E-5835/2005

Mál þetta var höfðað 31. ágúst 2005 og var dómtekið 19. maí sl.

Stefnandi er Landsbanki Íslands hf., Austurstræti 11, Reykjavík.

Stefnda er C-x-x M-kvk-nf T-x-x, Veghúsum 23, Reykjavík.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 573.305 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 19. febrúar 2005 til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Einnig er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Dómkröfur stefndu eru þær að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda og að henni verði dæmdur málskostnaður í samræmi við framlagðan málskostnaðarreikning.

Með úrskurði, uppkveðnum 6. desember 2005, var frávísunarkröfu stefndu hafnað.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi kveður stefndu hafa stofnað tékkareikning nr. 2906 við útibú stefnanda að Hagatorgi, Reykjavík 8. apríl 1999 og hafi hún jafnframt fengið útgefið debetkort til úttekta af reikningnum. Hinn 21. febrúar 2005 hafi innistæðulausar færslur á reikningnum numið 573.305 krónum. Hafi reikningnum verið lokað. Stefndu hafi verið sent innheimtubréf 22. febrúar 2005. Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Byggt er á meginreglum kröfu- og samningaréttar um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 og 12. gr. sömu laga. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi kveðst ekki virðisaukaskattsskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu. Varðandi varnarþing er vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður stefndu og lagarök

Sýknukrafa stefndu byggist á því að stefnukrafan sé greidd.

Forsaga máls þessa sé sú að við gjaldþrot Panorama ehf. hafi margar sjálfskuldarábyrgðir, vegna skulda við stefnanda í máli þessu, fallið á stefndu og sambúðaraðila hennar. Vegna þessa hafi verið hafist handa við að semja við stefnanda um uppgjör skulda þeirra og ábyrgða gagnvart stefnanda strax síðastliðið haust. Sérstök deild hjá stefnanda sjái um afgreiðslu slíkra mála og hafi svo einnig verið í þessu tilviki.

Samningsumleitanir hafi gengið þannig fyrir sig að í upphafi hafi stefnda og sambúðaraðili hennar boðist til að afsala íbúð sinni til stefnanda ásamt því að greiða yfirdrátt stefndu á tékkareikningi. Stefnandi hafi hafnað þessu. Því næst hafi stefnda og sambúðaraðili hennar óskað eftir því að stefnandi veitti þeim 100% íbúðarlán (miðað við framlagt verðmat frá fasteignasala) og að andvirði þess gengi til stefnanda auk þess að öðrum áhvílandi veðlánum yrði skuldbreytt og að yfirdráttur stefndu á tékkareikningi yrði greiddur. Stefnandi hafi einnig hafnað þessu tilboði. Að lokum hafi þau boðist til að greiða stefnanda mismun matsverðs íbúðar og þess sem áhvílandi var á húseign þeirra en að frádregnu skuldabréfi í eigu Húsasmiðjunnar með því að fá hámarksveðsetningu hjá annarri lánastofnun. Í því hafi falist fullnaðaruppgjör á öllum skuldum og skuldbindingum stefndu og sambúðaraðila hennar gagnvart stefnanda. Stefnandi hafi samþykkt þetta tilboð með þessum orðum:

„Samþykkt var að fullnaðargreiðsla yrði mismunur á matsverði eigna G-kk-ef og C-kvk-ef að Veghúsum 23, 113 Reykjavík og þess sem er áhvílandi að frádregnum skuldabréfum á 1. 2. og 3. veðrétti (ca. kr. 9.000.000,000).“

Hafi þar komist á samningur með aðilum um fullnaðaruppgjör skulda og ábyrgðarskuldbindinga og hafi greiðsla samkvæmt því farið fram 20. janúar 2005.

Þrátt fyrir þetta og í andstöðu við fyrrgreint samkomulag hafi stefndu verið sent innheimtubréf, dags. 22. febrúar 2005, þar sem krafist hafi verið greiðslu skuldar sem hafi stofnast vegna yfirdráttar á tékkareikningi stefndu hjá stefnanda. Með bréfi, dags. 8. mars 2005, hafi skuld samkvæmt framangreindu innheimtubréfi verið mótmælt á grundvelli samkomulags aðila.

Stefnda og sambúðaraðili hennar hafi ekki skilið uppgjör og svar stefnanda, sbr. bréf dags. 7. desember 2004 og bréf dags. 16. desember 2004, á annan hátt en að hér væri um lokauppgjör gagnvart bankanum að ræða. Stefnda og sambúðaraðili hennar hafi bundið greiðslu sína á heildarskuldum og ábyrgðum gagnvart stefnanda þeim fyrirvörum að allar skuldir og ábyrgðir þeirra gagnvart stefnanda féllu niður með greiðslu samkvæmt samkomulaginu. Ljóst sé að stefnandi hafi ekki þurft að sætta sig við greiðslutilboð stefndu og sambúðaraðila hennar en þar sem að hann hafi gert það verði ekki hjá því litið að stefnda hafi efnt kröfu stefnanda með réttum hætti. Stefnandi, sem kröfuhafi, hafi gengið að þessum skilmálum og hafi því af hálfu stefnda verið um réttar efndir að ræða þegar greitt hafi verið samkvæmt umræddu samkomulagi.

Þannig þyki ljóst að krafa sú sem stefnandi krefjist efnda á í þessu máli hafi verið gerð upp með því að stefnda og sambúðaraðili hennar reiddu fram greiðslu samkvæmt tilboði sínu, eftir að þau höfðu fengið bréf frá stefnanda um að hann gengi að tilboðinu.

