S-220/2022

1 Mál þetta, sem var dómtekið 7. febrúar sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 21. júlí 2022, á hendur Á-kk-þgf R-kk-þgf G-kk-þgf, [...], „fyrir húsbrot og eignaspjöll, með því að hafa, að kvöldi [mánu]dagsins 23. ágúst 2021, sparkað upp hurð að íbúð A, [...], að [...]og farið í heimildarleysi inn í íbúðina.

Teljast brot þessi varða við 231. gr og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Þess er krafist að ákærða, Á-kk-þgf R-kk-þgf G-kk-þgf, verði gert að greiða A 12.400 kr., í skaðabætur, insolidum, auk vaxta, skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2021 frá 31.08.2021, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags.

Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti, en lögmannskostnaður tjónþola er nú 64.165 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti.“2 Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvalds en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þess er krafist að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda ákærða.

Málavextir

3 Klukkan 20:41 þann 23. ágúst 2021 barst lögreglu tilkynning um að maður hefði sparkað upp hurð að íbúð í [...]. Lögregla hitti þar fyrir húsráðanda, A. Lýsti því hann að maðursem byggi í íbúðinni fyrir ofan hann, hefði verið þar að verki. Hann hafi flutt þarna inn skömmu áður, 1. ágúst, og varla fengið nokkurn frið þar sem ítrekað væri barið í gólfið fyrir ofan og mikil högg og læti þaðan. Þá hafi honum borist óþægileg sms skilaboð og ákærði hafi legið svo á dyrabjöllu hans fyrr um kvöldið að hann hafi þurft að aftengja hana. Dyrakarmur og læsing voru brotin og hurðin ónýt. Með bréfi dags. 28. september 2021 gerði A þá kröfu að ákærða yrði refsað lögum samkvæmt fyrir verknaðinn og krafðist jafnframt bóta vegna viðgerðar á hurðinni. Ákærði var yfirheyrður sama dag. Á kæra var gefin út 21. júlí 2022.

Framburðir ákærða og vitna fyrir dómi

4 Ákærði kvaðst hafa búið í [...]í um fimm ár. Þetta sé fjölbýlishús, þrjár hæðir og kjallari, og hann búi á efstu hæð. Ákærði kvaðst ekki kannastvið þá háttsemi sem honum er gefin að sök. Hann kvaðst hafa verið að þvo eftir vinnu og því farið nokkrar ferðir upp og niður. Hann hafi mætt fólki en ekki orðið var við hávaða. Hann neitaði því að hafa ónáðað manninn í íbúðinni fyrir neðan hann, þar á meðal að hafa hringt dyrabjöllu hans. Aðspurður um hvort hann hafi tekið eftir skemmdum á hurð íbúðarinnar kvað ákærði hana hafa verið skemmda, hún hafi verið skökk og bjöguð og ekki setið rétt í.

5 Aðspurður um tilkynningar frá honum til lögreglu um ónæði kvaðst hann hafa orðið fyrir smá ónæði en ekki vilja tjá sig frekar um það. Hann vildi ekki tjá sig um hverjir hefðu ónáðað hann en vísaði til skýrslu sinnar hjá lögreglu. H ann kvaðst ekki hafa átt í útistöðum við A og vildi ekki tjá sig um hvort hann hafi átt í ágreiningi við fyrri nágranna eða samtal sitt við lögreglu um hlerunarbúnað í íbúðinni fyrir neðan hann. Hann sagði að það hefði ekkert verið kvartað yfir honum þau fimm ár sem hann hefði búið í þessari blokk og kvaðst ekki eiga í útistöðum við neinn sem búi þarna. Þá sagði hann aðspurður um spurningu til lögreglumanna á vettvangi, um hvenær væri réttlætanlegt að brjótast inn í íbúð, að hann hafi átt við það við hvaða aðstæður lögreglu væri það heimilt.

6 Aðspurður um andlegt ástand sitt kvað ákærði hafa komið erfið tímabilen hann hafi verið í fínu lagi á þessum tíma.

7 Vitnið A kvaðst hafa verið nýfluttur í íbúðina, sem sé beint fyrir neðan íbúð ákærða. Hann hafi orðið fyrir ítrekuðu ónæði frá ákærða, hann hendi þungum hlutum í gólfið og hafi sparkað og klórað í hurðina hjá vitninu. Vitnið hafi ekki átt í beinum samskiptum við ákærða en hafi fengið tvenn sms skilaboð úr óþekktu númeri sem hann hafi tilkynnt lögreglu. Hann kvaðst ekki telja að aðrir íbúar í stigaganginum verði fyrir slíku ónæði frá honum.

