318/2014

Barnaverndarnefnd S krafðist þess að K yrði svipt forsjá dóttur sinnar. Í dómi héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, kom fram að örugg geðtengsl hefðu ekki myndast á milli K og dóttur hennar og að foreldrafærni hennar væri skert. Þá hefði K ekki nýtt sér þau úrræði sem henni hefðu staðið til boða til þess að þroska þá færni með sér. Var því talið að uppfyllt væru skilyrði 29 gr. barnaverndarlaga til að svipta K forsjá dóttur sinnar. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram, með vísan til forsendna héraðsdóms og álits sálfræðingsins R, að forsjárhæfni K væri verulega skert og að ekki væri tilefni tilefni til að ætla að á því yrði varanleg breyting. Þá hefðu önnur og vægari úrræði verið reynd án árangurs. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 12. maí 2014. Hún krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Í hinum áfrýjaða dómi er grein gerð fyrir greinargerðum og mati félagsráðgjafa sem með mál áfrýjanda og dóttur hennar hafa farið, úrskurði og annarri málsmeðferð barnaverndarnefndar og álitsgerð B sálfræðings um forsjárhæfni áfrýjanda.

Af gögnum málsins er ljóst að afskipti stefnda af málefnum áfrýjanda hófust í apríl 2008 þegar hún gekk með dóttur sína A og hafa varað frá þeim tíma. Betur hefur gengið á tilteknum tímabilum en öðrum, einkum á fyrstu árum telpunnar. Á árinu 2012 þróuðust mál síðan á verri veg og 19. desember sama ár var telpan tekin úr umsjá áfrýjanda og neyðarvistuð. Hefur hún ekki búið hjá áfrýjanda frá þeim tíma. Á öllu framangreindu tímabili hafa úrræði 23. gr. til 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með síðari breytingum, verið reynd, sum ítrekað, án þess að þau hafi skilað varanlegum árangri. Það mat kemur fram í forsendum hins áfrýjaða dóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, að meðfæddar takmarkanir áfrýjanda, persónugerð hennar og saga gefi ekki tilefni til þess að ætla að á þessu óforsvaranlega ástandi, með tilliti til hagsmuna telpunnar, geti orðið varanleg breyting til batnaðar. Þessi niðurstaða fær ríka stoð í fyrrnefndri álitsgerð B sem og framburði hans fyrir dómi.

Alla jafna kann það að vera æskilegt í aðdraganda forsjársviptingar að rannsaka sérstaklega tengsl barns við foreldri eða forsjáraðila. Af gögnum máls þessa og með hliðsjón af forsendum héraðsdóms verður lagt til grundvallar að tengsl áfrýjanda við telpuna séu sennilega röskuð og að örugg geðtengsl hafi ekki myndast milli þeirra. Að þessu gættu verður ekki fallist á það með áfrýjanda að 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga standi því í vegi að forsjársviptingarkrafa stefnda samkvæmt 1. mgr. 29. gr. laganna verði tekin til greina. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti verður ekki dæmdur en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, K, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 450.000 krónur.