549/2010

L höfðaði mál og krafði H, Á, Þ, J, A og G sameiginlega um greiðslu skuldar samkvæmt sjálfskuldarábyrgð á skuldbindingum í lánssamningi milli L sem lánveitanda og félagsins J sem lántaka, og viðauka við hann. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi, þar sem lögsaga þess væri í Danmörku samkvæmt 13. gr. ábyrgðarsamningsins. L hélt því fram að honum sem ábyrgðarþega væri á grundvelli 3. mgr. 13. gr. samningsins heimilt að hefja málarekstur í tengslum við ábyrgðina fyrir hvaða öðrum dómstól en sjó- og viðskiptadómstólnum í Kaupmannahöfn, en ákvæði 2. mgr. 13. gr. um lögsögu danskra dómstóla ætti aðeins við um mál sem H, Á, Þ, J, A og G hygðust höfða á hendur L vegna samningsins. Hæstiréttur taldi að þegar litið væri til 3. mgr. 13. gr. og samningsákvæðisins í heild mætti ljóst vera, að væri skilningur L réttur myndi 3. mgr. 13. gr. samningsins ganga þvert gegn efni 2. mgr. hennar um að lögsagan væri einskorðuð við danska dómstóla. Í 3. mgr. væri kveðið á um að greinin í heild væri ábyrgðarþega til hagsbóta á þann hátt sem þar nánar greindi, en í því fælist að við fullnustuaðgerðir eða hliðsettar aðgerðir að gengnum dómi væri sókn ekki bundin við danska dómstóla. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 17. september 2010, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 22. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. september 2010, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn H-kk-nf J-kk-nf krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um málskostnað honum til handa en að málinu verði að öðru leyti „vísað heim í hérað til úrskurðar um aðrar frávísunarkröfur aðila í héraði en þær sem héraðsdómur byggir niðurstöðu sína á.“

Varnaraðilarnir A-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf J-kk-nf, G-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf K-kk-nf krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilinn J-kk-nf G-kk-nf S-kk-nf hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Varnaraðilinn H-kk-nf J-kk-nf hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og koma aðrar kröfur hans en um staðfestingu úrskurðarins því ekki til skoðunar.

I

Samkvæmt gögnum málsins tóku varnaraðilar á sig sjálfskuldarábyrgð 29. maí 2008 á skuldbindingum í lánssamningi 24. september 2007 milli Landsbanka Luxembourg S.A. sem lánveitanda og JAG Ejendomme ApS í Kaupmannahöfn sem lántaka, og viðauka við hann 29. maí 2008. Samkvæmt ábyrgðarsamningnum takmarkast ábyrgð sjálfskuldarábyrgðarmanna við 50.000.000 danskar krónur. Sóknaraðili hefur höfðað mál gegn varnaraðilum til greiðslu sjálfsskuldarábyrgðarinnar fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með stefnu, sem þingfest var 14. janúar 2010. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi, þar sem lögsaga þess væri í Danmörku samkvæmt 13. gr. ábyrgðarsamningsins.

II

Sóknaraðili styður kröfu sína þeim rökum, að honum sé samkvæmt ákvæðum ábyrgðaryfirlýsingarinnar heimilt að höfða mál fyrir hvaða dómstól sem hann kýs og sú heimild sé ekki takmörkuð við danska dómstóla. Í 13. gr. samningsins sé fjallað um gildandi lög og lögsögu. Í íslenskri þýðingu samningsins segi í 1. mgr. 13. gr. að ábyrgðin skuli heyra undir og teljast vera í samræmi við dönsk lög og í 2. mgr. 13. gr. að danskir dómstólar skuli hafa lögsögu um að setja niður deilumál sem kunni að rísa af eða í tengslum við viðbæti þennan og að sjó- og viðskiptadómstóllinn í Kaupmannahöfn skuli vera fyrsta dómstig. Í 3. mgr. 13. gr. komi jafnframt fram að ákvæði 13. gr. séu eingöngu í þágu ábyrgðarþega. Svo segi: „Því skal ábyrgðarþega ekki fyrirmunað að hefja málarekstur í tengslum við deilu sem felur í sér, en takmarkast ekki við, fullnustuaðgerðir viðvíkjandi ábyrgðinni fyrir hvaða öðrum dómstóli eða fógetavaldi sem er. Að því marki sem lög leyfa getur lánveitandi haldið uppi málarekstri samtímis fyrir hvaða fjölda dómstóla sem er.“ Af þessum orðum megi ljóst vera að sóknaraðila sem ábyrgðarþega sé heimilt að hefja málarekstur í tengslum við ábyrgðina fyrir hvaða öðrum dómstól en sjó- og viðskiptadómstólnum í Kaupmannahöfn, þar með talið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Í þessu felist og að ákvæði 2. mgr. 13. gr. um lögsögu danskra dómstóla eigi aðeins við um mál sem varnaraðilar hygðust höfða á hendur sóknaraðila vegna samningsins. Þessi greinarmunur hafi verið gerður þar sem sóknaraðili hafi veitt félagi á vegum varnaraðila mikla fyrirgreiðslu í viðskiptum og því eðlilegt að sóknaraðili hefði heimild til að reka mál fyrir þeim dómstólum sem hann kýs. Hins vegar sé bent á að í þessu máli sé það varnaraðilum síst til óhagræðis að mál sé höfðað fyrir íslenskum dómstól, enda megi ljóst vera að það sé þeim auðveldara og útlátaminna að taka þar til varna. Ákvæði 1. mgr. 13. gr. um að um ábyrgðina skuli fara eftir dönskum lögum hafi hér ekki sérstaka þýðingu þar sem reglur alþjóðlegs einkamálaréttar leiði til þess að íslenskum dómstólum sé bæði heimilt og skylt að beita erlendum réttarreglum sé fyrir þá lagt ágreiningsefni sem fara skuli eftir erlendum rétti, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991. Hin þrönga túlkun héraðsdóms á orðalagi samningsins sé ekki tæk, enda felist í henni alvarleg takmörkun á þeim heimildum sem sóknaraðila séu veittar samkvæmt samningnum. Túlkunin myndi leiða til þess að honum yrði ókleift að grípa til fullnustuaðgerða á grundvelli dóms í málinu, enda einungis heimilt að krefjast fullnustu fyrir dönskum dómstólum og þar með ókleift að fá fullnustu dóms gagnvart eigum varnaraðila sem staðsettar væru annarstaðar en í Danmörku.

Sóknaraðili bendir ennfremur á að samningur sá sem um sé deilt byggi á réttarsambandi hans, sem sé lögaðili í Luxembourg, varnaraðila, sem séu íslenskir ríkisborgarar með eignir á Íslandi og JAG Ejendomme Aps, sem sé danskt félag, sem stundað hafi fasteignaviðskipti í Danmörku. Kveði samningurinn á um skyldu varnaraðila til að ábyrgjast fjárskuldbindingu þriðja aðila. Gera verði ráð fyrir rúmum heimildum lánveitanda til að sækja ábyrgðarmenn um efndir skuldbindingarinnar og í samningnum sé sérstakt ákvæði um heimild sóknaraðila til að höfða mál víðar en í Danmörku. Lokamálsliður 3. mgr. 13. gr. staðfesti skilning sóknaraðila, en þar segi „að því marki sem lög leyfa getur lánveitandi haldið uppi málarekstri samtímis fyrir hvaða fjölda dómstóla sem er.“ Hér geti ekki verið átt við að heimilt sé að reka mál samtímis fyrir mörgum dómstólum í sama landi á sama tíma, enda komi málsmeðferðarreglur í hverju landi jafnan í veg fyrir það, sbr. reglur um litis pendens og res judicata. Af þessum sökum verði ekki fallist á að lögsaga málsins hafi verið takmörkuð við rekstur þess fyrir dönskum dómstólum.

III

Samningur aðila er á ensku. Skýring á 13. gr. hans er hér til úrlausnar. Í 1. mgr. 13. gr. felst að um ábyrgðina skuli fara og hún skýrð samkvæmt dönskum lögum. Í 2. mgr. 13. gr. segir: „The courts of Denmark shall have exclusive jurisdiction to settle any dispute arising out of or in connection with this Guarantee. The Maritime and Commercial Court in Copenhagen shall be the court of first instance.“ Í íslenskri þýðingu hans hefur fallið út orðið „exclusive“ í fyrri málslið greinarinnar, en þar er um að ræða orð sem felur í sér að danskir dómstólar skuli einir hafa lögsögu og að sjó- og viðskiptadómstóllinn í Kaupmannahöfn skuli þar vera fyrsta dómstig. Í fyrsta málslið 3. mgr. 13. gr. segir: „This C-e-x 13 is for the benefit of the Beneficiary only.“ Í þessum orðum felst að grein 13 sé til hagsbóta fyrir ábyrgðarþegann eingöngu. Framhald þessarar málsgreinar er rakið orðrétt í íslenskri þýðingu hér að framan.

Þegar litið er til 3. mgr. 13. gr. og samningsákvæðisins í heild má ljóst vera, að sé skilningur sóknaraðila réttur myndi 3. mgr. 13. gr. ganga þvert gegn efni 2. mgr. hennar um að lögsagan væri einskorðuð við danska dómstóla. Eðlileg skýring á 13. gr. hlýtur því að vera, að 1. mgr. og 2. mgr. hennar verði túlkaðar samkvæmt orðum sínum, en að í 3. mgr. sé kveðið á um að greinin í heild sé ábyrgðarþega til hagsbóta á þann hátt sem þar nánar greinir, en í því felist að við fullnustugerðir eða hliðsettar aðgerðir að gengnum dómi sé sókn ekki bundin við danska dómstóla. Verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Rétt er að hver aðila beri sinn kærumálskostnað.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.