438/2001

O, sem einn var til frásagnar um atvik, krafðist bóta fyrir líkamstjón, sem hann taldi sig hafa orðið fyrir þegar hann starfaði við fiskvinnslu M ehf. Mjög óljóst var með hvaða hætti hinn umdeildi atburður varð. Þar á meðal þótti með öllu óvíst hvaða áraun bak O varð fyrir við slysið. Læknir skoðaði O ekki eftir slysið og ekkert samtímamat lá því fyrir á meiðslum hans. Með hliðsjón af þessu og atvikum málsins að öðru leyti var talið ósannað, þrátt fyrir framlagt örorkumat, að líkamstjón O yrði rakið til umrædds atviks. Þar sem einnig var ósannað að M ehf. bæri sök á líkamstjóni O vegna þess vinnulags, sem M ehf. viðhafði eða að verkstjórn hefði verið ábótavant, var félagið sýknað af kröfum O.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og G-kk-nf C-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Hæstaréttar 11. september 2001. Ekki varð af þingfestingu málsins 31. október sama árs og áfrýjaði hann á ný 27. nóvember 2001 með heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 7. gr. laga nr. 38/1994. Hann krefst þess aðallega, að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Til vara krefst hann þess, að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 925.661 krónu með 2% ársvöxtum frá 28. maí 1997 til 10. október 2000, en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti, en til vara að krafa áfrýjanda verði lækkuð og málskostnaður felldur niður.

Tryggingamiðstöðinni hf. er stefnt til réttargæslu fyrir Hæstarétti, en engar kröfur eru gerðar á hendur félaginu.

I.

Fyrir Hæstarétt hafa verið lögð nokkur ný gögn. Meðal þeirra er ljósrit af svofelldri bókun frá Heilbrigðisstofnuninni Hvammstanga 29. maí 1997, sem sögð er varða áfrýjanda: „Bakmeiðsli. Vinnuslys: Féll kassi á hann í Meleyri. Mjög illt í baki.... Vinnuv.vottorð 28/5 (16) - 30/5.“ Þá hefur verið lagt fram ljósrit af læknisvottorði útgefnu 29. maí 1997 af S-kk-þgf S-kk-þgf til atvinnurekanda vegna fjarvista áfrýjanda úr vinnu. Er þar merkt við í viðeigandi reiti um að áfrýjandi hafi verið óvinnufær með öllu vegna vinnuslyss á tímabilinu frá klukkan 16.00 þann 28. maí 1997 til 30. sama mánaðar. Á vottorðinu kemur fram að það sé gefið út á grundvelli símtals. Þá hefur verið lagt fram bréf stefnda 7. maí 2002 ásamt launaseðli áfrýjanda vegna útborgunar 6. júní 1997 fyrir vinnu hjá stefnda tímabilið 25. maí 1997 til 31. sama mánaðar og ljósriti úr launabókhaldi stefnda um greiðslur til áfrýjanda fyrir þá viku. Kemur fram í þessum gögnum að áfrýjanda var greitt vegna veikindafjarveru fyrir 16 dagvinnustundir og 14 yfirvinnustundir á þessu tímabili auk þess sem honum voru greiddar 1000 krónur vegna læknisvottorðs.

II.

Í máli þessu krefst áfrýjandi bóta úr hendi stefnda fyrir líkamstjón, sem hann telur sig hafa orðið fyrir þegar hann starfaði við fiskvinnslu stefnda á árunum 1997 og 1998. Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi annaðist áfrýjandi vorið 1997 almenn störf í fiskvinnslu, sem stefndi rak í gamla sláturhúsinu á Hvammstanga en aðalstarfsemi stefnda var rækjuvinnsla, sem hann rak í húsnæði þar nærri. Unnið var við handflökun og frystingu grálúðu umrætt sinn og var hlutverk áfrýjanda að flytja fisk til flökunarmannanna og flök og beinaúrgang frá þeim.

Áfrýjandi reisir bótakröfu sína fyrst og fremst á því að hann hafi orðið fyrir vinnuslysi 28. maí 1997 þegar hann var að sækja tómt fiskkar, sem nota átti undir beinaúrgang. Hafi fiskkörum þessum verið staflað þrem saman í stæður utan við fiskverkunarhúsið og hafi slysið orðið þegar hann hafi ætlað með handafli að steypa efsta karinu niður úr einni stæðunni en ekki verið nógu fljótur að forða sér er það féll niður og fengið slink á bakið er hann tók á karinu til að fá það ekki ofan á sig. Telur hann stefnda bera fébótaábyrgð á slysinu vegna þess að verkstjórn hafi verið ábótavant og stefndi hafi í umrætt sinn verið látinn handleika þyngri byrðar en ætla megi einum manni.

Einnig virðist áfrýjandi byggja á því að almennt verkskipulag hjá stefnda hafi verið með þeim hætti að áfrýjanda hafi verið ætlað að bera og flytja til með handafli meiri byrðar en einum manni væri ætlandi andstætt grunnreglum laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum nr. 499/1994 um öryggi og hollustu þegar byrðar eru handleiknar, sem settar hafi verið með stoð í fyrrgreindum lögum. Hafi þetta átt við flutning á fiski úr kæli til flökunarmanna, flutning flaka og úrgangs frá þeim, meðhöndlun á tómum beinakörum og raunar einnig þau störf, sem hann hafi haft með höndum í rækjuvinnslu stefnda en þar hafi hann starfað á árinu 1998. Hafi þessi aðstaða öll valdið áfrýjanda bakmeiðslum.

III.

Heimvísunarkröfu sína reisir áfrýjandi í fyrsta lagi á því að sérkunnáttu hafi verið þörf til að meta hvaða áhrif sú vinnuaðstaða, sem áfrýjanda var búin, hafi haft á bakheilsu hans og því hefði héraðsdómari átt að kveðja til sérfróða meðdómendur. Í máli þessu nýtur afar lítilla gagna um aðstæður á vinnustað áfrýjanda, sem og hvernig slys það, sem hann telur sig hafa orðið fyrir 28. maí 1997, bar að höndum. Var fiskverkun sú á vegum stefnda, sem áfrýjandi starfaði við á vormánuðum 1997, aflögð þegar mál þetta var höfðað. Reynir í máli þessu fyrst og fremst á lagaatriði um sönnun. Eins og hér stendur á verður því ekki talið að héraðsdómara hafi verið rétt að kveðja til sérfróða meðdómsmenn samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991. Í annan stað reisir áfrýjandi heimvísunarkröfu sína á því að héraðsdómari hafi ekki tekið afstöðu til þeirrar málsástæðu áfrýjanda að hann hafi hlotið bakmeiðsl, sem stefndi sé bótaskyldur fyrir, vegna þess að hann hafi almennt við störf sín hjá stefnda verið látinn handleika of þungar byrðar. Í lok héraðsdóms er sérstaklega fjallað um þessa málsástæðu áfrýjanda og henni hafnað þar sem staðhæfingar áfrýjanda í þessum efnum teljist ósannaðar. Verður heimvísunarkrafa áfrýjanda því ekki tekin til greina.

IV.

Í málinu greinir aðila á um hvort áfrýjandi hafi orðið fyrir slysi við vinnu sína hjá stefnda 28. maí 1997. Áfrýjandi er einn til frásagnar um atvik. G-kvk-nf I-kvk-nf, verkstjóri í fiskvinnslu stefnda, bar fyrir héraðsdómi að henni hefði ekki orðið kunnugt um slys áfrýjanda fyrr en löngu síðar. Með þeim gögnum, sem lögð hafa verið fram í Hæstarétti og að framan eru rakin, er í ljós leitt að á grundvelli símtals við áfrýjanda gaf læknir daginn eftir hið umdeilda atvik út vottorð um að áfrýjandi væri óvinnufær með öllu vegna vinnuslyss frá því klukkan 16.00 þann 28. maí 1997 til 30. sama mánaðar. Þá verður að telja í ljós leitt að þetta læknisvottorð hafi borist til forsvarsmanna stefnda á allra næstu dögum eftir að það var gefið út.

Þegar til þess er litið að ekkert er fram komið um að áfrýjandi hafi látið í ljós við forsvarsmenn stefnda fyrr en löngu seinna að hann kenndi sér meins eftir atvikið og stefndi hafði því enga ástæðu til að ætla að af því hafi hlotist annað heilsutjón en það, er olli fjarvistum í tvo daga, verður það ekki metið honum í óhag að umræddur atburður var ekki tilkynntur vinnueftirliti ríkisins eða lögreglu.

Eins og að framan er rakið byggðist læknisvottorð S-kk-ef S-kk-ef 29. maí 1997 á símtali við áfrýjanda. Verður ekki af gögnum málsins ráðið að hann hafi verið skoðaður af lækni í framhaldi af atburðinum. Það virðist fyrst gert í lok ágúst 1998 eða réttum fimmtán mánuðum eftir atburðinn, en þá greindist hann samkvæmt vottorði J-kk-ef J-kk-ef læknis með festumein í baki og mjóbaki. Mánuði seinna var brjósklos greint hjá áfrýjanda. Í örorkumati A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef bæklunarskurðlæknis 4. september 2000 var áfrýjandi talinn haldinn tvenns konar bakmeinum, annars vegar mjóbakstognun og hins vegar brjósklosi í mjóhrygg. Taldi læknirinn að fyrrgreinda meinið verði rakið til þess slyss, sem stefndi telur sig hafa orðið fyrir 28. maí 1997, en veruleg óvissa sé um hvort brjósklos það sem greindist á árinu 1998 tengist slysinu.

Mjög óljóst er með hvað hætti hinn umdeildi atburður varð 28. maí 1997. Þar á meðal er með öllu óvíst hvaða áraun bak áfrýjanda varð fyrir við slysið. Læknir skoðaði áfrýjanda ekki eftir atburðinn og ekkert samtímamat liggur því fyrir á meiðslum hans. Áfrýjandi hélt að loknu tveggja daga veikindaleyfi áfram störfum hjá stefnda. Þau störf fólust sem fyrr í að flytja til byrðar með handafli og reyndu því verulega á bak hans. Þessi störf stundaði hann næstu fimmtán mánuði án þess að kvarta við stefnda svo sannað verði eða leita læknis vegna bakmeiðsla. Þegar allt þetta er virt verður að telja ósannað þrátt fyrir framangreint örorkumat að líkamstjón áfrýjanda verði rakið til umrædds atviks. Þar sem einnig er ósannað að líkamstjón áfrýjanda verði rakið til þess vinnulags, sem stefndi viðhafði eða að verkstjórn hans hafi almennt verið ábótavant eða að áfrýjandi hafi verið látinn bera þyngri byrðar en heimilt hafi verið að ætla honum, verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Rétt þykir að aðilar beri hvor sinn kostnað af máli þessu fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.