388/2014

R var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A, sem þá var á aldrinum 8 til 13 ára, og var háttsemin talin varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 2. mgr. sömu greinar og síðastgreint ákvæði, sbr. 20. gr. laganna. R var einnig sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn systur A, B, sem þá var á aldrinum 12 til 14 ára, og var háttsemin talin varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga og 2. mgr. sömu greinar. Um ákvörðun refsingar var skírskotað til þess að R væri sakfelldur fyrir alvarleg margendurtekin kynferðisbrot gegn tveimur börnum sem staðið hefðu yfir í langan tíma er hann dvaldi á heimili þeirra. Var R talinn hafa nýtt sér aðstöðumun sinn og trúnaðartraust brotaþolanna og hann ekki talinn eiga sér málsbætur. Við ákvörðun refsingar var af þeim sökum litið til 1., 4. og 6. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og refsing hans ákveðin með vísan til 77. gr. sömu laga, svo og að teknu tilliti til þess að brot R voru öll framin eftir gildistöku laga nr. 61/2007, sem breyttu refsimörkum hlutaðeigandi refsiheimilda. Var refsing R ákveðin fangelsi í sex ár og honum gert að greiða skaðabætur að fjárhæð 3.500.000 krónur til hvors brotaþola um sig.

Dómur Hæstaréttar

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, E-kk-nf T-kk-nf, H-kk-nf I. J-kk-nf, Ó-kk-nf B-kk-nf Þ-kk-nf og Þ-kk-nf Ö-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 15. maí 2014 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst þess að hafnað verði kröfu um ómerkingu og heimvísun málsins og að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða, en refsing hans þyngd.

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegrar sönnunarfærslu að nýju. Til vara krefst hann sýknu af kröfum ákæruvalds, en að því frágengnu refsimildunar. Þá krefst ákærði þess aðallega að einkaréttarkröfum verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að þær verði lækkaðar.

A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 4.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. janúar 2008 til 23. nóvember 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

B krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 4.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. ágúst 2008 til 5. ágúst 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

I

Samkvæmt því sem fram er komið í málinu fluttist ákærði á heimili móður þeirra B og A, sem fæddar eru 1995 og 1999, öðrum hvorum megin við áramótin 2007 og 2008 þar sem þær bjuggu í einbýlishúsi að C í [...]. Þetta gerðist nokkrum mánuðum eftir að foreldrar stúlknanna slitu samvistum. Tildrög þess að ákærði flutti inn á heimilið voru kynni hans og móðurinnar, en að hans sögn áttu þau í kynferðislegu sambandi. Móðirin hefur neitað að hafa átt í slíku sambandi við ákærða, enda þótt hann hefði í fyrstu sofið í herbergi hennar. Jafnframt bar móðirin fyrir dómi að A hefði sofið uppi í rúmi hjá sér á þriðja ár eftir að faðir hennar hvarf á brott af heimilinu. Skömmu eftir að ákærði kom þangað fótbrotnaði hann og varð þá úr að hann fór að sofa í herbergi B, en hún í stofunni. Nokkru síðar atvikaðist það að hún færði sig aftur yfir í herbergi sitt og sváfu þau ákærði, að minnsta kosti af og til, þar í sama rúmi meðan hann dvaldi á heimilinu og jafnvel þegar hann heimsótti þær mæðgur eftir að hann flutti þaðan. Spurður fyrir dómi hvers vegna hann hefði sofið upp í rúmi hjá unglingsstúlku svaraði ákærði að hún hefði krafist þess að hann gerði það, en það hefði ekki verið „í kynlífs tilgangi.“ Ákærði mun þó einnig hafa sofið á öðrum stöðum í húsinu og átti að eigin sögn til að ganga um það að næturlagi þar sem hann hefði átt erfitt með svefn. Eftir að ákærði fótbrotnaði varð hann atvinnulaus og mun lítið sem ekkert hafa starfað næstu mánuði. Þær A og B hafa báðar borið að þær hafi oft verið einar með honum á heimilinu meðan móðir þeirra var við vinnu, til dæmis eftir að skóla lauk á daginn. Aðspurður fyrir dómi kvaðst ákærði hafa stundum verið heima ásamt stúlkunum meðan móðirin var að vinna, en neitaði því hins vegar að hafa verið mikið einn með A.

Þótt ákærði hafi haft íbúð á leigu um nokkurra mánaða skeið í [...] verður ráðið af framburði hans og annarra fyrir dómi að hann hafi dvalið meira og minna að C fram á haustið 2009, að undanskildum tveimur og hálfum mánuði undir lok ársins 2008 þegar hann var í [...]. Í september 2009 mun ákærði hafa flutt til [...] þar sem hann fékk vinnu, en hann heimsótti mæðgurnar hins vegar oftsinnis eftir það og gisti hjá þeim. Í janúar 2011 flutti B af heimilinu og nokkru síðar fluttist móðirin með A í íbúð í fjöleignarhúsi að D í [...] þar sem ákærði hélt áfram að heimsækja þær, enda þótt heimsóknirnar virðist hafa orðið strjálli eftir því sem á leið.

Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa verið í föðurhlutverki gagnvart þeim B og A. Hann sagði að trúnaðarsamband hefði ríkt þeirra á milli og þær getað talað við hann um viðkvæm málefni sín. Þá sagðist ákærði oft hafa ekið með stúlkurnar í bíl um [...] og nágrenni. Einnig hefði hann átt samskipti við þær á netinu, meðal annars gegnum Skype, þó oftar við A. Bókað var eftir ákærða fyrir dómi að það hefði verið „mikið kynlíf á þessu heimili.“ Hann hefði gert athugasemdir við móður stúlknanna vegna hegðunar þeirra sem hann hefði talið óviðeigandi, þar á meðal hefði hann margoft sagt við hana að hún þyrfti að athuga hvort A væri farin að stunda kynlíf. Þá hefði hann haft áhyggjur af tíðablæðingum hjá stúlkunum því að enginn í fjölskyldu þeirra hefði útskýrt þær fyrir þeim.

Barnaverndaryfirvöld höfðu allt frá 2009 afskipti af heimilinu vegna tilkynninga um ótilhlýðileg samskipti ákærða við stúlkurnar. Ekki kom fram við þá athugun að hann hefði brotið gegn þeim kynferðislega, þar á meðal neituðu þær því báðar. Eins og gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi var það fyrst í byrjun janúar 2013 að A greindi frá því í bréfi til hálfsystur sinnar þegar hún dvaldi á heimili hennar og sambúðarmanns hennar á [...] að ákærði hefði nauðgað sér er hún var sjö til átta ára. Í framhaldinu hófst rannsókn málsins hjá lögreglu og að henni lokinni var gefin út ákæra á hendur ákærða 14. október 2013.

II

Aðalkrafa ákærða um að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað er byggð á því að héraðsdómur hafi dregið rangar ályktanir af munnlegum framburði hans sjálfs og brotaþola þannig að niðurstaða dómsins um sakfellingu hans standist ekki. Þar sem í dóminum er tekin afstaða til sönnunargildis framburðarins með rökstuddum hætti og ekki eru efni til að draga þá niðurstöðu í efa, eins og gerð verður frekari grein fyrir í köflum III og IV, er þessari kröfu hafnað.

III

Í I. hluta ákæru eru ákærða gefin að sök kynferðisbrot gegn A á tímabili frá lokum árs 2007 eða byrjun árs 2008 fram til desember 2012, þegar stúlkan var á aldrinum 8 til 13 ára „með því að hafa ítrekað káfað á líkama hennar og kynfærum með höndunum, margoft kysst hana tungukossum á munninn og reynt að láta hana snerta á sér kynfærin, að minnsta kosti í tvö aðgreind skipti látið kynfærin nema við rass og endaþarmsop hennar og að minnsta kosti í tuttugu og fimm skipti nuddað kynfærunum upp við og inn í kynfæri hennar.“

Á grundvelli a. liðar 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála gaf A skýrslu fyrir dómi 21. janúar 2013. Í upphafi skýrslunnar endurtók hún hvað eftir annað að ákærði væri „ömurlegur“. Spurð nánar um ástæðu þess svaraði hún: „Af því að hann nauðgaði mér.“ Útskýrði hún þau ummæli þannig að hann hefði gert eitthvað á kynferðislegan hátt gegn vilja hennar. Brotaþoli bar að ákærði hefði byrjað að haga sér furðulega gagnvart henni skömmu eftir að hann kom á heimilið. Kvöld eitt um það leyti hefði hún legið við hliðina á móður sinni sem var sofandi uppi í rúmi í herbergi sínu þegar ákærði hefði lagst við hliðina á sér og byrjað að snerta sig. Síðan hefði hann klætt sig úr buxunum og troðið „typpinu upp í ... rassgatið á mér.“ Þetta hefði svo endurtekið sig nokkrum dögum síðar. Eftir það hefði ákærði gert margsinnis á hlut sinn og þá hefði hún ýmist verið ein með honum heima eða móðir hennar og systir „inni í stofu. Eða þær voru bara ekki á staðnum.“ Spurð hversu mörg skiptin hefðu verið svaraði brotaþoli fyrst að þau hefði verið „yfir tuttugu“, en síðar „oftar en tuttugu og fimm“. Í skýrslunni lýsti hún einstökum atvikum sem átt hefðu sér stað á nokkurra ára bili, þar á meðal eftir að þær mæðgur fluttu að D. Í öll þessi skipti hefði ákærði komið með typpið að sér „framan frá“ og hefði hún meitt sig í fyrsta skiptið, en þá hefði komið blóð „út úr píkunni á mér.“ Hann hefði snert kynfæri hennar utanverð „og svo endaði það ... inn í eða ekki.“ Fyrir utan þetta hefði ákærði mjög oft kysst hana á munninn „ekki bara ... svona mömmukoss“, en henni hefði fundist það ógeðslegt og alltaf reynt að ýta honum burtu. Spurð hvort ákærði hefði látið hana gera eitthvað kynferðislegt við sig svaraði brotaþoli að hann hefði reynt það, en hún ávallt neitað því. Hún kvað ákærða hafa sagt að hún mætti ekki segja frá, en sagðist fyrst hafa trúað vini sínum, E, frá þessu haustið 2012 og síðan hálfsystur sinni eins og áður er fram komið.

Af skýrslunni og myndupptöku af henni að dæma átti brotaþoli erfitt með að tjá sig í smáatriðum um háttsemi ákærða í hennar garð. Þótt fram hafi komið hjá henni að hana hafi grunað að ákærði hafi brotið gegn B bendir ekkert í gögnum málsins til að þær systur hafi sammælst um að bera ákærða sökum. Þá samrýmist framburður brotaþola ýmsu öðru því sem komið er fram í málinu, þar á meðal því sem áðurnefndur E bar fyrir dómi um að hún hefði trúað sér fyrir framferði ákærða í hennar garð áður en hún skýrði öðrum frá því. Einnig veita skýrslur þeirra sálfræðinga, sem hafa haft brotaþola til meðferðar og raktar eru í hinum áfrýjaða dómi, vísbendingar um að brotið hafi verið gegn henni kynferðislega. Í vottorði F sálfræðings 25. júlí 2014 sagði að brotaþoli hafi sótt 22 viðtöl hjá henni. Hún væri með greiningu á einhverfurófi og með athyglisbrest. Í viðtölunum hafi komið fram að kynferðisofbeldið sem brotaþoli segðist hafa orðið fyrir hafi haft mikil og slæm áhrif á hana og alla hennar tilveru. Samkvæmt öllu þessu verður mat héraðsdóms á sönnunargildi framburðar hennar lagt til grundvallar við úrlausn um sekt eða sýknu ákærða af þeim sakargiftum sem hér um ræðir.

Ákærði hefur staðfastlega neitað sök. Að því leyti sem framburður hans fyrir dómi sneri að samskiptum hans við A var hann þó ekki sjálfum sér samkvæmur. Svo sem áður greinir neitaði hann því að hafa verið mikið einn með henni, en á hinn bóginn svaraði hann spurður um hvort hún hafi einhvern tíma ekki viljað vera ein með honum: „A leitaði einmitt til mín, en ekki það að hún vildi ekki vera með mér. Þegar ég sýndi henni svona minni áhuga þá varð hún reið." Þá samrýmast samskipti ákærða við brotaþola á netinu, sem lýst er í héraðsdómi, ekki þeirri föðurlegu umhyggju sem hann kvaðst hafa borið fyrir henni, heldur veita þær vísbendingu um annars konar kenndir hans í hennar garð. Í álitsgerð G sálfræðings sem hann staðfesti fyrir dómi var því lýst að ákærði hafi í viðtölum við sálfræðinginn verið óeðlilega upptekinn af kynþroska brotaþolanna beggja og sérstaklega kynhegðun þeirra, samfara því að ákærði hafi haldið því fram að þær hafi báðar verið ástfangnar af sér. Benti sálfræðingurinn á að slíkar hugsanir væru vel þekktar meðal manna með barnahneigð. Þótt ákærði neitaði að vera haldinn barnagirnd taldi sálfræðingurinn flest benda til að hann hafi kynferðislegan áhuga á stúlkubörnum.

Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir að læknisskoðun hafi leitt í ljós að meyjarhaft brotaþola hafi verið órofið. Einnig er þar rakinn vitnisburður H læknis þar sem meðal annars kom fram að börn sem yrðu fyrir kynferðislegu ofbeldi gætu upplifað nudd á ytri kynfærum eins og eitthvað væri sett inn í þau. Þá væri ekki útilokað að getnaðarlimur væri settur inn í kynfæri konu, allt að meyjarhafti, án þess að hann færi inn í leggöng.

Að öllu framansögðu virtu er staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að sakfella beri ákærða fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í I. hluta ákæru, að öðru leyti en því að einungis telst sannað að hann hafi margsinnis, en ekki minnst 25 sinnum, á tímabilinu frá byrjun árs 2008 fram til desember 2012 nuddað kynfærum sínum upp við og inn í kynfæri hennar. Er háttsemi ákærða samkvæmt þessum hluta ákæru réttilega færð til refsiákvæða í hinum áfrýjaða dómi.

IV

Samkvæmt II. hluta ákæru er ákærði sakaður um eftirtalin kynferðisbrot gegn B: „1. Með því að hafa sumarið 2008, í eitt skipti að næturlagi í setustofu, þegar stúlkan var 12 ára, farið með hendi inn á klof hennar og káfað á kynfærum hennar utan klæða. 2. Með því að hafa síðar um sumarið 2008, á tímabili sem hófst nokkrum dögum eftir ... og fram á haust sama ár, nánast daglega að kvöld- eða næturlagi, í svefnherbergi stúlkunnar, þegar hún var 12 ára, káfað með hendi á brjóstum hennar og kynfærum innan klæða og í nokkur skipti sett fingur inn í kynfæri hennar. 3. Með því að hafa á tímabili frá hausti 2008 fram til 14. desember 2010, í mörg aðgreind skipti að kvöld- eða næturlagi, í svefnherbergi stúlkunnar, þegar hún var 12 til 14 ára, káfað með hendi á kynfærum hennar innan klæða ... og haft við hana samræði“ allt að aðra hverja viku. „4. Með því að hafa margoft á framangreindum tímabilum kysst stúlkuna á munninn, reynt að kyssa stúlkuna tungukossum og beðið hana um að snerta á honum kynfærin.“

B gaf skýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð málsins. Sagðist hún hafa litið á ákærða sem kærasta móður sinnar, enda hefðu þau í fyrstu sofið í sama herbergi. Síðan hefði samband þeirra versnað og ákærði farið að sofa annars staðar í húsinu. Fyrst í stað sagðist brotaþola hafa líkað vel við ákærða, en það hefði fljótlega breyst og „hann fór allt í einu bara, að ... vera bara of góður.“ Aðspurð kvað hún hann hafa farið að sýna sér og A meiri áhuga en móðurinni. Eftir að ákærði fótbrotnaði hefði hann fengið að sofa í herbergi hennar og hún þá sofið í stofunni. Síðan hefði það snúist við, en hann svo farið á ný að sofa í herbergi hennar, í sama rúmi og hún. Það hefði hann gert í marga mánuði. Spurð hvort kynferðisleg samskipti hefðu verið á milli þeirra svaraði brotaþoli því játandi. Fyrsta tilvikið af þeim toga hefði reyndar átt sér stað seint um kvöld í stofunni þar sem hann hefði farið með höndina í klofið á henni, utan klæða. Nokkrum dögum síðar, um sumarið, hefði ákærði byrjað að snerta hana þar sem þau lágu í rúminu í herbergi hennar, yfirleitt að næturlagi, og síðan gengið æ lengra. Hann hefði klætt hana úr, káfað á brjóstum hennar og kynfærum og sett fingur inn í þau, auk þess sem hann hefði kysst sig á munninn, tungukossum. Þetta hefði gerst „tvisvar í viku eða stundum oftar“. Eftir um það bil tvær eða þrjár vikur hefði ákærði byrjað að hafa samfarir við hana og það hefði gerst í rúminu í herbergi hennar. Stundum hefði hann einnig beðið hana um að hafa munnmök við sig. Þetta hefði staðið yfir í langan tíma og aðeins orðið hlé þegar ákærði hefði ekki verið á heimilinu, svo sem meðan hann fór utan til [...] undir lok ársins 2008. Brotaþoli sagði að þetta hefði haldið áfram eftir að ákærði flutti til [...], en hann hefði þá komið „eiginlega um allar helgar og svo stundum í miðri viku“ og gist í herbergi hennar allt fram í janúar 2011. Henni hefði fundist þetta óþægilegt og sagt I, kærasta sínum, frá þessu þótt með óljósum hætti væri. Á hinn bóginn hefði hún ekki skýrt félagsmálastjóra [...] frá framferði ákærða, fyrst og fremst af ótta við hann og móður sína. Þá hefði ákærði haft á orði að kæmist einhver að því myndi hann fara í fangelsi. Spurð hvort hún hefði haft grunsemdir um að eitthvað hefði verið í gangi milli A og ákærða svaraði brotaþoli því neitandi og kvaðst hafa orðið mjög hissa og reið þegar hún frétti það.

Sé tekið tillit til þeirrar háttsemi sem brotaþoli ber ákærða á brýn er fallist á að lýsing hennar sé bæði skilmerkileg og yfirveguð eins og ráða má af héraðsdómi. Jafnframt beri skýrsla brotaþola þess merki að hún skýri frá atvikum á þann hátt sem hún hefur sjálf skynjað þau, auk þess sem frásögn hennar er í samræmi við annað það sem fram er komið í málinu. Þannig hefur áðurnefndur I borið fyrir dómi að ákærði hafi verið að reyna að hringja í brotaþola í febrúar 2012 og hún ekki viljað segja sér allt af létta þar sem þau hafi þá nýlega kynnst. Þá gefa skýrslur þeirra sálfræðinga, sem hafa rætt við brotaþola og gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi, til kynna að hún hafi verið beitt kynferðislegu ofbeldi. Í skýrslu F sálfræðings 3. október 2014 sagði að líðan brotaþola og þau sálrænu einkenni sem hún glímdi við mætti oft sjá hjá þolendum kynferðisofbeldis og annarra alvarlegra áfalla. Þótt einkenni áfallastreituröskunar væru ekki eins sterk hjá henni og þau hefðu verið væru þau enn til staðar og hefðu mikil áhrif á líðan hennar og daglegt líf. Með skírskotun til alls þessa er ekki ástæða til að hrófla við mati héraðsdóms á sönnunargildi framburðar brotaþola.

Ákærði hefur neitað að hafa gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt framansögðu. Þó hefur framburður ákærða um framkomu hans í garð brotaþola ekki verið stöðugur. Við skýrslutöku hjá lögreglu 23. janúar 2013 kvaðst hann hafa snert á henni brjóstin og einnig sofið hjá henni í rúminu í herbergi hennar og tekið utan um hana. Þá hefði hann „kannski einu sinni ... gripið í rassinn á henni en þá var hún í buxum“. Spurður fyrir dómi við aðalmeðferð málsins hvort hann hefði verið í kynferðislegu sambandi við brotaþola eða káfað á brjóstum hennar svaraði ákærði því hvoru tveggja neitandi. Fyrir dómi játaði hann að brotaþoli hefði sofið upp í rúmi hjá sér í herbergi hennar og hefði það verið um þriggja mánaða skeið meðan hann var fótbrotinn, en þó ekki samfellt. Samkvæmt gögnum málsins fótbrotnaði ákærði fyrri hluta árs 2008 og að eigin sögn gekkst hann undir aðgerð á fætinum í ársbyrjun 2009. Í vitnisburði móður brotaþola fyrir dómi kom fram að ákærði og brotaþoli hefðu sofið saman í rúmi í herbergi hennar og hefði það gerst jafnt meðan hann bjó á heimilinu og þegar hann var í heimsókn. Þá bar hálfsystir brotaþola fyrir dómi að hún hefði sett út á það við móðurina, föður brotaþola og félagsmálastjóra [...] þegar hún hefði komist að því að ákærði deildi rúmi með brotaþola. Aðspurð kvaðst hún viss um að þetta hefði verið um mánaðamót september og október 2009. Þrátt fyrir þetta hefði ákærði haldið áfram að sofa uppi í rúmi hjá brotaþola og hefði hann í raun og veru ekki hætt því fyrr en hún hefði flutt af heimilinu í janúar 2011. Ákærði hefur ekki getað gefið skýringu á því hvers vegna hann, fullorðinn karlmaður og alls óskyldur brotaþola, hafi sofið svo langan tíma í sama rúmi og hún, aðra en þá að þetta hafi verið með vilja hennar sjálfrar og samþykki móður hennar. Sú skýring firrir ákærða ekki refsiábyrgð.

Með skírskotun til alls þess sem að framan greinir, svo og til áðurgreinds álits G sálfræðings, er staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða samkvæmt II. hluta ákæru. Er sú háttsemi hans rétt færð til refsiákvæða í hinum áfrýjaða dómi.

V

Samkvæmt framansögðu hefur ákærði verið sakfelldur fyrir fjölda brota gegn brotaþolum sem lýst eru refsiverð í 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Er fallist á þær röksemdir sem færðar eru fyrir refsingu ákærða í hinum áfrýjaða dómi, að öðru leyti en því að við ákvörðun hennar hefur ekki verið tekið nægilegt tillit til þess að brotin voru öll framin eftir gildistöku laga nr. 61/2007 sem breyttu áðurgreindum ákvæðum. Eftir þá breytingu varðar brot á 1. mgr. 202. gr. fangelsi ekki skemur en einu ári og allt að 16 árum og brot gegn 2. mgr. sömu greinar fangelsi allt að sex árum. Að því virtu verður refsing ákærða ákveðin sex ára fangelsi. Samkvæmt 76. gr. almennra hegningarlaga skal til frádráttar refsingunni koma gæsluvarðhaldsvist hans eins og í dómsorði greinir, en ekki eru skilyrði til þess að lögum að draga frá henni farbann það sem hann hefur sætt.

Með vísan til hinna alvarlegu misgerða ákærða í garð brotaþola og að teknu tilliti til þeirra áhrifa sem brotin hafa haft á líðan þeirra, svo sem fram kemur í fyrrgreindum sálfræðiskýrslum, eiga þær rétt á miskabótum úr hendi hans samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Eru þær hæfilega ákveðnar 3.500.000 krónur til hvorrar þeirra um sig með vöxtum eins og segir í dómsorði.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest. Ákærði verður jafnframt dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns og þóknun réttargæslumanna brotaþola sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, svo og ferðakostnað réttargæslumanns brotaþolans B að fjárhæð 26.500 krónur, allt eins og í dómsorði greinir.

Eins og fram kemur í gögnum málsins fór aðalmeðferð þess í héraði fram 6. og 7. febrúar 2014 og var það þá dómtekið. Í þinghaldi 8. apríl sama ár var bókað að málið væri endurupptekið þar sem reynst hefði ókleift að leggja dóm á það innan lögmælts frests „vegna embættisanna dómara“. Var málið síðan flutt að nýju. Dómsuppsaga dróst hins vegar enn umfram þær fjórar vikur sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 og var dómur ekki kveðinn upp fyrr en 9. maí 2014, að fengnum yfirlýsingum málflytjenda um að ekki væri þörf á að flytja málið að nýju. Er þessi dráttur á málsmeðferð aðfinnsluverður, ekki síst fyrir þá sök að ákærði var ekki frjáls ferða sinna meðan á henni stóð.

Í d. lið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 er boðið að í héraðsdómi skuli meðal annars greina svo stutt og glöggt sem verða má hver atvik sakamáls séu í aðalatriðum. Í hinum áfrýjaða dómi er atvikum málsins ekki lýst í samfelldu máli. Þess í stað er þar gerð grein fyrir tilefni þess að rannsókn málsins hófst og gangi hennar, en að öðru leyti látið nægja að reifa í löngu máli og án sýnilegs samhengis skjöl og munnlegar skýrslur sem ýmist voru gefnar hjá lögreglu eða fyrir dómi. Fer þessi háttur á samningu dóms ekki aðeins í bága við áðurgreint lagaákvæði, heldur leiðir af 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008, þar sem mælt er fyrir um að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, að því aðeins á að vísa til framburðar ákærða og vitna hjá lögreglu að þess sé þörf, til dæmis vegna ósamræmis milli þess sem þar kemur fram og framburðar fyrir dómi. Á sama hátt fer það gegn umræddri meginreglu að vísa í dómsforsendum til munnlegra skýrslna sem gefnar hafa verið hjá lögreglu nema sérstök ástæða gefi tilefni til.

Dómsorð:

Ákærði, R-x-x T-x-x C-x-x, sæti fangelsi í sex ár, en til frádráttar refsingu kemur gæsluvarðhald sem hann sætti frá 18. janúar 2013 til 6. febrúar sama ár.

Ákærði greiði A 3.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. janúar 2008 til 23. nóvember 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði B 3.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. ágúst 2008 til 5. ágúst 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað eru staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.342.117 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, I-kk-ef T-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 753.000 krónur, og þóknun réttargæslumanna brotaþola, hæstaréttarlögmannanna E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef og A-kvk-ef S-kvk-ef, 188.250 krónur til hvors um sig.