S-15/2020

Mál þetta, sem dómtekið var 14. maí síðastliðinn, var höfðað af lögreglustjóranum á Suðurnesjum með ákæru 18. desember [ 2019 ], á hendur K-kk-þgf E-kk-þgf, kt. [...], [...], [...], „fyrir fjárdrátt og nytjastuld, með því að hafa dregið sér bifhjólið [...], að gerðinni Harley Davidson Softail, árgerð 2007, að verðmæti kr. 1.132.916,- sem ákærði var með á kaupleigusamningi nr. [...] frá 16. október 2007 við Avant hf., kt. [...], og Landsbankinn hf., kt. [...], er eigandi að í dag, en ákærði hefur neitað að afhenda bifhjólið þrátt fyrir ítrekaðar óskir þar um allt frá 23. september 2014 og innsetningargerð héraðsdóms [ Reykjavíkur]dags. 17. febrúar 2015 og með þeirri háttsemi sinni aftrað Landsbankanum hf. að neyta réttar síns til umráða yfir bifhjólinu.

Telst þessi háttsemi ákærða varða við 1. mgr. 247. gr. og 3. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Kröfur ákærða:

Á kærði krefst sýknu og að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði. Verjandi ákærða krefst þóknunar sér til handa.

I

Með bréfi til lögreglustjórans á Suðurnesjum 6. júlí 2018 lagði Landsbankinn hf. fram kæru á hendur ákærða í máli þessu vegna ætlaðs brots hans gegn 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Samkvæmt kærubréfinu og öðrum gögnum málsins undirritaði ákærði kaupleigusamning þann 16. október 2007 við Avant hf. um Harley Davidson S oftail bifhjól, árgerð 2007. Umsaminn leigutími var frá 16. október 2007 til 16. október 2014 og kaupverðið 2.430.000 krónur. Vextir voru miðaðir við blandaða myntkörfu. Í samningnum segir að ákærði sé leigutaki bifhjólsins og Avant hf. leigusali.

Landsbankinn hf. keypti Avant hf. og var samruninn samþykktur af Fjármálaeftirlitinu 8. júní 2011. Landsbankinn er því kröfuhafi samningsins í dag.

Ákærði og kröfuhafi sömdu um breytingu á greiðsluskilmálum samningsins 23. nóvember 2009. Aðilar sömdu þá um frestun á leigugreiðslum og framlengingu á greiðslutímabili. Á þessum tíma námu eftirstöðvar samningsins 3.812.549 krónum. Síðar hætti ákærði að greiða samkvæmt kaupleigusamningnum og var samningnum rift 18. september 2014, þess krafist að ákærði skilaði bifhjólinu og greiddi eftirstöðvar samningsins. Ákærði varð ekki við beiðninni og leitaði þá kröfuhafi til dómstóla. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu númer A - [...], sem kveðinn var upp 17. febrúar 2015, var kröfuhafa heimilað að fá bifhjólið tekið úr umráðum ákærða með beinni aðfarargerð Þegar málið var tekið fyrir hjá Sýslumanninum á Suðurnesjum 26. janúar 2018 kvaðst ákærði hafa skilað hjólinu til kröfuhafa árið 2012. Kröfuhafi andmælti því að hafa fengið bifhjólið afhent. Í fyrrnefndu kærubréfi segir meðal annars að ákærði, eða einhverjir honum tengdir, kunni að hafa bifhjólið í sínum vörslum eða vita um afdrif þess. Ekki liggur fyrir hvað varð um bifhjólið.

Í skýrslu hjá lögreglu 13. ágúst 2018 kvaðst ákærði hafa skilað bifhjólinu til kröfuhafa á tímabilinu 2010- 2012 og tók einnig fram að hann hefði fengið samþykkta greiðslustöðvun í október 2010 og að hann hefði leitað til umboðsmanns skuldara vegna fjárhagsörðugleika.

II

Ákærði kvaðst ekki muna nákvæmlega eftir kaupunum á bifhjólinu en taldi að hann h efðikeypt það með skuldabréfi sem hefðiverið bundið viðerlenda mynt. Ákærði kvaðst ekki muna eftir nafninu á fyrirtækinu sem hann hefði átt í viðskiptum við á þessum tíma. Ákærði greindi frá því að hann hefðiverið hjá umboðsmanni skuldara árið 2010 og fengið þau fyrirmæli það anað hann skyldi ekki greiða neitt á meðan hann nyti aðstoðar umboðsmanns skuldara. Svo hefði honum verið gert að skila hlutum sem hann gæti ekki greitt fyrir. Hann hefði misst húsið sitt á þessum tíma, skilað tveimur bílum og einu mótorhjóli. Þetta hefði allt komið upp úr hruninu og verið óréttlátt.

Aðspurður um stöðu skuldarinnar á þeim tíma sem umboðsmaður skuldara hefði verið með málið kvaðst ákærði ekki muna hver staðan hefði verið. Hann hefði átt erfitt með að átta sig á henni enda hefðu upphæðirnar breyst ört.

Ákærði kvaðst aðspurður ekki muna eftir því hvort hann hefði mætt og andmælt þegar honum hefði verið stefnt vegna málsins. Hann sagði að mikið hefðiverið að honum sótt á þessum tíma vegna hjólsins og annarra mála. Aðspurður um það hvenær hann hefði notað bifhjólið síðast kvaðst ákærði ekki muna það nákvæmlegaog ekki vita hvar hjólið væri. Hann hefði séð það síðast þegar hann skilaði því á Suðurlandsbraut og afhenti lykla að því í afgreiðslunni. Ákærði kvaðst ekki hafa fengið kvittun þegar hann skilaði hjólinu. Hann hefði heldur ekki fengið slíka kvittun þegar hann hefði skilað öðrum ökutækjum. Nánar aðspurður um aðstöðuna á Suðurlandsbraut kvaðst ákærði ekki muna hvort hann hefði skilað lyklum á jarðhæð, miðhæð eða efstu hæð. Kvaðst ákærði hafa ekið bifhjólinu þangað sjálfur og hefði verið sóttur eftir það án þess að muna hver hefði gert það. Aðspurður um það hvort bankinn hafi krafist þess að fá bifhjólið afhent, sagði ákærði að svo væri ekki. Þegar hringt hefði verið í hann frá bankanum hefði hann sagt að hann væri búinn að skila hjólinu. Þá hefði hann verið kallaður til yfirheyrslu hjá sýslumanninum í Keflavík. Þar hefðihann greint frá því að hann hefði skilað hjólinu.

Vitnið A skýrði frá því að samningur milli ákærða og kröfuhafa hefði verið gerður 2007. Samningurinn hefði verið leiðréttur árið 2014 en farið í vanskil eftir það. Ákærða hefði verið send greiðsluáskorun og riftun. Í kjölfarið þess hefði verið óskað eftir innsetningargerð. Þá sagði vitnið að ákærði hefði aldrei afhent bifhjólið og ekki mætt þegar aðfararbeiðni hefði verið tekin fyrir í Héraðsdómi Reykjavíkur. Aðspurt greindi vitnið frá því að þegar hringt hefði verið í ákærða á árinu 2017 hefði fyrst komið fram sú mótbára hans að hann hefði þegar skilað bifhjólinu 2012. Við skil á tækjum væri viðkomandi látinn kvitta á blað um að hann hefði skilað lausafé og eftir það væri ökutækið metið til verðs. Ekkert slíkt eigi við í þessu tilfelli. Nánar aðspurt kvað vitnið að sá sem skili staðfesti með undirritun að hann hefði afhent tækið. Hvað varði áritaða stefnu sagði vitnið hana tilkomna vegna bifhjólsins. Ákærði hefðiekki tekið til varna þó honum hefði verið birt stefna vegna málsins. Ákærði hefði síðar, þegar leitað var aðfarar hjá sýslumanni, borið því við að hafa skilað hjólinu, líkt og hann hefði gert í símtali 2017. Vitnið sagði að ökutækjum væri í dag skilað í Borgartún.

III

Svo sem fram er komið gerði ákærði kaupleigusamning við Avant hf. um fjármögnun á Harley Davidson bifhjóli. Var ákærði leigutaki samkvæmt samningnum og Avant hf. leigusali. Í stöðluðum skilmálum samningsins segir að við riftun samnings beri ákærða að skila ökutækinu til kröfuhafa.

Þegar ákærði hætti að greiða afborganir samkvæmt samningnum krafðist kröfuhafi riftunar og greiðslu eftirstöðva skuldar með bréfi 18. september 2014. Í bréfinu var þess krafist að leigumun yrði skilað til kröfuhafa í útibú Landsbankans að Borgartúni 33 í Reykjavík. Ákærði kveðst á hinn bóginn hafa skilað hjólinu 2011 eða 2012 á Suðurlandsbraut, án frekari útskýringa. Ákærði tók hvorki til varna þegar þess var krafist að hjólið yrði tekið úr hans vörslum með beinni aðfarargerð 17. febrúar 2015 né þegar honum var stefnt fyrir dóm. Stefnan var árituð vegna útivistar ákærða 28. september 2017.

