A-25/2008

Gerðarbeiðandi er Vesturkaup ehf., kt. 000000-0000, Strandgötu 36, 460 Tálknafirði, en gerðarþoli er S-kk-nf B-kk-nf, kt. 000000-0000, Sæhvoli, 825 Stokkseyri.

Gerðarbeiðandi krefst þess að honum verði afhent skuldabréf, dagsett 2. október 2008, sem gerðarbeiðandi er skuldari að og H-kk-nf S-kk-nf og E-kvk-nf J-kvk-nf ábyrgjast með sjálfskuldarábyrgð sinni, að fjárhæð kr. 1.960.000, að það verði tekið úr umráðum gerðarþola og það fengið gerðarbeiðanda með beinni aðfarargerð. Þá krefst gerðarbeiðandi málskostnaðar að mati dómsins eða samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, auk þess að fjárnám verði heimilað af væntanlegri gerð.

Af hálfu gerðarþola er sú krafa gerð að kröfu gerðarbeiðanda verði hafnað. Þá krefst gerðarþoli málskostnaðar úr hendi sóknaraðila að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Krafa gerðarbeiðanda ásamt fylgiskjölum barst dóminum 12. nóvember 2008. Boðað var til fyrirtöku þann 19. nóvember s.á. og var málinu frestað til fyrirtöku og framlagningar greinargerðar gerðarþola til 27. nóvember s.á. Var aðalmeðferð ákveðin 18. desember sl. og fór aðalmeðferð fram þann dag og málið tekið til úrskurðar.

Málsástæður og lagarök gerðarbeiðanda.

Í greinargerð sóknaraðila kemur fram að gerðarbeiðandi hafi keypt með kaupsamningi, dagsettum 30. september sl., rekstur búðarinnar Merkisteins á Eyrarbakka af Biggabúð ehf., sem gerðarþoli er eigandi að, með krónum 3.800.000 auk sérstakrar greiðslu fyrir lager. Kaupverðið skyldi greitt með yfirtöku á yfirdrætti að fjárhæð 2.000.000 króna, útgáfu skuldabréfs að fjárhæð 1.800.000 krónur og staðgreiðslu á lager með verðum án virðisaukaskatts. Gerðarþoli hafi komið fram við kaupin fyrir hönd seljanda. Gerðarþoli sé skráður kröfuhafi á skuldabréfinu sem útgefið var, en þegar að útgáfu þess kom hefði gerðarþoli krafist þess að bréfið yrði að fjárhæð 1.960.000 krónur vegna affalla við að selja það til banka. Gerðarþoli hafi skrifað nafn sitt á skuldabréfið til staðfestingar því að hann hefði móttekið það. Fljótlega eftir kaupin hafi komið í ljós vanheimild seljanda en samkvæmt leigusamningi, dagsettum 1. mars 2007, á milli Olíuverslunar Íslands annars vegar og Biggabúðar ehf. hins vegar sé leigusamningurinn ekki framseljanlegur til þriðja aðila og öll viðskiptavild sé eign olíuverslunarinnar. Gerðarbeiðandi hafi aðeins verið í versluninni í tvo daga en hafi þá orðið að fara út úr húsnæðinu vegna afstöðu húseiganda, sem hafi ekki samþykkt söluna. Seljandi hafi því ekki haft heimild til að selja reksturinn, sem sé stórkostleg vanefnd á samningnum. Telur gerðarbeiðandi að um refsivert athæfi hafi verið að ræða og fjársvik, enda hafi gerðarþoli tekið við kaupsamningsgreiðslum grandvís um vanheimild sína. Fyrir utan að hafa ekki haft heimild til sölunnar hefði borist fjöldi bréfa frá birgjum þar sem því er lýst að lokað hefði verið fyrir öll viðskipti við Biggabúð ehf. vegna vanskila og að ekki verði um frekari viðskipti að ræða við nýjan rekstraraðila fyrr en uppgjör hafi farið fram á skuld Biggabúðar ehf. Þessu hefði gerðarþoli haldið leyndu við kaupin en ljóst sé að seljandi hafi verið grandsamur um skuldir við birgja og að ekki yrði um frekari viðskipti að ræða. Á þeim grundvelli að um svik, vanheimild og verulegar vanefndir á kaupsamningi væri að ræða, hefði gerðarbeiðandi rift kaupsamningum þann 10. nóvember 2008.

