E-3266/2021

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð, þann 9. mars sl., var höfðað með stefnu, birtri þann 9. júní 2021, af stefnanda, A, [...], á hendur stefnda, B, [...].

Stefnandi gerir í málinu þær dómkröfur að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 1.417.387 krónur, ásamt með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 40.889 krónum frá 15. desember 2019 til 1. janúar 2020, af 607.018 krónum frá 1. janúar 2020 til 1. febrúar 2020, og af 1.417.387 krónum frá 1. febrúar 2020 til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda með tilliti til virðisaukaskatts. Stefndi krefst sýknu af dómkröfum stefnanda.

Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda með tilliti til virðisaukaskatts.

Ágreiningsefni og málsatvik

Krafa stefnanda er bótakrafa um vangoldin laun í uppsagnarfresti, en málsaðilar eru ekki sammála um það hvort stefnandi hafi talist vera starfsmaður eða verktaki hjá stefnda er stefnandi starfaði óumdeilt fyrir stefnda í nokkra mánuði síðsumars og fram á haustið 2019. En hafi stefnandi talist vera starfsmaður stefnda á umræddu tímabili þá greinir málsaðila einnig á um það hvort stefndi hafi þá talist hafa sagt stefnanda upp störfum í tölvupósti, 25. október 2019, eða hvort vinnuréttarsambandi þeirra hafi lokið svo seint sem 5. desember 2019, þegar stefndi hafi rift því fyrirvaralaust. Helgast kröfugerð málsaðila í málinu af mismunandi afstöðu þeirra til framangreinds.

Málsatvik eru að öðru leyti nokkuð óumdeild, það er að stefnandi hóf störf hjá stefnda 5. júlí 2019 og var hann einkum fenginn þangað í því skyni að „bólusetja“ gluggasamskeyti í fasteign stefnda, sem er þekkt sem hús C, en gögn málsins bera það ótvírætt með sér að stefnandi hafi a. m. k. framan af gengið þar í ýmis önnur störf hjá stefnda áður en það verk hófst síðan. Hefur stefndi vísað til þess að þar sem stefnandi sé ekki faglærður smiður þá hafi tekið meiri tíma en ætlað var að þjálfa hann til þess verks sem honum hafi einkum verið ætlað að sinna. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur á milli aðila um starf stefnanda en fyrir liggur í málinu að stefnandi fékk greidd laun mánaðarlega frá stefnda og bera fyrirliggjandi launaseðlar með sér að hann hafi haft þar 650.000 krónur í mánaðarlaun. Af hálfu stefnda er því lýst að þetta fyrirkomulag greiðslna hafi verið í þágu stefnanda sem hafi stefnt að því að kaupa fasteign og þess vegna óskað eftir slíkum greiðslum.

Óumdeilt er að stefnandi fór erlendis frá 30. október til 4. desember 2019 og þáði ekki laun á meðan. Lítur stefnandi svo á að um tímabundið launalaust leyfi hans hafi verið að ræða sem hafi verið umsamið áður en hann hóf störf. En af hálfu stefnda er vísað til þess að stefnandi hafi verið verktaki og lokið störfum sem slíkur áður en hann fór utan þótt verkinu er honum hafi verið ætlað að sinna hafi þá ekki verið lokið. Vísar stefndi til fyrirliggjandi tölvupóstsamskipta málsaðila þar sem fyrirsvarsmaður stefnda áréttar við stefnanda að eftirleiðis skuli hann einhenda sér í það að þétta glugga og segir síðan;„hjá mér verður ekki um meiri vinnu að ræða eftir að þessu lýkur“. Í svarpósti til fyrirsvarsmanns stefnda þann 28. október 2019 lýsir stefnandi því að það séu honum vonbrigði að málin séu komin í þennan farveg, en að samkomulag þeirra hafi verið reynslutími í mánuð og síðan leyfi hans til að fara í umrædda ferð, en síðan segir stefndi að lokum; „málin eru komin á þennan stað og mun ég una því“. Ekki eru stefnandi og fyrirsvarsmaður stefnda sammála um það hvernig beri að túlka framangreind tölvupóstsamskipti þeirra sem liggja fyrir í heild sinni í málinu. Fyrir liggur að eftir að stefnandi kemur úr umræddu leyfi hyggst hann mæta til starfa hjá stefnda 5. desember 2019, en er þá tjáð þar að hann starfi ekki lengur fyrir stefnda. Lítur stefnandi svo á að þar hafi hann sætt fyrirvaralausri riftun á vinnusamningi, sem hafi verið án tilefnis, en starfi hans hafi þá verið ólokið og hann ekkert brotið af sér. Leitaði stefnandi þá samdægurs til G - stéttarfélags og var forsvarsmanni stefnda afhent bréf sama dag þar sem hinni fyrirvaralausu uppsögn var mótmælt og skorað á stefnda að fara að ákvæðum laga og kjarasamnings sem gildi um uppsagnir. Í síðari samskiptum aðila kom svo m. a. fram sú afstaða stefnda að stefnandi hafi verið ráðinn í tímavinnu, í raun sem verktaki og fengið greitt til samræmis við það. Stefnda var send launakrafa stefnanda og síðan innheimtubréf, dags. 3. febrúar 2020.

