509/2009

P, R og Á var ásamt þremur öðrum mönnum gefið að sök stórfellt fíkniefnabrot með því að hafa staðið saman að innflutningi á samtals 55.116,65 g af amfetamíni, 53.889,65 g af kannabis og 9.432 MDMA töflum, en efni þessi hafi verið ætluð til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni. Fíkniefnin hafi verið flutt áleiðis til Íslands frá Belgíu með skútu, en slöngubát hafi verið siglt til móts við hana og bátarnir mæst á hafi úti innan við 30 sjómílur suðaustur af landinu, þar sem efnin hafi verið flutt milli báta, og hafi slöngubátnum síðan verið siglt með efnin til Djúpavogs. Þaðan hafi efnin verið flutt yfir í bifreið og henni ekið áleiðis til Selfoss, en lögregla stöðvað hana við Höfn og lagt hald á efnin. Ákærðu voru sakfelldir í héraði og voru brot þeirra talin varða við 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. P, sem er hollenskur ríkisborgari, krafðist þess fyrir Hæstarétti að málinu yrði vísað frá héraðsdómi þar sem íslenska ríkið brysti lögsögu yfir honum eins og atvikum málsins væri háttað. Af gögnum málsins var ljóst að P var leigutaki og skipstjóri skútunnar, sem skráð var í Belgíu. Þá var óumdeilt að skútunni hefði ekki verið siglt inn í 12 mílna landhelgi Íslands. Talið var að virða yrði háttsemi þeirra sex manna, sem ákærðir voru í málinu fyrir verkskipta aðild að fíkniefnainnflutningi, sem eina heild. Í skilningi 173. gr. a. almennra hegningarlaga hefði brotið verið fullframið þegar efnin voru flutt inn í landhelgi Íslands. Ætlað brot P yrði ekki skilið frá þætti annarra ákærðu í málinu. Af þeim sökum væri það liður í háttsemi sem ætlað var að hafa afleiðingar hér á landi og næði því íslensk refsilögsaga til þess samkvæmt 7. gr. almennra hegningarlaga. Þá var talið að skilyrðum til töku skútunnar á úthafinu hefði verið fullnægt með hliðsjón af 111. gr. hafréttarsamnings Sameinuðu þjóðanna. Þannig mætti hefja eftirför þótt skip hefði ekki komið inn í landhelgi strandríkis ef einhver af bátum þess væri staddur innan hennar. Í þessum efnum yrði að jafna til báts hins erlenda skips báti sem sendur væri til móts við það frá strandríki í því skyni að fremja brot innan landhelgi þess í samvinnu við þá sem um borð í skipinu væru. Var frávísunarkröfu P því hafnað. Með vísan til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur og P og R gert að sæta hvor um sig fangelsi í 10 en Á í 9 ár.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, I-kvk-nf B-kvk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 4. september 2009 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Af hálfu ákæruvalds er þess krafist að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu og upptöku fíkniefna, en refsing ákærðu þyngd.

Ákærði P-x-x R-x-x krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður, en að því frágengnu að refsing verði milduð.

Ákærðu R-kk-nf Þ-kk-nf R-kk-nf og Á-kk-nf H-kk-nf Á-kk-nf krefjast aðallega sýknu, en til vara að refsing verði milduð.

Með ákæru 9. júlí 2009 var ákærðu ásamt þremur öðrum mönnum gefið að sök stórfellt fíkniefnabrot með því að hafa staðið saman að innflutningi á samtals 55.116,65 g af amfetamíni, 53.889,65 g af kannabis og 9.432 MDMA töflum, en efni þessi hafi verið ætluð til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni. Fíkniefnin hafi verið flutt áleiðis til Íslands frá Belgíu með skútunni Sirtaki, en slöngubát af gerðinni Valiant hafi verið siglt til móts við hana og bátarnir mæst 18. apríl 2009 á hafi úti innan við 30 sjómílur suðaustur af landinu, þar sem efnin hafi verið flutt milli báta, og hafi slöngubátnum síðan verið siglt með efnin til Djúpavogs. Þaðan hafi efnin verið flutt yfir í bifreiðina KJ-023 og henni ekið áleiðis til Selfoss, en lögregla stöðvað hana við Höfn og lagt hald á efnin.

Ákærði P-x-x R-x-x reisir aðalkröfu sína á því að íslenska ríkið bresti lögsögu yfir honum eins og atvikum málsins sé háttað. Ákærði er hollenskur ríkisborgari og er hann ekki búsettur hér á landi. Af gögnum málsins er ljóst að hann var leigutaki og skipstjóri skútunnar Sirtaki, sem skráð er í Belgíu. Óumdeilt er að í umræddri ferð var skútunni ekki siglt inn í 12 mílna landhelgi Íslands samkvæmt 1. gr. laga nr. 41/1979 um landhelgi, efnahagslögsögu og landgrunn, en í ákæru er við það miðað að fíkniefnin hafi verið færð yfir í áðurnefndan slöngubát utan landhelgi og flutt með honum til lands. Laust eftir miðnætti 19. apríl 2009 hófst leit að skútunni úr lofti, jafnframt því sem varðskip var sent í veg fyrir hana. Flugvél Landhelgisgæslunnar tilkynnti kl. 12.43 þann dag að skútan, er sigldi undir belgískum fána, væri fundin á 63o05,6 norður og 10o42,3 vestur, sem er austan miðlínu milli Íslands og Færeyja og því í færeyskri efnahagslögsögu. Skútan sigldi undir vélarafli í átt til Færeyja og sinnti ekki ítrekuðum fyrirmælum um að stöðva eða snúa til Íslands. Færeyskum yfirvöldum var tilkynnt um komu varðskipsins inn í færeyska efnahagslögsögu kl. 19.17 þennan dag og veittu þau varðskipinu heimild til að stöðva för skútunnar og færa hana til hafnar á Íslandi. Samkvæmt gögnum málsins veitti flugvél Landhelgisgæslunnar skútunni eftirför uns varðskipið kom að hlið hennar kl. 22.19, en dönsk flugvél tók þó við eftirförinni um tíma meðan íslenska vélin tók eldsneyti. Þegar varðskipið náði skútunni var hún stödd um 66 sjómílur vestnorðvestur af Mykinesi í Færeyjum. Í framhaldi af því leituðu varðskipsmenn ásamt lögreglu uppgöngu í skútuna og reyndust ákærðu vera þar um borð. Skútunni var síðan snúið til Íslands, en ákærðu handteknir.

Í 7. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er kveðið á um að sé refsing að einhverju leyti bundin að lögum við afleiðingar verknaðar skuli litið svo á að verkið sé einnig unnið þar sem þessar afleiðingar gerast eða er ætlað að koma fram. Í máli þessu eru sex menn ákærðir fyrir verkskipta aðild að innflutningi verulegs magns fíkniefna til Íslands og verður að virða háttsemi þeirra sem eina heild, en í skilningi 173. gr. a. almennra hegningarlaga var brotið fullframið þegar efnin voru flutt inn í landhelgi Íslands. Ætlað brot ákærða P-x-x R-x-x verður ekki skilið frá þætti annarra ákærðu í málinu. Af þeim sökum var það liður í háttsemi sem ætlað var að hafa afleiðingar hér á landi og nær því íslensk refsilögsaga til þess samkvæmt fyrrgreindu lagaákvæði, sbr. einnig 1. tölulið 4. gr. sömu laga.

Samkvæmt 111. gr. hafréttarsamnings Sameinuðu þjóðanna frá 10. desember 1982 má veita erlendu skipi óslitna eftirför þegar yfirvöld strandríkis hafa góða ástæðu til að ætla að skipið hafi brotið lög og reglur þess ríkis. Eftirför verður að hefja þegar erlenda skipið eða einhver af bátum þess er innan landhelgi ríkisins sem eftirför veitir og má því aðeins halda henni áfram utan landhelginnar að eftirförin hafi verið óslitin. Samkvæmt þessu má hefja eftirför þótt skip hafi ekki komið inn í landhelgi strandríkis ef einhver af bátum þess er staddur innan hennar. Í þessum efnum verður að jafna til báts hins erlenda skips báti sem er sendur til móts við það frá strandríki í því skyni að fremja brot innan landhelgi þess í samvinnu við þá sem um borð í skipinu eru. Þar sem leit að skútunni Sirtaki hófst án tafar, fyrrgreindur slöngubátur var innan landhelgi Íslands bæði þegar leitin hófst og þegar flugvél Landhelgisgæslunnar fann skútuna og eftirförin var eftir það óslitin úr lofti og á hafi uns varðskipsmenn fóru um borð í skútuna og sneru henni til Íslands var skilyrðum til töku hennar á úthafinu fullnægt. Eftirförin og taka skútunnar var í fullu samráði og samvinnu við færeysk yfirvöld, en skútan var tekin í færeyskri efnahagslögsögu alllangt utan færeyskrar landhelgi. Samkvæmt því sem að framan segir var ekki þörf á að leita heimildar fánaríkis skútunnar til að grípa til viðeigandi ráðstafana samkvæmt 17. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna gegn ólöglegri verslun með fíkniefni og skynvilluefni frá 20. desember 1988. Að öllu þessu gættu verður frávísunarkröfu ákærða P-x-x R-x-x hafnað.

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur að því er varðar sakfellingu ákærðu, heimfærslu brota þeirra til refsiákvæða og ákvörðun refsingar á þann hátt sem í dómsorði greinir.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað verða staðfest.

Ákærðu verða dæmdir til að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að frá refsingu ákærðu, P-x-x R-x-x, R-kk-ef Þ-kk-ef R-kk-ef og Á-kk-ef H-kk-ef Á-kk-ef, skal draga gæsluvarðhaldsvist, sem þeir hafa hver um sig sætt óslitið frá 20. apríl 2009.

Ákærðu greiði hver fyrir sitt leyti málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti, hæstaréttarlögmannanna Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, Þ-kk-ef E-kk-ef og S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef, 498.000 krónur til hvers. Ákærðu greiði sameiginlega annan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 226.753 krónur.