721/2009

S kærði úrskurð héraðsdóms þar sem staðfestur var nauðasamningur til greiðsluaðlögunar fyrir A. Fyrir Hæstarétt voru lögð gögn um skattskil A. Af þeim var ljóst að allur höfuðstóll vangreidds virðisaukaskatts A byggðist á skýrslu hans sjálfs og að hinn kærði úrskurður væri að því leyti reistur á röngum forsendum. Talið var að skuldir A sem stöfuðu frá atvinnurekstri væru tiltölulega lítill hluti heildarskulda hans og ákvæði 2. mgr. 63. gr. a. laga nr. 21/1991 stæði því ekki í vegi að nauðasamningur til greiðsluaðlögunar yrði staðfestur. Hins vegar var talið að synja hefði átt heimild til að leita nauðasamnings til greiðsluaðlögunar á grundvelli 4. tl. 1. mgr. 63. gr. d. laganna þar sem A hefði bakað sér skuldbindingar með vangreiðslu virðisaukaskatts sem næmi ríflega 8,3% af skuldum hans. Var því synjað um staðfestingu á nauðasamningi til greiðsluaðlögunar fyrir A samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 57. gr. laga nr. 21/1991.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 9. desember 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 3. desember 2009, þar sem staðfestur var nauðasamningur til greiðsluaðlögunar fyrir varnaraðila. Kæruheimild er í 2. mgr. 63. gr. d., sbr. 179. gr., laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. með áorðnum breytingum. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að hafnað verði kröfu sóknaraðila um að nauðasamningur til greiðsluaðlögunar skuli komast á. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Þar kemur meðal annars fram að samkvæmt kröfuskrá umsjónarmanns með greiðsluaðlögun varnaraðila var lýst átta kröfum á hendur varnaraðila samtals að fjárhæð 21.381.765 krónur. Þar af voru kröfur sóknaraðila vegna vangreiddra opinberra gjalda 3.174.633 krónur eða tæp 15%. Vangreiddur virðisaukaskattur var 1.780.437 krónur þar af, eða rúm 8,3% af heildarkröfum. Í hinum kærða úrskurði kemur fram að opinber gjöld séu reist á áætlun sökum þess að skattframtal hafi ekki verið tekið gilt og að varnaraðili fullyrði að skuldin muni falla niður þegar framtali verið skilað. Því sé reyndin ekki sú að varnaraðili hafi innheimt útskatt án þess að gera skil í ríkissjóð.

Fyrir Hæstarétt hefur verið lögð virðisaukaskattskýrsla fyrir uppgjörstímabilið september til október 2006 undirrituð af varnaraðila. Skýrslan er dagsett 8. janúar 2007 og móttekin af skattstjóra sama dag. Þá hefur verið lögð fram álagning skattstjóra 18. janúar 2007 vegna sama tímabils, sem reist er á fyrrgreindri skýrslu, þar sem á stefnda er lagður virðisaukaskattur að fjárhæð 988.476 krónur að viðbættu álagi að fjárhæð 98.847 krónur eða samtals 1.087.323 krónur. Af þessu er ljóst að allur höfuðstóll vangreidds virðisaukaskatts varnaraðila byggist á skýrslu hans sjálfs og að hinn kærði úrskurður er að því leyti reistur á röngum forsendum.

II

Af gögnum málsins, þar á meðal fyrrgreindri virðisaukaskattskýrslu, er ljóst að varnaraðili hætti ekki atvinnurekstri fyrr en í lok ársins 2006. Beiðni hans um heimild til greiðsluaðlögunar, dagsett 17. júlí 2009, barst héraðsdómara 21. sama mánaðar. Er rétt að miða þriggja ára frest er um ræðir í 2. mgr. 63. gr. a. í lögum nr. 21/1991, sbr lög nr. 24/2009, við þann dag, sbr. til hliðsjónar 2. mgr. 2. gr. laganna. Skuldir varnaraðila er stafa frá atvinnurekstri virðast samkvæmt gögnum málsins ekki vera aðrar en vangreidd opinber gjöld, eða 15% af heildarskuldum. Verður að telja þær tiltölulega lítinn hluta heildarskulda hans og stendur ákvæði fyrrgreindrar 2. mgr. 63. gr. a. því ekki í vegi að nauðasamningur til greiðsluaðlögunar sóknaraðila verði staðfestur.

Samkvæmt 4. tölulið 1. mgr. 63. gr. d. í lögum nr. 21/1991, sbr. lög nr. 24/2009, getur dómari hafnað beiðni um heimild til að leita nauðasamnings til greiðsluaðlögunar ef skuldari hefur bakað sér skuldbindingar sem einhverju nemur miðað við fjárhag hans með háttsemi er varðar refsingu eða skaðabótaskyldu. Að framan er rakið að virðisaukaskattskuld varnaraðila nemur 1.780.437 krónum. Þessi fjárhæð verður út af fyrir sig að teljast allhá og sem hlutfall af heildarskuldum varnaraðila er hún ríflega 8,3%. Samkvæmt gögnum málsins er varnaraðili nú eignalaus og ekki verður af gögnunum ráðið að eignir hans hafi í árslok 2006 verið slíkar að vangreiddur virðisaukaskattur sé smávægilegur með hliðsjón af þeim. Verður því að telja að synja hefði átt varnaraðila um heimild til að leita nauðasamnings til greiðsluaðlögunar á grundvelli 4. töluliðs 1. mgr. 63. gr. d. laga nr. 21/1991 og því beri samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 57. gr. laganna að synja staðfestingu á nauðasamningi til greiðsluaðlögunar fyrir hann.

Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu varnaraðila, A, um að staðfestur verði nauðasamningur til greiðsluaðlögunar fyrir hann.

Kærumálskostnaður fellur niður.