S-205/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 2. júní sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 7. júní 2016 á hendur ákærða, X, kt. [...], [...], [...]:

I

„Fyrir tilraun til fjársvika, með því að hafa miðvikudaginn 9. desember 2009, á heilsugæslu Salahverfis að Salavegi 2 í Kópavogi, á matsfundi með lækni og hæstaréttarlögmanni, vegna matsbeiðn[i] Tryggingamiðstöðvarinnar hf., Varðar – trygginga hf. og lögmanns ákærða, dags. 8. júlí 2009, þar sem meta átti afleiðingar líkamstjóns sem ákærði varð fyrir þann 18. júlí 2008 og 18. september 2008, gert sér upp eða ýkt meiðsli, líkamleg einkenni og langvarandi afleiðingar hins síðargreinda líkamstjóns, með því að greina frá verkjum í mjóbaki, mjöðmum, hálsi, herðablöðum og vinstri öxl og þeim mikla skorti á líkamlegri færni og lífsgæðaskerðingu sem áverkarnir höfðu í för með sér, og var forsenda þess að matsmenn mátu ákærða með 15% varanlega örorku og 15% varanlegan miska, en ákærði hafði í kjölfarið uppi skaðabótakröfu dags. 30. desember 2009, sem grundvallaðist á niðurstöðu matsgerðarinnar, að fjárhæð kr. 23.590.122 á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., og reyndi hann þannig að blekkja starfsmenn félagsins í því skyni að svíkja út skaðabætur. [---]

Telst þetta varða við 248. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

II

Fyrir fíkniefnalagabrot, með því að hafa föstudaginn 5. febrúar 2016, á heimili sínu að [...] í [...], haft í vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni 184 stk. kannabisplöntur, 170,43 g af kannabislaufum, 5,31 g af kannabisplöntuhlutum, 662,32 g af maríhúana og 79,76 g af tóbaksblönduðu kannabisefni, en ákærði hafði um nokkurt skeið fram til þessa dags ræktað greindar plöntur, sem fundust við leit lögreglu í húsnæðinu. [---]

Telst þetta varða við 1., sbr. 4. mgr. 2. gr., sbr. 1. mgr. 5. gr. og 6. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni, sbr. og 4. gr. laganna að því er varðar framleiðslu á kannabis, sbr. 1. gr. laga nr. 60/1980 og 1. gr. laga nr. 13/1985, sbr. og reglugerð nr. 233/2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni, sbr. reglugerð nr. 490/2001 og reglugerð nr. 848/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta upptöku á 184 stk. kannabisplöntum, 170,43 g af kannabislaufum, 5,31 g af kannabisplöntuhlutum, 662,32 g af maríhúana og 79,76 g af tóbaksblönduðu kannabisefni samkvæmt heimild í 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974.“

Kröfur ákærða:

Kröfur ákærða í málinu eru þær að hann verði alfarið sýknaður af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt I. kafla ákæru, en dæmdur til vægustu refsingar sem lög framast leyfa fyrir háttsemi samkvæmt II. kafla ákærunnar og að refsingin verði að öllu leyti skilorðsbundin. Ákærði samþykkir upptökukröfu ákæruvalds. Verði ákærði sýknaður af sakargiftum samkvæmt fyrsta kafla ákæru er þess krafist að allur sakarkostnaður leggist á ríkissjóð, enda tilefni þess að ákærði heldur uppi vörnum í málinu það að hann telur þann ákærulið tilhæfulausan. Þá krefst skipaður verjandi þóknunar úr ríkissjóði á grundvelli tímaskráningar.

1

Ákæruliður I.

Málsatvik vegna þessa liðar ákæru eru þau helst að 18. júlí 2008 var ákærði við akstur bifreiðarinnar [...] eftir Heiðarvegi í Heiðmörk þegar bifreiðin fór út af veginum og valt. Eftir umferðaróhappið var ákærði fluttur með sjúkrabifreið til skoðunar á slysa- og bráðadeild Landspítala-háskólasjúkrahúss (LSH) í Fossvogi.

Hinn 18. september 2008 lenti ákærði að nýju í umferðarslysi, þá á Hafnarfjarðarvegi á móts við Arnarneshæð. Slysið mun hafa borið að með þeim hætti að þegar ákærði var við akstur vélhjólsins [...], á hægri akrein vegarins, ók ökumaður bifreiðarinnar [...] af vinstri akrein og yfir á þá hægri. Vildi ekki betur til en svo að dráttarkrókur bifreiðarinnar rakst í framhjól bifhjólsins. Við samstuðið missti ákærði jafnvægið og féll í götuna. Samkvæmt því sem fram kemur í gögnum málsins mun ákærði hafa verið á um 80 kílómetra hraða á klukkustund þegar slysið varð. Í kjölfar slyssins fór ákærði á slysa- og bráðdeild LSH. Samkvæmt vottorði A sérfræðilæknis, dagsettu 12. nóvember 2008, leiddi skoðun í ljós minni háttar skrapsár á báðum mjöðmum og mældust þau hægra megin á u.þ.b. 5 x 5 cm svæði. Nokkur blæðing mun hafa verið undir húð þar í kring. Vinstra megin hafi sár verið á u.þ.b. 4 x 4 cm svæði. Sárin hafi verið mjög grunn. Við þreifingu yfir mjöðmum hafi komið fram töluverð eymsli. Þá hafi ákærði kvartað um verk aftan til í hálsi en við skoðun hafi ekki komið fram eymsli við þreifingu yfir hryggsúlu eða þar í kring. Samkvæmt vottorðinu mun ákærði hafa fengið ráðleggingar varðandi tognun og meðferð yfirborðssára á húð svo og sára á báðum mjöðmum. Jafnframt mun hann hafa fengið ráðleggingar varðandi hálstognun og verið ávísað bólgueyðandi lyfi til reglubundinnar notkunar næstu tíu daga þar á eftir.

Ákærði leitaði til heimilislæknis 7. október 2008, sem vísaði honum til meðferðar hjá sjúkraþjálfara. Þá leitaði hann einnig til B bæklunarlæknis 19. febrúar 2009. Vottorð læknisins frá 19. mars 2009 liggur frammi í málinu. Í því segir meðal annars að ljóst sé að ákærði eigi langt í land með að ná bata. Í slysinu hafi hann hlotið tognun á hrygg. Á hálshrygg með einkennum sem næðu frá hnakkafestum og niður á milli hryggjablaða. Á lendhrygg með leiðni út í aftanverða mjaðmagrind og að auki hafi hann óþægindi frá „glutelvöðvum“ og festum þeirra á „trochandertsvæði“. Auk þessa sé um væga tognun á vinstri öxl að ræða. Hvað varði dofaeinkenni og óljós óþægindi í vinstri handlegg, sem komi og fari, sé ekki óhugsandi að tog hafi komið á taugar í holhönd, en slíkir áverkar séu dæmigerðir fyrir mótorhjólaslys. Taldi læknirinn að á þessum tímapunkti væri ekki hægt að meta hvort ákærði hlyti varanleg mein. Þó væri ljóst að ákveðnir þættir væru honum ekki í hag.

Á slysdegi, hinn 18. september 2008, var bifreiðin [...] vátryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá Tryggingamiðstöðinni hf. Leitaði ákærði til lögmanns til þess að koma fram fyrir sína hönd gagnvart tryggingafélögum þar sem ákærði taldi sig hafa orðið fyrir varanlegu heilsutjóni í slysunum. Svo fór að af hálfu ákærða, Tryggingamiðstöðvarinnar hf. og Varðar-trygginga hf., en síðarnefnda tryggingafélagið var vátryggjandi bifreiðarinnar [...] sem ákærði ók 18. júlí 2008 samkvæmt áðursögðu, var með matsbeiðni 8. júlí 2009 sameiginlega óskað eftir því að C læknir og D hrl. framkvæmdu örorkumat samkvæmt ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Niðurstaða þeirra var sú að ákærði hefði ekki orðið fyrir tjóni í slysinu 18. júlí 2008. Við slysið 18. september 2008 hefði hann hins vegar orðið fyrir tjóni sem matsmenn mátu til 15% varanlegs miska og 15% varanlegrar örorku.

Á grundvelli niðurstöðu matsmannanna sendi lögmaður ákærða Tryggingamiðstöðinni hf. erindi, dagsett 30. desember 2009, sem bar yfirskriftina: „Fullnaðaruppgjör – Samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993 – Með öllum fyrirvara (sic) náist ekki samkomulag um bætur.“ Samkvæmt erindinu voru bætur ákærða til handa reiknaðar á grundvelli launa hans árið 2009. Þjáningabætur voru sagðar samtals 45.000 krónur, bætur vegna varanlegs miska 1.285.725 krónur og bætur vegna varanlegrar örorku 21.137.214 krónur. Bréf lögmanns ákærða var móttekið af Tryggingamiðstöðinni 5. janúar 2010.

Hinn 5. febrúar 2010 var sýndur á sjónvarpsstöðinni Stöð 2 þátturinn Wipeout. Í honum mátti sjá nokkra aðila reyna með sér í ýmsum þrautum sem reyndu verulega á líkamlegt atgervi keppenda. Ákærði var meðal þátttakenda og svo fór að hann fór með sigur af hólmi. Vegna framgöngu ákærða í þættinum ákvað Tryggingamiðstöðin hf. að taka mál hans til nánari skoðunar.

Tryggingamiðstöðin hf. ritaði áðurnefndum matsmönnum bréf 17. febrúar 2010 og fylgdi bréfinu upptaka af áðurnefndum Wipeout-þætti. Matsmenn svöruðu bréfi tryggingafélagsins 10. mars 2010. Í niðurlagi bréfs þeirra sagði svo: „... er það skoðun okkar að sú líkamlega geta og færni tjónþola sem fram kom í umræddum sjónvarpsþætti sé í engu samræmi við niðurstöðu líkamsskoðunar, frásögn hans og þau einkenni og afleiðingar sem hann rakti á matsfundi til slyssins 18. september 2008. Verður því ekki séð að einkenni þessi sé að rekja til umferðarslyssins 18. september 2008.“

Þar sem Tryggingamiðstöðin hf. mat framgöngu ákærða slíka að algjörlega stangaðist á við lýsingar hans á ástandi sínu eftir umferðarslysið 18. september 2008 ákvað tryggingafélagið 31. maí 2010 að hafna því að greiða ákærða skaðabætur vegna slyssins. Um þá niðurstöðu vísaði félagið til þess að ákærði hefði viðhaft sviksamlega háttsemi gagnvart tryggingafélaginu. Þá tilkynnti félagið ákærða að það myndi kæra háttsemi hans til lögreglu, sem það og gerði með bréfi 23. júní 2010. Í kærubréfinu var sakarefnið sagt tilraun til fjársvika, þ.e. brot gegn 248. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með bréfi 27. janúar 2011 var kæra Tryggingamiðstöðvarinnar hf. áréttuð og fylgigögn hennar send embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu að nýju, en upphafleg gögn munu hafa glatast hjá embættinu. Einnig fylgdu bréfi Tryggingamiðstöðvarinnar hf. viðbótargögn, upplýsingar um þátttöku ákærða í „Olís Götuspyrnu 2009“ og í 10 km götuhlaupi í Reykjavíkurmaraþoni Íslandsbanka 21. ágúst 2010. Var til þess vísað af hálfu tryggingafélagsins að þátttaka ákærða í nefndum keppnum væri að áliti félagsins ekki í samræmi við fullyrðingar hans í matsgerð, dagsettri 20. desember 2009.

Undir rannsókn málsins lagði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu fram matsbeiðni við Héraðsdóm Reykjaness þess efnis að dómkvaddir yrðu tveir hæfir og óvilhallir matsmenn til þess að meta varanlegar afleiðingar umferðarslysa ákærða 18. júlí 2008 og 18. september það sama ár og svara tveimur nánar tilgreindum spurningum. Í þinghaldi 19. júní 2013 voru E bæklunarskurðlæknir og F hrl. dómkvaddir til þess að framkvæma hið umbeðna mat. Auk mats á varanlegum afleiðingum slysa ákærða var þess óskað að matsmenn létu uppi álit á því hvort sú líkamlega geta og færni ákærða sem gæfi að líta í sjónvarpsþættinum Wipeout, sem tekin hefði verið upp í Argentínu í október 2009, samræmdist niðurstöðum líkamsskoðunar, frásögn matsþola og þeim einkennum sem raktar væru til umferðarslyssins í matsgerð C læknis og D hrl. 20. desember 2009. Þá var þess enn fremur óskað að matsmenn gæfu álit á því hvort sú líkamlega geta og færni sem gæfi að líta í fyrrnefndum sjónvarpsþætti samræmdist þeim lýsingum og einkennum sem raktar væru til umferðarslyssins í matsbeiðni, dagsettri 8. júlí 2009.

Hinir dómkvöddu matsmenn skiluðu matsgerð sinni 10. febrúar 2014. Komust þeir að sömu niðurstöðu og fyrri matsmenn hvað varðaði umferðarslysið 18. júlí 2008, þ.e. að ákærði teldist hvorki búa við tímabundin né varanleg einkenni vegna afleiðinga þess slyss. Hvað slysið 18. september 2008 varðaði var það niðurstaða dómkvaddra matsmanna að ákærði byggi við versnuð einkenni frá mjóbaki, auk eymsla við vinstra herðablað. Mátu þeir varanlegan miska ákærða vegna slyssins 5 stig og varanlega örorku 5%. Nánar verður vikið að niðurstöðum hinna dómkvöddu matsmanna í kafla 2 hér á eftir.

Undir rannsókn málsins gaf ákærði skýrslu fjórum sinnum hjá lögreglu, 17. febrúar 2011, 3. maí sama ár, 10. maí 2012 og 2. júlí 2014. Lögregla tók jafnframt skýrslur af fjölda vitna, þ.m.t. matsmönnunum C og D, en önnur vitni höfðu flest komið að gerð Wipeout-sjónvarpsþáttanna.

Að lögreglurannsókn lokinni ákvað lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu að fella málið niður þar sem það sem fram hefði komið við rannsókn málsins þótti ekki nægjanlegt eða líklegt til sakfellis, sbr. 145. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var bæði ákærða og kæranda, Tryggingamiðstöðinni hf., tilkynnt um þessa niðurstöðu bréflega 22. maí 2015. Með erindi til ríkissaksóknara, mótteknu 19. júní 2015, krafðist Tryggingamiðstöðin hf. þess að ákvörðun lögreglustjóra um niðurfellingu málsins yrði endurskoðuð. Hinn 15. júlí 2015 komst ríkissaksóknari að þeirri niðurstöðu að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi og lagði fyrir lögreglustjóra að gefa út ákæru í málinu. Ákæra var síðan gefin út á hendur ákærða 7. júní 2016 samkvæmt áðursögðu.

Ákæruliður II.

Ákærði hefur játað sök samkvæmt ákærulið II. Um málsatvik samkvæmt þeim ákærulið vísast því til ákæru.

2

Í málinu liggur frammi matsgerð C læknis og D hrl., dagsett 28. júlí 2008. Í matsgerðinni er fjallað um umferðarslys sem ákærði lenti í 30. desember 2005 og mögulegar afleiðingar þess á heilsu ákærða. Slysið vildi þannig til að ákærði ók skellinöðru á um 50 kílómetra hraða á klukkustund þegar bifreið var ekið í veg fyrir hann með þeim afleiðingum að árekstur varð og ákærði þeyttist yfir bifreiðina og lenti í götunni. Í lögregluskýrslu er eftir ákærða haft að hann fyndi fyrir lítilsháttar höfuðverk en að hann fyndi ekki til að öðru leyti. Fimm dögum eftir slysið leitaði ákærði á slysadeild vegna húðsára og verkja í kjálka og hálsi. Á matsfundi lýsti ákærði verkjum í hálsi, herðum með leiðni niður í herðablað og á stundum í mjóbaki. Kvað hann líðan versna við langar setur og stöður og þá væri hann stífur í baki á morgnana. Matsmenn komust að þeirri niðurstöðu, meðal annars með vísan til fjölbreyttrar íþróttaþátttöku ákærða eftir slysið, og þess að ákærði hefði ekki leitað til læknis vegna einkenna sem hann reki til slyssins 30. desember 2005 fyrr en rúmum tveimur árum eftir slysið, að ekki væri „... unnt að leggja til grundvallar að orsakasamhengi teljist vera milli núverandi einkenna [---] ákærða og umferðarslyssins 30.12.2005.“

Í málinu liggur einnig frammi matsgerð C og D frá 20. desember 2009, sem nefnd var í kafla 1 hér að framan. Í matsgerðinni er persónu- og félagssaga ákærða reifuð ásamt fyrra heilsufari hans. Því næst er fjallað um umferðarslysin tvö sem til mats voru. Í matsgerðinni sagði um afleiðingar slyssins 18. júlí 2008 að í því hefði ákærði hlotið minni háttar áverka, sár á handarbak, sem gróið hefði án viðvarandi einkenna og verði hvorki metin til tímabundinna né varanlegra þátta samkvæmt skaðabótalögum.

