kk-þf J-kk-þf hafa komið til sín þegar hann var að undirbúa kærur þeirra verka sem nú hafa verið kærð og borið undir sig grunsemdirnar. Hann hafi aðstoðað Ó-kk-þf I-kk-þf við ljósmyndun undir útfjólubláu ljósi en Listasafn Íslands eigi tæki til þess. V-kk-nf S-kk-nf sagðist ekki hafa gert athugasemdir við þær grunsemdir um fölsun sem Ó-kk-nf I-kk-nf hafi kynnt honum og hafa verið sammála Ó-kk-þgf I-kk-þgf í stórum dráttum“. V-kk-nf S-kk-nf var síðan fenginn til að vinna að rannsókn málsins. Héraðsdómur byggir niðurstöðu sína um fölsun höfundarmerkingarinnar „J-kk-nf S-kk-nf“ meðal annars á rannsóknum og niðurstöðum V-kk-ef S-kk-ef. Með vísan til fyrri afskipta V-kk-ef S-kk-ef af málinu verður ekki talið, að hann hafi verið hæfur til að vinna sem sérfræðingur að rannsókn verkanna.

Rannsókn málsins var að mörgu leyti ábótavant. Samkvæmt framburði A-kk-ef J-kk-ef fyrir dómi er ekki enn lokið rannsókn á litum, sem hald var lagt á í starfsstöð ákærða. Þá er heldur ekki lokið rannsókn á bankareikningum ákærða og eiginkonu hans og fyrirtækja þeirra. J-kk-nf F-kk-nf Þ-kk-nf fullyrti fyrir dómi, að hann hefði í fórum sínum málverk það, sem hann hefði keypt á uppboði nr. 601 hjá Bruun Rasmussen og merkt var nr. 32. Bauðst hann til að afhenda málverkið, en því hefur ekki verið sinnt af hálfu lögreglu. Þá er upplýst, að kaupandi málverks, sem ber rannsóknarnúmer 27, á uppboðinu 1. september 1994 hafi tekið málverkið úr rammanum og látið í annan ramma. Engin könnun hefur farið fram á því hvort upphaflegur rammi sé enn fyrir hendi, þannig að unnt sé að rannsaka hann.

Með vísan til þess, sem að framan er rakið, tel ég það mikla vankanta á rannsókn málsins að ómerkja beri héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Þar sem þessi niðurstaða hefur ekki hlotið samþykki meiri hluta dómenda mun ég samkvæmt 2. mgr. 165. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 163. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, greiða atkvæði um efni málsins og er samþykk dómsatkvæði þeirra.