Með vísan til málavaxta og framlagðra gagna er þess krafist að stefnda verði sýknuð af kröfum stefnanda.

Málskostnaðar er krafist á grundvelli 130. gr. einkamálalaga, nr. 91/1991. Málskostnaðarreikningur verður lagður fram við aðalmeðferð málsins, ef til hennar kemur.

Vísað er til almennra reglna samningsréttar um skuldbindingargildi samninga og reglna fjármunaréttarins um réttar efndir fjárskuldbindinga, auk þess til laga nr. 941/1991 um meðferð einkamála. Krafa er gerð um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun, sbr. lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, og þar sem stefnda sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili beri henni nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnanda.

Niðurstaða

Fram hefur komið að stefnda og sambýlismaður hennar áttu í miklum fjárhagserfiðleikum á árinu 2004 sem rekja mátti til reksturs fyrirtækis þeirra, Panorama ehf. Haustið 2004 hófu þau samningaviðræður við stefnanda um uppgjör skulda og ábyrgða gagnvart stefnanda. Samkvæmt framburði H-kvk-ef K-kvk-ef F-kvk-ef, starfsmanns stefnanda, námu ábyrgðarskuldir stefndu og sambýlismanns hennar vegna fyrirtækisins rúmlega 20 milljónum króna. Samkomulag það sem aðilar gerðu fól í sér að stefnandi afskrifaði skuldir stefndu og sambýlismanns hennar fyrir um það bil 13 milljónir.

Ágreiningur í þessu máli snýr að því hvort yfirdráttarskuld á persónulegum tékkareikningi stefndu hafi verið hluti þess samkomulags sem aðilar gerðu eða ekki.

Samkvæmt framburði H-kvk-ef K-kvk-ef F-kvk-ef, starfsmanns stefnanda, fyrir dómi ræddi lögmaður stefndu og sambýlismanns hennar við hana vegna ábyrgðar þeirra á skuldum fyrirtækis sem þau ráku. Kvaðst hún hafa vakið athygli á tékkareikningi stefndu sem væri í yfirdrætti en ekki í lögfræðilegri meðferð. Hafi bæði hún og lögmaður stefndu gert ráð fyrir að stefnda væri að nota reikninginn og hafi því ákveðið að halda honum utan við uppgjörið.

Stefnda og G-kk-nf G-kk-nf báru hins vegar að þau hafi litið svo á að samkomulag það sem gert var tæki til allra skulda þeirra við stefnanda.

Ekki var gerður skriflegur samningur milli aðila um uppgjör skulda heldur fóru samningaumleitanir fram með bréfaskiptum. Sendi lögmaður stefndu erindi til Fagráðs LÍ, sem fjallar um slík málefni á vegum stefnanda, 18. október 2004 og 17. nóvember 2004. Í fyrra bréfinu er lagt til að stefnda og sambýlismaður hennar afsali íbúð sinni til stefnanda sem afskrifi þar með skuldir og ábyrgðir gagnvart þeim. Í því síðara að stefnandi veðsetji íbúð þeirra með þar til greindum hætti. Í báðum bréfunum segir auk þess sem lagt er til varðandi íbúðina: „Auk þess myndu umbjóðendur mínir greiða yfirdrátt á tékkareikningi C-kvk-ef T-x-x.“

Í þriðja erindi sínu, dags. 7. desember 2004, sem stefnandi samþykkti, vísar lögmaður stefndu til fyrri bréfa sinna frá 18. október og 17. október 2005 en ekki er sérstaklega tekið fram um tékkareikning stefndu. Í svarbréfi sínu, dags. 16. desember 2004, segir stefnandi m.a.: „Samþykkt var að fullnaðargreiðsla yrði mismunur á matsverði eignar G-kk-ef og C-kvk-ef að Veghúsum 23, 113 Reykjavík og þess sem er áhvílandi að frádregnum skuldabréfum á 1.2. og 3. veðrétti (ca. kr. 9.000.000,000).“

Það þykir styðja framburð H-kvk-ef K-kvk-ef F-kvk-ef, um að bæði hún og lögmaður stefndu hafi gert ráð fyrir að stefnda væri að nota tékkareikninginn og hafi því ákveðið að halda honum utan við uppgjörið, að sérstaklega er tekið fram í fyrri bréfum lögmanns stefndu að umbjóðendur hennar muni, auk þess sem til er lagt varðandi íbúð, greiða yfirdrátt á tékkareikningi. Enda þótt í síðasta svarbréfi stefnanda sé ekki vikið sérstaklega að tékkareikningi stefndu þá þykir verða að líta svo á, í ljósi þeirra bréfaskrifta sem höfðu átt sér stað milli aðila, að fyrir hafi legið á þessu stigi málsins að tékkareikningur stefndu væri utan þess samkomulags sem unnið var að, enda búið að taka það sérstaklega fram í tveimur fyrri erindum stefndu. Gegn andmælum stefnanda þykir ekki sýnt fram á að stefnandi hafi samþykkt að afskrifa yfirdráttarskuld á tékkareikningi stefndu eða að skuldin hafi verið meðal þeirra skulda sem samkomulag var gert um.

Ber því samkvæmt framansögðu að taka kröfur stefnanda í máli þessu til greina.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefndu að greiða stefnanda málskostnað sem ákveðst 250.000 krónur. Við ákvörðun málskostnaðar er tekið tillit til flutnings um frávísunarkröfu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefnda, C-x-x M-kvk-nf T-x-x, greiði stefnanda, Landsbanka Íslands, 573.305 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 19. febrúar 2005 til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf