33/2013

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að mótmæli I ehf. við afstöðu slitastjórnar K hf. til kröfu I ehf. kæmust að við slitameðferð K hf. Laut ágreiningur aðila einkum að því hvort I ehf. hafði verið nægjanlega tilkynnt um afstöðuna en hún hafði komið fram í ábyrgðarbréfi sem sent var á heimili fyrirsvarsmanns I ehf. Hafði bréfið verið borið út, enginn hist þar fyrir en skilin eftir tilkynning um ábyrgðarbréfið og hvar þess mætti vitja. Ekki var fallist á með I ehf. að ómerkja bæri hinn kærða úrskurð þótt K hf. hefði lagt fram skjöl við aðalmeðferð málsins, enda hafði gagnaöflun þá ekki verið lýst lokið. Þá var ekki fallist á að héraðsómari hefði vanrækt leiðbeiningarskyldu sína gagnvart fyrirsvarsmanni I ehf.  Loks var því hafnað að slitastjórn K hf. hefði vanrækt að tilkynna I ehf. um afstöðu sína til kröfu I ehf. Varð I ehf. sjálft að bera áhættuna af því að hafa ekki vitjað bréfsins sem félaginu var sannanlega sent. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, B-kk-nf B-kk-nf og Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 3. janúar 2013 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. desember 2012, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að mótmæli hans við afstöðu varnaraðila til kröfu hans kæmust að við slit varnaraðila. Kæruheimild er í 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að „taka málið upp aftur.“ Til vara er þess krafist að mótmæli sóknaraðila við afstöðu varnaraðila til kröfu hans komist að við slit varnaraðila. Þá er gerð krafa um málskostnað í héraði og kærumálskostnað.

Varnaraðili hefur einnig kært úrskurðinn fyrir sitt leyti með kæru 23. janúar 2013. Hann krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað, sem hann krefst sér til handa á báðum dómstigum.

I

Kæra sóknaraðila barst héraðsdómi 3. janúar 2013, sem var síðasti dagur kærufrests, sbr. 2. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 og 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kæran barst Hæstarétti 16. sama mánaðar og því rann út frestur til að skila greinargerð til Hæstaréttar 23. þess mánaðar, sbr. 1. mgr. 149. gr. laga nr. 91/1991. Gagnkæra varnaraðila, sem barst þann dag, var því komin fram tímanlega, sbr. 4. mgr. 150. gr. og 3. mgr. 153. gr. sömu laga. Átti héraðsdómur því ekki að beina því til varnaraðila að taka kæruna aftur, sbr. 1. mgr. 146. gr. laganna.

II

Aðalkrafa sóknaraðila um að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi verður skilin þannig að hann krefjist ómerkingar úrskurðarins þar sem annmarkar hafi verið á málsmeðferðinni í héraði. Til stuðnings þessu bendir sóknaraðili á að varnaraðili hafi lagt fram skjöl við aðalmeðferð málsins til að leiða í ljós að sóknaraðila hafi verið send tilkynning samkvæmt 2. mgr. 119. gr. laga nr. 21/1991 þess efnis að kröfu hans við slit varnaraðila væri hafnað. Telur sóknaraðili að þetta fari í bága við 5. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt því ákvæði skal dómari að jafnaði ekki ákveða hvenær þing verður háð til aðalmeðferðar máls fyrr en aðilar hafa lýst lokið öflun sýnilegra sönnunargagna. Þetta ákvæði er ekki fortakslaust og hafði gagnaöflun ekki verið lýst lokið fyrir aðalmeðferð málsins. Veldur þetta ekki því að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Í annan stað reisir sóknaraðili ómerkingarkröfu sína á því að hann hafi eftir að málið var tekið til úrskurðar komið á framfæri við héraðsdóm upplýsingum sem hefðu getað haft áhrif við sönnunarmat dómsins. Af þessu tilefni telur sóknaraðili að héraðsdómara hafi að réttu lagi borið á grundvelli 104. gr. laga nr. 91/1991 að endurupptaka málið þar sem brestur hafi verið á skýrleika í yfirlýsingum aðila eða upplýsingum um málsatvik og telja hafi mátt brestinn stafa af því að dómari hefði ekki gætt nægjanlega að leiðbeiningum við aðila eða ábendingum til þeirra. Í því sambandi tekur sóknaraðili fram að ólöglærður fyrirsvarsmaður hafi sótt þing af hans hálfu og því hafi dómara borið að leiðbeina honum. Samkvæmt 4. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 ber dómara að leiðbeina aðila, sem er ólöglærður og flytur mál sitt sjálfur, um formhlið máls eftir því sem dómara virðist nauðsyn bera til. Í því fólst ekki að dómara bæri að leiðbeina fyrirsvarsmanni sóknaraðila um hvernig hann hagaði sönnunarfærslu og leitaðist við að færa sönnur fyrir umdeildum atvikum. Við aðalmeðferðina færði dómari til bókar að leiðbeiningarskyldu hefði verið gætt gagnvart fyrirsvarsmanni sóknaraðila og þar sem ekki hefur verið leitt í ljós að leiðbeiningar um formhlið máls hafi verið ófullnægjandi verður úrskurður héraðsdóms ekki ómerktur af þessum sökum.

III

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði lýsti sóknaraðili 25. júní 2009 kröfu við slit varnaraðila. Í kröfulýsingunni kom fram að starfsstöð sóknaraðila væri að Krummahólum 2 í Reykjavík, en það mun hafa verið lögheimili fyrirsvarsmanns sóknaraðila. Varnaraðili mun hafa sent sóknaraðila símskeyti á það heimilisfang 22. janúar 2010 þar sem fram kom að frestað hafi verið að taka afstöðu til kröfunnar. Varnaraðili hafnaði síðan kröfunni og sendi sóknaraðila tilkynningu þess efnis með bréfi 26. ágúst 2010, en þar kom fram að sú afstaða til kröfunnar teldist endanlega samþykkt ef henni yrði ekki andmælt í síðasta lagi á fundi til að fjalla um lýstar kröfur sem haldinn yrði 21. september sama ár, sbr. 3. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991. Bréfið var sent varnaraðila með ábyrgðarpósti og liggur frammi í málinu yfirlit Íslandspósts um feril þeirrar sendingar. Samkvæmt því var árangurslaust reynt að afhenda bréfið á fyrrgreindu heimilisfangi en fyrirsvarsmaðurinn mun þá hafa verið fluttur. Bréfið var því framsent til afhendingar á nýju póstfangi að Klettagljúfri 4 í Ölfusi, en þangað hafði fyrirsvarsmaðurinn flutt lögheimili sitt. Samkvæmt fyrrgreindu yfirliti Íslandspósts var bréfið borið út 1. september 2010 en enginn hittist fyrir á heimili fyrirsvarsmannsins og mun þá hafa verið skilin eftir tilkynning um ábyrgðarbréfið og að þess mætti vitja á næsta pósthúsi. Einnig kemur fram að sú tilkynning hafi verið ítrekuð 8. sama mánaðar. Bréfsins var ekki vitjað og var það endursent varnaraðila 1. október 2010.

Samkvæmt 4. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki gilda ákvæði XVIII. kafla og 5. þáttar laga nr. 21/1991 um meðferð krafna á hendur fjármálafyrirtæki við slit þess. Í þeim kafla laganna segir í 2. mgr. 119. gr. að tilkynna skuli hlutaðeigandi kröfuhafa um afstöðu til kröfu með minnst viku fyrirvara ef ekki er fallist á kröfuna að öllu leyti. Skal sú tilkynning send með sannanlegum hætti og tekið skýrlega fram hvaða réttaráhrif það hefur ef afstöðunni er ekki mótmælt tímanlega, sbr. 3. mgr. 120. gr. laganna. Þessum áskilnaði um að senda tilkynningu með sannanlegum hætti var fullnægt með ábyrgðarsendingu enda liggja fyrir í málinu upplýsingar frá Íslandspósti um feril þeirrar sendingar. Verður sóknaraðili sjálfur að bera áhættuna af því að hafa ekki vitjað bréfsins sem honum var sannanlega sent. Samkvæmt þessu verður staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að mótmæli sóknaraðila við afstöðu til kröfu hans komist ekki að við slit varnaraðila.

Sóknaraðili verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir en málskostnaður í héraði fellur niður.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Ingólfshof ehf., greiði varnaraðila, Kaupþingi hf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.