598/2006

Ó taldi að brotinn hefði verið höfundarréttur hans þegar nafngreindir bandarískir sjónvarpsþættir, sem Ó hafði þýtt á íslensku, voru gefnir út á DVD-diskum hérlendis án heimildar hans. Höfðaði hann mál á hendur Á til greiðslu bóta af þessum sökum, en félag í eigu Á hafði áður gefið umrædda þætti út á VHS-myndböndum hérlendis með þýðingum Ó samkvæmt munnlegum samningi við hann. Talið var að hinn munnlegi samningur hefði ekki náð til nýtingar á þýðingunum við útgáfu DVD-diskanna, eins og Á hélt fram, og að honum hafi mátt vera það kunnugt. Ekki varð annað ráðið en að félag Á hefði með einhverjum hætti komið að útgáfu umræddra diska og jafnframt var viðurkennt að það hefði verið dreifingaraðili hérlendis. Bakaði aðkoma félagsins Á fébótaábyrgð á því broti gegn höfundarrétti sem hér um ræddi, sbr. 1. mgr. 56. gr. höfundalaga nr. 73/1972, en Á hafði lýst því yfir að hann gerði ekki athugasemd við að Ó beindi kröfum að sér persónulega í stað félagsins. Var Á dæmdur til að greiða Ó skaða- og miskabætur sem metnar voru að álitum í heild 1.000.000 krónur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 8. september 2006. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu 25. október 2006 og var áfrýjað öðru sinni 21. nóvember sama ár. Hann krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða sér 1.483.059 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 634.714 krónum frá 16. ágúst 2001 til 31. júlí 2002, en af 854.815 krónum frá þeim degi til 20. júní 2003, en af 1.483.059 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Hann krefst þess til vara að stefnda verði gert að greiða sér 983.059 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 634.714 krónum frá 16. september 2001 til 31. ágúst 2002, en af 854.815 krónum frá þeim degi til 20. júlí 2003, en af 983.059 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Svo sem fram kemur í héraðsdómi byggir áfrýjandi aðalkröfu sína á því að stefndi beri skaðabótaábyrgð á fjártjóni og miska sem áfrýjandi telur sig hafa orðið fyrir vegna brota á höfundarrétti sínum. Varakrafan er hins vegar byggð á reikningum áfrýjanda, sem hann gerði Sam-myndböndum með vísan til samnings um nýtingu á þýðingu áfrýjanda á sjónvarpsþáttunum „Friends“, þegar þessir þættir voru gefnir út á svonefndum DVD-diskum.

Óumdeilt er í málinu að Sam-félagið ehf., sem var í eigu stefnda, gaf út á VHS-myndböndum fyrir íslenskan markað fyrrnefnda sjónvarpsþáttaröð. Eigandi flutningsréttarins mun hafa verið bandaríska fyrirtækið Warner Bros og kveður stefndi einkahlutafélag sitt hafa samið við það um útgáfuna. Áfrýjandi hafði þýtt þessa sjónvarpsþætti af ensku á íslensku fyrir sjónvarpsstöðina Stöð 2, og þættirnir verið sýndir þar. Sam-félagið ehf. gerði á árinu 1998 samning við áfrýjanda um nýtingu á þýðingum hans og vinnu við þær við útgáfu VHS-myndbandanna og greiddi honum fyrir þetta samkvæmt reikningum á árunum 1998 til 2003. Sá samningur var munnlegur. Af hálfu stefnda hefur verið gefin yfirlýsing í málinu um að hann geri ekki athugasemd við að áfrýjandi beini kröfum sínum að sér persónulega í stað einkahlutafélagsins.

II.

Áfrýjandi byggir málsókn sína á því að brotinn hafi verið höfundarréttur hans samkvæmt 5. gr. höfundalaga nr. 73/1972, þegar nefndir sjónvarpsþættir voru gefnir út á svonefndum DVD-diskum, en það mun hafa verið á árunum 2001 til 2003. Telur hann að þá hafi umræddar þýðingar verið notaðar án heimildar sinnar, enda hafi samkomulagið við Sam-félagið ehf. um nýtingu þeirra við gerð VHS-myndbanda ekki náð til gerðar slíkra diska. Kröfur sínar á hendur stefnda byggir hann á því að Sam-félagið ehf. hafi gefið þessa diska út til dreifingar hér á landi. Áfrýjandi hefur lagt fyrir Hæstarétt tölvupósta milli lögmanns síns og hins erlenda framleiðanda, Warner Bros, sem sendir voru í tilefni af þeirri niðurstöðu héraðsdóms að sýkna stefnda á grundvelli aðildarskorts. Þar var Warner Bros kynnt niðurstaðan og nánar tilgreindum spurningum beint til félagsins um útgáfu og framleiðslu þáttanna, dreifingu þeirra á Íslandi og hvernig það hafi komið til að þýðingar áfrýjanda hefðu verið notaðar við framleiðslu þeirra. Í svarpósti frá Warner Bros var fyrirspurnum áfrýjanda ekki svarað efnislega heldur kom þar fram sú afstaða að félagið liti svo á að um væri að ræða deilu milli áfrýjanda og leyfishafa („licensee“) þess á Íslandi og ekki mál sem þarfnaðist frekari aðkomu Warner Bros. Ennfremur kom þar fram að félagið hefði rætt þetta mál við hinn íslenska leyfishafa og að frekari fyrirspurnum skyldi beint til hans.

