304/2016

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennd var að hluta krafa sem L ohf. hafði lýst við slit G ehf. í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. en kröfum hans hafnað að öðru leyti. Aðilar deildu um hvernig haga skyldi uppgjöri sex afleiðusamninga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að L ohf. hefði fyrir héraðsdómi byggt á því að hann ætti rétt til fullra efnda samkvæmt samningum aðila en þyrfti ekki að inna gagngjald af hendi samkvæmt þeim. G ehf. byggði hins vegar á því að það bæri að beita skuldajöfnuði við uppgjör samninganna og var fallist á þann útreikning. Þá var tiltekið í dómi Hæstaréttar að L ohf. hefði meðal annars skýrt forsendur kröfugerðar sinnar og útreikninga fyrir Hæstarétti með skírskotun til svonefndrar uppsöfnunaraðferðar, að teknu tilliti til skuldajafnaðar samninganna. Var tekið fram að þær málsástæður sem lutu að skuldajöfnuði skuldbindinga aðila og forsendur þess útreiknings hefðu ekki komið fram í héraði og með þessum nýjum kröfum L ohf. fyrir Hæstarétti hefði grundvelli málsins verið raskað svo verulega að ekki yrði á þeim byggt í málinu. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og I-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 14. apríl 2016, en kærumálsgögn bárust réttinum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 1. apríl 2016 þar sem krafa sóknaraðila að fjárhæð 888.783.838 krónur var viðurkennd við slit sóknaraðila í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., en kröfum hans að öðru leyti hafnað. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. sömu laga. Sóknaraðili krefst þess að krafa hans samtals að fjárhæð 5.202.451.134 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 29. desember 2008 til 22. apríl 2009 verði viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Jafnframt krefst hann þess að viðurkennt verði að krafa sóknaraðila samtals að fjárhæð 69.145.590 krónur verði skipað í sömu réttindaröð og að samningar með auðkenni 0503/VS/05082301 og 0503/VS/05082302 hafi fallið niður. Að því frágengnu krefst hann þess að „úrskurðað“ verði að áðurgreindir samningar hafi fallið niður frá og með 8. október 2008 án frekari efndaskyldna af hálfu aðila frá þeim degi. Í öllum tilvikum krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði staðfestur, en til vara að krafa sóknaraðila verði viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 að fjárhæð 953.636.672 krónur. Að því frágengnu er þess krafist að krafa sóknaraðila verði lækkuð verulega. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Í máli þessu greinir aðila á um hvernig haga skuli uppgjöri tveggja vaxtaskiptasamninga og fjögurra gjaldmiðlaskiptasamninga sem gerðir voru á milli þeirra á árunum 2005 og 2008. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði byggði sóknaraðili á því fyrir héraðsdómi að hann ætti rétt til fullra efnda á samningum aðila en þyrfti ekki að inna gagngjald af hendi samkvæmt þeim. Byggði sóknaraðili þannig á því að skuldajöfnuði yrði ekki beitt við uppgjör þeirra. Varnaraðili byggði hins vegar á því fyrir héraðsdómi að beita ætti skuldajöfnuði við uppgjör aðila, bæði varðandi gjaldfallnar greiðslur sem og framtíðargreiðslur samkvæmt fyrrnefndum samningum miðað við markaðsaðstæður á upphafsdegi slitameðferðar varnaraðila 22. apríl 2009 samkvæmt 2. mgr. 4. gr. markaðsskilmála varnaraðila, sbr. 40. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Sóknaraðili hafði ekki undir rekstri málsins í héraði uppi efnislegar athugasemdir við ítarlegan útreikning varnaðila á skuldbindingum aðila miðað við að skuldajöfnuður ætti að fara fram.

Auk framangreinds skýrði sóknaraðili forsendur kröfugerðar sinnar og útreikninga fyrir Hæstarétti með skírskotun til svonefndrar uppsöfnunaraðferðar, að teknu tilliti til skuldajafnaðar samninganna, þannig að samningar yrðu gerðir upp miðað við stöðu þeirra 22. apríl 2009. Vísaði sóknaraðili til þess að samkvæmt þeirri uppgjörsaðferð ættu vaxtagreiðslur samkvæmt samningunum eftir 22. apríl 2009 að falla niður. Í niðurlagi greinargerðar hans kom fram að sóknaraðili teldi að krafa sín í bú varnaraðila miðað við ,,réttar forsendur skuldajöfnunar“ ætti að verða viðurkennd að fjárhæð 1.355.929.910 krónur. Sú fjárhæð er í engu samræmi við dómkröfur sóknaraðila sem greindar voru í upphafskafla greinargerðar hans hér fyrir dómi, en þótt horft sé fram hjá því og óskýrleika í kröfugerð hans að þessu leyti, verður ekki fram hjá því litið að málsástæður sóknaraðila er lúta að skuldajöfnuði skuldbindinga aðila og forsendur útreiknings að baki síðastgreindri fjárhæð komu ekki fram í héraði. Með hinum nýju kröfum sóknaraðila fyrir Hæstarétti og málsástæðum sem byggja á því að skuldajöfnuði verði beitt miðað við ákveðnar forsendur, sem ekki lágu fyrir í héraðsdómi, er grundvelli málsins raskað svo verulega að ekki verður á þeim byggt í málinu, sbr. 5. mgr. 101. gr. og 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 163. gr. sömu laga, sbr. og 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Eftir framangreindum úrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Lánasjóður sveitarfélaga ohf., greiði varnaraðila, Glitni HoldCo ehf., 500.000 krónur í kærumálskostnað.