390/2004

Í tengslum við gerð nýs kjarasamnings í apríl 2001 samþykkti háskólaráð að hverfa frá því að veita háskólakennurum þá lækkun á kennsluskyldu við 55 og 60 ára aldur, sem ráðið hafði ákveðið árið 1987. Kennsluskylda J hafði minnkað í samræmi við eldri ákvörðunina í febrúar 1996 og aftur í febrúar 2001, er hann varð sextugur. Var fallist á með J að orðalag samþykktarinnar frá í apríl 2001 væri ekki svo skýrt sem skyldi að því er varðaði stöðu þeirra, sem þegar höfðu hlotið lækkun kennsluskyldu. Síðari samþykkt háskólaráðs, frá október 2001, hefði þó tekið af öll tvímæli um þetta, þar sem áréttað var að samþykktin frá 1987 væri úr gildi fallin. Var það talið innan valdmarka háskólaráðs að fella úr gildi reglurnar frá 1987 og setja nýjar reglur um skiptingu starfsskyldna háskólakennara. Í málinu hafi ekki verið byggt á því að breytingarnar hefðu haft í för með sér skerðingu á launakjörum J í skilningi 19. gr. starfsmannalaga. Breytingarnar hafi verið málefnalegar og tekið jafnt til allra, sem eins var ástatt um. Var ekki talið að með breytingunum hafi réttindi J verið skert í merkingu fyrrnefnds ákvæðis starfsmannalaga. Var H sýknaður af kröfum J í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 22. september 2004. Hann krefst þess, að neðangreindar samþykktir háskólaráðs og bókun þess skuli ekki hafa áhrif á kennsluskyldu sína sem dósents við stærðfræðiskor raunvísindadeildar Háskóla Íslands:

A. Samþykkt, sem gerð var á fundi 30. apríl 2001 og hljóðaði svo: „Horfið verði frá því að veita kennurum í Félagi háskólakennara afslátt frá kennslu við 55 og 60 ára aldur.“

B. Bókun, sem samþykkt var á fundi 16. október 2001, svohljóðandi: „Árétting varðandi niðurfellingu samþykktar um aldursafslátt vegna kennslu. Háskólaráð áréttar, að fyrri samþykkt ráðsins frá 15. janúar 1987 um lækkaða kennsluskyldu kennara (lektora og dósenta) í Félagi háskólakennara sem náð hafa 55 og 60 ára aldri, er úr gildi fallin, sbr. samþykkt ráðsins dags. 30. apríl 2001. Deildum er falið að hlutast til um nauðsynlegar breytingar, sem samþykktin frá 30. apríl og 24. september kallar á að gerðar verði, en miða skal við að endurskoðuð starfskjör hafi tekið gildi þann 1. maí 2001.“

C. Samþykkt, sem gerð var á fundi 26. júní 2002 og framhaldsfundi 28. sama mánaðar undir dagskrárliðnum „Tillaga um tilfærslu starfsþátta háskólakennara við 55 og 60 ára aldur.“

D. Samþykkt, sem gerð var á fundi 7. nóvember 2002 undir dagskrárliðnum „Reglur Háskóla Íslands um aldurs- og árangurstengda tilfærslu starfsþátta kennara við 55 og 60 ára aldur.“

Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og lýst er í héraðsdómi var með samþykkt háskólaráðs 15. janúar 1987 tekin sú ákvörðun að minnka kennsluskyldu háskólakennara við 55 ára aldur þannig, að samanlögð vinna við kennslu og stjórnun næmi 50% af heildarvinnuskyldu í stað 60% áður, og við 60 ára aldur lækkuðu sömu vinnuþættir í 40% af heildarvinnuskyldu. Í samræmi við þetta minnkaði kennsluskylda áfrýjanda þegar hann náði 55 ára aldri í febrúar 1996 og aftur í febrúar 2001, er hann varð sextugur.

Kjarasamningur Félags háskólakennara og ríkisins, sem undirritaður var 30. apríl 2001, hafði það að markmiði að auka möguleika stefnda til að haga starfsmannahaldi sínu á þann veg, sem kæmi sér best á hverjum tíma. Var ætlunin að auka hlut grunnlauna í heildarlaunum, þannig að ýmis aukastörf, sem áður var greitt fyrir sérstaklega, yrðu hluti af starfsskyldum, sem greitt yrði fyrir með grunnlaunum. Ein af forsendum breytinga á launalið samningsins var, að dregið yrði úr fjölda vinnustunda til stjórnunar og kennslutímum í dagvinnu yrði fjölgað. Með samþykkt háskólaráðs 30. apríl 2001 var horfið frá því að veita kennurum í Félagi háskólakennara lækkun á kennsluskyldu við 55 ára og 60 ára aldur eins og gert hafði verið frá 15. janúar 1987.

II.

Áfrýjandi heldur því fram, að túlka verði orðalag framangreindrar samþykktar háskólaráðs frá 30. apríl 2001 á þann veg, að hún taki ekki til þeirra, sem þegar höfðu náð hinum skilgreindu aldursmörkum og fengið lækkun á kennsluskyldu, er samþykktin tók gildi. Orðalag samþykktarinnar var eftirfarandi: „Horfið verði frá því að veita kennurum í Félagi háskólakennara afslátt frá kennslu við 55 og 60 ára aldur.” Fallist er á með áfrýjanda, að orðalag samþykktarinnar sé ekki svo skýrt sem skyldi að því er varðar stöðu þeirra, sem þegar höfðu hlotið lækkun kennsluskyldu á grundvelli samþykktarinnar frá 15. janúar 1987. Hins vegar verður að telja, að tekin hafi verið af öll tvímæli um gildi samþykktarinnar með samþykkt háskólaráðs 16. október 2001, en með henni var samþykkt einróma bókun þar sem áréttað var, að fyrri samþykkt ráðsins frá 15. janúar 1987 væri úr gildi fallin. Var því fyrra fyrirkomulag um lækkaða kennsluskyldu vegna aldurs ekki lengur í gildi og tók það jafnt til allra kennara. Þegar samþykktin var gerð 16. október 2001 hafði breytingin engin áhrif haft á stöðu áfrýjanda, en fram er komið, að vegna rannsóknarleyfis hans muni vart reyna á það hvernig skiptingu starfsskyldna hjá honum verði háttað fyrr en á árinu 2005.

Áfrýjandi heldur því einnig fram, að með lækkun kennsluskyldu, þegar hann náði 60 ára aldri, hafi hann áunnið sér réttindi, sem ekki verði af honum tekin og vísar í því sambandi til 19. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins og 72. gr. stjórnarskrárinnar.

Samkvæmt 4. mgr. 11. gr. laga nr. 41/1999 um Háskóla Íslands setur háskólaráð almennar reglur meðal annars um starfsheiti og starfsskyldur háskólakennara. Í 32. gr. reglna fyrir Háskóla Íslands nr. 458/2000 segir, að starfsskylda kennara við háskólann skiptist í þrjá meginþætti, rannsóknir, kennslu og stjórnun, og að háskólaráð setji nánari reglur um hvað felist í þessum starfsþáttum og hvert sé lágmarkshlutfall hvers þeirra. Skipting starfsþátta kemur hvorki fram í skipunarbréfi eða ráðningarsamningi háskólakennara né í kjarasamningi þeirra. Það er því ljóst, að það var innan valdmarka háskólaráðs að fella úr gildi reglurnar frá 15. janúar 1987 og setja nýjar reglur um skiptingu starfsskyldna háskólakennara.

Samkvæmt 19. gr. laga nr. 70/1996 er starfsmanni skylt að hlíta breytingum á störfum sínum og verksviði frá því er hann tók við starfi, en ákvörðun um breytingu á starfi eða verksviði er almennt talin ákvörðun um innra skipulag stjórnsýslunnar. Hafi breytingarnar hins vegar í för með sér skert launakjör starfsmanns eða réttindi, heldur hann óbreyttum launakjörum og réttindum þann tíma, sem eftir er af skipunartíma hans, eða til loka uppsagnarfrests. Í máli þessu er ekki byggt á því, að framangreindar breytingar hafi haft í för með sér skerðingu á launakjörum áfrýjanda. Tilfærslur þær, sem gerðar voru á starfssviði áfrýjanda með framangreindum breytingum voru málefnalegar og tóku jafnt til allra, sem eins var ástatt um. Skýrar heimildir til þessara breytinga voru í framangreindum lögum og reglum. Verður ekki talið, að með þessum breytingum hafi réttindi áfrýjanda verið skert í merkingu 19. gr. laga nr. 70/1996.

Samkvæmt framansögðu verður niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Eftir atvikum er rétt, að málskostnaður fyrir Hæstarétti falli niður.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.