82/1999

IR gaf út skuldabréf til móður sinnar, IJ. Lífeyrissjóðurinn S keypti bréfið af verðbréfafyrirtækinu H og ritaði H svohljóðandi framsal á bréfið „Samkv. varðv.umboð H“.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf G-kk-nf, A-kk-nf B-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 1. mars 1999. Hann krefst þess að viðurkenndur verði eignarréttur sinn að veðskuldabréfi, upphaflega að fjárhæð 2.150.000 krónur, sem útgefið var af I-kvk-þgf M. R-kvk-þgf 18. maí 1994 til I-kvk-ef J-kvk-ef með veði í fasteigninni Hólabraut 3, Hafnarfirði. Hann krefst einnig málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti, en til vara að málskostnaður í héraði verði lækkaður og felldur niður fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Í hinum áfrýjaða dómi er rakið, að með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 13. desember 1996 hafi K-kk-nf R. K-kk-nf verið dæmdur í átta mánaða fangelsi, meðal annars fyrir að falsa nafn ömmu sinnar, I-kvk-ef J-kvk-ef, á umboð dagsett 7. júní 1994 til Handsals hf. til að framselja verðbréf, sem félaginu væru falin. Afhenti Kristinn Handsali hf. umboðið, sem samkvæmt heimild í því framseldi áfrýjanda veðskuldabréf það, sem ágreiningur málsaðila snýst um. Við flutning málsins fyrir Hæstarétti reisti áfrýjandi kröfur sínar meðal annars á því að ekki væri sannað að umboðið sé falsað. Verði í því sambandi að líta til þess að um sé að ræða samskipti náinna skyldmenna í beinan legg, það er K-kk-ef, móður hans stefndu I-kvk-ef og I-kvk-ef J-kvk-ef. Ekki sé trúverðugt að K-kk-nf játi á sig brot, sem geti orðið nánustu skyldmennum hans til fjárhagslegs ávinnings. Eigi áfrýjandi að njóta vafa, sem hljóti að þessu virtu að vera um hvort umboðið hafi í raun verið falsað.

Áfrýjandi hefur ekki hlutast til um að starfsmenn Handsals hf. gefi skýrslu fyrir dómi um samskipti sín við áðurnefndan K-kk-þf, er veðskuldabréfið var útbúið og það síðan framselt samkvæmt umboðinu. Hefur áðurnefndur dómur Héraðsdóms Reykjavíkur verið lagður fram í málinu. Er ekkert fram komið, sem styður að atvik hafi ekki verið með þeim hætti, sem lagt var til grundvallar dómi í því máli. Er haldlaus málsástæða áfrýjanda, sem á þessu er reist.

II.

Til stuðnings kröfum sínum vísar áfrýjandi ennfremur til þess að hann hafi í góðri trú eignast veðskuldabréfið, sem sé ófalsað. Hafi hann fengið það framselt frá verðbréfafyrirtæki, sem starfi á grundvelli sérstakrar leyfisveitingar, en á þeim tíma, sem um ræðir, hafi gilt um starfsemi slíkra félaga lög nr. 9/1993 um verðbréfaviðskipti. Vísar hann sérstaklega til 16. gr. laganna, sem haft hafi að geyma sömu reglur og 7. gr. áðurgildandi laga nr. 27/1986 um verðbréfamiðlun og miðuðu að því að skapa sérstakt traust í viðskiptum við félög, sem versluðu með verðbréf. Þar eð hann hafi fengið bréfið framselt frá slíku félagi þurfi hann ekki að sæta því að bréfinu sé brigðað frá honum eftir að hann hafi öðlast það með lögmætum hætti. Undantekningar frá ákvæðum greindra laga beri að skýra þröngt.

Lögmætur eigandi veðskuldabréfsins, I-kvk-nf J-kvk-nf, gaf Handssali hf. ekki umboð til að framselja það. Fékk félagið umráð þess við ólögmæta og refsiverða háttsemi K-kk-ef R. K-kk-ef. Verður áfrýjandi að sæta því að lögmætur eigandi bréfsins fái brigðað því úr höndum hans. Getur grandleysi hans í viðskiptum við Handsal hf. ekki breytt þeirri niðurstöðu. Þær reglur 16. gr. laga nr. 9/1993, sem vísað er til, sbr. nú 19. gr. laga nr. 13/1996 um verðbréfaviðskipti, skipta ekki máli um úrslit ágreinings aðilanna.

Að virtu því, sem að framan er rakið, og með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða hans staðfest um annað en málskostnað. Verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi í héraði og fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði segir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjandi, Sameinaði lífeyrissjóðurinn, greiði stefnda, dánarbúi I-kvk-ef J-kvk-ef, samtals 450.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.