Í matsgerðinni er eftir ákærða haft um einkenni vegna slyssins 18. september 2008: „Þau einkenni sem X á við að stríða í dag og hann rekur til slyssins 18.09.2008 eru verkir í mjóbaki, hálsi og niður að herðablöðum, álagsverkir í öxl og dofi á herðasvæði vinstra megin. Þá kveðst hann vera með óþægindi ofan við vinstra hné, óljóst hvort það tengist slysinu. Hvað mjóbak varðar kveðst hann vera með verki alla daga, allan daginn. Hann á vont með að sitja lengi og hafi það orðið til þess að hann varð að velja á milli skóla og vinnu síðastliðinn vetur og varð vinna fyrir valinu. Vegna einkenna frá baki kveðst hann þurfa að liggja á maganum er hann sefur og hann er mjög þreyttur í baki í lok vinnudags. Hann kveðst stundum taka verkjalyf með nokkrum árangri. Út í mjaðmir kveðst hann fá verki annað slagið og komi þeir upp úr þurru en einnig við skokk og hlaup en hann reynir að fara í ræktina. Þar kveðst hann eiga erfitt með margar æfingar vegna einkenna sinna.“ Einnig er haft eftir ákærða hvað háls varðar að hann sé ávallt með það á tilfinningunni að tog sé aftur í hakka. Hann sé jafnframt með óþægindi á milli herðablaða og út að vinstra herðablaði. Á því svæði sé tilfinning skert. Í vinstri öxl fái ákærði verki vinni hann upp fyrir sig. Þá lýsti ákærði óþægindakennd ofan við vinstri hnéskel en þau einkenni komi og fari. Ákærði kvaðst ekki treysta sér til þess að aka mótorhjóli og veturinn á undan hefði hann ekki reynt að fara á skíði. „Hann á erfitt með að ryksuga og skúra heima fyrir og öll störf sem hafa bogur í för með sér valda versnun einkenna.“

Fram kemur í matsgerðinni að matsmenn hafi skoðað ákærða. Um hana segir meðal annars að við skoðun á matsfundi hafi komið fram stirðleiki í baki, hálsi og vinstri öxl en jafnframt eymsli yfir vöðvum háls og baks, yfir vinstri axlarhyrnulið og auk þess hafi komið fram skyntruflun á vinstra herðasvæði.

Niðurstaða matsmanna var sú að í slysinu 18. september 2008 hefði ákærði hlotið maráverka á mjaðmir, tognunaráverka á háls og bak og tognun á vinstri öxl. Töldu matsmenn að verki í mjóbaki mætti að miklu leyti að rekja til umferðarslyssins. Verki í mjöðmum og álagsbundin einkenni frá vinstri öxl og dofa á herðasvæði væri alfarið að rekja til axlatognunar sem átt hefði sér stað í slysinu. Jafnframt hefðu einkenni frá hálsi og brjósthrygg versnað. Töldu matsmenn að óþægindi þau sem ákærði byggi við yllu honum líkamlegri færniskerðingu, skerðingu á lífsgæðum og truflun á athöfnum daglegs lífs, svo sem heimilisstörfum og frístundum. Varanlegan miska vegna afleiðinga slyssins töldu matsmenn hæfilega metinn 15%. Varanlega örorku ákærða af völdum slyssins töldu matsmenn jafnframt hæfilega metna 15%.

C kom fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og skýrði matsgerð sína og D 20. desember 2009. Aðspurt kvaðst vitnið hafa mikla reynslu af matsstörfum og hafa, er umrædd matsgerð var unnin, verið búið að framkvæma á milli 700 og 800 möt. Almennt spurt um lýsingar tjónþola á áverkum sínum sagði vitnið „... líklegra að fólk geri meira úr hlutunum en minna.“

Fram kom hjá vitninu að matsgerð þeirra D hefði grundvallast á fyrirliggjandi gögnum og því sem fram hefði komið á matsfundi, þ.m.t. lýsingum ákærða og niðurstöðu líkamsskoðunar. Nefndi vitnið sérstaklega að fram hefði komið hjá ákærða að hann treysti sér ekki til að hlaupa. Vitnið sagðist á matsfundi ekki hafa orðið vart við misræmi í niðurstöðum líkamsskoðunar og öðru því sem fyrir lá í málinu. Aðspurt kvað vitnið ákærða ekki hafa upplýst um þátttöku sína í Wipeout-þættinum á matsfundinum.

Vitnið bar að það hefði áður komið að því að meta ákærða, þá vegna slyss sem ákærði hefði lent í á skellinöðru, sbr. matsgerðina frá 28. júlí 2008. Niðurstaða þess mats hefði verið sú að ákærði hefði ekki orðið fyrir varanlegu tjóni í því slysi.

Fram kom hjá vitninu að nokkru eftir að vitnið skilaði matsgerðinni hefði það horft á myndskeið með framgöngu ákærða í Wipeout-þættinum. Niðurstaða vitnisins hefði verið sú að ósamræmi væri milli lýsinga ákærða á matsfundi og þess sem hann framkvæmdi í þættinum. Niðurstaða vitnisins og D hefði því verið sú að falla frá matinu „... án þess að fullyrða að [ákærði] hafi ekki meiðst í þessu slysi.“

D kom einnig fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og skýrði matsgerð sína og C. Aðspurt kvaðst vitnið á þeim tíma sem umrædd matsgerð var unnin, síðla árs 2009, hafa verið orðið nokkuð vant matsstöfum og mögulega verið búið að framkvæma á annað hundrað möt. Kom fram hjá vitninu að það hefði tekið þátt í öllu matsferlinu að því undanskildu að vitnið hefði ekki verið viðstatt læknisskoðun sem C framkvæmdi á ákærða.

Við mat eins og það sem hér um ræði sagði vitnið frásögn tjónþola og einkennalýsingu hans skipta máli. Einnig þær læknisfræðilegu afleiðingar sem matsmenn telji að leiða megi af slysi. Fari matsmenn meðal annars yfir það og meti hvernig lýsing tjónþola og niðurstaða læknisskoðunar samrýmist.

Vitnið sagði þá C hafa, eftir að matsgerð þeirra lá fyrir, fengið senda upptöku af Wipeout-þætti þar sem ákærði hefði verið einn þátttakenda. Þeir hefðu farið yfir upptökuna og borið hana saman við lýsingar ákærða á matsfundi. Hefði það verið niðurstaða þeirra að frammistaða ákærða í þættinum hefði ekki verið í neinu samræmi við það sem fram hefði komið hjá honum á matsfundinum. Vitnið og C hefðu því talið forsendur fyrir matinu brostnar, sbr. framlagt bréf þeirra, dagsett 10. mars 2010.

Þá liggur einnig frammi í málinu matsgerð dómkvaddra matsmanna, E, sérfræðings í bæklunarskurðlækningum, og F hrl., sem nefnd var kafla 1 hér að framan og dagsett er 10. febrúar 2014. Í matsgerðinni er persónu- og félagssaga ákærða rakin, sem og heilsufarssaga hans. Þá er í matsgerðinni fjallað um þau tvö umferðarslys sem til mats voru. Eftir ákærða er haft í matsgerðinni að hann finni á matsdegi ekki fyrir neinum óþægindum í kjölfar fyrra slyssins. Hvað síðara slysið varði finni hann aðallega fyrir mjóbakseymslum sem séu til staðar daglega. Eymslin hafi komið við langar legur, langar setur eða langar stöður. Einna skást sé að standa miðað við hinar líkamsstöðurnar. Ákærði segi mjóbakseymslin jafn slæm sitt hvoru megin við lendhryggsúlu. Þau leiði stundum aðeins upp bakið og þá sérstaklega að vinstra herðablaði. Þessi eymsli séu mun verri en eftir slysið 2005. Næst verstu eymslin séu frá vinstri öxl, en hann hafi lent á vinstri hlið í slysinu. Axlareymslin hafi farið vaxandi með tímanum. Finni hann fyrst og fremst fyrir eymslum eftir hreyfingu og álag. Þriðju verstu eymslin séu frá vinstra herðablaði. Þá finni ákærði stundum fyrir eymslum í hálsi og fái hann höfuðverkjaköst 1-2 sinnum í viku og borið hafi á svimatilfinningu. Hann sé almennt betri af eymslum sínum við hreyfingu en finni síðan fyrir þeim á eftir.

Samkvæmt því sem fram kemur í matsgerðinni var ákærði skoðaður á matsfundi 4. september 2013. Er líkamsstaða ákærða þar sögð góð og hann sagður áberandi stæltur. Ekki hafi verið að sjá neina sérstaka undirhúðarfitu. Í matsgerðinni er síðan lýst ítarlegri skoðun sem ákærði undirgekkst.

Niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna var samkvæmt matinu sú að ákærði hefði í umferðarslysinu 18. júlí 2008 hlotið minni háttar áverka, sár á handarbak sem gróið hafi án viðvarandi einkenna. Afleiðingar slyssins yrðu hvorki metnar til tímabundinna né viðvaranlegra þátta samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993.

Þá töldu matsmennirnir að hluta einkenna matsþola í mjóbaki mætti rekja til umferðarslyssins 18. september 2008, sem og væg einkenni frá vinstra herðablaði. Hins vegar töldu matsmenn að ákærði byggi ekki við einkenni frá öxl, hálsi og brjósthrygg sem rekja mætti til afleiðinga slyssins.

Í matsgerðinni segir enn fremur að þekkt sé að tognunareinkenni, svo sem í mjóbaki, geti verið mismunandi frá einum tíma til annars og í vottorði sjúkraþjálfara komi fram að ákærði hafi verið misslæmur af einkennum. Eins sé þekkt að fólk geti fundið fyrir tognunareinkennum við upphitun æfinga, eymsli síðan minnkað í hita leiksins eða einstaklingur lætur þau ekki hafa stöðvandi áhrif á sig, sérstaklega ef um keppnisfulla einstaklinga er að ræða en síðan geti aukin eymsli komið til í kjölfarið. Ákærði hafi upplýst að mjóbakseymslin komi helst við kyrrstöðu og hann sé betri af eymslum við hreyfingu. Það geti stemmt miðað við framangreint og því sé ekki útilokað að ákærði hafi getað framkvæmt það sem fram komi í umræddum Wipeout-þáttum. Eins sé til þess að líta að þættirnir hafi verið teknir upp á þremur dögum þannig að ákærði hafi getað hvílst inn á milli. Eymsli í öxl, sérstaklega við hreyfingu, álag og átök myndu hins vegar frekar há honum við umrædda keppni og teljist þau einkenni fremur ýkt. Sama sé að segja um háls og efra bak og hliðarsveigjugeta höfuðs á fyrri matsfundi sé með ólíkindum skert miðað við þá færni sem ákærði hafi sýnt í keppni skömmu áður. Dofatilfinning á herðasvæði sem fyrri matsmenn hafi talið til miska teljist mjög ólíklega læknisfræðilega grundvölluð og telji dómkvaddir matsmenn því að varanlegur miski í fyrri matsgerð sé ívið of hátt metinn miðað við eðli málsins, gögn og fyrri sögu, óháð Wipeout-keppninni.

E kom fyrir dóm við aðalmeðferð málsins og staðfesti og skýrði matsgerðina. Fram kom hjá vitninu að slysið 18. september 2008 hefði verið háorkuárekstur og til þess fallið að valda áverkum. Á matsfundi sagði vitnið ákærða mest hafa kvartað yfir einkennum í mjóbaki. Vitnið sagði það niðurstöðu matsmanna að miðað við það sem sannreynt hefði verið á næstu vikum á eftir, mánuðum jafnvel, „... þá gæti það stemmt.“ Vitnið hefði því talið að „... mjóbakseymsli væru að vissu leyti sannreynd.“ Önnur einkenni væru hins vegar ólíklegri. Ákærða sagði vitnið einnig hafa lýst einkennum í öxl og vægum einkennum í hálsi. Kvað vitnið það sitt mat samkvæmt gögnum að ákærði hefði gert meira úr sínum einkennum á matsfundi með fyrri matsmönnum en hann hefði síðan gert á matsfundi með vitninu og F.

Vitnið tók fram að ákærði hefði við skoðun verið mjög vel á sig komin. Hann hefði verið mjög „skorinn“, nánast engin undirfita verið. Lærvöðvar ákærða hefðu verið mjög sterkir, sem væri til þess fallið að verja bakið.

Hvað snerti öxl, háls, efri búk, sagði vitnið að miðað við þá getu sem ákærði hefði sýnt í Wipeout-keppninni væru engin afgerandi einkenni þar sem skipt gætu máli við mat á varanlegri örorku og miska. Varðandi einkenni í mjóbaki bar vitnið, sem kvaðst hafa langa reynslu af íþróttum og baksjúklingum, að oft fyndi fólk fyrir slíkum einkennum í upphitun og kyrrstöðu „... en svona í hita leiksins þá kannski getur fólk, og þá sérstaklega kappsfullir ungir menn, sinnt því sem þeir ætla sér að gera, kannski kaupa það næsta dag á eftir.“ Niðurstaða þeirra F hefði byggst á nefndum einkennum í mjóbaki en einnig lítillega á eymslum við vinstra herðablað.

Aðspurt sagði vitnið það niðurstöðu sína að fyrra mat hefði að einhverju leyti verið ofmat á varanlegri örorku og miska ákærða með tilliti til fyrri sögu í hálsi og þeirrar dofatilfinningar sem nefnd sé í matinu og vitnið sagði ekki skilgreinda í matsgerðinni.

Fram kom hjá vitninu að metin varanleg mein séu ekki hugsuð eins og þau séu stöðug. Þau geti verið svolítið breytileg frá einum tíma til annars. Mögulegt sé í sumum tilvikum að einkenni skáni þegar frá líði, sérstaklega þegar fólk gerir sér far um að bæta líðan sína með æfingum.

F kom einnig fyrir dóm og staðfesti og skýrði matsgerð þeirra E. Vitnið sagði niðurstöðu þeirra hafa verið þá að hluta þeirra einkenna sem metin hefðu verið af fyrri matsmönnum væri ekki hægt að rekja til umferðarslyssins 18. september 2008. Til grundvallar niðurstöðu þeirra hvað varanlegar afleiðingar varði sé að einkenni frá mjóbaki hefðu versnað. Einnig hefðu verið einkenni frá vinstra herðablaði. Önnur einkenni hefði ekki verið hægt að rekja til umferðarslyssins. Niðurstöðuna sagði vitnið fyrst og fremst hafa byggst á fyrirliggjandi gögnum og skoðun á matsfundi.

3

Ákærði kom fyrir dóm við þingfestingu málsins 23. ágúst 2016 og neitaði sök samkvæmt ákærulið I en játaði sök samkvæmt ákærulið II. Þessa afstöðu sína áréttaði ákærði við aðalmeðferð málsins.

Fyrir dómi bar ákærði að hann hefði lent í mótorhjólaslysi í desember 2005. Hann hefði rotast í því slysi og þegar hann rankaði úr rotinu hefðu sjúkra- og lögreglubifreiðar verið komnar á vettvang. Farið hefði fram mat á mögulegri örorku ákærða eftir það slys en niðurstaðan verið sú að hann hefði enga varanlega örorku hlotið í slysinu.

Hinn 18. september 2008 hefði ákærði aftur lent í mótorhjólaslysi. Ákærði hefði þá ekið mótorhjóli í átt að Arnarnesbrúnni þegar bifreið hefði ekið utan í framdekk mótorhjólsins. Við það hefði hjólið farið á hliðina og ákærði skollið í jörðina. Í slysinu kvaðst ákærði hafa fengið sár víðsvegar á efri hluta líkamans en leðurjakki sem ákærði var klæddur í hefði farið í sundur víða. Með tímanum hefði líðan ákærða síðan versnað og slysið haft langtímaafleiðingar í för með sér fyrir ákærða.

Í október 2009 kvaðst ákærði hafa tekið þátt í svokallaðri Wipeout-keppni í Argentínu sem tekin hefði verið upp á þremur dögum. Heilsu sína á þessum tíma sagði ákærði hafa verið svipaða og hún sé í dag. Hann væri alltaf slæmur í bakinu gæti samt sem áður gert alla hluti. Það hefði hins vegar sínar afleiðingar fyrir líðan hans á eftir. Ákærði sagðist hafa stundað íþróttir allt sitt líf. Nefndi ákærði að hann hefði verið valinn fyrir hönd síns skóla til þess að taka þátt í Skólahreysti. Hann hefði orðið Íslandsmeistari í handbolta með liði sínu og stundað mótorkross og snjóbretti af krafti. Hefði hann æft 2-3 sinnum á dag, alla daga. Kvaðst ákærði vera þannig þenkjandi að hann léti heilsufar sitt ekki stoppa sig á neinn hátt, en auk verkja baki sé hann með sykursýki 1. Viðurkenndi ákærði að gefa ekki upp þessi heilsufarsatriði þegar hann skrifi undir samninga vegna þátttöku í hinum ýmsu mótum og viðburðum svo þau girði ekki fyrir þátttöku hans.

