E-958/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 13. mars sl., er höfðað af R-kk-þgf A-kk-þgf og B-kvk-þgf H-kvk-þgf, báðum til heimilis að Viðjugerði 8, 108 Reykjavík, með stefnu birtri 21. mars 2016 á hendur Arion banka hf., Borgartúni 19, 105 Reykjavík.

Stefnendur gera þær dómkröfur aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða þeim 25.422.871 krónu auk dráttarvaxta, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá þingfestingardegi til greiðsludags.

Til vara krefjast stefnendur þess að veðskuldabréfi númer 0301-35-13823, útgefnu þann 20. október 2010, verði vikið til hliðar í heild.

Þá er þess krafist af hálfu stefnenda að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum málskostnað að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara lækkunar á þeim.

Þá krefst stefndi þess að stefnendur verði dæmdir til að greiða honum málskostnað.

Ágreiningsefni og málsatvik

Árið 2007 sóttust stefnendur, ásamt hjónunum A-kk-þgf H-kk-þgf K-kk-þgf og H-kvk-þgf P-kvk-þgf, eftir kaupum á byggingarlóð við Lautarveg í Reykjavík. Upphaflega virðast stefnendur hafa haft hug á því að kaupa byggingarrétt af Reykjavíkurborg á þremur lóðum, það er á Lautarvegi nr. 2, 4 og 6, en á hverri lóð var gert ráð fyrir 540 fermetra íbúðabyggingu (tvíbýlishúsum), sbr. fyrirliggjandi bréf frá borgarstjóranum í Reykjavík til H-kvk-ef P-kvk-ef, dags 23. nóvember 2007.

Lögðu stefnendur, ásamt með A-kk-þgf og H-kvk-þgf, inn fyrirliggjandi lánsumsókn sína hjá forvera stefnda, Kaupþingi banka hf., dags. 8. nóvember 2007, sem tók mið af fjármögnun fyrir framangreindar lóðir. Bankinn kannaði síðan lánshæfi og fjárhag lántakenda en miðað við þær forsendur sem lágu þá fyrir áttu þau að geta fjármagnað byggingu sex íbúða, samtals að fjárhæð 210 milljónir króna. Staðfesting bankans á framangreindri umsókn, sem stefnendur líta á sem vilyrði bankans fyrir fjármögnun, virðist taka mið af fjárhagsstöðu lántakenda á útgáfudegi hennar, 8. nóvember 2007.

Í kjölfarið áttu stefnendur síðan í samskiptum við starfsmenn bankans um nánari útfærslu á umræddri fjármögnun. Virðist hafa verið gengið út frá því að lánveitingin færi fram í þrennu lagi, það er fyrst kæmi til svokallað lóðalán til kaupa á lóðunum, þá brúarlán til þess að brúa kostnað við byggingarframkvæmdir þar og að þeim framkvæmdum loknum yrðu lánin svo sameinuð eða þeim skilmálabreytt í íbúðarlán.

Í framhaldi buðu stefnendur í byggingarrétt fyrir umræddar fasteignir og var tilboðið samþykkt af Reykjavíkurborg 22. nóvember 2007. Í bréfi Reykjavíkurborgar dags. 23. s.m. kom fram að kaupverð byggingarréttarins væri 32.500.000 krónur fyrir hverja lóð auk þess að greiða þyrfti 225.881 krónu fyrir hverja lóð í fráveituæðargjald.

