E-122/2016

Mál þetta, sem tekið var til dóms að lokinni aðalmeðferð þann 10. janúar 2017, er höfðað með stefnu birtri 5. apríl 2016.

Stefnandi er Teinar slf., Laugavegur 163, Reykjavík. Fyrirvarsmaður er G-kk-nf V-kk-nf, Súlunes 25, Garðabæ.

Stefndi er J-kk-nf F-kk-nf M-kk-nf, Túngata 41, Eyrarbakka.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð kr. 405.770,00, ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af kr. 405.770,00 frá 14. september 2015 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda. Auk þess er krafist virðisaukaskatts af málflutningsþóknun. Við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til innheimtukostnaðar fyrir löginnheimtu í samræmi við heimildir.

Dómkröfur stefnda eru að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnanda verði gert að greiða stefnda málskostnað.

Við aðalmeðferð gáfu aðilaskýrslur ofangreindur fyrirsvarsmaður stefnanda og stefndi.

Fyrir uppkvaðningu dómsins var gætt ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Málavextir

Stefndi var í tannréttingum hjá stefnanda, en fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kk-nf V-kk-nf, sá um tannréttingarnar.

Aðilar eru ekki að öllu leyti sammála um málavexti, en þó er ekki deilt um að hin umkrafða fjárhæð sé vegna tannréttingavinnu frá 9. janúar 2014 til 19. mars 2015 og byggir stefndi ekki á því að tannréttingavinnan hafi ekki farið fram, eða að reikningarnir séu í ósamræmi við veitta þjónustu eða gjaldskrá. Þá er enginn tölulegur ágreiningur í málinu.

Fyrir liggur að stefnda var vísað til stefnanda á árinu 2006 af öðrum tannlækni. Stefndi byggir á að hann hafi komið til stefnanda 29. janúar 2006 en stefnandi kveður stefnda hafa komið í upphafsskoðun 23. október 2006 og styðst það við skráningu í gögnum stefnanda.

Stefnandi kveður að í upphafi meðferðar hafi verið rætt við stefnda um meðaltalskostnað vegna almennrar tannréttingameðferðar eins og venja sé að gera. Þá hafi stefnda verið afhent gögn þess efnis. Er óumdeilt að stefndi var upplýstur um að meðaltalskostnaður vegna almennrar tannréttingameðferðar væri um kr. 900.000. Kveður stefnandi að forsendur þessa kostnaðar séu að meðferð standi í 2-3 ár og krefjist að hámarki 40 heimsókna, en meðferð stefnda hafi orðið viðameiri, flóknari og tímafrekari, en það hafi komið í ljós með rannsóknum sem hafi verið gerðar stuttu eftir upphafsskoðun og hafi stefnda verið kynnt þetta í skoðun 11. júní 2007. Þá hafi honum jafnframt verið gerð grein fyrir aukakostnaði og jafnframt hafi honum verið gerð grein fyrir öllum aukakostnaði jafnóðum. Við skýrslugjöf fyrirsvarsmanns stefnanda kom fram að aldrei hafi verið gert heildartilboð í tannréttingarnar eða gefin föst tala vegna þeirra, heldur hafi verið unnið og rukkað eftir gjaldskrá jafnóðum.

Stefndi kveður hins vegar að stefnandi hafi gefið honum munnlega upp að kostnaður vegna meðferðarinnar yrði kr. 900.000 og hafi það verið gert í tíma í maí 2008, en við þetta kannast stefnandi ekki.

Fram hefur verið lagt afrit úr svokölluðum Brosbæklingi sem stefndi kveðst hafa fengið afhentan hjá stefnanda í september 2006, en í honum kemur m.a. fram að í upphafi sé rætt um hugsanlega meðferð, meðferðartíma og áætlaðan kostnað, en þegar meðferð sé ákveðin sé rætt um áætlaðan kostnað og greiðsluáætlun.

Fram hefur verið lagt skjal, dags. 11. júní 2008, undirritað af stefnda og stefnanda um meðferð stefnda þar sem fram kemur greining og meðferðaráætlun vegna tannréttinganna. Þar kemur fram að setja þurfi gómplanta, implant, orthokubb og föst tæki í báða góma. Þá er gert ráð fyrir að eftir að gómplanti er gróinn verði sett upp föst tæki í báða góma og kjálkalenging undirbúin. Í meðferðaráætluninni kemur einnig fram að þær aðgerðir sem þurfi að gera séu kjálkalenging, implant og tannsmíði og orthoimplant. Ekki kemur fram neitt um kostnað vegna meðferðarinnar.

Þá hefur verið lagt fram skjal dags. 27. nóvember 2012, undirritað af fyrirsvarsmanni stefnanda og þá er skjalið jafnframt undirritað f.h. stefnda eftir umboði. Er þar sótt um endurgreiðslu til Sjúkratrygginga Íslands vegna tannréttinga stefnda. Segir í skjalinu að áætlaður kostnaður til loka virkrar meðferðar, samkvæmt gjaldskrá sérfræðings á umsóknardegi, sé kr. 1.000.000. Þar er tekið fram að meðferð hafi byrjað 10. júní 2008 og að meðferðin muni taka 36 mánuði eða meira. Kveður fyrirsvarsmaður stefnanda að sá kostnaður sem þar sé áætlaður eigi aðeins við það sem eftir sé að gera, en eigi ekki við um heildarkostnað vegna meðferðarinnar.

Þann 2. janúar 2015 óskaði stefndi eftir heildaryfirliti yfir kostnað við tannréttingarnar hjá stefnanda. Í tölvupósti 8. apríl 2015 stefnandi segir að skuld stefnda við stefnanda eftir tíma 2. janúar 2015 sé 348.870 kr., en til viðbótar bætist að hámarki kr. 600.000 og séu tímar 9. og 19. mars 2015 innifaldir í kr. 600.000. Þann 21. apríl 2015 óskaði stefndi eftir útskýringum á því að áætlaður kostnaður væri kominn úr kr. 900.000 í kr. 2.000.300 kr. Með bréfi 17. ágúst 2015 svaraði stefnandi og kemur þar fram að mikil bið eftir kjálkaaðgerð hafi kallað fram mikla aukavinnu. Til nánari skýringa eru aukaverk talin upp í 5 liðum; 1. Gómplanti og smíði búnaðar við hann, 2. tannplantasmíði-samskipti við annan tannlækni stefnda og endurgerð tækja því viðkomandi, 3. undirbúningur undir kjálkaaðgerð og eftirmeðferð, 4. endurgerð brotinna tækja, og 5. seinkun á meðferð vegna langs meðferðartíma (bið eftir aðgerð) –aukin fjöldi eftirlitsheimsókna.

Samkvæmt gögnum hefur stefndi greitt stefnanda kr. 1.051.430 fyrir tannréttingarnar, en svo fór að stefndi lauk tannréttingum sínum hjá öðrum sérfræðingi.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveður kröfu sína vera eftirstöðvar vegna tannréttingameðferðar stefnda hjá stefnanda.

Í upphafi meðferðar hafi verið rætt við stefnda um meðaltalskostnað vegna almennrar tannréttingameðferðar, líkt og venja sé hjá stefnanda og stefnda afhent gögn þess efnis. Forsendur þess kostnaðar miðist við almenna tannréttingameðferð sem standi í 2-3 ár og krefjist að hámarki 40 heimsókna. Meðferð stefnda hafi orðið viðameiri, flóknari og tímafrekari en almenn tannréttingameðferð. Það hafi orðið ljóst við rannsóknir sem hafi verið gerðar stuttu eftir upphafsskoðun og kveður stefnandi að stefnda hafi verið kynntar þær niðurstöður í skoðun hjá stefnanda þann 11. júní 2007. Þá hafi stefnda verið gerð grein fyrir aukakostnaði s.s. við uppsetningu á gómplanta og hugsanlegri kjálkalengingu. Þá fylgi aukabúnaður notkun á gómplantanum í formi íhluta og tannsmíði og því hafi einnig fylgt aukakostnaður. Þá hafi jafnframt komið til frekari kostnaður vegna undirbúnings hjá stefnanda fyrir kjálkaaðgerð sem framkvæmd hafi verið hjá kjálkaskurðlækni, sem sé umfangsmeiri en venjuleg tannrétting. Stefnda hafi verið gerð grein fyrir öllum aukakostnaði vegna meðferðarinnar jafnóðum og hann hafi komið til og hafi stefndi þegar greitt fjárhæð til stefnanda umfram meðaltalskostnað almennrar tannréttingameðferðar, enda hafi meðferð hans verið viðameiri og flóknari og hafi stefndi fengið alla þá þjónustu og meðferð sem nauðsynleg hafi verið miðað við fyrrgreindar rannsóknir.

Kveður stefnandi að stefndi hafi á engum tímapunkti hafnað meðferð eða hluta hennar, þrátt fyrir að hún væri viðameiri en almenn meðferð. Meðferð stefnda hafi lokið árið 2015 og hafi þá staðið yfir frá árinu 2006, eða í 9 ár.

Stefnandi kveður að skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Umsaminn gjalddagi í viðskiptum stefnda við stefnanda sé sá dagur sem að ofan greini og sé stefnufjárhæð og dráttarvextir miðaðir við það tímamark.

Kveðst stefnandi hafa gert tilraunir til innheimtu krafna sinna hjá stefnda fyrir löginnheimtu, eins og framlagt yfirlit beri með sér. Því sé þess krafist að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar stefnanda af innheimtuviðvörun og milliinnheimtu í samræmi við framlagt yfirlit.

Um lagarök vísar stefnandi til reglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum númer 50/1988, en stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur og beri honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir kröfu um sýknu á því að með gerð meðferðaráætlunar og uppgefins verðs kr. 900.000 hafi komist á samningur um heildarverð samkvæmt meðferðaráætlun sem undirrituð hafi verið af báðum aðilum 11. júní 2007.

Stefnandi beri hallann af því að hafa ekki gætt lögboðinnar upplýsingaskyldu um aukaverk og kostnað í meðferðinni, en sú skylda komi fram í reglum Neytendastofu nr. 383 um verðupplýsingar á þjónustu tannlækna frá 13. apríl 2007, sem byggi á 17. og 18 gr. laga nr. 57/2005 eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu. Þá komi fram í reglugerðum nr. 576/2015, nr. 190/2010 og nr. 698/2010, 451/2013, sem byggi á lögum nr 112/2008 um sjúkratryggingar að þess sé krafist að umsóknir á grundvelli „mjög alvarlegra meðfæddra galla“ séu lagðar inn áður en meðferð hefst. Þá hafi Sjúkratryggingar Íslands krafist þess að umsóknum fylgi kostnaðaráætlun. Í þessu felist aukatrygging fyrir neytandann að fylgjast með kostnaði.

Ennfremur beri að hafa í huga auknar skyldur á lækna sem fram komi í lögum um heilbrigðisstarfsmenn s.s. 23.gr., 13. gr. og 28.gr. sem hafi að markmiði að upplýsa sjúkling um meðferð og kostnað vegna aðgerða.

Vísar stefnandi til þess að skv. 5. gr. framangreindra reglna um verðupplýsingar á þjónustu tannlækna, sé tannlækni skylt að afhenda neytanda skriflega heildarkostnaðaráætlun áður en meðferð hefst, ef ætla má að kostnaður verði umfram 100.000 kr. eða meiri. Ef kostnaðaráætlun breytist vegna ófyrirsjáanlegra atvika eftir að meðferð er hafin skuli tannlæknir gera nýja kostnaðaráætlun áður en meðferð er fram haldið. Þó að seinkun hafi orðið á meðferð stefnda, sem hafi ekki verið honum að kenna, hafi stefnandi aldrei gert nýja kostnaðaráætlun eins og honum hafi borið að gera.

Kveður stefndi óumdeilt að uppgefinn kostnaður samkvæmt meðferðaráætlun hafi verið kr. 900.000 miðað við maí 2008. Þegar tekið sé mið af verðupplýsingum stefnanda árið 2015 þar sem fram komi að verð á almennri meðferð sé kr. 900.000 (994.000 – 1364.000) kr. sé ljóst að á verðlagi ársins 2008 reiknist almenn meðferð lægri en uppgefið verð sé nú. Heildarmeðferð þar sem gert sé ráð fyrir kostnaði upp á kr. 900.000 árið 2008 taki því tillit til flóknari og lengri meðferðar.

Í umsókn stefnanda um kostnaðarþátttöku til Sjúkratrygginga Íslands dags. 20. nóvember 2012 komi fram að heildarkostnaður meðferðar sé 1.000.000 kr. Það sé því ljóst að stefnandi hafi gert ráð fyrir að upphafleg verðáætlun stæðist með litlum aukakostnaði vegna seinkunar.

Kveður stefndi að engin ófyrirsjáanleg atvik í meðferðinni hafi komið upp sem réttlæti tvöföldun á kostnaði á tannréttingarmeðferðinni úr kr. 900.000 kr. í kr. 2.000.300 kr. Eftirlit og viðhald vegna seinkunar á kjálkaaðgerð, sem gert hafi verið ráð fyrir í upphafi, geti vart réttlætt tvöföldun kostnaðar á tannréttingameðferðinni. Stefndi sé þegar búinn að greiða kr. 1.051.430 til stefnanda fyrir tannréttingameðferðina sem sé kr. 151.430 yfir áætlaðan heildarkostnað.

Stefndi mótmælir þeim málsástæðum sem fram komi í stefnu að lokaumferð hafi verið viðameiri, flóknari og tímafrekari en almenn meðferð. Upphafleg kostnaðaráætlun sé hærri en almenn meðferð þegar litið sé til verðskrár stefnanda fyrir árið 2015. Þá kveðst stefndi mótmæla því sem ósönnuðu að til hafi fallið kostnaður vegna aukaverka. Þau atriði sem tilgreind séu í stefnu komi öll fram í meðferðaráætlun og ef um raunveruleg aukaverk hafi verið að ræða í meðferðinni, þá hafi stefnanda borið að tilkynna stefnda um þau og fá samþykki fyrir þeirri framkvæmd. Hið rétta sé að aldrei hafi verið minnst á önnur aukaverk en unnin hafi verið af öðrum tannlæknum og meðferðaráætlun eða upplýsingum um kostnað hafi aldrei verið breytt og verði stefnandi að bera hallann af því.

Kveður stefndi að ríkar skyldur séu lagðar á tannlækna um upplýsingaskyldu um meðferðarkostnað. Byggi sú krafa á því að bæði sé um mjög kostnaðarsamar aðgerðir að ræða og geri lögin því ráð fyrir ríkri neytendavernd þar sem erfitt sé fyrir sjúkling að gera sér grein fyrir meðferðinni. Stefndi hafi lagt mikla áherslu á að fá uppgefið verð til að hann gæti áttað sig á heildarkostnaði og tekið afstöðu til þess hvort hann færi í meðferðina yfir höfuð. Stefnandi hafi gefið upp heildarkostnað sem stefndi hafi fallist á og því hafi stefnandi haft ríka skyldu að upplýsa um öll frávik frá því verði. Það hafi stefnandi ekki gert og beri því hallann af öllum kostnaði umfram það sem samið hafi verið um. Því beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Stefndi kveðst byggja á almennum reglum samninga- og kröfuréttar, 5. gr. reglna um verðupplýsingar á þjónustu tannlækna nr. 383, útgefnum 13. apríl 2007 sem settar séu með heimild í 17. og 18. gr. laga nr. 57/2005. Lögum um heilbrigðisstarfsmenn nr. 34/2012 og lögum um Sjúkratryggingar nr. 112/2008. Varðandi kröfu um málskostnað vísar stefndi til 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 og ákvæða 21. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstaða

Ágreiningsefni aðila málsins er það hvort stefnandi eigi rétt á að fá greitt fyrir tannréttingavinnu sem óumdeilt er að hann lét stefnda í té, eða hvort stefndi hafi mátt treysta því að kostnaður við tannréttingarnar færi ekki fram úr kr. 900.000 sem stefndi kveður að hafi verið uppgefið heildarverð vegna tannréttinganna.

Í reglum um verðupplýsingar á þjónustu tannlækna nr. 383/2007 frá 13. apríl 2007, sem birtar voru í Stjórnartíðindum 4. maí 2007, og sem settar voru með heimild í 17. og 18. gr. laga nr. 57/2005 um eftirlit með óréttmætum viðskiptaháttum og markaðssetningu, kemur fram í 5. gr. að ef ætla má að meðferðarkostnaður verði kr. 100.000 eða meiri skuli tannlæknir afhenda neytanda skriflega heildarkostnaðaráætlun áður en meðferð hefst. Jafnframt segir að ef kostnaðaráætlun breytist vegna ófyrirsjáanlegra atvika eftir að meðferð er hafin skal tannlæknir gera nýja kostnaðaráætlun áður en meðferð er fram haldið.

Fyrir liggur að raunveruleg tannréttingameðferð stefnda hófst ekki fyrr en eftir að framangreindar reglur tóku gildi. Þá liggur jafnframt fyrir að stefnandi uppfyllti ekki þá skyldu sem reglurnar leggja honum á herðar að þessu leyti, þ.e. að hann afhenti aldrei stefnda skriflega heildarkostnaðaráætlun og ekki heldur nýja heildarkostnaðaráætlun sem honum bar þó að gera ef forsendur hefðu breyst vegna ófyrirsjáanlegra atvika. Við skýrslugjöf sína við aðalmeðferð vísaði fyrirsvarsmaður stefnanda til þess að þess hefði ekki þurft þar sem gjaldskrá hafi legið frammi og hver tími hafi aldrei farið yfir kr. 100.000. Á þetta verður ekki fallist, en að mati dómsins er augljóst að ákvæði reglnanna að þessu leyti eiga ekki við um einstaka tíma heldur heildarkostnað vegna allrar meðferðarinnar.

Óumdeilt er að í snemma í tannréttingaferlinu var stefndi upplýstur um að meðaltalskostnaður vegna almennrar tannréttingameðferðar væri um kr. 900.000. Kveður stefnandi að stefnda hafi verið gerð grein fyrir því að þetta væri hið almenna og ekki mætti treysta því að svo ætti við um stefnda og tannréttingar hans, en að þessar tölur væru einungis til viðmiðunar. Ekki liggur þó neitt fyrir um þetta og stendur hér orð gegn orði.

Þá liggur fyrir að í umsókn til Sjúkratrygginga Íslands um endurgreiðslu vegna tannréttinganna segir að áætlaður kostnaður til loka virkrar meðferðar, samkvæmt gjaldskrá sérfræðings á umsóknardegi, sé kr. 1.000.000. Fyrirsvarsmaður stefnanda hefur borið að þar hafi aðeins verið átt við þann kostnað sem eftir væri, en það er að mati dómsins afar ósennilegt. Er þá að líta til þess að það á sér ekki stoð í reglugerðinni að einungis sé sótt um endurgreiðslu vegna hluta kostnaðarins, enda segir berum orðum í 5. gr. reglugerðarinnar að sækja skuli um endurgreiðsluna áður en meðferð hefst.

Eins og áður greinir hefur stefnandi byggt á því að kostnaðarsöm aukaverk eða aukavinna hafi komið til og orðið til þess að kostnaður við tannréttingarnar hafi farið langt fram úr því sem venjulegt megi teljast. Á þetta verður ekki fallist, enda bar stefnanda þá að láta stefnda í té nýja kostnaðaráætlun, en auk þess verður ekki betur séð en að meginhluti aukaverka sem tíunduð eru í bréfi stefnanda 17. ágúst 2015 hafi legið fyrir þegar meðferðaráætlun var gerð 11. júní 2008.

Hjá fyrirsvarsmanni stefnanda kom fram við aðalmeðferð að ekki hafi verið unnt að gera heildarkostnaðaráætlun fyrirfram þar sem óvissuþættir hafi verið of margir. Á þessa vörn verður ekki fallist, enda kemur fram í umsókn um endurgreiðslu hjá Sjúkratryggingum hver kostnaður sé, en jafnframt er til þess að líta að hafi stefnandi ekki talið sig geta uppfyllt umræddan áskilnað reglugerðarinnar að þessu leyti þá hlaut hann að gera stefnda skýra grein fyrir því þegar í upphafi og með sannanlegum hætti. Þetta gerði hann ekki.

Fram kom hjá stefnda við aðalmeðferð að hann hefði hugsað sig tvisvar um ef hann hefði í upphafi vitað að kostnaður vegna tannréttinganna færi langt umfram kr. 900.000. Fyrir liggur að honum var gefin upp sú fjárhæð til viðmiðunar. Með hliðsjón af því að á stefnanda hvíldi sú skylda samkvmt reglugerð, að láta stefnda í té kostnaðaráætlun, sem hann gerði ekki, og með hliðsjón af öllu öðru framansögðu, verður að telja að stefndi hafi mátt gera ráð fyrir því að kostnaður vegna tannréttingameðferðarinnar færi ekki fram úr þeirri fjárhæð, en þá ber jafnframt að líta til þess að aldrei síðar var stefnda afhent ný kostnaðaráætlun sem þó bar að gera ef fyrirsjáanlegt var að kostnaður myndi hækka vegna ófyrirsjáanlegra atvika.

Verður því stefndi sýknaður af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Rétt er að stefnandi greiði stefnda málskostnað og er hann hæfilega ákveðinn kr. 1.140.800 og hefur þá verið litið til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, J-kk-nf F-kk-nf M-kk-nf, skal vera sýkn af öllum kröfum stefnanda, Teina slf.

Stefnandi greiði stefnda kr. 1.140.800 í málskostnað.

S-kk-nf G. G-kk-nf