S-469/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 22. nóvember sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 5. júlí 2016, á hendur D-kk-þgf B-x-x M-x-x, kt. 000000-0000, Suðurhólum 2, Reykjavík, fyrir líkamsárás, með því að hafa þriðjudaginn 17. mars 2015, á stigagangi í fjölbýlishúsi að Völvufelli 19 í Reykjavík, veist að A og tekið hann hálstaki, með þeim afleiðingum að hann missti meðvitund.

Er þetta talið varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í málinu gerir P-kk-nf K-kk-nf hdl., fyrir hönd brotaþola, kröfu um að ákærði greiði honum 2.610.000 krónur með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. mars 2015 til greiðsludags en að mánuði liðnum frá birtingu bótakröfu er krafist dráttarvaxta skv. 6. gr., sbr. 5. gr. til greiðsludags.

Verjandi ákærða krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins og bótakröfu. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna úr ríkissjóði.

I

Samkvæmt gögnum málsins barst lögreglu tilkynning um hópslagsmál að Völvufelli 19b þriðjudaginn 17. mars 2015. Er lögregla kom á vettvang sat A slasaður á útitröppum hússins. Á bifreiðastæði við tröppurnar stóðu ákærði, R-kk-nf B-x-x M-x-x, E-kk-nf A-kk-nf Ó-kk-nf og R-x-x M-x-x. Inni í húsnæðinu voru A-x-x B-x-x og A-x-x D-x-x A A-x-x L-x-x. Rólegt var á staðnum en A verkjaði í höfuðið og var með skurð á hægri augabrún og skrámur á höndum. Erfitt reyndist að tala við hann sökum ástands hans en hann kvaðst ekkert muna nema að hafa vaknað í þessu ástandi í stiganum. Sjúkrabifreið kom á vettvang og flutti A á slysadeild. Taldi lögregla að við fyrstu athugun virtist sem ákærði og R-kk-nf hafi komið á staðinn til að henda A út úr húsnæðinu sem hann hafi leigt, en eigandi íbúðarinnar hafi verið R-x-x. R-kk-nf greindi frá því að hafa komið þarna fyrstur að beiðni R-x-x til að vísa A út en A hafi ráðist að honum þegar þeir hafi rætt saman. Hann hafi þá hringt í bróður sinn, ákærða, til að henda A út. Ákærði kvaðst hafa komið á staðinn að beiðni R-kk-ef. Hann hafi tekið A hálstaki og hent honum út. A hafi svo dottið niður stigann. E-kk-nf kvaðst hafa komið eftir atvikið og ekki hafa orðið vitni að neinu. R-x-x kvaðst einnig hafa komið eftir á og ekki hafa séð neitt. A-x-x og A-x-x kváðust hafa verið inni í annarri íbúð að mála fyrir R-x-x og ekki hafa séð neitt en heyrt einhvern hávaða.

Föstudaginn 10. apríl 2015 mætti A til lögreglu og lagði fram kæru vegna líkamsárásar en hann greindi frá því að hann hefði hlotið alvarlega áverka, m.a. á höfði, og hafi þurft að gangast undir aðgerð vegna þessa. A kvaðst hafa leigt íbúð að Völvufelli af „einhverjum fullorðnum manni“ í eitt ár. Þá hafi banki tekið íbúðina yfir. Maðurinn sem hann hafi leigt af hafi sagt honum að einhver frá bankanum myndi koma og ræða við hann um framhald leigunnar. Enginn hafi komið og hann hafi búið áfram í íbúðinni í tvö ár án þess að greiða leigu. Svo hafi „einhver útlendingur“ komið til hans um mánaðamótin febrúar/mars og tilkynnt honum að hann væri búinn að kaupa íbúðina og hann þyrfti að fara út. Hann hafi beðið manninn um að sýna sér með pappírum að hann væri eigandi íbúðarinnar. Maðurinn hafi komið nokkrum sinnum til viðbótar með félaga sína, sem einnig hafi verið útlendingar, með sér og þeir hafi viljað að hann færi út. Þeir hafi orðið pirraðir við ítrekaða beiðni hans um sönnun þess að þeir ættu íbúðina. Þá hafi hann beðið þá um sanngjarnan frest til að finna sér nýjan dvalarstað.

