E-318/2006

Mál þetta, sem dómtekið var að loknum munnlegum málflutningi þann 11. september 2007, var höfðað fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra af Axis-húsgögnum ehf., Smiðjuvegi 9d, Kópavogi, á hendur Lundi rekstrarfélagi, Eyrarlandsvegi 28, Akureyri, með stefnu, birtri þann 29. júní 2006.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð kr. 646.929,- ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af kr. 646.929,- frá 30. september 2003 til 1. desember 2005, en þá af kr. 462.480,- frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að mati dómsins eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar og dráttarvextir þá eingöngu dæmdir frá dómsuppsögudegi. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda að mati dómsins eða skv. framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættu 24,5% álagi er nemi virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

I. Málavextir.

Forsaga máls þessa er sú að hinn 15. apríl 2003 gerðu stefnandi og stefndi með sér verksamning sem fól í sér að stefnandi tók að sér að smíða og setja upp húsgögn, nánar tiltekið skrifborð, náttborð, hillur og rúm í herbergi nemendagarða við Menntaskólann á Akureyri. Var samningurinn gerður að undangengnu útboði þar sem stefnandi átti lægsta tilboð.

Samkvæmt samningnum átti vinna við verkið að hefjast þegar að lokinni undirritun og átti að vinna það í tveimur áföngum. Skyldi fyrri áfanga vera lokið eigi síðar en 19. júní 2003 en síðari áfanga eigi síðar en 26. ágúst 2003. Fyrir verkið átti stefndi að greiða stefnanda kr. 14.663.274,- og átti að greiða eftir því sem verkinu miðaði áfram. Upphaflegt tilboð stefnanda hljóðaði raunar upp á kr. 19.409.570,- en samkvæmt því ætlaði stefnandi að útvega dýnur í rúmin og var verð dýnanna samkvæmt tilboðinu kr. 4.746.296,-. Stefndi ákvað hins vegar að taka tilboði annars aðila í dýnurnar sem leiddi til lækkunar á samningsfjárhæðinni. Þá er tekið fram í samningi aðila að verðið sé fast og taki engum verðbreytingum.

Stefnandi hófst handa við verkið og skilaði hann af sér fyrri hluta verksins þann 16. júní 2003 og seinni hlutanum þann 23. ágúst 2003. Stefndi kveður að við lokaúttekt verksins af hans hálfu hafi fundist töluverðir gallar á verkinu sem stefnandi hafi bætt úr að hluta eftir að þess var óskað en ákveðið hafi verið að aðhafast ekki frekar varðandi gallana. Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um greiðslu samkvæmt reikningi sem hann gaf út þann 30. september 2003 að fjárhæð kr. 646.929,-. Eins og nánar greinir síðar er ágreiningur með málsaðilum um ýmis atvik málsins og réttmæti umrædds reiknings.

II. Málsástæður og lagarök stefnanda.

Samkvæmt því sem fram kemur í stefnu er skuld stefnda til komin vegna aukaverka sem stefnandi þurfti að inna af hendi en ekki komu fram í samningi aðila þar sem stefnandi hefði ekki getað gert sér grein fyrir þeim við samningsgerðina. Afrit af reikningnum er meðal gagna málsins og kemur þar fram eftirfarandi sundurliðun á kröfufjárhæðinni:

Fundir kr. 86.750,00

Frumsmíði – náttborð og rúm kr. 54.800,00

Kostnaður vegna breytts afgreiðslutíma

-fyrri hluti verks kr. 274.217,00

-seinni hluti verks kr. 103.855,00

Samtals án vsk. kr. 519.622,00

Vsk kr. 127.307,00

Til greiðslu kr. 646.929,00

Stefndi hefur fallist á réttmæti kröfuliðar að fjárhæð kr. 103.855,- vegna kostnaðar við breyttan afgreiðslutíma á seinni hluta verks og verður því ekki frekar fjallað um þann lið hér.

Kröfuliðinn „fundir“ rökstyður stefnandi með því að upphaflegt tilboð hans í verkið hefði miðast við að hann myndi útvega dýnur í rúmin sem hann tók að sér að smíða. Stefnandi hafi hins vegar ákveðið að kaupa dýnurnar af öðrum aðila og voru dýnurnar ekki sams konar og stefnandi hafði miðað við í tilboði sínu. Leiddi það til þess að stefnandi og sá aðili sem útvegaði dýnurnar þurftu að samræma verkþætti sína. Stefnandi kveður kostnað við fundi vera vegna þessarar samræmingar verkþátta auk þess sem teikningar og verklýsingar hafi verið ófullkomnar varðandi ýmis útfærsluatriði og hönnun þannig ekki verið að fullu lokið sem einnig hafi kallað á fundahöld.