8 Vitnið kvað dyrabjöllu hans hafa verið hringt mikið snemma morguns þennan dag og aftur þegar hann kom heim úr vinnu og hann hafi því þurft að aftengja hana. Um kvöldið hafi foreldrar hans komið í mat. Vitnið hafiverið að gera matinn kláran þegar hurðin hafi þrýsts inn með látum, maður í ljósgrárri hettupeysu og bláum hnébuxum, 170- 175 cm á hæð hafi komið inn, sagt „úpps“ og síðan farið upp. Hurðin hafi í kjölfarið hangið á hurðapumpunni. Vitnið sagði fyrst að hann hafi ekki séð í hvaða íbúð ákærði fór en síðan að hann hafi séð speglast í glugga stigagangsins að hann fór inn í íbúðina beint fyrir ofan hann. Hann kvaðst ekki hafa séð ákærða fyrir þettaen kvaðst þekkja andlit mannsins sem kom inn. Aðspurður nánar um hvort maðurinn hafi komið inn í íbúðina kvað vitnið hann hafa kropið inni í íbúðinni og verið inni í 5- 10 sekúndur. Vitnið kvaðst hafa orðið fyrir miklu ónæði eftir þetta atvik. Ífyrstu hafi verið gerð bráðabirgðaviðgerð á hurðinni, sem hafi verið skemmd fyrir. Hann hafi síðan fengið nýja hurð í október sem hafi verið orðin ónýt 30. nóvember 2021. Aðspurt sagði vitnið að hann væri viss um að maðurinn hafi verið í grárri peysu og bláum buxum en ekki blárri peysu og gráum buxum.

9 Vitnið lögreglumaður nr. B kvað hafa verið tilkynnt um að hurð hefði verið sparkað upp. Ekki hafi liðið langur tími frá útkalli, þar til þau hittu ákærða, þau hafi farið þangað í forgangi. A hafi tekið á móti þeim á vettvangi og foreldrar hans verið staddir hjá honum. Hann hafi vísað á nágranna í íbúðinni beint fyrir ofan hans íbúð sem hann hafi séð tvisvar áðurog áður orðið fyrir ónæði frá honum. Lögregla hafi farið og rætt við ákærða. Hann hafi verið áberandi sveittur á enninu. Lýsing vitna á vaxtar lagi og klæðnaði mannsins hafi passað við ákærða. Enginn hafi verið heima í öðrum íbúðum á efstu hæð. Vitnið kvað lögreglu áður hafa verið kallaða út vegna þess að sama hurð hefði verið brotin upp. Vitnið kvað ákærða einnig hafa kallað lögreglu til vegna ónæðis sem hann telji sig verða fyrir úr íbúðinni fyrir neðan. Hún kvað ákærða hafa verið í blárri peysu og gráum buxum en mundi ekki hvort buxurnar voru stuttar eða síðar.

10 Vitnið lögreglumaður nr. C kvað tilkynningu hafa borist um að maður hafi ruðst inn í íbúð f, hann hafi ýtt eða sparkað upp hurð og síðan farið. Lögregla hafi rætt við A og foreldra hans. Þau hafi lýst því að hurðin hafi komið innog séð manninn sem var að verki fara upp á efri hæð og enginn hafi síðan komið niður. Þegar lögregla kom á vettvang hafi hurðin að íbúð A verið hálfopin, dyrakarmurinn skakkur og erfitt eða ekki hægt að loka. Læsingajárnið hafi legið á gólfinu. Vitnið kvað þau síðan hafa rætt við ákærða, á að giska um 15- 20 mínútum eftir að tilkynningin barst. Ákærði hafi verið kurteis og virst hafaverið á æfingu. Hann hafi verið á stuttbuxum og útlit hans hafi stemmt við lýsingar vitna. Lögregla hafi ekki séð til annarra mannaferða en rætt við íbúa í íbúð vinstra megin við íbúð ákærða sem hafi einskis orðið var. Enginn hafi verið heima í íbúðinni hægra megin. 11 Vitnið kvað ákærða ítrekað, um árabil, hafa tilkynnt lögreglu um stöðugt ónæði frá þessari íbúð og fyrri íbúi hafi flutt út vegna þess. Þá gisti ákærði stundum hjá lögreglu vegna þessa ónæðis sem hann lýsi. Þetta kvöld hafi ákærði spurt lögreglu hvenær væri réttlætanlegt að brjótast inn í íbúð og vitnið skilið það svo að hann ætti við hvenær ónæðið væri svo mikið að hann gæti tekið lögin í sínar hendur.

