396/2006

Áfrýjendurnir AR, PP, IP og HP kröfðust greiðslu samkvæmt líftryggingarskírteini, sem K hafði gefið út í janúar 1993, vegna sameiginlegrar vátryggingar sem AR hafði tekið ásamt sambúðarmanni sínum PS, föður annarra áfrýjenda, en hann hafði látist í ágúst 2004. Fyrir lá að PS hafði verið með kransæðasjúkdóm frá árinu 1990 og ekki getið um það í umsóknareyðublaði fyrir vátryggingunni, þrátt fyrir að spurt væri um sjúkdóma vátryggingartaka. Talið var að K hefði hafnað umsókninni hefðu réttar upplýsingar um heilsufar PS legið fyrir. Að þessu virtu og með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 20/1954 var K sýknað af kröfu um greiðslu vátryggingabóta. Til vara var gerð krafa um að K yrði gert að endurgreiða iðgjöld sem greidd hefðu verið af líftryggingu PS frá janúar 1993 til ágúst 2004. Vegna annmarka á útreikningi kröfunnar var ekki talið að félaginu hefði gefist nægilegt tilefni til að halda fram til frádráttar henni kostnaði, sem það kynni að hafa borið vegna vátryggingarinnar. Var því talið óhjákvæmilegt að vísa kröfunni af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar 24. júlí 2006. Þau krefjast þess að stefnda verði gert að greiða þeim aðallega 11.543.000 krónur, en til vara 1.100.688 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 9. september 2004 til greiðsludags. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur, en til vara að krafa áfrýjenda verði lækkuð. Hann krefst í báðum tilvikum málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Samkvæmt gögnum, sem lögð hafa verið fyrir Hæstarétt, var nafni stefnda, sem áður hét KB Líftrygging hf., breytt í Kaupþing líftryggingar hf. eftir uppkvaðningu héraðsdóms.

Eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi leita áfrýjendur með máli þessu greiðslu samkvæmt líftryggingarskírteini, sem stefndi gaf út 20. janúar 1993 vegna sameiginlegrar vátryggingar, sem áfrýjandinn A-kvk-nf R-kvk-nf hafði tekið ásamt sambúðarmanni sínum, P-kk-þgf S-kk-þgf, föður áfrýjendanna P-kk-ef, I-kvk-ef H-kvk-ef og H-kvk-ef, en hann lést samkvæmt gögnum málsins í ágúst 2004. Stefndi hefur borið því við að hann sé laus undan skyldum sínum samkvæmt vátryggingarsamningnum með því að P-kk-nf heitinn hafi við gerð hans leynt upplýsingum um heilsufar sitt, sbr. 4. gr. þágildandi laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga, en að auki hefði stefndi neitað um vátryggingu ef þær hefðu komið fram, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga. Verði fallist á þetta með stefnda telja áfrýjendur að líta beri svo á að yfirlýsing P-kk-ef 20. janúar 1993, sem gefin hafi verið í beinum tengslum við töku þessarar vátryggingar, um uppsögn á fyrri líftryggingu hjá stefnda frá 3. nóvember 1989 sé ekki bindandi og sé honum þannig skylt að greiða kröfu áfrýjenda í skjóli eldri vátryggingarinnar. Í tengslum við þetta hafa áfrýjendur einnig haldið fram við flutning málsins fyrir Hæstarétti að til vara sé stefnda skylt að greiða þeim það hlutfall líftryggingarfjár samkvæmt eldri vátryggingunni, sem svari til hlutfallslegs munar á iðgjöldum af þeirri yngri miðað við þá eldri, sbr. 2. mgr. 6. gr. laga nr. 20/1954. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að stefndi sé vegna ákvæðis 1. mgr. 6. gr. sömu laga óbundinn af vátryggingarsamningnum frá 20. janúar 1993 að því er varðar líftryggingu P-kk-ef heitins, svo og að réttindi samkvæmt vátryggingarsamningnum 3. nóvember 1989 geti ekki raknað við af þeim sökum. Vegna þess, sem hér síðast var getið, getur ekki reynt sjálfstætt á fyrrgreinda málsástæðu áfrýjenda, sem tengd er ákvæði 2. mgr. 6. gr. laga nr. 20/1954.

Varakrafa áfrýjenda um greiðslu á 1.100.688 krónum er reist á því að stefnda beri hvað sem öðru líður að endurgreiða iðgjöld, sem hann fékk greidd af líftryggingu P-kk-ef heitins frá janúar 1993 til ágúst 2004, enda valdi ógilding vátryggingarsamningsins því að stefndi hafi fengið þau greidd án þess að taka á sig samsvarandi áhættu af vátryggingaratburði. Samkvæmt málatilbúnaði áfrýjenda leggja þau til grundvallar við útreikning þessarar kröfu heildarfjárhæð iðgjalds af vátryggingunni á árinu 2004. Í þeim útreikningi er þó hvorki tekið tillit til afsláttar, sem stefndi veitti af iðgjaldinu, né þess að eftir gögnum málsins virðist það hafa jafnframt náð til þess þáttar vátryggingarinnar, sem varðaði líftryggingu áfrýjandans A-kvk-ef. Að auki miðast þessi krafa ekki við iðgjöld, sem í reynd voru greidd á hverju ári af vátryggingunni, heldur er hún fengin með hlutfallsreikningi af iðgjaldi síðasta ársins. Vegna þessara annmarka á útreikningi kröfunnar verður ekki litið svo á að stefnda hafi gefist nægilegt tilefni til að halda fram til frádráttar henni kostnaði, sem hann kann að hafa borið vegna vátryggingarinnar. Með því að ekki er unnt af þessum sökum að fella efnisdóm á kröfuna er óhjákvæmilegt að vísa henni af sjálfsdáðum frá héraðsdómi, en að öðru leyti verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Rétt er að aðilarnir beri hver sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að varakröfu áfrýjenda, A-kvk-ef R-kvk-ef, P-kk-ef J. P-kk-ef, I-kvk-ef H-kvk-ef P-kvk-ef og H-kvk-ef P-kvk-ef, um greiðslu á 1.100.688 krónum úr hendi stefnda, Kaupþings líftrygginga hf., er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.