570/2002

X var ákærður fyrir tollalagabrot með því að hafa keypt áfengi sem hann hafi vitað að væri ólöglega innflutt og vopnalagabrot með því að eiga haglabyssu án þess að hafa öðlast skotvopnaleyfi. Fundust 238 lítrar af áfengi, sem var í 19 og 25 lítra plastbrúsum, í bifreið X, en haglabyssan á heimili hans. Enda þótt umbúnaður áfengisins og magn þess benti ekki til þess að um væri að ræða löglegan varning sem væri ætlaður til einkaneyslu var ekki talin fram komin næg sönnun að um væri að ræða ólöglegan innflutning á áfengi. Þar sem X var aðeins ákærður fyrir brot gegn tollalögum en ekki áfengislögum sýknaði héraðsdómur hann af þessum hluta ákærunnar og hafnaði kröfur ákæruvalds um upptöku á áfenginu. Hins vegar dæmdi héraðsdómur X til að greiða sekt í ríkissjóð fyrir vopnalagabrotið. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um meint brot X gegn tollalögum, en þeim þætti málsins sem laut að broti X á vopnalögum var ekki áfrýjað til Hæstaréttar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og I-kvk-nf B-kvk-nf.

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 17. desember 2002 og krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt I. kafla ákæru og látinn sæta upptöku á áfengi því, sem í ákæru greinir.

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Hæstarétti, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi er ákærða gefið að sök tollalagabrot í I. kafla ákæru með því að hafa meðal annars keypt að minnsta kosti 240,5 lítra af sterku áfengi, sem hann vissi eða mátti vita að hafi verið ólöglega innflutt og þyki hafa verið ætlað til sölu. Samkvæmt II. kafla ákærunnar var honum gefið að sök vopnalagabrot með því að eiga haglabyssu án þess að hafa öðlast skotvopnaleyfi. Varð niðurstaða málsins í héraði sú að ákærði var sýknaður af sakargiftum samkvæmt I. kafla ákærunnar, en sakfelldur samkvæmt II. kafla hennar og jafnframt fallist á kröfu ákæruvalds um að byssan yrði gerð upptæk. Aðilar una niðurstöðu héraðsdóms um þann þátt málsins og tekur áfrýjun einungis til I. kafla ákærunnar.

Til stuðnings aðalkröfu sinni vísar ákærði til þess að ákvæði 148. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sbr. 8. gr. laga nr. 37/1994, fari gegn jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar og hafi ríkissaksóknara verið skylt að afla leyfis Hæstaréttar til að áfrýja héraðsdómi samkvæmt 150. gr. sömu laga, sbr. 10. gr. laga nr. 37/1994. Nemi viðurlög við broti, sem ákært sé fyrir einungis sektum. Krafan er haldlaus með öllu og verður henni hafnað.

Í málatilbúnaði ákæruvalds fyrir Hæstarétti er haldið fram að háttsemi ákærða eigi „án frekari sönnunarfærslu“ að heimfæra undir 2. mgr., sbr. 1. mgr. 124. gr. og 1. mgr. 123. gr. tollalaga nr. 55/1987. Í forsendum héraðsdóms er gerð glögg grein fyrir því að ekki sé fram komin næg sönnun um ólöglegan innflutning á því áfengi, sem um ræðir í málinu. Að því leyti er málið í sama horfi og við uppkvaðningu héraðsdóms. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sýknu ákærða af sakargiftum samkvæmt I. kafla ákærunnar.

Af hálfu ákæruvalds er þess sérstaklega krafist að áfengið verði gert upptækt, enda hafi ákærði samþykkt það í þinghaldi 22. janúar 2002. Ákærði mótmælir kröfunni og gefur þá skýringu að samþykkið hafi verið veitt við upphaf málsmeðferðar, en síðar hafi komið í ljós að málinu yrði haldið áfram og hann þá dregið samþykki sitt til baka. Ekki liggur fyrir sérstök bókun um það í þingbók, en af bókun héraðsdómara við aðalmeðferð málsins verður ráðið að samþykki ákærða um upptöku hafi þá ekki legið fyrir. Dómkvaddur maður rannsakaði áfengið, svo sem rakið er í héraðsdómi, og taldi það vera vodka. Svo sem fram er komið hefur ákæruvaldinu ekki tekist að sanna brot ákærða á tollalögum og ekki er í ákæru haldið fram að hann hafi með háttsemi sinni brotið gegn öðrum lagaákvæðum. Að virtu því, sem að framan er rakið, verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hafna þessari kröfu ákæruvaldsins.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar verður staðfest. Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfu ákæruvalds samkvæmt I. kafla ákæru.

Hafnað er kröfu um upptöku á áfengi, sem haldlagt var hjá ákærða 23. maí 2000.

Ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar skal vera óraskað.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðst úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Hæstarétti, K-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 120.000 krónur.