Gerðarbeiðandi segir málsástæður sínar vera þær að óumdeilt sé að það skuldabréf sem um ræðir hafi verið notað til greiðslu kaupsamnings um rekstur búðar. Óumdeilt sé að seljandi hafi ekki haft heimild til sölu rekstrarins og að samningnum hafi verið rift. Telur gerðarbeiðandi ljóst að varsla gerðarþola á skuldabréfinu sé ólögmæt og að honum beri að skila því. Við riftun kaupsamnings beri að skila þeim greiðslum sem inntar hafa verið af hendi og því sé gerðarþola skylt að láta bréfið af hendi. Vísar gerðarbeiðandi til almennra hegningarlaga nr. 19/1940, m.a. um að halda hlut frá eiganda og um fjársvik. Þá vísar hann til 78. gr. aðfararlaga nr. 90/1989. Varnarþing er byggt á 32. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og málskostnaðarkrafan byggð á XXI. kafla laganna.

Málsástæður og lagarök varnaraðila.

Varnaraðili kveður sóknaraðila hafa haft samband við sig í september sl., varðandi rekstur og sölu verslunarinnar Merkisteins á Eyrarbakka sem rekin var af Biggabúð ehf. Í framhaldi hafi viðræður hafist og varnaraðili lagt fram þau gögn sem sóknaraðili óskaði eftir. Í fyrstu hafi samist um að sóknaraðili keypti rekstur verslunarinnar Merkisteins með fyrirtöku á yfirdrætti upp á 2.000.000 króna, með yfirtöku á skuldabréfi upp á 2.300.000 krónur auk þess sem lager yrði talinn og samkomulag náð um verð á honum. Þá ætti varnaraðili að halda sinni kennitölu en sóknaraðili myndi reka verslunina á sinni kennitölu. Úr þessu hefði ekki orðið þar sem Glitnir banki hefði ekki samþykkt að sóknaraðili gerðist greiðandi að skuldabréfinu en bankinn myndi hins vegar samþykkja að sóknaraðili yfirtæki yfirdrátt að fjárhæð 2.000.000 króna. Í framhaldi hefðu aðilar hist og hafi niðurstaðan orðið sú að sóknaraðili gæfi út skuldabréf sem væri sams konar og skuldabréfið sem til stóð að yfirtaka, með sömu gjalddögum, vöxtum og fleiru. Seinnipartinn í september hafi varnaraðili verið boðaður á fund þar sem óánægju hafi verið lýst yfir með kaupverð verslunarinnar sem sóknaraðilar töldu vera of hátt. Hafi þá verið ákveðið að lækka kaupverðið um 500.000 krónur. Hafi fjárhæð skuldabréfsins verið lækkuð sem því nemur. Þann 30. september sl. hefði varnaraðili verið boðaður á fund sóknaraðila og hafi þá verið búið að útbúa alla pappíra varðandi söluna. Hefði varnaraðili undirritað þá ásamt sóknaraðila. Þann 2. október sl. hefði umrætt skuldabréf síðan verið undirritað og hefðu H-kk-nf S-kk-nf og E-kvk-nf J-kvk-nf tekist á hendur sjálfskuldarábyrgð á skuldinni. Hefði sóknaraðila í öllu þessu ferli verið gert ljóst að hann þyrfti sjálfur að ganga frá leigusamningi við Olís varðandi húsnæðið. Þann 15. október sl. hefði sóknaraðili tekið við lyklum að húsnæðinu og teljist hann í skilningi varnaraðila hafa samþykkt samning þann sem þeir undirrituðu. Þann 22. október hefði sóknaraðili óskað eftir fundi með varnaraðila. Þá þegar hefði varnaraðili ítrekað verið búinn að reyna að ná til sóknaraðila þar sem hann hafði þá ekki greitt fyrir lagerinn né yfirtekið yfirdrátt eins og samið hafði verið um. Taldi varnaraðili það ekki vera mál sóknaraðila hvernig varnaraðili gerði upp við birgja, auk þess að sóknaraðili hefði átt að þekkja til þeirra hluta þar sem hann væri einnig með verslunarrekstur á Tálknafirði. Þá segir í greinargerð varnaraðila að hann krefjist þess að sóknaraðili standi við gerða samninga. Telur sóknaraðili engar forsendur vera til að taka kröfur sóknaraðila til greina og að skilyrðum 78. gr. aðfararlaga nr. 90/1989 séu ekki fyrir hendi.

Forsendur og niðurstaða.

Við málflutning í máli þessu ítrekaði sóknaraðili gerðar kröfur og byggði á því að ofangreindum kaupsamningi hafi verið rift en varnaraðili hefði samþykkt riftun kaupsamningsins munnlega þrátt fyrir að hann hafi ekki mætt til fundar til að ganga frá uppgjöri þar um. Um sé að ræða ólögmæta viðskiptahætti og haldi gerðarþoli skuldabréfinu með ólögmætum hætti. Sóknaraðili hafi aldrei fengið afhent andlag það sem samningurinn snérist um og því beri varnaraðila að afhenda honum umþrætt skuldabréf.

Varnaraðili taldi fyrir dómi að 78. og 83. gr. aðfararlaga væri ekki fullnægt. Ágreiningur væri milli aðila vegna ofangreindrar sölu en það heimilaði sóknaraðila ekki að krefjast afhendingar með innsetningu hluta samningsgreiðslna. Þá væri umræddri riftun mótmælt og ósannað að riftun hafi átt sér stað með lögformlegum hætti. Skuldabréfið væri útgefið til S-kk-ef B-kk-ef en kaupsamningurinn sem deilt væri um væri á milli sóknaraðila og Biggabúðar ehf., kt. 000000-0000. Varnaraðili væri ekki aðili að þeim samningi auk þess sem ósannað væri að umrætt skuldabréf væri vegna þeirra viðskipta.

Ljóst er í máli þessu að mikill ágreiningur er um efndir kaupsamnings undirrituðum 30. september 2008. Þeim ágreiningi hefur ekki verið vísað til dómstóla og er ekki til úrlausnar í þessu máli. Sóknaraðili byggir kröfu sína á 78. gr. aðfararlaga nr. 90/1989. Samkvæmt 78. gr. aðfararlaga verður sá sem krefst innsetningar að færa sönnur á að hann eigi þau réttindi sem krafist er afhendingar á, eða telji svo ljóst, að sönnur verði færðar fyrir þeim með gögnum, sem aflað verður samkvæmt 83. gr. laganna. Ósannað er í máli þessu að kaupsamningi milli aðila hafi verið rift á lögmætan hátt eða um það samið að viðskiptin skuli ganga til baka. Af þeim gögnum sem lögð hafa verið fram í máli þessu, liggur alls ekki fyrir dóminum sönnun þess að sóknaraðili eigi þau réttindi sem hann kveðst eiga og geti með vísan til 78. gr. aðfararlaga krafist þess að fá umrætt skuldabréf sér afhent. Þá liggur einnig fyrir að kaupsamningur aðila er á milli sóknaraðila og Biggabúðar ehf., og því ósannað að umþrætt skuldabréf sé samningsgreiðsla vegna þeirra viðskipta. Eru skilyrði 78. gr. aðfararlaga nr. 90/1989 því ekki uppfyllt af hálfu sóknaraðila. Af þessum sökum verður að hafna kröfu sóknaraðila.

Eftir þessum úrslitum þykir rétt að sóknaraðili greiði varnaraðila 124.500 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Kröfu sóknaraðila, Vesturkaupa ehf, kt. 000000-0000, um að skuldabréf, dagsett 2. október 2008, sem sóknaraðili er skuldari að og H-kk-nf S-kk-nf og E-kvk-nf J-kvk-nf ábyrgjast með sjálfskuldarábyrgð sinni að fjárhæð 1.960.000 krónur, verði tekið úr umráðum varnaraðila, S-kk-ef B-kk-ef, kt. 000000-0000, og fengið sóknaraðila í hendur með beinni aðfarargerð, er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila, S-kk-þgf B-kk-þgf, 124.500 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.