12 Vitnið D, móðir A, kvaðst hafa verið nýkomin að sunnan og A verið að bera mat á borð þegar hurðin hafi komið inn. Henni hafi verið mjög brugðið og líklega rekið upp hróp, þetta hafi verið mikið áfall. Hún hafi lítið séð af manninum sem þar var að verki, aðeins séð á eftir honum upp stigann. Hann hafi verið kubbslegur, ekki hávaxinn, í bláum buxum og ljósri eða gráleitri hettupeysu. Vitnið kvaðst ekki geta sagt til um hvort maðurinn hafi stigið inn í íbúðina. A hafi hringt á lögregluna. Tengdasonur vitnisins hafi svo komið og gert við karminn, nægilega til að hægt væri að loka hurðinni. Um klukkan tvö um nóttina hafi maðurinn farið að berja í gólfið í íbúðinni fyrir ofan, og aftur um klukkan fimm. Þannig hafi gengið á allar nætur á meðan hún var þar.

13 Vitnið E, faðir A, kvaðst hafa verið nýkominn í íbúðina þegar þetta gerðist. Fyrst hafi borist mikil högg frá íbúðinni á efri hæð, síðan hafi komið hvellur, hurðin að íbúðinni komiðinn og maður hangandi á henni. Hann hafi a. m. k. verið kominn inn með fót, reist sig við, verið eldfljótur út úr íbúðinni og horfið upp stigann. Hurðin hafi hangið á hurðapumpunni og efstu löm. Vitnið og A hafi sýslað við hurðina þar til lögregla kom og ekki séð neinn koma niður aftur á þeim tíma. Vitnið kvaðst ekki hafa séð manninn nægilega vel til að þekkja hann aftur en hann hafi verið þrekvaxinn, á að giska um 175 cm á hæð, dökk skolhærður, í grárri peysu og bláum buxum. Þá kvað vitnið högg og læti hafa borist áfram frá íbúðinni fyrir ofan um nóttina.

Niðurstaða

14 Ákærði neitaði sök og kannaðist ekki við að hafa valdið A neinu ónæði. Fyrir dómi vildi hann lítið tjá sig um kvartanir sínar um ónæði frá íbúðinni fyrir neðan, hvorki um hverjir hefði ónáðað hann né um fyrri nágranna sinn eða samtöl sín við lögreglu um hlerunarbúnað í íbúðinni. Hann sagði að ekki hefði verið kvartað yfir ónæði frá honum og kannaðist ekki við að eiga í útistöðum við neinn.

15 Vitnið A kvaðst hafa orðið fyrir ítrekuðu ónæði af hendi ákærða, meðal annars hendi hann þungum hlutum í gólfið. Þá lýstu vitnin E og D því að það hefðu verið stöðug ólæti frá íbúðinni nóttina á eftir, högg og læti. D lýsti því það hafi haldið áfram næstu næturog E að það hafi einnig verið áður en hurðin var brotin upp. Lögreglumaður nr. C lýsti því að ákærði hafi ítrekað, um árabil, kvartað um ónæði frá þessari íbúð og fyrri íbúi hafi flutt út vegna þess. Lögreglumaður nr. B lýsti því að lögregla hafi áður hafa verið kölluð til vegna þess að sama hurð hefði verið brotin upp áður en A flutti þar inn. Þá hafi ákærði einnig kallað lögreglu til vegna ónæðis sem hann telji sig verða fyrir frá þeirri íbúð.

16 Vitnið A og foreldrar hans, vitnin E og D, lýstu því að hurðin hefði skyndilega komið inn og þrekvaxinn maður á eftir. Hann hefði verið snöggur út aftur og upp á efri hæð. Þau lýstu því öll að maðurinn hafi verið í grárri peysu og bláum buxum og tók A fram að það hefðu verið hnébuxur.

