202/2009

V og G gerðu samning við L ehf. um að félagið tæki að sér að byggja hús fyrir þau eftir teikningum sem L ehf. lagði sjálft til. Samkvæmt samningi aðila skyldi húsið afhent 15. október 2005 og skyldu dagsektir reiknast frá 30. nóvember 2005, væri verkinu ekki skilað á tilsettum tíma. Húsið var ekki afhent fyrr en 28. febrúar 2006 og stefndu V og G félaginu til greiðslu dagsekta samkvæmt samningnum. Í málinu hélt L ehf. því fram að honum bæri ekki skylda til að greiða dagsektirnar þar sem dráttur á skilum hússins væri fyrst og fremst af ástæðum sem V og G bæru ábyrgð á. Í dómi Hæstaréttar kom fram að um viðskipti aðilanna giltu lög nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var ósannað að L ehf. hefði ekki verið unnt að hefjast handa við smíði hússins á verkstæði sínu á þeim verktíma sem samningur aðila gerði ráð fyrir þótt byggingarleyfi lægi ekki fyrir. L ehf. átti samkvæmt samningi aðila að leggja til byggingarnefndarteikningar og varð byggingarleyfi ekki gefið út fyrr en þær lágu fyrir. Af gögnum málsins mátti ráða að teikningarnar voru dagsettar 22. september 2005 og yrði V og G því ekki um kennt hversu dróst að gefa leyfið út. L ehf. hafði ekki sannað að V og G bæru ábyrgð á þeim afhendingardrætti sem varð, né að hann hefði tilkynnt þeim að hann ætti rétt á framlengingu verktímans vegna ástæðna sem þau bæru ábyrgð á, eða vegna veðurfars eða annarra atvika sem réttlætt gætu afhendingardrátt af hans hálfu. Þá var ekki fallist á það með L ehf. að V og G hefðu glatað rétti sínum til að krefjast dagsekta sökum þess að þau hefðu greitt kaupverð hússins að fullu, þar sem sú málsástæða hafði ekki verið höfð upp af hálfu L ehf. í héraði og komst hún því ekki að fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var L ehf. dæmt til að greiða V og G dagsektirnar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 27. apríl 2009. Hann krefst sýknu af kröfu stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi gerðu aðilar með sér samning 16. mars 2005, sem þeir nefna verksamning. Samkvæmt samningnum skyldi áfrýjandi byggja hús fyrir stefndu á verkstæði sínu eftir teikningum sem hann lagði sjálfur til. Í samningnum er lýst frágangi hússins að utan og innan. Þá skyldi áfrýjandi annast flutning hússins á grunn, sem hann skyldi sjálfur mæla fyrir og steypa á lóð stefndu í landi Minni-Akra, Akrahreppi, Skagafirði. Stefndu skyldu, auk þess að greiða kaupverð hússins, annast gröft úr grunni, fyllingar í grunn og frágang á plani þannig að unnt væri að bakka inn í grunninn með húsið. Í 4. gr. samningsins er mælt fyrir um að undirbúningur verksins skyldi hefjast strax en aðal verktími yrði frá júlí til október 2005. Í 3. gr. er kveðið á um að húsið skyldi afhent 15. október 2005, en þar segir jafnframt: ,,Ljúki verktaki ekki verkinu á tilsettum tíma, reiknast dagsektir frá 30. nóv. 2005 kr. 13.500 ... fyrir hvern almanaksdag eftir það.“ Í 7. gr. er mælt fyrir um hvernig með skuli fara ef breytingar verða á verki, en þar segir: ,,Skylt er að biðja skriflega um breytingar á verkinu og eins er skylt að gefa skriflega allar ákvarðanir, sem verktaki óskar eftir, vegna misræmis milli lýsingar og teikninga, efnisákvörðunar, skekkju í útboðsgögnum eða annarra atriða sem verktaki telur óskýr.“

Verulegar tafir urðu á verkinu og einstökum þáttum þess. Stefndu sóttu um byggingarleyfi með bréfi 1. september 2005. Leyfið var veitt 7. október 2005, jarðvegsvinnu við grunn lauk 24. sama mánaðar og sökkull hússins steyptur 29. nóvember sama ár. Grunnur var tilbúinn til þess að flytja mætti húsið á hann í lok desember og húsið flutt 25. janúar 2006. Það var tilbúið til afhendingar 28. febrúar sama ár.

Aðilar eru sammála um að afhending hússins hafi farið fram síðast nefndan dag og að dagafjöldi sá sem krafa stefndu um dagsektir miðast við sé 89 og fjárhæð þeirra því 1.201.500 krónur. Áfrýjandi telur á hinn bóginn að honum beri ekki skylda til að greiða dagsektir þar sem dráttur á skilum hússins sé fyrst og fremst af ástæðum sem stefndu beri ábyrgð á.

II

Um viðskipti aðila gilda lög nr. 40/2002 um fasteignakaup. Samkvæmt 6. gr. þeirra laga er um neytendakaup að ræða, enda reisir áfrýjandi hús í atvinnuskyni til sölu á almennum markaði, en stefndu keyptu húsið til persónulegra nota fyrir sig og fjölskyldu sína. Ákvæði laga nr. 40/2002 eru ófrávíkjanleg við þessar aðstæður ef samningur um annað yrði óhagstæðari fyrir stefndu, sbr. 2. mgr. 5. gr. laganna. Ákvæði 3. gr. í samningi aðila um dagsektir er til hagsbóta fyrir stefndu, enda þarf ekki að sýna fram á að tjón hafi orðið þegar dagsekta er krafist. Í málinu er eingöngu deilt um rétt til dagsekta og koma því ákvæði um skaðabætur í lögum nr. 40/2002 ekki til athugunar, hvorki reglur um stjórnunarábyrgð í 34. gr. til 36. gr. né aðrar bótareglur. Verður leyst úr ágreiningi um rétt til dagsekta eftir almennum reglum kröfuréttar.

Áfrýjanda var samkvæmt samningi aðila skylt að afhenda húsið 15. október 2005, en gerði það ekki fyrr en 28. febrúar 2006. Ósannað er að honum hafi ekki verið unnt að hefjast handa um smíði þess á verkstæði sínu á þeim verktíma sem samningur aðila gerði ráð fyrir þótt byggingarleyfi lægi ekki fyrir. Áfrýjanda bar að leggja til byggingarnefndarteikningar og varð byggingarleyfi ekki gefið út fyrr en þær lágu fyrir. Kemur fram í gögnum málsins að til grundvallar byggingarleyfi hafi legið teikningar dagsettar 22. september 2005. Verður því ekki af þessu ráðið að stefndu sé um það að kenna hversu dróst að gefa leyfið út. Áfrýjandi hefur ekki sannað að stefndu beri ábyrgð á þeim afhendingardrætti sem varð. Hann hefur heldur ekki sannað að hann hafi tilkynnt stefndu að hann ætti rétt á framlengingu verktímans vegna ástæðna sem stefndu bæru ábyrgð á eða vegna veðurfars eða annarra atvika sem réttlætt gætu drátt á afhendingu af hans hálfu.

Áfrýjandi hefur fyrir Hæstarétti reist málatilbúnað sinn meðal annars á þeirri málsástæðu að stefndu hafi glatað rétti til að krefjast dagsekta þar sem þau hafi greitt kaupverð hússins að fullu án þess að gera fyrirvara um rétt sinn til dagsekta. Þessi málsástæða var ekki höfð uppi í héraði og kemst hún því ekki að fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Samkvæmt framansögðu er fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að stefndu eigi rétt til dagsekta úr hendi áfrýjanda eins og þar greinir. Í héraði krafðist áfrýjandi til vara lækkunar á kröfu stefndu, en sú krafa var ekki rökstudd með öðrum hætti en þeim að afhendingardrátturinn væri að hluta á ábyrgð þeirra. Verður ekki á það fallist.

Stefndu eiga rétt til dráttarvaxta af kröfu sinni frá þeim degi er liðinn var mánuður frá því að dagsekta var krafist með bréfi lögmanns þeirra 31. júlí 2006, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað verður óraskað en áfrýjandi greiði stefndu málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Lambeyri ehf., greiði stefndu, V-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf og G-kvk-þgf E-kvk-þgf Á-kvk-þgf, 1.201.500 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 31. ágúst 2006 til greiðsludags.

Málskostnaðarákvörðun héraðsdóms skal vera óröskuð.

Áfrýjandi greiði stefndu sameiginlega málskostnað fyrir Hæstarétti 400.000 krónur.