E-6115/2010

Mál þetta, sem dómtekið var 1. mars sl., er höfðað af Far-vel ehf., Brekkuseli 13 í Reykjavík, gegn Samskipum hf., Kjalarvogi 7-15 í Reykjavík, með stefnu sem árituð var um birtingu 5. október 2010.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði honum 1.872.107 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 1.642.150 krónum frá 30. janúar 2009 til greiðsludags og af 229.956 krónum frá 1. apríl 2009 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu en til vara stórlegrar lækkunar á kröfum stefnanda. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnanda.

II.

Málsatvik

Stefnandi á og rekur tvær vörubifreiðar, annars vegar „kassabíl“ með skráninganúmerinu SG 729 og hins vegar dráttarbíl með skráninganúmerinu YX 347.

Með samningi 29. júní tók stefnandi að sér vöruflutninga á bifreiðinni SG 729 fyrir stefnda. Í samningi þessum sagði m.a. í 1. gr.: „Samskip tryggir verktaka forgang til vinnu í sendibílakstri á höfuðborgarsvæðinu í allt að 160 klst á mánuði að jafnaði fyrir hvert 12 mánaða tímabil. / Verktaki ábyrgist að vinna fyrir Samskip hefur alltaf forgang fram yfir aðra vinnu verktaka.“ Í samningnum var jafnframt kveðið á um að verktaki skyldi vera til taks í samráði við akstursstjóra stefnda og að verktaki skyldi sjá til þess að bifreið hans og tæki væru máluð í litum Landflutninga Samskipa. Bar honum að merkja bifreiðina á sinn kostnað og skyldi hann afmá merkingar og liti Landflutninga Samskipa þegar samningur félli niður. Þá var kveðið á um að verktaka væri óheimilt, án skriflegs samþykkis stefnda, að eiga beint eða óbeint fjárhagslegra hagsmuna að gæta í fyrirtæki „sem að einhverju leyti rekur starfsemi á sama sviði og Samskip eða er í samkeppni við það, að starfa beint eða óbeint hjá eða fyrir slíkt fyrirtæki, t.d. sem stjórnarmaður, nefndarmaður eða ráðgjafi, eða vera í beinum eða óbeinum tengslum við það að öðru leyti sem samrýmist ekki starfi hans fyrir Samskip.“ Í samningnum voru enn fremur þagnarskylduákvæði. Skyldi verktaki fá greitt í formi tilgreinds tímagjalds fyrir hverja unna klukkustund, annars vegar fyrir bifreiðina og hins vegar fyrir bílstjóra. Skyldi tímagjald bifreiðar endurskoðað í byrjun hvers árs og bar þá að miða við meðaltalsbreytingu á bílavísitölu hagdeildar stefnda. Þá skyldi tímagjald bílstjóra taka breytingum í samræmi við almennar launabreytingar hjá Eflingu. Samningur þessi átti að gilda frá undirskrift og kveðið var á um að hann væri uppsegjanlegur með þriggja mánaða fyrirvara. Þá sagði þar að uppgjörstímabil reikninga væri einn mánuður.

Stefnandi og stefndi gerðu með sér annan samning 7. júlí 2006 um akstur og vinnu á dráttarbíl á höfuðborgarsvæðinu þar sem leyfileg heildarþyngd skyldi vera 40 tonn. Í 1. gr. samningsins sagði m.a.: „Samskip tryggir verktaka forgang til vinnu við höfuðborgarsvæðinu [svo] í að lágmarki 160 klst á mánuði að jafnaði yfir hvert 12 mánaða tímabil. / Verktaki ábyrgist að vinna fyrir Samskip hefur alltaf forgang fram yfir aðra vinnu verktaka.“ Að öðru leyti var samningur þessi samhljóða fyrri samningi aðila, m.a. um merkingar og takmarkanir á heimild stefnda til að vinna í þágu annarra aðila, þagnarskyldu, samningstíma og greiðslutilhögun. Tímagjald bifreiðar var þó lítið eitt hærra en í fyrri samningnum og kveðið á um að það skyldi endurskoðað í byrjun hvers árs án þess að vísað væri til tiltekinnar vísitölu. Fyrir liggur að stefnandi notaði dráttarbílinn með skráningarnúmerinu YX 347 til að uppfylla samningsskyldur sínar samkvæmt þessum verksamningi.

