E-1035/2009

Mál þetta var þingfest 11. mars 2009 og tekið til dóms 11. mars 2010. Stefnandi er Landspítali háskólasjúkrahús, Eiríksgötu 5, Reykjavík en stefndi er G-kk-nf S-kk-nf, Engihjalla 21, Kópavogi.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða skuld að fjárhæð 54.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 4.500 krónum frá 31. mars 2005 til 30. júní 2005, af 9.000 krónum frá þeim degi til 30. september 2005, af 13.500 krónum frá þeim degi til 31. desember 2005, af 18.000 krónum frá þeim degi til 31. mars 2006, af 22.500 krónum frá þeim degi til 30. júní 2006, af 27.000 krónum frá þeim degi til 30. september 2006, af 31.500 krónum frá þeim degi til 30. desember 2006, af 36.000 krónum frá þeim degi til 31. mars 2008, af 40.500 krónum frá þeim degi til 30. júní 2008, af 45.000 krónum frá þeim degi til 30. september 2008, af 49.500 krónum frá þeim degi til 30. desember 2008, af 54.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar auk virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og að honum verði dæmdur málskostnaður. Til vara krefst hann þess að stefnukröfur verði lækkaðar verulega og málskostnaður verði þá felldur niður.

I.

Stefnandi kveður málavexti þá að stefndi hafi haft til afnota öndunarvél af gerðinni CPAP ásamt fylgihlutum frá stefnanda frá árinu 2001. Samkvæmt þágildandi reglugerð nr. 460/2003 hafi notendur ekki verið krafðir um greiðslu vegna afnotanna. Þann 12. desember 2003 hafi reglugerðinni verið breytt með reglugerð nr. 972/2003. Kostnaður vegna skiptanlegra fylgihluta og rekstrarvara vegna vélanna hafi verið greiddur af Tryggingastofnun, það sem hafi verið umfram 1.500 krónur af mánaðarlegum meðalkostnaði. Í samræmi við reglugerðina hafi stefnandi hafið innheimtu mánaðargjalds að fjárhæð 1.500 krónur í janúar 2004.

Stefnda hafi verið sendir gíróseðlar á þriggja mánaða fresti fyrir tímabilið mars 2004 til desember 2008, alls tólf gíróseðlar, hver að fjárhæð 4.500 krónur.

Stefnandi hafi höfðað mál þann 13. nóvember 2007 gegn stefnda vegna ofangreindra krafna en með úrskurði 4. júlí 2008 hafi málinu verið vísað frá dómi. Í því máli hafi stefndi haldið því fram að hann hefði ekki afnot af fylgihlutum, rekstrarvörum eða þjónustu sem fylgi vélinni. Af þeim sökum hafi stefnandi aflað gagna um veitta þjónustu til handa stefnda vegna öndunarvélarinnar. Þar komi fram að stefndi hafi oftsinnis leitað til stefnanda vegna notkunar vélarinnar. Jafnframt komi fram að hann hafi afnot sjö fylgihluta og geti hann ekki notað vélina án þessara fylgihluta.

Um heimild til gjaldtöku fyrir heilbrigðisþjónustu, þ. á m. hjálpartækjaþjónustu, vísar stefnandi til áðurgildandi 34. gr. laga nr. 40/2007 um heilbrigðisþjónustu og núgildandi 29. gr. laga nr. 112/2008. Varðandi gjaldtöku og fjárhæð leigugjalds vísar stefnandi til þágildandi 3. mgr., sbr. a-liðs 1. mgr. 33. gr. almennra tryggingalaga nr. 117/1993 með síðari breytingum, og reglugerð nr. 460/2003 með síðari breytingum, sbr. reglugerð nr. 972/2003, reglugerð nr. 944/2004, sbr. reglugerð nr. 62/2006, sbr. reglugerð nr. 1091/2006. Gjaldtaka frá janúar 2008 byggist á reglugerð nr. 1138/2008 um styrki vegna hjálpartækja sem sett hafi verið á grundvelli 1. mgr. 26. gr. laga nr. 112/2008 um sjúkratryggingar. Þá vísar stefnandi ennfremur til laga nr. 117/1993 og laga nr. 112/2008 auk reglugerðar sem sett hafi verið á grundvelli þessara laga. Um dráttarvexti vísar stefnandi til ákvæða III. kafla laga nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988.

II.

Stefndi segir að eftir frávísunarúrskurð héraðsdóms 14. júlí 2008 hafi stefnandi aflað gagna um hvaða fylgihluti, rekstrarvöru og þjónustu stefndi hefði móttekið. Stefndi hafi fengið upplýsingar um að trúnaðargögn úr sjúkrasögu hans væru komin í hendur lögmanns stefnanda. Hafi stefndi þá ritað framkvæmdastjóra stefnanda bréf og krafist skýringar á því að trúnaðarupplýsingar um heilsufar hans hefðu borist í hendur lögmanns stefnanda án þess að nokkuð samráði hefði verið haft við stefnda. Afrit bréfsins hafi verið sent til Persónuverndar og Landlæknisembættisins. Eftir bréfasamskipti milli Landlæknisembættisins og stefnanda hafi Landlæknisembættið sent bréf 26. janúar 2009 þar sem lýst hafi verið þeirri afstöðu embættisins að afhending sjúkraskýrslu stefnda í heild sinni hefði verið brot á lögum nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga og á læknalögum nr. 53/1988. Stefndi mótmælir harðlega þessari framgöngu stefnanda í málinu. Staðfest hafi verið af Landlæknisembættinu að gagna hafi verið aflað með ólögmætum hætti. Aldrei hafi verið skorað á stefnda að leggja fram umrædd gögn, hvorki í fyrra máli né í þessu máli. Slík áskorun hefði verið réttur farvegur til að afla þessara gagna. Telur stefndi að líta beri til þessara sjónarmiða þegar dómurinn meti sönnunargildi framlagðra gagna.

Stefndi byggir aðallega á því að ósannað sé að hann hafi notið þjónustu að verðmæti 1.500 krónur í hverjum mánuði á árunum 2005 til 2007 auk þess sem óljóst sé um heimild til gjaldtöku vegna þessarar þjónustu. Samkvæmt framlögðum gögnum hafi stefndi ekki tekið við fylgihlutum frá stefnanda eða notið þjónustu stefnanda í hverjum mánuði eins og reikningar hljóði á um. Stefndi hafi aðeins tvívegis látið lesa af öndunarvélinni eftir að reglugerð nr. 972/2003 hafi tekið gildi. Þá hafi hann aðeins tvívegis móttekið búnað á árinu 2005. Ráða megi af gögnum málsins að stefndi hafi leitað þrívegis þjónustu vegna búnaðar í öndunarvélina á árinu 2007. Því sé með öllu ósannað að stefnda beri að greiða 1.500 krónur í hverjum mánuði, enda hafi hann ekki tekið við skiptanlegum fylgihlutum, rekstrarvörum eða þjónustu vegna vélarinnar í hverjum mánuði. Sérstaklega sé vakin athygli á því að á árinu 2006 hafi stefndi hvorki tekið við búnaði né fengið neina þjónustu frá stefnanda. Þrátt fyrir það hafi honum verið gerðir reikningar vegna fyrrgreinds tímabils. Ósannað sé því að stefnandi hafi orðið fyrir nokkrum kostnaði vegna fyrrgreinds og beri því að sýkna stefnda af kröfum stefnanda. Stefndi telur að þar sem ekki sé komin fram sönnun um verðmæti umræddra skiptanlegra fylgihluta, rekstrarvara eða umfangs þeirrar þjónustu sem stefndi hafi notið, verði ekki hjá því komist að sýkna hann af greiðslu stefnukröfunnar, enda sé óljóst um fjárhæð hennar og hún ekki studd neinum gögnum sem sanni réttmæti hennar.

