560/2015

H hf. krafðist þess að viðurkennt yrði að óheimilt hefði verið að binda greiðslur á skuld hans við L hf. samkvæmt fjármögnunarleigusamningi aðila frá árinu 2007 við gengi erlendra gjaldmiðla. H hf. krafði L hf. jafnframt um endurgreiðslu fjár sem félagið taldi sig hafa ofgreitt af samningnum. Var ekki talið að H hf. hefði sannað gegn andmælum L hf. að í öndverðu hefði verið samið um að H hf. yrði í lok leigutíma eigandi þeirra þriggja strætisvagna sem samningurinn tók til eða ætti rétt á því að leysa þá til sín gegn greiðslu. Gætu slík áform aðila í aðdraganda þess að samningurinn var gerður ekki leitt til þeirrar niðurstöðu, enda hefði þá legið beint við að hann tæki mið af þeim. Þar sem samningurinn hefði verið um fjármögnunarleigu var ekki talið að ákvæði VI. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu girtu fyrir að heimilt hefði verið að semja um að leigugjaldið tæki mið af gengi erlendra gjaldmiðla. Þótt það kynni að hafa breytt eðli réttarsambands aðila að L hf. afsalaði á árinu 2010 strætisvögnunum til H hf., gæti það atriði ekki leitt til þess að fallist yrði á þá málsástæðu H hf. að frá öndverðu hefði samningur aðila verið um lán en ekki fjármögnunarleigu, enda væri af hans hálfu ekki byggt á slíkri síðar tilkominni efnisbreytingu réttarsambandsins. Þá var talið að hugtakanotkun í samningi aðila um tímabundna greiðsluraðabreytingu gæti engu breytt um þessa niðurstöðu. Var L hf. því sýknaður af kröfum H hf.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og K-kk-nf A-kk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf settur hæstaréttardómari.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. ágúst 2015. Hann krefst þess að viðurkennt verði að óheimilt hafi verið að binda greiðslur á skuld hans við stefnda samkvæmt fjármögnunarleigusamningi 1. nóvember 2007 við gengi erlendra gjaldmiðla. Þá krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér 29.402.365 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. janúar 2014 til greiðsludags. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi snertir mál þetta efni fjármögnunarleigusamnings milli aðila og aðdraganda þeirra lögskipta, en með samningnum leigði stefndi áfrýjanda þrjá strætisvagna af gerðinni Irisbus. Hæstiréttur hefur í fjölda dóma fjallað um samninga sem eru sama efnis í meginatriðum, sbr. til að mynda dóma réttarins 24. maí 2012 í máli nr. 652/2011, 13. mars 2014 í máli nr. 638/2013, 3. apríl 2014 í máli nr. 717/2013 og nú síðast 14. janúar 2016 í máli nr. 324/2015. Hefur í þessum dómum verið komist að þeirri niðurstöðu að um sé að ræða samninga um fjármögnunarleigu, eins og heiti þeirra og ákvæði hafa glögglega borið með sér. Gengistrygging samninganna hafi því ekki verið í andstöðu við VI. kafla laga nr. 38/2001.

Áfrýjandi telur að aðilar máls þessa hafi samið sérstaklega um að áfrýjandi myndi eignast hið leigða í lok lánstíma gegn tiltekinni greiðslu. Til stuðnings þessu hefur áfrýjandi vísað til tölvupósts 3. október 2007 frá þáverandi framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs stefnda þar sem fram komi að hið leigða yrði við lok leigutíma falt fyrir „1% af uppreiknuðum leigugrunni.“ Þá lagði áfrýjandi fyrir Hæstarétt tilkynningar Umferðarstofu um eigendaskipti að ökutækjum þar sem fram kemur að stefndi afsalaði áðurnefndum strætisvögnum til áfrýjanda 23. júní 2010. Telur áfrýjandi að framangreint tilboð og umræddar tilkynningar styðji þann málatilbúnað hans að í upphafi hafi samningur aðila í raun verið um lán en ekki fjármögnunarleigu.

Í umræddum fjármögnunarleigusamningi var svofellt ákvæði í 12. grein: ,,Leigutíminn er tilgreindur í 4. og 6. gr. Leigutaki getur ekki sagt leigusamningi þessum upp á grunnleigutíma. Að loknum grunnleigutíma framlengist hann ótímabundið skv. 6. gr. Leigutaki getur sagt hinum framlengda leigusamningi upp skriflega með 1 mánaðar fyrirvara, enda skili hann þá tafarlaust hinu leigða.“ Í 34. grein samningsins var síðan kveðið á um það að breytingar á honum mætti einungis gera með skriflegum viðauka, undirrituðum af samningsaðilum.

Áform aðila í aðdraganda þess að samningurinn var gerður geta ekki leitt til þeirrar niðurstöðu sem áfrýjandi leitast eftir, enda lá þá beint við að samningurinn sjálfur tæki mið af þeim. Áfrýjandi hefur ekki sannað gegn andmælum stefnda að í öndverðu hafi verið samið um að áfrýjandi yrði í lok leigutíma eigandi þeirra verðmæta sem samningurinn tók til eða ætti rétt á því að leysa þau til sín gegn tiltekinni greiðslu, sbr. framangreindan dóm Hæstaréttar í máli nr. 324/2015. Fær þetta jafnframt stoð í framburði þess starfsmanns sem sendi tilboðið, en þar kom fram að allar breytingar á fjármögnunarleigusamningum stefnda hafi þurft að gera skriflega. Þar sem samningur aðila var um fjármögnunarleigu girða ákvæði VI. kafla laga nr. 38/2001 ekki fyrir að heimilt hafi verið að semja um að leigugjald í viðskiptunum tæki mið af breytingum á gengi erlendra gjaldmiðla. Þótt það kunni að hafa breytt eðli réttarsambands aðila að stefndi afsalaði áðurnefndum strætisvögnum til áfrýjanda í júní 2010, getur það atriði ekki leitt til þess að fallist verði á framangreinda málsástæðu áfrýjanda um að frá öndverðu hafi samningur aðila verið um lán en ekki fjármögnunarleigu, enda er af hans hálfu í máli þessu ekki byggt á slíkri síðar tilkominni efnisbreytingu réttarsambandsins.

Loks er staðfest sú niðurstaða í hinum áfrýjaða dómi að hugtakanotkun í samningi aðila um tímabundna greiðsluraðabreytingu 29. ágúst 2011 geti engu breytt um þessa niðurstöðu, sbr. einnig til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 5. júní 2014 í máli nr. 373/2014.

Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur.

Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Hagvagnar hf., greiði stefnda, Lýsingu hf., 800.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.