Óumdeilt er að stefnanda var afhent uppsagnarbréf, dags. 21. ágúst 2007, þar sem „verktaka samningi við Farvel“ var sagt upp frá og með 1. september 2007 með samningsbundnum uppsagnarfresti. Ágreiningur er um hvort þessi uppsögn hafi verið dregin til baka áður en uppsagnarfresturinn var liðinn. Hvað sem því líður er ljóst að stefnandi vann áfram að flutningum fyrir stefnda og breytti ekki merkingum bifreiða sinna. Þá greiddi stefndi áfram reikninga sem stefnandi sendi honum mánaðarlega vegna beggja bifreiðanna, síðast fyrir vinnu í desember 2008.

Stefnandi heldur því fram að 9. október 2008 hafi stefndi sagt munnlega upp samningnum frá 29. júní 2006. Þá hafi stefndi í lok desembermánaðar með sama hætti sagt upp samningnum frá 7. júlí 2006.

Stefnandi gerði stefnda reikning 30. janúar 2009 vegna uppgjörs á samningnum frá 29. júní 2006 vegna bifreiðarinnar SG 729, þar sem hann krafði stefnda um greiðslu fyrir mismuninum á þeim tímum sem stefnandi hafði unnið á bifreiðinni samtals frá júlí 2008 til 9. janúar 2009 og þeim tímum sem hann taldi að stefndi hefði tryggt að stefnandi fengi að vinna á sama tímabili samkvæmt samningi aðila. Nam mismunurinn 289 tímum og var tímagjaldið samkvæmt reikningnum 4.564 krónur. Með virðisaukaskatti nam reikningsfjárhæðin 1.642.150 krónum.

Stefnandi gerði stefnda annan reikning 1. apríl 2009 vegna uppgjörs á samningnum frá 7. júlí 2006 vegna bifreiðarinnar YX 347, þar sem krafist var greiðslu fyrir mismuninum á þeim tímum sem stefnandi hafði unnið á bifreiðinni samtals frá júlí 2008 til marsloka 2009 og þeim tímum sem hann taldi að stefndi hefði tryggt honum á sama tímabili. Nam þessi mismunur 39 tímum og var tímagjaldið samkvæmt reikningnum 4.736 krónur. Með virðisaukaskatti nam reikningsfjárhæðin 229.956 krónum.

Stefndi hafnaði greiðsluskyldu samkvæmt þessum reikningum.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á ákvæðum í samningum aðila þar sem stefndi tryggi stefnanda að lágmarki 160 klukkustundir á mánuði að jafnaði fyrir hvert tólf mánaða tímabil. Telur stefndi að hvert tólf mánaða tímabil samkvæmt samningnum frá 29. júní 2006 um bifreiðina SG-729 hefjist 29. júní ár hvert, meðan tólf mánaða tímabilið samkvæmt samningnum frá 7. júlí 2006 hefjist á þeim degi ár hvert. Nemi ógreiddar klukkustundir sem stefndi hafi skuldbundið sig til að greiða samkvæmt fyrri samningnum 289,23 klukkustundum meðan þær séu 39 samkvæmt síðari samningnum. Tímagjaldið sem miðað sé við sé hið sama og stefndi hafi gefið upp og greitt eftir. Telur hann tímagjöldin óumdeild en þó vekur stefnandi athygli á því að samkvæmt samningum hafi þau átt að hækka í samræmi við bílavísitölu. Hafi sú vísitala hækkað um 25% frá undirskrift samninga til ársloka 2008. Gjaldið sem stefnandi byggi kröfur sínar á, og hafi verið gefið upp af stefnda, hafi hins vegar hækkað annars vegar um 15% og hins vegar um 24%. Kröfur stefnanda séu því síst of háar.

Í stefnu er krafan sundurliðuð með eftirfarandi hætti:

Tímafjöldi Bílstjóri Bifreið Samtals:

SG 729 289 1.670 kr. 2.894 kr. 1.318.996 kr.

XY 347 39 1.670 kr. 3.066 kr. 184.704 kr.

vsk. 368.407 kr.

1.872.107 kr.

