286/2001

Aðilar deildu um upphæð ellilífeyris LH eftir að hún lét af störfum í félagsmálaráðuneytinu árið 1991. LH hafði gegnt starfi deildarstjóra í ráðuneytinu frá árinu 1978 og fram til þess dags er hún lét af störfum. Hafði hún fengið greiddan lífeyri frá LSR miðað við þá stöðu. Fyrir lá í málinu að starfsskyldur LH í ráðuneytinu þann tíma sem hún gegndi störfum þar sem deildarstjóri voru m.a. fólgnar í því að annast skjalavörslu og um 16 ára skeið hafði hún það verkefni innan ráðuneytisins að hafa umsjón með Jöfnunarsjóði sveitarfélaga, eða fram til ársins 1990. LH taldi að störf sín sem umsjónarmanns sjóðsins ætti að meta henni til hagsbóta við ákvörðun upphæðar lífeyrisins og reisti hún kröfu sína bæði á eftirmannsreglunni í lögum um LSR og á svokallaðri tíu ára reglu í sömu lögum. Sýnt þótti að til ársloka 1989 hafi það verkefni fallið undir deildarstjórastöðu LH að annast umsjón með Jöfnunarsjóði sveitarfélaga, en í því verkefni hafi ekki falist sérstök staða í skilningi eftirmannsreglunnar svokölluðu. Einnig var fram komið að 1. janúar 1990 hafi sjóðurinn breyst mjög með nýjum lögum um tekjustofna sveitarfélaga og auknum verkefnum. Starf umsjónarmanns sjóðsins hafi aldrei verið sérstök staða í lögum og ekki hafi verið sýnt fram á að ráð hafi verið fyrir henni gert í kjarasamningum. Þá lá og fyrir að þegar LH hætti að hafa þetta verkefni með höndum hélt hún óbreyttum launum sínum sem deildarstjóri. Samkvæmt þessu var ekki unnt að líta svo á að krafa hennar yrði reist á svokallaðri tíu ára reglu. Var LSR sýknaður af kröfum LH í málinu.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf H-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 3. ágúst 2001 og krefst þess að stefndi greiði sér 1.381.036 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá 12. maí 1996 til 1. júlí 2001, en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags og málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Ágreiningur málsaðila lýtur að upphæð ellilífeyris áfrýjanda hjá stefnda eftir að hún lét af störfum í félagsmálaráðuneytinu árið 1991, eins og nánar greinir í héraðsdómi. Áfrýjandi telur að störf sín sem umsjónarmanns Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga í sextán ár eigi að meta henni til hagsbóta við ákvörðun upphæðar ellilífeyrisins. Hér koma til skoðunar ákvæði 2. mgr. og 6. mgr. 24. gr. núgildandi laga um stefnda, sem eru nr. 1/1997, og eru ákvæðin nær samhljóða 6. mgr. og 7. mgr. 12. gr. laga nr. 29/1963, sem voru í gildi er áfrýjandi lét af störfum.

Áfrýjandi reisir kröfu sína bæði á eftirmannsreglunni í 2. mgr. 24. gr. og á svokallaðri tíu ára reglu í 6. mgr. 24. gr. laga nr. 1/1997. Í 2. mgr. 24. gr. segir: „Upphæð ellilífeyris er hundraðshluti af þeim föstu launum fyrir dagvinnu ... sem við starfslok fylgja stöðu þeirri fyrir fullt starf er sjóðfélagi gegndi síðast.“ Sú staða fyrir fullt starf, er áfrýjandi gegndi síðast og allt frá 1978, var deildarstjóri við félagsmálaráðuneytið. Fram er komið að í ráðuneytinu starfi margir deildarstjórar sem taki laun samkvæmt mismunandi launaflokkum eftir mismunandi verkefnum og ábyrgð. Þannig þykir verða að fallast á það með héraðsdómi að til ársloka 1989 hafi það verkefni fallið undir deildarstjórastöðu áfrýjanda að annast umsjón með Jöfnunarsjóði sveitarfélaga, en í því verkefni hafi ekki falist sérstök staða í skilningi 2. mgr. 24. gr. laga um stefnda. Einnig er fram komið að 1. janúar 1990 hafi sjóðurinn breyst mjög með nýjum lögum nr. 91/1989 um tekjustofna sveitarfélaga, sbr. nú lög nr. 4/1995, og auknum verkefnum. Starf umsjónarmanns sjóðsins hefur aldrei verið sérstök staða í lögum og hefur ekki verið sýnt fram á að ráð hafi verið fyrir henni gert í kjarasamningum. Þá liggur og fyrir að þegar áfrýjandi hætti að hafa þetta verkefni með höndum hélt hún óbreyttum launum sínum sem deildarstjóri. Samkvæmt framansögðu er ekki unnt að líta svo á að krafa hennar verði reist á 6. mgr. 24. gr. laganna.

Samkvæmt þessu ber að staðfesta héraðsdóm.

Eftir atvikum er rétt að hvor aðila beri sinn málskostnað fyrir Hæstarétti.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður áfrýjanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 200.000 krónur.