482/2002

F krafðist þess að S ehf. yrði með beinni aðfarargerð borið með viðbyggingu sína við nánar tiltekið flugskýli út af lóð íslenska ríkisins við Reykjavíkurflugvöll. Samkvæmt framlögðum gögnum var svo að sjá að viðbyggingin hefði verið reist á árinu 1955. Í málinu reyndi á hvort S ehf. hefði unnið hefð á lóðinni. Hélt S ehf. því fram að félagið og forverar þess hefðu haft umráð lóðarinnar í 47 ár þegar F hefði fyrst gert athugasemdir út af því að hús þetta væri á lóðinni. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að engra gagna njóti um það hvort viðbyggingin hafi á sínum tíma verið reist á lóðinni með heimild eða samþykki eiganda hennar eða þá með hvaða skilyrðum. Liggi því ekki fyrir að eigendur viðbyggingarinnar hafi skuldbundið sig til að virða eignarrétt íslenska ríkisins að lóðinni. Þá verði ekkert fullyrt um að þeir hafi mátt vænta þess að umráð þeirra yfir lóðinni væru aðeins tímabundin. Af þessum sökum standi 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð ekki því í vegi að hefð geti hafa unnist. Þótt formlega eignarheimild hafi skort og eigendum viðbyggingarinnar samkvæmt áðurgreindu alla tíð mátt vera það ljóst, geti 2. mgr. 2. gr. sömu laga heldur ekki staðið hefð í vegi. Þar sem sóknaraðili og þeir, sem hann leiði rétt sinn frá, hafi haft umráð lóðarinnar í hefðartíma fullan samkvæmt 1. mgr. 2. gr. nefndra laga verði að líta svo á að þeir hafi unnið hefð á henni. Var kröfu F því hafnað.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. október 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 22. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 26. september sama árs, þar sem varnaraðila var heimilað með beinni aðfarargerð að fá sóknaraðila borinn með viðbyggingu sína við nánar tiltekið flugskýli út af lóð varnaraðila við Reykjavíkurflugvöll. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 102. gr. laga nr. 92/1991. Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila um aðfarargerð verði hafnað og honum gert að greiða sér málskostnað í héraði og kærumálskostnað.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Samkvæmt framlögðum gögnum frá Fasteignamati ríkisins er svo að sjá að viðbygging sú, sem varnaraðili leitar útburðar á, hafi verið reist á árinu 1955. Sýnist óumdeilt að landið undir þessari viðbyggingu sé í eigu íslenska ríkisins, en varnaraðili fari með umsýslu landsins fyrir þess hönd. Engra gagna nýtur við í málinu um hvort eigandi landsins veitti heimild til byggingarinnar eða þá með hvaða hætti. Eignarinnar var fyrst getið í fasteignabók borgarfógetaembættisins í Reykjavík á árinu 1965 og þá nefnd „skóla- og verksmiðjuhús á Reykjavíkurflugvelli“. Virðist tilefni þess hafa verið þinglýsing á veðbréfi að fjárhæð 1.250.000 krónur, sem tryggt var í eigninni og gefið út 21. júní á því ári til handhafa víxils. Var fært í fasteignabók að eigandi þessarar eignar væri Flugskólinn Þytur hf. Tekið var þar fram að lóð væri engin og eignarheimild engin. Flugskólinn Þytur hf. virðist hafa selt H-kk-þgf J-kk-þgf eignina með kaupsamningi 19. maí 1969. Afsali, sem var gefið út 2. maí 1973 á grundvelli þess samnings, var þinglýst 7. sama mánaðar með þeirri athugasemd að „um þingl. eignarheimild eða lóðarréttindi að umræddu húsnæði á Reykjavíkurflugvelli er ekki að ræða“. Eign þessi virðist síðan hafa tilheyrt H-kk-þgf J-kk-þgf þar til hún var seld við nauðungarsölu 22. febrúar 2001. Gerðist sóknaraðili þar kaupandi og fékk gefið út afsal sýslumannsins í Reykjavík 27. ágúst sama árs. Var tekið fram í afsalinu að eigninni væri afsalað „með öllum sama rétti og fyrri eigandi átti.“

Sóknaraðili reisir kröfu sína á því að hefð hafi unnist á lóðinni undir fyrrnefnt hús. Hafi hann og forverar hans haft umráð hennar í 47 ár þegar varnaraðili hafi fyrst gert athugasemdir út af því að hús þetta væri á lóðinni. Eins og að framan er rakið nýtur engra gagna við um hvort viðbyggingin var á sínum tíma reist á lóðinni með heimild eða samþykki eiganda hennar eða þá með hvaða skilyrðum. Liggur því ekki fyrir að eigendur viðbyggingarinnar hafi skuldbundið sig til að virða eignarrétt íslenska ríkisins að lóðinni. Þá verður ekkert fullyrt um að þeir hafi mátt vænta þess að umráð þeirra yfir lóðinni væru aðeins tímabundin. Af þessum sökum stendur 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð ekki því í vegi að hefð geti hafa unnist. Þótt formlega eignarheimild hafi skort og eigendum viðbyggingarinnar samkvæmt áðurgreindu alla tíð mátt vera það ljóst, getur 2. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 heldur ekki staðið hefð í vegi. Þar sem sóknaraðili og þeir, sem hann leiðir rétt sinn frá, hafa haft umráð lóðarinnar í hefðartíma fullan samkvæmt 1. mgr. 2. gr. nefndra laga verður að líta svo á að þeir hafi unnið hefð á henni.

Þar sem varnaraðili reisir kröfu sína ekki á örum málsástæðum en þeirri að engin lóðarréttindi fylgi viðbyggingunni verður hafnað kröfu hans um að sóknaraðili verði borinn með hana út af lóðinni.

Með vísan til fyrri málsliðar 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður hvor aðili látinn bera sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu varnaraðila, Flugmálastjórnar Íslands, um að honum verði heimilað að fá sóknaraðila, SIH eignarhaldsfélag ehf., borinn út með beinni aðfarargerð ásamt viðbyggingu sinni við flugskýli nr. VI á Reykjavíkurflugvelli af lóð þeirri, sem viðbyggingin stendur á.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.