Heilsu sína meðan á Wipeout-keppninni stóð sagði ákærði hafa verið nokkuð góða, hann fyndi alltaf fyrir einhverjum verkjum, en í keppni sem þessari sé adrenalínið í botni og endorfínið. Líðan ákærða meðan á keppninni stóð hefði þó á einhverjum tímapunkti verið það slæm að hann hefði íhugað að hætta keppni. Ekki hefði þó orðið af því. Kvaðst ákærði hafa staðið uppi sem sigurvegari í sínum flokki. Eftir keppnina hefði ákærða liðið illa og hann verið með verki, einkum í mjóbaki. Sagðist ákærði hafa fengið verkjalyf meðan á Wipeout-keppninni stóð frá hjúkrunarfræðingi eða lækni sem verið hefði í sjúkrabifreið á keppnissvæðinu og hefði G fylgt ákærða að sjúkrabifreiðinni. Ákærði kvaðst hafa verið mikið einn uppi á herbergi meðan á dvölinni í Argentínu stóð vegna bakverkja. Hann hefði þó farið á knattspyrnuleik, út að borða með hópnum og einnig á skemmtistað þar sem hann hefði dvalið í stutta stund.

Hinn 9. desember 2009 kvaðst ákærði hafa farið á matsfund vegna afleiðinga slyssins í desember 2005. Þar hefði hann eftir bestu getu svarað þeim spurningum sem matsmenn lögðu fyrir hann. Neitaði ákærði því að hafa ýkt eymsli í öxli og hálsi við þá skoðun. Aðspurður sagðist ákærði ekki hafa séð ástæðu til þess að greina matsmönnum frá þátttöku sinni í Wipeout-keppninni. Kvað ákærði ranglega eftir honum haft í matsgerðinni að hann gæti ekki hlaupið. Það hefði hann aldrei sagt. Ákærði sagði aðspurður það sitt mat að niðurstaða matsgerðarinnar hefði lýst líkamlegu ástandi hans eftir slysið í desember 2005 með réttum hætti á þeim tíma sem matið fór fram. Tók ákærði fram að hann hefði ekki séð matsgerðina á sínum tíma þegar hún kom fram og vísaði hvað það varaði til þess að hann hefði notið aðstoðar lögfræðings sem séð hefði um málið fyrir hann. Kröfubréfið til Tryggingamiðstöðvarinnar hf. hefði lögmaðurinn ritað án aðkomu ákærða.

Fram kom hjá ákærða að eftir matið hefði líkamlegt ástand hans batnað eitthvað og þakkaði hann það æfingum sem hann hefði gert undir handleiðslu sjúkraþjálfara. Ákærði reyni einnig að fara í ræktina eins oft og hann geti, en það hjálpi honum mikið. Tók ákærði fram að líðan hans væri ekki stöðug. Hún sveiflaðist til og stundum tæki hann verkjalyf til þess að minnka verki. Þá hefði hann á tímabili neytt marihúana í þeim tilgangi. Verk í mjóbaki sagði ákærði vera stöðugan. Einnig væru eymsli vinstra megin í baki og við hreyfingu brakaði í öxlinni þeim megin. Jafnframt verki ákærða á milli herðablaðanna snúi hann upp á hálsinn til vinstri.

Ákærði staðfesti að hann hefði tekið þátt í 10 km hlaupi í Reykjavíkurmaraþoni árið 2010. Tíma sinn sagði ákærði ekki hafa verið góðan. Hann hefði aðallega skokkað en gengið þess á milli.

4

Vitnið H sagði mál ákærða á sínum tíma hafa verið komið vel á veg hjá Tryggingamiðstöðinni hf. Matsgerð hefði legið fyrir og bótakrafa borist frá ákærða í byrjun janúar 2010. Tryggingafélagið hefði ekki verið búið að taka formlega afstöðu til kröfu ákærða en staðið hefði til að fara að gera málið upp, enda ekki annað að sjá en samræmi væri á milli niðurstöðu matsins og fyrirliggjandi gagna.

Á sama tíma og krafa ákærða hefði verið til skoðunar hjá Tryggingamiðstöðinni hf. hefði verið sendur út sjónvarpsþáttur á Stöð 2 sem kallaðist Wipeout. Starfsmaður tryggingafélagsins hefði fyrir tilviljun veitt því athygli að ákærði var einn þátttakenda í sjónvarpsþættinum. Í kjölfarið hefði krafa ákærða verið tekin til nánari skoðunar, enda tryggingafélagið talið að gríðarlegt misræmi væri á milli niðurstöðu matsgerðarinnar og þeirrar færni sem ákærði hefði sýnt í sjónvarpsþættinum. Hefði félagið talið að matsmenn hefðu mögulega verið blekktir við skoðun á matsfundi þannig að ákærði hefði ýkt einkenni slyssins verulega eða jafnvel leikið þau.

Vitnið upplýsti aðspurt að hefðbundinn farvegur í þeim tilvikum sem tryggingafélagið vilji ekki una niðurstöðum mats sé sá að afla endurmats með því að óska eftir dómkvaðningu dómkvaddra matsmanna. Þá kom fram hjá vitninu að engar bætur hefðu verið greiddar til ákærða vegna slyssins 18. september 2008.

I bar fyrir dómi að hún hefði unnið að gerð Wipeout-þáttanna í Argentínu. Fram kom hjá vitninu að sjúkratjöld hefðu verið staðsett við upphaf og enda keppnisbrautarinnar. Þá hefðu við brautina verið staðsettar tvær sjúkrabifreiðar með læknum innanborðs.

Vitnið kvaðst aðspurt ekki geta sagt til um það, hvorki af eða á, hvort ákærði hefði leitað sér læknisaðstoðar meðan á Wipeout-keppninni stóð. Sagði vitnið keppendur hafa haft beinan aðgang að hinum argentínsku læknum og heilbrigðisstarfsmönnum sem á keppnissvæðinu voru. Þeir hefðu ekki þurft að leita til íslensku starfsmannanna, sem að gerð þáttanna unnu, til þess að hafa milligöngu um aðstoð þeirra.

J kvaðst fyrir dómi hafa hlaupið 10 km með ákærða í Reykjavíkurmaraþoni Íslandsbanka 21. ágúst 2010. Kom fram hjá vitninu að þeir hefðu fylgst að mest alla leiðina. Þeir hefðu þó ekki lagt af stað á sama tíma en ákærði fljótlega náð vitninu. Síðasta kílómeterinn sagðist vitnið síðan hafa tekið endasprett og skilið ákærða eftir. Rauntíma sinn (flögutíma) taldi vitnið hafa verið 1 klukkustund og 15 mínútur. Var á vitninu að skilja að það teldi hraða þeirra ákærða hafa verið lítinn, sem meðal annars hefði skýrst af því að ákærði hefði ekki verið heill heilsu.

Við aðalmeðferð málsins gáfu einnig vitnaskýrslu G, [...], [...], [...] og [...], en ekki þykir þörf á að rekja framburð þeirra sérstaklega.

5

Ákærði lagði fram greinargerð í málinu með heimild í 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í henni er meðal annars til þess vísað að óumdeilt sé að ákærði hafi lent í alvarlegu umferðarslysi 18. september 2008. Einnig liggi fyrir að hann hafi orðið fyrir líkamstjóni sem rekja megi til slyssins á mjóbaki, öxl, mjöðmum, herðablöðum og vinstri öxl, sbr. læknisvottorð B bæklunarlæknis frá 19. mars 2009. Þá komi fram í matsgerð, dagsettri 9. desember 2009, að matsmenn hafi skoðað ákærða og sú skoðun leitt í ljós að framangreind meiðsli væru fyrir hendi og hafi mat þeirra verið að rekja mætti meiðslin til slyssins.

Mat hinna dómkvöddu matsmanna hafi farið fram 10. febrúar 2014, rúmum fjórum árum eftir fyrra matið. Í því sé meðal annars til þess vísað að ákærði sé mjög stæltur og hraustlegur og hann hafi mjög litla undirfitu. Þrátt fyrir þessa lýsingu á líkamlegu atgervi ákærða telji hinir dómkvöddu matsmenn að ákærði hafi orðið fyrir líkamstjóni og að rekja megi mjóbaksáverka og einkenni frá vinstra herðablaði til slyssins 18. september 2008. Þeir hafi hins vegar komist að þeirri niðurstöðu að skoðun hafi ekki leitt í ljós einkenni frá hálsi, mjöðmum og vinstri öxl. Matsmennirnir útiloki hins vegar ekki að þau einkenni hafi verið til staðar er fyrra matið fór fram.

Við samanburð á mötunum segir ákærði ekki verða framhjá því litið að hann hafi á þeim tíma sem leið á milli matsgerða unnið að því að fá bót meina sinna með virkri hreyfingu og líkamsrækt. Verkir sem verið hafi til staðar áður hafi annað hvort minnkað eða ákærða tekist að lifa með þeim. Síðara matið sé engin sönnun þess að ástand ákærða rúmum fjórum árum áður hafi ekki verið með þeim hætti sem lýst sé í matsgerðinni, enda taki matið mið af líkamlegu ástandi ákærða 4. september 2013.

Ákærði kveðst alfarið hafna því að hann hafi á matsfundi 9. desember 2008 gert sér upp meiðsli sem ekki voru til staðar, gert of mikið úr einkennum þeirra eða skýrt rangt frá afleiðingum þeirra á daglegt líf sitt. Ákærði staðhæfir að slysið hafi haft áhrif á líf hans á þessum tíma og það dregið úr getu hans til að sinna daglegum störfum. Hann hafi engu logið til um meiðslin, einkennin eða verkina.

Að halda því fram að lýsing ákærða á einkennum hans hafi verið forsenda þess að matmennirnir mátu ákærða til 15% örorku sé með öllu tilhæfulaus fullyrðing. Möt í líkamstjónamálum séu að sjálfsögðu ekki byggð á frásögn tjónþola eða huglægu mati matsmannanna heldur faglegri þekkingu og viðurkenndum aðferðum. Frásögn tjónþola kunni að hafa einhver áhrif en geti aldrei ráðið úrslitum um niðurstöðu mats, hvorki um varanlegan miska né varanlega örorku. Hins vegar kunni að vera að matsmennirnir hafi gert mistök við matið og í óvarkárni metið örorku ákærða meiri en efni stóðu til. Það hafi hins vegar ekkert með ákærða að gera og skrifist alfarið á matsmennina sjálfa. Þeir hafi haft heildaryfirsýnina og hafi þeir getað óskað eftir frekar upplýsingum og gögnum. Þekkingin hafi einnig legið hjá matsmönnunum en þeir séu þaulvanir matstörfum og hafi út frá fyrirliggjandi læknisfræðilegum gögnum átt að gera sér grein fyrir ástandi ákærða. Vísar ákærði því algjörlega á bug að störf matsmannanna geti verið á hans ábyrgð og að hugsanleg mistök þeirra eða vanræksla verði talin hans sök. Engu skipti í því sambandi hvað ákærði hafi sagt á matsfundum.

Framsetningu kröfu segir ákærði ekki eina og sér geta verið tilraun til fjársvika nema sá sem á móti kröfunni taki sé þvingaður til að greiða hana. Svo hátti ekki til hér en Tryggingamiðstöðin hf. hafi átt ýmsa möguleika í stöðunni, vildi félagið ekki sætta sig við niðurstöðu matsmanna. Þannig hefði félagið getað hafnað kröfunni, óskað eftir mati Örorkunefndar eða farið fram á mat dómkvaddra matsmanna. Sú leið hafi hins vegar verið farin að óska eftir áliti K bæklunarlæknis og leggja síðan fram kæru til lögreglu með vísan til þess að ákærði hefði leynt upplýsingum um þátttöku sína í Wipeout-keppninni fyrir matsmönnunum og þannig reynt að hafa af tryggingafélaginu bætur. Þar að auki hafi framkvæmdastjóri tjónasviðs Tryggingamiðstöðvarinnar hf. ritað matsmönnum bréf og innt þá eftir því hvort þátttaka ákærða í Wipeout-keppninni hefði haft áhrif á mat þeirra, hefðu upplýsingar um hana legið fyrir á matsfundinum. Matsmenn hefðu átt erfitt um vik með að svara bréfinu og þeir afhjúpað sig. Matsmenn hafi með óréttmætum hætti skellt allri sök á ákærða og haldið því fram að matið hefði orðið annað ef nefndar upplýsingar hefðu legið fyrir á matsfundinum. Í lok bréfs þeirra komi fram að geta og færni ákærða „... sé í engu samræmi við niðurstöður líkamsskoðunar, frásögn hans og þau einkenni og afleiðingar sem hann rakti á matsfundi til slyssins 18.september 2008.“ Í þessu sambandi kveðst ákærði vilja benda á að allur kostnaður vegna starfa matsmanna í líkamstjónsmálum sé greiddur af því tryggingafélagi sem í hlut eigi hverju sinni. Matsmenn hafi því mikla hagsmuni af því að fá slík verkefni. Í ljósi þessa verði að taka svari matsmannanna með mikilli varúð. Þess utan sé afar óheppilegt að Tryggingamiðstöðin hf. skuli hafa komið að rannsókn málsins með því að óska eftir afstöðu matsmannanna en ekki lögreglan, en á lögreglu hvíli sú skylda að gæta hlutleysis við rannsókn mála. Einnig veki athygli að lögregla hafi ekki gætt þess við rannsókn málsins að taka skýrslur af matsmönnunum eða varpa ljósi á störf matsmanna í líkamstjónsmálum.

Hina meintu kröfu sína, dagsetta 30. desember 2009, segir ákærði eingöngu vera tillögu að uppgjöri á grundvelli matsins. Í tillögunni sé meðal annars til þess vísað að bætur vegna varanlegrar örorku séu reiknaðar á grundvelli árslauna 2009 en ekki tekna þremur árum fyrir slys eins og skaðabótalögin geri ráð fyrir við útreikning á varanlegri örorku. Í ljósi þessa verði skjalið með réttu ekki skilið öðruvísi en sem umræðugrundvöllur. Vissulega sé lagt til að matsgerðin frá 30. desember 2009 verði lögð til grundvallar við uppgjör en hins vegar komi hvergi fram að krafist sé þeirra bóta sem þar séu tilgreindar, eins og lesa megi út úr ákærunni.

Ákærði bendir á að í málinu sé ákært fyrir tilraun til fjársvika með því að gera kröfu á grundvelli mats sem ákæruvaldið telji rangt. Því sé ekki haldið fram að matsmennirnir hafi verið blekktir heldur að ákærði hafi á matsfundi gert sér upp eða ýkt líkamlegt ástand sitt, afleiðingar slyssins og þáverandi líðan. Hins vegar sé ákært fyrir tilraun til þess að blekkja starfsmenn Tryggingamiðstöðvarinnar hf. með því að gera kröfu á grundvelli matsgerðarinnar. Þessa röksemdafærslu segir ákærði ekki ganga upp óháð öðrum atriðum. Þótt matið sé rangt felist ekki í því blekking, sem sé skilyrði fjársvika. Möt geti verið röng af ýmsum ástæðum, óháð því hvað viðkomandi tjónþoli hafi sagt á matsfundi. Svo það teljist tilraun til fjársvika þurfi ákæruvaldið að sýna fram á að matsmennirnir hafi jafnframt verið blekktir, sem leitt hafi til þess að matið varð rangt í meginatriðum. Því sé ekki haldið fram í ákæru heldur aðeins að ákærði hafi gert sér upp eða ýkt meiðsli sína og afleiðingar slyssins. Það eitt út af fyrir sig að gera meira úr hlutum en efni standa til sé ekki blekking þegar hægt sé að staðreyna hið rétta ef rétt sé að málum staðið. Framvísun kröfu byggðri á slíku mati sé því ekki tilraun til blekkingar. Svo ákæran gengi upp hefði því átt að ákæra og síðan sýna fram á fyrir dómi að matsmennirnir hefðu verið blekktir til að komast að einni niðurstöðu frekar en annarri. Hefði það verið gert og ákæruvaldinu tekist að sanna þá staðhæfingu hefðu þá fyrst verið forsendur fyrir að því að dæma fyrir tilraun til fjársvika, hefði slíkri kröfu verið framvísað við tryggingafélagið.

6

Ákæruliður I:

Í fyrri lið ákærunnar er ákærða gefin að sök tilraun til fjársvika með því að hafa, á þeim stað og tíma sem í ákæru greinir, á matsfundi með lækni og hæstaréttarlögmanni vegna matsbeiðni Tryggingamiðstöðvarinnar hf., Varðar–trygginga hf. og lögmanns ákærða, dagsettri 8. júlí 2009, þar sem meta átti afleiðingar líkamstjóns sem ákærði varð fyrir 18. júlí 2008 og 18. september sama ár, gert sér upp eða ýkt meiðsli, líkamleg einkenni og langvarandi afleiðingar hins síðargreinda líkamstjóns, með því að greina frá verkjum í mjóbaki, mjöðmum, hálsi, herðablöðum og vinstri öxl og þeim mikla skorti á líkamlegri færni og lífsgæðaskerðingu sem áverkarnir höfðu í för með sér, og hafa í kjölfarið uppi skaðabótakröfu 30. desember 2009 sem grundvallaðist á niðurstöðu matsgerðarinnar, að fjárhæð 23.590.122 krónur á hendur Tryggingamiðstöðinni hf., og reyna þannig að blekkja starfsmenn tryggingafélagsins í því skyni að svíkja út skaðabætur.