Stefnandi gerir í málinu kröfu um greiðslu skaðabóta sem nemi ígildi launa á því sem stefnandi telur lögmæltan uppsagnarfrest hans frá 5. desember 2019 til 31. janúar 2020 og fyrir orlofs- og desemberuppbót. Byggi krafan á meginreglum vinnuréttar og lögum og aðalkjarasamningi G - stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins. Stefndi vísar hins vegar til þess að sýkna beri hann af dómkröfum stefnanda, í fyrsta lagi þar sem hann hafi ekki verið starfsmaður heldur verktaki, en þó einkum í öðru lagi vegna þess að ráðningarsambandinu hafi þá í öllu falli verið sagt upp þann 25. október 2019. Sættir hafa ítrekað verið reyndar í málinu en án árangurs og kemur það því til dóms.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi líti svo á að hann hafi hafið störf hjá stefnda 5. júlí 2019 sem almennur byggingastarfsmaður. Hafi starfið falist í ýmsum verkefnum við húsnæði stefnda, svo sem málningarvinnu, viðhaldi, bólusetningu glugga, o. fl. Ekki hafi þó verið gerður skriflegur ráðningarsamningur eða ráðning staðfest skriflega við starfslok þrátt fyrir skyldu stefnda til þess, sbr. ákvæði 1.14.1 í aðalkjarasamningi G - stéttarfélags og Samtaka atvinnulífsins (SA), sbr. einnig auglýsingu nr. 503/1997 um gildistöku tilskipunar Evrópusambandsins (ESB) nr. 91/533/EBE um skyldu vinnuveitanda til að skýra launþegum frá samningsskilmálum eða ráðningarfyrirkomulagi. Umsamin laun hafi verið 650.000 krónur á mánuði, líkt og launaseðlar stefnanda beri með sér.

Stefnanda hafi verið sagt upp störfum fyrirvaralaust 5. desember 2019 þegar hann hafi ætlað að mæta aftur til starfa eftir samþykkt leyfi, sem hafi staðið yfir frá 30. október til 4. desember sama ár, og hann þá leitað til G samdægurs. Stefnandi hafi afhent forsvarsmanni stefnda bréf, dags. 5. desember 2019, þar sem fyrirvaralausri uppsögn var mótmælt og skorað á stefnda að fara að ákvæðum laga og kjarasamnings er gildi um uppsagnir. Engin viðbrögð hafi borist frá stefnda, önnur en að forsvarsmaður stefnda hafi tjáð stefnanda að hann ætti ekki inni uppsagnarfrest. G hafi þá sent stefnda bréf, dags. 9. desember 2019, þar sem fyrri afstaða félagsins hafi verið ítrekuð og stefnda tilkynnt að hafin yrði innheimta fyrir hönd stefnanda. Í framhaldi þess hafi hafist samskipti milli forsvarsmanns stefnda og fulltrúa G. Hafi forsvarsmaður stefnda þá m. a. haldið því fram að stefnandi hafi verið ráðinn í tímavinnu, í raun sem verktaki og fengið greitt til samræmis við það. Stefnandi hafi átt að hafa stokkið frá vinnu ítrekað og eftir hentugleika og ekki mætt svo dögum skipti. Allt hafi það átt að leiða líkum að því að stefnandi hafi ekki verið fastráðinn hjá stefnda. Jafnframt hafi því verið haldið fram að stefnandi hafi beitt stefnda blekkingum um menntun sína, en því sé haldið fram að stefnandi hafi tjáð stefnda að hann væri menntaður húsasmiður. Þá hafi verið haldið fram að stefnandi hafi hlaupist á brott úr starfi í lok október 2019. Send hafi verið út launakrafa, dags. 15. janúar 2020. Samskipti milli forsvarsmanns stefnda og G hafi haldið áfram en í ljósi ágreinings aðila hafi krafan verið afhent lögmönnum stéttarfélagsins til innheimtu, sbr. innheimtubréf dags. 3. febrúar 2020. Viðbrögð hafi borist frá forsvarsmanni stefnda í tölvupósti þar sem framangreindu hafi enn verið haldið fram. Lögfræðingur stefnanda hafi mótmælti fram komnum meintum málavöxtum og ásökunum um brotthlaup úr starfi, ásamt meintum blekkingum um menntun stefnanda og sé stefnanda ekki annað fært en að stefna máli þessu fyrir dóm.

Stefnandi geri kröfu um greiðslu skaðabóta er nemi ígildi launa á uppsagnarfresti frá 5. desember 2019 til 31. janúar 2020 og orlofs- og desemberuppbót. Byggi krafan á meginreglum vinnuréttar og ákvæðum laga og aðalkjarasamnings G og SA. Stefnandi geri kröfu um greiðslu skaðabóta sem jafngildi launum á uppsagnarfresti. Stefnanda hafi verið sagt upp störfum fyrirvaralaust 5. desember 2019 þegar hann hafi ætlað að mæta aftur til starfa eftir samþykkt leyfi. Hafi stefnanda ekkert verið tjáð um ástæðu uppsagnarinnar annað en það að hann ynni ekki lengur hjá stefnda.

Stefnandi hafi ekki gerst sekur um neitt er réttlæti fyrirvaralausa uppsögn af hálfu stefnda og hann ekki verið áminntur vegna meintra brota í starfi er stefndi hafi getað grundvallað brottreksturinn á. Til að hægt sé að rifta ráðningarsamningi verði brot starfsmanns að vera verulegt, þ. e. brot sem unnið sé af ásetningi eða vítaverðu gáleysi. Sé brot ekki verulegt verði atvinnurekandi að áminna starfsmann um brottrekstur áður en hann geti gert hann brottrækan úr starfi. Samkvæmt meginreglum vinnuréttarins séu gerðar ákveðnar kröfur til áminninga svo þær geti verið fullnægjandi grundvöllur fyrirvaralausrar uppsagnar. Sé áminning ekki gefin og starfsmanni ekki gefinn kostur á því að bæta ráð sitt sé um ólögmæta riftun á ráðningarsamningi að ræða. Ljóst sé að stefndi hafi ekki virt neinar af framangreindum meginreglum vinnuréttarins og með því gerst sekur um ólögmæta fyrirvaralausa uppsögn er hann beri skaðabótaábyrgð á.

