354/2005

Aðilar gerðu samning í maí árið 2000 um myndlistarsýningu í Stekkjargjá á Þingvöllum, þar sem verk Þ skyldi sýnt meðal annarra. Í ákvað að framlengja sýninguna frá því sem sagði í samningnum, án þess að bera það undir Þ, en á þeim tíma skemmdist listaverk Þ í hvassviðri. Var fallist á með Þ að ríkið væri, samkvæmt almennum reglum um skaðabótaskyldu í tengslum við efndir samninga, bótaskylt vegna þess tjóns sem varð á listaverkinu, þó að ljóst væri að starfsmenn þess ættu enga sök á þeim atvikum sem tjóninu ollu. Samkvæmt fyrrgreindum samningi skyldi Í sjá um að tryggja listaverkið skaðatryggingu fyrir tiltekna upphæð, en ekki var talið unnt að takmarka bætur við þá fjárhæð, heldur yrði að bæta skaða sem varð eftir að umsömdum sýningartíma var lokið með fullum fébótum. Í matsgerð sem Þ reisti kröfur sínar á í héraði var verkið metið ónýtt og bætur miðaðar við að verkið væri „selt beint opinberu safni eða safnara listaverka.“ Var höfð hliðsjón af matsgerðinni við mat á tjóni Þ. Þeir annmarkar sem voru á matsgerðinni voru ekki taldir þess eðlis að henni yrði hafnað sem sönnunargagni um ástand listaverksins eftir tjónsatburðinn.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 10. ágúst 2005. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að dæmdar bætur verði lækkaðar og málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Í samningi málsaðila 15. maí 2000 um myndlistarsýninguna í Stekkjargjá á Þingvöllum var tekið fram að sýningin yrði opnuð 1. júlí árið 2000 og henni skyldi ljúka 1. september sama ár. Fyrir liggur að Kristnihátíðarnefnd ákvað að framlengja sýninguna til 15. september án þess að bera það undir stefndu og afla samþykkis hennar. Þá er óumdeilt að listaverk stefndu skemmdist í hvassviðri eftir að hinum umsamda sýningartíma lauk en meðan sýningin stóð ennþá yfir samkvæmt þessari ákvörðun nefndarinnar. Við þessar aðstæður verður fallist á það með stefndu, að áfrýjandi sé samkvæmt almennum reglum um skaðabótaskyldu í tengslum við efndir samninga bótaskyldur vegna tjóns þess sem varð á listaverkinu, þó að ljóst sé að starfsmenn hans eigi enga sök á þeim atvikum sem tjóninu ollu.

Aðila greinir á um, hvort bótaskylda áfrýjanda takmarkist við þá fjárhæð sem í samningi þeirra greindi, þar sem sagði, að Kristnihátíðarnefnd skyldi sjá um að tryggja listaverkið skaðatryggingu að upphæð 500.000 krónur. Verður fallist á það með stefndu að sú takmörkun hafi, hvað sem öðru líði, ekki getað talist gilda eftir að umsömdum sýningartíma var lokið. Skaða sem varð eftir það verði áfrýjandi að bæta fullum fébótum, það er að segja með fjárhæð sem nemur því fjártjóni sem tjónsatburðurinn telst hafa valdið stefndu.

Stefnda byggði kröfur sínar í héraði á matsgerð dagsettri 11. nóvember 2003 sem gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Komust matsmenn að þeirri niðurstöðu að listaverkið væri ónýtt eftir að hafa slegist utan í bergvegg, sem það var fest á. Töldu þeir að „hæfilegt bótagjald fyrir þetta tiltekna verk, miðað við að það væri selt beint opinberu safni eða safnara listaverka, væri kr. 2.300.000.“ Héraðsdómur, sem skipaður var embættisdómara ásamt tveimur sérfróðum meðdómendum, féllst á niðurstöðu matsmanna um að listaverkið væri ónýtt og hafði síðan hliðsjón af matsgerðinni við mat á tjóni stefndu.

Fallist verður á það með áfrýjanda að annmarkar séu á matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna, þar sem þeir í umfjöllun sinni fara út fyrir matsefnið og tjá sig jafnvel um réttarstöðu málsaðila í lögskiptum þeirra. Þessir annmarkar eru á hinn bóginn ekki þess eðlis, að matsgerðinni verði hafnað sem sönnunargagni um ástand listaverksins eftir tjónsatburðinn eða um það verð sem unnt hefði verið að fá fyrir verkið með sölu. Meginefni niðurstaðna matsmanna um þetta hefur ekki verið hnekkt með yfirmati. Með þessum athugasemdum verður fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að verkið teljist hafa verið ónýtt eftir atburðinn og um fjárhæð bótakröfu stefndu en dóminum hefur ekki verið gagnáfrýjað.

Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefndu, Þ-kvk-þgf F-kvk-þgf, 350.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.