703/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem riftunarmáli þrotabús H ehf. gegn IC ehf. var vísað frá dómi. Taldi héraðsdómur málshöfðunarfrest samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. hafa verið liðinn er málið var höfðað. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki yrði annað ráðið af gögnum málsins en að við lok kröfulýsingarfrests 26. nóvember 2012 hafi þrotabúið ekki haft handbært fé til að standa að málsókn á hendur IC ehf. Slík málsókn hafi þannig verið háð því að lánardrottnar, einn eða fleiri, tækju að sér að standa straum af kostnaði af henni. Ekki hafi verið efni til að taka afstöðu til þess atriðis fyrr en á fyrsta skiptafundi í þrotabúinu. Sá fundur hafi verið haldinn 6. desember 2012, skömmu eftir lok kröfulýsingarfrests. Taldi Hæstiréttur að undir þessum kringumstæðum yrði sá fundur að marka upphaf málshöfðunarfrests samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 og vísaði þar um til tveggja dóma réttarins í málum nr. 256/2003 og 463/1996. Frestur til að höfða málið hafi því ekki verið liðinn er stefna var birt IC ehf. 3. júní 2013. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með ódagsettri kæru sem móttekin var í héraðsdómi 30. október 2013 og barst Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 4. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 22. október 2013, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði úr gildi felldur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar en til vara að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar og ennfremur að sóknaraðili setji tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar með vísan til b. liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kemur krafa hans um greiðslu málskostnaðar í héraði því ekki til umfjöllunar fyrir Hæstarétti.

Krafa varnaraðila um að sóknaraðila verði gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar var fyrst gerð í greinargerð hans fyrir Hæstarétti þar sem tekið var til varna gegn kröfu sóknaraðila. Krafa um málskostnaðartryggingu var því ekki komin fram svo tímanlega sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991, sbr. dóma Hæstaréttar 23. október 2007 í máli nr. 505/2007 og 3. september 1998 í máli nr. 268/1998, sem birtur er á bls. 2670 í dómasafni það ár. Verður kröfunni því ekki sinnt.

I

Bú Helgavatns ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 14. september 2012. Kröfulýsingarfresti lauk 26. nóvember 2012. Við könnun skiptastjóra kom í ljós að 5. janúar 2012 hafði öll innstæða á reikningi félagsins hjá Landsbankanum hf. að fjárhæð 5.553.223 krónur verið millifærð yfir á reikning í eigu varnaraðila. D-kk-nf K-kk-nf J-kk-nf, gaf skýrslu hjá skiptastjóra 3. október 2012, en hann hafði verið eini stjórnarmaður Helgavatns ehf. og var jafnframt eini stjórnarmaður og framkvæmdastjóri varnaraðila. Hann var meðal annars spurður um ástæður fyrir þessari millifærslu. Óskaði skiptastjóri í kjölfarið eftir frekari gögnum er þessu tengdust og bárust þau 29. sama mánaðar. Við lok kröfulýsingarfrests varð ljóst að kröfuhafar í búið voru tveir. Skiptafundur í þrotabúinu var haldinn 6. desember 2012. Ekki var mætt til fundarins af hálfu kröfuhafa. Var bókað að engar eignir væru til staðar og eingöngu væri eftir að kanna hvort kröfuhafar teldu ástæðu til að höfða riftunarmál vegna fyrrgreindrar greiðslu af reikningi félagsins. Þá var bókað að Arion banki hf., aðalkröfuhafi í búið, hefði óskað eftir stuttum fresti til að taka afstöðu til þess. Mál þetta var höfðað 3. júní 2013. Krefst sóknaraðili þess að framangreindri millifærslu verði rift og að varnaraðila gert að endurgreiða sér 5.553.223 krónur með nánar tilgreindum vöxtum. Í þessum þætti málsins snýst ágreiningur aðila um hvort málshöfðunarfrestur samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. hafi verið liðinn er málið var höfðað. Málsatvikum er nánar lýst í hinum kærða úrskurði.

II

Eins og að framan er rakið var á skiptafundi 6. desember 2012 bókað að engar eignir væru í þrotabúi Helgavatns ehf. og aðeins ætti eftir að reyna á hvort kröfuhafar vildu freista þess að rifta greiðslu þeirri sem færð var af bankareikningi félagsins til varnaraðila 5. janúar 2012. Liggur fyrir að Arion banki hf. ábyrgist greiðslu sóknaraðila af rekstri málsins allt að 600.000 krónum.

Kröfulýsingarfresti við gjaldþrotaskipti sóknaraðila lauk sem áður segir 26. nóvember 2012. Samkvæmt síðari málslið 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991 gat sá sex mánaða frestur, sem þar um ræðir og sóknaraðili naut til að höfða mál þetta, fyrst byrjað að líða þann dag. Ekki verður annað ráðið af gögnum málsins en að á þeim tíma hafi sóknaraðili ekki haft handbært fé til að standa að málsókn á hendur varnaraðila. Slík málsókn var þannig háð því að lánardrottnar, einn eða fleiri, tækju að sér að standa straum af kostnaði af henni. Ekki voru efni til að taka afstöðu til þess atriðis fyrr en á fyrsta skiptafundi í þrotabúinu. Sá fundur var sem fyrr segir haldinn 6. desember 2012, skömmu eftir lok kröfulýsingarfrests. Undir þessum kringumstæðum verður sá fundur að marka upphaf málshöfðunarfrests samkvæmt 148. gr. laga nr. 21/1991, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 1. september 2003 í máli nr. 256/2003, sem birtur er á bls. 2850 í dómasafni það ár og 3. janúar 1997 í máli nr. 463/1996, sem birtur er á bls. 4 í dómasafni 1997.

Að framangreindu virtu verður fallist á með sóknaraðila að frestur til að höfða mál þetta hafi ekki verið liðinn 3. júní 2013 þegar stefna var birt varnaraðila. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili verður dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er úr gildi felldur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Ice Rental - Camper Iceland ehf., greiði sóknaraðila, þrotabúi Helgavatns ehf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.