402/2015

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli G ehf. á hendur G og B var vísað frá dómi.  Krafðist G ehf. skaðabóta úr hendi G og B, sem næmu heildarfjárhæð kröfu sem G ehf. hafði áður lýst í þrotabú GH ehf., á þeim grunni að framferði G og B við stjórn GH ehf. hefði orðið til þess að G ehf. hefði farið á mis við greiðslu umræddrar kröfu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt gögnum málsins virtist sem þrotabú GH ehf. hefði haft nokkurn árangur af málum sem það hefði höfðað til riftunar á ráðstöfunum félagsins en um horfur á greiðslu upp í lýstar kröfur á hendur því lægi á hinn bóginn ekkert frekar fyrir. Þótt G ehf. kynni af þeim sökum að geta vænst einhverrar greiðslu upp í lýsta kröfu sína gæti það ekki leitt til þess að hann skorti lögvarða hagsmuni af því að leita annarra leiða til að fá kröfu sinni fullnægt. Óvissa um hugsanlega úthlutun upp í kröfu G ehf. og þar með umfang þeirrar kröfu, sem hann beindi að G og B, varðaði efnishlið málsins og gæti af þeim sökum ekki orðið til þess að því yrði vísað frá héraðsdómi. Samkvæmt því var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, G-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf M-kk-nf M-kk-nf.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 15. júní 2015, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 2. júní 2015, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

I

Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila stofnaði H-kk-nf S-kk-nf á árinu 2005 Graníthúsið ehf., en hann er jafnframt eigandi sóknaraðila. Sóknaraðili kveður H-kk-þf í desember á því ári hafa selt félagi í eigu varnaraðila, Viðhaldi og nýsmíði ehf., helmingshlut í Graníthúsinu ehf. og hafi varnaraðilinn G-kk-nf orðið eini stjórnarmaðurinn í síðastnefndu félagi, en H-kk-nf varamaður. Ágreiningur hafi risið um málefni Graníthússins ehf. á miðju ári 2011, en í framhaldi af því hafi varnaraðilinn B-kk-nf orðið varamaður í stjórn félagsins, sem varnaraðilinn G-kk-nf hafi áfram setið í, og jafnframt tekið við starfi framkvæmdastjóra þess. Sóknaraðili hafi fram til þess leyst af hendi ýmis verk fyrir Graníthúsið ehf. og gert reikninga fyrir þau, en tvo þá síðustu, annan frá 31. mars 2011 og hinn 19. ágúst sama ár að fjárhæð samtals 4.569.729 krónur, hafi félagið ekki greitt. Höfðaði sóknaraðili 19. september 2012 mál til heimtu þessara reikninga og var Graníthúsinu ehf. með dómi 23. júlí 2013 gert að greiða honum af þessum sökum 4.232.234 krónur með dráttarvöxtum af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 30. apríl 2011 til greiðsludags, svo og 600.000 krónur í málskostnað.

Áður en sá dómur gekk hafði varnaraðilinn G-kk-nf sem stjórnarmaður í Graníthúsinu ehf. krafist þess að á grundvelli 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. að bú félagsins yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Í kröfunni sagði meðal annars eftirfarandi: „Samkvæmt ársreikningi 2011 liggur fyrir að félagið var rekið með tapi árið 2011 uppá 4.743.382 kr. og eigið fé neikvætt um 8.375.024 kr. Einnig liggur fyrir samkvæmt ársreikningi að skuldir félagsins eru töluverðar og ljóst að það mun ekki geta staðið í fullum skilum við lánadrottna sína og ekki séð fram á að greiðsluörðugleikar muni líða hjá innan skamms.“ Samkvæmt gögnum málsins var þessi krafa afturkölluð 18. nóvember 2012 án þess að úrskurður gengi um hana, en um ástæðu þess liggur ekkert fyrir. Eftir það ráðstafaði Graníthúsið ehf. þó nokkrum hluta eigna sinna með kaupsamningum 30. nóvember 2012 og 12. júní 2013 fyrir samtals 24.500.000 krónur.

Sýslumaður tók 19. september 2013 fyrir beiðni sóknaraðila um fjárnám hjá Graníthúsinu ehf. á grundvelli fyrrnefnds dóms frá 23. júlí sama ár. Fjárnám var þá gert í nánar tilteknum lausafjármunum, en því lokið að öðru leyti án árangurs. Fjárnámið var síðan endurupptekið 22. janúar 2014 og því lokið á ný með öllu án árangurs. Sóknaraðili krafðist þess 19. desember 2013 á grundvelli upphaflegu gerðarinnar að bú Graníthússins ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta og var sú krafa tekin til greina 30. janúar 2014. Við gjaldþrotaskiptin lýsti sóknaraðili meðal annars kröfu samkvæmt dóminum frá 23. júlí 2013, sem nam samtals 6.399.553 krónum. Í skrá, sem skiptastjóri í þrotabúinu gerði 15. apríl 2014 um lýstar kröfur á hendur því, var ekki tekin afstaða til þessarar kröfu sóknaraðila fremur en annarra krafna, sem krafist var að nytu stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. eða 114. gr. laga nr. 21/1991, þar sem „sýnt þykir að ekkert komi upp í þær“, svo sem sagði í skránni.

Sóknaraðili höfðaði mál þetta á hendur varnaraðilum með stefnu 29. desember 2014 og krefst þess að þeim verði óskipt gert að greiða sér 4.832.234 krónur með dráttarvöxtum af nánar tilteknum fjárhæðum frá 30. apríl 2011 til greiðsludags, en dómkrafa þessi svarar til þess, sem Graníthúsinu ehf. var gert að greiða sóknaraðila með dóminum 23. júlí 2013 að meðtöldum málskostnaði. Í hinum kærða úrskurði er lýst þeim grunni, sem sóknaraðili reisir dómkröfuna á, en í meginatriðum byggir hann á því að varnaraðilar hafi bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart honum, meðal annars með því að hafa látið hjá líða að verða við skyldu sinni til að krefjast gjaldþrotaskipta á búi Graníthússins ehf. samkvæmt 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 16. gr. laga nr. 95/2010. Með hinum kærða úrskurði var orðið við aðalkröfu varnaraðila um að málinu yrði vísað frá dómi.

II

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna þeim röksemdum varnaraðila fyrir kröfu þeirra um frávísun, sem lúta að vanreifun í málatilbúnaði sóknaraðila og því að ákvæði 2. mgr. 116. gr. og 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 standi málsókn hans í vegi.

Sóknaraðili hefur sem fyrr segir lýst við skipti á þrotabúi Graníthússins ehf. kröfu samkvæmt áðurnefndum dómi frá 23. júlí 2013 á hendur félaginu, en í máli þessu krefur hann varnaraðila um skaðabætur, sem svara til heildarfjárhæðar þeirrar kröfu, á þeim grunni að framferði þeirra við stjórn félagsins hafi valdið því að hann hafi farið á mis við greiðslu kröfunnar úr hendi þess. Samkvæmt gögnum málsins virðist þrotabúið hafa haft nokkurn árangur af málum, sem það hefur höfðað til riftunar á ráðstöfunum félagsins, en um horfur á greiðslu upp í lýstar kröfur á hendur þrotabúinu liggur á hinn bóginn ekkert frekar fyrir. Þótt sóknaraðili kunni af þeim sökum að geta vænst einhverrar greiðslu upp í lýsta kröfu sína við gjaldþrotaskiptin, sem enn er óvíst um, getur það ekki leitt til þess að hann skorti lögvarða hagsmuni af því að leita annarra leiða til að fá kröfu sinni fullnægt, eftir atvikum með skaðabótum úr hendi varnaraðila. Óvissa um hugsanlega úthlutun upp í kröfu sóknaraðila við gjaldþrotaskiptin og þar með um umfang þeirrar kröfu, sem hann beinir að varnaraðilum, varðar efnishlið þessa máls og getur af þeim sökum ekki orðið til þess að því verði vísað frá héraðsdómi. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Eftir þessum úrslitum málsins verður varnaraðilum gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilar, G-kk-nf F-kk-nf S-kk-nf og B-kk-nf G-kk-nf, greiði óskipt sóknaraðila, Graníthöllinni ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.