E-4063/2009

Mál þetta, sem tekið var til dóms að loknum munnlegum málflutningi 4. júní sl., er höfðað með birtingu stefnu hinn 30. september 2009.

Stefnandi er BYR hf., Borgartún 18, Reykjavík.

Stefndi er T-kk-nf M-kk-nf K-kk-nf, Marargrund 11, Garðabæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 2.090.141 krónu, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 12. mars 2009 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu að svo stöddu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu. Til vara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður. Til þrautavara krefst stefndi þess að málskostnaður verði felldur niður.

Málið var höfðað af Byr sparisjóði. Fyrir liggur að 22. apríl 2010 ákvað Fjármálaeftirlitið að ráðstafa eignum og skuldum Byr sparisjóðs, þar á meðal kröfuréttindum, til Byrs hf. Til samræmis við þetta hefur Byr hf. tekið við aðild að málinu.

II.

Samkvæmt yfirliti fyrir reikning nr. 1121-26-004491 hjá stefnanda (áður Byr sparisjóði), sem prentað var út 24. mars 2009, kemur fram að staðan á reikningi stefnda hjá stefnanda er neikvæð sem nemur 2.090.141 krónu, sem er stefnufjárhæð málsins. Kennitala reikningseiganda er kennitala stefnda í málinu. Stefnandi sendi stefnda innheimtubréf, dagsett 30. mars 2009, þar sem stefnda voru gefnir 10 dagar frá þeim degi til að greiða kröfuna, að öðrum kosti yrði krafan innheimt með atbeina dómsstóla. Með bréfi 30. júní 2009 lýsti stefndi yfir fullum vilja til að semja við stefnanda og aðra kröfuhafa um skuldir sínar, þannig að honum yrði kleift að standa í skilum með þær. Gerði stefndi tilteknar tillögur til stefnanda í þessu skyni og krafðist þess m.a. að skuldir hans við stefnanda yrðu færðar til þeirrar stöðu sem þær voru í 31. desember 2007 og að allar breytingar til hækkunar frá þeim tíma skiptust jafnt á milli hans og kröfuhafa.

III.

Stefnandi kveður kröfu sína byggða á yfirdrætti á tékkareikningi stefnda hjá stefnanda, nr. 1121-26-4491, sem stefnda hafi verið óheimilt að yfirdraga.

Hvað lagarök varðar vísar stefnandi til almennra reglna kröfuréttar um skyldu til greiðslu fjárskuldbindinga. Vaxtakröfuna styður stefnandi við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu um málskostnað kveður stefnandi styðjast við 130., sbr. 129. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Þá vísar stefnandi til laga nr. 91/1991 um réttarfar.

IV.

Stefndi kveðst hafa haft heimild til að yfirdraga tékkareikning sinn hjá stefnanda nr. 1121-26-4991 og mótmælir höfuðstól kröfunnar sem hann telur rangan og of háan. Kveður stefndi að í kröfunni felist yfirdráttarvextir sem krafist sé dráttarvaxta af án heimildar. Beri yfirlit tékkareikningsins með sér að í höfuðstólsfjárhæðinni séu fólgnir verulega mánaðarlegar yfirdráttarvaxtafjárhæðir og önnur gjöld sem séu óheimil. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir hafi stefnda ekki tekist að fá þetta leiðrétt. Þá sé málið höfðað án þess að gæta fyrirmæla 7. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 og um innheimtuviðvörun á grundvelli laganna og reglugerðar um hámark innheimtukostnaðar o.fl. Þá hafi innheimtubréf ekki verið sent áður en til málshöfðunar kom.

Aðalkröfuna um sýknu að svo stöddu kveður stefndi á því reista að stefnandi hafi lofað stefnda að breyta yfirdráttarskuldinni í lán til margra ára. Varakröfuna um lækkun á kröfu stefnanda kveður stefndi reista á því að stefnufjárhæðin sé óréttmæt og hana beri að lækka verulega. Þrautavarakröfuna um niðurfellingu málskostnaðar, fari svo að krafa stefnanda verði tekin til greina, kveður stefndi byggða á því að stefnandi hafi ekki gætt ákvæða 7. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 og um innheimtuviðvörun og á grundvelli þeirra laga og reglugerðar um hámark innheimtukostnaðar o.fl., né heldur sent stefnda innheimtubréf fyrir málshöfðun. Með þeim rökum mótmælir stefndi kröfu stefnanda um málskostnað. Stefnandi hafi ekki virt þá lagaskyldu að senda eina skriflega viðvörun um að vænta megi frekari innheimtuaðgerða yrði krafan ekki greidd innan tiltekins tíma. Þá kveður stefndi að koma hafi átt fram í viðvörun sundurliðun kröfunnar, viðbótarkröfur, dráttarvextir og innheimtuþóknun.

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda, svo og upphafstíma dráttarvaxta með sömu rökum og áður greini um vaxtavexti. Enn fremur mótmælir stefndi að vanefndir hafi orðið og byggir á því að greiðslufall hans hafi orðið vegna ómöguleika sem efnahags-, banka- og gengishrun hafi valdið.

Hvað lagarök varðar vísar stefndi til almennra reglna samninga- og kröfuréttarins um stofnun, efndir, ábyrgð, loforð og lok kröfuréttinda. Enn fremur vísar stefndi til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, einkum 1. mgr. 6. gr. og 12. gr. Málskostnaðarkröfuna kveður stefndi byggða á ákvæðum XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 129. og 130. gr.

V.

Fyrir liggur að stefndi, sem flutti mál sitt sjálfur fyrir dóminum, var í talsverðum viðskiptum við stefnanda vegna framkvæmda hans við Hvassahraun 16, Vatnsleysustrandarhreppi. Stefndi kannast við það að skulda stefnanda þá fjárhæð sem stefnandi krefur stefnda um í málinu. Krafa stefnda um sýknu að svo stöddu er byggð á því að stefnandi hafi lofað stefnda því að breyta yfirdráttarskuldinni í langtímalán. Við munnlegan flutning málsins kom fram hjá stefnda að útibússtjórar stefnanda í Garðabæ og við Strandgötu í Hafnarfirði hefðu lofað stefnda að breyta skuldinni í lán til margra ára. Stefnandi mótmælti sjónarmiðum stefnda um að stefnandi hafi ljáð máls á því að breyta skuldinni í langtímalán. Fyrir liggur að útibússtjórar þessir hafa ekki komið fyrir dóm til skýrslugjafar og engin gögn málsins styðja fullyrðingu stefnda um að því hafi verið lofað að breyta skuldinni í langtímalán og verður hann að bera hallann af því. Aðalkröfu stefnda um sýknu að svo stöddu er því hafnað.

Stefndi mótmælir stefnufjárhæðinni sem rangri og of hárri. Varakrafa stefnda um verulega lækkun á kröfum stefnanda er byggð á því að krafan sé óréttmæt og að hana beri að lækka verulega. Á framlögðu yfirliti yfir reikning númer 1121-26-4491 hjá forvera stefnanda, Byr sparisjóði, kemur fram að færslur ná yfir tímabilið frá og með 31. desember 2008 til 12. mars 2010. Upphafsstaða reikningsins er neikvæð sem nemur 2.080.562 krónum, en lokastaðan er 2.090.141 króna sem er stefnufjárhæð málsins. Innborganir inn á reikninginn á þessu tímabili nema 85.000 krónum, en útvextir, gjöld og vanskilakostnaður samtals 94.579 krónum. Ómótmælt er að yfirdráttarheimild stefnda á umræddum reikningi var bundin í tíma og féll niður 28. febrúar sl. og að reikningi stefnda var lokað 12. mars sl. Af hálfu stefnanda er byggt á því að yfirdráttur stefnda hafi verið veltulán sem honum bar að greiða til baka. Gjaldfella hafi mátt skuldina 12. mars sl. Ekki er unnt að fallast á sjónarmið stefnda um að stefnanda hafi ekki verið heimilt að reikna yfirdráttarvexti og tilgreindan kostnað á yfirdráttarskuld stefnda og verður stefnufjárhæðin því ekki talin óréttmæt, þannig að hana beri að lækka, eins og krafist er. Því er varakröfu stefnda hafnað.

Þrautavarakrafa stefnda er reist á því að stefnandi hafi ekki gætt ákvæða 7. gr. innheimtulaga nr. 95/2008 og um innheimtuviðvörun á grundvelli laganna og reglugerðar um hámark innheimtukostnaðar o.fl. nr. 37/2009. Þá er á því byggt að stefnandi hafi ekki sent stefnda innheimtubréf fyrir málshöfðun. Er kröfu stefnanda um málskostnað mótmælt með þeim rökum. Af hálfu stefnanda er á hinn bóginn haldið fram að stefndi hafi fengið senda innheimtuviðvörun sem fullnægi skilyrðum laga nr. 95/2008 og er vísað til sjálfvirkrar aðvörunar úr innheimtukerfi stefnanda sjálfs til stefnda og enn fremur til innheimtubréfs frá 30. mars 2009 sem stefndi hafi fengið sent vegna skuldarinnar. Ljóst er að samkvæmt greindu ákvæði innheimtulaga nr. 95/2008 er skylt að senda eina viðvörun og gefa skuldara kost á að greiða kröfu innan tiltekins frests, sem er að lögum 10 dagar frá sendingu viðvörunar að lágmarki. Stefnandi sendi stefnda innheimtubréf dagsett 30. mars 2009 þar sem stefnda voru gefnir 10 dagar frá dagsetningu bréfsins til að greiða kröfuna að öðrum kosti yrði farið í innheimtuaðgerðir. Með því uppfyllti stefnandi skilyrði innheimtulaga nr. 95/2009. Málið var síðan höfðað 30. september 2009, eða sex mánuðum eftir dagsetningu innheimtubréfs stefnanda. Að því virtu er ekki unnt að fallast á þrautavarakröfu stefnda um að málskostnaður verði felldur niður.

Sjónarmið stefnda og mótmæli um að ekki sé um vanefndir að ræða og að greiðslufall hafi orðið vegna ómöguleika sem efnahags-, banka- og gengishrunið hafi valdið eru ekki studd viðhlítandi gögnum og verður ekki á því byggt að mati dómsins.

Stefndi hefur mótmælt upphafstíma dráttarvaxta. Þeirra er krafist frá 12. mars 2009, sama degi og reikningi stefnda var lokað hjá stefnanda. Þrátt fyrir að stefnandi hafi, um tilkynningar til stefnda um lokun reiknings 1121-26-4491, vísað til sjálfvirkrar tilkynningar úr innheimtukerfi stefnanda sjálfs, hefur slík tilkynning ekki verið lögð fram í málinu. Þykir því eins og hér stendur á verða að miða upphafstíma dráttarvaxta við 30. apríl 2009, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Með hliðsjón af málsúrslitum verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem telst hæfilegur 300.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð:

Stefndi, T-kk-nf M-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnanda, Byr hf., 2.090.141 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. apríl 2009 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf