E-1749/2019

Með stefnu þingfestri 6. október 2019 höfðaði Pactor ehf., kt. 0000000000, Laufrima 3, 112 Reykjavík, mál á hendur Hrísmóum 13, húsfélagi, kt. 0000000000, Hrísmóum 13, Garðabæ.

Dómkröfur stefnanda eru að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða stefnanda 197.145 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 3. desember 2018 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar en til vara lækkunar á dómkröfum.

Fór aðalmeðferð málsins fram þann 6. febrúar sl. og var málið dómtekið að málflutningi loknum.

Málsatvik.

Upphaf máls þessa er að stefndi hafði samband við stefnanda á vormánuðum 2017 í þeim tilgangi að vinna við viðgerðir á leka í húsinu að Hrísmóum 13 í Garðabæ. Er um að ræða hús sem er kjallari og þrjár hæðir með samtals sex íbúðum.

Í gögnum málsins liggja fyrir þrír undirritaðir samningar. Sá fyrsti ber heitið „Verksamningur“ og er undirritaður þann 12. október 2017. Í 2. gr. samningsins segir að verkefnið snúist um að stöðva lekasvæði á nokkrum stöðum í húsinu, á stöku stað sé ákveðið að skipta út gleri. Nánar sé þetta útskýrt með tölvupósti sendum af H-kk-þgf, fyrrverandi íbúa í Hrísmóa. Í 3. gr. samningsins segir að útboðsgögn og verklýsing sé samkvæmt „Email H-kk-nf“ Verkið átti að vinna í tímavinnu og var tímagjaldið samkvæmt 5. gr. samningsins 8.060 krónur fyrir hverja klukkustund. Þá er tekið fram að verktíminn sé háður veðri og vindum ásamt öðrum verktökum sem gætu komið að verkinu hverju sinni. Þá er tekið fram að húsfélagið hafi sett takmörk á fjármagn í verkið að andvirði 600.000 krónur. Verktaki ætlaði að gera sitt besta til að halda sig innan þeirra takmarka nema að sjálfsögðu verkkaupi kæmi með óskir um aukið fjármagn til verkefnisins. Í 6. gr. samningsins segir að verktaki geti lagt fram reikninga fyrir verkið vikulega.

Tölvupóstur liggur fyrir á milli aðila frá 12. og 13. október 2017. Í tölvupósti frá 12. október sendi verktaki verkkaupa uppkast að samningi fyrir húsfélagið og svo verksamning fyrir íbúa sem greiða áttu sjálfir fyrir sinn hlut í framkvæmdinni. Í svari verkkaupa kemur fram að það eigi að yfirfara sólstofu á 1. hæð, yfirfara leka með glerjum og frágang undir glugga vegna múrleka. Yfirfara frágang á glerjum í rúðum á 2. hæð fyrir ofan. Laga glugga hjá H-kk-þgf á 2. hæð. Fúi sé í einni hlið sólstofuglugga. Einnig að skipta út glerlistum í þeirri hlið. Leki sé í lofti í sólstofu H-kk-ef. Frágangur á glugga á 3. hæð. Gluggi/gler í sameign á 2. hæð. Gler í glugga á 1. og 2. hæð í norðurenda hússins. Hann sé í ca fjögurra metra hæð á 1. hæð. Gler fyrir utan „budget“ greiðist af íbúa. Gluggi hjá H-kvk-þgf og K-kk-þgf á 3. hæð. Gler sé ónýtt. Spurning hvort þörf sé á viðgerð á glugga. Gler greiðist af íbúa.

Þá segir að G-kk-nf hafi minnst á flasningar hjá sér í sólstofu og vatnsbretti fyrir ofan sólstofu. Það þyrfti þá að athuga á 1. og 2. hæð en ekki á 3. hæð. Þá spyr verkkaupi hvað hann telji að hann komist langt með þessar viðgerðir fyrir 600.000 krónur. Þeir gætu líklega teygt það eitthvað lengra.

Hinir tveir samningarnir eru einnig undirritaðir 12. og 17. október 2017 af stefnanda og tveimur íbúðareigendum og bera samningarnir heitið „Samningur um skoðun, ráðgjöf og framkvæmd verks.“ Í kafla sem ber heitið „Leiðbeiningar seljanda“ er tekið fram að um sé að ræða glerskipti, tilfallandi kostnað vegna glerskipta og gler sem verði skipt um. Þá segir að efni skuli lagt til af neytanda. Tímagjald var sagt 8.060 krónur á klukkustund, véla og verkfæragjald 125 krónur og akstur 2.200 krónur.

Stefnandi fór í upphafi að Hrísmóum 13 og hitti fyrir íbúa og skoðaði ásamt þeim ummerki um leka innan frá.

Við upphaf verksins lét stefnandi reisa vinnupalla við húsið og fóru menn á hans snærum til að hefja verkið. Við skoðun utan frá kom í ljós að verkið yrði miklum mun umfangsmeira en ráð var gert fyrir í upphafi. Kveðst stefnandi hafa hringt í tengilið sinn við stefnda og tjáð honum það og í framhaldi sent honum tilboð í verkið sem hljóðaði upp á 2.700.000 krónur auk virðisaukaskatts. Óumdeilt er að frekari aðgerðir fóru ekki fram af hálfu stefnanda sem tók niður vinnupallana og gerði stefnda reikning fyrir þeirri vinnu sem þegar hafði verið unnin.

Í gögnum málsins liggja fyrir sex innheimtubréf sem stefndi hefur ekki svarað. Þá voru sættir kannaðar fyrir dómi sem var ekki grundvöllur fyrir.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi kveðst reka byggingarfélag og byggir kröfu sína á ógreiddum reikningi vegna vinnu stefnanda fyrir stefnda. Hið stefnda húsfélag hafi verið í viðræðum við stefnanda um að taka að sér verkefni sem í fólst að gera við skemmdir eftir múrleka og skipta út gleri á ákveðnum stöðum í húsinu. Verkinu sé lýst í liðum 17 í tölvupóstsamskiptum sem liggi fyrir í málinu. Liðir 15 hafi átt að greiðast af húsfélaginu og liðir 6 og 7 af eigendum viðkomandi séreigna. Gerðir hafi verið þrír samningar vegna verksins. Annars vegar var gerður verksamningur við húsfélagið sem var undirritaður fyrir hönd húsfélagsins af H-kvk-þgf K-kvk-þgf P-kvk-þgf, eigenda íbúðar í Hrísmóum 13, fnr. 2070811, og hins vegar samningar vegna þeirra framkvæmda sem átti að framkvæma í séreign tveggja íbúða. Hafi þeir samningar verið undirritaðir af H-kvk-þgf B-kvk-þgf B-kvk-þgf og H-kvk-þgf K-kvk-þgf P-kvk-þgf.

Samkvæmt samningi við stefnda átti verktaki að fá greitt fyrir tímavinnu samkvæmt verksamningi. Húsfélagið hafi sett takmörk á það fjármagn sem mátti eyða í verkið eða sem nam 600.000 krónum og átti verktaki að gera sitt besta til að halda sig innan þeirra takmarka, sbr. 11. gr. verksamningsins. Stefnandi hafi þurft að framkvæma skoðun á eigninni og meta þannig hver kostnaður af verkinu yrði. Skoðunin hafi verið krefjandi en stefnandi hafi þurft að koma með og setja upp stóran pall við húsið, losa glerlista að utan og taka gler úr á þremur hæðum hússins til þess að meta lekann ásamt öðru. Við skoðun þessa hafi komið í ljós að verkefnið var umfangsmeira en talið var í upphafi. Mein vegna múrlekans hafi verið í öllum sólstofum, frágangur glerja sé rangur, líming samskeyta á póstum var farin að gefa sig og hafi þétting utan með sólstofum verið léleg. Talsverðar lekaskemmdir hafi verið inni í íbúðunum.

Eftir skoðunina hafi stefnandi gefið stefnda upp áætlaðan framkvæmdakostnað. Það hafi verið mat stefnanda að kostnaðurinn yrði nær 34 milljónum, sem hafi verið umtalsvert meira en fjárhagsáætlun húsfélagsins hafi gert ráð fyrir. Eftir að hafa gert stefnda grein fyrir áætluðum kostnaði óskaði stefnandi eftir svari við því hvort stefndi vildi halda áfram framkvæmdunum. Stefndi hafi aldrei svarað stefnanda. Sökum þess hafi aldrei orðið úr framkvæmdunum sjálfum. Stefnandi hafi gefið út reikning vegna skoðunarinnar og sé reikningur útgefinn 3. desember 2017 með gjalddaga 3. desember s.á. að fjárhæð 197.145 krónur ógreiddur.

Stefnandi byggir á því að hinu stefnda húsfélagi sé skylt að greiða fyrir þá þjónustu sem stefnandi sannanlega vann fyrir stefnda við skoðun og mat á verki skv. beiðni stefnda. Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi kveðst hafa gert ítrekaðar tilraunir til innheimtu skuldarinnar hjá stefnda fyrir löginnheimtu, eins og framlögð skjöl beri með sér. Því sé þess krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna innheimtu skuldarinnar, sem stofnaðist til áður en hún var send í löginnheimtu, í samræmi við 12. gr. innheimtulaga nr. 95/2008.

Þá segir í stefnu að stefna hafi áður verið birt fyrir K-kk-þgf Þ-kk-þgf F-kk-þgf, kt. 0000000000, íbúa Hrísmóa 13. Samkvæmt upplýsingum frá stefnanda var talið að K-kk-nf væri formaður húsfélagsins. Þegar í ljós kom að K-kk-nf var ekki formaður húsfélagsins og þá ekki heldur eigandi eignar í Hrísmóa 13 var ný stefna gerð. Samkvæmt upplýsingum frá Á-kk-þgf S-kk-þgf T-kk-þgf, kt. 0000000000, eiganda eignar í Hrísmóa 13, sé H-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf starfandi formaður húsfélagsins, og sé hún því tilgreind sem fyrirsvarsmaður þess á stefnu. Aftur á móti sé ekki skylda í fjöleignarhúsum með sex eignarhlutum eða færri að hafa sérstaka stjórn. Sé svo háttað fari allir eigendur saman með það vald og þau verkefni sem stjórn annars færi með samkvæmt lögum, sbr. 67. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús.

Stefnandi vísar til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. stoð í lögum nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá er vísað til laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um að tekið verði tillit til áfallins innheimtukostnaðar styðst við 7. og 12. gr. laga nr. 95/2008. Varðandi varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af dómkröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Þá er krafist málskostnaðar auk virðisaukaskatts.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að engin greiðsluskylda sé til staðar, enda hafi ekki lögmæt krafa, og þar með greiðsluskylda, stofnast á hendur stefnda þar sem stefnandi hafi ekki innt af hendi verk eða þjónustu í þágu stefnda. Í öðru lagi byggir stefndi á því að meint þjónusta stefnanda hafi verið gölluð og á þeim grundvelli leiki enginn vafi á rétti stefnda til skaðabóta og eða afsláttar úr hendi stefnanda vegna tjóns er hlaust af göllum þjónustunnar. Til öryggis sé í þriðja lagi byggt á því að stefndi hafi haft rétt til að halda eftir greiðslu.

Stefndi telur að leysa beri úr málinu á grundvelli laga nr. 42/2000 um þjónustukaup (þkpl.), sbr. 2. tl. 1. mgr. 1. gr. laganna. Það felist í 3. mgr. 1. gr. að stefndi sé neytandi í skilningi laganna enda um íbúðarhús að ræða. Í 3. gr. þkpl. segi orðrétt: „Eigi má með samningi víkja frá ákvæðum laga þessara neytanda í óhag.“ Lögin séu ófrávíkjanleg að þessu leyti. Engin greiðsluskylda sé til staðar þar sem verk eða þjónusta hafi ekki verið innt af hendi.

Í fyrsta lagi byggir stefndi sýknukröfu sína á því að engin greiðsluskylda sé til staðar enda hafi ekki lögmæt krafa stofnast, og þar með greiðsluskylda, þar sem stefnandi hafi ekki innt af hendi verk eða þjónustu fyrir stefnda.

Í því sambandi sé vísað til þess að óumdeilt sé að aldrei varð úr framkvæmd verksins af hálfu stefnanda, enda komi það fram í stefnu. Þannig hafi í reynd stefnandi vanefnt aðalskyldu sína samkvæmt samningnum gagnvart stefnda og verði því stefndi með engu móti skyldugur til að inna af hendi greiðslu fyrir þjónustu sem ekki hafi verið innt af hendi. Á þeim grundvelli sé öllum málatilbúnaði stefnanda mótmælt í heild. Sérstaklega sé áréttað að til frekari fyllingar sé vísað til og byggt á málavaxtalýsingu þeirri sem komi fram í greinargerð stefnda. Í gagnkvæmu skuldarasambandi þurfi að vera samhengi á milli greiðslna aðila, þannig að réttur stefnanda til greiðslu úr hendi stefnda sé háður því að hann inni af hendi þjónustu fyrir stefnda. Þannig verði stefnda ekki gert skylt að greiða þóknun til stefnanda nema fyrir þjónustu sem stefnandi hafi veitt stefnda, sem hann hafi ekki gert. Um þann þátt málsins sé ekki deilt.

Þá verði stefnda heldur ekki gert að greiða stefnanda samkvæmt reikningi „vegna skoðunarinnar“. Það er algjörlega á huldu hvort umrædd skoðun hafi farið fram og beri stefnandi hallann af því. Af stefnu virðist mega eftir atvikum ráða að krafa stefnanda samanstandi af tímavinnu, útlögðum kostnaði vegna aksturs og verkfæragjaldi. Hvað tímavinnu smiðs varði komi eftirfarandi lýsing fram á reikningi: „mæling, glerja, skoðun á gleri og fölsum, samskipti“. Í stefnu komi síðan fram að „losa þurfti glerlista að utan og taka gler úr á þremur hæðum hússins til þess að meta lekann, ásamt öðru.“ Stefndi mótmælir þessu sem röngu enda hafi stefnandi aldrei veitt stefnda upplýsingar um niðurstöður þessarar skoðunar sinnar. Í því sambandi vísi stefndi til þess að ákveðnir íbúar hússins séu heimavinnandi en þeir sömu íbúar séu þeir sem hafi orðið fyrir mesta lekanum. Hafi þessir íbúar því beðið með mestri eftirvæntingu eftir úrbótum á húsnæðinu. Þessir íbúar, sem og aðrir íbúar hússins, hafi aldrei orðið varir við að stefnandi hafi framkvæmt meinta skoðun eða mælingar á húsnæðinu, hvað þá að glerlistar og gler úr þremur hæðum hússins hafi verið tekin út eins og segir í stefnu. Ljóst sé að íbúar hússins hefðu orðið þess varir ef það væri rétt. Mun stefndi m.a. leiða sem vitni íbúa hússins til að sýna fram á að þessi reikningsgerð stefnanda um tímavinnu smiðs, samtals 16 klukkustundir eða kr. 107.200 (án vsk.), stenst ekki skoðun.

Hvað aðra þætti reikningsins varði, þ.e. akstur og verkfæragjald, hafi stefnandi ekki lagt fram reikninga fyrir útlögðum kostnaði vegna þessa. Þannig verði stefnanda hvorki gert að greiða fyrir „ferðir, efni sótt, keyrsla á verkstað lítill bíll“, samtals kr. 5.400 (án vsk), né „Sendó með palla“, samtals kr. 37.428 (án vsk).

Þannig byggir stefndi á því að ekki sé ógreitt fyrir vinnu eða þjónustu stefnanda enda hafi ekkert verk verið unnið í þágu stefnda. Verk stefnanda hafi takmarkast við, eins og að framan sé rakið, að fá verksamninga undirritaða. Til marks um það sé vísað til ósamræmis á milli þess sem segi í fylgiskjölum stefnu, þ.e. reikningnum, tímaskýrslu stefnanda og í málavaxtalýsingu í stefnu. Með vísan til þess sé á því byggt að stefnandi sé að krefjast fjármuna fyrir vinnu sem ekki hafi verið framkvæmd og sé reikningnum í heild sinni mótmælt sem röngum og tilhæfulausum.

Stefnandi beri ríka ábyrgð á því að sanna að umrædd skoðun hafi farið fram og beri hann hallann af því. Þá beri stefnandi jafnframt ríka upplýsinga og leiðbeiningarskyldu gagnvart stefnda, meðal annars um niðurstöður skoðunar sinnar. Þessar skyldur sínar hafi stefnandi algjörlega vanrækt. Stefnandi hafi þess í stað gefið út tilhæfulausan reikning, byggðan annars vegar á tímafjölda smiðs, sem sé gróflega ofreiknaður, og hins vegar útlögðum kostnaði án þess að leggja fram afrit reikninga fyrir þeim kostnaði. Hvort tveggja standist enga skoðun enda fjárhæðir í reikningi allt of háar miðað við umfang verksins og umkrafið endurgjald því ósanngjarnt, sbr. meginreglur kröfuréttar.

Þá hafi stefnandi jafnframt vanrækt aukaskyldur sínar samkvæmt samningssambandi aðila. Þannig hafi stefnandi með réttu átt að veita stefnda upplýsingar um hvort fyrirhuguð kaup á þjónustu hans væru óhagkvæm fyrir stefnda að teknu tilliti til kostnaðar við verkið. Þannig hefði stefnandi átt að upplýsa stefnda um að skoðunin yrði krefjandi, en stefnanda hefði mátt vera það ljóst þar sem um sé að ræða húsnæði á fjórum hæðum. Auk þess hafi stefnandi aldrei veitt stefnda upplýsingar né leiðbeiningar vegna verksins. Niðurstöður meintra mælinga hafa aldrei verið lagðar fram. Framlagt tilboð stefnanda og mynd sem á að hafa verið tekin við skoðun hafi fyrst verið kunngerð við þingfestingu málsins, enda ekki vísað til þess í stefnu. Hafnar stefndi því að þau fylgiskjöl varpi ljósi á meinta vinnu stefnanda. Hvað tilboðið varði sé ljóst að það sé í engu samhengi við upphaflega beiðni stefnda enda taki það ekki á þeim verkþáttum sem þar voru tilgreindir. Þannig hafi t.d. aldrei verið beðið um viðgerðir á 6 einingum eins og tilboðið beri með sér. Augljóst sé að tilboðinu hafi verið stillt upp í aðdraganda þess að mál þetta var höfðað. Þá sé ekkert sem bendi til þess að símaljósmyndin sé tekin við skoðun á Hrísmóum 13 og sé því í öllu falli mótmælt að svo sé.

Sem fyrr sé stefna stefnanda með öllu óskýr. Þannig geti stefndi ekki með góðu móti áttað sig á því hvort stefnandi byggi rétt sinn á verksamningi aðila. Stefndi telji alltént sig ekki bundinn af þeim samningi. Í fyrsta lagi á þeim grunni að á upphafssíðu samningsins segi orðrétt: „Til að auðvelda samskipti verkkaupa og verktaka er gefið dæmi um verksamning sem tekur á helstu samningsatriðum kaupanda og seljanda. Samningurinn sé einungis uppkast sem aðlaga þurfi og staðfæra hverju sinni eftir eðli og umfangi verks.“ Þannig sé framlagður verksamningur einungis dæmi um verksamning. Í öðru lagi hafi samningurinn fallið niður vegna háttsemi stefnanda, þ.e. aðgerðarleysis hans í tengslum við framkvæmd verksins. Þannig hafi stórfelldur dráttur orðið á framkvæmd verksins og talið yrði bæði ósanngjarnt og andstætt góðri viðskiptavenju að leggja hann til grundvallar. Í því sambandi sé vísað til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

Þá hafi stefndi ekki enn móttekið frumrit af reikningi. Sá reikningur sem lagður sé fram beri þess merki að vera ekki lögmætur. Aðeins hafi rekstraraðilar með rafræn bókhaldskerfi heimild til að prenta út sölureikninga í einriti. Þannig beri reikningur ekki með sér að hann sé úr rafrænu bókhaldskerfi, sbr. 4. mgr. 15. gr. reglugerðar nr. 50/1993 um bókhald og tekjuskráningu virðisaukaskattsskyldra aðila. Því til stuðnings bendi stefndi á að framlagður reikningur og tilboð stefnanda til stefnda séu samsvarandi skjöl. Þá hafi stefnandi heldur ekki sýnt fram á að innheimtubréf þau sem lögð séu fram hafi sannanlega verið send á stefnda. Vegna þessa tómlætis stefnanda telji stefndi stefnanda ekki eiga lögvarða kröfu á hendur sér.

Ef svo ólíklega vilji til að talið verði að stefnandi hafi í raun innt af hendi verk eða þjónustu til stefnda byggir stefndi á því að það verk eða sú þjónusta hafi verið haldin göllum og á þeim grunni eigi stefndi rétt á skaðabótum og eða afslætti úr hendi stefnanda.

Þegar samið var við stefnanda hafi ekki annað legið fyrir en að hann myndi stöðva leka í húsinu og að íbúar hússins myndu greiða fyrir kostnað sem af verkinu hlytist umfram kr. 600.000. Þess vegna hafi stefnandi gert sérstaka samninga við einstaka íbúa hússins. Óumdeilt sé að aldrei hafi orðið úr framkvæmdum stefnanda og að íbúðir hússins hafi lekið veturinn 20172018, sem bæði olli eignatjóni á íbúðum hússins og verulegum óþægindum fyrir íbúa. Þá liggi fyrir að stefndi þurfti að ráða annan verktaka til að framkvæma úrbæturnar á húsnæðinu. Meintar mælingar eða annað sem stefnandi telji sig hafa gert hafi ekkert nýst við vinnu nýja verktakans enda hafði slíkt aldrei borist stefnda. Þannig hafi umræddur verktaki þurft að framkvæma verkið frá grunni. Kostnaður stefnda við að láta framkvæma verkið hafi verið kr. 1.018.645, en þar af fengust kr. 78.838 endurgreiddar af virðisaukaskatti vegna aðkeyptrar vinnu við íbúðarhúsnæði, sbr. reglugerð nr. 449/1990. Þannig hafi beinn kostnaður stefnda vegna þessa verið kr. 939.627 og krefst stefndi þess að sú fjárhæð komi til skuldajafnaðar þeirri kröfu sem stefnandi kunni að eiga á hendur honum, sbr. 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Tjón stefnda einskorðist þó ekki við það að bæta úr framangreindu tjóni sem hlaust af göllum á þjónustu stefnanda. Dráttur á verkinu hafi orðið til þess að íbúar hússins þurftu að búa við lekann miklu lengur en ella, þ. á m. heilan vetur til viðbótar, með tilheyrandi eignatjóni í íbúðum og þeim verulegu óþægindum sem því fylgir.