Að því er varðar kröfuliðinn „frumsmíði – náttborð og rúm“ vísar stefnandi til þess að arkitekt verksins hafi óskað eftir því við hann að hann smíðaði sýnishorn af umræddum húsgögnum en slíkt sé óvanalegt og beri að greiða sérstaklega fyrir það.

Að því er varðar kröfuliðinn „kostnaður vegna breytts afgreiðslutíma – fyrri hluti verks“ vísar stefnandi til þess samkvæmt samningi aðila hafi honum borið að skila þeim verkhluta af sér eigi síðar en 19. júní 2003 en hafi verið flýtt til 16. júní 2003. Um ástæður þess að vinnunni var flýtt segir stefnandi að Þ-kk-nf S-kk-nf sem var eftirlitsmaður stefnda hafi óskað eftir því við sig að vinnu við fyrri hluta yrði lokið eigi síðar en 16. júní 2003 og þær óskir hafi svo verið ítrekaðar af T-kk-þgf G-kk-þgf skólameistara Menntaskólans á Akureyri. Stefnandi kveðst hafa orðið við beiðni stefnda en það hafi hins vegar þýtt að hann þurfti að láta vinna meiri yfirvinnu og einnig hafi þurft fleiri menn í uppsetningu á staðnum en ella. Það ásamt því að aðstæður á verkstað hafi ekki verið fullnægjandi hafi leitt til aukins kostnaðar sem skýri umræddan lið í reikningi stefnanda. Kveðst stefnandi hafa gert fulltrúa stefnda þetta ljóst.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga sem m.a. fái stoð í 45. og 51. gr. laga nr. 50/2000. Um gjalddaga kröfunnar vísar hann einkum til meginreglu 49. gr. sömu laga. Varðandi dráttarvexti vísar hann til III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og um málskostnaðarkröfu sína vísar hann til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III. Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að á stefnandi og stefndi hafi gert með sér tvíhliða, gagnkvæman samning um að stefnandi tæki að sér tiltekið verkefni gegn ákveðnu gjaldi. Stefndi hafi efnt skyldur sínar samkvæmt samningnum og í raun ríflega það. Þá byggir stefndi á því að hann hafi aldrei samþykkt nein aukaverk í tengslum við verksamning aðila en samkvæmt almennum reglum kröfu- og verktakaréttar hefði stefnanda borið að afla fyrirfram samþykkis til aukaverka sem kynnu að falla til vegna verksins, hafi um þau verið að ræða, sbr. meginreglur ÍST 30.

Varðandi kröfuliðinn „fundir“ vísar stefndi til þess að komið hafi fram í grein 1.2.4. í útboðslýsingu að verkkaupi áskildi sér rétt til að taka hluta tilboðs og taka tilboði frá fleiri en einum aðila í húsgögnin annars vegar og rúmdýnur hins vegar. Stefnanda hafi því frá upphafi verið ljóst að hugsanlega yrði gengið til samninga við fleiri en einn aðila sem þá þyrftu að samræma sína verkþætti. Þá hafnar stefndi því að hann eigi að greiða fyrir fundi sem stefndi þurfti að halda þar sem hönnun húsgagnanna hafi ekki verið að fullu lokið við samningsgerð. Stefndi bendir á að samkvæmt útboðslýsingu hafi framleiðandi haft möguleika á að aðlaga framleiðslu að sínum aðferðum og því eðlilegt að stefnandi leggi vinnu í slíkt.

Stefndi hafnar því að greiða fyrir frumsmíði húsgagna þar sem honum hafi ekki verið afhent frumsmíðin. Vísar hann í því sambandi sérstaklega til 49. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Stefndi mótmælir því að honum beri að greiða kostnað vegna þess að skiladegi fyrri verkhluta var flýtt. Í því sambandi vísar hann til þess að samkvæmt ákvæði 1.2.11 í útboðslýsingu hafi komið fram að verklok fyrri hluta skyldu vera eigi síðar en 13. júní 2003. Í greinargerð stefnda segir að við undirritun verksamnings þann 15. apríl 2003 hafi aðilar gert þá breytingu texta verksamningsins að fyrri áfanga skyldi að fullu lokið eigi síðar en 19. júní í stað 13. júní eins og tiltekið var í útboðslýsingu. Stefndi fullyrðir að þrátt fyrir þessa breytingu á dagsetningu hafi skilningur beggja aðila verið sá að verkinu skyldi eigi að síður vera lokið þann 13. júní og í síðasta lagi þann 16. júní. Breyting á dagsetningunni hafi einkum verið gerð til að losa stefnanda undan hugsanlegum dagsektum en samkvæmt verksamningi skyldi stefnandi greiða stefnda dagsektir að fjárhæð kr. 150.000,- fyrir hvern dag sem afhending tefðist fram yfir tilgreindan dag í samningi.

Stefndi byggir varakröfu sína um lækkun á kröfu á því sem rakið er til rökstuðnings aðalkröfu hans. Telur stefndi ljóst að verulegur hluti þess kostnaðar sem stefnandi telur til aukakostnaðar eigi að falla undir samningsgreiðslu stefnda, sem hann hafi þegar innt af hendi. Einnig telur stefndi að í ljósi lítilla gæða vörunnar ætti að lækka reikning stefnanda með tilliti til sanngirnissjónarmiða. Þá vísar stefndi til þess að stefnandi hafi fengið endurgjaldslausa gistingu fyrir starfsmenn sína meðan á flutningum stóð.

Um lagarök fyrir sýknukröfu og varakröfu sinni vísar stefndi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og efndir þeirra. Jafnframt er vísað til meginreglna verktakaréttar t.d. varðandi aukaverk. Þá er einnig vísað sérstaklega til 38., 45. og 49. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, til samningalaga nr. 7/1936 og til laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Málskostnaðarkröfu sína styður stefndi við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sérstaklega 130. gr. og um virðisaukaskatt vísast til laga nr. 50/1988 en stefndi sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili.

IV. Niðurstaða.

Óumdeilt er í máli þessu að aðilar gerðu með sér verksamning sem fól í sér að stefnandi tók að sér að smíða og setja upp húsgögn, nánar tiltekið skrifborð, náttborð, hillur og rúm í herbergi nemendagarða við Menntaskólann á Akureyri. Í verksamningnum kom fram að vinna átti verkið í tveimur áföngum. Skyldi fyrri áfanga vera lokið eigi síðar en 19. júní 2003 en síðari áfanga eigi síðar en 26. ágúst 2003. Samkvæmt samningnum átti stefndi að greiða stefnanda kr. 14.663.274,- fyrir verkið.

Mál þetta er til komið vegna reiknings sem stefnandi gaf út til stefnda þann 30. september 2003 vegna tilgreindra verka sem stefnandi telur að falli utan verksamnings aðila en hann hafi engu að síður orðið að inna af hendi.

Fyrsti liður umrædds reiknings er að fjárhæð kr. 86.750,- auk virðisaukaskatts og kemur þar fram að hann sé til kominn vegna funda. Stefnandi hefur haldið því fram að stefndi eigi að greiða umræddan kostnað þar sem hann hafi ákveðið að taka tilboði annars aðila en stefnanda í rúmdýnur og það hafi kallað á samræmingu verkþátta sem stefnandi hefði ekki getað gert ráð fyrir við samningsgerð og einnig hafi teikningar og verklýsingar ekki verið nægilega góðar og það hafi einnig kallað á fundahöld. Verksamningur aðila þessa máls var gerður að undangengnu útboði þar sem fram kom að verkkaupi áskildi sér rétt til að taka hluta tilboðs og taka tilboði frá fleiri en einum aðila í húsgögnin annars vegar og rúmdýnur hins vegar. Verður því að telja að stefnanda hafi mátt vera ljóst frá upphafi að svo kynni að fara að hann þyrfti að aðlaga framleiðslu sína að öðrum dýnum en hann hafði sjálfur ætlað að útvega samkvæmt tilboði sínu. Hafi stefnanda hins vegar yfirsést þetta atriði þegar hann bauð í verkið verður að telja að honum hafi mátt vera það ljóst eigi síðar en við samningsgerðina þann 15. apríl 2003. Þá kemur fram í gögnum málsins að umræddir fundir voru haldnir 19., 21. og 27. mars og 2. apríl eða tveimur til þremur vikum fyrir undirritun verksamnings. Er því ekki unnt að fallast á það með stefnanda að hann hafi við samningsgerðina ekki getað gert sér grein fyrir því að hann þyrfti að samræma sína framleiðslu að dýnunum. Ber því að sýkna stefnda af umræddum kröfulið.

