724/2012

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa lífeyrissjóðsins L við slit fjármálafyrirtækisins G hf. var viðurkennd að hluta sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafan var reist á skuldabréfi og voru aðilar sammála um að höfuðstóll þess skyldi viðurkenndur sem almenn krafa. Deilt var um hvort eins skyldu viðurkenndar verðbætur samkvæmt skilmálum sem giltu fyrir skuldabréfið en samkvæmt þeim átti sá hluti kröfunnar að koma í einu lagi til greiðslu ásamt höfuðstól þess á tilteknum degi en G hf. hafði áður verið en að því kom verið tekinn til slita. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt L hefði verið heimilt að gjaldfella kröfuna með svokallaðri flýtiinnlausn við slit G hf.  hefði það ekki verið gert. Yrði krafan því ekki reiknuð með hliðsjón af ákvæðum skuldabréfsins þar að lútandi. Þá hefði krafa L ekki gjaldfallið sjálfkrafa við það að G hf. var tekinn til slita. Þetta breytti engu um að réttindaröð krafna við slit fjármálafyrirtækis miðaðist við þann tíma sem það væri tekið til slita. Þar sem hluti umsaminnar ávöxtunar skuldabréfsins hafði fallið til fyrir upphafstíma slita varnaraðila komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að hann skyldi njóta sömu stöðu við slit G hf. og höfuðstóll bréfsins.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 26. nóvember 2012, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 7. desember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 14. nóvember 2012 þar sem krafa sóknaraðila við slit varnaraðila var viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., að fjárhæð 750.000.000 krónur. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að viðurkennt verði að lýst krafa hans á hendur varnaraðila að fjárhæð 1.291.500.000 krónur verði að fullu viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laganna við slit varnaraðila. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar á hinum kærða úrskurði og kærumálskostnaðar.

I

Fjármálaeftirlitið tók yfir vald hluthafafundar í varnaraðila 7. október 2008, vék stjórn hans frá og setti yfir hann skilanefnd á grundvelli 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008. Í kjölfarið var varnaraðila veitt heimild til greiðslustöðvunar 24. nóvember sama ár. Með lögum nr. 44/2009, þar sem breytt var nokkrum ákvæðum fyrstnefndu laganna, var varnaraðili síðan tekinn til slita og skyldi upphaf þeirra miðast við 22. apríl 2009 þegar lögin öðluðust gildi. Hinn 12. maí sama ár skipaði Héraðsdómur Reykjavíkur slitastjórn yfir varnaraðila sem annast meðal annars meðferð krafna á hendur honum. Gaf hún út innköllun til skuldheimtumanna 26. maí 2009 og lauk kröfulýsingarfresti 26. nóvember sama ár. Samkvæmt 102. gr. laga nr. 161/2002 gilda reglur laga nr. 21/1991 um meðferð krafna við slitin, sbr. 2. tölulið ákvæðis II til bráðabirgða með lögum nr. 44/2009.

Með bréfi 23. nóvember 2009, mótteknu 25. þess mánaðar, lýsti sóknaraðili kröfu við slitin á grundvelli skuldabréfs til fimm ára en bréfið var í flokki sem varnaraðili gaf út á alþjóðamarkaði í nóvember 2004. Í svonefndri útgáfulýsingu var að finna almenna skilmála vegna bréfanna, en því til viðbótar hafði svokallaður viðauki vegna verðlagningar að geyma nánari skilmála um þennan flokk skuldabréfa. Aðilar eru sammála um að höfuðstóll skuldabréfsins að fjárhæð 750.000.000 krónur skuli viðurkenndur sem almenn krafa við slit varnaraðila. Á hinn bóginn er með þeim ágreiningur um hvernig eigi að fara með kröfu sóknaraðila að fjárhæð 541.500.000 krónur um verðbætur á höfuðstól bréfsins vegna hækkunar á svokallaðri vísitölukörfu samkvæmt skilmálum sem giltu fyrir skuldabréfið. Samkvæmt skilmálunum átti nafnverð skuldabréfsins að koma í einu lagi til greiðslu á gjalddaga þess 11. nóvember 2009 ásamt ávöxtun frá útgáfudegi bréfsins 12. nóvember 2004, ef einhver yrði. Skilmálum þessum og málavöxtum er nánar lýst í úrskurði héraðsdóms, sem og málsástæðum og lagarökum aðilanna.

II

Eins og greinir í hinum kærða úrskurði er ágreiningslaust með aðilum að slit varnaraðila teljast til tilvika sem leitt geta til svokallaðrar flýtiinnlausnar skuldabréfs sóknaraðila. Ákvæði þess um slíka innlausn heimiluðu kröfuhafa að krefjast tafarlaust greiðslu fjárhæðar í samræmi við innlausnina. Í hinum kærða úrskurði eru nánar raktir viðeigandi skilmálar sem giltu um bréfið og ágreiningur málsaðila um túlkun þeirra.

Svo sem fram kemur í hinum kærða úrskurði gjaldfelldi sóknaraðili aldrei kröfu á hendur varnaraðila samkvæmt fyrrgreindu skuldabréfi, eins og honum var heimilt vegna slitanna. Þegar af þeirri ástæðu verður krafan ekki reiknuð á grundvelli umþrættra ákvæða um flýtiinnlausn. Við slit á fjármálafyrirtæki gildir sú regla samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 að slitin leiða ekki sjálfkrafa til þess að kröfur á hendur fjármálafyrirtæki falli í gjalddaga. Krafa sóknaraðila gjaldféll því ekki við það eitt að slit varnaraðila hófust 22. apríl 2009. Þetta breytir hins vegar engu um að réttindaröð krafna við slit fjármálafyrirtækis miðast við þann tíma sem það er tekið til slita og skulu kröfur um vexti, gengismun og kostnað vegna innheimtu kröfu, sem til falla eftir upphaf slita, standa að baki öðrum kröfum samkvæmt 114. gr. laga nr. 21/1991. Hluti umsaminnar ávöxtunar skuldabréfsins hafði fallið til eða verið „læst inni“ fyrir upphafstíma slita varnaraðila. Naut sú ávöxtun samkvæmt framansögðu því sömu stöðu við slit varnaraðila og höfuðstóll bréfsins og breytir tilvísun varnaraðila til skilmála um skuldabréfið varðandi flýtiinnlausn engu þar um. Ekki er tölulegur ágreiningur um útreikning á kröfu sóknaraðila. Verður samkvæmt öllu framansögðu fallist á að lýst krafa hans á hendur varnaraðila samtals að fjárhæð 1.291.500.000 krónur skuli við slit varnaraðila viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.

Eftir þessum úrslitum verður varnaraðili dæmdur til að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Krafa sóknaraðila, Lífeyrissjóðs verslunarmanna, að fjárhæð 1.291.500.000 krónur er viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við slit varnaraðila, Glitnis hf.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.