363/2016

Þ var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og án ökuréttinda. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að meðferð málsins hefði dregist óhæfilega fyrir dómi án þess að Þ yrði um það kennt. Var Þ því ekki gerð sérstök refsing í málinu en hann sviptur ökurétti ævilangt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma G-kvk-nf B-kvk-nf hæstaréttardómari og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settir hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 6. maí 2016 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst staðfestingar héraðsdóms.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara að sér verði ekki gerð refsing.

I

Ákærða eru í máli þessu gefin að sök brot gegn 1. mgr. 48. gr. og 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50/1987 með því að hafa 23. júní 2012 ekið bifreið án ökuréttinda og verið óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa tetrahýdrókannbínólsýru. Héraðsdómur í málinu var fyrst kveðinn upp 30. apríl 2013 og ákærði sýknaður af broti gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga en sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 48. gr. sömu laga og dæmdur til greiðslu 5.000 króna sektar. Dóminum var áfrýjað til Hæstaréttar. Með dómi réttarins 28. nóvember 2013 í máli nr. 395/2013 var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, þar sem rétturinn taldi að mat héraðsdómara á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi kynni að vera rangt svo einverju skipti um úrslit málsins. Aðalmeðferð málsins fór aftur fram í héraði 6. júní 2014 fyrir sama dómara og dæmt hafði málið áður. Með dómi héraðsdóms 1. ágúst 2014 var ákærði sakfelldur fyrir bæði brotin og dæmdur í 30 daga fangelsi. Dóminum var áfrýjað til Hæstaréttar sem ómerkti dóm héraðsdóms 18. júní 2015 í máli nr. 568/2014 og vísaði málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008, þar sem aðeins einn dómari hafði dæmt málið í héraði. Málið var dæmt á ný með fjölskipuðum dómi héraðsdóms 28. apríl 2016. Var ákærði sakfelldur fyrir þau brot sem honum voru gefin að sök og refsing hans ákveðin með hliðsjón af 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, fangelsi í 30 daga. Þá var ákærði sviptur ökurétti ævilangt.

II

Ákærði færir þau rök fyrir kröfu sinni að málinu verði vísað frá héraðsdómi að Hæstiréttur hafi með dómi 28. nóvember 2013 í máli nr. 395/2013 í raun endurmetið sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir héraðsdómi án þess að ákærði og vitni hafi gefið skýrslu hér fyrir dómi. Fari það í bága við 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008. Enn fremur brjóti 2. mgr. og 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 gegn meginreglunni um milliliðalausa sönnunarfærslu fyrir dómi, en sú regla sé varin af 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. og d. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Eins og rakið er í úrskurði héraðsdóms 23. nóvember 2015, þar sem frávísunarkröfu ákærða var hafnað, var sama álitaefni uppi í dómi Hæstaréttar 29. nóvember 2012 í máli nr. 429/2012. Með vísan til forsendna úrskurðarins og fyrrnefnds dóms Hæstaréttar er staðfest niðurstaða úrskurðarins um að hafna frávísunarkröfu ákærða.

III

Með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota hans til refsiákvæða.

Eins og rakið hefur verið hefur Hæstiréttur tvisvar ómerkt héraðsdóm í máli þessu, en brotin voru framin 23. júní 2012 og málið þingfest 13. desember sama ár. Langur tími er því liðinn frá því að ákærði framdi brot þau sem mál þetta lýtur að og verður honum ekki kennt um þann drátt sem orðið hefur á að úr málinu verði endanlega leyst fyrir dómi. Samkvæmt þessu verður ákærða ekki gerð sérstök refsing í máli þessu en ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar ákærða og sakarkostnað verða staðfest með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms.

Með vísan til 1. mgr. 220. gr. laga nr. 88/2008 verður allur áfrýjunarkostnaður málsins felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærða, Þ-kk-þgf J-kk-þgf, er ekki gerð sérstök refsing í máli þessu.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað og ökuréttarsviptingu ákærða skulu vera óröskuð.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur.