120/2002

ÁÁ hf. o.fl., sem voru eigendur að samtals 7,897% í fjöleignarhúsinu Kringlunni 4-12 í Reykjavík, höfðuðu mál á hendur Rekstrarfélagi Kringlunnar (R) og Reykjavíkurborg (RB) þar sem þau kröfðust þess að viðurkennt yrði að ákvörðun R um að fjarlægja tvo rúllustiga í syðri hluta norðurhúss Kringlunnar hafi verið ólögmæt og að R yrði gert að setja umrædda rúllustiga aftur upp og færa húsnæðið til fyrra horfs. Þá kröfðust þau þess að ákvörðun RB um að veita leyfi til þess að fjarlægja þessa rúllustiga yrði felld úr gildi og að lagt yrði fyrir RB að hlutast til um að rúllustigarnir yrðu settir upp á ný og húsnæðið fært í fyrra horf. Í dómi Hæstaréttar segir að óumdeilt sé að ÁÁ hf. o.fl. séu eigendur að húsinu Kringlunni 4-12 ásamt nokkrum fjölda annarra manna og félaga. Með málsókn sinni leitist þau við að fá umræddri ákvörðun R  hrundið og húsnæðið fært í fyrra horf. Af þessu hafi ÁÁ hf. o.fl. sjálfstæða hagsmuni, sem þau séu bær um að fylgja eftir með málsókn án þess að þörf sé samaðildar þeirra með öðrum eigendum hússins, sbr. síðari málslið 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Þótt kröfur þeirra á hendur R geti varðað aðstöðu annarra húseigenda til verslunarrekstrar og eftir atvikum leitt til kostnaðar fyrir þá, verði ekki horft fram hjá því að R einn hafi tekið ákvörðunina og látið verða af þeim framkvæmdum, sem ÁÁ hf. o.fl. vilji láta ganga til baka. Fyrst svo hafi háttað til sé R jafnframt bært um að svara einn til saka í málinu án þess að sóknaraðilum beri vegna fyrri málsliðar 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 nauðsyn til að beina kröfum sínum um leið að öðrum eigendum hússins. Séu því ekki efni til að vísa málinu frá dómi vegna ákvæða 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Að því er snerti skyldu RB til að hlutast til um að umræddir rúllustigar yrðu settir aftur í húsið að Kringlunni 4-12 og að annað það, sem breytt var í tengslum við brottnám þeirra, yrði fært í fyrra horf tók Hæstiréttur fram að ekki yrði leyst efnislega úr um það hvort RB gæti verið þetta skylt nema hún ætti aðild að málinu. RB hafi ekki hnekkt því að ÁÁ hf. o.fl. geti haft lögvarða hagsmuni af því að fá hana skyldaða til að ljá atbeina sinn til að koma fram þessum breytingum á húsinu. Af þessum sökum verði ekki fallist á með RB að ástæða sé til að vísa málinu frá dómi að því er hana varðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 28. febrúar 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 11. mars sl. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. febrúar 2002, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að úrskurður héraðsdómara verði felldur úr gildi og honum gert að taka málið til efnismeðferðar, til vara að svo verði gert að því er varðar aðrar kröfur þeirra en þá, sem auðkennd var nr. 3 í héraðsdómsstefnu, en til þrautavara að þetta verði gert um aðrar kröfur en þær, sem auðkenndar voru nr. 3 og 5 í stefnunni. Í öllum tilvikum krefjast sóknaraðilar málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar úr hendi varnaraðilans Rekstrarfélags Kringlunnar.

Varnaraðilinn Rekstrarfélag Kringlunnar krefst þess að hinn kærði úrskurður verður staðfestur og sér dæmdur málskostnaður í héraði ásamt kærumálskostnaði.

Varnaraðilinn Reykjavíkurborg krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur.

Sóknaraðilar munu vera eigendur að samtals 7,897% í fjöleignarhúsinu Kringlunni 4-12 í Reykjavík, þar sem rekin er verslunarmiðstöð með heitinu Kringlan. Þau höfðuðu þetta mál 31. október 2001 og gerðu samkvæmt héraðsdómsstefnu svofelldar dómkröfur: Í fyrsta lagi að viðurkennt yrði að ólögmæt hafi verið ákvörðun varnaraðilans Rekstrarfélags Kringlunnar 7. desember 2000 um að fjarlægja tvo rúllustiga milli 1. og 2. hæðar í syðri hluta norðurhúss Kringlunnar. Í öðru lagi að ákvörðun varnaraðilans Reykjavíkurborgar 4. janúar 2001 um að veita leyfi til þess að fjarlægja þessa rúllustiga yrði felld úr gildi. Í þriðja lagi að varnaraðilanum Rekstrarfélagi Kringlunnar yrði gert að setja innan 30 daga frá uppsögu dóms umrædda rúllustiga aftur upp og færa húsnæðið til fyrra horfs. Í fjórða lagi að síðastnefndum varnaraðila yrði gert að greiða málskostnað. Loks í fimmta lagi að lagt yrði fyrir varnaraðilann Reykjavíkurborg að hlutast til um að rúllustigarnir yrðu settir upp á ný og húsnæðið fært í fyrra horf innan frests, sem byggingarnefnd hans ákveði. Fyrstu fjórum kröfunum var beint eingöngu að varnaraðilanum Rekstrarfélagi Kringlunnar, en þeirri fimmtu að varnaraðilanum Reykjavíkurborg einum.

Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila tók varnaraðilinn Rekstrarfélag Kringlunnar ákvörðun um að fjarlægja áðurgreinda rúllustiga úr húsinu Kringlunni 4-12 og fylgdi henni eftir með framkvæmdum í ársbyrjun 2001. Óumdeilt er að sóknaraðilar, níu að tölu, séu eigendur að húsinu ásamt nokkrum fjölda annarra manna og félaga. Með málsókn sinni leitast sóknaraðilar við að fá umræddri ákvörðun varnaraðilans hrundið og húsnæðið fært í fyrra horf. Af þessu hafa sóknaraðilar sjálfstæða hagsmuni, sem þeir eru bærir um að fylgja eftir með málsókn án þess að þörf sé samaðildar þeirra með öðrum eigendum hússins, sbr. síðari málslið 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Þótt kröfur sóknaraðila á hendur varnaraðilanum Rekstrarfélagi Kringlunnar geti varðað aðstöðu annarra húseigenda til verslunarrekstrar og eftir atvikum leitt til kostnaðar fyrir þá, verður ekki horft fram hjá því að varnaraðilinn einn tók ákvörðunina og lét verða af þeim framkvæmdum, sem sóknaraðilar vilja láta ganga til baka. Fyrst svo háttaði til er þessi varnaraðili jafnframt bær um að svara einn til saka í málinu án þess að sóknaraðilum beri vegna fyrri málsliðar 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 nauðsyn til að beina kröfum sínum um leið að öðrum eigendum hússins. Eru því ekki efni til að vísa málinu frá dómi vegna ákvæða 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991.

Með áðurnefndum fimmta lið í kröfum sínum leita sóknaraðilar dóms um skyldu varnaraðilans Reykjavíkurborgar til að hlutast til um að umræddir rúllustigar verði settir aftur í húsið að Kringlunni 4-12 og að annað það, sem breytt var í tengslum við brottnám þeirra, verði fært í fyrra horf. Ekki verður leyst efnislega úr um það hvort varnaraðilanum geti verið þetta skylt nema hann eigi aðild að málinu. Varnaraðilinn hefur ekki hnekkt því að sóknaraðilar geti haft lögvarða hagsmuni af því að fá hann skyldaðan til að ljá atbeina sinn til að koma fram þessum breytingum á húsinu. Af þessum sökum verður ekki fallist á með varnaraðilanum Reykjavíkurborg að ástæða sé til að vísa málinu frá dómi að því er hann varðar.

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Rétt er að aðilarnir beri hver sinn kostnað af þessum þætti málsins í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.