20/2001

Þ hlaut varanlegt líkamstjón eftir að hafa orðið fyrir slysi við vinnu sína um borð í fiskiskipi í eigu H. Féll Þ aftur fyrir sig yfir þil eða brík er hann var að toga í trolllínur í því skyni að greiða þær sundur. Þ krafði H um bætur á þeirri forsendu að hemlabúnaður vindu hefði bilað, sem hefði valdið slaka á línunni sem Þ var að toga í er slysið varð. Sú atvikalýsing var ekki talin fá stoð í framburði vitna eða áfrýjanda sjálfs við sjópróf. Þá hafi ekkert komið fram um að stjórnandi vindunnar hafi ætlað að stöðva hana skömmu áður en slysið varð. Var því ekki talið að tjónið hefði orðið vegna atvika sem H bæri ábyrgð á. Var H sýknaður af kröfum Þ.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. janúar 2001. Krefst hann þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 14.531.972 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 13. maí 1999 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og áfrýjanda gert að greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandi hefur stefnt Tryggingamiðstöðinni hf. til réttargæslu fyrir Hæstarétti. Réttargæslustefndi tekur undir sjónarmið stefnda í málinu.

I.

Áfrýjandi varð fyrir slysi 5. apríl 1993 við vinnu um borð í fiskiskipi stefnda, Hólmatindi SU 220. Þegar slysið varð var skipið að veiðum á Selvogsgrunni með bakborðstrollið úti. Á meðan unnu nokkrir skipverjar, þar á meðal áfrýjandi, við að fara yfir og gera við stjórnborðstroll skipsins, sem lá á þilfari þess. Í því skyni að breiða úr trollinu hafði það verið híft upp í gálga á svokallaðri fljúgandalínu, sem liggur milli höfuðlínu og fiskilínu, og síðan var því slakað niður aftur með gilsvindu skipsins. Hlutverk áfrýjanda var að toga á meðan í höfuðlínu eða fiskilínu trollsins í því skyni að greiða þær sundur. Gekk hann við það verk aftur á bak skáhallt fram eftir þilfari skipsins frá stjórnborði að bakborði og féll aftur fyrir sig yfir þil eða brík, sem afmarkar bobbingarennu. Hlaut hann við það meiðsl í baki. Eftir slysið hélt skipið til Vestmannaeyja. Var áfrýjandi lagður þar inn á sjúkrahús, þar sem hann lá í vikutíma.

II.

Sjópróf vegna slyssins var haldið í Héraðsdómi Austurlands 21. desember 1993. Þar bar áfrýjandi að veltingur hafi komið á skipið þegar hann var að toga höfuðlínuna að sér og stóð við enda bobbingarennunnar með þeim afleiðingum að hann hafi dottið aftur fyrir sig og lent með bakið á brún. Í sjóprófinu lýsti hann atvikum meðal annars svo: „Ég er með höfuðlínuna hérna bakborðsmegin og hann er að slaka hérna niður og ég labba hérna aftur á bak héðan, ég bið hann að slaka meira og meira og meira til að fá hana eins strekkta og hægt er þannig að við gátum mælt keðjuna, höfuðlínukeðjuna. Ég labba svona aftur á bak og ég er kominn að brúninni hérna megin, þá er smá eftir og ég bið hann að slaka meira og um leið og hann slakar, ég veit ekki hvort hann hefur slakað of ört eða ekki, en þá kemur akkúrat veltingur og dett aftur fyrir mig ...“. Þrír skipverjar á Hólmatindi, sem voru vitni að atvikinu, komu fyrir dóm við sjóprófið. Voru það E-kk-nf B-kk-nf K-kk-nf annar stýrimaður, sem stýrði vindunni sem trollinu var slakað með og var staddur í stjórnklefa fyrir vindur á þilfari, S-kk-nf S-kk-nf Þ-kk-nf, sem stóð stjórnborðsmegin á þilfarinu, til móts við þann stað þar sem áfrýjandi féll og B-kk-nf P-kk-nf E-kk-nf. Í framburði E-kk-ef kom fram að hann taldi að velta skipsins á bakborða hafi verið orsök slyssins. Þar lýsti hann því að þegar þeir hafi verið að slaka fljúgandalínunni „niður aftur þá kemur velta akkúrat í bak, hann er að toga þetta út í bak, Þ-kk-nf. Hann bakkar undan en línan fylgir honum alltaf eftir, höfuðlínan líka þannig að hún ýtir eiginlega á hann, hann hefur ekkert hald og dettur svo um garðinn ... sem stýrir bakborðstrollinu í rennuna ...“. Í framburði S-kk-ef kom fram að hann taldi áfrýjanda hafa gengið aftur á bak á fyrrnefnda brík og dottið um hana. Hann taldi að ekki hafi verið veltingur á skipinu og mætti kenna klaufaskap áfrýjanda um slysið. B-kk-nf taldi áfrýjanda hafa rekið fæturna í bobbingarennuna þegar hann gekk aftur á bak og togaði í línuna og hafi hann fallið við það. Hann taldi að veltingur á skipinu gæti hafa átt þátt í slysinu. Við sjópróf kom þannig ekkert fram, hvorki af hálfu áfrýjanda né vitna, sem benti til að aðrar orsakir kynnu að vera fyrir falli áfrýjanda en veltingur skipsins eða vangæsla hans.

Í októbermánuði 1995 gaf S-kk-nf S-kk-nf skýrslu hjá lögreglunni á Eskifirði vegna framhaldsrannsóknar á slysi því, sem áfrýjandi hafði orðið fyrir tveimur og hálfu ári áður. S-kk-nf var fyrsti stýrimaður á Hólmatindi þegar slysið átti sér stað, en var ekki vitni að því, þar sem hann var þá sofandi á frívakt. Í skýrslu sinni taldi S-kk-nf að hemlum á vindum skipsins hafi verið ábótavant á þessum tíma. Hafi vindurnar verið búnar svonefndum segulbremsum, sem hafi verið í ólagi þannig að vindurnar hafi „fríhjólað“ í eina til tvær sekúndur þegar stöðva átti þær og fjórir til fimm metrar af vír þá gengið út af vindunum áður en hemlarnir virkuðu.

Áfrýjandi reisir málsókn sína á því að slysið hafi orðið með þeim hætti að E-kk-nf B-kk-nf K-kk-nf, stjórnandi gilsvindunnar, hafi ákveðið að stöðva hana og hætta að gefa eftir, en þá hafi vindan „fríhjólað“ vegna fyrrnefndrar bilunar í hemlabúnaði, sem hafi valdið slaka á línunni, sem áfrýjandi var að toga í, og þar með falli hans. Þessi atvikalýsing fær hvorki stoð í framburði vitna að slysinu né í áðurgreindum framburði áfrýjanda sjálfs við sjóprófið, en ætla verður að þeir hlytu að hafa orðið varir við ef svo skyndilegur slaki hefði komið á línuna. Þá hefur ekkert komið fram um að stjórnandi vindunnar hafi ætlað að stöðva hana skömmu áður en slysið varð. Í ljósi þessa hefur áfrýjanda ekki tekist að sýna fram á að tjón hans verði rakið til atvika, sem stefndi ber ábyrgð á.

Þar sem stefndi hefur ekki gagnáfrýjað héraðsdómi kemur krafa hans um málskostnað í héraði ekki til álita. Samkvæmt framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Rétt er að aðilarnir beri hvor sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.