Stefnandi telur að við túlkun á samningum aðila sé mikilvægt að líta til þess að stefndi hafi útbúið samningana og haft til þess þéttskipaðar deildir sérfræðinga sem annist samningagerð og samskipti við aðila eins og stefnanda. Stefndi sé rótgróið félag sem sé umfangsmikið í farmflutningum innlendis og erlendis og velti hundruðum milljóna króna á ári hverju. Stefnandi sé lítið einkahlutafélag sem hafi tvo starfsmenn í vinnu. Það hafi einungis verið stofnað í því skyni að veita stefnda þjónustu með tveimur vörubifreiðum sem félagið hafi skuldsett sig til að festa kaup á í samræmi við eftirspurn stefnanda. Allur rekstur og önnur starfsemi stefnanda snúist í kringum þarfir stefnda enda tryggi stefndi það með samningum aðila að stefnanda sé ókleift að sinna verkum eða störfum fyrir aðra en stefnda, bæði með beinni takmörkun á rétti samkvæmt 4. gr. samninganna og með merkingum á bifreiðum stefnanda. Túlka beri samninga aðila í þessu ljósi og er á því byggt að með tilliti til stöðu aðila og atvika við samningsgerð beri að túlka mögulegan vafa stefnanda í hag.

Stefnandi vísar til þess að stefndi hafi borið því við að orðalagið „hvert 12 mánaða tímabil“ í 1. gr. samninganna beri að túlka þannig að það eigi við um þá tólf mánuði sem liðu áður en uppsögn samninganna tók gildi. Stefnandi telur að þessi túlkun eigi ekki við rök að styðjast og fái ekki stoð í samningum aðila. Telur stefnandi að ef skilningur stefnda á tólf mánaða tímabilinu sé réttur þá standi eftir tímabil frá undirritun samninga til dagsetningar gildistöku uppsagnar næsta ár eftir. Samkvæmt því telji stefndi að á því tímabili hafi stefnandi ekki átt neinn rétt og þá ef til vill stefndi ekki heldur. Vegna samningsins frá 29. júní 2006 væri það tímabil frá 29. júní 2006 til 9. janúar 2007. Telur stefnandi að slík afturvirk beiting á ákvæðinu sé ekki í neinu samræmi við samninginn í heild, tilgang hans eða vilja og skilning samningsaðila þegar samningurinn hafi verið undirritaður.

Í þessu sambandi telur stefnandi að líta beri til 8. gr. samningsins þar sem segir að samningurinn gildi frá undirskrift. Vegna samningsins frá 29. júní 2006 hafi því fyrsta tólf mánaða tímabilið byrjað frá undirskriftardegi til 28. júní 2007 og næsta tímabil frá 29. júní 2007 til 28. júní 2008. Þriðja tímabilið hafi ekki orðið fullt tólf mánaða tímabil þar sem stefndi hafi sagt samningnum upp. Það tímabil hefjist því 29. júní 2008, eins og önnur tímabil, en ljúki þegar þrír mánuðir voru liðnir frá uppsögn, þ.e. 9. janúar 2009. Vegna samningsins frá 7. júlí 2006 hafi fyrsta tólf mánaða tímabilið verið frá 7. júlí 2006 til 6. júlí 2007, annað tímabilið frá 7. júlí 2007 til 6. júlí 2008 og þriðja tímabilið frá 7. júlí 2008 til þess dags þegar þrír mánuðir voru liðnir frá uppsögn, þ.e. í lok mars 2009.

Stefnandi tekur fram að samningarnir séu frábrugðnir að því leyti að í fyrri samningnum segi að stefndi tryggi stefnanda vinnu í „allt að 160 klst“ meðan í síðari samningnum segi að tryggð sé vinna „að lágmarki 160 klst“. Stefnandi telur að orðalag fyrri samningsins séu mistök sem bent hafi verið á og þau leiðrétt þegar seinni samningurinn hafi verið gerður. Hvorki stefnanda né stefnda hafi verið kunnugt um þetta orðalag þegar fyrri samningurinn hafi verið undirritaður. Vilji samningsaðila hafi ekki staðið til að réttur stefnanda væri takmarkaður með þeim hætti sem orðalagið virðist gefa til kynna.

Stefnandi bendir á að umræddir samningar séu eins í öllum meginatriðum. Greinilegt sé við samanburð á samningunum að gerðar hafi verið athugasemdir við orðalag þess fyrri. Í seinni samningnum hafi verið tekin út atriði sem teljist verulega vafasöm og einstaklega íþyngjandi fyrir verktakann gagnvart stefnda sem hafi útbúið samningana. Meðal þeirra atriði sé orðalagið að stefndi þurfi aðeins að tryggja stefndanda allt að 160 klukkustundir í vinnutíma að meðaltali á mánuði en á móti þurfi stefnandi að láta stefnda vera í forgangi með alla vinnu, stefnandi megi ekki vinna fyrir önnur fyrirtæki í sömu grein og stefndi og síðast en ekki síst þurfi stefnandi að hafa ökutæki sín merkt í bak og fyrir og í litum stefnda þannig að ekki fari milli mála að ökutækin séu í starfsemi hjá stefnda. Stefnandi telur það ekki standast að á móti þeim skyldum sem samningurinn leggi á hann geti stefndi komist upp með að greiða t.d. hálfa eða eina klukkustund í vinnu á mánuði. Byggir stefnandi á því að orðalag ákvæðisins í umræddum samningi teljist því verulega ósanngjarnt gagnvart stefnanda með tilliti til allra atvika, aðstæðna, annarra efnisákvæða, vilja og stöðu samningsaðila og tilgangs samningsgerðarinnar. Því sé rétt að breyta því til samræmis við orðalagið í síðari samningnum.