Ákærði neitar sök samkvæmt þessum ákærulið. Í 3. kafla dómsins er framburður ákærða við aðalmeðferð málsins reifaður. Kom meðal annars fram hjá ákærða að heilsa hans síðla árs 2009 hefði verið svipuð því sem hún væri í dag. Hann væri alltaf slæmur í baki en gæti samt sem áður gert alla hluti. Það hefði hins vegar sínar afleiðingar fyrir líðan hans á eftir. Kvaðst ákærði vera þannig þenkjandi að hann léti heilsufar sitt ekki stoppa sig á neinn hátt. Heilsu sína meðan á títtnefndri Wipeout-keppni stóð sagði ákærði hafa verið nokkuð góða. Hann fyndi alltaf fyrir einhverjum verkjum en í keppni sem þessari væri adrenalínið í botni. Eftir keppnina sagði ákærði sér hafa liðið illa og hann verið með verki, einkum í mjóbaki. Þá sagðist ákærði hafa fengið verkjalyf meðan á keppninni stóð frá hjúkrunarfræðingi eða lækni sem verið hefði í sjúkrabifreið á keppnissvæðinu. Hvað hið síðastgreinda varðar verður ekki horft framhjá framburði I fyrir dómi sem upplýsti að við keppnisbrautina hefðu verið staðsettar tvær sjúkrabifreiðar með læknum innanborðs. Kvað hún keppendur hafa haft beinan aðgang að argentínskum læknum og heilbrigðisstarfsmönnum sem á keppnissvæðinu voru og hefðu þeir ekki þurft að leita til þeirra íslensku starfsmannanna, sem að gerð þáttanna unnu, til þess að hafa milligöngu um slíka aðstoð. Þá verður að taka undir það með ákærða að vandséð sé hvernig telja megi með réttu að hann hafi leynt þátttöku sinni í títtnefndum Wipeout-þætti að virtu því augljósa að þátturinn var sýndur í sjónvarpi hér á landi.

Á matsfundinum 9. desember 2009 kvaðst ákærði hafa svarað eftir bestu getu þeim spurningum sem matsmenn lögðu fyrir hann. Neitaði ákærði að hafa ýkt eymsli í öxl og hálsi við þá skoðun. Tók ákærði sérstaklega fram að ranglega væri eftir honum haft í matsgerð að hann gæti ekki hlaupið. Það kvaðst hann aldrei hafa sagt. Fram kom hjá ákærða að eftir matið hefði líkamlegt ástand hans batnað eitthvað og þakkaði hann það æfingum sem hann hefði gert undir handleiðslu sjúkraþjálfara. Hann reyndi einnig að stunda líkamsrækt eins oft og hann gæti, sem hjálpaði honum mikið. Þá tók ákærði fram að líðan hans væri ekki stöðug. Hún sveiflaðist til og stundum tæki hann verkjalyf til þess að minnka verki. Verk í mjóbaki sagði ákærði vera stöðugan. Einnig væru eymsli vinstra megin í baki og við hreyfingu brakaði í öxlinni þeim megin. Þá kenndi ákærði til á milli herðablaðanna, sneri hann upp á hálsinn til vinstri.

Ljóst er af framlögðum gögnum að sýning sjónvarpsstöðvarinnar Stöðvar 2 á þættinum Wipeout 5. febrúar 2010 olli straumhvörfum í málefnum ákærða gagnvart Tryggingamiðstöðinni hf. Í umræddum þætti sést ákærði leysa þrautir sem verulega reyna á líkamlegt atgervi hans. Vegna hinnar vösku framgöngu ákærða í sjónvarpsþættinum er að sýnu leyti skiljanlegt sú ákvörðun tryggingafélagsins að taka mál hans til nánari skoðunar.

Í málinu liggja frammi ýmis læknisfræðileg gögn varðandi heilsufar ákærða. Í 1. kafla dómsins eru reifuð vottorð A sérfræðilæknis frá 12. nóvember 2008 og B bæklunarlæknis frá 19. febrúar 2009. Gögn þessi bera með sér, sérstaklega vottorð þess síðarnefnda, að ákærði varð sannanlega fyrir töluverðum meiðslum í umferðarslysinu 18. september 2008. Meðal annars er í því vottorði að finna umfjöllun um tognunaráverka tengda hrygg og á vinstri öxl.

Niðurstaða matsgerðar C læknis og D hrl., sem dagsett er 20. desember 2009, getur ekki að framkomnu bréfi tvímenninganna, dagsettu 10. mars 2010, talist hafa sönnunargildi um raunverulegt heilsufar ákærða. Hins vegar verður ekki framhjá því litið að í matsgerðinni kemur fram að ákærði hafi verið skoðaður á matsfundi 9. desember 2009. Samkvæmt framburði D fyrir dómi kom hann ekki að þeirri skoðun heldur var hún framkvæmd af C. Í matsgerðinni segir meðal annars um skoðunina að komið hafi fram stirðleiki í baki, hálsi og vinstri öxl en jafnframt eymsli yfir vöðvum háls og baks, yfir vinstri axlarhyrnulið og auk þess hafi komið fram skyntruflun á vinstra herðasvæði. Fyrir dómi kom síðan fram hjá C að matsgerð þeirra D hefði grundvallast á fyrirliggjandi gögnum og því sem fram hefði komið á matsfundi, þ.m.t. lýsingum ákærða og niðurstöðu líkamsskoðunar. Einnig kom fram hjá C að nokkru eftir að matsgerðinni var skilað hefði hann horft á myndskeið með framgöngu ákærða Wipeout-þættinum. Niðurstaða hans hefði verið sú að ósamræmi væri milli lýsinga ákærða á matsfundi og þess sem hann framkvæmdi í þættinum. Þeir D hefðu því komist að þeirri niðurstöðu að falla frá matinu „... án þess að fullyrða að [ákærði] hafi ekki meiðst í þessu slysi.“ Að öllu þessu virtu telur dómurinn ljóst vera, eðli málsins samkvæmt, að upphafleg niðurstaða matsmannanna hafi grundvallast á ýmsu öðru en lýsingum ákærða á heilsufari sínu. Þá verður þeirri ákvörðun matsmannanna að falla frá mati sínu ekki jafnað til þess að þeir hafi komist að þeirri niðurstöðu að ákærði beri ekki varanleg mein eftir umferðarslysið 18. september 2008, sbr. áður tilvitnaðan framburð C fyrir dómi.

Eins og áður hefur verið getið voru E, sérfræðingur í bæklunarskurðlækningum, og F hrl., dómkvaddir eftir að lögregla hóf rannsókn á málinu og er matsgerð þeirra, sem dagsett er 10. febrúar 2014, að nokkru reifuð í kafla 2 hér að framan. Matsgerð dómkvaddra óvilhallra matsmanna hefur að öllu jöfnu mikið sönnunargildi í dómsmálum. Svo sem fyrr var rakið segir meðal annars í matsgerðinni að þekkt sé að tognunareinkenni, svo sem í mjóbaki, geti verið mismunandi frá einum tíma til annars. Þá er þar bent á að í vottorði sjúkraþjálfara, sem ákærði leitaði til, komi fram að ákærði hafi verið misslæmur af einkennum frá einum tíma til annars. Matsmenn segja einnig þekkt að fólk geti fundið fyrir tognunareinkennum við upphitun æfinga, eymsli síðan minnkað í hita leiksins eða einstaklingur láti þau ekki hafa stöðvandi áhrif á sig, sérstaklega ef um keppnisfulla einstaklinga sé að ræða en síðan geti aukin eymsli komið til í kjölfarið. Að mati dómsins falla þessi ummæli í matsgerðinni vel að framburði ákærða, svo sem hann var rakinn hér að framan. Enn fremur þykir verða að líta til þess að matsmenn segja þá frásögn ákærða, að mjóbakseymslin komi helst við kyrrstöðu og að hann sé betri af eymslum við hreyfingu, geta stemmt miðað við framangreint og því sé ekki útilokað að ákærði hafi getað framkvæmt það sem fram komi í Wipeout-þættinum þrátt fyrir slík eymsli. Eins sé til þess að líta að þátturinn hafi verið tekinn upp á þremur dögum þannig að ákærði hafi getað hvílst inn á milli.

Matsmenn komast aftur á móti að þeirri niðurstöðu að eymsli í öxl, sérstaklega við hreyfingu, álag og átök myndu hins vegar frekar há ákærða við umrædda keppni og telji þeir þau einkenni fremur ýkt. Sama sé að segja um háls og efra bak og þá sé hliðarsveigjugeta höfuðs á fyrri matsfundi með ólíkindum skert miðað við þá færni sem ákærði hafi sýnt í keppninni skömmu áður. Var það niðurstaða matsmanna að varanlegur miski ákærða vegna slyssins næmi 5 stigum og varanleg örorka hans 5%. Að fyrirliggjandi gögnum virtum er það mat dómsins að telja verði þá niðurstöðu varfærna.

Dómkvaddur matsmaður, E, bar fyrir dómi að slysið 18. september 2008 hefði verið háorkuárekstur og til þess fallið að valda áverkum. Á matsfundi sagði hann ákærða mest hafa kvartað yfir einkennum í mjóbaki. E sagði það niðurstöðu matsmanna að miðað við það sem sannreynt hefði verið á næstu vikum á eftir, mánuðum jafnvel, „... þá gæti það stemmt“ og vitnið því talið að „... mjóbakseymsli væru að vissu leyti sannreynd.“ Önnur einkenni væru hins vegar ólíklegri. Sagði E það sitt mat samkvæmt gögnum að ákærði hefði gert meira úr sínum einkennum á matsfundi með fyrri matsmönnum en hann hefði síðan gert á matsfundi með honum og F. Því til viðbótar sagði E það niðurstöðu sína að fyrra mat hefði að einhverju leyti verið ofmat á varanlegri örorku og miska ákærða með tilliti til fyrri sögu í hálsi og þeirrar dofatilfinningar sem nefnd sé í matinu og læknirinn sagði ekki skilgreinda í matsgerðinni. Hvað framburð E varðar skal þess að endingu getið að hann tók sérstaklega fram varðandi líkamlegt atgervi ákærða að við skoðun hefði hann verið mjög vel á sig komin. Ákærði hefði verið mjög „skorinn“, nánast engin undirfita verið. Þá hefðu lærvöðvar ákærða verið mjög sterkir, sem væri til þess fallið að verja bakið.

Af framburði þeirra matsmanna sem skýrslu gáfu fyrir dómi mátti að mati dómsins ráða að það væri ekki algengt að tjónþolar gerðu minna úr áverkum sínum en efni stæðu til. Þá sagði C, almennt spurður um lýsingar tjónþola á áverkum sínum, „... líklegra að fólk geri meira úr hlutunum en minna.“

Ekki verður talið að sú staðreynd að ákærði tók þátt í 10 km götuhlaupi sumarið 2010, um átta mánuðum eftir matsfund, geti haft nokkur áhrif við úrslausn málsins. Er þar til þess að líta að tími ákærða samrýmist vel þeirri frásögn ákærða og vitnisins J að ákærði hafi ekki farið hratt yfir í hlaupinu. Einnig verður í því sambandi að horfa til framburðar C fyrir dómi þess efnis að fram hefði komið hjá ákærða á matsfundi að hann treysti sér ekki til að hlaupa, en þeim ummælum verður ekki jafnað til þess að ákærði hafi sagst ekki geta hlaupið. Getur óstöðugur framburður ákærða fyrir lögreglu um þátttöku sína í hlaupinu engu breytt um þessa niðurstöðu.

Upplýst er í málinu það grundvallaratriði að ákærði lenti í umferðarslysi 18. september 2008 þegar dráttarkrókur bifreiðar rakst í framhjól bifhjóls sem ákærði ók. Við samstuðið missti ákærði jafnvægið og féll í götuna. Samkvæmt því sem fram kemur í gögnum málsins var ákærði á töluvert mikilli ferð þegar slysið varð, eða á um 80 kílómetra hraða á klukkustund. Þá liggur fyrir og er engum vafa undirorpið að við slysið varð ákærði fyrir meiðslum. Í vottorði B bæklunarlæknis, dagsettu 19. mars 2009, er þeim meiðslum lýst svo að í slysinu hafi ákærði hlotið tognun á hrygg. Á hálshrygg með einkennum sem næðu frá hnakkafestum og niður á milli hryggjablaða og á lendhrygg með leiðni út í aftanverða mjaðmagrind og að auki hafi hann óþægindi frá „glutelvöðvum“ og festum þeirra á „trochandertsvæði“. Auk þessa sé um væga tognun á vinstri öxl að ræða. Enn fremur liggur fyrir með títtnefndri matsgerð tveggja dómkvaddra matsmanna að hluta einkenna ákærða í mjóbaki má rekja til umferðarslyssins 18. september 2008, sem og væg einkenni frá vinstra herðablaði.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, á ákæruvaldinu. Þegar allt framangreint er virt heildstætt verður ekki talið að ákæruvaldinu hafi tekist að sanna, gegn neitun ákærða, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 109. gr. sömu laga, að ákærði hafi á matsfundi 9. desember 2009 gert sér upp eða ýkt með saknæmum hætti meiðsli, líkamleg einkenni og langvarandi afleiðingar líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi 18. september 2008. Þegar af þeirri ástæðu verður ákærði sýknaður af sakargiftum samkvæmt lið I í ákæru.

Ákæruliður II:

Í öðrum lið ákærunnar er ákærða gefið að sök fíkniefnalagabrot með því að hafa, á þeim stað og tíma sem í ákæru greinir, haft í vörslum sínum, í sölu- og dreifingarskyni, 184 kannabisplöntur, 170,43 grömm af kannabislaufum, 5,31 gramm af kannabisplöntuhlutum, 662,32 grömm af maríhúana og 79,76 grömm af tóbaksblönduðu kannabisefni, og að hafa um nokkurt skeið ræktað greindar plöntur, sem fundist hafi við leit lögreglu í heimili ákærða.

Við þingfestingu málsins 23. ágúst 2016 játaði ákærði sök samkvæmt ákærulið II. Hann áréttaði þá afstöðu sína við aðalmeðferð málsins 22. júní sl. Játning ákærða samrýmist gögnum málsins. Brot hans samkvæmt umræddum ákærulið telst því sannað og er það réttilega heimfært til refsiákvæða í ákæru.

7

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins á ákærði engan sakaferil að baki. Hann er í málinu sakfelldur fyrir að hafa haft í vörslum sínum, í sölu og dreifingarskyni, nokkurn fjölda kannabisplantna og talsvert magn kannabisefna. Svo sem fyrr var rakið játaði ákærði fíkniefnabrot sitt án undandráttar. Að þessu gættu og að broti ákærða að öðru leyti virtu þykir refsing hans, í samræmi við dómaframkvæmd, hæfilega ákveðin átta mánaða fangelsi. Eftir atvikum þykir mega fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

8

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og í ljósi þess sérstaklega að ástæða aðalmeðferðar í málinu voru sakargiftir á hendur ákærða samkvæmt ákærulið I, sem hann er sýknaður af, þykir rétt að fella allan sakarkostnað málsins á ríkissjóð, en ekki verður séð af framlögðum gögnum að sakarkostnaður hafi fallið til sérstaklega vegna ákæruliðar II. Til sakarkostnaðar í málinu heyrir sakarkostnaður samkvæmt yfirliti lögreglustjóra, dagsettu 31. maí 2016, þóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef Á-kk-ef hrl. og þóknun tilnefnds verjanda ákærða á fyrri stigum málsins, Ó-kk-ef E-kk-ef hrl. Þóknun lögmönnunum tveimur til handa þykir hæfilega ákveðin með hliðsjón af fyrirliggjandi tímaskýrslu og að virtu umfangi málsins svo sem í dómsorði greinir að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dóm þennan kveða upp héraðsdómararnir K-kk-nf H-kk-nf, sem dómsformaður, og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og R-kk-nf S-kk-nf bæklunarskurðlæknir. Fyrir uppsögu dómsins var gætt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í átta mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði sæti upptöku á 184 kannabisplöntum, 170,43 grömmum af kannabislaufum, 5,31 grammi af kannabisplöntuhlutum, 662,32 grömmum af maríhúana og 79,76 grömmum af tóbaksblönduðu kannabisefni.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. þóknun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef Á-kk-ef hrl., 1.981.520 krónur, og þóknun tilnefnds verjanda ákærða á fyrri stigum málsins, Ó-kk-ef E-kk-ef hrl., 184.140 krónur.

K-kk-nf H-kk-nf

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

R-kk-nf S-kk-nf