Þann 17. mars hafi hins vegar verið ráðist á hann. Nokkrir aðilar hafi komið í íbúðina og sagt honum að hann hefði ekkert val lengur og yrði strax að koma sér út. Hann hafi sagst þurfa meiri tíma og farið að karpa við mennina enda hafi hann talið að ekki væri hægt að henda honum út fyrirvaralaust. Meðan á því hafi staðið hafi einn mannanna ráðist á sig inni í íbúðinni, tekið sig kverkataki og svæft sig. Það næsta sem hann hafi vitað hafi verið að hann hafi vaknað í tröppunum fyrir utan íbúðina. Þegar hann hafi verið að ná áttum hafi einhver komið og sparkað af miklu afli í andlitið á honum. Hann hafi vankast mjög við höggið og varla haldið meðvitund. Hann hafi reynt að ná áttum, en muni næst eftir því að hafa rætt við lögregluna og að vera svo fluttur á brott í sjúkrabíl. A kvaðst ekkert þekkja til mannanna sem hefðu ráðist að honum en bæði hafi verið um að ræða Íslendinga og útlendinga. Hann vissi ekki hvað þeir voru margir. Við komu á slysadeild hafi komið í ljós að hann hafi verið kinnbeinsbrotinn og með sprungu í höfuðkúpu, auk maráverka á víð og dreif um líkamann. Hann hafi þurft að fara í stóra aðgerð vegna áverka á höfði og hafi ekki enn náð sér.

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð D-kk-ef B. Þ-kk-ef, sérfræðings á slysa- og bráðadeild Landspítala í Fossvogi, dags. 23. desember 2015, þar sem fram kemur að brotaþoli hafi komið á bráðamóttöku 17. mars 2015 með sjúkrabíl eftir líkamsárás. Hann hafi sjálfur ekki munað hvað gerðist. Hann hafi haft áverka í andliti og sagst sjá illa á hægra auga þar sem hann hafi verið bólginn. Ástand brotaþola hafi verið stöðugt. Hann hafi haft mikið mar hægra megin á andliti, sérstaklega yfir kinnbeini og í kringum auga. Hægra augað hafi verið sokkið en hann hafi getað opnað það. Lítill skurður hafi verið við hægra augað. Þá hafi hann haft hruflsár og mar á báðum höndum og báðum sköflungum. Við tölvusneiðmynd af höfði hafi greinst brot í hægri augntóft. Hann hafi útskrifast heim á sýklalyfjum en farið síðar í aðgerð á framangreindu broti. Brotaþoli hafi leitað aftur á slysadeild vegna höfuðverkjar og dofa í andliti. Greining bráðamóttöku hafi verið mörg brot sem nái til höfuðkúpu og andlitsbeina.

II

Fyrir dómi skýrði ákærði svo frá að hann hefði verið á göngu með eiginkonu sinni er bróðir hans, R-kk-nf B-x-x, hafi hringt í hann. R-kk-nf hafi verið andstuttur og kveðið mann hafa verið að ráðast á sig. Ákærði kvaðst hafa flýtt sér á staðinn. Hann hafi séð dyr opnar og heyrt hávaða. Hann hafi þar séð bróður sinn sem hafi snúið baki í sig og verið upp við vegg. Maður hafi þar verið að veitast að bróður hans og hann hafi strax séð að hann hafi verið með hníf í buxnastrengnum. Hann hafi ekki hugsað sig tvisvar um heldur farið að manninum og togað hann af bróður hans. Maðurinn hafi þá allur æst upp og hann hafi tekið hann betur að sér og hert að. Maðurinn hafi þá limpast niður og hann hafi lagt hann í dyraopið. Þetta hafi allt gerst á einni sekúndu. Maðurinn hafi borið hendina fyrir sig og setið þar í hurðinni en ákærði farið inn aftur og sett föt mannsins í poka en hann hafi beðið um fötin sín. Ákærði kvaðst hafa metið það svo að hann væri í hættu þegar hann hafi séð að maðurinn væri vopnaður hnífi. Hann hafi ekki þekkt manninn neitt en séð að hann væri að veita bróður hans áverka. Þá hafi hann líka talið bróður sinn í hættu. Stuttu síðar hafi lögreglumenn komið á staðinn. Ákærði kvaðst ekki hafa séð neina áverka á mönnum.

