205/2006

Aðilar málsins ásamt þriðja manni áttu saman jörð í sérstakri sameign. Með samkomulagi 13. júní 2005 urðu þeir sammála um að slíta sameign sinni á jörðinni. Í samræmi við ákvæði samkomulagsins gerðu eigendurnir tilboð í eignarhluta hinna í jörðinni með þeim hætti að hver um sig lagði tilboð sitt fram í lokuðu umslagi. S átti hæsta tilboðið í jörðina. Hann ákvað að falla frá tilboði sínu og í samræmi við 2. tölulið samkomulagsins varð kaupréttur þess aðila sem næsthæsta tilboðið átti í jörðina þá virkur. J taldi að túlka bæri 2. tölulið samkomulagsins svo að með tilboði sínu hefði S skuldbundið sig til að greiða sér kaupverð í samræmi við tilboð sitt og þar sem S hefði ekki staðið við þá skuldbindingu ætti J rétt á greiðslu vegna vanefnda. Með vísan til aðdraganda og orðalags samkomulagsins var talið að þar sem ekki var tilgreint hvaða úrræði væru fyrir hendi félli hæstbjóðandi frá tilboði sínu, væri ekki unnt að skilja samkomulagið á þá leið að hann yrði bótaskyldur ef hann af einhverjum ástæðum stæði ekki við tilboð sitt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kk-nf C-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 18. apríl 2006 og krefst þess að stefndi greiði sér 6.252.778 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 32.525.000 krónum frá 14. ágúst 2005 til 25. sama mánaðar, en af 6.252.778 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Hann krefst og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt fyrir réttinum.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi lýtur ágreiningur málsaðila að túlkun samkomulags þriggja sameigenda um slit á sameign þeirra, jörðinni Hamraendum í Breiðuvík á Snæfellsnesi. Telur áfrýjandi að í 2. tölulið samkomulagsins, sem rakið er í héraðsdómi, felist kaupskylda hæstbjóðanda og skilyrðislaus skylda hans að greiða hinum út eignarhluta þeirra sem hlutfall af verðmæti jarðarinnar, eins og þar segi, enda hafi aðilar undirritað í viðbótarbókun við samkomulagið svofellda yfirlýsingu: „Samkvæmt því skal SS greiða kr. 32.525.000 krónur fyrir eignarhluta JS og kr. 16.262.500 kr. fyrir eignarhluta SJ í jörðinni, sbr. 2. tölulið samkomulagsins.“ Stefndi hafi ekki mátt falla frá þessari skuldbindingu og hafi vanefnd hans leitt til þess að áfrýjandi hafi fengið lægri greiðslu fyrir eignarhluta sinn í jörðinni en stefndi hafi skuldbundið sig til að greiða honum. Því beri stefnda að greiða honum mismuninn á tilboði sínu og því sem næstbjóðandi hafi boðið og fengið jörðina fyrir, eftir að stefndi vanefndi.

Sameigendurnir nutu aðstoðar síns lögmanns hver við gerð samkomulagsins. Fram kom í vitnaframburði lögmanns þriðja sameigandans í héraðsdómi, að í aðdraganda samkomulagsins hafi í fyrstu aðeins verið gert ráð fyrir tveimur tilboðum og að sá gæti keypt eignina sem hærra byði og gerði hann það ekki þá gæti hinn keypt. Þessu hafi að tillögu lögmannsins verið breytt í það horf sem samkomulagið 13. júní 2005 greinir, að allir þrír sameigendurnir skyldu gera hvorir öðrum tilboð í eignarhluta hinna. Í framburði sonar stefnda, sem fram kom fyrir hans hönd, segir að ráðgert hafi verið að áfrýjandi stæði þá að öðru tilboðinu en stefndi og þriðji sameigandinn að hinu. Hefði samkomulagið aðeins gert ráð fyrir tveimur tilboðum hefði þetta deilumál ekki komið upp. Þar sem brugðið var á það ráð að tilboðin yrðu þrjú hefði þurft að tilgreina nánar og með skýrari hætti hvaða úrræði væru fyrir hendi kæmi til vanefnda. Þrátt fyrir orðalag fyrsta málsliðs 2. töluliðs samkomulagsins um skuldbindingu þess aðila sem tilgreinir hæst verð ber samkomulagið, eins og það er orðað, ekki með sér önnur vanefndarúrræði en þau að berist greiðsla ekki frá hæstbjóðanda eigi eigandi næsthæsta verðmatsins rétt á að leysa hina út á því verði sem hann sjálfur tilgreindi, og berist greiðsla ekki frá honum eigi sá sem tilgreindi lægstu fjárhæðina sama rétt, allt innan tveggja mánaða frá greiðslufalli. Krafa áfrýjanda á hendur stefnda er ekki um efndir kaupskyldu samkvæmt samkomulaginu heldur um bætur vegna vanefnda. Þar sem ekki er í samkomulaginu með skýrum hætti gert ráð fyrir slíku vanefndarúrræði verður að fallast á með héraðsdómara að ekki sé unnt að skilja samkomulagið á þá leið, að hæstbjóðandi yrði bótaskyldur ef hann af einhverjum ástæðum stæði ekki við boð sitt. Að þessu athuguðu og með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti verður hann staðfestur um annað en málskostnað.

Rétt er að málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti falli niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda, S-kk-ef S-kk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningslaun lögmanns hans, 350.000 krónur.