564/2002

Í málinu deildu FLE hf. og bæjarfélagið S um skyldu þess síðarnefnda til endurgreiðslu oftekins fasteignaskatts á árunum 1998, 1999 og 2000. Óumdeilt var að vegna mistaka hafði álagningarstofn vegna fasteignaskatts FLE verið ákvarðaður 36.8% of hár á tímabilinu 1989-2000. Byggði FLE hf. endurgreiðslukröfu sína á ákvæðum laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda. Í ljósi fyrningarákvæðis 4. gr. laganna laut krafa hans aðeins að fyrrgreindum þremur árum. Talið var að krafa um endurgreiðslu oftekinna skatta stofnist þegar ofgreiðsla á sér stað. Krafa þessi hafi því verið til þegar FLE hf. tók við öllum eignum, réttindum og skyldum FLE 1. október 2000 samkvæmt lögum nr. 76/2000, sbr. 13. gr. laganna. Töldust umrædd kröfuréttindi því hafa flust til FLE hf. og félagið því réttur aðili málsins. Var kröfu FLE hf.  réttilega beint að S í samræmi við 1. gr. laga nr. 29/1995. Þar sem fasteignaskattur hafði verið ákvarðaður samkvæmt röngum álagningarstofni á árunum 1998, 1999 og 2000 bar S að endurgreiða FLE hf. hinn oftekna skatt með vöxtum í samræmi við ákvæði laga nr. 29/1995.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir G-kvk-nf E-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf, M-kk-nf S-kk-nf og P-kk-nf K-x-x H-kk-nf.

Aðaláfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar 19. desember 2002. Hann krefst þess, að stefnda verði gert að greiða sér 39.182.498 krónur með nánar tilgreindum ársvöxtum af tilteknum fjárhæðum frá 2. febrúar 1998 til 9. september 1999 og dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 1. júlí 2001 en samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi til Hæstaréttar 20. febrúar 2003. Hann krefst aðallega sýknu af öllum kröfum aðaláfrýjanda en til vara staðfestingar héraðsdóms um annað en málskostnað, sem hann krefst í báðum tilvikum í héraði og fyrir Hæstarétti. Til þrautavara krefst hann þess, að kröfur aðaláfrýjanda verði lækkaðar verulega en málskostnaður felldur niður.

Nokkur ný gögn hafa verið lögð fyrir Hæstarétt.

I.

Eins og um getur í héraðsdómi fjallar mál þetta um fasteignaskatt til gagnáfrýjanda af flugstöðvarbyggingu aðaláfrýjanda árin 1998, 1999 og 2000. Viðurkennt er, að aðaláfrýjanda hafi verið gert að greiða fasteignaskatt af flugstöðinni samkvæmt gjaldstofni, sem vegna mistaka Fasteignamats ríkisins var 36,8% of hár, en mistök þessi, sem upphaflega voru gerð við útreikning á álagningarstofni flugstöðvarinnar frá árinu 1989, komu í ljós um mitt ár 1999. Aðaláfrýjandi fór 2. september 1999 fram á leiðréttingu á þessum mistökum við Fasteignamat ríkisins, sem tók matið til endurskoðunar. Með úrskurði sínum 22. júní 2001 endurmat Fasteignamat ríkisins endurstofnverð flugstöðvarinnar afturvirkt vegna áranna 1994 til 2000 (gjaldárin 1995 til 2001). Báðir málsaðilar kærðu úrskurðinn til Yfirfasteignamatsnefndar, sem kvað upp úrskurð 30. október 2002, eftir aðalmeðferð málsins í héraði, sem fram fór 18. sama mánaðar. Úrskurður þessi hefur verið lagður fyrir Hæstarétt. Niðurstaða hans var sú, að kröfu aðaláfrýjanda um leiðréttingu á álagningarstofnunum árin 1989 til 1998 var vísað frá þar sem um væri að ræða ágreining, sem félli utan valdsviðs Fasteignamats ríkisins og Yfirfasteignamatsnefndar. Þá var ákvörðun Fasteignamats ríkisins um álagningarstofna húss og lóðar árin 1994 til 1998 felld úr gildi, þar sem lagaheimild skorti fyrir fasteignamatið til að ákvarða að eigin frumkvæði endurmat flugstöðvarinnar með afturvirkum hætti. Yfirfasteignamatsnefndin ákvað hins vegar álagningarstofn húss og lóðar flugstöðvarbyggingarinnar þann 1. desember 1999 samtals 3.650.000.000 krónur og skyldu álagningarstofnar húss og lóðar 1. desember 2000 reiknaðir samkvæmt reglum Fasteignamats ríkisins um framreikning frá 1. desember 1999.

II.

Gagnáfrýjandi krefst aðallega sýknu vegna aðildarskorts. Aðaláfrýjandi sé ekki eigandi umdeildrar kröfu. Krafan hafi ekki verið til 1. október 2000, þegar aðaláfrýjandi yfirtók Flugstöð Leifs Eiríkssonar, sbr. 1. gr. laga nr. 76/2000 um stofnun hlutafélags um Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Hennar sé hvergi getið í lögunum eða athugasemdum með frumvarpi að lögunum, og ekki heldur í skýrslu matsnefndar, sem skipuð var samkvæmt 4. gr. laganna. Þá liggi engin gögn fyrir um hana í bókhaldi félagsins. Hafi krafan einhvern tímann verið til hefði hún aðeins átt að beinast að Fasteignamati ríkisins þar sem meint tjón aðaláfrýjanda hafi stafað af mistökum þess.

Krafa um endurgreiðslu á ofgreiddum skatti verður til þegar greitt er, og er óumdeilt að Flugstöð Leifs Eiríkssonar innti af hendi allar þær fasteignaskattsgreiðslur, sem hér um ræðir. Samkvæmt 13. gr. laga nr. 76/2000 yfirtók aðaláfrýjandi Flugstöð Leifs Eiríkssonar 1. október 2000 með öllum eignum, réttindum, skuldum og skuldbindingum, sem henni fylgdu. Er fallist á það með héraðsdómi, að þau kröfuréttindi, sem hér um ræðir, falli undir þessa tilgreiningu og að ósannað sé, að gert hafi verið ráð fyrir því, að þau væru undanskilin við yfirtökuna. Einnig er fallist á það með héraðsdómi, að kröfunni sé réttilega beint að gagnáfrýjanda, sbr. 1. gr. laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda. Kröfu gagnáfrýjanda um sýknu vegna aðildarskorts er því hafnað.

III.

Eins og fram kemur í héraðsdómi var Flugstöð Leifs Eiríkssonar metin frummati 1987 af Fasteignamati ríkisins samkvæmt þágildandi lögum nr. 94/1976 um skráningu og mat fasteigna. Við útreikning á álagningarstofninum var ákveðið að notast við markaðsstuðul fyrir atvinnuhúsnæði í Reykjavík, sem var 1,000, í stað markaðsstuðuls fyrir atvinnuhúsnæði í Miðneshreppi, sem var 0,731. Með lögum nr. 91/1989 um tekjustofna sveitarfélaga var reglum um álagningarstofn fasteigna breytt á þann veg, að stofn til álagningar fasteignaskatts á hús og mannvirki skyldi vera eins reiknaður um allt land og skyldi nota markaðsstuðul fyrir Reykjavík fyrir allar slíkar eignir á landinu. Þau mistök voru þá gerð, að markaðsstuðull flugstöðvarinnar var hækkaður aftur um sama hlutfall og annarra húsa í Miðneshreppi, sem þegar hafði verið gert árið 1987. Álagningarstofn flugstöðvarinnar var því rangt reiknaður, 36,8% of hár, og er það viðurkennt af gagnáfrýjanda og Fasteignamati ríkisins.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 29/1995 skulu stjórnvöld, sem innheimta skatta eða gjöld, endurgreiða það fé sem ofgreitt reynist lögum samkvæmt, ásamt vöxtum. Aðaláfrýjandi greiddi fasteignaskatt samkvæmt röngum álagningarstofni fyrir árin 1990 til og með 2000, er ákveðið var með lögum nr. 144/2000 að stofn til álagningar fasteignaskatts skyldi aftur vera fasteignamat viðkomandi eignar. Vegna ákvæða 4. gr. laga nr. 29/1995 um fyrningu gerir aðaláfrýjandi aðeins kröfu til endurgreiðslu ofgreidds fasteignaskatts vegna áranna 1998, 1999 og 2000.

