209/2007

C og dánarbú D kröfðust aðallega ómerkingar úrskurðar héraðsdóms um dómkvaðningu matsmanna, þar sem héraðsdómara hefði borið að hafna framlagningu greinargerðar af hálfu matsbeiðenda en ella gefa C og dánarbúinu færi á að koma að athugasemdum við efni hennar. Til vara kröfðust þau að beiðni um dómkvaðningu yrði hafnað. Ekki var á það fallist að við meðferð beiðninnar hefði verið brotið gegn almennum málsmeðferðarreglum laga nr. 91/1991 þannig að það varðaði ómerkingu hins kærða úrskurðar. Þá var talið að skilyrði væru uppfyllt til að dómkveðja matsmenn til að framkvæma hið umbeðna mat. Úrskurðurinn var því staðfestur um að matsmenn skyldu dómkvaddir í samræmi við matsbeiðnina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 4. apríl 2007, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. mars 2007 þar sem fallist var á beiðni varnaraðila um að dómkvaddir yrðu menn til að leggja mat á nánar tilgreind atriði varðandi ágreining aðila. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar en til vara að úrskurðurinn verði felldur úr gildi og synjað um dómkvaðninguna. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Ekki liggur fyrir að varnaraðilar hafi haft uppi kröfu í dómsmáli vegna þeirra atriða sem þeir óska mats á. Um heimild til að beiðast dómkvaðningar fer því eftir XII. kafla laga nr. 91/1991, en samkvæmt 1. mgr. 79. gr. laganna ber að fara eftir IX. kafla þeirra við öflun slíkrar matsgerðar eftir því sem við getur átt.

Aðalkrafa sóknaraðila er á því reist að héraðsdómara hafi borið að hafna framlagningu greinargerðar varnaraðila, sem lögð var fram í þinghaldi þar sem málið var tekið til úrskurðar, en ella gefa sóknaraðilum færi á að koma að athugasemdum við efni greinargerðarinnar. Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði er ekki í IX. kafla laga nr. 91/1991 kveðið á um framlagningu greinargerða þegar aðila greinir á um hvort verða skuli við beiðni um dómkvaðningu matsmanna. Í XII. kafla laganna er heldur ekki mælt fyrir um að aðilar leggi fram greinargerðir ef ágreiningur rís um matsbeiðni samkvæmt þeim kafla. Ber dómara að meta af sjálfsdáðum hvort skilyrði séu til að fallast á slíka beiðni, sbr. 3. mgr. 78. gr. laganna, en ef hann telur svo ekki vera eða ágreiningur rís um það kveður hann upp úrskurð þar um.

Í þinghaldi 9. mars 2007, þar sem matsbeiðnin var fyrst tekin fyrir, mótmæltu sóknaraðilar að dómkvaðningin færi fram og óskuðu eftir fresti svo þeim gæfist kostur á að tjá sig frekar um mótmælin. Þegar málið var næst tekið fyrir 16. sama mánaðar lögðu sóknaraðilar fram skriflega greinargerð, þar sem athugasemdir þeirra við matsbeiðnina komu fram. Óskuðu varnaraðilar þá eftir fresti til að taka afstöðu til greinargerðarinnar og var sá frestur veittur. Í fyrirtöku 23. sama mánaðar lögðu varnaraðilar fram skriflega greinargerð, þar sem athugasemdir voru gerðar við mótmæli sóknaraðila. Mótmæltu sóknaraðilar framlagningu þessarar greinargerðar. Var málið síðan tekið til úrskurðar og hinn kærði úrskurður kveðinn upp 30. mars 2007.

Athugasemdir varnaraðila í ofngreindri greinargerð lúta einkum að lagaatriðum, sem dómara ber af sjálfsdáðum að gæta að við úrlausn málsins. Sóknaraðilar höfðu áður lagt fram skriflega greinargerð þar sem afstaða þeirra til matsbeiðninnar var skýrð. Ber dómara almennt að verða við beiðni um dómkvaðningu matsmanna samkvæmt XII. kafla laga nr. 91/1991 nema að skilyrði 77. gr. og 78. gr. laganna séu ekki fyrir hendi, leitað sé mats um atriði, sem dómari telur bersýnilegt að skipti ekki máli, sbr. 3. mgr. 46. gr. laganna, eða að beiðnin beinist að atriði, sem ekki heyrir undir matsmann að fjalla um, sbr. 2. mgr. 60. gr. laganna. Verður ekki séð að sérstök þörf hafi verið á framlagningu umræddra greinargerða svo dómari gæti lagt mat á beiðnina. Með hliðsjón af þessu verður ekki fallist á með sóknaraðilum að við meðferð málsins hafi verið gengið gegn almennum málsmeðferðarreglum laga nr. 91/1991 þannig að varði ómerkingu hins kærða úrskurðar.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar telst matsbeiðnin uppfylla kröfur 2. mgr. 78. gr. laga nr. 91/1991. Í henni er tengslum varnaraðila við D heitinn lýst. Í ljósi þeirra upplýsinga verður við það að miða að skilyrði 1. mgr. 77. gr. laganna séu einnig uppfyllt. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður niðurstaða hans um að matsmenn skuli dómkvaddir í samræmi við matsbeiðnina staðfest. Með hliðsjón af 4. mgr. 79. gr. sömu laga verður úrskurðurinn staðfestur um annað en málskostnað.

Sóknaraðilar greiði kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað, sem fellur niður í héraði.

Sóknaraðilar, C og dánarbú D greiði sameiginlega varnaraðilum, A og B, samtals 150.000 krónur í kærumálskostnað.