III.

Samkvæmt framanrituðu var Sam-félagið ehf. leyfishafi hér á landi vegna þeirra DVD-diska sem mál þetta snýst um, en stefndi hefur ekki upplýst nánar um það atriði. Íslenska textasetningin er þó ljóslega aðallega í þágu félagsins. Það hafði áður gert munnlegan samning við áfrýjanda um nýtingu á þýðingum hans á nefndri sjónvarpsþáttaröð við útgáfu á VHS-myndböndum, og greiðslu fyrir, en ekki er um það deilt í málinu að þýðingar áfrýjanda njóta verndar höfundaréttar. Í kjölfar bréfs lögmanns áfrýjanda 13. apríl 2004 til stefnda vegna nýtingar á íslenskum þýðingum áfrýjanda við útgáfu nefndra DVD-diska ritaði lögmaður stefnda svarbréf 12. október 2004 þar sem fram kom meðal annars að þýðingar áfrýjanda hefðu ekki verið notaðar „nema að hluta á hinum útgefnu DVD-diskum“ og að Sam-félagið ehf. teldi sig hafa greitt fyrir „alla umrædda vinnu“ áfrýjanda og því ekki skylt að greiða meira „jafnvel þótt umræddir þættir séu prentaðir á annað form en VHS myndbandsspólur.“ Þá sagði einnig í bréfinu að engin vinna hefði farið fram af hálfu áfrýjanda „í tengslum við hina umdeildu útgáfu umbjóðanda míns.“ Samkvæmt framanrituðu um aðkomu Sam-félagsins ehf. að málinu bar stefnda að leggja fram frekari gögn um aðild félagsins að framleiðslu, útgáfu og dreifingu DVD-diskanna hérlendis og upplýsa þannig frekar um málsatvik, sem eru óljós af þessum sökum.

Sam-félaginu ehf., sem aðila að hinum munnlega samningi, mátti vera kunnugt um inntak hans þegar það hóf dreifingu á umræddum DVD-diskum hérlendis. Þar sem samningurinn var munnlegur og áfrýjandi hafði áður sent reikninga um sérstaka greiðslu einungis vegna VHS-myndbanda, verður að leggja til grundvallar að samningurinn hafi ekki falið annað og meira í sér en kom fram á þeim reikningum, sem greiddir voru athugasemdalaust. Er sú niðurstaða jafnframt í samræmi við almenn viðmið í höfundarétti við skýringu á slíkum samningum. Náði samningurinn því ekki til nýtingar á nefndum þýðingum við stafræna útgáfu á DVD-diskum hérlendis, eins og stefndi hélt fram í bréfi sínu.

Samkvæmt framansögðu verður ekki annað ráðið en að Sam-félagið ehf. hafi með einhverjum hætti komið að útgáfu umræddra DVD-diska og jafnframt er viðurkennt að þeir eru dreifingaraðilar hérlendis. Bakar þessi aðkoma Sam-félagsins ehf. stefnda fébótaábyrgð á því broti gegn höfundarrétti sem hér um ræðir, sbr. 1. mgr. 56. gr. höfundalaga.

Gögn málsins bera ótvírætt með sér að þýðingar áfrýjanda voru notaðar að minnsta kosti á hluta þeirra DVD-diska, sem dreift var á Íslandi, enda kemur nafn hans fyrir við áhorf á þá. Í öðrum tilvikum kemur fram um íslenska texta svohljóðandi setning: „Umsamið hjá: GELULA & CO., INC.“. Áfrýjandi hefur haldið því fram að þýðingar hans hafi verið notaðar á öllum útgefnum DVD-diskum hérlendis sem innihéldu umrædda þáttaröð. Eins og tengslum Sam-félagsins ehf. við hinn erlenda eiganda flutningsréttarins er háttað stendur það stefnda nær að upplýsa nánar um þetta atriði. Hann hefur engan reka gert að því og verður að leggja fullyrðingu áfrýjanda um þetta atriði til grundvallar í málinu við ákvörðun fébóta. Samkvæmt 2. mgr. 56. gr. höfundalaga skal dæma höfundi miskabætur úr hendi þess sem raskað hefur rétti hans með ólögmætri háttsemi. Með því að rétti áfrýjanda var samkvæmt framangreindu raskað á ólögmætan hátt ber að dæma honum miskabætur. Bæði fjártjón áfrýjanda og miska verður að meta nokkuð að álitum og er rétt eins og hér háttar til að ákveða bæturnar í einu lagi. Með framangreind sjónarmið í huga þykir rétt að stefndi greiði áfrýjanda bætur fyrir brot á höfundarrétti hans, sem teljast hæfilega ákveðnar í heild 1.000.000 krónur.

Framangreind krafa var fyrst sett fram sem skaðabótarkrafa við höfðun málsins, 7. september 2005. Með vísan til 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu ber hún dráttarvexti frá 7. október sama ár.

Samkvæmt framangreindri niðurstöðu er rétt að stefndi greiði áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti svo sem nánar er kveðið á um í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Á-kk-nf S-kk-nf, greiði áfrýjanda, Ó-kk-þgf J-kk-þgf, 1.000.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. október 2005 til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.