262/2001

ánarbú G (D), ásamt erfingjunum A, E og G, höfðaði mál á hendur erfingjanum S samkvæmt 1. mgr. 124. gr., sbr. XVII. kafla laga nr. 20/1991. Fyrir lá að skiptastjóri hafði veitt þeim A, E og G heimild til að málshöfðunarinnar í nafni D. Gat því ekki átt við að þær ættu sjálfar aðild að málinu samhliða D. Var kröfum þeirra þriggja því vísað sjálfkrafa frá dómi. Af hálfu D var S krafin um greiðslu kröfu að fjárhæð 6.911.407 kr. vegna ráðstafana á fjármunum G á árunum 1995 og 1996. Ekki þótti hafa verið sýnt fram á að G hefði á þeim tíma verið ófær um að fara með fjármuni sína og ekki þóttu nægar líkur að því leiddar að einstakar ráðstafanir, sem um ræddi í málinu, hefðu verið gerðar án þess að þar væri til grundvallar ákvörðun hans sjálfs. Að því leyti sem S hafði sjálf notið góðs af þessum ráðstöfunum þótti engra gagna njóta við um að G hefði ætlast til endurgreiðslu úr hendi S á síðari stigum. S var því sýknuð af kröfu D.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Sóknaraðilar skutu málinu til Hæstaréttar með kæru 6. júlí 2001, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 10. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 27. júní 2001, þar sem varnaraðili var sýknuð af kröfu sóknaraðila um greiðslu kröfu að fjárhæð 6.911.407 krónur. Kæruheimild er í 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Til vara krefjast þau þess að varnaraðili verði dæmd til að greiða sóknaraðilanum dánarbúi G-kk-ef B-kk-ef 6.911.407 krónur, aðallega með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 22. febrúar 1995 til greiðsludags, en til vara með vöxtum samkvæmt 7. gr. sömu laga af sömu fjárhæðum frá 22. febrúar 1995 til 27. júlí 2000 og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. Sóknaraðilar krefjast einnig málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að úrskurður héraðsdómara verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður.

Líta verður svo á að með framangreindri kröfu sóknaraðila um dráttarvexti sé ætlast til að um þá fari eftir ákvæði 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. júlí 2001 að telja.

I.

Eins og nánar greinir í úrskurði héraðsdómara er mál þetta rekið samkvæmt 1. mgr. 124. gr., sbr. XVII. kafla laga nr. 20/1991, í tengslum við opinber skipti á dánarbúi G-kk-ef B-kk-ef, sem fæddist 14. janúar 1910 og lést 21. febrúar 1999. Fyrir liggur að erfingjar eftir G-kk-þf eru fjórar dætur hans, varnaraðilinn S-kvk-nf og sóknaraðilarnir A-kvk-nf, E-kvk-nf og G-kvk-nf, ásamt tveimur börnum látins sonar hans, F-kk-þgf Æ-kk-þgf og G-kvk-þgf Æ-kvk-þgf. Var dánarbúið tekið til opinberra skipta 21. desember 1999 samkvæmt kröfu varnaraðila. Á skiptafundi 19. júlí 2000 var sóknaraðilunum A-kvk-þgf, E-kvk-þgf og G-kvk-þgf veitt heimild skiptastjóra til að höfða mál þetta í nafni dánarbúsins og því til hagsbóta, en á ábyrgð þeirra og kostnað. Í því ljósi getur ekki átt við að þessir sóknaraðilar eigi sjálfar aðild að málinu samhliða dánarbúi G-kk-ef B-kk-ef, enda verður mál ekki rekið á grundvelli 1. mgr. 124. gr. laga nr. 20/1991 nema það sé til að sækja réttindi dánarbús á hendur erfingja eða maka þess látna. Verður kröfum þessara þriggja sóknaraðila því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.

II.

Aðalkrafa sóknaraðila um ómerkingu hins kærða úrskurðar og heimvísun málsins er ekki studd haldbærum rökum. Henni verður því hafnað.

III.

Svo sem fram kemur í hinum kærða úrskurði lést eiginkona G-kk-ef B-kk-ef á árinu 1977, en frá 1993 mun hann hafa búið á heimili varnaraðila þar til yfir lauk. Varnaraðili kveðst allt frá 1980 hafa aðstoðað hann við bankaviðskipti og aðra fjármálaumsýslu. Sóknaraðili rekur kröfu sína á hendur varnaraðila til ráðstafana á fjármunum G-kk-ef á árunum 1995 og 1996, sem lýst er skilmerkilega í úrskurði héraðsdómara. Ekki hefur verið sýnt fram á að G-kk-nf hafi á þeim tíma verið ófær um að fara með fjármuni sína. Þá hafa heldur ekki verið leiddar nægar líkur að því að einstakar ráðstafanir, sem um ræðir í málinu, hafi verið gerðar án þess að þar lægju til grundvallar ákvarðanir hans sjálfs. Að því leyti, sem fyrir liggur að varnaraðili hafi haft ábata af þessum ráðstöfunum, nýtur engra gagna við um að G-kk-nf hafi ætlast til að til endurgreiðslu kæmi úr hendi hennar á síðari stigum. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest niðurstaða hans um að sýkna varnaraðila af kröfu sóknaraðilans dánarbús G-kk-ef B-kk-ef.

Rétt er að aðilarnir beri hver sinn kostnað af máli þessu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Kröfum sóknaraðila, A-kvk-ef G-kvk-ef, E-kvk-ef G-kvk-ef og G-kvk-ef G-kvk-ef, er vísað frá héraðsdómi.

Varnaraðili, S-kvk-nf G-kvk-nf, er sýkn af kröfu sóknaraðila, dánarbús G-kk-ef B-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.