251/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi máli til viðurkenningar á því að M væri faðir A. Úrskurður héraðsdóms var á því reistur að M hefði ekki verið tilgreindur með fullnægjandi hætti í stefnu. Með dómi Hæstaréttar var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi. Þótti tilgreining fæðingardags M í stefnu fullnægjandi og vafalaust að hverjum málsóknin beindist. Þá þótti ekki nauðsynlegt að tilgreina heimili eða dvalarstað stefnda þar sem beinlínis væri gert ráð fyrir því í a. lið 1. mgr. 89. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að mál yrði rekið fyrir dómi þótt ekki væri vitað um heimili stefnda eða hvar hann væri að finna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 7. apríl 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 12. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. mars 2013 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka.

I

Sóknaraðili fæddist 9. desember 2008 en móðir hennar er K. Móðirin hefur staðhæft að hún hafi kynnst varnaraðila í Kína árið 2008 og að þau hafi átt í stuttu ástarsambandi á getnaðartíma sóknaraðila. Einnig hefur hún fullyrt að á þeim tíma hafi hún ekki átt í nánu sambandi við annan karlmann og því sé engum öðrum til að dreifa sem föður sóknaraðila. Við fæðinguna lýsti móðirin varnaraðila föður barnsins, sbr. 2. mgr. 7. gr. barnalaga nr. 76/2003.

Hinn 17. febrúar 2009 barst sýslumanninum í Reykjavík krafa móður sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að greiða meðlag með barninu frá fæðingu til 18 ára aldurs. Með erindinu mun hafa fylgt fæðingarvottorð [...] þar sem varnaraðili var sagður faðir barnsins. Varnaraðila var tilkynnt um kröfuna með ábyrgðarbréfi 3. mars 2009 og gefinn 30 daga frestur til að taka afstöðu til hennar. Bréfið var sent á póstfangið [...] í Kína, en það mun vera síðast þekkta heimilisfang varnaraðila. Móttökukvittun hafði ekki borist sýslumanni 5. maí 2009 þegar hann fékk birta í Lögbirtingablaði tilkynningu um meðferð málsins samkvæmt heimild í 4. mgr. 70. gr. barnalaga. Í tilkynningunni var varnaraðili boðaður að mæta til fyrirtöku málsins hjá sýslumanni 22. júní sama ár. Hinn 10. þess mánaðar mun sýslumanni hafa borist staðfesting á því að fyrrgreint ábyrgðarbréf til varnaraðila 3. mars 2009 hefði verið afhent 9. sama mánaðar. Varnaraðili hvorki mætti við fyrirtökuna hjá sýslumanni né bárust nokkur viðbrögð frá honum. Hinn 8. júlí 2009 úrskurðaði sýslumaður í málinu og tók meðlagskröfuna til greina.

Með bréfi þjóðskrár 12. janúar 2010 var sýslumanni tilkynnt að þau mistök hefðu orðið við útgáfu fæðingarvottorðs sóknaraðila 12. febrúar 2009 að varnaraðili var tilgreindur sem faðir. Feðrun barnsins eftir barnalögum hefði hins vegar ekki farið fram. Af þeim sökum afturkallaði sýslumaður með ákvörðun 4. júní 2010 fyrrgreindan úrskurð um skyldu varnaraðila til að greiða meðlag. Í kjölfarið var hafist handa við að reka barnfaðernismál gegn honum.

II

Hinn 1. nóvember 2011 var gefin út stefna til héraðsdóms fyrir hönd sóknaraðila á hendur varnaraðili þar sem þess var krafist að hann yrði dæmdur faðir hennar, auk þess sem honum yrði gert að greiða meðlag með henni frá fæðingu til 18 ára aldurs. Þar sem varnaraðili var talinn búsettur í Kína var þess farið á leit við stjórnvöld hér á landi að þau hefðu milligöngu um birtingu stefnunnar á grundvelli Haag-samnings frá 15. nóvember 1965 um birtingu erlendis á réttarskjölum og utanréttarskjölum í einkamálum og verslunarmálum, en bæði Ísland og Kína eiga aðild að þeim samningi. Í stefnunni var heimilisfang varnaraðila tilgreint það sama og í fyrrgreindu bréfi sýslumanns 3. mars 2009 sem afhent hafði verið 9. sama mánaðar. Samkvæmt yfirlýsingu kínverskra yfirvalda 20. ágúst 2012 tókst ekki að birta stefnuna þar sem varnaraðila var ekki að finna á uppgefnu heimilisfangi.

Stefna var því á ný gefin út fyrir hönd sóknaraðila 15. október 2012 og birt í Lögbirtingablaði 17. sama mánaðar í samræmi við heimild í a. lið 1. mgr. 89. gr. laga nr. 91/1991. Málið var þingfest 22. nóvember sama ár, en með hinum kærða úrskurði var því vísað frá dómi.

III

Samkvæmt a. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 skal greina í stefnu nöfn aðila, kennitölu og heimili eða dvalarstað. Í stefnu til héraðsdóms segir að málið sé höfðað á hendur „M, fd. [...].[...].[...], með óþekkt heimilisfang.“ Þegar í hlut eiga erlendir ríkisborgarar, sem ekki eru búsettir hér á landi, er fullnægjandi að tilgreina fæðingardag í stað kennitölu. Þá verður tilgreining á fæðingardegi varnaraðila í stefnunni skilin eftir íslenskum rithætti þannig að fyrst sé talinn mánaðardagur og síðan mánuður ársins. Að þessu gættu er vafalaust að hverjum málsóknin beinist. Loks getur ekki varðað frávísun málsins þótt heimili eða dvalarstaður stefnda sé ótilgreindur, enda er beinlínis gert ráð fyrir því í a. lið 1. mgr. 89. gr. laga nr. 91/1991 að mál verði rekið fyrir dómi þótt ekki sé vitað um heimili stefnda eða hvar hann sé að finna. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til frekari meðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður. Samkvæmt 11. gr. barnalaga greiðist þóknun lögmanns sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Hæstarétti úr ríkissjóði, en hún er ákveðin eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Þóknun lögmanns sóknaraðila, A, fyrir flutning málsins fyrir Hæstarétti, 150.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.