Stefnandi mótmælir því að samningunum frá 2006 hafi verið sagt upp árið 2007 og að eftir það hafi hann verið í ósamningsbundinni verktöku hjá stefnda. Byggir stefnandi á því að stefndi hafi fallið frá uppsögninni og að stefnandi hafi haldið áfram vinnu sinni samkvæmt samningunum og fengið greitt í samræmi við þá. Vísar stefndi m.a. til þess að ökutæki hans hafi áfram verið merkt stefnda og að stefndi hafi haft forgang í öll verk stefnanda. Í framkvæmd og verki hafi því verið viðurkennt og samþykkt af báðum samningsaðilum að samningarnir væru enn í fullu gildi.

Um dráttarvaxtakröfuna segir í stefnu að þeirra sé krafist frá gjalddaga reikninga stefnanda. Reikningarnir hafi ekki verið greiddir fyrir eindaga, sem samkvæmt 8. gr. samninganna hafi verð 20. dagur næsta mánaðar, og því reiknist dráttarvextir frá gjalddaga reikninganna.

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á meginreglum samninga- og kröfuréttar auk 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Dráttarvaxtakrafan sé reist á lögum um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, einkum 5. og 6. gr. Málskostnaðarkrafan reisir stefnandi á lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum XXI. kafla þeirra laga og um varnarþing vísar hann til 33. gr. sömu laga.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Sýknukrafa stefnda er í fyrsta lagi reist á því að með uppsögn stefnda, dags. 21. ágúst 2007, á samningum aðila hafi réttarverkan viðkomandi samninga verið slitið. Af uppsögninni hafi leitt að frá og með því að hún hafði réttaráhrif hafi nefndir samningar ekki lengur verið í gildi heldur hafi stefndi frá og með þeim tíma óskað munnlega eftir einstökum verkum og stefnandi gert stefnda reikninga því til samræmis sem óumdeilt sé að stefndi hafi greitt að fullu. Því hafi verið um hefðbundna ósamningsbundna verktöku að ræða sem hafi verið greidd að fullu. Stefndi mótmælir því að stefndi hafi „í framkvæmd og verki“ viðurkennt að samningar aðila væru enn í fullu gildi, eins og haldið sé fram í stefnu. Þegar af þessari ástæðu telur stefndi að það beri að sýkna hann af kröfum stefnanda.

Ef ekki verður fallist á framangreinda málsástæðu telur stefndi að báðum samningunum hafi verið sagt upp munnlega 9. október 2008. Telur stefndi að hvernig sem á málið sé litið séu kröfur stefnanda samkvæmt samningunum að fullu greiddar. Um það vísar stefnandi til orðalags 1. gr. samninganna. Samningurinn 29. júní 2006 hafi aðeins falið í sér að stefndi skyldi tryggja stefnanda forgang til vinnu í sendibílaakstri í „allt að“ 160 klst. á mánuði að jafnaði yfir tólf mánaða tímabil. Í þessu orðalagi hafi ekki falist neitt lágmark sem stefnda hafi borið að tryggja stefndanda. Þegar af þessum ástæðum getur stefnandi aldrei átt neina kröfu á hendur stefnda vegna þessa samnings. Stefndi hafnar því að skilyrði séu til að breyta framangreindu samningsákvæði. Telur hann ákvæðið skýrt og um þetta samið milli aðila sem báðir séu félög með takmarkaða ábyrgð í atvinnurekstri. Engin efnisrök standi til þess að breyta ákvæðinu á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936, sbr. lög nr. 11/1986.

Þá hafnar stefndi því að orðalag ákvæðisins hafi verið mistök eða að stefnanda hafi ekki verið um það kunnugt. um að um mistök hafi verið að ræða en fyrirsvarsmaður stefnda hafi undirritað samninginn án athugasemda. Jafnvel þó að hið síðarnefnda ætti við þá hafi það alfarið verið á áhættu stefnanda sjálfs sem hafi undirritað samninginn athugasemdalaust.

Stefndi mótmælir því einnig að tekin hafi verið úr samningnum, sem undirritaður hafi verið 7. júlí 2006, atriði sem hafi talist verulega vafasöm og einstaklega íþyngjandi fyrir stefnanda eins og stefnandi haldi fram.

Þá telur stefndi að túlkun stefnanda á orðalaginu í samningnum frá 7. júlí 2006, að tryggja forgang í að lágmarki 160 klukkustundi „að jafnaði yfir hvert 12 mánaða tímabil“, standist ekki. Talað sé um hvert tólf mánaða tímabil í samningnum en ekki önnur og styttri tímabil. Nærtækast sé að miða við öll tólf mánaða tímabil innan gildistíma samningsins, þ. á m. síðasta tólf mánaða tímabilið áður en uppsögnin tók gildi. Telur stefndi að á öllum tólf mánaða tímabilum innan samningsins hafi stefnandi að jafnaði fengið greiddan áskilinn lágmarkstímafjölda. Hann hafi einnig fengið að jafnaði greitt fyrir yfir 160 klukkustundir á mánuði á öllum tólf mánaða tímabilum innan gildistíma samningsins frá 29. júní 2006. Stefndi byggir nánar tiltekið á því að stefnandi hafi á tólf mánaða tímabili fram að því að uppsagnirnar tóku gildi 9. janúar 2009 fengið greitt fyrir að meðaltali 224,97 klukkustundir á mánuði vegna bifreiðarinnar YX 347 og 163,95 klukkustundir vegna bifreiðarinnar SG 729.

Stefndi telur að jafnvel þó að litið yrði svo á að uppsögnin vegna ökutækisins YX 347 hafi ekki tekið gildi fyrr en 31. mars 2009, eins og stefnandi telji, hafi meðaltal vinnustunda á mánuði, sem stefndi hafi greitt stefnanda fyrir tólf síðustu mánuðina fyrir það tímamark, verið hærra en sem nemi 160 klukkustundum á mánuði, nánar tiltekið 167,06 klukkustundir að meðaltali á mánuði.

Varakrafa stefnda er reist á sömu röksemdum og aðalkröfur hans. Þá mótmælir stefndi réttmæti tímagjalds stefnanda og útreikningum þess. Telur stefndi að ekki hafi verið færð fram gögn til stuðnings tímagjaldi því sem stefnukröfurnar séu reistar á, einkum þeirri hækkun sem tímagjaldið virðist hafa tekið frá samningi aðila. Þá er dráttarvaxtakröfum frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi mótmælt af hálfu stefnda.

IV.

Niðurstaða

Fyrirsvarsmaður stefnanda, H-kk-nf H-kk-nf, gaf aðilaskýrslu við aðalmeðferð málsins auk þess sem S-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf, fyrrverandi deildarstjóri innanlands- eða akstursdeildar hjá stefnda, og O-kvk-nf M. S-kvk-nf, fyrrverandi akstursstjóri hjá stefnda, gáfu skýrslu fyrir dómi. Þá gáfu þrír starfsmenn stefnda skýrslu fyrir dómi, þeir K-kk-nf T-kk-nf H-kk-nf, sem nú gegnir starfi forstöðumanns vöruhúsadeildar hjá stefnda, G-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf, sem nú er viðskiptastjóri í innflutningsdeild hjá stefnda, og J-kk-nf J-kk-nf, framkvæmdastjóri innanlandssviðs hjá stefnda.

Í málinu krefur stefnandi stefnda um greiðslu verklauna samkvæmt samningum aðila frá 29. júní og 7. júlí 2006 vegna vinnustunda sem stefnandi telur að stefndi hafi skuldbundið sig til að tryggja honum að jafnaði á tólf mánaða tímabili en hann ekki fengið greidd. Stefndi heldur því m.a. fram að stefnandi geti ekki borið þessa samninga fyrir sig þar sem þeim hafi verið sagt upp frá og með 1. september 2007 og stefnandi verið í ósamningsbundinni verktöku eftir 1. desember 2007.

Umræddir samningar eru ótímabundnir verksamningar þar sem stefnanda bar að leggja til ökutæki og vinnu við akstur fyrir stefnda gegn greiðslu umsamins tímagjalds. Samningarnir voru báðir uppsegjanlegir með þriggja mánaða fyrirvara. Fyrir liggur að stefnandi fékk afhent uppsagnarbréf, dags. 21. ágúst 2007, þar sem „verktaka samningi við“ hið stefnda félag var sagt upp frá og með 1. september 2007. Af hálfu stefnda var uppsagnarbréf þetta undirritað af O-kvk-þgf S-kvk-þgf, sem var þá akstursstjóri hjá stefnda, og K-kk-þgf T-kk-þgf H-kk-þgf, sem var yfirmaður O-kvk-ef á þessum tíma.

Í skýrslum O-kvk-ef og K-kk-ef T-kk-ef fyrir dómi kemur fram að með uppsögninni hafi ætlunin verið að segja báðum samningunum við stefnanda upp þar sem óánægju hafi gætt með þá þjónstu sem stefnandi veitti. Af framburði O-kvk-ef má enn fremur ráða að í kjölfar uppsagnarinnar hafi stefnandi leitast við að bæta úr því sem talið var ábótavant og þess vegna hafi þótt rétt að gefa honum færi á að halda áfram akstri fyrir stefnda. Kvaðst O-kvk-nf hafa rætt um það við yfirmann sinn, K-kk-þf T-kk-þf, hvort H-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, yrði „áfram eða færi“ og hafi K-kk-nf T-kk-nf þá sagt að það væri í hennar höndum að taka ákvörðun um það. Hafi hún þá ákveðið að draga uppsögnina til baka og kvaðst hafa tilkynnt H-kk-þgf að hann myndi vinna áfram fyrir stefnda. Taldi hún að vinnufyrirkomulag stefnanda hefði ekkert breyst eftir þetta og að hann hefði ekki fengið færri verk í kjölfar uppsagnarinnar. Kvaðst hún hafa ætlað að farga uppsagnarbréfinu en það hafi farist fyrir. K-kk-nf T-kk-nf bar aftur á móti að hann hafi litið svo á að uppsögnin hefði ekki verið dregin til baka þó að stefnanda hafi verið gefið tækifæri til að halda áfram akstri fyrir stefnda.

Í málinu liggja fyrir reikningar sem stefnandi gerði stefnda mánaðarlega út af akstri beggja bifreiðanna frá júlí 2007 til desember 2008. Af þeim verður ekki annað ráðið en að báðar vörubifreiðarnar hafi verið í stöðugri vinnu fyrir stefnda allt fram til október 2008 og engin sjáanleg breyting orðið á umfangi hennar eftir að uppsögnin árið 2007 átti að taka gildi. Ráða má af framburði O-kvk-ef og K-kk-ef T-kk-ef að O-kvk-nf hafi verið í mestum samskiptum við H-kk-þf, fyrirsvarsmann stefnanda, um framtíðarverkefni stefnanda hjá stefnda í kjölfar uppsagnarinnar 2007. Samkvæmt framburði hennar ætlaði hún að draga uppsögnina til baka auk þess sem lýsing hennar á samskiptum stefnanda og stefnda í kjölfarið gefur til kynna að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi mátt ætla að uppsögnin hefði verið dregin til baka og að samningar stefnanda við stefnda ættu áfram að gilda um réttindi og skyldur samningsaðila. Ekkert liggur fyrir um að aðrir starfsmenn stefnda hafi tjáð H-kk-þgf að framvegis yrði stefnandi í ósamningsbundinni verktöku er leiddi til þess að samningsaðilar væru óbundnir af gagnkvæmum forgangsskyldum sínum. Þá liggur fyrir að engar athugasemdir voru gerðar við það af hálfu stefnda að merkingar og litir Landflutninga Samskips væru áfram á vörubifreiðum stefnanda en samkvæmt samningunum bar að afmá þær þegar þeir féllu úr gildi. Þegar á allt framangreint er litið verður ekki talið að stefndi geti borið fyrir sig að gagnkvæmum samningsskyldum aðila samkvæmt samningunum frá 29. júní og 7. júlí 2006 hafi verið slitið í desember 2007 í samræmi við uppsagnarbréfið. Ber því að líta svo á að samningar þessir hafi gilt um réttarsamband aðila á þeim tíma sem stefnandi telur að þeim hafi verið sagt upp.

Aðila greinir jafnframt á um réttan skilning á samningi aðila frá 29. júní 2006 þar sem segir að stefndi tryggi stefnanda forgang til vinnu „í allt að“ 160 klukkustundir að jafnaði yfir hvert tólf mánaða tímabil. Telur stefnandi að með þessu hafi stefndi tryggt honum vinnu í 160 klukkustundir að jafnaði á mánuði með sama hætti og samkvæmt síðari samningi aðila meðan stefndi byggir á því að ákvæðið mæli ekki fyrir um neitt lágmark í þessu efni.

Samningar þessir eru í öllum meginatriðum hliðstæðir að öðru leyti en því að framangreint orðalag er frábrugðið. Þannig er í báðum samningunum lögð sú skylda á stefnanda að tryggja stefnda ávallt forgang til vinnu á bifreiðunum. Þá bar stefnanda að merkja báðar bifreiðarnar með merkjum og í lit stefnda auk þess sem í báðum tilvikum voru lagðar takmarkanir á heimild stefnanda til að vinna fyrir aðra aðila sem voru í samkeppni við stefnda.

Undir samninginn frá 29. júní 2006 ritaði G-kk-nf Þ. G-kk-nf, sem þá starfaði sem aksturstjóri hjá stefnda. Fyrir dómi kvaðst hann hafa fengið fyrirmynd þessa samnings frá S-kk-þgf B-kk-þgf S-kk-þgf, sem þá var deildarstjóri innanlands- eða akstursdeildar hjá stefnda, en hann mun hafa haft umsjón með gerð aksturssamninga stefnda á umræddu tímabili. Vitnið G-kk-nf gat því í raun ekki borið um tilurð þessa ákvæðis og gildir það sama um vitnin K-kk-þf T-kk-þf H-kk-þf og J-kk-þf J-kk-þf. Af skýrslu S-kk-ef Baugs má ráða að hann hafi litið svo á að leggja bæri sama skilning í orðalagið „allt að 160 klst“ og „að lágmarki 160 klst“ samkvæmt samningunum. Í báðum tilvikum hafi stefndi verið að tryggja stefnanda greiðslu fyrir akstur í 160 klukkustundir að jafnaði á mánuði yfir tólf mánaða tímabil.

Ljóst er að samningurinn í heild var saminn af starfsmönnum stefnda sem rekur umfangsmikla flutningaþjónustu bæði á láði og legi og verður hann að bera hallann af óljósu orðalagi hans. Þegar litið er til orðalags ákvæðisins og eðlis samningsins er ekki unnt að fallast á að um stefnuyfirlýsingu hafi verið að ræða þar sem stefndi hafi einungis skuldbundið sig til að leitast við að tryggja stefnanda þann fjölda vinnustunda sem þar greinir. Þá hefur ekkert komið fram í málinu sem gefur til kynna að með ákvæðinu hafi ætlunin verið að tryggja að stefndi mætti ekki leita til annarra en stefnanda með akstursviðskipti fyrr en ljóst væri að umræddu marki væri náð gagnvart honum. Um það má vísa til þess að ekkert bendir til þess að akstursstjórum hjá stefnda, sem skiptu verkefnum daglega niður á ökumenn og ökutæki þeirra, hafi verið falið að fylgja slíkum fyrirmælum eftir auk þess sem erfitt er að sjá hvernig unnt hefði verið að framfylgja slíku í raun. Þegar jafnframt er litið til síðari samnings aðila, þeirra skyldna sem stefnandi tók á sig með samningnum og framburðar S-kk-ef B-kk-ef S-kk-ef telur dómurinn að líta verði svo á að orðunum „allt að“ sé ofaukið í því samhengi sem þau standa í ákvæðinu. Eins og málið liggur fyrir verður því að líta svo á að með samningnum frá 29. júní 2006 hafi stefndi skuldbundið sig til að tryggja stefnanda vinnu í 160 klukkustundur að jafnaði á mánuði yfir tólf mánaða tímabil fyrir vörubifreiðina SG 729.

Aðila greinir enn fremur á um hvernig afmarka eigi það tólf mánaða tímabil sem kveðið sé á um í umræddum samningsákvæðum. Í ákvæðinu segir að stefndi tryggi verktaka forgang til vinnu í 160 klukkustundir „að jafnaði yfir hvert tólf mánaða tímabil“. Ekki verður séð að túlkun stefnanda á þessu ákvæði eigi sér stoð í orðalagi þess, enda veldur hún því að við uppgjör í kjölfar uppsagnar getur tímabilið, sem leggja ber til grundvallar, verið frá einum degi að tólf mánuðum, en ekki heilt tólf mánaða tímabil eins og segir í ákvæðinu, nema því aðeins að uppsögnin tæki gildi nákvæmlega 29. júní. Dómurinn telur ekki leika vafa á því að með framangreindu orðalagi ákvæðisins hafi verið gengið út frá því að í hvert sinn sem reikningur var gerður hafi átt að líta til síðustu tólf mánaða og ganga úr skugga um hversu margar vinnustundir verkkaupi hefði á því tímabili óskað eftir að verktakinn ynni í sína þágu að meðaltali á mánuði. Ef fjöldi þeirra vinnustunda var undir viðmiðunarmarkinu hafi verkkaupi átt að bæta verktakanum mismuninn.

Samkvæmt framlögðum reikningum dró mjög mikið úr akstri „kassabílsins“ (SG 729) í þágu stefnda strax í október 2008 en stefnandi byggir á því að samningi um hann hafi verið sagt upp 9. október 2008. Þó að nokkur samdráttur virðist hafa orðið á sama tíma í akstri dráttarbílsins (YX 347) liggur fyrir að hann var áfram í þjónustu stefnda út desembermánuð 2008. Meðaltalsfjöldi vinnustunda á þeirri bifreið í október, nóvember og desember það ár var yfir þeim mörkum sem stefndi tryggði stefnanda. Eftir áramótin 2008/2009 virðist stefnandi hins vegar ekkert hafa ekið í þágu stefnda. Stefndi hefur ekki fært nokkra sönnur á að samningi aðila um dráttarbílinn frá 7. júlí 2006 hafi verið sagt upp í október 2008 eða á sama tíma og samningnum frá 29. júní 2006. Eins og málið liggur fyrir verður því að leggja til grundvallar að samningnum um dráttarbílinn hafi verið sagt upp í desemberlok 2008, líkt og stefnandi heldur fram, meðan hinum samningnum hafi verið sagt upp 9. október 2008. Samkvæmt framansögðu og að teknu tilliti til uppsagnarákvæða samninganna verður að líta svo á að samningssambandi aðila samkvæmt samningnum 29. júní 2006 hafi átt að ljúka 9. janúar 2009 en samningi aðila frá 7. júlí 2006 hafi verið lokið um mánaðamótin mars/apríl 2009 eins og stefnandi miðar við.

Samkvæmt framansögðu ber að leggja tímabilið frá 9. janúar 2008 til 9. janúar 2009 til grundvallar við athugun á því hvort þær vinnustundir, sem stefnandi innheimti endurgjald fyrir vegna vinnu á bifreiðinni SG 729, hafi náð þeim mörkum sem stefndi tryggði stefnanda í samningnum frá 29. júní 2006. Stefnandi ber sönnunarbyrðina fyrir því að þar vanti eitthvað upp á. Ekki liggja fyrir í málinu upplýsingar um vinnustundir á þessari bifreið frá 9. janúar til janúarloka 2008. Framlagður reikningur stefnanda fyrir þennan mánuð gefur aftur á móti til kynna að bifreiðin hafi verið í notkun fyrir stefnda í samtals 199,13 klukkustundir þennan mánuð. Yfir allt árið 2008 gerði stefnandi stefnda reikning fyrir vinnu á bifreiðinni í rúmlega 1.967 klukkustundir eða að meðaltali í tæplega 164 klukkustundir á mánuði. Hefur stefnandi ekki fært sönnur á að á tímabilinu frá 9. janúar 2008 til 9. janúar 2009 hafi stefndi ekki náð að tryggja honum umsaminn vinnustundafjölda þannig að stefndi hafi ekki fullnægt skuldbindingum sínum samkvæmt framangreindum samningi.

Varðandi síðari samninginn ber að líta til tímabilsins frá 1. apríl 2008 til 1. apríl 2009 þegar athugað er hvort uppgefnar vinnustundir á bifreiðinni YX 347 hafi náð þeim mörkum sem stefndi tryggði stefnanda. Samkvæmt framlögðum reikningum gerði stefnandi stefnda reikning fyrir vinnu á umræddri bifreið í ríflega 2.004 klukkustundir á þessu tólf mánaða tímabili eða rúmlega 167 klukkustundir að meðaltali á mánuði. Samkvæmt þessu hefur stefnandi ekki sýnt fram á að stefndi hafi ekki náð að tryggja honum umsaminn vinnustundafjölda á bifreiðinni í samræmi við samning aðila.

Samkvæmt framansögðu ber að sýkna stefnda af kröfum stefnanda. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur.

Á-kk-nf H-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Samskip hf., er sýkn af kröfum stefnanda, Far-vel ehf.

Stefnandi greiði stefnda 400.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf.