139/2011

C kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu L um að A ehf. væri skylt að veita L upplýsingar um öll fjarskipti C á tilteknu tímabili við eftirfarar- og staðsetningarbúnað sem C hafði leigt af A ehf. og hversu oft C tengdist búnaðinum í tölvu sinni og sótti upplýsingar frá búnaðinum. L hafði til rannsóknar ætluð brot C á 5. mgr. 47. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti. Í dómi Hæstaréttar kemur m.a. fram að það hafi verið meginregla samkvæmt lögum nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að ekki væri gert ráð fyrir því að sakborningi væri gefinn kostur á að láta mál til sín taka á meðan það væri til rannsóknar. Hefði þessi regla ekki verið talin fara í bága við stjórnarskrá né mannréttindasáttmála Evrópu. Þessari meginreglu hefði ekki verið breytt með lögum nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var C ekki talið heimilt að kæra úrskurð héraðsdóms til Hæstaréttar þar sem hann hefði ekki með réttu átt aðild að málinu í héraði. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf, P-kk-nf H-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Varnaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 6. mars 2011, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. mars 2011, þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að A ehf. sé skylt að veita sóknaraðila upplýsingar um öll fjarskipti við eftirfarar-/staðsetningarbúnað af gerðinni B, með [...] númerinu [...] sem varnaraðili hafði á leigu frá og með 21. september 2010 til og með 18. nóvember sama ár og jafnframt upplýsingar um hversu oft varnaraðili hefði tengst búnaðinum í tölvu sinni og sótt upplýsingar frá búnaðinum á framangreindu tímabili. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Sóknaraðili hefur til rannsóknar ætlað brot varnaraðila á 5. mgr. 47. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti, sbr. 74. gr. laganna. Krafa sóknaraðila 3. mars 2011 um afhendingu upplýsinga beindist að A ehf., sem leigt hafði varnaraðila tiltekinn búnað í því skyni að hann gæti fylgst með ferðum bifreiðar, sem búnaðurinn var settur í. Sóknaraðili krafðist þess að héraðsdómari tæki kröfu hans til meðferðar, án þess að ,,kærði eða annar sá sem hún beinist að verði kvaddur á dómþingið“, sbr. 1. mgr. 103. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Héraðsdómari hafnaði þeirri kröfu og voru fyrirsvarsmaður A ehf. og varnaraðili boðaðir til að mæta við fyrirtöku kröfunnar, sbr. 1. og 2. mgr. 104. gr. sömu laga. Við fyrirtökuna mætti framkvæmdastjóri A ehf. og kvaðst ekki fallast á kröfuna þar sem félagið væri bundið trúnaði við viðskiptavin sinn, varnaraðila málsins. Yrðu gögnin því ekki afhent án undangengins úrskurðar. Varnaraðili mætti á dómþingið og mótmælti kröfunni. Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði taldi héraðsdómari að taka bæri kröfu sóknaraðila til greina. A ehf. hefur ekki kært úrskurðinn af sinni hálfu.

Það var meginregla samkvæmt lögum nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að ekki væri gert ráð fyrir því að sakborningi væri gefinn kostur á því að láta mál til sín taka á meðan það var til rannsóknar. Í dómum Hæstaréttar í máli nr. 59/2006, sem birtur er á blaðsíðu 701 í dómasafni réttarins það ár, og í máli nr. 209/2006, sem birtur er á blaðsíðu 2405 í dómasafninu, var þessi regla hvorki talin fara í bága við 70. gr. stjórnarskrárinnar né 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu. Þessu var ekki breytt með lögum nr. 88/2008. Skýra ber ákvæði 1. mgr. 103. gr. þeirra laga svo, að beinist krafa að öðrum en sakborningi geti sá, sem hana gerir, krafist þess að sá, sem hún beinist að, verði ekki boðaður á dómþing. Í þeim tilvikum kemur ekki til álita að sakborningur verði boðaður, en beinist krafan að honum getur sá, sem hana gerir, með sama hætti krafist þess að sakborningur verði ekki boðaður til dómþingsins. Samkvæmt þessu gat ekki komið til álita að boða varnaraðila á dómþing þar sem fjalla skyldi um kröfu sóknaraðila og átti varnaraðili því með réttu ekki aðild að málinu í héraði. Honum er þess vegna ekki heimilt að kæra úrskurð héraðsdóms til Hæstaréttar. Verður málinu því vísað frá Hæstarétti.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá Hæstarétti.