Varðandi kröfu um greiðslu fyrir frumsmíði vísast til þess að í gögnum málsins kemur fram að arkitektar verksins hafi óskað eftir henni og sú ósk hafi verið ítrekuð af fulltrúa stefnda þann 31. mars og 1. apríl 2003. Er því ekki unnt að fallast á með stefnanda að hann hafi við samningsgerðina þann 15. apríl 2003 ekki getað gert sér grein fyrir því að hann þyrfti að útbúa umrædda frumsmíði og ber því að sýkna stefnda af kröfum um greiðslu fyrir hana.

Þriðji liður hins umþrætta reiknings er að fjárhæð kr. 274.217,- auk virðisaukaskatts og er að því er fram kemur í reikningnum til kominn vegna kostnaðar við breyttan afgreiðslutíma á fyrri hluta verksins. Óumdeilt er að stefnandi skilaði fyrri hluta verksins af sér þann 16. júní en hefði samkvæmt verksamningi ekki þurft að gera það fyrr en í síðasta lagi þann 19. júní. Telja verður ljóst að stefndi hafi óskað eftir umræddri breytingu við stefnanda enda hafði hann mikla hagsmuni af því að húsnæðið kæmist í notkun þar sem von var á stórum hópi í gistingu í tengslum við árleg hátíðahöld á vegum Menntaskólans á Akureyri þann 16. júní. Fullyrðing stefnda um að ástæða þess að dagsetningu í samningi aðila hafi einkum verið breytt til losa stefnanda undan hugsanlegum dagsektum en hafi ekki átt að hrófla við því sem fram kom í útboðslýsingu er haldlaus og ósönnuð. Hafi vilji stefnda staðið til þess að losa stefnanda undan hugsanlegum dagsektum hefði honum verið í lófa lagið að gefa út yfirlýsingu um slíkt eða breyta ákvæði um dagsektir sem var í verksamningnum í stað þess að breyta ákvæði um verktímann. Með vísan til framangreinds og að virtum öðrum atvikum málsins er það mat dómsins að stefnda beri að greiða stefnanda endurgjald vegna kostnaðar við breyttan afgreiðslutíma á fyrri hluta verksins. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að það endurgjald sem stefnandi hefur krafist vegna þessa kröfuliðar sé ósanngjarnt og ber því að dæma stefnda til að greiða stefnanda vegna hans kr. 274.217,- auk virðisaukaskatts sem nemur kr. 67.183,-, eða samtals kr. 341.400,-.

Að mati dómara er nokkurt ósamræmi á milli kröfugerðar sem fram kemur í stefnu annars vegar og atvikalýsingar í stefnu og annarra gagna málsins hins vegar. Dómkröfur eins og þær eru settar fram í stefnu verða ekki skildar á annan hátt en að höfuðstóll skuldar sem krafist er greiðslu á sé að fjárhæð kr. 646.929,- sem er heildarfjárhæð reiknings þess sem deilt er um í málinu. Í málavaxtalýsingu í stefnu og á afriti kvittunar sem lögð var fram í málinu kemur hins vegar fram að stefnandi hafi greitt kr. 184.449,- inn á skuldina þann 1. desember 2005 og að tekið sé tillit til þess við kröfugerð í málinu. Af gögnum málsins má ráða að umrædd innborgun hafi verið vegna þess kröfuliðar sem stefndi hefur samþykkt frá upphafi, þ.e. vegna breytts afgreiðslutíma seinni hluta verksins auk virðisaukaskatts og dráttarvaxta af þeim kröfulið og lítur dómari því svo á að fullnaðaruppgjör vegna þess kröfuliðar hafi farið fram.

Stefnandi krefst dráttarvaxta af stefnukröfunni frá 30. september 2003 til greiðsludags. Að virtum atvikum málsins þykir rétt, með vísan til 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, að stefndi greiði dráttarvexti af tildæmdri fjárhæð frá 29. júní 2006 að telja.

Vegna atvika sem lögmönnum aðila eru báðum kunnar þykir dómara rétt að málskostnaður verði felldur niður.

Dóm þennan kvað upp Á-kk-nf P-kk-nf Á-kk-nf dómstjóri.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Lundur rekstrarfélag, greiði stefnanda, Axis húsgögnum ehf., kr. 341.400,- með dráttarvöxtum frá 29. júní 2006.

Málskostnaður fellur niður.

Á-kk-nf P-kk-nf Á-kk-nf.