Vitnið A lýsti atvikum svo að fjórir til fimm menn hefðu ruðst inn í íbúð hans og krafist þess að hann færi út. Þeir hefðu komið áður í þessum erindagjörðum en hann hafi svarað því til að hann vildi sönnun þess hver ætti íbúðina. Þeir hafi enn ekkert haft til sönnunar og vitnið hafi enn beðið um sönnunargögn. Hann hafi deilt um þetta við þá. Einn mannanna hafi þá hringt símtal og stuttu síðar hafi ákærði komið að honum frá hlið og tekið hann hálstaki þannig að hann hafi sofnað. Hann hefði reynt að losa sig úr takinu en það hefði ekki tekist. Hann hafi svo rankað við sér öfugur neðst í stiganum. Þá hafi annar aðili komið og sparkað í höfuð hans. Hann hafi haft áverka víðs vegar um líkamann sem hafi hlotist af falli hans niður stigann. Hann lýsti ágreiningi sínum við bróður ákærða þannig að þeir hafi rifist. Ekki hafi verið um að ræða handalögmál en einhvern smá ýting. Vitnið kvaðst ekki hafa verið með neinn hníf á sér.

Vitnið R-kk-nf B-x-x M-x-x greindi frá því að hafa komið í íbúðina að beiðni R-x-x til að ræða við brotaþola, en hann hafi einnig rætt við hann áður. Hann hafi beðið brotaþola um að drífa sig út úr húsnæðinu en hann hafi ekki orðið við því. Brotaþoli, sem hafi verið undir áhrifum vímuefna, hafi verið með læti og farið að rífa í sig. Hann hafi því ákveðið að hringja í bróður sinn, ákærða, og segja honum að verið væri að ráðast á sig. Ákærði hafi komið og lagt brotaþola niður og þeir hafi svo tekið saman dót í poka fyrir hann. Síðan hafi einhver komið og brotið flösku á höfði brotaþola og sparkað framan í hann. Því næst hafi lögregla mætt á staðinn. Vitnið lýsti því að þegar bróðir hann hafi komið á staðinn hafi ekki verið átök á milli hans og brotaþola heldur hafi þeir haldið hvor öðrum. Ákærði hafi komið að og tekið brotaþola „dyravarðahálstaki“ og lagt hann niður við dyrnar. Brotaþoli hafi sest niður og talað við vitnið eftir þetta. Hann kvaðst ekki hafa séð hníf á brotaþola en hann hafi séð vopn eftir atvikið; hamar og hníf. Hann hafi sjálfur ekki orðið fyrir neinun áverkum umrætt sinn og ekki fengið á sig nein högg eða spörk. Hann hafi í fyrstu ekki talið sér vera ógnað en það hafi breyst.

Vitnið R-x-x M-x-x, kvaðst vera eigandi íbúðarinnar að Völvufelli en hann hefði keypt hana mánuði fyrir atvikið. Hann hafi verið staddur í húsinu umrætt kvöld en verið í öðru herbergi vegna viðgerða. Hann hafi viljað losna við brotaþola úr húsnæðinu en það hafi ekki gengið. Hann hafi leitað til R-kk-ef B-kk-ef um ráðleggingar vegna þessa. Hann hafi ekki séð samskipti hans við brotaþola. Hann hafi þó heyrt hávaða frá íbúðinni, en brotþoli hafi haft nokkra gesti og fíkniefnaneysla verið í gangi. Hann hafi ekki séð R-kk-þf á vettvangi fyrr en lögregla hafi komið á staðinn.

Vitnið S-kvk-nf B-kvk-nf S-kvk-nf, eiginkona ákærða, lýsti því að hún hefði verið á göngu með ákærða er bróðir hans hefði hringt í hann. Honum hafi verið brugðið við símtalið og þau hafi í kjölfarið greikkað sporið heim á leið og ákærði hafi drifið sig til bróður síns.

III

Ákærða er í ákæru gefin að sök líkamsárás með því að hafa veist að A og tekið hann hálstaki með þeim afleiðingum að hann missti meðvitund. Ákærði neitar sök. Hann hefur viðurkennt að hafa tekið um háls brotaþola og hert að þar til hann hafi „limpast niður“ en hefur borið því að um neyðarvörn hafi verið að ræða þar sem hann hafi óttast um bróður sinn og sjálfan sig.

Samkvæmt 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er verk refsilaust að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni mátti vænta, gaf ástæðu til. Hafi maður farið út fyrir takmörk leyfilegrar neyðarvarnar og ástæða þess er sú að hann hefur orðið svo skelfdur eða forviða að hann gat ekki fullkomlega gætt sín skal honum ekki refsað.

Ákærði lýsti því að hann hefði farið á vettvang eftir símtal frá bróður sínum, R-kk-þgf B-kk-þgf, þar sem hann hafi greint frá yfirstandandi árás á sig. Þetta er í samræmi við framburð vitna fyrir dóminum sem lýstu því að R-kk-nf hefði hringt í ákærða og beðið hann um að koma. Ljóst er að nokkur stund leið þar til ákærði kom á staðinn eða að minnsta kosti þó nokkrar mínútur. Ákærði greindi frá því að hafa heyrt hávaða og séð mann vera að veitast að bróður sínum. Hann hafi séð hníf í buxnastreng hans og hafi þá ekki hugsað sig um heldur farið strax að manninum, togað hann af bróður sínum og haldið honum með framangreindum afleiðingum.

Bæði brotaþoli og R-kk-nf B-kk-nf lýstu aðstæðum þegar ákærði kom á vettvang. Brotaþoli lýsti því að þeir hefðu rifist. Ekki hafi komið til handalögmála þótt þeir hafi ýtt hvor í annan. Ákærði hafi þá komið að honum frá hlið og tekið hann hálstaki. Vitnið R-kk-nf B-kk-nf lýsti því jafnframt að ekki hefði verið um átök að ræða milli hans og brotaþola en þeir hefðu haldið hvor öðrum. Hann hafi ekki fengið á sig nein högg eða spörk. Brotaþoli hafnaði því alfarið að hafa verið með hníf á sér og vitnið R-kk-nf B-kk-nf kvaðst ekki hafa séð neinn hníf á honum en séð hníf á staðnum eftir atvikið.

Samkvæmt lýsingu brotaþola og vitnisins R-kk-ef B-kk-ef er ljóst að ekki var um byrjaða eða yfirvofandi ólögmæta árás að ræða í þessu tilviki sem gat réttlætt aðgerðir ákærða umrætt sinn. Þá er ekkert sem styður fullyrðingu ákærða um að brotaþoli hafi verið með hníf á sér. Ákærði veittist engu að síður að brotaþola án umhugsunar, en hann lýsti því sjálfur að atvikið hefði tekið „eina sekúndu“. Í öllu falli er ljóst að aðfarir ákærða voru mun harkalegri en tilefni var til. Getur háttsemi ákærða því ekki réttlæst af neyðarvörn og verður ákærði sakfelldur fyrir brot samkvæmt ákæru.

Ákærði er fæddur í júlí 1972. Samkvæmt sakavottorði hans hefur hann átta sinnum hlotið dóm fyrir hegningarlagabrot og brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, síðast árið 2005. Refsing ákærða þykir hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Af hálfu A er krafist miska- og skaðabóta að fjárhæð 2.610.000 krónur sem við aðalmeðferð málsins var lækkuð í 2.528.900 krónur. Er þar annars vegar um að ræða 2.500.000 krónur í miskabætur og hins vegar 28.900 krónur vegna læknisvottorðs. Við framsetningu kröfunnar var miðað við árás tveggja aðila og mun alvarlegri afleiðingar en ákært er fyrir. Með hliðsjón af því sem ákærði hefur nú verið fundinn sekur um þykir brotaþoli eiga rétt á miskabótum og þykja þær hæfilega ákveðnar 150.000 krónur. Skaðabótakrafan er byggð á gögnum og verður tekin til greina. Þá er fallist á greiðslu lögmannskostnaðar til handa brotaþola að fjárhæð 306.900 krónur.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef hdl., 437.844 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og 36.000 krónur í annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kk-nf Ó-kk-nf aðstoðarsaksóknari.

B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, D-kk-nf B-x-x M-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A 178.900 krónur með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. mars 2015 til 1. september 2016, en þá með dráttarvöxtum skv. 6. gr., sbr. 5. gr., laganna til greiðsludags, og 306.900 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef hdl., 437.844 krónur, og 36.000 krónur í annan sakarkostnað.

B-kvk-nf B-kvk-nf