4/2002

T var ákærður fyrir innflutning á 16.376 töflum og um 59 g af töflumulningi með fíkniefninu MDMA, rúmlega 200 g af kókaíni og rúmlega 8 kg af hassi. T játaði að hafa tekið við fíkniefnunum í Amsterdam og sent þau með pósti til Íslands en búið hafði verið um efnin í hátölurum og bassaboxi. T bar hins vegar að hann hafi talið að 12 kg af hassi hefðu verið í sendingunni en ekki önnur efni. Krafðist T ómerkingar málsins þar sem tvö vitni hefðu ekki komið að nýju fyrir dóm við síðari aðalmeðferð málsins í héraði og hið þriðja hafi þá neitað að tjá sig, en héraðsdómari hafði vikið sæti að lokinni aðalmeðferð og annar héraðsdómari tekið við málinu. Þá hafi borið að kveðja til meðdómendur í samræmi við 5. gr. laga um meðferð opinberra mála. Var ekki talið að efni væru til að ómerkja héraðsdóm af þessum ástæðum eða öðrum. Sannað var að T hafði átt frumkvæði að innflutningnum í hátalaraboxum og að hann hafði haft góða aðstöðu til að kanna hvers kyns efnin voru áður en hann flutti þau til landsins. Var því ekki fallist á þá fullyrðingu T, að til hafi staðið að flytja inn annað og vægara fíkniefni en flutt var inn í raun. Fallist var á forsendur refsiákvörðunar héraðsdóms að öðru leyti en því, að ekki þótti ástæða til þess að beita 2. málslið 2. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga í því skyni að fara út fyrir þann 10 ára refsiramma, sem við var að miða er T framdi brot sitt. Með hliðsjón af skilorðsrofi T, dómaframkvæmd og hinu mikla magni hættulegra fíkniefna, sem T flutti inn í ágóðaskyni, þótti refsing hans hæfilega ákveðin 10 ára fangelsi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 2. janúar 2002 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvalds, sem krefst staðfestingar á sakfellingu ákærða og upptöku fíkniefna auk þyngingar á refsingu.

Af hálfu ákærða er þess aðallega krafist, að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar aðalmeðferðar og dómsálagningar. Til vara krefst ákærði þess, að hann verði sýknaður af sakargiftum, er lúta að innflutningi á 16.376 töflum og 59,33 grömmum af töflumulningi með fíkniefninu MDMA og 200,98 grömmum af kókaíni. Þess er krafist, að refsing ákærða verði milduð verulega.

I.

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi vék héraðsdómari sæti með úrskurði 22. október 2001, en hann hafði dómtekið málið 3. sama mánaðar að lokinni aðalmeðferð. Við málinu tók þá annar héraðsdómari og kvað upp þann dóm, sem hér er til endurskoðunar, að lokinni nýrri aðalmeðferð.

Ákærði reisir kröfu sína um ómerkingu og heimvísun á því, að við síðari aðalmeðferð málsins í héraði hafi tvö vitnanna ekki komið að nýju fyrir dóm og hið þriðja hafi þá neitað að tjá sig. Óheimilt sé að byggja sönnunarmat á skýrslum, sem gefnar hafi verið fyrir öðrum dómara við aðalmeðferð, sem í raun hafi verið ómerkt, þegar sá dómari vék síðar sæti. Þá hafi borið að kveðja til meðdómendur í samræmi við 5. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála og niðurstaða héraðsdómara um sönnunargildi munnlegs framburðar sé lítt rökstudd og kunni að vera röng, svo að einhverju skipti um úrslit málsins, sbr. 5. mgr. 159. gr. sömu laga.

Vitnið L-x-x E-kvk-nf L-x-x G-x-x, fyrrum sambúðarkona ákærða, hafði neytt heimildar til að skorast undan skýrslugjöf við fyrri aðalmeðferð málsins, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga nr. 19/1991, og var erlendis, þegar síðari aðalmeðferðin fór fram. Vitnið P-kk-nf G-kk-nf J-kk-nf gaf skýrslu við fyrri aðalmeðferð málsins, en sinnti ekki kvaðningu um að koma fyrir dóm við síðari aðalmeðferð, og hefur sú neitun ekki verið skýrð. Skýrsla hans hafði einkum lotið að skuldastöðu ákærða gagnvart honum, en ákærði hafði sent hin umræddu fíkniefni frá Amsterdam á nafn fyrirtækis vitnisins í Reykjavík, að sögn beggja að því fornspurðu. Vitnið S-kvk-nf R-kvk-nf, sambúðarkona J-kk-ef heitins G-kk-ef, sem einnig gaf skýrslu við fyrri aðalmeðferð málsins, neitaði að tjá sig við síðari aðalmeðferðina vegna hótana, sem hún hefði fengið, og ótta við ákærða og menn, sem honum tengjast, en ákærði hafði ítrekað hringt í vitnið kvöldið áður. Hún kvaðst hins vegar vilja vísa til þess, sem hún hefði áður sagt fyrir dómi, og hefði hún engu við það að bæta.

Þegar framangreindar aðstæður eru virtar verður að telja, að héraðsdómara hafi verið rétt með hliðsjón af 2. og 3. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 að líta til fyrri framburðar þessara vitna fyrir dómi, en sakfelling er þó einkum reist á mati á framburði ákærða sjálfs og vitnisins B-kk-ef R-kk-ef auk sýnilegra sönnunargagna. Þá verður ekki talið, að héraðsdómara hafi verið nauðsynlegt að kveðja til meðdómsmenn, en neitun ákærða á sakargiftum lýtur einkum að því, að honum hafi ekki verið kunnugt um, að í sendingunni hafi verið annað en hass. Verður ekki séð, að efni séu til að ómerkja héraðsdóm af þessum ástæðum eða öðrum.

II.

Með skírskotun til röksemda héraðsdóms er fallist á sakarmat hans og forsendur refsiákvörðunar að öðru leyti en því, að ekki þykir ástæða til þess, eins og hér stendur á, að beita 2. málslið 2. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 í því skyni að fara út fyrir þann 10 ára refsiramma 173. gr. a. sömu laga, sem við var að miða, er ákærði framdi brot sitt, sbr. nú lög nr. 37/2001. Með hliðsjón af skilorðsrofi ákærða á eftirstöðvum tveggja ára og þriggja mánaða fangelsisrefsingar, dómaframkvæmd og hinu mikla magni hættulegra fíkniefna, sem ákærði flutti til landsins í ágóðaskyni, þykir refsing hans hæfilega ákveðin 10 ára fangelsi. Gæsluvarðhald ákærða kemur refsivist til frádráttar, eins og nánar segir í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku fíkniefna er staðfest.

Þar sem aðalmeðferð í héraði þurfti að fara fram í tvígang vegna vanhæfis fyrri dómara málsins þykir rétt, að á ríkissjóð verði felldur 1/3 hluti málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða í héraði. Að öðru leyti verður ákvörðun héraðsdóms um sakarkostnað staðfest. Ákærði skal greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, T-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 10 ár. Til frádráttar refsivist ákærða komi gæsluvarðhald hans frá 6. apríl 2001.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku fíkniefna er staðfest.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest að öðru leyti en því, að 1/3 hluti málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða skal greiðast úr ríkissjóði.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað sakarinnar, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, K-kk-ef B-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 170.000 krónur.