17 Fyrir liggur upptaka af samtali lögreglu við ákærða á vettvangi. Miðað við tímasetningar á upptöku bönkuðu þau á dyr hans fimm mínútum eftir að tilkynning barst. Ákærði var í blárri hettupeysu og gráum stuttbuxum. Hann talaði þar um að hafa um langa hríð orðið fyrir miklu ónæði frá íbúðinni fyrir neðan og sent lögreglu tölvupóst vegna þess vikulega í tvö ár. Þá kannaðist hann við að hafa talað um að fyrri íbúi hafi verið með hlerunarbúnað í íbúðinni og kvað það enn vera svo, þótt A væri nýfluttur inn. Þeir sem eltist við ákærða hafi peninga og þeir hafi væntanlega borgað A. Þá lýsti hann því að það sem hann yrði fyrir í sinni íbúð væri miklu verra, en lögregla hlusti ekki á hann. Um tíma hafi íbúðin niðri staðið tóm en ákærði ekki getað lagst í sófann því þá væri strax byrjað að berja í gólfið, hann hafi verið þarna í heljargreipum. Síðan hafi einhvern veginn komið gat á hurð íbúðarinnar niðri og ákærði þá fengið smá frið. Ákærði tók fram að ef hann hafi gert eitthvað rangt hafi það aðeins verið til að fá frið og spurði hvort lögregla héldi að hefði gert það að gamni sínu ef hann hefði sparkað upp hurð.

18 Samkvæmt framangreindu hefur ákærði um árabil kvartað undan ónæði frá íbúðinni sem A var nýfluttur í og lýsti hann því fyrir lögreglu á vettvangi að hann teldi A vera með hlerunarbúnað, á mála hjá einhverjum mönnum sem væru á eftir honum. Hann kaus að gera ekki frekar grein fyrir því fyrir dómi. Vitnin A, D og E lýstu stöðugum hávaða og ónæði frá íbúð ákærða á næturnar og lögreglumenn lýstu vanda af þessu tagi um árabil.

Lýsing vitnanna A, D og E á vaxtarlagi ákærða samræmist útliti hans en lýsing þeirra á klæðnaði hans var á þann veg að litur á buxum og peysu víxlast. Þau lýstu því öll að maðurinn hefði farið upp. Að áliti dómsins er misræmi í lýsingu á lit fata ákærða ekki slíkt að það dragi úr trúverðugleika vitnanna, en þau voru öll sammála um að þetta hafi gerst mjög snöggt. Með vísan til alls framangreinds verður talið sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru er lýst. Þótt ekki sé skýrt fram komið að hve miklu leyti maðurinn var kominn inn í íbúðina verður fallist á að hann hafi ruðst inn í íbúðina í heimildarleysi. Varðar sú háttsemi við 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hins vegar verður að telja að skemmdir á hurð hafi verið afleiðing af þeirri háttsemi að ryðjast innen ekki sjálfstætt brot. Verður brotið því ekki jafnframt heimfært til 1. mgr. 257. gr. laganna.

19 Ákærði hefur hreinan sakaferil. Með háttsemi sinni hefur hann á ógnandi hátt raskað heimilisfriði brotaþola. Er refsing hans ákveðin fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið eins og nánar greinir í dómsorði.

20 Ákærði ber bótaskyldu á því tjóni sem hlaust af háttsemi hans. Bótakrafa tjónþola er í hóf stillt og studd reikningi og verður tekin til greina. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða tjónþola málskostnað sem er ákveðinn eins og greinir í dómsorði að teknu tilliti til umfangs og eðlis málsins.

21 Að kröfu ákæruvalds og með vísan til dómsniðurstöðu verður ákærði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar sem er ekki annar en málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans sem ákveðin verða með virðisaukaskatti eins og greini rí dómsorði og ferðakostnaður hennar.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð :

Ákærði, Á-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 12.400 krónur, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 31. ágúst 2021 til 28. október 2021 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, auk 180.000 króna í málskostnað.

Ákærði greiði 559.217 krónur í sakarkostnað, þ. e. þóknun skipaðs verjanda síns, B-kvk-ef S-kvk-ef lögmanns, 519.777 krónur og 39.440 króna ferðakostnað hennar.

A-kvk-nf S-kvk-nf