550/2009

Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms þar sem A var svipt sjálfræði í tólf mánuði á grundvelli a. og b. liðar 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir I-kvk-nf B-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 29. september 2009, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 1. október. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. september 2009, þar sem sóknaraðili var svipt sjálfræði í tólf mánuði. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að sjálfræðissviptingu verði markaður skemmri tími. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Í málinu liggur fyrir vottorð G-kvk-ef Þ-kvk-ef geðlæknis 17. ágúst 2009 um heilsufar sóknaraðila, en það var ritað í tilefni af beiðni varnaraðila um að sóknaraðili yrði nauðungarvistuð til meðferðar á sjúkrahúsi samkvæmt 3. mgr., sbr. 2. mgr., 19. gr. lögræðislaga. Þá liggur fyrir vottorð H-kvk-ef J-kvk-ef geðlæknis 2. september 2009, en efni þess er rakið í hinum kærða úrskurði. Kom H-kvk-nf fyrir héraðsdóm og staðfesti læknisvottorðið. Kvaðst hún telja eina raunhæfa úrræðið til að sóknaraðili ætti möguleika á bata að svipta hana sjálfræði að lágmarki eitt ár. Kvað hún það þó ekki þurfa að hafa í för með sér að hún væri sjúklingur á geðdeild allan þennan tíma, hún gæti hugsanlega farið í eigið húsnæði eftir nokkra mánuði ef vel gengi, en unnt væri að fylgja henni eftir og grípa inn í ef illa færi að ganga. Þá hefur verið lagt fyrir Hæstarétt vottorð N-kvk-ef B-kvk-ef geðlæknis 7. október 2009, en hún hefur verið geðlæknir sóknaraðila frá því er núverandi meðferð hófst 28. maí 2009. Kemur þar fram að hún telji að eina raunhæfa úrræðið til að tryggja viðunandi meðferð fyrir sóknaraðila nú sé sjálfræðissvipting til eins árs, annað sé fullreynt. Með vísan til framangreinds og að öðru leyti forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila vegna flutnings málsins í héraði og fyrir Hæstarétti úr ríkissjóði, en þóknunin er ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Samkvæmt gögnum málsins var E-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómslögmaður skipuð talsmaður varnaraðila í héraði. Það athugast að varnaraðili er sveitarfélag og var krafan fyrir héraðsdómi sett fram af lögmanni þess. Voru því ekki efni til að skipa varnaraðila talsmann samkvæmt 3. mgr. 10. gr. lögræðislaga. Þar sem hún var þrátt fyrir það skipuð talsmaður varnaraðila ber samkvæmt 17. gr. laganna að ákveða henni þóknun úr ríkissjóði vegna meðferðar málsins í héraði og fyrir Hæstarétti, en þóknunin er ákveðin ásamt virðisaukaskatti í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Allur málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila fyrir Hæstarétti, H-kk-ef I-kk-ef hæstaréttarlögmanns, samtals 249.000 krónur og þóknun skipaðs talsmanns varnaraðila, E-kvk-ef S-kvk-ef héraðsdómslögmanns, samtals 124.000 krónur.