236/2003

Í febrúar 1997 ók K bifreið sinni í veg fyrir aðra bifreið þannig að af hlaust árekstur. Greiddi T hf. bætur og endurkröfunefnd samkvæmt 96. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 heimilaði endurkröfu að fjárhæð 327.370 krónur vegna ölvunar K við aksturinn. Krafðist T greiðslu þeirrar fjárhæðar í málinu og lagði fram skýrslur lögreglu og niðurstöðu rannsóknar um magn alkóhóls í blóði og þvagi K kröfum sínum til stuðnings. Magn vínanda í þvagsýni reyndist 2,79‰ en í blóði 2,42‰. Er lögregla kom að árekstrinum var K farinn af vettvangi en eiginkona hans var enn í bifreiðinni. Hafði lögregla tal af honum á heimili hans nokkru síðar. Var skráð eftir honum í lögregluskýrslu að hann hefði neytt lítils háttar áfengis fyrir aksturinn en ekki eftir að honum lauk. Um mánuði síðar gaf K skýrslu hjá lögreglu og kvaðst þá hafa drukkið um einn pela af sterku áfengi eftir að akstri lauk en áður en lögregla hafði tal af honum. Var talið að þar sem svo mikið áfengismagn hefði mælst í blóði K og hlutfall vínanda í blóði og þvagi benti til að áfengis hefði verið neytt nokkru fyrir aksturinn og þar sem K hafi fyrst borið fyrir sig drykkju eftir aksturinn í skýrslutöku um mánuði eftir atburðinn, teldust fram komnar nægilegar líkur á því að hann hefði verið ölvaður við akstur í umrætt sinn. Þar sem K hefði ekki fært fram neina þá sönnun sem hnekkti þessum líkum yrði að taka kröfur T til greina. Með hliðsjón af efnahag K, fjárhæð tjóns, sem hann var krafinn um og öðrum atvikum var endurkrafan lækkuð með heimild í 2. mgr. 95. gr. umferðarlaga og var K dæmdur til greiðslu 100.000 króna.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 19. júní 2003 og krefst þess að stefndi greiði sér 327.370 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 23. desember 2000 til 1. júlí 2001 en 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur og honum dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti en til vara, að málskostnaður verði felldur niður, án tillits til gjafsóknar sem honum var veitt fyrir Hæstarétti.

Svo sem í héraðsdómi greinir varð sunnudaginn 9. febrúar 1997 árekstur með bifreið stefnda, sem hann ók, og annarri bifreið sem á móti kom þegar stefndi beygði viðstöðulaust í veg fyrir hina bifreiðina á gatnamótum. Lögregla var kvödd til og segir í frumskýrslu hennar að stefndi hafi verið farinn af vettvangi en eiginkona hans hafi setið í hægra framsæti bifreiðarinnar og tjáð þeim að stefndi hafi farið fótgangandi heim. Þau hafi verið að koma úr veislu á Hótel Loftleiðum og stefndi hafi ekið bifreiðinni og þau hafi bæði drukkið áfengi í veislunni. Henni var ekið heim og þar var haft tal af stefnda.

Samkvæmt lögregluskýrslunni kvaðst stefndi hafa ekið austur Breiðholtsbraut, komið að gatnamótunum á grænu ljósi og þá beygt til vinstri áleiðis norður Stöng. Hann hafi ekki séð hina bifreiðina og ekkert hafa orðið hennar var fyrr en áreksturinn varð. Honum var tjáð að hann væri grunaður um ölvun við akstur og því yrði að færa hann á lögreglustöðina vegna rannsóknar á því máli. Hann kvaðst sjálfviljugur koma með þeim og ganga frá málinu. Var hann færður fyrir varðstjóra, sem tók af honum skýrslu varðandi ölvun við akstur. Samkvæmt þeirri skýrslu, sem tekin var kl. 21.50, sagðist stefndi „hafa drukkið lítið af hvítvíni um kl. 17.00 í dag og annað áfengi ekki drukkið á þessum sólarhring.“ Kemur fram í skýrslunni að stefndi hafi verið spurður hvort hann hafi neytt áfengis eftir aksturinn og að hann hafi svarað þeirri spurningu neitandi. Stefndi staðfesti skýrsluna með undirritun sinni. Ekki var unnt að taka öndunarsýni af stefnda á staðnum þar sem hann blés svo veikt í mælinn, en hann gaf þar þvagsýni. Hann var færður á Sjúkrahús Reykjavíkur, þar sem tekið var úr honum blóðsýni til alkóhólrannsóknar. Magn vínanda í þvagsýni reyndist 2,79 ‰ en í blóði 2,42 ‰.