Af gögnum málsins verður ekki séð að ákærði hafi haldið því fram að hann hefði skilað bifhjólinu fyrr en við fyrirtöku málsins hjá Sýslumanninum á Suðurnesjum 26. janúar 2018. Af framburði vitnisins A má þó ráða að ákærði hefði haldið þessu fram nokkru fyrr, eða í lok árs 2017. Ákærði hefur hvorki gefið haldbæra skýringu á því hvers vegna hann fylgdi því ekki eftir að hafa skilað bifhjólinu né hvers vegna hann skilaði bifhjólinu að eigin frumkvæði áður en kröfuhafi krafðist þess. Þess utan eru skýringar ákærða ótrúverðugar þar sem hann hefur ekki getað gert skilmerkilega grein fyrir því hvar hann skilaði hjólinu eða hver hefði verið með honum þegar hann skilaði hjólinu. Í máli þessu liggur ekki annað fyrir en það að bifhjólinu var aldrei skilað til kröfuhafa, en það stendur ákærða nær að upplýsa um afdrif bifhjólsins. Verður hann að bera hallann af því að hafa ekki upplýst það.

Ákærði krefst sýknu á þeim grundvelli að krafan að baki málatilbúnaði ákæruvaldsins sé fyrnd. Fyrningartíminn sé fjögur ár. Það leiði til þess að sýkna beri ákæra enda hafni hann refsiábyrgð á fyrndri kröfu. Fyrir liggur að ákærði móttók greiðsluáskorun vegna bifhjólsins 23. september 2014. Þá var dómsmál vegna skuldarinnar þingfest 7. september 2017. Ekkert hald er því í þeirri málsástæðu ákærða að krafan sé fyrnd.

Einnig telur ákærði að uppgjör á milli hans og kröfuhafa hafi ekki farið fram og að upplýsa þurfi nánar um það áður en refsimál vegna viðskiptanna er dæmt. Svo sem fram er komið tók ákærði ekki til varna í einkamáli sem kröfuhafi höfðaði gegn honum. Niðurstaða þess máls liggur fyrir og verður ekki deilt um útreikninga á kröfunni í sakamáli ákæruvaldsins á hendur ákærða. Loks telur ákærði að kröfuhafi hafi sýnt af sér tómlæti og að hann hafi því talið að kröfuhafi hefði tekið fullgilda þá skýringu ákærða á því að hann hefði skilað bifhjólinu. Ekki er hægt að fallast á með ákærða að kröfuhafi hafi sýnt af sér tómlæti þó að nokkur tími hafi liðið frá því innheimtuaðgerðir hófust og þar til málið var tekið fyrir hjá sýslumanni, en viðbrögð ákærða við málaleitan kröfuhafa skýra að hluta til tafir innheimtumálsins sem þykja ekki verulegar.

Fyrir liggur að ákærði afhenti ekki bifhjólið þrátt fyrir lögmætar áskoranir þar um. Óupplýst er í málinu hver urðu afdrif bifhjólsins eða hvenær ákærði, sem hafði umráð bifhjólsins, ákvað að draga til sín verðmætin. Sú viðbára ákærða að bifhjólinu hafi þegar verið skilað komu ekki fram fyrr en árið 2017 en þá hafði kröfuhafi reynt án árangurs frá árinu 2014 að fá umráð yfir bifhjólinu.

Af framanröktu virtu þykir ákæruvaldið hafa fært sönnur á það að ákærði hafi framið þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem þar greinir og er háttsemin réttilega heimfærð til refsiákvæða almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði er fæddur í október [...]og hefur samkvæmt framlögðu sakavottorði einu sinni áður sætt refsingu. Með dómi Héraðsdóms Reykjaness 21. júní 2018 var ákærði dæmdur í 30 daga fangelsi fyrir fjárdrátt og nytjastuld en refsingin var bundin skilorði til tveggja ára. Brot það sem ákærði er nú sakfelldur fyrir var framið fyrir uppkvaðningu fyrrnefnds refsidóms. Verður dómurinn því tekinn upp og ákærða gerð refsing í einu lagi fyrir bæði brotin, sbr. 60. gr., 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga. Fært þykir að binda refsinguna skilorði eins og greinir í dómsorði.

Með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærða gert að greiða þóknun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef K-kk-ef lögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin líkt og í dómsorði greinir. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

Dóm þennan kveður upp J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari sem tók við meðferð málsins 3. mars 2020.

Dómsorð:

Ákærði, K-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 60 daga. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 310.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf