22/2004

A krafðist þess aðallega að R yrði dæmdur skaðabótaskyldur vegna slyss, sem A varð fyrir í febrúar 1996, þegar hún hrasaði fyrir utan kaffistofu Strætisvagna Reykjavíkur, þar sem hún starfaði sem vagnstjóri. Talið var að slysið yrði rakið til gáleysis A og fengu skýrslur, sem teknar voru af A og nafngreindum manni eftir uppkvaðningu héraðsdóms, engu um það breytt. Var því ekki fallist á að R bæri skaðabótaábyrgð vegna slyssins. A fékk í maí 1999 greitt úr slysatryggingu starfsmanna R samkvæmt örorkumati. Í júní 2001 fékk hún örorkumat annars læknis vegna slyssins, þar sem örorka hennar var metin meiri en í fyrra matinu. Varakrafa A laut að því að fá uppgjör bóta úr slysatryggingunni tekið upp á ný með tilliti til þessa síðara örorkumats. Í reglum um slysatryggingar launþega R var skýrt tekið fram að undantekningarlaust skyldi framkvæma örorkumat vegna bóta úr tryggingunni í síðasta lagi þremur árum eftir slysið. Ekki þóttu hafa verið færð fram haldbær rök fyrir því að A gæti verið óbundin af ákvæðum fyrrnefndra reglna og voru því ekki efni til að verða við varakröfu hennar.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir M-kk-nf S-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf.

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 16. janúar 2004. Hún krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur skaðabótaskyldur vegna slyss, sem hún hafi orðið fyrir 1. febrúar 1996 þegar hún hafi hrasað fyrir utan kaffistofu Strætisvagna Reykjavíkur á horni Kalkofnsvegar og Hafnarstrætis í Reykjavík. Til vara krefst áfrýjandi þess að viðurkennt verði að stefnda hafi verið óheimilt að takmarka slysatryggingarbætur til hennar „með þeim hætti sem gert er í reglum nr. sl-1/90 og sl-2/90 um slysatryggingar launþega Reykjavíkurborgar, er samþykktar voru í borgarráði Reykjavíkur 5. júní 1990.“ Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar, sem hún hefur notið á báðum dómstigum.

Stefndi krefst þess aðallega að héraðsdómur verði staðfestur og sér dæmdur málskostnaður fyrir Hæstarétti, en til vara að sök verði skipt vegna eigin sakar áfrýjanda og málskostnaður falli niður.

Eftir uppkvaðningu héraðsdóms kom áfrýjandi á ný fyrir dóm til að lýsa frekar atvikum að slysinu, sem hún varð fyrir 1. febrúar 1996 og dómkröfur hennar í málinu snúa að. Einnig kom fyrir dóm nafngreindur maður, sem starfaði með áfrýjanda sem vagnstjóri hjá Strætisvögnum Reykjavíkur á umræddum tíma. Hann kvaðst ekki hafa orðið vitni að slysi áfrýjanda, en lýsti á hinn bóginn aðstæðum á vettvangi. Skýrslur þessar fá engu breytt um niðurstöðu hins áfrýjaða dóms varðandi aðalkröfu áfrýjanda, sem verður þannig staðfest með vísan til forsendna hans.

Svo sem nánar greinir í héraðsdómi beindi áfrýjandi kröfu til stefnda 16. desember 1998 um greiðslu bóta vegna fyrrnefnds slyss úr slysatryggingu starfsmanna Reykjavíkurborgar. Að tilhlutan stefnda og með samþykki áfrýjanda mat nafngreindur sérfræðingur í bæklunarskurðlækningum tímabundna og varanlega örorku hennar af slysinu samkvæmt skilmálum slysatryggingarinnar í álitsgerð 9. apríl 1999. Varð niðurstaðan sú að áfrýjandi hafi verið óvinnufær af þessum sökum í samtals tvo mánuði og þrjár vikur, en varanleg örorka hennar var metin 15%. Á grundvelli þessarar álitsgerðar voru áfrýjanda greiddar 781.710 krónur úr slysatryggingu 25. maí 1999. Áfrýjandi fékk 6. júní 2001 örorkumat annars læknis vegna þessa slyss, þar sem meðal annars var komist að þeirri niðurstöðu að áfrýjandi hafi verið óvinnufær í sex mánuði af þessum völdum, en varanlegur miski hennar samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 var metinn 30% og varanleg örorka samkvæmt 5. gr. sömu laga 40%. Beinist áðurgreind varakrafa áfrýjanda að því að fá uppgjör bóta úr slysatryggingunni tekið upp á ný með tilliti til þessa síðara örorkumats.

Í grein 7.1.1. í kjarasamningi stefnda við Starfsmannafélag Reykjavíkurborgar, sem var í gildi þegar áfrýjandi varð fyrir umræddu slysi, var um slysatryggingar starfsmanna vísað til „reglna nr. sl.-1/90 og sl.-2/90 samþykktum af borgarráði þann 5. júní 1990.“ Fyrrnefndu reglurnar, sem þar var vísað til, liggja fyrir í málinu. Samkvæmt grein 3.6 í þeim mátti í fyrsta lagi ákveða örorku vegna greiðslu úr slysatryggingu einu ári eftir slys, en teldi slasaði eða stefndi að örorkan kynni að breytast upp frá því mátti fresta endanlegu örorkumati, en þó ekki lengur en í þrjú ár frá slysdegi. Í grein 3.8 sagði meðal annars eftirfarandi: „Þótt gera megi ráð fyrir að ástand hins slasaða kunni að breytast, skal undantekningarlaust framkvæma örorkumat í síðasta lagi þremur árum eftir slysið. Í þessu tilfelli ber að ákveða örorkuna eins og gera má ráð fyrir, að hún verði endanleg.“ Án tillits til þess hvort ákvæði 33. gr. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga með áorðnum breytingum, sem áfrýjandi vísar til um varakröfu sína, geti eftir efni sínu átt hér við, verður að líta til þess að áfrýjanda hefði verið í lófa lagið að kynna sér þessa skilmála slysatryggingarinnar, en með þeim var markað nánar inntak þess réttar, sem henni var veittur á grundvelli kjarasamnings. Ákvæði skilmálanna, sem hér um ræðir, geta hvorki talist óeðlileg né óvenjuleg á sínu sviði. Með því að ekki hafa verið færð fram haldbær rök fyrir því að áfrýjandi geti verið óbundin af þessum ákvæðum eru ekki efni til að verða við varakröfu hennar.

Samkvæmt framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur. Rétt er að aðilarnir beri hvort sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda hér fyrir dómi fer samkvæmt því, sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Hæstarétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, A-kvk-ef A-kvk-ef, fyrir Hæstarétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 250.000 krónur.