304/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi M og K í tengslum við opinber skipti til fjárslita vegna loka óvígðrar sambúðar þeirra. Fyrir Hæstarétti krafðist M þess aðallega að við fjárslitin yrði viðurkenndur réttur hans til 59% eignarhlutdeildar í tilgreindri fasteign. Hæstiréttur hafnaði þeirri kröfu með skírskotun til þess að M og K hefðu eignast fasteignina að helmingi hvort um sig og þótt annað þeirra kynni að hafa borið kostnað af  endurbótum fasteignarinnar í ríkara mæli en hitt stæðu lög ekki til þess að eignarhlutföll þeirra innbyrðis tækju breytingum því til samræmis á þeim grunni einum. Til vara krafðist M þess að K yrði gert að endurgreiða hluta kostnaðar við endurbætur á sömu fasteign. Hæstiréttur vísaði þeirri kröfu frá héraðsdómi sökum þess að málið væri rekið eftir XIV. kafla laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. og endurgreiðslukröfu í slíkum máli væri einungis unnt að hafa uppi ef unnt væri að fá henni fullnægt eftir fyrirmælum 3. málsliðar 4. mgr. 109. gr. sömu laga eða samkomulag væri með aðilunum um annað, svo og ef aðstæður væru slíkar sem greindi í 2. mgr. 124. gr. laganna.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og H-kk-nf I. J-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 22. apríl 2014, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 8. apríl 2014, þar sem leyst var úr ágreiningi aðilanna í tengslum við opinber skipti til fjárslita vegna loka óvígðrar sambúðar þeirra. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að viðurkenndur verði við fjárslitin réttur hans „til 59% eignahlutdeildar úr hreinni eign einbýlishússins nr. [...] við A í [...]“, en verði ekki fallist á „aukna eignarhlutdeild“ hans, sem nemi 59% „eða lægri hlutdeild“, krefst hann þess til vara að „varnaraðila verði gert að endurgreiða sóknaraðila kostnað við endurbætur á eigninni sem nemur helmingi virðisaukans“ eða 2.750.000 krónum. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurða og kærumálskostnaðar.

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði komu þar til úrlausnar kröfur, sem sóknaraðili gerði í héraði og sneru að öðrum eignum aðilanna en fasteigninni að A [...], en þeim kröfum var hafnað. Svo sem ráðið verður af áðursögðu varða dómkröfur hans fyrir Hæstarétti eingöngu þá fasteign og er úrskurður héraðsdóms því ekki til endurskoðunar að öðru leyti.

Samkvæmt gögnum málsins eignuðust aðilarnir fasteignina að A [...] með kaupsamningi 30. nóvember 2007, sem var þinglýst 4. desember sama ár. Í samningnum var skýrlega tekið fram að eignarhluti hvors þeirra í henni væri helmingur. Í þinglýsingarvottorði um eignina kemur og fram að aðilarnir hafi fengið afsal fyrir henni 6. október 2008, sem þinglýst var degi síðar, og eigi þau hana að helmingi hvort. Þótt annað málsaðila kynni sannanlega að hafa borið kostnað af endurbótum á fasteigninni í ríkari mæli en hitt standa lög ekki til þess að eignarhlutföll þeirra innbyrðis tækju breytingum því til samræmis á þeim grunni einum. Þegar af þeirri ástæðu verður að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að hafna kröfu sóknaraðila um viðurkenningu á eignarrétti hans að hærra hlutfalli en helmingshlut í fasteigninni.

Varakrafa sóknaraðila er reist á því að hann eigi fjárkröfu á hendur varnaraðila vegna ójafnra framlaga þeirra til endurbóta á fasteigninni. Við opinber skipti, sem fara eftir ákvæðum XIV. kafla laga nr. 20/1991, verður krafa á slíkum grunni eingöngu höfð uppi sem endurgjaldskrafa, enda sé unnt að fá henni fullnægt eftir fyrirmælum 3. málsliðar 4. mgr. 109. gr. sömu laga eða samkomulag er með aðilunum um annað. Sóknaraðili hefur ekki borið upp varakröfu sína í slíku horfi, heldur krefst hann þess að varnaraðili verði skylduð með dómi til að greiða sér tiltekna fjárhæð. Í máli, sem rekið er fyrir dómi eftir 5. þætti laga nr. 20/1991, verður slík krafa ekki gerð nema þannig standi á, sem um ræðir í 2. mgr. 124. gr. sömu laga. Svo er ekki hér og verður því að vísa frá héraðsdómi þeirri varakröfu, sem sóknaraðili hefur gert fyrir Hæstarétti.

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Vísað er frá héraðsdómi varakröfu sóknaraðila, M, um að varnaraðila, K, verði gert að greiða sér 2.750.000 krónur.

Hinn kærði úrskurður er að öðru leyti staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 350.000 krónur í kærumálskostnað.