Stefndi hafi hafnað kröfu stefnanda í samskiptum við G og því haldið fram að hann hafi verið lausráðinn til starfa hjá stefnda. Einnig að stefnandi hafi ætlaði sér að vera verktaki hjá stefnda og að greitt tímakaup hans hafi tekið mið af eðlilegu verði á útseldri vinnu verktaka. Þá hafi stefndi haldið því fram að stefnandi hafi hlaupist á brott úr starfinu og þannig valdið stefnda fjárhagslegu tjóni. Þá sé því loks haldið fram að stefnanda hafi verið tilkynnt um lok vinnusambands aðila í tölvupósti dags. 25. október 2019, sem hafi unað þeirri tilkynningu, sbr. tölvupóst dags. 28. október 2019. Fullyrðingum stefnda sé mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Í fyrsta lagi geri aðalkjarasamningur G og SA ekki ráð fyrir lausráðningu starfsfólks. Í öðru lagi beri vinnuframlag stefnanda það með sér að starf hans hafi í raun verið fullt starf, enda hafi hann almennt skilað vinnuframlagi frá mánudegi til föstudags, auk stöku laugardaga, líkt og 40 klst. vinnuvika beri með sér, sbr. lög um 40 stunda vinnuviku, nr. 88/1971 og ákvæði 2.1 og 2.2 í kjarasamningi. Í þriðja lagi sé ekkert sem bendi til þess að stefnandi hafi verið verktaki hjá stefnda. Megi þar nefna að gefnir hafi verið út launaseðlar þar sem stefndi hafi staðið straum af lögboðnum opinberum gjöldum, stefndi hafi greitt stefnanda orlof, stefnandi hafi gengið í þau verk sem honum hafi verið falin hverju sinni, hann verið undir boðvaldi stefnda og almennt nýtt við vinnu sína tæki og tól stefnda. Krafist hafi verið persónulegs vinnuframlags af honum og ekki hafi verið gerður verksamningur milli aðila. Allt þetta bendi til þess að stefnandi hafi verið launþegi hjá stefnda. Í fjórða lagi hafi stefnandi farið í samþykkt leyfi 30. október er hafi staðið yfir til og með 4. desember 2019. Við upphaf starfa, þegar hann hafi ráðið sig hjá stefnda, hafi þess verið sérstaklega getið að hann þyrfti að fá leyfi vegna utanlandsferðar er stefnandi hafði þá þegar fest kaup á. Hafi það verið samþykkt af forsvarsmanni stefnda. Stefnda hafi verið í lófa lagið að boða stefnanda til vinnu ef hann hefði talið stefnanda ekki hafa lögmætar ástæður fyrir fjarveru sinni, sem hann hafi ekki gert. Í fimmta lagi sé ekki hægt að líta á tölvupóst frá forsvarsmanni stefnda, dags. 25. október 2019, sem eiginlega uppsögn á starfi en uppsögn sé í eðli sínu ákvöð. Innihald ákvaðar skuli vera skýrt til að móttakandinn geti áttað sig á innihaldi hennar. Tölvupóstur sá sem forsvarsmaður stefnda hafi sent stefnanda sé ekki svo skýr að augljóst sé að um uppsögn sé þar að ræða enda sé þar ekkert kveðið á um uppsögn úr starfi eða uppsagnarfrest. Þrátt fyrir að stefnandi hafi tjáð stefnda að hann myndi una því að „bólusetning“ yrði hans síðasta verk hjá stefnda hafi hann þó ekki gert ráð fyrir því að þau starfslok bæru svo fljótt að enda hafi verið um stórt verk að ræða. Hafi hann því með umræddum tölvupósti ekki verið að una uppsögn úr starfi, heldur hafi hann talið að tilgangur póstsins hafi verið sá að undirbúa stefnanda undir að von væri á uppsögn á næstu misserum. Af öllu framangreindu sé það því ljóst að starfsamband stefnanda og stefnda hafi verið launþegasamband og stefnandi hafi verið fastráðinn. Þá sé ljóst að stefnandi hafi ekki gerst sekur um brotthlaup úr starfi, og að tölvupóstur frá stefnda, dags. 25. október 2019, hafi í raun ekki verið ígildi uppsagnar úr starfi. Vakin sé annars athygli á því að stefndi hafi hvoru tveggja haldið því fram að stefnandi hafi verið lausráðinn til starfa og með enga vinnuskyldu, en á sama tíma að hann hafi gerst sekur um brotthlaup úr starfi, en eðli máls samkvæmt þá sé ekki hægt að gerast sekur um brotthlaup úr starfi þegar einstaklingur hafi ekki vinnuskyldu starfsmanns.