Hvað galla á meintri þjónustu stefnanda varði byggir stefndi á eftirfarandi:

Í fyrsta lagi hafi þjónusta stefnanda verið gölluð þar sem þjónustan hafi ekki staðist kröfur um fagþekkingu og góða viðskiptahætti, sbr. 1. mgr. 4. gr., sbr. 1. tl. 9. gr., þkpl. Þannig hafi stefnandi ekki búið yfir þeirri fagþekkingu sem hann hafi gefið sig út fyrir að búa yfir. Í því sambandi megi benda á að því sé haldið fram í stefnu að við meinta skoðun hafi komið í ljós að verkefnið hafi verið umfangsmeira en talið var í upphafi, en ekkert bendi til þess að það hafi verið raunin. Þvert á móti hafi legið fyrir frá upphafi hvert verkið átti að vera. Þá hafi þjónustan ekki verið veitt í samræmi við góða viðskiptahætti enda varð umtalsverður dráttur á að framkvæmdir hæfust, hvernig svo sem á málið sé litið. Þá hafi stefnandi heldur ekki sinnt skyldu sinni um að veita allar upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verksins, hvað þá með hagsmuni stefnda fyrir augum, enda hafi stefndi aldrei heyrt meira frá stefnanda eftir undirritun verksamninganna. Þannig hafi stefndi aldrei verið fenginn til að staðfesta framkvæmd eða framvindu verksins né voru verkfundir haldnir.

Í öðru lagi hafi þjónusta stefnanda verið gölluð þar sem stefnandi hafi ekki veitt stefnda upplýsingar sem hann hafði vitneskju um eða hefði mátt hafa vitneskju um og þýðingu hafði fyrir framkvæmd verksins, sbr. 3. tl. 9. gr. þkpl. Þannig hafi stefnandi aldrei lagt fram upplýsingar um niðurstöður mælinga eða matsins á skoðun sinni. Hefði stefnandi raunverulega framkvæmt þá skoðun sem hann telji sig hafa framkvæmt myndi hann vita að það sé rangt sem haldið sé fram í stefnu um að „meini vegna múrlekans [hafi verið] í öllum sólstofum“. Auk þess hafi þær upplýsingar legið fyrir frá upphafi að „frágangur glerja [sé] rangur, líming samskeyta á póstum [hafi verið] farinn að gefa sig og [að] þétting utan með sólstofum [hafi verið] léleg“ eins og segi í stefnu. Það upplýsti H-kk-nf S-kk-nf, fyrrverandi íbúi, stefnanda um í aðdraganda verksins, sbr. meðal annars dskj. 4. Stefnanda hafi verið í lófa lagið að upplýsa stefnda fyrirfram um umfang þeirrar skoðunar sem ráðast þurfti í og niðurstöður skoðunarinnar í kjölfarið.

Í þriðja lagi hafi þjónusta stefnanda verið gölluð þar sem árangur verks eða þjónustu hafi verið minni og haft minna notagildi en til var ætlast vegna vanrækslu stefnanda, sbr. 5. tl. 9. gr. þkpl. Þannig hafi árangur af verkinu verið enginn en ef stefnandi hefði veitt stefnda upplýsingar um niðurstöður matsins, eða mælinganna, hefði það getað nýst nýja verktakanum sem tók að sér að framkvæma verkið.

Í fjórða lagi hafi þjónusta stefnanda verið gölluð þar sem hin meinta þjónusta stefnanda víki frá því sem verksamningur aðila kveði á um. Stefnandi sem verktaki hafi tekið að sér verkefni sem snérist um „að stöðva lekasvæði á nokkrum stöðum hússins, á [stöku] stað er ákveðið að skipta út gleri,“ sbr. 2. gr. verksamningsins. Miðað við málsatvikalýsingu stefnanda og ef hún reynist sönn sé ljóst að stefnandi hafi vikið verulega frá því sem verksamningur aðila kvað á um. Ef á það sé fallist, þrátt fyrir það sem áður hefur komið fram og að ekki sé á því byggt í stefnu, að verksamningur aðila sé gildur og liggi til grundvallar kröfu stefnanda, sé á það bent að enginn árangur hafi orðið af vinnu stefnanda, alltént ekki sá árangur sem að hafi verið stefnt.

Með vísan til alls þess sem að framan sé rakið, hvers um sig og saman, álíti stefndi að sýkna beri hann af dómkröfum stefnanda í málinu, enda sé gagnkrafa stefnda hærri en dómkrafa stefnanda.

Þótt stefndi telji sig eiga fullan rétt til skaðabóta í samræmi við það sem að framan greini byggir hann jafnframt á því að ef svo ólíklega vilji til að ekki verið fallist á að skilyrði skaðabótaskyldu séu fyrir hendi, þá eigi hann allt að einu skýlausan rétt til afsláttar vegna þeirra galla sem á verkinu voru. Stefndi krefst þess að sá afsláttur taki mið af þeim göllum sem rakið hefur verið að voru á verkinu. Verði ekki fallist að fullu á það er dóminum treyst til að ákvarða afslátt að álitum til samræmis við það sem talið verði sanngjarnt með hliðsjón af eðli og umfangi þeirra galla.

Til öryggis (ex tuto) byggir stefndi einnig á því að honum hafi verið heimilt að halda eftir greiðslu, þar sem lögmætur reikningur fyrir kröfu stefnanda hafi aldrei borist stefnda. Auk þess hafi krafan verið röng, tilefnislaus og alltof há, fyrir meinta gallaða þjónustu. Því hafi stefnda verið heimilt að halda eftir eigin greiðslu þar til úrbætur stefnanda hefðu farið fram eða réttur og lögmætur reikningur bærist. Þar sem stefnandi hafi ekki lagt fram viðhlítandi gögn til stuðnings kröfum sínum verði að fallast á það með stefnda að það sé ósanngjarnt af hálfu stefnanda að bera umrædda kröfu fyrir sig, hafandi ekki framkvæmt verk fyrir stefnda.

