106/2011

Dánarbú F krafði J um greiðslu skuldar á grundvelli fjögurra skuldabréfa útgefnum af Ö ehf., en J hafði tekist á hendur sjálfskuldarábyrgð vegna þeirra. Deildu aðilar um það hvort birting héraðsdómsstefnu á ætluðu lögheimili J í mars 2006 hefði verið lögum samkvæm og það hvort fyrningu kröfunnar hefði þannig verið slitið innan lögmælts fyrningarfrests. Var það niðurstaða Hæstaréttar að birting stefnunnar hefði verið í samræmi við ákvæði a. liðar 3. mgr. 85. gr. laga nr. 91/1991 þar sem stefnan hefði verið birt á skráðu lögheimili J. Óumdeilt var að krafa dánarbús F hefði á þeim tíma ekki verið fyrnd og var J því gert að greiða dánarbúinu hina umkröfðu fjárhæð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf og G-kvk-nf B-kvk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 23. febrúar 2011. Hann krefst þess að stefnda verði gert að greiða sér 3.125.233 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 871.000 krónum frá 25. mars 2002 til 15. apríl sama ár en af 3.125.233 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að héraðsdómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Stefndi hefur ekki áfrýjað héraðsdómi og kemur krafa hans um frávísun málsins frá héraði því ekki til meðferðar fyrir Hæstarétti, en rétturinn aðgætir hvort annmarkar hafi verið á málsókn áfrýjanda sem valda eigi frávísun án kröfu.

Krafa áfrýjanda byggist á fjórum skuldabréfum, útgefnum af Örfirisey ehf. Stefndi tókst á hendur sjálfskuldarábyrgð á skuldinni samkvæmt öllum bréfunum. Vanskil urðu á greiðslu skuldabréfanna og var stefnda ásamt öðrum ábyrgðarmanni stefnt til greiðslu skuldarinnar með stefnu 16. febrúar 2006. Við þingfestingu málsins 9. mars sama ár var ekki sótt þing af hálfu stefndu og var stefnan árituð um aðfararhæfi 20. mars 2006. Með bréfi Hæstaréttar 19. júní 2009 var umsókn stefnda um endurupptöku málsins samþykkt og var það endurupptekið 6. maí 2010.

Meginágreiningur aðila um hvort birting héraðsdómsstefnu í máli þessu á ætluðu lögheimili stefnda í mars 2006 hafi verið lögum samkvæm. Byggir stefndi sýknukröfu sína á því að birtingin hafi verið ólögmæt og þar með hafi fyrningu kröfu áfrýjanda ekki verið slitið innan lögmælts fyrningarfrests. Af málatilbúnaði stefnda í héraði verður ekki annað ráðið en hann byggi eingöngu á því að stefnubirting hafi ekki verið lögmæt þar sem hún hafi ekki farið fram á lögheimili hans. Hafi stefnan hvorki verið birt fyrir honum sjálfum né öðrum sem hafi verið til þess bær að taka við henni fyrir hans hönd. Fyrir Hæstarétti byggir hann auk þess á því að af birtingarvottorði verði ekki ráðið með vissu hvenær birting hafi farið fram, sbr. c. lið 1. mgr. 87. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og að birtingarvottorðið beri ekki með sér að birting hafi farið fram eftir fyrirmælum 2. og 3. mgr. 86. gr. laganna. Þessum málsástæðum hélt stefndi ekki fram í héraði og verður þeim því ekki komið að fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991.

II

Samkvæmt fyrirliggjandi birtingarvottorði kom stefnuvottur að Fannafold 105, Reykjavík, á laugardegi 4. mars 2006, en fyrir liggur að 4. mars þetta ár bar upp á laugardag. Þar hittist fyrir H-kk-nf A-kk-nf, frændi stefnda, sem þar var búsettur, en húsið er einbýlishús. Í athugasemdadálk birtingarvottorðsins er eftirfarandi skráð: „Neitar Segir J-kk-nf búsettan í Svíþjóð bréf skilið eftir í bréfalúgu.“

Samkvæmt 2. mgr. 85. gr. laga nr. 91/1991 skal stefna að jafnaði birt fyrir stefnda sjálfum á skráðu lögheimili hans eða þar sem hann hefur fasta búsetu, dvalarstað eða vinnustað. Birting er þó alltaf gild þótt hún fari fram á öðrum stað ef birt er fyrir stefnda sjálfum. Þá segir í a. lið 3. mgr. greinarinnar að birting sé einnig lögmæt ef birt er á skráðu lögheimili stefnda fyrir heimilismanni hans. Sé heimilismanns ekki kostur má birta fyrir þeim sem dvelst á skráðu lögheimili stefnda, en sé ekki um neinn slíkan að ræða má birta fyrir þeim sem þar hittist fyrir.

Samkvæmt vottorði Þjóðskrár Íslands 25. janúar 2011 tilkynnti stefndi sjálfur 9. september 2002 um flutning lögheimilis síns að Fannafold 105, Reykjavík, frá og með 5. september sama ár. Hann tilkynnti ekki um flutning lögheimilis síns til útlanda en 13. desember 2006 bárust Þjóðskrá upplýsingar frá skattstjóranum í Reykjavík um að skráning lögheimilis stefnda gæti verið röng. Þjóðskrá tók síðan 8. febrúar 2007 ákvörðun, að því er virðist gegn mótmælum stefnda, um að skrá lögheimili hans í útlöndum frá 1. janúar 2003. Var hann samkvæmt þessu með skráð lögheimili að Fannafold 105, Reykjavík, þegar stefnuvottur kom þangað umrætt sinn í þeim tilgangi að birta fyrir honum stefnu í málinu. Var umrædd birting stefnu því í samræmi við ákvæði a. liðar 3. mgr. 85. gr. laga nr. 91/1991.

Að því virtu sem nú hefur verið rakið var birting stefnu á hendur stefnda laugardaginn 4. mars 2006 lögum samkvæm. Ágreiningslaust er að á þeim tíma var krafa áfrýjanda ekki fyrnd. Verður stefndi því dæmdur til að greiða áfrýjanda 3.125.233 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, J-kk-nf F-kk-nf, greiði áfrýjanda, dánarbúi F-kk-ef F-kk-ef E-kk-ef, 3.125.233 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 871.000 krónum frá 25. mars 2002 til 15. apríl 2002 en af 3.125.233 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.