E-878/2014

Mál þetta, sem dómtekið var 5. mars sl., höfðaði stefnandi, K-kk-nf F-kk-nf O-kk-nf, til heimilis að Akurbraut 21, Reykjanesbæ, hinn 16. júní 2014, gegn stefndu, H-kvk-þgf K-kvk-þgf G-kvk-þgf, Guðnýjarbraut 17, Reykjanesbæ.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda 466.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 11. október 2012 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi jafnframt málskostnaðar úr hendi stefndu.

Dómkröfur stefndu eru aðallega þær að hún verði sýknuð af kröfum stefnanda. Til vara krefst stefnda þess að stefnukrafan verði lækkuð verulega. Þá krefst hún málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Málsatvik eru þau samkvæmt framlögðum gögnum að 16. júlí 2012 skiptu málsaðilar á bifreiðunum ZH-988, af gerðinni BMW 530, árgerð 2004, og TF-045, af gerðinni Ford 350, árgerð 2004. Fékk stefnandi síðarnefndu bifreiðina í sinn hlut. Samkvæmt framlögðum kaupsamningi og afsali, dags. 16. júlí 2012, var kaupverð hennar 3.280.000 krónur.

Þegar bifreiðin TF-045 hafði verið í eigu stefnanda um hríð bilaði hún. Í málinu liggur frammi reikningur fyrir viðgerð á vél bifreiðarinnar að fjárhæð 708.508 krónur. Er reikningurinn dagsettur 13. febrúar 2014 og er hann nær samhljóða tilboði sem Jeppasmiðjan ehf. gerði stefnanda í viðgerð á bifreiðinni 11. október 2012.

Stefnandi óskaði eftir því við stefndu að hún tæki þátt í kostnaði við viðgerð á bifreiðinni TF-045 en ekki náðist um það samkomulag með aðilum. Leitaði stefnandi þá til til kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa og óskað álits nefndarinnar. Kærunefndin skilaði áliti sínu 4. apríl 2013. Í álitinu sagði meðal annars svo:

Að því er heddið varðar er það álit kærunefndarinnar að telja verði það galla á bifreiðinni, þótt gömul væri, að heddið skyldi reynast ónýtt eða í því ástandi að skipta þyrfti um það. Einungis leið um mánuður frá kaupum og þar til heddið gaf sig og þrátt fyrir að álitsbeiðandi virðist hafa ekið bifreiðinni um 8.000 km á þeim tíma verður að telja að verulegar líkur hafi verið á að heddið hafi eitthvað verið farið að gefa sig þegar kaupin fóru fram og að líkum einnig á þeim tíma sem seljandi keypti bifreiðina af fyrri eiganda, rúmum mánuði áður en álitsbeiðandi eignaðist bifreiðina.

Það er álit kærunefndarinnar að álitsbeiðandi hafi ekki mátt búast við því við kaupin að nauðsynlegt myndi reynast að skipta um hedd í bifreiðinni. Má því líta svo á að um leyndan galla hafi verið að ræða ...

Samkvæmt þessu var það álit nefndarinnar að bifreiðin hefði verið haldin leyndum galla við kaupin og að stefnda bæri ábyrgð á gallanum gagnvart stefnanda. Þar sem viðgerð myndi skila betri og verðmætari bifreið taldi nefndin aftur á móti að stefnandi skyldi sjálfur bera ⅓ hluta tjónsins en að stefndu bæri að bæta stefnanda ⅔ hluta þess, eða 466.000 krónur.

Eftir að álit kærunefndarinnar lá fyrir leitaði stefnandi til lögmannsstofu sem ritaði stefndu bréf 21. júní 2013. Í bréfinu var stefnda krafin um greiðslu 466.000 króna, auk dráttarvaxta og kostnaðar. Þar sem stefnda varð ekki við kröfum stefnanda var henni ritað innheimtubréf 5. júlí sama ár þar sem kröfur stefnanda voru ítrekaðar. Þegar stefnandi taldi orðið ljóst að stefnda hygðist ekki verða við kröfum hans höfðaði hann mál þetta 16. júní 2014 samkvæmt áðursögðu.

II

Stefnandi segir stefnukröfuna eiga rætur sínar að rekja til bílaviðskipta málsaðila. Hinn 19. (sic) júlí 2012 hafi málsaðilar skipt á BMW-bifreiðinni ZH-988 og Ford-bifreiðinni TF-045. Í stefnu málsins segir að síðarnefnda bifreiðin, sem komið hafi í hlut stefnanda, hafi við skiptin verið ekin 93.000 mílur samkvæmt akstursmæli.

Af hálfu stefnanda er því haldið fram að hann hafi látið framkvæma ástandsskoðun á bifreiðinni TF-045 áður en gengið var frá viðskiptum aðila. Ekkert óeðlilegt hafi komið fram við þá skoðun. Þá hafi stefnda fullyrt að ástand bifreiðarinnar væri gott.

Um það bil einum mánuði eftir kaupin hafi bifreiðin TF-045 bilað. Bilanagreining hafi meðal annars leitt í ljós að skipta þyrfti um heddpakkningu í vél bifreiðarinnar. Stefnandi hafi krafið stefndu um þátttöku í viðgerðarkostnaði og hafi stefnda í fyrstu tekið vel í þá málaleitan. Í framhaldinu hafi stefnandi látið áætla kostnað við viðgerðina og hafi niðurstaðan verið sú að viðgerð myndi kosta 700.000 krónur. Þegar á reyndi hafi samkomulag hins vegar ekki náðst við stefndu um þátttöku hennar í kostnaði við viðgerðina. Stefnandi hafi þá leitað til kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa og óskað álits nefndarinnar á ágreiningi sínum við stefndu. Var fullyrt af hálfu stefnanda í munnlegum málflutningi að stefndu hefði verið gefinn kostur á að láta málið til sín taka fyrir nefndinni. Kærunefndin hafi skilað áliti 4. apríl 2013 þar sem því hafi verið slegið föstu að bifreiðin hefði verið haldin leyndum galla við kaupin og að stefnda bæri ábyrgð á gallanum gagnvart stefnanda. Þar sem viðgerð myndi skila betri og verðmætari bifreið hafi nefndin komist að þeirri niðurstöðu að stefnandi skyldi sjálfur bera ⅓ hluta tjónsins en stefndu bæri að bæta stefnanda ⅔ hluta þess, eða 466.000 krónur.

Kröfu sína um skaðabætur/afslátt segir stefnandi samkvæmt framansögðu á því byggða að bifreiðin TF-045 hafi verið haldin leyndum galla við kaupin. Hvað tjón stefnanda varðar tekur hann fram að fyrirliggjandi skjal, sem beri yfirskriftina „reikningur“, dags 11. október 2012, sé í raun ekki reikningur vegna viðgerðar á bifreið stefnanda, TF-045, heldur tilboð Jeppasmiðjunnar ehf. í viðgerð á bifreiðinni. Reikningur sama aðila vegna viðgerðarinnar sé hins vegar dagsettur 13. febrúar 2014 og liggi hann frammi í málinu.

Um greiðsluskyldu stefndu vísar stefnandi, auk þess sem að framan greinir, til fyrrnefnds álits kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa. Jafnframt vísar hann til reglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga, meginreglna skaðabótaréttar um skaðabætur og afslátt og ákvæða laga nr. 48/2003 um neytendakaup.

Málskostnaðarkröfu sína styður stefnandi við ákvæði 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá styðst krafa hans um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun við lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Vísar stefnandi til þess að hann sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili og honum beri því nauðsyn til þess að fá dóm fyrir skattinum úr hendi stefndu.

III

Stefnda segir stefnanda ekki hafa sýnt fram á að hann hafi látið til þess bæran aðila gera ástandsskoðun á bifreiðinni TF-045 fyrir kaupin. Engin ástandsskýrsla eða skoðunarskýrsla liggi frammi í málinu. Ef stefnandi hefði uppfyllt skoðunarskyldu sína við kaupin hefði galli af þeim toga sem hér um ræði auðveldlega komið í ljós. Þess utan sé ljóst að stefnandi hafi verið meðvitaður um vandamál við vélar af þeirri gerð sem sé í bifreiðinni. Stefnanda hafi því verið í lófa lagið að gera fyrirvara um slíkan galla við kaupin. Hann hafi hins vegar látið það undir höfuð leggjast.

Stefnda kveðst hafna því sem röngu að hún hafi fyrir kaupin rætt ástand bifreiðarinnar við stefnanda, enda hafi hún ekki búið yfir nokkurri vitneskju um bifreiðina. Þá mótmælir stefnda því sérstaklega að um hafi verið að ræða lítið notaða bifreið. Bifreiðin hafi við kaupin verið 7½ árs gömul, ekin 93.000 km. Þá liggi fyrir, samkvæmt framlagðri eigendasögu bifreiðarinnar, að fyrri eigandi bifreiðarinnar hafi ekið henni tæplega 50.000 km á þeim 39 mánuðum sem hún var í hans eigu.

Af hálfu stefndu er þeirri fullyrðingu stefnanda mótmælt að hann hafi keyrt bifreiðina nokkur hundruð kílómetra eftir kaupin. Skilja verður orð lögmanns stefndu í munnlegum málflutningi svo að af hennar hálfu sé á því byggt að stefnandi hafi ekið bifreiðinni liðlega 5.000 kílómetra frá því að hann festi kaup á henni og þar til hann lét gera við vél hennar. Kveðst stefnda ekki með nokkru móti geta borið ábyrgð á meðferð eða notkun bifreiðarinnar á því tímabili. Vel sé mögulegt að heddpakkning hafi gefið sig vegna meðferðar stefnanda sjálfs á bifreiðinni.

Stefnda byggir kröfu sína um sýknu aðallega á því að hún skuldi stefnanda ekkert. Stefnandi geti ekki krafið stefndu um skaðabætur eða afslátt vegna leynds galla í bifreið sem hún hafi einungis verið skráður eigandi að í 37 daga og aldrei notað. Auk þess sé með öllu ósannað að bifreiðin hafi verið haldin þeim galla sem stefnandi vísi til í málatilbúnaði sínum.

Þá gerir stefnda athugasemd við aðild sína að málinu. Bendir stefnda á að annar aðili hafi átt bifreiðina í 39 mánuði á undan henni og ekið henni liðlega 50.000 km. Nærtækara og eðlilegra hefði því verið að stefna þeim aðila til greiðslu hinnar ætluðu skuldar.

Stefnda heldur því fram að engin sönnun liggi fyrir um tjón stefnanda. Ósannað sé að reikningur sá sem stefnandi reisi nú kröfur sínar á, dags. 13. febrúar 2014, hafi verið greiddur en engar kvittanir hafi verið lagðar fram fyrir greiðslum. Vætti forsvarsmanns Jeppasmiðjunnar ehf. fyrir dómi bendi þvert á móti til þess að reikningurinn sé ógreiddur að verulegu leyti. Þá bendir stefnda á að stefnandi hafi aldrei gefið henni kost á að láta meta hið ætlaða tjón áður en hann sjálfur lét framkvæmda viðgerð á vél bifreiðarinnar. Því hafi stefnda aldrei getað sannreynt meint tjón stefnanda

Hvað álit kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa varðar tekur stefnda fram að hún hafi ekki komið að meðferð málsins fyrir nefndinni. Stefnda kveðst í raun hafa verið grunlaus með öllu um tilvist málsins og ekki fregnað af meðferð þess fyrir kærunefndinni fyrr en eftir að nefndin komst að niðurstöðu.

Vegna niðurstöðu kærunefndarinnar vísar stefnda til þess að nefndin hafi komist að þeirri niðurstöðu í samræmi við 1. mgr. 35. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup „... að álitsbeiðandi geti í þessu tilviki haft uppi kröfur á hendur fyrri eiganda einnig, enda þótt hann hafi keypt bifreiðina af öðrum aðila.“ Þessu kveðst stefnda sammála. Næst hafi kærunefndin slegið því föstu að bifreiðin geti ekki talist gölluð í skilningi laga um neytendakaup, sbr. eftirfarandi: „Þrátt fyrir fullyrðingar álitsbeiðanda um að bæði seljandi og fyrri eigandi hafi vitað um ástand vélar bifreiðarinnar getur kærunefndin ekki fallist á þær fullyrðingar seljanda (sic) og getur bifreiðin því ekki talist gölluð í skilningi b-liðar 1. mgr. 16. gr. sbr. b-lið 1. mgr. 17. gr. Þá er ekkert komið fram í málinu sem bendir til þess að bifreiðin hafi ekki svarað til þeirra upplýsinga sem seljandi hafi gefið um hlutinn í skilningi c-liðar 1. mgr. 16. gr.“ Þessum niðurstöðum kærunefndarinnar kveðst stefnda einnig vera sammála.

Þrátt fyrir allt framangreint hafi kærunefndin hins vegar komist að þeirri niðurstöðu að telja yrði það galla á bifreiðinni, þótt gömul væri, að heddið skyldi reynast ónýtt eða í því ástandi að skipta þyrfti um það. Hafi nefndin talið verulegar líkur á að heddið hafi eitthvað verið farið að gefa sig þegar kaupin fóru fram og líklega einnig á þeim tíma sem stefnda keypti bifreiðina af fyrri eiganda. Því hafi það verið álit kærunefndarinnar að stefnandi hafi ekki mátt búast við því við kaupin að nauðsynlegt myndi reynast að skipta um hedd í bifreiðinni. Nefndin hafi því talið um leyndan galla að ræða, enda engar líkur á því að stefndu eða fyrri eiganda hafi verið, eða mátt vera, áðurlýst ástand vélarinnar ljóst. Þessum niðurstöðum kærunefndarinnar kveðst stefnda mótmæla harðlega. Alrangt sé að heddið í bifreiðinni hafi reynst ónýtt. Svo sem fram komi í gögnum málsins, þ.e. framlögðum reikningi Jeppasmiðjunnar ehf. og tilboði sama aðila í viðgerð á bifreiðinni, hafi einungis verið skipt um heddpakkningu en heddið sjálft planað. Því sé um algeran grundvallarmisskilning kærunefndarinnar að ræða á eðli umræddrar bilunar. Augljóst sé að nefndin hafi ekki skilið eðli bilunarinnar eða með hvaða hætti slík bilun geti átt sér stað. Fullyrðir stefnda að heddpakkning geti farið í bíl við ýmsar aðstæður og geti margar ástæður legið þar að baki. Eftir 5.000 km akstur á fjórum vikum geti ýmislegt gerst sem leiði til þess að heddpakkning fari. Þegar heddpakkning sé farin sé það hins vegar alltaf augljóst og slík bilun geti því aldrei talist leyndur galli. Stefnda mótmæli því niðurstöðu kærunefndarinnar sem augljóslega rangri.

Til stuðnings kröfum sínum vísar stefnda til meginreglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir skuldbindinga. Einnig vísar stefnda til meginreglna kauparéttar um eiginleika söluhlutar og galla, sem og vanefndaúrræða seljanda vegna galla.

IV

Svo sem áður var rakið skiptu málsaðilar hinn 16. júlí 2012 á bifreiðunum ZH-988, af gerðinni BMW 530, árgerð 2004, og TF-045, af gerðinni Ford 350, árgerð 2004. Fékk stefnandi síðarnefndu bifreiðina í sinn hlut. Þegar bifreiðin TF-045 hafði verið í eigu stefnanda um hríð kom upp bilun í vél hennar.

Í kaupsamningi og afsali, dagsettu 16. júlí 2012, segir að bifreiðin TF-045 hafi verið keyrð 93.000 mílur er kaupin gerðust. Við skýrslugjöf fyrir dómi kom fram hjá stefnanda að í skjalinu væri ranglega vísað til mílna, bifreiðin TF-045 væri með kílómetramæli. Var þetta áréttað af lögmanni stefnanda í munnlegum málflutningi. Samrýmist þessi afstaða stefnanda reikningi Jeppasmiðjunnar ehf., dagsettum 13. febrúar 2014, en reikningurinn er eitt þeirra grundvallargagna sem stefnandi reisir dómkröfur sínar á. Reikningurinn er nær samhljóða tilboði sem Jeppasmiðjan ehf. gerði stefnanda í viðgerð á bifreiðinni 11. október 2012. Í báðum þessum skjölum er bifreiðin TF-045 sögð ekin 98.051 km. Samkvæmt öllu þessu verður við úrlausn málsins lagt til grundvallar að bifreiðin sé búin kílómetramæli.

Í framlagðri útprentun úr ökutækjaskrá kemur fram að staða mælis bifreiðarinnar TF-045 hafi við skoðun 7. maí 2012 verið 91.849. Samkvæmt niðurstöðu dómsins hér að framan verður að leggja til grundvallar að þar sé átt við kílómetra. Samrýmist sú staða mælisins því vel að bifreiðin hafi er kaupin gerðust, um það bil einum og hálfum mánuði síðar, verið ekin 93.000 km, sbr. fyrrgreindar upplýsingar um akstur bifreiðarinnar í kaupsamningi og afsali. Þá liggur fyrir að samkvæmt áðurnefndu tilboði í viðgerð á bifreiðinni og reikningi vegna hennar var bifreiðin ekin 98.051 km er hún kom til viðgerðar hjá Jeppasmiðjunni ehf. haustið 2012. Verður því lagt til grundvallar að stefnandi hafi eftir kaupin ekið bifreiðinni ríflega 5.000 km áður en hann varð var við bilun í vél hennar.

Af fyrrnefndum reikningi Jeppasmiðjunnar ehf. má skýrlega ráða að bilunin í bifreiðinni TF-045 var í því fólgin að heddpakkning í vél hennar gaf sig. Þá er ljóst af reikningnum, sem og framburði vitnisins G-kk-ef I-kk-ef A-kk-ef, er framkvæmdi viðgerðina, að viðgerðin fólst í aðalatriðum í því að heddið var planað og að skipt var um heddpakkningu. Það er því rangt sem fram kemur í áliti kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa að hedd bifreiðarinnar hafi „.. reynst ónýtt eða í því ástandi að skipta þyrfti um það.“ Þar sem álit nefndarinnar byggir samkvæmt þessu í grundvallaratriðum á röngum forsendum getur álitið þegar af þeirri ástæðu ekkert gildi haft við úrlausn málsins.

Ósannað er að stefnda hafi ábyrgst ástand bifreiðarinnar TF-045 sérstaklega við kaupin. Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir því að bifreiðin hafi verið biluð eða haldin leyndum galla er kaupin gerðust. Fyrir liggur samkvæmt framansögðu að bifreiðinni var ekið ríflega 5.000 kílómetra frá því stefnandi festi á henni kaup og þar til hún kom til viðgerðar hjá Jeppasmiðjunni ehf. vegna umræddrar vélarbilunar. Bilunin var þess eðlis að útilokað er að mati hins fjölskipaða dóms að bifreiðin hafi verið í ökuhæfu ástandi eftir að hún varð. Þykir því mega slá því föstu að bilunin hafi ekki verið komin til er stefnandi festi kaup á bifreiðinni.

Heddpakkning getur farið í vél bifreiðar við margvíslegar aðstæður og geta ýmsar orsakir legið að baki slíkri bilun. Óupplýst er í málinu hverjar voru orsakir þess að heddpakkning fór í vél bifreiðarinnar TF-045. Sú staðreynd ein og sér að bilun af þeim toga sem hér um ræðir varð eftir að stefnandi hafði ekið bifreiðinni ríflega 5.000 km getur ekki með nokkru móti talist sönnun þess að bifreiðin hafi verið haldin leyndum galla við kaupin. Hefur stefnandi engin haldbær gögn lagt fram til stuðnings þeirri fullyrðingu sinni.

Samkvæmt framansögðu hefur stefnandi ekki fært á það sönnur að bifreiðin TF-045 hafi verið biluð eða haldin leyndum galla við kaupin 16. júlí 2012. Ber því að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, verður stefnandi dæmdur til að greiða stefndu málskostnað, sem að umfangi málsins virtu þykir hæfilega ákveðinn svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveða upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari, sem dómsformaður, Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri og Ó-kk-nf S-kk-nf bifvélavirki.

D Ó M S O R Ð:

Stefnda, H-kvk-nf K-kvk-nf G-kvk-nf, skal sýkn af öllum kröfum stefnanda, K-kk-ef F-kk-ef O-kk-ef, í máli þessu.

Stefnandi greiði stefndu 500.000 krónur í málskostnað.

K-kk-nf H-kk-nf

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

Ó-kk-nf S-kk-nf