Samkvæmt ákvæði 12.1 í aðalkjarasamningi hafi uppsagnarfrestur stefnanda miðað við starfstíma, verið einn mánuður miðað við mánaðamót og hann því átt rétt á greiðslu launa út janúar 2020. Við útreikning kröfunnar sé tekið mið af umsömdu mánaðarkaupi samkvæmt launaseðlum stefnanda. Krafa vegna tímabilsins 5. til 31. desember 2019 taki mið af því að stefnandi hafi átt rétt á greiðslu 87% mánaðarlauna, eða 566.129 krónum. Krafa vegna janúar 2020 taki mið af fullum mánaðarlaunum, eða 650.000 krónum. Alls sé skaðabótakrafa stefnanda að fjárhæð 1.216.129 krónur. Stefnandi gerir einnig bótakröfu um greiðslu orlofs. En samkvæmt 7. gr. laga um orlof, nr. 30/1987, reiknist orlofslaun að lágmarki 10,17% af heildarlaunum. Vísist og til 4. kafla aðalkjarasamnings. Krafa stefnanda um orlof sé hér þá alls 123.680 krónur. Stefnandi gerir og kröfu um greiðslu áunninnar orlofsuppbótar vegna orlofsársins 2019- 2020. Uppbótin, fyrir fullt ársstarf, hafi verið 51.000 krónur. Fullt ársstarf teljist 45 unnar vikur eða meira fyrir utan orlof. Uppbótin greiðist 1. júní ár hvert miðaðvið starfshlutfall og starfstíma á orlofsári, öllum starfsmönnum er verið hafi samfellt í starfi hjá atvinnurekanda í 12 vikur á síðustu 12 mánuðum m. v. 30. apríl eða séu í starfi fyrstu viku í maí. Áunna orlofsuppbót skuli gera upp samhliða starfslokum verði þau fyrir gjalddaga. Vísist til ákvæðis 1.4.2 í kjarasamningi. Við útreikning kröfunnar sé miðað við það að stefnandi hafi áunnið sér rétt til greiðslu vegna 25 vikna vegna orlofsársins 2019- 2020 og hann hafi því hér áunnið sér rétt til greiðslu 28.333 króna. Stefnandi geri kröfu um greiðslu áunninnar desemberuppbótar vegna áranna 2019 og 2020. Uppbótin miðist við hvert almanaksár og hafi árið 2019 verið 92.000 krónur og árið 2020 94.000 krónur fyrir fullt starf. Fullt ársstarf teljist í þessu sambandi 45 unnar vikur eða meira fyrir utan orlof. Desemberuppbót greiðist eigi síðar en 15. desember ár hvert, m. v. starfshlutfall og starfstíma, öllum starfsmönnum er verið hafi samfellt í starfi hjá atvinnurekanda í 12 vikur á síðustu 12 mánuðum eða séu í starfi fyrstu viku í desember. Áunna desemberuppbót skuli gera upp samhliða starfslokum verði þau fyrir gjalddaga uppbótar og vísist til ákvæðis 1.4.1 í gildandi kjarasamningi. Við útreikning kröfunnar sé miðað við það að stefnandi hafi áunnið sér rétt til greiðslu vegna 20 vikna á almanaksárinu 2019 og 4 vikna á almanaksárinu 2020. Stefnandi hafi samkvæmt því áunnið sér rétt til greiðslu að fjárhæð 49.245 krónur.

Krafa stefnanda um bætur fyrir ígildi launa á uppsagnarfresti frá 5. desember til 31. janúar 2020 sundurliðast þá þannig:

