620/2008

X var sakfelldur fyrir fjölda þjófnaðarbrota, umferðarlagabrot, fjársvik, nytjastuld, rán og fíkniefnalagabrot. Að áliti geðlæknis var X haldinn alvarlegri persónuleikaröskun, hafði hlotið geðklofagreiningu og geðrofasjúkdóm. Þrír geðlæknar sem X hafði verið í meðferð hjá töldu hann mjög hættulegan og stórhættulegan sjálfum sér og öðrum. Niðurstaða héraðsdóms og Hæstaréttar var að heilsufar X væri þannig að ekki bæri að refsa honum og talið ólíklegt að refsing gæti borið árangur, sbr. 16. gr. laga nr. 19/1940. Eins og ástand X var háttað var talið nauðsynlegt, vegna réttaröryggis og til að varna því að háski yrði ekki af honum að beita úrræðum samkvæmt 62. gr. laga nr. 19/1940 og honum gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf, H-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Með áfrýjunarstefnum 6. desember 2007 og 11. nóvember 2008 og í samræmi við yfirlýsingar ákærða 5. nóvember 2007 og 13. nóvember 2008 skaut ríkissaksóknari til Hæstaréttar tveimur dómum Héraðsdóms Reykjavíkur 11. október 2007 og 24. október 2008. Með fyrrnefnda dóminum var ákærði dæmdur í 7 mánaða fangelsi og gert að sæta upptöku á 0,63 grömmum af kókaíni en með þeim síðarnefnda til að sæta öruggri gæslu á viðeigandi stofnun, jafnframt því sem hann var sviptur ökurétti í fjögur ár frá birtingu dómsins. Ákæruvaldið krefst staðfestingar á niðurstöðu dómanna um sakfellingu ákærða, sviptingu ökuréttar og upptöku fíkniefna, sem og ákvörðun refsingar samkvæmt dómi 11. október 2007, en að ákærða verði ákvörðuð refsing vegna brota sem um ræðir í dóminum 24. október 2008. Til vara krefst ákæruvaldið að ákærða verði ákvörðuð vistun á viðeigandi stofnun vegna þeirra brota sem hann verður sakfelldur fyrir. Ákærði krefst aðallega sýknu af I. og VIII. kafla ákæru 7. ágúst 2007 sem um er fjallað í dómi 11. október 2007 og sættir sig að öðru leyti við sakfellingar samkvæmt báðum dómunum. Hann krefst þess að honum verði gert að sæta vistun á viðeigandi stofnun vegna brota samkvæmt báðum dómunum. Til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa.

I

Með ákærum 7. ágúst og 7. september 2007 var mál höfðað á hendur fjórum einstaklingum vegna þeirra sakargifta sem dæmt var um í dóminum 11. október 2007. Ákærði og meðákærði B-kk-nf L-kk-nf áfrýjuðu héraðsdómi. Í samræmi við beiðni ríkissaksóknara var þáttur ákærða X skilinn frá málinu og er þáttur hans til endurskoðunar nú. Dómur gekk í máli B-kk-ef L-kk-ef í Hæstarétti 18. desember 2008, mál nr. 663/2007.

Með I. kafla ákæru 7. ágúst 2007 er ákærða gefið að sök að hafa ásamt meðákærðu í héraði, Y og Z, á tímabilinu 23. til 25. júní 2007 brotist inn í sumarbústað að Skriðu í Hornafjarðarbæ, með því að spenna upp glugga á norður- og vesturhlið hússins og stolið þaðan sex vínflöskum, borvél og útvarpstæki. Framburður ákærða og meðákærðu í héraði eru raktir í hinum áfrýjaða dómi. Segir í niðurstöðu héraðsdóms að ákærðu hafi öllum borið saman um að þau hafi verið á ferð í bíl á þessum slóðum. Einnig er vísað til vettvangsskoðunar lögreglumanns um að gluggar hafi verið spenntir upp og áfengisflöskum stolið. Þá hafi Y játað brot sitt hjá lögreglu að viðstöddum verjanda, en Z bæði hjá lögreglu og fyrir dómi.

Y bar fyrir dómi að vegna lyfja hefði hann ekki vitað hvað hann var að segja við yfirheyrslu hjá lögreglu og að ekki hefði verið hægt að taka skýrslu af sér vegna áhrifa lyfjanna. Lögreglumaður sá sem tók skýrslu af Y lýsti yfirheyrslunni svona: „Hann var orðinn eitthvað illa áttaður blessaður drengurinn því að hann hafði fengið einhver ný lyf þarna um morguninn og þau virkuðu þannig á hann að þegar fór að líða á morguninn þá slappaðist hann, fór hálfpartinn að dotta við yfirheyrsluna.“ Eftir að haft hefði verið samband við lækni sem skoðaði Y á lögreglustöðinni hefði yfirheyrslu verið hætt. Samkvæmt framansögðu verður niðurstaða ekki reist á því að um sé að ræða skýlausa játningu Y hjá lögreglu. Þá hefur ákærði staðfastlega neitað sök. Þrátt fyrir framburð Y verður með vísan til 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ekki talið sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem um ræðir í I. kafla ákæru 7. ágúst 2007.

Í niðurstöðu héraðsdóms 11. október 2007 um VIII. kafla ákæru 7. ágúst 2007 segir að ákærði hafi enga skýringu gefið á breyttum framburði sínum fyrir dómi frá því sem var hjá lögreglu. Fallast má á með ákærða að hann hafi gefið skýringar á þessari breytingu, sem voru þær að hann hefði verið í annarlegu ástandi og viljað komast frá lögreglu. Þessar skýringar ákærða eru hins vegar haldlausar. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna verður héraðsdómurinn staðfestur um sakfellingu ákærða vegna VIII. kafla ákæru 7. ágúst 2007.

Með þeim hætti sem greinir í hinum áfrýjuðu dómum er ákærði í máli þessu fundinn sekur um að hafa framið fjölmörg brot, bæði á almennum hegningarlögum nr. 19/1940 og sérrefsilögum. Í hinum áfrýjaða héraðsdómi 24. október 2008 eru rakin gögn og framburður geðlæknis um heilsufar ákærða. Þá hefur fyrir Hæstarétt verið lagt fram vottorð yfirlæknisins á réttargeðdeildinni að Sogni í Ölfusi. Með vísan til forsendna þess dóms er fallist á að svo sé ástatt um ákærða að ætla megi að refsing geti ekki borið árangur. Í stað refsingar vegna þeirra brota sem um ræðir í máli þessu skal ákærði sæta öruggri gæslu á viðeigandi stofnun samkvæmt 62. gr., sbr. 63. gr. almennra hegningarlaga.

Staðfest verða ákvæði hinna áfrýjuðu dóma um ökuréttarsviptingu, um upptöku fíkniefna og sakarkostnað að því er ákærða varðar.

Eftir þessum úrslitum skal allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðast úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti öruggri gæslu á viðeigandi stofnun.

Ákvæði hinna áfrýjuðu dóma um ökuréttarsviptingu, upptöku fíkniefna og sakarkostnað að því er ákærða varðar skulu vera óröskuð.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 224.100 krónur.