Þá sé kröfu um dráttarvexti sérstaklega mótmælt sem og upphafstíma þeirra. Mikil óvissa sé uppi í málinu, m.a. vegna málatilbúnaðar stefnanda og reiknings stefnanda. Ekki sé því unnt að dæma stefnda til greiðslu dráttarvaxta af kröfu stefnanda á meðan málið sé í því horfi, enda beri stefnandi ábyrgð á annmörkum á eigin málatilbúnaði. Ef svo ólíklega vildi til að fallist yrði á kröfur stefnanda þá ætti að miða vaxtakröfuna við dómsuppsögu.

Um lagarök vísar stefndi m.a. til meginreglna samninga, neytenda og kröfuréttar og meginreglu samningaréttar um að samninga ber að efna. Þá er einnig vísað til ólögfestra meginreglna verktakaréttar, ákvæða laga um lausafjárkaup nr. 50/200, einkum 17., 38., 40. og 42. gr. Auk þess er vísað til meginreglna sem leiða má af lögum um þjónustukaup, nr. 42/2000, sbr. m.a. 4. gr., 6. gr., 9. gr., 11. gr., 13. gr. og ákvæði V. kafla laganna. Um kröfu til skuldajafnaðar er einkum vísað til 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um ógildingu verksamningsins er byggð á 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Krafa um málskostnað styðst við ákvæði XXI. kafa laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Skýrslur fyrir dómi.

Við aðalmeðferð málsins gaf fyrirsvarsmaður stefnanda, Þ-kk-nf I-kk-nf S-kk-nf, skýrslu. Verður vitnað til hennar eftir því sem þörf krefur við úrslausn málsins.

Forsendur og niðurstaða.

Stefnandi gerir þá kröfu í máli þessu að stefnda verði gert að greiða honum reikning að fjárhæð 197.145 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 3. desember 2018 til greiðsludags. Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að krafan verði lækkuð verulega.

Við upphaf aðalmeðferðar og í greinargerð stefnda er bent á að málatilbúnaður stefnanda sé þannig úr garði gerður að hann uppfylli ekki skilyrði 80. gr. laga nr. 91/1991. Séu málsatvik og málsástæður svo óljós að það komi niður á vörnum stefnda og beri því að vísa málinu frá án kröfu.

Í stefnu er dómkröfum lýst, málsatvikum og málsástæðum og lagagrundvelli. Er málatilbúnaðurinn ekki svo að það hafi hamlað stefnda við að taka til varna. Er því hafnað að vísa beri málinu frá dómi á þessum rökum.

Forsaga þessa máls er sú að íbúðareigendur að Hrísmóum 13 í Garðabæ leituð að verktaka til að gera við leka og fleira í húsinu. Við aðalmeðferð málsins kom fram að stefndu höfðu samband við stefnanda á vormánuðum 2017 og virðist hafa orðið úr að stefnandi tæki að sér að vinna ákveðið verk fyrir stefnda vegna lekavanda að Hrísmóum 13 í Garðabæ. Samkvæmt frásögn stefnanda var um sumarið mjög mikið að gera hjá fyrirtækinu og hafi hann ekki komist í verkið fyrr en á haustmánuðum. Hann hafi í framhaldi hitt nokkra íbúðareigendur í byrjun október 2017 og farið lauslega yfir það sem þurfti að vinna við húsið, bæði í sameign og í séreignarhlutum. Samkvæmt tímaskýrslu stefnanda fór sú sjónskoðun fram þann 17. október en fyrir dóminum kvað hann það hljóta að hafa verið fyrr því að eftir þá sjónskoðun hafi verksamningar verið undirritaðir um verkið en þeir eru dagsettir 12. og 17. október 2017.

Í gögnum máls þessa liggur fyrir tölvupóstur frá fyrirsvarsmanni stefnanda þann 12. október 2017 þar sem tekið er fram að meðfylgjandi sé verksamningur fyrir húsfélagið og svo fyrir íbúa sem greiða eigi sjálfir fyrir sinn hlut í framkvæmdinni. Ráðleggur stefnandi mönnum að taka sér tíma til að lesa samninginn og ákvæði hans ef ástæða sé talin til að andmæla samningnum en það þurfi þá að gera skriflega í tölvupósti. Í svarpósti frá stefnda segir að byrja þurfi á að yfirfara sólstofu á 1. hæð, yfirfara leka með glerjum og frágang undir glugga vegna múrleka. Yfirfara frágang á glerjum í rúðumá 2. hæð fyrir ofan. Laga glugga hjá H-kk-þgf á 2. hæð, fúi sé í einni hlið í sólstofuglugga og einnig að skipta út glerlistum í þeirri hlið. Leki sé í lofti í sólstofu H-kk-ef. Gluggi/gler í sameign á 2. hæð. Gler í glugga á 1./2. hæð á enda hússins og gluggi. H-kvk-nf/K-kk-nf á 3. hæð. Gler sé ónýtt, spurning sé hvort þörf sé á viðgerð á glugga. Þá segir að G-kk-nf hafi minnst á flasningar á hornum á sólstofum og vatnsbretti fyrir ofan sólstofur, það þyrfti að athuga á 1. og 2. hæð en ekki 3. hæð. Það sé vissulega gott að fara í en það fari eftir því hvort það sé innan „budgetsins“ þeirra. Þá spyr H-kk-nf hversu langt stefnandi telji að hann komist með þetta fyrir 600.000 krónur.

Samkvæmt stefnanda var byrjað á verkinu með því að skoða glugga og gler utan frá en það hafi ekki verið hægt að ganga úr skugga um umfang verksins með sjónskoðun innan frá. Til þess hafi hann leigt palla sem settir hafi verið upp að Hrísmóum 13. Samkvæmt tímaskýrslu stefnanda var það 20. október 2017. Kvað hann starfsmenn frá sér hafa farið og tekið gluggalista frá og rúðu úr í einum glugga á öllum hæðum hússins og þá hafi komið í ljós að umfangið hafi verið miklu meira en gert hafi verið ráð fyrir í upphafi. Þá hafi rakamæling verið framkvæmd í þeim tilgangi að leita að uppruna lekans. Í framhaldi af þessari skoðun utan frá hafi stefnandi haft samband við einn íbúðareigandann, K-kk-þf, sem hafði áður verið í samskiptum við stefnanda og verið viðstaddur sjónskoðun, fyrir hönd húsfélagsins. Kvaðst stefnandi hafa skýrt út fyrir honum að umfang verksins væri mun meira og myndi kosta mun meira en húsfélagið ætlaði að leggja til verksins eða um þrjár til fjórar milljónir. Kvaðst sá aðili ætla að koma upplýsingunum áfram til annarra eigenda hússins. Kvaðst stefnandi í framhaldi hafa sent tilboð í verkið til húsfélagsins en því hafi ekki verið svarað. Hafi pallar verið teknir niður og fluttir af vinnusvæðinu. Í verksamningi milli aðila, sem er undirritaður 12. október 2017, segir að verkefnið snúist um að stöðva leka á nokkrum stöðum hússins, á stöku stað sé ákveðið að skipta út gleri. Nánar sé þetta útskýrt með tölvupósti sendum af H-kk-þgf, fyrrverandi íbúa Hrísmóa. Þá er tekið fram að verkið sé unnið í tímavinnu og sé tímagjaldið 8.060 krónur. Þá segir um ákvæði 5. gr. að það sem sé innifalið í samningsverði eigi ekki við þar sem verktaki vinni í tímavinnu og allt efni, leiga vinnupalla, vinnulyftu og akstur með efni og aðföng sé greitt af stefnda. Undir liðnum „annað sem aðilar vilja taka fram“ segir að verktíminn sé háður veðri og vindum ásamt öðrum verktökum sem gætu komið að verkinu hverju sinni. Húsfélagið hafi sett takmörk á fjármagn í verkið að andvirði 600.000 krónur og verktaki geri sitt besta til að halda sig innan þeirra takmarka nema að sjálfsögðu verkkaupi komi með óskir um aukið fjármagn til verkefnisins. Þá liggja frammi í málinu tveir aðrir samningar við eigendur íbúða í húsinu sem ber heitið „Samningur um skoðun, ráðgjöf og framkvæmd verks.“ Eru þeir samningar um glerskipti. Stefnandi sendi stefnda tilboð þann 24. október 2017 í framhaldi af símtali vegna kostnaðar sem var upp á 3.348.000 krónur með virðisaukaskatti.

Stefnandi gaf út reikning á stefnda þann 3. desember 2017 með eindaga 13. desember s.á. Á reikningnum er sundurliðun þannig að tímavinna er sextán klukkustundir og tímagjald 6.700 krónur eða samtals 107.200 krónur og sé vegna mælingar glerja, skoðunar á gleri og fölsum og vegna samskipta. Undir liðnum akstur eru tilgreindar tvær ferðir, efni sótt, keyrsla á verkstað, samtals 5.400 krónur. Þá er kostnaður vegna Sendó ehf. með palla samtals 37.428 krónur og verkfæragjald 8.960 krónur. Til staðfestingar útlagðs kostnaðar lagði stefnandi fram afrit reikninga frá Sendó ehf. þar sem fram kemur að farið sé með palla í Hrísmóa 13 og síðar að pallar hafi verið sóttir að Hrísmóum 13. Af þeim reikningi má sjá að kostaður við að senda og sækja palla að Hrísmóum 13 í Garðabæ hafi verið samtals með virðisaukaskatti og afslætti 26.850 krónur. Þá liggur fyrir tímaskýrsla frá undirverktaka stefnanda þar sem stefnandi er krafinn um dagvinnu í sextán klukkustundir við vinnu við stillansa, 17. og 20. október 2017. Þá liggur fyrir afrit reiknings frá Verkpöllum ehf. vegna leigu á pöllum, samtals 38.000 krónur, en svo virðist sem stefnandi geri stefnda ekki reikning vegna þess kostnaðar. Þá liggur fyrir ljósmynd í gögnum málsins sem stefnandi kveðst hafa tekið af glugga á Hrísmóum 13 þegar skoðun fór fram. Við aðalmeðferð málsins kvaðst stefndi ekki geta staðfest að sú mynd væri tekin af títtnefndu húsi. Fór dómurinn á vettvang í því skyni að kanna hvort umþrætt ljósmynd væri tekin af Hrísmóum 13 og varð niðurstaðan sú að ekki væri vafi á því. Á ljósmyndinni speglast vinnupallar í gleri. Er því óumdeilt að stefnandi setti upp vinnupalla utan á húsið.

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda og krefst aðallega sýknu á þeim forsendum að verkið sem samið hafi verið um hafi aldrei verið unnið. Engin gögn hafi verið lögð fram um rakamælingar né aðrar niðurstöður af skoðun stefnanda. Þá er byggt á því að meint þjónusta stefnanda hafi verið gölluð og af því leiði að stefndi eigi rétt á skaðabótum á móti kröfu stefnanda. Þá hafi stefndi aldrei verið krafinn um reikninginn fyrr en við upphaf þessa máls. Það að auki sé reikningurinn ekki gerður samkvæmt reglum þar um.

Eins og mál þetta liggur fyrir, með framlögðum reikningi úr tölvukerfi stefnanda, framlögðum reikningum vegna útlagðs kostnaðar stefnanda svo og ljósmynd sem stefnandi tók á verkstað, telur dómurinn fullnægjandi sönnun liggja fyrir um það stefnandi hafi framkvæmt þá skoðun er hann segist hafa unnið sem undanfara þess verks og viðgerða sem samið hafði verið um á milli stefnanda og stefnda. Þá er óumdeilt að stefndi ætlaði ekki að leggja meira fé í viðgerðirnar en 600.000 krónur. Stefnandi kveðst hafa haft símasamband við tengilið stefnda í framhaldi af niðurstöðum sínum við skoðun á húsinu og tjáð honum að umfangið væri miklum mun meira en í upphafi hafi verið áætlað af húsfélaginu. Í kjölfarið hafi stefnandi sent H-kk-þgf, sem hafði verið tengiliður stefnanda við stefnda, tilboð í heildarverkið eða þann 24. október 2017. Stefnandi hafi ekkert heyrt frá stefnda í framhaldi af því og því gert honum reikning fyrir þeirri vinnu sem þegar hafði farið fram.

Stefnda var send innheimtuviðvörun þann 29. ágúst 2018, 10. og 20. september 2018 og 1., 12. og 22. október 2018. Ekkert í gögnum málsins sýnir að stefndi hafi reynt að semja eða leysa málið með stefnanda í kjölfar innheimtuaðgerða. Þá bera innheimtubréfin með sér að þau hafa verið send á Hrísmóa 13 í Garðabæ. Þeirri málsástæðu stefnda um að honum hafi aldrei borist innheimtubréfin er hafnað.

Sú málsástæða stefnda, að stefnandi hafi aldrei unnið þá vinnu sem stefnandi krefst greiðslu fyrir, hefur verið hrakin þar sem ljósmynd sem liggur fyrir í málinu sýnir greinilega verkpalla fyrir framan húsið en ljósmyndin er tekin af stefnanda. Þá er ósannað af hálfu stefnda að vinnan hafi verið gölluð, en dómurinn sér ekki hvernig sýna eigi fram á galla vegna skoðunar á vegsummerkjum eftir vatnsleka. Þá er því ranglega haldið fram af stefnda að umþrætt vinna hafi ekki verið unnin af stefnanda.

Stefndi heldur því einnig fram sem málsástæðu að íbúar hússins hafi aldrei orðið stefnanda varir. Hefur sú mótbára ekkert gildi við úrlausn málsins þar sem sannað er að verkpallar voru reistir við húsið af hálfu stefnanda.

Stefndi kaus að leiða þá sem komu að samningagerð við stefnanda ekki fyrir dóminn og gefa skýrslur og veltur úrlausn dómsins því á framlögðum gögnum og framburði stefnanda. Telur dómurinn þær varnir sem stefndi teflir fram í greinargerð og fyrir dóminum ekki hafa neina þýðingu við úrlausn málsins og er þeim hafnað. Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á að hann eigi kröfu á hendur stefnanda sem tæk er til skuldajöfnunar eða afsláttar.

Sú mótbára stefnda að reikningur stefnanda beri ekki með sér að hann sé úr rafrænu bókhaldskerfi, sbr. 4. mgr. 15. gr. reglugerðar nr. 50/1993, er einnig haldslaus en á reikningi stefnanda kemur skýrt fram að hann sé úr rafrænu bókhaldskerfi skv. reglugerð 598/1999.

Þeir reikningar sem stefndi lagði fram í málinu vegna vinnu við Hrísmóa 13 frá Traustafli ehf. eru ekki tækir til skuldajöfnunar en engin sönnunarfærsla fyrir þeirri kröfu fór fram fyrir dóminum. Verður þeirri kröfu stefnda því hafnað.

Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á að skilyrði reglna um skaðabætur séu uppfyllt vegna kröfu hans um skaðabætur né lagt fram nokkur gögn vegna þeirrar kröfu.

Í gögnum málsins kemur fram að stefnandi innheimtir lægra tímagjald en fram kemur í samningum aðila og er sanngirnis gætt þar. Stefndi hefur heldur ekki sýnt fram á að krafa stefnanda sé ósanngjörn og að 36. gr. samningalaga eigi við.

Að öllu framangreindu virtu verður krafa stefnanda tekin til greina, þó þannig að kostnaður við flutning á pöllum verður lækkaður úr 37.428 krónum í 26.850 krónur með virðisaukaskatti. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda 177.585 krónur. (197.14537.428+14.587+7.067=143.214 + vsk. 34.371 =177.585.)

Stefnandi krefst dráttarvaxta samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 án þess að afmarka kröfuna nánar. Samkvæmt d lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal í stefnu greina svo glöggt sem verða má dómkröfur auk þeirrar fjárhæðar sem vaxta eða dráttarvaxta er krafist af, upphafstíma vaxta og þá vaxtaprósentu sem krafa er gerð um. Í 11. gr. laga nr. 38/2001 er heimilað frávik frá þessu á þann veg að ef mál er höfðað til heimtu peningakröfu og krafist vaxta með tilvísun til 4. eða 8. gr. eða dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. má dæma slíka vexti, enda þótt hundraðshluti þeirra sé ekki tilgreindur í stefnu. Þar sem dráttarvaxtakrafa stefnanda er hvorki afmörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 verður ekki hjá því komist að vísa henni frá héraðsdómi án kröfu.

Með vísan til 130. gr., sbr. 129. gr., laga nr. 91/1991 verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Hrísmóar 13, húsfélag, skal greiða stefnanda, Pactor ehf., 177.585 krónur.

Kröfu stefnanda um dráttarvexti er vísað frá dómi.

Stefndi greiði stefnanda 400.000 krónur í málskostnað.

Á-kvk-nf G-kvk-nf