Laun til 31. desember 2019

- 650.000 kr. * 87% kr. 566.129

Laun til 31. janúar 2020

- 650.000 kr., heill mánuður kr. 650.000

Samtals kr. 1.216.129

Orlof

- 1.216.129 kr. * 10,17% kr. 123.680

Desemberuppbót

2019

92.000 kr. / 45 vikum * 20 vikur kr. 40.889

2020

94.000 kr. / 45 vikum * 4 vikur kr. 8.356

Orlofsuppbót

51.000 kr. / 45 vikum * 25 vikur kr. 28.333

Samtals kr. 1.417.387

Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtu og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Stefnandi hafi verið félagsmaður í G á því tímabili er krafa hans hafi stofnast. Vísað sé til meginreglu um að laun beri að greiða í samræmi við umsamda taxta eftir gildandi ráðningar- og/ eða kjarasamningi. Vísist um réttindin aðallega til 1., 2., 3., 4. og 12. kafla kjarasamnings félagsins. Jafnframt sé vísað til laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks o. fl., aðallega 1. gr., laga 28/1930 um greiðslu verkkaups, laga nr. 30/1987 um orlof, aðallega 1., 7. og 8. gr. og laga nr. 19/1979 um rétt launafólks til uppsagnarfrests o. fl. Byggt sé á því að stefndi hafi vanefnt bindandi ráðningarsamning við stefnanda með því að greiða ekki umsamin laun og uppfylla ekki aðrar samningsskyldur sínar. Samkvæmt framangreindum réttarheimildum og samningum sé greiðsluskylda stefnda ótvíræð. Um sönnun sé einnig vísað til stjórnunarréttar stefnda og þess að hann sé bókhaldsskyldur að lögum. Kröfur um dráttarvexti, þ. m. t. vaxtavexti, styðjist við reglur III. og V. kafla laga 38/2001, um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum. Krafa um málskostnað styðjist við XXI. kafla laga nr. 91/1991. Krafa um virðisaukaskatt af málflutnings-þóknun byggi á lögum nr. 50/1988. En um varnarþing vísist til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi vísi til þess að forsaga málsins sé sú að stefnda hafi vantað smið til að vinna yfir sumartímann að ýmsum úrbótum á C í Reykjavík árið 2019. Hafi D, eiganda og framkvæmdastjóra stefnda, verið bent á stefnanda til verksins. Úr varð að stefnandi hafi verið fenginn sem verktaki til þess að ganga í verkið sem smiður. Rétt sé að nefna það að stefndi sé eignarhaldsfélag sem eigi C og hafi aldrei haft launþega í vinnu vegna reksturs fasteignarinnar en ráðið fjölmarga verktaka til þess að vinna ýmis verk fyrir félagið vegna fasteignarinnar. Einstaka starfsmenn hafi verið hjá stefnda þegar félagið hafi einnig rekið hótel í C en þá aðeins tengt rekstri þess.

Verkið sem stefnandi hafi átt að vinna hafi síst verið þess eðlis að vit hefði verið í að fastráða hann sem starfsmann. Af tímaskráningum og verklýsingum stefnanda megi og ráða að um verktakasamband hafi verið að ræða en ekki launþegasamband. Í stefnu sé á því byggt að stefndi hafi brugðist skyldu sinni sem atvinnurekandi að gera ráðningarsamning. Raunveruleikinn sé sá að hér hafi aðeins verið um munnlegan verksamning að ræða eins og alvanalegt sé í slíkri verktöku. Ekkert í gögnum máls bendi heldur til þess að stefnandi hafi gengið eftir því að slíkur samningur yrði gerður.

Samskipti framkvæmdastjóra stefnda og stefnanda hafi verið með ágætum í fyrstu en fljótlega hafi framkvæmdastjóri stefnda fengið ábendingar um það frá syni sínum, E húsasmiði, sem hafi verið kunnugur verkstað enda unnið í hótelinu, að vinnubrögð stefnanda væru slíkum annmörkum háð að hann væri líklega ekki rétti maðurinn í verkið. Framkvæmdastjóra stefnda hafi ekki þótt óeðlilegt að stefnandi ætti í erfiðleikum í fyrstu með þetta verk, sem að miklu leyti hafi lotið að úrbótum á friðuðum gluggum C, enda hafi verið um að ræða nokkuð óvenjulegt verk er krafist hafi mikillar lagni. Hafi framkvæmdastjóri stefnda hvatt E til þess að sýna þolinmæði og leiðbeina stefnanda um réttu vinnubrögðin.

Verkið hafi hins vegar ekki komist á nægilegt flug, bæði vegna þess að stefnandi hafi ekki náð réttum tökum á því, en eins vegna stopulla mætinga stefnanda á verkstað.

Hafi framkvæmdastjóri stefnda því tilkynnt með tölvupósti, dags. 25. október 2019, um að verksambandinu væri lokið, utan bólusetningar tiltekinna glugga og væri því ekki um fleiri verk að ræða. Stefnandi hafi móttekið póstinn og sent svarpóst þar sem hann kveðst una þessum málalokum, eins og sjáist skýrlega í þessu dómsskjali.

Ástæða þess að stefnandi hafi fengið greidd laun í stað verktakagreiðslna sé sú að sjálfur hafi hann óskað eftir því fyrirkomulagi til málamynda við bókhaldara stefnda, F. Skýringin sem hann hafi gefið hafi verið að hann þyrfti að komast í gegnum greiðslumat vegna fyrirhugaðra íbúðakaupa. Fallist hafi verið á þetta fyrirkomulag til málamynda til þess að sýna lipurð og liðka fyrir íbúðakaupum stefnanda en ekki til þess að láta hanka sig á reglum kjarasamninga og vinnuréttar.

Stefndi byggi sýknukröfu sína á eftirfarandi tveimur málsástæðum, sem hvor um sig geti staðið sjálfstætt og leitt til sýknu óháð hinni:

Annars vegar byggir stefndi hér á því að stefnandi hafi aldrei verið starfsmaður stefnda heldur aðeins verktaki hjá honum. Sú staðreynd að stefndi hafi, sem að framan segir, greitt stefnanda laun og greitt launatengd gjöld breyti því ekki, enda bendi öll önnur atriði málsins eindregið til þess að hér hafi verið um verktakasamband að ræða.

Hins vegar sé byggt á því, að hvað sem líði fyrirkomulagi sambands stefnanda og stefnda, þá beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda vegna áðurnefnds tölvupósts stefnda til stefnanda, dags. 25. október 2019, og þá ekki síst viðbrögðum stefnanda við póstinum, í tölvupósti 28. október 2019. Sé fallist á með stefnanda að hann hafi verið fastráðinn launþegi hjá stefnda sé jafnframt ljóst að tölvupósturinn sé skýr og ótvíræð uppsögn í skilningi vinnuréttar, móttekin og samþykkt af stefnanda. Liggi þá fyrir að uppsagnarfrestur hafi aldrei náð lengra en út nóvembermánuð 2019. Því sé hafnað sem röngu og ósönnuðu að stefnanda hafi verið sagt fyrirvaralaust upp störfum 5. desember 2019. Verði fallist á með stefnanda að um ráðningarsamband hafi verið að ræða liggi fyrir að stefnanda hafi þá verið sagt upp störfum 25. október 2019. Að stefnandi hafi mætt á verkstað til þess eins að yfirgefa hann jafnóðum aftur þegar öllum og einkum honum hafi mátt vera ljóst að sambandi stefnanda og stefnda hafi verið lokið skapi engan frekari rétt. Hinn 5. desember 2019, þegar stefnandi hafi mætt á verkstað, hafi ekkert ráðningarsamband verið í gildi er hægt hafi verið að rifta.

Þá sé því einnig hafnað að stefndi hafi rift fyrirvaralaust ráðningarsambandinu 25. október 2019 með ólögmætum hætti. Verði fallist á það með stefnanda að um ráðningarsamband hafi sannanlega verið að ræða sé ljóst að líta ber á tölvupóstinn þann dag sem uppsögn þar sem ekki hafi verið óskað eftir vinnuframlagi nema fram að utanlandsferð stefnanda til [...] 30. október 2019. Hafi stefnandi ætlað sér að krefjast launa í uppsagnarfresti hefði hann átt að gera það fyrir nóvembermánuð 2019, en ekki desembermánuð og enn síður janúarmánuð 2020 og beri því að sýkna stefnda.

Verði fallist á málatilbúnað stefnanda að einhverju leyti krefjist stefndi í öllu falli lækkunar á kröfum stefnanda sem nemi greiðslum launa og annarra greiðslna fyrir janúarmánuð 2020, enda rúmist allar lækkunarkröfur sjálfkrafa innan sýknukröfunnar. Jafnvel þótt fallist verði að hluta á málsástæður stefnanda þá sé hér með engu móti hægt að byggja á því að sambandi stefnanda og stefnda hafi verið rift fyrirvaralaust 5. desember 2019 svo að réttlæti greiðslur vegna launa í uppsagnarfresti út janúar 2020.

