311/2001

Samkvæmt skilnaðarsamkomulagi G og E, sem gert var árið 1990, skyldi E fá í sinn hlut 650.000 krónur í peningum samkvæmt útistandandi reikningum, sem áttu að greiðast í september eða október sama ár. G afhenti E tryggingarvíxil, að fjárhæð 650.000 krónur til tryggingar greiðslunni. Víxillinn glataðist en E fékk víxilkröfuna viðurkennda í sérstöku dómsmáli og greiddi G hana. Krafðist G endurgreiðslu og skaðabóta vegna meintrar misnotkunar E á víxlinum. Hæstiréttur hafnaði kröfu E um frávísun, sem reist var á því að G hefði afsalað sér rétti sínum til áfrýjunar á héraðsdómi með því að leysa til sín þá málskostnaðartryggingu, sem honum var gert að setja í héraði. Var talið að ákvörðun dómara um málskostnaðartryggingu tæki aðeins til málsmeðferðar á því dómstigi og meðhöndlun hennar réðist af úrslitum máls þar. Innlausn G á málskostnaðartryggingu að gengnum héraðsdómi hafi ekki getað leitt til þess að hann glataði við það lögvörðum rétti til áfrýjunar dómsins. Enginn fyrirvari hafði verið gerður um það af hálfu G að greiðsla hans til E væri háð því að hinar útistandandi skuldir fengjust greiddar. Því var það talið hafa verið á áhættu G hvort krafan innheimtist eða ekki. G hefði gefið út víxil til að tryggja E greiðslu á umræddri fjárhæð, yrði hún ekki greidd samkvæmt skilnaðarsamkomulaginu. E hefði því átt rétt á því að fá tryggingarvíxilinn greiddan þegar G vanefndi greiðsluskyldu sína. Var E því sýknuð af kröfum G.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir H-kk-nf H-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 21. ágúst 2001. Hann krefst þess, að gagnáfrýjandi greiði sér 1.650.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 2. nóvember 1999 til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags auk málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Í gagnsök gerir aðaláfrýjandi þær dómkröfur, að frávísunarkröfu gagnáfrýjanda verði hafnað og hann sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda um málskostnað í héraði.

Gagnáfrýjunarstefna var gefin út 14. nóvember 2001. Gagnáfrýjandi krefst þess aðallega, að kröfu aðaláfrýjanda verði vísað frá Hæstarétti og hann dæmdur til að greiða sér málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti. Til vara krefst gagnáfrýjandi staðfestingar héraðsdóms að öðru leyti en því, að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér málskostnað í héraði. Þá er krafist málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi reisir frávísunarkröfu sína á því, að aðaláfrýjandi hafi afsalað sér rétti sínum til áfrýjunar á héraðsdómi með því að leysa til sín þá málskostnaðartryggingu, sem honum var gert að setja í héraði. Þetta hafi hann gert hinn 5. júní 2001, en sér hafi ekki orðið um það kunnugt fyrr en 29. október sama ár. Þessi aðgerð samrýmist ekki áfrýjun málsins til Hæstaréttar, enda eigi gagnáfrýjandi einungis rétt til gagnáfrýjunar í því skyni að fá héraðsdóm staðfestan að efni til og málskostnað dæmdan fyrir Hæstarétti.

Aðaláfrýjandi andmælir frávísunarkröfunni með þeim rökum, að málskostnaðartryggingu í héraði hafi aðeins verið ætlað að standa þar til niðurstaða héraðsdóms lægi fyrir. Með honum hafi aðaláfrýjandi verið sýknaður af kröfu gagnáfrýjanda um málskostnað og þar með hafi hlutverki málskostnaðartryggingar í héraði verið lokið. Gagnáfrýjanda hafi verið í lófa lagið að setja fram kröfu um tryggingu fyrir málskostnaði í héraði samhliða kröfu um málskostnaðartryggingu fyrir Hæstarétti eða gera síðar kröfu um hækkaða málskostnaðartryggingu vegna nýrra upplýsinga.

Líta verður svo á, að ákvörðun dómara um málskostnaðartryggingu taki aðeins til málsmeðferðar á því dómstigi og ráðist meðhöndlun hennar af úrslitum máls þar. Innlausn aðaláfrýjanda á málskostnaðartryggingu að gengnum héraðsdómi gat ekki leitt til þess, að hann glataði við það lögvörðum rétti til áfrýjunar dómsins, sbr. XXV. kafli laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Ber því að hafna frávísunarkröfu gagnáfrýjanda.

Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um annað en málskostnað. Eftir úrslitum málsins þykir rétt, að aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Kröfu gagnáfrýjanda, E-kvk-ef M. A-kvk-ef, um frávísun kröfu aðaláfrýjanda, G-kk-ef H. B-kk-ef, frá Hæstarétti er hafnað.

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 300.000 krónur samtals í héraði og fyrir Hæstarétti.