686/2014

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa L hf. um dómkvaðningu matsmanna. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í október 2012 hefði L hf. óskað eftir því að málinu yrði frestað m.a. til þess að hann gæti lagt fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna og var henni þegar andmælt af öðrum aðilum málsins. Þrátt fyrir að hafa haft undir höndum greinargerðir stefndu í málinu og því getað gert sér ljóst að hverju varnir þeirra lytu, fylgdi L hf. þessari ráðagerð ekki eftir fyrr en í þinghaldi meira en 20 mánuðum síðar. Auk þess hafði L hf. áður lýst því yfir að gagnaöflun fyrir sitt leyti væri lokið nema tilefni kæmi til annars. Talið var að L hf. hefði engar haldbærar skýringar fært fyrir því hvaða tilefni hefði fyrst nú gefist til að afla matsgerðar í skjóli þessa fyrirvara í málflutningsyfirlýsingu hans. Var því kröfu L hf. um dómkvaðningu matsmanna hafnað.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með tveimur kærum 8. október 2014, sem bárust réttinum ásamt kærumálsgögnum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. september 2014, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Kæruheimild er í c. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðilar krefjast þess að kröfu varnaraðila verði hafnað. Þá krefjast þeir kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og getur krafa hans um málskostnað í héraði því ekki komið frekar til álita.

Varnaraðili höfðaði mál með stefnu 20. júní 2011 á hendur sóknaraðilum ásamt S-kk-þgf Þ. Á-kk-þgf. Eftir þingfestingu þess í héraði 29. september 2011 var því ítrekað frestað þar til stefndu lögðu loks fram greinargerðir 7. september 2012. Dómarinn, sem nú fer með málið í héraði, tók það fyrir í fyrsta sinn 16. október 2012 og var þá fært í þingbók að varnaraðili óskaði eftir að því yrði frestað „til gagnaöflunar og framlagningar matsbeiðni.“ Stefndu í málinu mótmæltu að varnaraðili fengi dómkvadda matsmenn, enda gæti hann „ekki breytt grundvelli málatilbúnaðar síns undir meðferð málsins með öflun matsgerðar“, en hvað sem því liði hefði honum borið að leggja fram beiðni um slíka dómkvaðningu þegar í því þinghaldi. Eftir þetta var málið tekið fyrir á dómþingi 17. desember 2012 og 25. febrúar, 11. mars, 8. apríl og 29. apríl 2013, þar sem meðal annars voru bornar fram óskir um að því yrði frestað um ótiltekinn tíma vegna lögreglurannsóknar, sem tengdist sakarefninu, deilt var um hvort aðilarnir fengju að leggja fram svonefndar bókanir um ýmis atriði, bornar voru upp áskoranir um öflun tiltekinna gagna, ágreiningur reis um hvort skipta ætti sakarefni í málinu og tekið var til athugunar hvort leita ætti ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins í tengslum við það. Í síðastnefndu þinghaldi var kveðinn upp úrskurður um að slíks álits yrði leitað, sem virðist þó ekki hafa verið fylgt frekar eftir. Að auki var fært þar til bókar að varnaraðili, sóknaraðilinn H-kk-nf J. K-kk-nf og S-kk-nf Þ. Á-kk-nf hafi lýst því yfir að „þeir hafi lokið gagnaöflun nema tilefni komi til annars.“ Í þinghaldi 25. september 2013 lögðu sóknaraðilar, aðrir en H-kk-nf J. K-kk-nf, fram kröfu um dómkvaðningu matsmanna, sem andmælt var af öðrum aðilum, og var henni hafnað með úrskurði 11. október 2013. Í næsta þinghaldi, 26. nóvember 2013, lögðu sömu sóknaraðilar fram nýja kröfu um dómkvaðningu matsmanna, sem aftur var andmælt, en með úrskurði 14. mars 2014 var hún í meginatriðum tekin til greina og var hann staðfestur með dómi Hæstaréttar 29. apríl sama ár í máli nr. 241/2014. Í þinghaldi 25. júní 2014 lagði varnaraðili loks fram fyrir sitt leyti kröfu um dómkvaðningu matsmanna og var þá fært í þingbók að stefndu hafi mótmælt henni „sem of seint fram kominni og eða óskað eftir fresti til þess að taka nánari afstöðu til hennar.“ Á dómþingi 18. september sama ár var bókað að stefndu hafi allir mótmælt kröfu varnaraðila og var málið flutt um þann ágreining, en með hinum kærða úrskurði var hún tekin til greina. S-kk-nf Þ. Á-kk-nf hefur ekki látið þennan ágreining til sín taka fyrir Hæstarétti.

Svo sem ráðið verður af framangreindu hefur rekstur málsins þegar tekið mjög langan tíma og hafa allir aðilar þess átt hlut að því að hann hafi farið úr böndum, þótt ítrekuð og vítaverð frestun málsins í nærfellt ár til greinargerða stefndu í héraði hafi stafað af framgöngu þeirra einna. Þegar fyrrnefnd krafa annarra sóknaraðila en H-kk-ef J. K-kk-ef um dómkvaðningu matsmanna kom til meðferðar í héraði var henni mótmælt af öllum öðrum málsaðilum, meðal annars á þeirri forsendu að hún hafi ekki verið borin tímanlega fram. Að þeim andmælum stóð varnaraðili meðal annarra. Í ágreiningnum, sem nú er til úrlausnar, hafa þessir sóknaraðilar og varnaraðili haft hlutverkaskipti að þessu leyti. Eins og staðið hefur verið að rekstri málsins og í ljósi þess að enn geti tekið verulegan tíma að ljúka matsgerð í samræmi við áðurnefndan dóm Hæstaréttar í máli nr. 241/2014 eru ekki efni til að hafna kröfu varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna á þessum grunni einum. Fram hjá því verður á hinn bóginn ekki litið að fært var sem áður segir í þingbók 16. október 2012 að varnaraðili óskaði eftir að málinu yrði frestað meðal annars til þess að hann gæti lagt fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna og var því þegar andmælt af öðrum aðilum. Þetta gerðist þegar málið var tekið fyrir í fyrsta sinn eftir að stefndu höfðu tekið til varna. Varnaraðili hafði því undir höndum greinargerðir þeirra og gat gert sér ljóst að hverju varnir þeirra lytu. Þessari ráðagerð fylgdi varnaraðili á hinn bóginn í engu eftir fyrr en í þinghaldi meira en 20 mánuðum síðar. Áður en það var gert hafði hann eins og áður greinir lýst því yfir fyrir sitt leyti að gagnaöflun væri lokið „nema tilefni komi til annars.“ Varnaraðili hefur engar haldbærar skýringar fært fyrir því hvaða tilefni hafi fyrst gefist nú til að afla matsgerðar í skjóli þessa fyrirvara í málflutningsyfirlýsingu sinni. Samkvæmt því verður að hafna kröfu hans um dómkvaðningu matsmanna.

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðilum kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu varnaraðila, LBI hf., um dómkvaðningu matsmanna.

Varnaraðili greiði sóknaraðilum Brit Insurance Ltd., Liberty Mutual Insurance Europe Ltd., QBE International Insurance Ltd., Allianz Global Corporate & Speciality AG, QBE Corporate Ltd., Alterra Corporate Capital 2 Ltd., Alterra Corporate Capital 3 Ltd., Kelvin Underwriting Ltd., Nameco (No 11) Ltd., Nameco (No 231) Ltd., Novae Corporate Underwriting Ltd., SCOR Underwriting Ltd., Sorbietrees Underwriting Ltd., B-x-x J-x-x T-x-x, B-x-x A-x-x C-x-x, C-x-x J-x-x H-x-x, D-x-x J-x-x D-x-x M-x-x C-x-x, E-x-x E-e-x H-x-x, G-x-x F-x-x S-x-x, I-x-x R-x-x P-x-x, J-x-x E-x-x, J-x-x L-x-x G-x-x, J-x-x M-x-x W-x-x, R-x-x M-x-x H-x-x R-x-x og N-x-x T-x-x R-x-x hverjum fyrir sig 10.000 krónur og sóknaraðila H-kk-þgf J. K-kk-þgf 250.000 krónur í kærumálskostnað.