Varðandi greiðslu fyrir skiptanlega fylgihluti og rekstrarvörur bendir stefndi á að í lögum nr. 16/2001 um lækningatæki segi m.a. í 1. tl. 1. mgr. 3. gr. að: „Tæki sem er hluti af lækningatæki eða á annan hátt tengist notkun lækningatækis telst einnig vera lækningatæki.“ Eins og fram komi í stefnu sé ekki unnt að nota umrædda öndunarvél án þessa búnaðar sem vísað hafi verið til sem fylgihluta og rekstrarvara. Stefndi telur að líta verði svo á, í samræmi við framangreinda lagagrein, að ekki sé um fylgihluti eða rekstrarvöru að ræða heldur hluta af vélinni, enda geti hún ekki gegnt hlutverki sínu án þessa búnaðar.

Þá byggir stefndi á því að óheimilt sé að innheimta framangreint gjald án skýrrar lagaheimildar. Telur stefndi að um skattlagningu sé að ræða frekar en þjónustugjald og slík skattlagning krefjist lagasetningar. Viðurkennt sé í íslenskri réttarframkvæmd að þjónustugjald verði að vera í samræmi við þá þjónustu sem raunverulega sé veitt. Annars sé gjaldtakan skattlagning. Stefndi byggir á því að hann hafi einungis leitað þjónustu læknis nokkrum sinnum á hinu umrædda þriggja ára tímabili. Kostnaður við slíka heimsókn sé fjarri því að vera í samræmi við það gjald sem krafist sé af honum nú. Þá vekur stefndi athygli á því að ekki sé heimilt að dreifa þjónustugjaldi yfir svo langan tíma, eins og gert sé í reglugerðinni, heldur sé almennt viðurkennt að greiðsla skuli koma fyrir þjónustuna í einu lagi. Bendi þetta til þess að frekar sé um skatt að ræða en þjónustugjald.

Í 77. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 sé svo lagt fyrir að skattamálum skuli skipa með lögum. Staðfest hafi verið í íslenskri dómaframkvæmd að ekki megi veita ráðherra vald til að leggja á skatt með reglugerð heldur verði skattlagning að byggjast á lögum. Gjaldtöku samkvæmt a-lið 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 972/2003 sé ekki skipað með lögum heldur sé hún á grundvelli reglugerðar. Því sé gjaldtakan ólögmæt þar sem hún hafi ekki lagastoð.

Varakrafa stefnda byggist á sömu sjónarmiðum og í aðalkröfu. Þá mótmælir stefndi dráttarvaxtakröfu stefnanda þar sem engin gögn liggi fyrir um að reynt hafi verið að innheimta fyrrgreinda kröfu. Ekki liggi frammi í málinu neinir greiðsluseðlar eða annað sem bendi til tilrauna til innheimtu. Stefndi bendir á að engir samningsbundnir gjalddagar séu samkvæmt kröfunni og því beri ekki að reikna dráttarvexti frá útgáfudegi reikninganna. Samkvæmt 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu geti dráttarvextir í fyrsta lagi byrjað að falla á mánuði eftir að sannanlega hafði verið reynt að innheimta umrædda kröfu. Stefndi mótmælir því að honum beri að greiða dráttarvexti frá útgáfudegi reikninga.

Varðandi málskostnaðarkröfu vísar stefndi til 1. mgr. 130. gr. sbr. 4. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III.

Í málinu liggur frammi bréf heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis, dags. 27. júlí 2006, til Umboðsmanns Alþingis þar sem ráðuneytið svarar spurningum umboðsmanns. Í svörum ráðuneytisins kemur m.a. fram að allir sjúkratryggðir einstaklingar í heimahúsum, sem þurfi á hjálpartækjum við öndunarmeðferð að halda, eigi rétt á niðurgreiðslu af hálfu Tryggingastofnunar ríkisins. Öndunarvélar séu niðurgreiddar að fullu og eigi það einnig við CPAP-öndunarvélar. Skiptanlegir fylgihlutir og rekstrarvörur fyrir öndunarvélar ásamt þjónustu séu almennt greiddar að fullu nema til þeirra sem eingöngu þurfi á öndunarvél að halda vegna kæfisvefns. Þá telur ráðuneytið að ekki sé um gjaldtöku vegna CPAP- öndunarvéla að ræða heldur séu fylgihlutir rekstrarvörur og þjónusta niðurgreidd að hluta og sé þar um styrk að ræða í skilningi a-liðar 1. mgr. 33. gr. laga nr. 117/1993 um almannatryggingar. Tryggingastofnun ríkisins hafi gert samning við stefnanda um öflun, umsjón og rekstur CPAP-öndunarvéla og ráðgjöf fyrir einstaklinga í heimahúsum.

Sama aðferð og sambærileg gögn og almennt gildi um hjálpartæki hafi verið notuð við að finna út niðurgreiðsluhlutfall Tryggingastofnunar ríkisins. Kostnaður hafi verið tekinn saman í ráðuneytinu og Tryggingastofnun ríkisins og sundurgreindur. Einnig hafi verið litið til fjárheimilda í fjárlögum. Í framhaldi af því hafi heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra tekið ákvörðun um greiðsluþátttöku Tryggingastofnunar ríkisins. Á árinu 2003 hafi kostnaður ríkisins vegna einstaklinga sem noti CPAP-öndunarvél að jafnaði verið um 82.000 krónur á ári. Þá sé undanskilinn kostnaður við viðtal og rannsókn hjá sérfræðingi. Sundurliðun fjárhæðarinnar sé þannig að öndunarvélin kosti 66.500 en rekstrarvörur, fylgihlutir, viðhaldsþjónusta og þjónusta hjúkrunarfræðings 60.000 krónur eða samtals 126.500 krónur. Miðað við að líftími vélanna sé þrjú ár sé kostnaður við hvern notanda að jafnaði 82.000 krónur á ári. Með því að láta fara fram útboð hafi Tryggingastofnun ríkisins tekist að lækka þennan kostnað. Hafi kostnaður vegna CPAP-öndunarvéla árið 2004 því verið að jafnaði um 61.000 krónur á ári fyrir hvern notanda. Þar af hafi kostnaður við rekstrarvörur, fylgihluti, viðhald og þjónustu verið 49.000 krónur að jafnaði á ári.

Mismunur á greiðsluþátttöku ríkisins eftir tegund öndunarvéla grundvallist á því að niðurgreiðslan sé meiri vegna mjög veika sjúklinga sem ekki geti verið án öndunarvéla. Ráðuneytið hafi fengið þær upplýsingar að almennt séu notendur CPAP-öndunarvéla frískir og stundi vinnu þrátt fyrir að eiga við kæfisvefn að stríða. Mat á alvarleika sjúkdómsins hafi legið til grundvallar mismunandi niðurgreiðsluhlutfalli. Niðurgreiðsla sé meiri vegna öryrkja, aldraðra og barna. Almenn sjónarmið í almannatryggingum liggi að baki hærra niðurgreiðsluhlutfalli hjá þessum hópum, þ.e. að koma til móts við þá sem séu meira veikir eða séu metnir í meiri þörf fyrir aðstoð. Ekki sé tekið tillit til tekna einstaklinga þar sem réttindi úr sjúkratryggingum taki almennt ekki mið af tekjum einstaklinga heldur byggist þau á mati á alvarleika sjúkdóms og þörf einstaklingsins.

Fram kom m.a. í skýrslu stefnda fyrir dómi að hann hafi átt við kæfisvefn að stríða og hefði farið í rannsóknir vegna þess. Yfirlæknir á Vífilsstaðaspítala hafi boðið honum öndunarvél að kostnaðarlausu, líklega árið 2001. Hafi hann sofið með öndunarvél æ síðan. Honum hafi ekki verið tilkynnt um reglugerðarbreytingu árið 2003 og að til stæði að innheimta gjald fyrir afnotin. Honum hafi hins vegar borist gíróseðlar reglulega en ávallt neitað að greiða. Hann hafi farið með tækið einu sinni til tvisvar sinnum á ári til stefnanda til aflestrar og stundum hafi hann þurft að hringja á spítalann vegna vanstillingar á tækinu.

G-kk-nf E-kk-nf viðskiptafræðingur staðfesti framlagða skýrslu sína frá 25. september 2009 þar sem gerð er grein fyrir forsendum útreikninga á kostnaði við CPAP- öndunarvél árið 2004.

IV.

Eins og að framan er rakið á stefndi við kæfisvefn að stríða og hefur, líklega frá árinu 2001, haft til afnota frá stefnanda öndunarvél af gerðinni CPAP. Allir sjúkratryggðir einstaklingar í heimahúsum, sem þurfa á hjálpartækjum vegna öndunarörðugleika, eiga rétt á niðurgreiðslu af hálfu ríkisins, þ.e. Tryggingastofnunar ríkisins, sbr. reglugerð nr. 460/2003 með síðari breytingum. Öndunarvélar eru niðurgreiddar að fullu og á það einnig við CPAP-öndunarvélar. Skiptanlegir fylgihlutir og rekstrarvörur fyrir öndunarvélar ásamt þjónustu eru almennt greiddar að fullu nema þegar um er að ræða sjúkling sem eingöngu er með kæfisvefn þ.e. notendur CPAP-öndunarvéla. Þeir sjúklingar fá ekki fulla niðurgreiðslu heldur þurfa að greiða fyrir, í tilviki stefnda 1.500 krónur á mánuði. Í bréfi heilbrigðis- og tryggingaráðuneytis 27. júlí 2006 er skýrt á hvaða sjónarmiðum það byggist að sjúklingar með kæfisvefn greiði fyrir afnot meðan þau séu öðrum sjúklingum með öndunarörðugleika að kostnaðarlausu. Vísað er til þess sem að framan segir um það en fyrst og fremst er ástæðan sú að einstaklingar með kæfisvefn geta stundað vinnu og lá því mat á alvarleika sjúkdóms m.a. til grundvallar mismunandi niðurgreiðsluhlutfalli.

Afnot sjúklinga af öndunarvélum vegna kæfisvefns voru í öndverðu gjaldfrjáls og einnig eftir að fyrsta reglugerð um þetta efni, nr. 460/2003, tók gildi. Með reglugerð nr. 972/2003 um breytingu á reglugerð nr. 460/2003, sem gildi tók 1. janúar 2004, verður breyting á. Þessi reglugerð er sett með stoð í 3. mgr., sbr. a-lið 1. mgr. 33. gr. laga nr. 117/1993 um almennar tryggingar með síðari breytingum, sbr. 34. gr. laga um heilbrigðisþjónustu og núgildandi 29. gr. laga nr. 112/2008 um sjúkratryggingar.

Í fyrstu grein reglugerðar nr. 972/2003 segir m.a.: „TR hefur gert samning um framkvæmd og rekstur súrefnisþjónustu (súrefni á þrýstihylkjum, súrefnissíur og fylgihluti) fyrir einstaklinga í heimahúsum. Þá hefur TR gert samkomulag um ráðgjöf varðandi súrefnisþjónustu fyrir einstaklinga í heimahúsum. Einnig hefur TR samning um öflun, umsjón og rekstur CPAP-, BIPAP- og rúmmálsstýrðra öndunarvéla og ráðgjöf fyrir einstaklinga í heimahúsum. Eru öndunarvélarnar greiddar að fullu. Skiptanlegir fylgihlutir og rekstrarvörur fyrir vélarnar ásamt þjónustu er einnig greidd að fullu nema fyrir notendur CPAP- öndunarvéla, en þar er kostnaður greiddur fyrir lífeyrisþega og börn/unglinga umfram kr. 250 á mánaðarlegum meðalkostnaði og fyrir aðra umfram kr. 1.500.“

Síðari breytingar á reglugerð 460/2003 voru reglugerðir nr. 944/2004, 62/2006 og 1091/2006. Reglugerð nr. 460/2003 var felld úr gildi með reglugerð nr. 1138/2008 og tók sú gildi 5. desember 2008.

Það er málsástæða af hálfu stefnda að stefnandi hafi aflað gagna með ólögmætum hætti og eigi það að hafa áhrif á sönnunarmat í málinu. Engin slík gögn hafa hins vegar verið lögð fram í málinu, aðeins almennar upplýsingar um hvaða fylgihluti og þjónustu stefnda hafi verið látið í té af hálfu stefnanda. Málsástæða á þessum grunni kemur því ekki til álita í þessu máli.

Stefndi byggir aðallega á því að ósannað sé að hann hafi notið þjónustu að verðmæti 1.500 króna í hverjum mánuði og ósannað sé að stefndi hafi orðið fyrir kostnaði vegna þessa. Fram hefur komið í málinu að stefndi hefur í gegnum tíðina fengið ýmsa fylgihluti, rekstrarvörur og þjónustu úr hendi stefnanda. Stefnandi hefur reiknað út og lagt fram í málinu útreikninga á kostnaði við CPAP-öndunarvélar á árinu 2004. Miðað við líftíma vélar, stofnkostnað og rekstrarkostnað er kostnaður á hvern notanda 61.000 krónur á ári að meðaltali. Greiðsluþátttaka almenns notanda, eins og stefnda, er 18.000 krónur á mánuði. Stefnandi hefur því gert grein fyrir meðaltalskostnaði við rekstur öndunarvéla vegna kæfisvefns og verður talið að honum sé heimilt að innheimta gjald á þessum grunni.

Ekki þykir stefndi hafa sýnt fram á að fylgihlutir og rekstrarvörur séu hluti af lækningatækinu og eigi því að vera gjaldfrjálst. Þjónusta vegna tækisins verður t.d. ekki talin hluti þess.

Stefndi byggir á að innheimta stefnanda sé óheimil án skýrrar lagaheimildar. Byggir stefndi jafnframt á að um skattlagningu sé að ræða frekar en þjónustugjald. Samkvæmt 77. gr. stjórnarskrár skuli skipa skattamálum með lögum en það hafi ekki verið gert í þessu tilviki. Löggjafinn hefur valið að nota orðið „styrkur“ í a-lið 1. mgr. 33. gr. laga um almannatryggingar nr. 117/1993 með síðari breytingum, sbr. einnig reglugerð nr. 460/2003 með síðari breytingum. Af þessu má sjá að það var ekki ætlun löggjafans að ríkið bæri allan kostnað af hjálpartækjum. Gjaldtakan byggir á skýrri lagaheimild og stefnandi hefur veitt stefnda þjónustu í sambandi við notkun hans á öndunarvélinni. Því verður ekki fallist á með stefnda að um skattlagningu sé að ræða.

Það er því niðurstaða dómsins að innheimta stefnanda sé lögmæt þar sem heimild gjaldtöku er í lögum, kveðið er á í reglugerð hvert gjaldið skuli vera, hvernig það skuli lagt á og innheimt og málefnalegar ástæður liggja til grundvallar mismunandi þátttöku notenda á kostnaði eins og rakið er hér að framan.

Stefnda voru send innheimtubréf og í skýrslu sinni fyrir dómi sagðist hann hafa móttekið gíróseðla frá stefnanda sem hafi borist honum reglulega. Mótmæli stefnda við dráttarvöxtum verða því ekki tekin til greina.

Í sókn hefur stefnandi gert grein fyrir því að í stefnu hafi orðið innsláttarvilla við innskráningu reikninga þannig að fjórir reikningar ársins 2007 hafi verið ársettir 2008. Stefnukröfur eru hins vegar óbreyttar og verða þær samkvæmt framansögðu teknar til greina að öllu leyti.

Eftir þessari niðurstöðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

G-kk-nf A-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð

Stefndi, G-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnanda, Landspítala háskólasjúkrahúsi, 54.000 krónur með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 4.500 krónum frá 31. mars 2005 til 30. júní 2005, af 9.000 krónum frá þeim degi til 30. september 2005, af 13.500 krónum frá þeim degi til 31. desember 2005, af 18.000 krónum frá þeim degi til 31. mars 2006, af 22.500 krónum frá þeim degi til 30. júní 2006, af 27.000 krónum frá þeim degi til 30. september 2006, af 31.500 krónum frá þeim degi til 30. desember 2006, af 36.000 krónum frá þeim degi til 31. mars 2008, af 40.500 krónum frá þeim degi til 30. júní 2008, af 45.000 krónum frá þeim degi til 30. september 2008, af 49.500 krónum frá þeim degi til 30. desember 2008, af 54.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað.

G-kk-nf A-kk-nf