Með vísan til alls framangreinds byggi stefndi á því að sýkna beri hann í málinu.

Vísist hér til meginreglna vinnuréttar, verktakaréttar, samninga- og kröfuréttar, og til aðalkjarasamnings G og SA með gildistímann frá 1. apríl 2019 til 1. nóvember 2022, eftir því sem við geti átt. Vegna málskostnaðarkröfu stefnda sé vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, þá sérstaklega til 129. gr. og 130. gr. laganna.

Niðurstaða

Ágreiningurinn er afmarkaður og ekki deilt tölulega um dómkröfu stefnanda um bætur fyrir vangoldin laun á uppsagnarfresti. En skriflegur ráðningarsamningur var ekki gerður um umrædd störf stefnanda fyrir stefnda á framangreindu tímabili. Stefndi byggir varnir sínar og kröfu um sýknu annars vegar á því að stefnandi hafi ekki verið starfsmaður hans heldur verktaki. Hins vegar byggir stefndi á því að stefnanda hafi í öllu falli verið sagt upp störfum hjá stefnda í tölvupósti 25. október 2019 og hann gengist við því í tölvupósti 28. október s. á. og því komi ekki til álita að vinnuréttar-sambandinu hafi verið fyrirvaralaust rift 5. desember 2019 líkt og stefnandi byggir á. Varðandi fyrri málsástæðu stefnda þá verður að fallast á það með stefnanda að málsgögn gefi eindregið til kynna að stefnandi hafi verið ráðinn starfsmaður stefnda. En í málinu liggja fyrir launaseðlar er bera þetta með sér og þá m. a. að stefnandi hafi haft mánaðarlaun og stefndi sem atvinnurekandi gengið frá launatengdum gjöldum. Gegn neitun stefnanda, sem gaf skýrslu fyrir dómi líkt og fyrirsvarsmaður stefnda, er ekki unnt að taka til greina skýringar stefnda á að stefnandi hafi samt verið verktaki.

Hvað varðar þá hina síðari málsástæðu stefnda, þá telur dómurinn að fallast verði einnig á það með stefnanda, að ekki sé afdráttarlaust unnt að skilja samskipti þeirra í fyrirliggjandi tölvupóstum, þann 25. október 2019 og 28. október 2019, þannig að í þeim felist ótvíræð uppsögn á þessu vinnuréttarsambandi þeirra, þótt fyrirsvarsmaður stefnda boði þar að sjái fyrir endann á því og að stefnandi kveðist una því að svo sé. Er hér fallist á með stefnanda að uppsögn vinnuréttarsambands þurfi að vera nægilega skýr svo á henni verið byggt og að þaðsé einkum á ábyrgð atvinnurekanda að tryggja það. Verður því ekki fallist á það að sýnt sé að umræddur tölvupóstur hafi falið í sér uppsögn og liggur þá einnig fyrir að vinnuréttarsambandi aðila lauk þá fyrst þegar stefndi rifti því einhliða og án fyrirvara 5. desember 2019 sem stefnandi byggir hér á.

Að öllu framangreindu virtu þá verður það því niðurstaða dómsins að fallast beri hér á dómkröfu stefnanda og þá að öllu leyti eins og hún liggur hér fyrir í málinu.

Í ljósi þeirrar niðurstöðu í málinu þá verður stefnda hér jafnframt gert að greiða stefnanda 620.000 krónur í málskostnað sem er þá að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Málið fluttu fyrir stefnanda K-kk-nf Ó. K-kk-nf lögmaður en K-kk-nf R-kk-ef lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð :

Stefndi, B, greiði stefnanda, A, 1.417.387 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 40.889 krónum frá 15. desember 2019 til 1. janúar 2020, af 607.018 krónum frá 1. janúar 2020 til 1. febrúar 2020, og af 1.417.387 krónum frá 1. febrúar 2020 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 620.000 krónur í málskostnað.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf