383/2008

R var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa þröngvað A til samræðis og annarra kynferðismaka á salerni hótelsins S. Í málinu lá fyrir að R og A þekktust ekki og höfðu aldrei hist áður fyrr en A spurði R og félaga hans skömmu fyrir atburðinn hvar salerni væri að finna á hótelinu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af ljósmyndum sem teknar voru úr eftirlitsmyndavélum á hótelinu mætti ráða að ekki hefði getað liðið nema innan við ein mínúta frá því að R og A fóru af 1. hæð hótelsins og þar til A var komin ein inn á salernið í kjallaranum. Yrði því að telja með ólíkindum að á þessum örsakamma tíma hefðu þau samskipti farið fram milli þeirra, sem ákærði hélt fram. Var hafnað staðhæfingu hans um að tengsl hafi myndast þeirra á milli á þessari stuttu stund, sem leitt hafi til þess að A hafi samþykkt að R kæmi með henni inn á kvennasalernið og að í viðmóti hennar hefði falist samþykki við því að eiga við hann kynferðismök. Þá var talið að R hefði verið það fulljóst að A var drukkin og að hann hefði ekki haft réttmæta ástæðu til að ætla að A hefði verið samþykk kynmökum við hann af þeim sökum einum að hún hefði ekki veitt honum líkamlega mótspyrnu á salerninu eða hrópað á hjálp meðan á kynmökunum stóð, en A lýsti því að það hefði stafað af því að hún hefði orðið fyrir miklu áfalli, þegar R ýtti henni inn í salernisklefann, að hún hefði ekki getað brugðist við. Að þessu virtu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýja dóms, var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu R staðfest og hann dæmdur í þriggja ára fangelsi.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, G-kk-nf C-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf.

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar 3. júlí 2008 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun, en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins, sem krefst þyngingar á refsingu og að ákærða verði gert að greiða A 2.000.000 krónur með vöxtum eins og í ákæru greinir.

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að refsing verði milduð.

I

Í málinu er ákærða gefin að sök nauðgun aðfaranótt 17. mars 2007, eins og nánar greinir í ákæru, og að hafa þannig brotið gegn 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum. Svo sem greinir í héraðsdómi var áður felldur dómur á kröfur ákæruvaldsins í máli þessu í Héraðsdómi Reykjavíkur 5. júlí 2007 og ákærði þá sýknaður. Sá dómur var ómerktur með dómi Hæstaréttar 14. febrúar 2008 í máli nr. 464/2007 og málinu heimvísað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný. Dómur gekk í málinu öðru sinni í héraði 13. júní sl. og var ákærði þá sakfelldur samkvæmt ákæru og gert að sæta fangelsi og greiða A bætur eins og nánar greinir í dóminum.

II

Í forsendum hins áfrýjaða dóms er rakið hvernig fundum ákærða og A bar saman áðurgreinda nótt á Hótel Sögu í Reykjavík, en þau höfðu þá aldrei hist áður og þekktust ekki. Þeim ber saman um að þetta hafi gerst þegar A hafi spurt ákærða og félaga hans hvar salerni væri að finna og ákærði orðið fyrir svörum. Í skýrslu fyrir héraðsdómi skýrði ákærði nánar frá þessu á þann veg að þeir hafi staðið á ganginum við stiga á 2. hæð hússins þegar A bar þessa spurningu fram og hann svarað að salernið væri niðri, hún hafi spurt hvar og hann þá sagt henni að fara til hægri þegar hún kæmi niður á 1. hæð. Hann hafi síðan séð að A hafi farið í ranga átt þegar hún var komin niður stigann og hann þá farið á eftir henni til að beina henni rétta leið. Samkvæmt frásögn ákærða höfðu ekki orðið frekari orðaskipti milli þeirra þegar hér var komið sögu. Þau hafi síðan orðið samferða niður stigann frá 1. hæð til kjallara og rætt saman á þeirri leið. Hann hafi þá fengið sopa af drykk, sem hún hafi verið með, þau talað mikið saman og hún meðal annars spurt hversu gamall hann væri og hvar hann byggi og hann spurt hana sömu spurninga. Þegar þau hafi verið komin að salerninu hafi hann spurt hvort hann mætti fara inn með henni og hún samþykkt það. Fyrir dómi kvaðst A á hinn bóginn hafa fyrst hitt ákærða og félaga hans á 1. hæð hússins, þar sem hann hafi sagt henni að salerni væri í kjallara. Hann hafi boðist til að fylgja henni þangað, en hún afþakkað það og farið á salernið. Um þessi atvik hafa að nokkru borið tvö vitni. Annað þeirra er kunningi ákærða, E, sem horfði á eftir þeim fara niður stigann, en hitt er G, sem var stödd á salerninu þegar A kom þar inn.

Í málinu liggja fyrir ljósmyndir sem teknar voru á eftirlitsmyndavél á hótelinu á þeim tíma, sem um ræðir. Sýna þær vettvang á 1. hæð, við og umhverfis þann stað þar sem stiginn liggur niður í kjallara, en vélin var þannig stillt að mynd var tekin á tveggja sekúndna fresti. Sést meðal annars þar sem ákærði og A héldu af stað áleiðis niður stigann og tímasetningin 0:30:15 þegar það var. Einnig liggur fyrir mynd þegar vitnið G var komin upp sama stiga, en þá var klukkan 0:31:59. Tíminn sem leið þarna á milli mun því hafa verið ein mínúta og 44 sekúndur. Orðaskipti, sem ákærði kveðst samkvæmt áðursögðu hafa átt við A á leið niður stigann af 1. hæð að salerninu í kjallara, áttu sér þannig stað á því tímaskeiði samkvæmt framburði hans sjálfs, en þó aðeins á fyrri hluta þess. Hversu langt það tímaskeið var má ráða með nokkurri nákvæmni af framburði G er var stödd á salerninu og sá þegar A kom þar inn. Í skýrslu, sem G gaf hjá lögreglu fjórum dögum eftir atburðinn, kvaðst hún hafa staðið við handlaug og stúlka þá komið þar inn þegar hún var taka saman snyrtiáhöld sín. G kvaðst ekki átta sig á því hvort stúlkan hafi farið beint inn í salernisklefa, en sjálf hafi hún farið fljótlega þaðan út. Hún hafi opnað dyrnar fram á gang og hafi þar verið staddur strákur, sem henni hafi fundist ætla að fara inn á salernið. Hún hafi gefið honum til kynna að hann ætti ekki að fara inn á kvennasalerni, gengið síðan í átt að stiganum og séð þá að strákurinn hafi enn staðið fyrir utan það þegar hún hélt upp á 1. hæð. Fyrir dómi bar G á sama veg, en þó þannig að þar lýsti hún því að stúlkan hefði farið rakleitt inn í salernisklefa þegar hún var komin inn á snyrtinguna. Af þessu má slá því föstu að þau samskipti, sem ákærði ber að hann hafi átt við A þar til hún fór inn á salernið, hafi einungis getað staðið yfir innan við eina mínútu.

Við aðalmeðferð málsins sagði ákærði að hann og A hafi haldið utan um hvort annað þegar þau gengu niður stigann og ítrekaði að þau hafi hlegið, talað mikið saman alla leiðina að salerninu og hún boðið honum að drekka af glasi sínu, sem hann hafi þegið. Við fyrri aðalmeðferð málsins kvaðst hann hafa tekið utan um hana vegna þess að hún hafi misstigið sig við fyrsta stigaþrepið. Hann hafi þurft að hjálpa henni svo hún dytti ekki niður stigann og tekið þá eftir að hún væri ölvuð. Við síðari aðalmeðferð kvaðst hann ekki hafa tekið eftir verulegri ölvun hennar fyrr en að loknum samförum inni á salerninu. Vitnið E kvað þau hafa gengið niður stigann samhliða „eins og par“. Þau hafi rætt saman, en hann ekki séð þau snertast. Fyrir dómi taldi A að ákærði hafi ekki gengið niður stigann við hlið sér, heldur á eftir. Þau hafi ekkert ræðst við á leiðinni og hún hvorki leyft honum að koma með henni inn á salernið né gefið á nokkurn hátt til kynna áhuga á að eiga við hann kynferðislegt samneyti. Þá bar vitnið G að A hafi komið ein inn á salernið og ekkert bent til að hún og ákærði væru saman á ferð eða að hún væri að bíða eftir honum. Í skýrslu ákærða felst engu að síður staðhæfing um að á þeirri stuttu stund, sem leið meðan hann og A voru í nálægð hvort við annað á göngu niður af 1. hæð að salerninu, hafi myndast tengsl þeirra á milli, sem leitt hafi til þess að hún hafi samþykkt að hann kæmi með henni inn á kvennasalernið og að í viðmóti hennar hafi falist samþykki við því að eiga þar við hann kynferðismök.

Í málinu hafa ákærði og A borið á einn veg um að þau hafi aldrei hist fyrr en leiðir þeirra lágu saman þegar hún var að leita að salerni. Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að framburður hennar um málsatvik hafi verið einkar trúverðugur, en skýrsla ákærða hins vegar ótrúverðug. Af því sem áður segir má ráða að ekki geti hafa liðið nema innan við ein mínúta frá því að A og ákærði fóru af 1. hæð hótelsins og þar til hún var komin ein inn á salernið í kjallaranum. Er engin ástæða til að ætla annað en að ákærða hafi verið fullljóst að A var drukkin. Á þessari örstuttu stund er með ólíkindum að þau samskipti geti hafa átt sér stað milli þeirra, sem ákærði heldur samkvæmt áðursögðu fram. Hann getur heldur ekki hafa haft réttmæta ástæðu til að ætla að hún væri samþykk kynmökum við hann af þeim sökum einum að hún hafi ekki veitt honum líkamlega mótspyrnu á salerninu eða hrópað á hjálp meðan á kynmökunum stóð, en hún hefur lýst því að þetta hafi stafað af því að hún hafi orðið fyrir slíku áfalli þegar ákærði ýtti henni inn í salernisklefann að hún hafi ekki getað brugðist við. Er því óhjákvæmilegt að líta svo á að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi haft ásetning til þess brots, sem honum er gefið að sök. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

Ákærði verður dæmdur til að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru með virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði, R-x-x D-x-x S-x-x, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 470.857 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 435.750 krónur.