Stefndi var kallaður til skýrslugjafar að nýju hjá lögreglu 11. mars 1997. Þá sagðist hann hafa séð hina bifreiðina en misreiknað hraða hennar þannig að árekstur hafi orðið þegar hann beygði í veg fyrir hana. Þá sagði einnig, að hann hefði eftir áreksturinn „drukkið úr hálfum vodkapela og næstum klárað hann“, þar sem hann hafi verið miður sín yfir árekstrinum.

Málið fór til endurkröfunefndar samkvæmt 96. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem sendi stefnda ábyrgðarbréf 11. desember 1998, en ekkert svar barst frá honum. Nefndin ákvað á fundi sínum 29. janúar 1999 að endurkröfu skyldi beitt með þeim rökum að með vísan til ölvunar ökumanns í umrætt sinn þætti tjóni þessu hafa verið valdið af stórkostlegu gáleysi í skilningi umferðarlaga.

Þegar horft er til lögregluskýrslna sem liggja fyrir í málinu, og þess ofangreinda áfengismagns sem mældist í blóði stefnda um kvöldið eftir áreksturinn, og þar sem hlutfall etanóls í blóði og þvagi bendir til þess að stefndi hafi drukkið þó nokkru áður en sýnin voru tekin, þykir stefndi með hliðsjón af 4. mgr. 45. gr. umferðarlaga verða að sýna fram á að hann hafi ekki verið óhæfur til að stjórna ökutækinu þegar áreksturinn varð, sbr. 3. mgr. sömu lagagreinar. Í málinu liggur fyrir skrifleg yfirlýsing frá nafngreindum manni sem kveðst hafa hitt stefnda í stigagangi að heimili hans umrætt kvöld og hafi stefndi verið í uppnámi og sagt honum frá árekstrinum. Af yfirlýsingunni verður ekki ráðið hvenær fundum þeirra á að hafa borið saman eða um ölvunarástand stefnda á þeim tíma. Þrátt fyrir að héraðsdómari hafi bent stefnda, sem er ólöglærður og flutti mál sitt sjálfur, á sönnunarbyrði hans í þinghaldi 5. desember 2002 og hvatt hann til að leiða vitni sem borið gætu um ástand hans umrætt kvöld, kvaddi stefndi hvorki fyrrgreindan mann fyrir dóm til skýrslugjafar né leiddi hann önnur vitni sem stutt gætu fullyrðingar hans. Liggja því ekki fyrir í málinu önnur sönnunargögn en skýrslur lögreglu og niðurstaða mælinga um alkóhólmagn í blóði og þvagi stefnda.

Stefndi fór af vettvangi án þess að ræða við ökumann hinnar bifreiðarinnar. Hann gat þess ekki í skýrslu sinni hjá lögreglu eftir áreksturinn að hann hefði neytt þess mikla áfengismagns eftir áreksturinn sem hann mánuði síðar sagði frá. Þvert á móti kvað hann aðspurður að hann hefði ekki neytt áfengis eftir aksturinn. Hann hefur ekki leitt líkur að þessari staðhæfingu sinni. Verður því að taka endurkröfu áfrýjanda til greina.

Stefndi og eiginkona hans eru bæði öryrkjar, sem byggja afkomu sína að langmestu leyti á örorkubótum og búa í félagslegri íbúð á vegum borgarinnar. Með hliðsjón af efnahag stefnda, fjárhæð tjóns, sem hann er krafinn um, og öðrum atvikum er líta ber til eftir 2. mgr. 95. gr. umferðarlaga, verður endurkrafan lækkuð. Þykir hæfilegt að stefndi greiði áfrýjanda 100.000 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Rétt er að málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, K-kk-nf A-kk-nf, greiði áfrýjanda, Tryggingamiðstöðinni hf., 100.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 25/1987 frá 23. desember 2000 til 1. júlí 2001 en 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun lögmanns hans, 150.000 krónur.