45/2000

Þ var talinn sakhæfur. Samkvæmt 17. gr. almennra hegningarlaga var það ekki talið hafa áhrif á ákvörðun refsingar að verknaðurinn var framinn undir áhrifum fíkniefna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf B-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf T-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 3. febrúar 2000 að ósk ákærða. Af hálfu ákæruvaldsins er krafist staðfestingar á sakfellingu og þyngingar á refsingu.

Ákærði krefst aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms og að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara sýknu af 1. tölulið ákæru og að refsing verði milduð.

I.

Krafa ákærða um frávísun málsins frá héraðsdómi er á því byggð að rannsókn þess hafi ekki verið með þeim hætti að unnt hafi verið að gefa út ákæru á grundvelli hennar. Í þessu sambandi er í fyrsta lagi á það bent að ákærði hafi óskað eftir því á rannsóknarstigi málsins að fá að gefa nýja skýrslu. Hafi hann viljað lýsa sig saklausan af því að hafa af gáleysi orðið A-kk-þgf W-kk-þgf A-kk-þgf að bana. Lögregla og ákæruvald hafi hafnað þessari ósk hans. Hafi það verið í andstöðu við ótvíræðan rétt sakbornings til þess að mega tjá sig um sakarefnið hjá lögreglu á öllum stigum rannsóknar, sbr. til dæmis 3. mgr. 43. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 12. gr. laga nr. 36/1999.

Áðurgreindri ósk ákærða var komið á framfæri í bréfi verjanda til lögreglustjórans í Reykjavík 25. október 1999. Var ósk ákærða hafnað með vísan til þess að málið væri komið úr höndum lögreglunnar og til ríkissaksóknara. Fram kom þó að lögreglustjóraembættið hafði eftir að málið var sent ríkissaksóknara aflað nokkurra viðbótargagna að ósk hans. Verjandi ákærða mun hafa ítrekað beiðnina um skýrslutöku með bréfi til ríkissaksóknara 1. nóvember 1999 án árangurs. Var því borið við að málið hefði verið sent til dómsmeðferðar sama dag. Með hliðsjón af 3. mgr. 43. gr. laga nr. 19/1991 hefði verið réttara að verða við ósk ákærða og taka skýrslu af honum. Fyrirfram varð ekki fullyrt að skýrslutakan væri þýðingarlaus og gæti ekki leitt til frekari rannsóknar. Ákærði kom hins vegar fyrir dóm við þingfestingu og dró framburð sinn fyrir lögreglu til baka að hluta. Var dómur lagður á málið í því horfi. Verður ekki séð að réttarspjöll hafi af því hlotist að ekki var orðið við ósk hans.

Í öðru lagi heldur ákærði því fram að nauðsynlegt hafi verið að lögregla rannsakaði til hlítar tímasetningar, sérstaklega með tilliti til framburðar Í-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hjá lögreglu um það hvenær hann heyrði skarkala frá íbúð A-kk-ef W-kk-ef. Ekki verður annað séð en lögreglan hafi rannsakað allar tímasetningar eftir því sem tök voru á og verður ekki að því fundið að ekki varð komist lengra með þá rannsókn.

Loks telur ákærði að vettvangsrannsókn hafi ekki verið eins ítarleg og nauðsynlegt var. Vettvangsrannsókn fór fram og getur að líta afrakstur hennar og annarra rannsókna í málinu. Skorti eitthvað á þessar rannsóknir verður ekki séð að þar verði unnin bót á úr þessu. Verði hins vegar eitthvað að þeim fundið hlýtur það að skýrast ákærða í hag, sbr. 45. gr. laga nr. 19/1991.

Þegar framanrituð atriði eru virt þykja ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Aftur á móti koma ábendingar ákærða til skoðunar við efnisúrlausn málsins.

II.

Málavextir eru raktir í héraðsdómi. Kemur þar fram að ákærði er borinn sökum um að hafa veist að A-kk-þgf W-kk-þgf á heimili hans að Leifsgötu 28, Reykjavík, aðfaranótt 14. júlí 1999 og banað honum með því að stinga hann hnífi eða hnífum mörgum sinnum í brjósthol, bæði framan og aftan frá. Hann hafi síðan slegið eign sinni á skartgripi sem geymdir voru í svefnherbergi A-kk-ef W-kk-ef. Ákærði ber við sakleysi sínu og hefur dregið til baka framburð sinn um átök milli sín og A-kk-ef W-kk-ef. Blóð sem var á fötum hans er lögregla stöðvaði hann um nóttina sé tilkomið við það að hann hafi runnið til í blóði A-kk-ef W-kk-ef og fallið ofan á hann þegar hann hafi komið að honum látnum.

Vitnið Í-kk-nf Ö-kk-nf taldi sig hafa heyrt hávaða frá íbúð A-kk-ef W-kk-ef um eittleytið aðfaranótt 14. júlí 1999, en hann bjó í íbúðinni fyrir ofan ásamt foreldrum sínum, vitnunum B-kvk-þgf G-kvk-þgf J-kvk-þgf og S-kk-þgf G-kk-þgf. Hann leit ekki á klukku en kvaðst hafa hækkað í útvarpinu og farið að sofa og ekki orðið var við frekari hávaða. Í héraðsdómi segir að hann hafi virst í miklum vafa um tímasetningar. Samkvæmt 4. mgr. 159. gr. laga um meðferð opinberra mála verður því mati ekki haggað. B-kvk-nf G-kvk-nf og S-kk-nf vöknuðu við óvenjumikla háreysti frá íbúð A-kk-ef W-kk-ef. Telja þau að það hafi verið skömmu fyrir kl. 02.00 þessa nótt og fær það stuðning af framburði vitnisins S-kk-ef J. J-kk-ef sem bjó í íbúð á jarðhæðinni. Skömmu eftir að hávaðanum linnti heyrðu B-kvk-nf G-kvk-nf og S-kk-nf að hurð var skellt og gengið niður stigann. Kvaðst B-kvk-nf G-kvk-nf hafa farið fram í eldhús og litið út um gluggann og þá séð mann fara frá húsinu. Svarar lýsing hennar á manni þessum í meginatriðum til ákærða. Steig maðurinn upp í bifreið sem samkvæmt lýsingu hennar gat verið sú sama og ákærði var á. Var henni lagt þar sem hann kveðst hafa lagt þeirri bifreið. S-kk-nf hefur borið að hann hafi þá litið á klukku og hafi hún sýnt 02.03. Við rannsókn lögreglu taldi B-kvk-nf G-kvk-nf sig hafa staðreynt að klukkan hefði verið fjórum mínútum of fljót.

Ákærði kvaðst fyrir dómi hafa komið að Leifsgötu 28 um kl. 01.20. Fyrir lögreglu sagði hann þetta hafa verið milli 01.00 og 01.30. Samkvæmt skrá yfir hringingar úr síma A-kk-ef W-kk-ef þessa nótt var hringt í síma, sem vitnið G-kk-nf B-kk-nf notaði, kl. 01.28.32 og síma vitnisins Þ-kk-ef S-kk-ef kl. 01.34.02. Ákærði kveðst hafa hringt í þessa síma eftir að hann hefði komið að A-kk-þgf W-kk-þgf látnum. Hann segist ekki hafa náð sambandi við G-kk-þf en skellt hafi verið á hjá Þ-kk-þgf. Samkvæmt lögregluskýrslu stöðvaði lögregla ákærða við hús nr. 80 við Skúlagötu kl. 02.01. Var hann þá alblóðugur. Kvaðst hann fyrir dómi hafa verið að koma beint frá Leifsgötu 28.

III.

Af ummerkjum á vettvangi má ráða að mikið hefur gengið á í stofu A-kk-ef W-kk-ef þegar honum var ráðinn bani og óhjákvæmilegt að þeir sem dvöldust í næstu íbúðum yrðu hávaða varir. Þótt ekki verði fullyrt með nákvæmni hvenær vitnin heyrðu þennan skarkala má með fullri vissu ganga út frá því að B-kvk-nf og S-kk-nf hafi orðið þess vör þegar ákærði fór frá Leifsgötu 28 rétt um kl. 02.00. Þau hafa borið að það hafi verið skömmu eftir að þau hrukku upp við hávaðann. Íbúar hússins og önnur vitni hafa borið að útidyrahurð hafi alltaf verið læst. Styður þetta það að A-kk-nf W-kk-nf hafi opnað fyrir ákærða. Framburður ákærða fyrir dómi um að útidyr hafi verið opnar stangast að þessu leyti á við framburð annarra. Áfrýjandi viðurkenndi margsinnis fyrir lögreglu að hann hefði banað A-kk-þgf W-kk-þgf og hafði hann fyrir aðalmeðferð málsins staðfest skýrslu þess efnis fyrir dómi. Skýrslur annarra sem höfðu samband við ákærða eftir atburðinn og meðan málið var til rannsóknar styðja þá frásögn. Verður að fallast á það með héraðsdómi að ákærði hafi ekki gefið trúverðuga eða haldbæra skýringu á því, hvers vegna hann breytti framburði sínum fyrir dómi. Af því sem að framan er rakið og annars með skírskotun til héraðsdóms ber að staðfesta niðurstöðu hans um að ákærði hafi orðið A-kk-þgf W-kk-þgf að bana.

Þegar gögn málsins eru virt verður að leggja það til grundvallar dómi að ákærða og A-kk-þgf W-kk-þgf hafi orðið sundurorða og til átaka hafi komið á milli þeirra, en þeir voru báðir undir áhrifum fíkniefna. Þegar ummerki á vettvangi eru skoðuð og áverkar þeir sem voru á líki A-kk-ef W-kk-ef og hins vegar lítilfjörlegir áverkar á ákærða þykir sannað að hann hafi veist að A-kk-þgf W-kk-þgf á þann hátt sem í ákæru er lýst. Var aðförin hrottaleg og hlaut að leiða til dauða A-kk-ef W-kk-ef. Þessi verknaður ákærða þykir því réttilega heimfærður í héraðsdómi til 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði hefur viðurkennt verknað samkvæmt 2. ákærulið eins og honum er þar lýst og er hann ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti að því er varðar sakfellingu.

Staðfesta ber úrlausn héraðsdóms um sakhæfi ákærða. Af læknisfræðilegum gögnum málsins má ráða að fíkniefnaneysla ákærða, samverkandi með persónuleikaröskun, sem leitt hafi af langvarandi neyslu róandi lyfja og örvandi efna, geti verið ein helsta skýring verknaðar hans. Fíkniefnaneyslan kann jafnframt að vera skýring þess að hann virtist að sögn rannsóknarlögreglunnar ekki geta gert grein fyrir átökum sínum við A-kk-þf W-x-x í einstökum atriðum. Samkvæmt 17. gr. almennra hegningarlaga á það ekki að hafa áhrif á refsingu ákærða að verknaðurinn var framinn undir áhrifum fíkniefna.

Ákvæði héraðsdóms um refsiákvörðun og sakarkostnað er staðfest með skírskotun til forsendna hans.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, svo sem nánar er ákveðið í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, Þ-kk-nf Ö-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 16 ár en til frádráttar komi óslitin gæsluvarðhaldsvist hans frá og með 18. júlí 1999.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins þar á meðal málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 350.000 krónur.