385/2013

X var ákærður fyrir húsbrot, eignaspjöll og tilraun til manndráps með því að hafa ruðst í heimildarleysi inn á heimili A og veist þar að honum með margvíslegu ofbeldi og að atlögunni lokinni farið um húsnæði A og hent niður ýmsu lauslegu sem við það skemmdist eða ónýttist. Hefði A við atlöguna hlotið heilablæðingu, nefbrot á tveimur stöðum, brot á vanga- og kinnkjálkabeinum, mikið mar á andliti og augum, mörg sár á andliti, sár aftan á baki, mar á baki og brjóstkassa og tvö rifbeinsbrot. X játaði að hafa brotist inn hjá A og að hafa gengið í skrokk á honum en neitaði að hafa ætlað að valda honum bana. Héraðsdómur taldi að gegn neitun X væri ekki sannað að hann hefði á verknaðarstundu haft ásetning til að bana A eða að honum hefði hlotið að vera ljóst að bani kynni að hljótast af atlögunni. Á hinn bóginn væri komin fram sönnun um að X hefði gerst sekur um alvarlega og sérstaklega hættulega líkamsárás og var háttsemi hans því felld undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá vísaði héraðsdómur til þess að þegar málið var höfðað hefði ekki legið fyrir kæra eða refsikrafa af hálfu A vegna húsbrots og eignarspjalla. Hefðu því skilyrði brostið til saksóknar fyrir brot gegn 231. gr. og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga. Taldi héraðsdómur refsingu X hæfilega ákveðna fangelsi í 3 ár og 6 mánuði. Fyrir Hæstarétti féll ákæruvaldið frá kröfu sinni um að X yrði sakfelldur fyrir húsbrot, og eignaspjöll, enda hafði niðurstaða héraðsdóms um frávísun þessara ákæruþátta ekki verið kærð sérstaklega til Hæstaréttar, sbr. 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að X hefði gerst sekur um sérstaklega hættulega líkamsárás samkvæmt 2 .mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Að teknu tilliti til 60. gr., 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga og m.a. með vísan til þess að árás X hefði verið fólskuleg og sérstaklega hrottaleg og framin í hefndarhug vegna gamalla ætlaðra brota A var refsing hans ákveðin fangelsi í 4 ár og 6 mánuði. Þá var X gert að greiða A skaðabætur.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 21. maí 2013 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess nú krafist að hann verði sakfelldur fyrir brot gegn 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og refsing hans verði þyngd.

Ákærði krefst þess að brot hans verði fellt undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, refsing hans verði milduð og einkaréttarkrafa lækkuð.

A krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 3.669.716 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. febrúar 2012 til 22. desember sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að héraðsdómur verði staðfestur um einkaréttarkröfu sína.

Með ákæru í máli þessu var ákærði meðal annars sakaður um húsbrot samkvæmt 231. gr. almennra hegningarlaga og eignaspjöll eftir 1. mgr. 257. gr. sömu laga. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti féll ákæruvaldið frá kröfu sinni í greinargerð um sakfellingu fyrir brot gegn framangreindum hegningarlagaákvæðum, enda hafði niðurstaða héraðsdóms um frávísun þessara ákæruþátta ekki verið kærð sérstaklega til Hæstaréttar, sbr. 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða. Árás ákærða á brotaþola, sem fram fór á heimili þess síðarnefnda honum að óvörum, var fólskuleg og sérstaklega hrottaleg og framin í hefndarhug vegna áratugagamalla ætlaðra brota brotaþola. Áverkar hans af völdum atlögu ákærða voru meðal annars blæðing inn á heila með bjúgmyndun, brot á vanga- og kinnkjálkabeinum, nefbrot, rifbeinsbrot og versnandi heyrn, en auk þess er brotaþoli haldinn verulegum kvíða og mun hafa þurft að yfirgefa heimili sitt af þeim sökum fyrr en ætlað var. Ber nú að taka upp hina níu mánaða skilorðsbundnu refsingu, sem ákærði hlaut með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. febrúar 2012 fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, sem hann framdi í félagi við annan mann. Við ákvörðun refsingar hans verður auk 60. gr og 78. gr. almennra hegningarlaga einnig vísað til 77. gr. sömu laga. Í niðurstöðu héraðsdóms er það meðal annars virt ákærða til refsilækkunar að hann hafi fallist á að greiða „nokkrar bætur“. Ákærði hefur enn engar bætur greitt og getur ætlun hans í þessu efni ekki komið honum til mildunar refsingar. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í fjögur ár og sex mánuði, en til frádráttar komi gæsluvarðhald hans frá 17. til 22. febrúar 2012.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað og skaðabætur skulu vera óröskuð um annað en vexti en um þá fer eins og greinir í dómsorði.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í fjögur ár og sex mánuði, en frá refsingunni dregst gæsluvarðhald hans frá 17. til 22. febrúar 2012.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði A 1.327.969 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. febrúar 2012 til 22. desember sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 700.633 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 439.250 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef R-kvk-ef R-kvk-ef hæstaréttarlögmanns, 188.250 krónur.