619/2014

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa sparkað í bak A og slegið hann einu höggi á munn þannig að hann skall í jörðina, hlaut högg á hnakkann og rotaðist, allt með þeim afleiðingum að hann missti hægri framtönn í efri gómi við rót og hlaut mar og yfirborðsáverka víðs vegar um líkamann. Með hliðsjón af framburði X, A og vitna fyrir dómi taldi Hæstiréttur að ekkert lægi fyrir í málinu sem tengdi X við brot það sem honum væri gefið að sök, nema framburður A sem hefði þó ekki getað staðhæft að afleiðingar ætlaðrar árásar X hefði verið þær sem í ákæru greindi. Ákæruvaldið hefði því ekki axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvíldi samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og væri ekki fram komin lögfull sönnun fyrir sekt X, svo hafið væri yfir skynsamlegan vafa, sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. sömu laga. Var X því sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma H-kk-nf I. J-kk-nf hæstaréttardómari og I-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf A-kk-nf settir hæstaréttardómarar.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 25. ágúst 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins. Þá krefst hann þess aðallega að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð.

A hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti og verður því litið svo á að hann krefjist staðfestingar héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína, sbr. 1. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

I

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu höfðaði mál þetta með ákæru 22. október 2013. Var ákærða gefin að sök líkamsárás með því að hafa aðfaranótt 14. apríl sama ár, við veitingastaðinn [...] að [...], Reykjavík, sparkað í bak A, brotaþola í máli þessu, og slegið hann einu höggi á munn þannig að hann skall í jörðina, hlaut högg á hnakkann og rotaðist, allt með þeim afleiðingum að hann missti hægri framtönn í efri gómi við rót og hlaut mar og yfirborðsáverka víðs vegar um líkamann, auk bólgu á vinstri þumli. Var brotið talið varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með framhaldsákæru 17. desember 2013 var þess krafist að ákærða yrði gert að greiða brotaþola 3.320.510 krónur í skaðabætur.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru og hann dæmdur í 60 daga skilorðsbundið fangelsi og til að greiða skaðabætur og sakarkostnað.

Í frumskýrslu lögreglu 15. apríl 2013 kom fram að er lögregla kom á vettvang hafi drifið að fólk sem sagði farþega í bifreið hafa ráðist að dreng skömmu áður. Hafi lögregla rætt við farþegann, B, sem tjáði lögreglu að ráðist hafi verið að sér og hann slegið frá sér í sjálfsvörn, án þess þó að hafa hitt. Hafi hann verið sjáanlega rauður á ,,hnúa“ hægri handar og klæddur í svarta peysu með hvítum röndum niður á ermar. Lögregla hafi einnig rætt við brotaþola sem hafi verið blóðugur um munn, með brotna tönn og áverka í andliti. Hann hafi tjáð lögreglu að hann hafi verið fyrir utan veitingastaðinn þegar bifreið hafi verið ekið fram hjá honum. Einhver orðaskipti hafi átt sér stað milli sín og farþega í bifreiðinni. Farþeginn hafi stigið út úr bifreiðinni, sparkað í sig og slegið. Á vettvangi hafi lögregla rætt við C, sem sagði fyrrgreindan B hafa slegið brotaþola. Á sömu lund bar D dyravörður, sem sagðist hafa séð B ráðast á brotaþola og sparka í andlit hans.

Við rannsókn málsins hjá lögreglu gaf brotaþoli skýrslu er hann lagði fram kæru. Þá voru teknar skýrslur af ákærða og fimm vitnum sem voru á vettvangi umrætt sinn, þar á meðal þremur vinum brotaþola. Jafnframt var tekin skýrsla af fyrrgreindum B sem hafði þá réttarstöðu sakbornings.

Hjá lögreglu kvað ákærði strák sem ,,leit út fyrir að vera Asíubúi“ hafa byrjað slagsmálin. Hann hafi sparkað í sig og hafi ákærði slegið einhvern en hann vissi ekki hvern. Kvaðst hann hafa talið að það hafi verið fyrrgreindur strákur.

Brotaþoli lýsti atvikum á þann hátt hjá lögreglu að með honum umrætt sinn hafi verið fjórir vinir sínir, E, F, G og H. Ákærði og fyrrnefndur B hafi verið farþegar í bifreið sem var á vettvangi. Í kjölfar einhverra orðaskipta milli ákærða, sín og vina sinna hafi ákærði byrjað að ýta við sér. Síðan hafi ákærði sparkað í bak sitt og er hann hafi snúið sér við hafi ákærði slegið sig eitt högg á munninn. Hann hafi þá skollið á bílaplanið, fengið högg á hnakkann og rotast. Hvorki H, E, F né C kváðust hafa séð ákærða slá brotaþola, en E kvað B hafa kýlt sig. C kvaðst hafa séð B slá einhvern sem féll við það í jörðina. D, dyravörður á veitingastaðnum [...], kvaðst hafa séð strák í Adidas peysu sparka í höfuð stráks og reynt að ,,kýla í andlit hans í leiðinni“.

B lýsti atvikum á þann veg að glerflösku hafi verið hent í bifreið sem hann var farþegi í. Hann hafi farið út úr bifreiðinni og verið sleginn í andlitið. Hann kvaðst ekki hafa slegið brotaþola eða sparkað í höfuð hans og ekki vita hver gerði það.

II

Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi gáfu skýrslur sömu menn og áður er getið. Var framburður ákærða og vitnisins B fyrir dómi á sömu lund og hjá lögreglu. Ákærði áréttaði þann framburð sinn að á sig hefði ráðist ,,asískur“ strákur og hann teldi sig hafa slegið hann. Spurður um hvort það hafi verið G kvað hann það rétt vera.

Brotaþoli bar fyrir dómi að ákærði hafi slegið sig í andlitið. Hann kvaðst ekki hafa þekkt nöfn ákærða og B áður en atvik urðu. Spurður um hvernig hann væri viss um að ákærði hafi slegið sig í andlitið kvaðst hann ,,bara muna eftir honum“. Nánar spurður um hvað hafi orðið til þess að tönn hans brotnaði kvað hann það hafa gerst ,,í högginu frá honum ... þegar ég fór í skýrslutöku til lögreglu ... sagði dyravörður við lögregluna ... hafa séð B sparka í andlitið á mér ... ég býst við að tönnin hafi dottið úr þá ... það hefur örugglega ... gerst í högginu ...“ Spurður um hvaða höggi, svaraði brotaþoli að það hefði ,,örugglega gerst í sparkinu.“ Spurður um hvort hugsanlegt væri að tönnin hefði losnað við hnefahögg frá ákærða kvaðst hann ekki geta verið viss um það.

Vitnið C kvaðst fyrir dómi ekki hafa séð þá atburði sem ákæra lýtur að, en heyrt um það sem gerst hefði frá öðrum sem voru á vettvangi. Framburður vitnanna H og F fyrir dómi var á sama veg og hjá lögreglu og kváðust þeir ekki hafa séð hver hafi slegið brotaþola en vitnið H kvaðst hafa séð ákærða og B sparka í andlit hans þar sem hann lá í jörðinni. Þá kvað hann B hafa verið í svartri Adidas peysu. Vitnið E kvað bæði ákærða og B hafa slegið brotaþola. Aðspurður kvað hann B hafa sparkað í andlit hans, en ekki séð ákærða slá hann. Enn frekar spurður kvaðst hann einungis hafa heyrt að brotaþoli hefði verið sleginn.

Vitnið I lögreglumaður, sem ritaði frumskýrslu lögreglu um málið, bar fyrir dómi að dyravörður á vettvangi hafi sagt mann í svartri og hvítri Adidas peysu hafa sparkað í andlit brotaþola. Lögregla hafi borið kennsl á B sem setið hafi í farþegasæti bifreiðarinnar sem þarna var, en hann hafi verið klæddur svartri og hvítri Adidas peysu. Þá hafi hann verið rauður á hnúunum. Vitnið J lögreglumaður kvað að sér hafi verið sagt að B hefði ráðist á einhvern dreng. Hafi lögregla haft tal af honum, en hann hafi borið af sér sakir. Ástæða þess að lögregla hafi einungis rætt við hann hafi verið sú að dyravörður sem var á vettvangi hafi sagt hann hafa sparkað í eða ráðist að einhverjum dreng, en fleiri sem þarna voru hafi einnig bent á hann. Hafi dyravörðurinn þekkt B með nafni og bent á hann, en brotaþoli hafi ekki vitað hver hafi verið að verki. Kvaðst vitnið hafa tekið eftir því að B hafi verið rauður á hnúunum.

III

Eins og áður er rakið voru margir á vettvangi þegar atburðir þeir áttu sér stað, sem urðu tilefni ákæru. Fyrir meðferð málsins fyrir héraðsdómi hafði enginn þeirra sem báru vitni um atvik sagt ákærða hafi ráðist að brotaþola með þeim hætti sem í ákæru greinir, annar en hann sjálfur, heldur var fyrrgreindur B ítrekað nefndur í því sambandi. Ákærði játaði að hafa slegið einhvern sem var á vettvangi, en taldi það hafa verið annan en brotaþola. Við meðferð málsins fyrir dómi bar einungis vitnið H um að hann hafi séð ákærða veitast að brotaþola með tilgreindum hætti, sem ekki er ákært fyrir í málinu. Þá gat brotaþoli ekki fullyrt fyrir dómi að tönn hans hefði brotnað við högg það sem ákært er fyrir.

Samkvæmt framangreindu liggur ekkert fyrir í málinu sem tengir ákærða við brot það sem honum er gefið að sök, nema framburður brotaþola sem gat þó ekki staðhæft að afleiðingar ætlaðrar árásar ákærða hafi verið þær sem í ákæru greinir. Ákæruvaldið hefur því ekki axlað þá sönnunarbyrði er á því hvílir samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 og er ekki fram komin lögfull sönnun fyrir sekt ákærða, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. sömu laga. Verður ákærði því sýknaður af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Af því leiðir að skaðabótakröfu á hendur honum verður þegar af þeirri ástæðu vísað frá héraðsdómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Eftir þessum úrslitum skal sakarkostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti greiðast úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða eins og þau voru ákveðin í héraði og málsvarnarlaun verjanda hans fyrir Hæstarétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði, eins og þau voru þar ákveðin, svo og málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Hæstarétti, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 496.000 krónur.