Eins og lýst er að framan felldi Yfirfasteignamatsnefnd úr gildi ákvörðun Fasteignamats ríkisins um afturvirkt endurmat álagningarstofna flugstöðvarinnar vegna gjaldáranna 1995 til 1999 og ber að endurgreiða aðaláfrýjanda 11.176.705 krónur, sem eru ofgreiddir fasteignaskattar vegna ársins 1998, og 12.663.602 krónur vegna ársins 1999. Yfirfasteignamatsnefnd ákvað álagningarstofn ársins 2000 vegna húss og lóðar 3.650.000.000 krónur. Leiðréttur álagningarstofn samkvæmt kröfu aðaláfrýjanda vegna þess árs er 3.496.219.000 krónur og krafa hans um endurgreiðslu er 15.342.191 króna. Samkvæmt endurmati Yfirfasteignamatsnefndar er ofgreiddur fasteignaskattur vegna ársins 2000 13.525.578 krónur. Endurmat þetta var gert í tilefni fyrrgreindrar kröfu aðaláfrýjanda um leiðréttingu 2. september 1999, og verður endurgreiðsla til hans miðuð við þann gjaldstofn.

Samkvæmt framansögðu ber gagnáfrýjanda að endurgreiða aðaláfrýjanda 37.365.885 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti, svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Sandgerðisbær, greiði aðaláfrýjanda, Flugstöð Leifs Eiríkssonar hf., 37.365.885 krónur með 4,85% ársvöxtum af 1.596.673 krónum frá 2. febrúar 1998 til 3. mars sama ár en af 3.193.345 krónum frá þeim degi til 21. sama mánaðar, með 4,75% ársvöxtum frá þeim degi til 2. apríl sama ár, af 4.790.017 krónum frá þeim degi til 8. maí sama ár, af 6.386.689 krónum frá þeim degi til 2. júní sama ár, af 7.983.361 krónu frá þeim degi til 30. sama mánaðar, af 9.580.033 krónum frá þeim degi til 6. ágúst sama ár, af 11.176.705 krónum frá þeim degi til 1. október sama ár, með 4,25% ársvöxtum frá þeim degi til 21. desember sama ár, með 4% ársvöxtum frá þeim degi til 5. febrúar 1999, af 13.254.506 krónum frá þeim degi til 9. mars sama ár, af 14.680.237 krónum frá þeim degi til 10. sama mánaðar, af 14.801.779 krónum frá þeim degi til 9. apríl sama ár, af 15.877.802 krónum frá þeim degi til 12. sama mánaðar, af 16.609.485 krónum frá þeim degi til 4. maí sama ár, af 18.417.191 krónu frá þeim degi til 2. júní sama ár, af 20.224.896 krónum frá þeim degi til 2. júlí sama ár, af 22.032.602 krónum frá þeim degi til 3. ágúst sama ár og af 23.840.307 krónum frá þeim degi til 9. september sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 25/1987 frá þeim degi til 4. febrúar 2000, af 25.772.532 krónum frá þeim degi til 8. mars sama ár, af 27.704.757 krónum frá þeim degi til 4. apríl sama ár, af 29.636.982 krónum frá þeim degi til 3. maí sama ár, af 31.569.207 krónum frá þeim degi til 7. júní sama ár, af 33.501.432 krónum frá þeim degi til 5. júlí sama ár, af 35.433.657 krónum frá þeim degi til 4. ágúst sama ár, af 37.365.885 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2001, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti samtals 1.200.000 krónur.