Þegar samþykki Reykjavíkurborgar lá þannig fyrir samþykktu stefnendur tilboð bankans um fjármögnun, sbr. fyrirliggjandi tölvupóstsamskipti aðila þann 3. og 4. desember 2007. Í viðræðuferlinu höfðu óskir stefnenda þó breyst en niðurstaðan varð sú að þau ákváðu að leita fjármögnunar á byggingarrétti að einungis einni lóð, Lautarvegi 2, og þá sameiginlega með hjónunum A-kk-þgf H-kk-þgf og H-kk-þgf. Lánveitingin skyldi vera í formi blandaðs erlends láns en lánsupphæð alls 40.000.000 króna, það er 32.500.000 krónur til kaupa á byggingarrétti og 7.500.000 krónur til að fjármagna heimtaugagjald og hönnunarkostnað. Var sú lánveiting samþykkt af hálfu bankans og voru síðan gefin út tvö skuldabréf 17. desember 2007 af hálfu stefnenda ásamt hjónunum A-kk-þgf og H-kvk-þgf með tryggingu í lóðinni en einnig í fasteign stefnenda að Hvassaleiti 34. Annars vegar var um að ræða skuldabréf nr. [...] að fjárhæð 29.400.000 krónur en hins vegar skuldabréf nr. [...] að fjárhæð 10.600.000 krónur. Lánin voru bæði svokölluð „kúlulán“ til tveggja og hálfs árs, með fjórum vaxtagjalddögum á hálfs árs fresti. Viðurkennt er og óumdeilt í málinu að bæði skuldabréfin fólu í sér ólögmæt gengistryggð lán í íslenskum krónum.

Árið 2008 unnu stefnendur síðan að hönnun og undirbúningi framkvæmda en afhendingardagur lóðarinnar var áætlaður í nóvember 2008. Þegar þar að kom áttu stefnendur fund með útibússtjóra bankans, sem þá var orðinn starfsmaður stefnda. Á fundinum voru rædd næstu skref í fjármögnun framkvæmda, sem samkvæmt fyrrgreindri áætlun var veiting brúarláns til að fjármagna fyrirhugaðar framkvæmdir. Tilkynnti stefndi þá hins vegar að bankinn myndi ekki fjármagna þær framkvæmdir stefnenda og vísaði til slæmrar skuldastöðu þeirra. Liggur fyrir að á þeim tíma, þ.e. í lok nóvember 2008, taldi stefndi ranglega að skuldir stefnenda vegna framangreindra lána nr. [...] og nr. [...] næmu þá samtals rúmlega 96.000.000 króna, sbr. fyrirliggjandi yfirlit um þetta sem lögð voru í té 28. janúar 2015.

Af hálfu stefnda er vísað til þess að á þessum tíma hafi allir aðilar verið í góðri trú um að lánin sem veitt hafi verið stefnendum væru lögmæt erlend lán. Í nóvember 2008 þegar stefnendur áttu að fá afhenta lóð sína að Lautarvegi 2 hafði eignum og skuldum gamla bankans verið ráðstafað til núverandi Arion banka hf., samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins frá 21. október 2008, vegna þeirra sérstöku aðstæðna sem urðu á fjármálamarkaði í efnahagshruninu. Gengi krónunnar gagnvart erlendum myntum hafði hríðfallið og það breytt allri stöðu lána stefnenda ásamt því að forsendur fyrir öllum framkvæmdum og uppbyggingu í samfélaginu almennt höfðu þá gerbreyst. Um mitt ár 2009, myndaðist síðan mikil réttaróvissa um lögmæti lána í erlendri mynt sem fjármálastofnanir höfðu veitt einstaklingum og félögum á árunum á undan en stefndi kveðst hafa staðið í þeirri trú að útlán hans og lánaform væru í samræmi við ákvæði laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Það var ekki fyrr en úr því var skorið með dómum Hæstaréttar Íslands að þeirri réttaróvissu var eytt og hóf stefndi þá að endurútreikna lán stefnenda í samræmi við þá niðurstöðu sem þá lá fyrir.

Stefnendur líta hins vegar svo á að vegna framangreindrar synjunar stefnda á frekari fjármögnun til þeirra, þrátt fyrir fyrirheit þar um, og sem auk þess hafi verið byggð á verulega röngum forsendum um skuldastöðu stefnenda, hafi stefnendum verið gert ómögulegt að hefja fyrirhugaðar framkvæmdir á lóðinni til að nýta hinn nýkeypta byggingarrétt sinn. Til að lágmarka tjón sitt hafi stefnendur síðan reynt að fá Reykjavíkurborg til að taka við lóðinni aftur, en því hafi borgin hafnað og sá ágreiningur ratað fyrir dómstóla. Á meðan stefnendur hafi svo staðið í málarekstri við Reykjavíkurborg hafi þau þurft að glíma við hina ætluðu gríðarlegu skuldastöðu, sem stefndi birti stefnendum, sem reyndar kom síðar í ljós að var verulega röng.

Fyrir liggur að til að bregðast við framangreindu ástandi hafi stefnendur fengið frestun afborgana af umræddum lánum, fyrst frá 1. desember 2008 til 1. júní 2009 og þá frá 1. júlí 2009 til 1. september 2009, en síðan allt til 1. júní 2010. Síðla árs 2010 gerðu stefnendur svo samkomulag við stefnda um að færa niður eftirstöðvar lána sinna umfram 110% af verðmæti fasteigna þeirra, sem þá voru íbúðin í Hvassaleiti 34 og fyrrgreind lóð við Lautarveg 2. Eignirnar voru þá metnar á 38.000.000 króna en við niðurfærslu voru fyrrgreind lán nr. [...] og nr. [...] færð niður í samtals 41.000.000 króna þannig að lán nr. [...] var fært niður í 22.000.000 króna og lán nr. [...] niður í 19.000.000 króna. Samhliða voru fyrrum meðskuldarar stefnenda tekin út sem skuldarar þannig að stefnendur urðu þá ein skuldarar umræddra skulda við stefnda.

Samhliða ofangreindri niðurfærslu lánanna voru því gefin út tvö ný skuldabréf, 20. október 2010, samtals að fjárhæð 41.000.000 króna. Annars vegar gáfu stefnendur þá út veðskuldabréf nr. [...] að fjárhæð 22.000.000 króna með veði í lóðinni Lautarvegi 2, er var ráðstafað til uppgreiðslu láns nr. [...]. Var sú niðurfærsla unnin í samræmi við niðurstöðu verðmats frá árinu 2009. Hins vegar gáfu stefnendur út veðskuldabréf nr. [...] (nú nr. [...]) að fjárhæð 19.000.000 króna með veði í íbúð stefnenda að Hvassaleiti 34, sem var svo ráðstafað til uppgreiðslu láns nr. [...].

Í byrjun árs 2012 gerðu stefnendur svo tilboð í eign stefnda að Viðjugerði 8 í Reykjavík, sem gekk eftir, sbr. kaupsamning dags. 21. febrúar 2012. Sem hluti af kaupverði var lóðin og byggingarréttur að Lautarvegi 2 sett sem greiðsla upp í hluta söluverðsins, nánar tiltekið samkvæmt verðmati að fjárhæð 20.000.000 króna, og var lóðin afhent stefnda samkvæmt afsali dags. 9. janúar 2013. Þá voru samþykktar frekari frestanir á afborgunum lána stefnenda til 1. febrúar 2014. Þann 15. maí 2013 lá svo loks fyrir endurútreikningur sem myndaði þá nýjan höfuðstól lánanna, þá að fjárhæð 23.811.553 krónur (lán nr. [...]) og 14.694.993 krónur (lán nr. [...], nú nr. [...]).

Fyrir liggur að þann 13. apríl 2013 féllst Hæstiréttur Íslands á lögmæti höfnunar Reykjavíkurborgar á kröfu stefnenda um skil lóðarinnar að Lautarvegi 2, sbr. dóm réttarins í máli nr. 614/2012. Lá þá fyrir að stefnendur skulduðu stefnda enn tæplega 40.000.000 króna vegna kaupa á byggingarrétti, sem þau fengu svo ekki fjármögnun frá stefnda til að nýta eins og til stóð og fengu heldur ekki að skila aftur til Reykjavíkurborgar. Þessa stöðu gátu stefnendur ekki sætt sig við og upplýstu stefnda um það í tölvubréfi 5. nóvember 2013. Stefndi brást ekki við því erindi og sendu stefnendur því formlegt kröfubréf til stefnda 3. september 2014. Því erindi svaraði stefndi með tölvubréfi 11. september 2014 og hafnaði þar öllum kröfum stefnenda. Í framhaldi afréðu stefnendur að bera mál þetta undir dómstóla, sbr. framangreindar dómkröfur þeirra, og var málið þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur 22. mars 2013.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnanda

Stefnandi byggir á því að árið 2007 hafi stefnendur og bankinn gert samning um fjármögnun vegna byggingar fasteignar. Stefnendur hafi tekið lán og keypt byggingarrétt á grundvelli þess samnings. Ekki hafi hins vegar komið til fyrirhugaðra byggingarframkvæmda árið 2008 þar sem stefndi hafi hafnað því að fjármagna þær sökum ætlaðrar skuldastöðu stefnenda á þeim tíma. Í ljós hafi komið að sú skuldastaða hafi verið ranglega reiknuð og tilgreind af hálfu stefnda. Hefði skuldastaðan verið rétt tilgreind af stefnda þá hefði fjármögnun byggingarframkvæmda stefnenda gengið eftir. Eftir þessi viðskipti hafi stefnendur setið uppi með, annars vegar byggingarrétt er þau hafi keypt en ekki getað nýtt, en hins vegar himinháar skuldir vegna kaupanna. Vegna þessa hafi stefnendur orðið fyrir tjóni sem þau telji að stefndi beri ábyrgð á.

Stefnendur byggi aðalkröfu sína um skaðabætur á sakarreglunni, þ.e. að stefndi hafi með ólögmætri háttsemi orsakað það að stefnendum hafi ekki verið unnt að nýta sér byggingarrétt á lóðinni að Lautarvegi 2, sem hafi leitt til tjóns fyrir stefnendur.

Sök stefnda felist í því að hafa vanefnt samning aðila um fjármögnun bygginga- framkvæmda stefnenda, dags. 8. nóvember 2007, sbr. einnig fyrirliggjandi tölvupósts- samskipti stefnanda við starfsmenn bankans. Hafi skýring og ástæða stefnda fyrir því að efna ekki samninginn verið ætluð skuldastaða stefnenda en að mati stefnda hafi skuld stefnenda við stefnda vegna byggingarréttarkaupanna á þeim tíma numið um 96.000.000 króna, sbr. fyrirliggjandi yfirlit frá bankaum um þetta frá 28. janúar 2015. Nú liggi fyrir að rétt og raunveruleg skuld stefnenda vegna lóðakaupanna á þessum tíma hafi verið um 43.500.000 krónur, sbr. fyrirliggjandi endurútreikninga. Munur á þeirri skuldastöðu sem stefndi hafi byggt samningsbrot sitt á og hinni réttu skuldastöðu hafi því verið um 53.000.000 króna. Með því að synja stefnendum um frekari fjármögnun hafi stefndi einnig brotið gegn 1. mgr. 19. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002, enda hafi hin ólöglega gengistrygging verið í andstöðu við heilbrigða og eðlilega viðskiptahætti. Þá hafi synjun stefnda jafnframt verið í andstöðu við meginreglu samningaréttar um að gerða samninga skuli halda. Hafi því háttsemi stefnda gagnvart stefnendum verið bæði saknæm og ólögmæt.

Stefndi, sem sé sérfræðingur á sviði lánsviðskipta, hafi vitað eða mátt vita að skuldastaðan eins og hún hafi birst í bókum stefnda á umræddum tíma væri röng, enda hafi hún byggt á ólögmætum skilmálum um gengistryggingu. Vísist þar m.a. til umsagnar hagsmunasamtaka stefnda þegar bann við gengistryggingu hafi verið sett í vaxtalög, sbr. erindi þeirra til Alþingis 24. apríl 2001. Í dómum Hæstaréttar Íslands hafi einnig verið vísað til þess að fyrir fjármálafyrirtæki hafi ekki átt að vera flókið að gæta að lögmæti samningsákvæða, sbr. t.d. dóm í máli nr. 430/2013. Vísi stefnendur til sjónarmiða um sérfræðiábyrgð stefnda, sem feli í sér strangt sakarmat, og að gera verði ríkar kröfur til þess að sérfræðingar sinni störfum sínum hlutlægt séð þannig að standist kröfur starfsgreinar um fagleg og vönduð vinnubrögð. Stefnendur telji ljóst að þau mistök stefnda að meta skuldastöðu stefnenda rúmlega 50 milljónum króna of háa séu mistök sem samrýmist ekki kröfum er gera megi til sérfræðinga í lánsviðskiptum.

Beint orsakasamhengi sé á milli hinnar ólögmætu og saknæmu háttsemi stefnda og þess tjóns er stefnendur hafi orðið fyrir. Hefði stefndi staðið við samning aðila um að veita stefnendum framkvæmdalán, það er ef stefndi hefði ekki ofreiknað skuldir stefnenda rúmlega tvöfalt, þá hefðu stefnendur getað nýtt hinn keypta byggingarrétt á lóðinni. Með því að ofreikna skuldir stefnenda hafi stefndi sett stefnendur í þá stöðu að vera skuldsett langt umfram eignastöðu sína og sett þau í vonlausa stöðu til að fjármagna fyrirhugaðar byggingarframkvæmdir. Hin ranga staða lána stefnenda hjá stefnda hafi jafnframt gert þeim ómögulegt að leita fjármögnunar annars staðar. Vegna háttsemi stefnda hafi stefnendur setið uppi með keyptan byggingarrétt en hvorki getað nýtt né selt hann aftur vegna hárra skulda, samkvæmt röngum útreikningum stefnda.

Miði stefnendur skaðabótakröfu sína við það að þau verði gerð jafnsett eins og ef viðskipti þeirra við stefnda vegna byggingarréttarkaupanna hefðu aldrei átt sér stað. Bótakrafa stefnenda sé rökstudd og sundurliðuð með eftirfarandi hætti:

a) 249.700 krónur, sem sé útlagður kostnaður stefnenda vegna viðskiptanna, það er stimpilgjöld og þinglýsingargjöld, sbr. framlögð gögn þar að lútandi.

b) 15.659.891 króna, sem séu afborganir stefnenda af lánum nr. [...] og nr. [...], og þeim lánum sem hafi tekið við af þeim, sbr. framlagt yfirlit frá stefnendum.

c) 36.787.399 krónur, sem séu samanlagðar eftirstöðvar lána nr. [...] og nr. [...], miðað við stöðu þeirra þann 8. mars 2016, sbr. framlögð yfirlit frá stefnda.

Þó að teknu tilliti til eftirfarandi frádráttarliða:

a) 20.000.000 króna, sem sé söluverð lóðar og byggingarréttarins til stefnda.

b) 7.274.119 krónur, sem séu sá hluti útgreiðslu lána nr. [...] og nr. [...] er hafi orðið eftir hjá stefnendum eftir greiðslu til Reykjavíkurborgar vegna byggingarréttar í desember 2007.

Samtals nemi fjárkrafa stefnenda á hendur stefnda því 25.422.871 krónu.

Til vara krefjist stefnendur þess að veðskuldabréfi nr. [...] verði vikið til hliðar í heild. Stefnendur byggi varakröfu sína á reglum um brostnar forsendur og á 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936 (samningalögin).

Stefnda hafi verið ljóst allt frá upphafi að grundvallarforsenda þess að stefnendur hafi tekið lán nr. [...] og keypt umræddan byggingarrétt hafi verið tilboð og loforð bankans um heildarfjármögnun verkefnisins, þ.e. fjármögnun byggingarréttarkaupa og byggingarframkvæmda. Það hafi því augljóslega verið forsenda lántökunnar að stefnendur gætu nýtt sér þann byggingarrétt sem lánið hafi átt að fjármagna. Stefnda hafi verið ljóst að það hafi einungis verið hægt með frekari fjármögnun. Þegar stefndi hafi svo hafnað því að veita stefnendum fjármögnun þegar kom að byggingarframkvæmdum, þvert gegn loforði, hafi brostið grundvallarforsenda stefnenda fyrir lántöku og kaupum á byggingarréttinum. Um þær grundvallarforsendur hafi stefndi verið grandsamur.

Í málavöxtum og gögnum málsins megi rekja sögu og þróun láns nr. [...]. Það hafi verið gefið út 17. desember 2007 og því verið ráðstafað að öllu leyti til Reykjavíkurborgar vegna kaupa á byggingarréttinum. Vegna 110% leiðar stefnda árið 2010 hafi lánið verið gert upp með nýju veðskuldabréfi nr. [...]. Eftirstöðvar þess hafi verið 22.813.154 krónur þann 8. mars 2016. Stefnendur telji rétt að litið sé heildstætt á samningssamband stefnenda og stefnda vegna lánsins sem upphaflega hafi verið nr. 6794, en síðar nr. [...]. Stöðu láns nr. [...] þann 8. mars 2016 sé því beint að rekja til láns sem stefnendur hafi tekið 17. desember 2007, en þá sem lán nr. [...].

Á grundvelli reglna um brostnar forsendur sé rétt að skuldabréfi nr. [...] verði vikið til hliðar í heild. Ljóst sé að beint tap stefnenda af viðskiptunum vegna kaupa á byggingarrétti hafi numið a.m.k. 12.700.000 krónum, þar sem hann hafi verið keyptur á 32.700.000 krónur, en seldur á 20.000.000 króna. Þess utan hafi stefnendur greitt stefnda um 9.200.000 krónur í afborganir og vexti vegna láns nr. [...]. Þessar tölur, þ.e. beint tjón stefnenda vegna hinna brostnu forsendna og kostnaður vegna lántökunnar, nemi samanlagt um það bil eftirstöðvum skuldabréfs nr. [...] í dag, samkvæmt bókum stefnda. Sé þess því krafist að skuldabréfinu verði vikið til hliðar í heild, sbr. einnig 36. gr. samningalaga nr. 7/1936, enda megi telja það ósanngjarnt af hálfu stefnda og andstætt góðri viðskiptavenju að bera samninginn frekar fyrir sig.

Stefnendur bendi að lokum á að við samningsgerð og lántöku hafi þau komið fram sem neytendur í skilningi neytendalánalaga nr. 121/1994 og í skilningi 36. gr. a til 36. gr. d, samningalaga nr. 7/1936. Af því leiði að samkvæmt 2. málslið, 1. mgr. 36. gr. b skuli, komi upp vafi um merkingu samnings, túlka samning neytanda í hag.

Hvað varði skaðabótaskyldu stefnda þá vísist einkum til almennra meginreglna skaðabótaréttar um bætur innan samninga, sakarreglu og reglna um sérfræðiábyrgð. Til viðbótar við sjónarmið um strangt sakarmat varðandi háttsemi sérfræðinga sé vísað til dómafordæma um að slakað sé á sönnunarkröfum, tjónþola í vil, í slíkum tilvikum. Þá sé einnig vísað til 19. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og meginreglu samningaréttar um að samninga skuli halda. Um dráttarvexti vísist til IV. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Í varakröfu vísi stefnendur til reglna um brostnar forsendur og 36. gr., sbr. og 36. gr. a til 36. gr. d, laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þá sé vísað til neytandalánalaga nr. 121/1994. Um málskostnað vísist til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök af hálfu stefnda

Hvað varði aðalkröfu stefnenda þá byggi stefndi sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að um aðildarskort stefnda sé að ræða, sem leiði til sýknu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Stefndi sé hér ekki réttur aðili til að krefja skaðabóta. Í stefnu komi fram að stefnendur telji sig eiga kröfu á stefnda þar sem stefndi hafi vanefnt samning aðila um fjármögnun byggingarframkvæmda stefnenda. Verði talið að slíkur samningur hafi komist á þá byggi stefndi á því að sá samningur hafi verið við Kaupþing banka hf. en ekki stefnda. Ekkert bendi til þess að slíkur samningur hafi verið framseldur til stefnda með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins frá 21. október 2008, eða að stefndi hafi samþykkt að taka hann yfir síðar. Stefnendur geti ekki byggt rétt á hendur stefnda á meintum samningi sem stefndi sé ekki aðili að og beri því að sýkna stefnda.

Stefnendur byggi aðalkröfu sína á sakarreglunni. Beri þeir sem meintir tjónþolar því sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði hennar séu uppfyllt. Stefnendur verði þá að sanna að þau hafi orðið fyrir tilteknu tjóni sem sé í orsakatengslum við saknæma og ólögmæta háttsemi stefnda. Verði ekki fallist á aðildarskort byggi stefndi á því að ekkert skilyrða sakarreglu sé sannað. Stefnendur hafi ekki sannað að þeir hafi orðið fyrir tilteknu tjóni, né saknæma háttsemi stefnda og eða orsakatengsl á milli þeirrar háttsemi er þau byggi á að sé saknæm og þess tjóns sem þau telji sig hafa orðið fyrir.

Stefnda verði ekki metið til sakar að hafa ekki fjármagnað byggingar- framkvæmdir stefnenda að Lautarvegi 2. Stefndi sé fjármálafyrirtæki á markaði og þrátt fyrir að honum beri að starfa sem slíkur í samræmi við eðlilega viðskiptahætti sé ekki lögð sú skylda á hann að samþykkja allar lánsumsóknir í útlánastarfsemi sinni.

Því sé hafnað að komist hafi á bindandi samningur á milli stefnenda og stefnda um áframhaldandi fjármögnun á grundvelli lánsumsóknar stefnenda hjá stefnda, dags 8. nóvember 2007, og eftirfarandi tölvupóstsamskipta við starfsmenn forvera stefnda. Ofangreind umsókn stefnenda, sem staðfest sé af hálfu stefnda, hafi ekki gildi í málinu þar sem hún hafi upphaflega tekið til lánveitingar til þriggja lóða, þ.e. að Lautarvegi 2, 4 og 6, sem stefnendur hafi haft í hyggju að festa kaup á, en hafi síðar verið fallið frá. Sé þar um staðfestingu á umsókn að ræða en ekki eiginlegt lánsloforð af hálfu stefnda.

Í staðfestri umsókn komi fram að stefndi staðfesti að umsækjandi hafi lagt fram viðunandi gögn og að mati bankans geti umsækjandi fjármagnað byggingu sex íbúða á framangreindum lóðum. Hvergi komi þó fram loforð stefnda um að hann muni lána umsækjendum fyrir byggingu á framangreindum lóðum, enda aldrei verið farið út í þá fjárfestingu af stefnendum, a.m.k. ekki hjá stefnda, en stefndi hafi ekki upplýsingar um það hvernig stefnendur hafi fjármagnað lóðirnar að Lautarvegi 4 og 6.

Fyrirliggjandi tölvupóstsamskipti stefnenda við starfsmann forvera stefnda, dags 13. nóvember 2007, feli ekki í sér loforð um fjármögnun byggingar. Starfsmaðurinn sé þar einungis að kynna fyrir stefnendum þá möguleika sem hafi verið í boði til fjármögnunar á byggingarframkvæmdum og setji útskýringu um það fram í póstinum. Í svari stefnanda R-kk-ef komi svo fram að þau hafi áhuga á að taka erlent lán með veði í byggingarrétti á lóðinni Lautarvegi 2 að lánsupphæð 32.500.000 krónur, sem sé kaupverð lóðarinnar. Séu viðræður stefnenda og stefnda eftir það einungis um þá lánveitingu, hvaða leið yrði farin varðandi hana, vaxtakjör, samsetningu mynta o.fl.

Sama sé að segja um tölvupóstsamskipti á milli sömu aðila 3. og 4. desember 2007, fyrir utan það að þá óski stefnandi R-kk-nf eftir hærra láni en áður til lóðakaupanna, þ.e. 40.000.000 króna, sem eigi að vera fyrir kaupum stefnenda á lóðinni sjálfri, ásamt heimtaugagjaldi og hönnunarkostnaði. Síðasta svar starfsmanns stefnda þann 4. desember 2007 beri með sér að það lán verði samþykkt og stefndi ætli sér að ganga frá skjalagerð til að veita stefnendum lán í því formi. Á því stigi liggi þó ekkert loforð fyrir um fjármögnun á síðari stigum eða vegna byggingarframkvæmda.

Engin umsókn liggi síðan fyrir af hálfu stefnenda um byggingarframkvæmdarlán á árunum 2008-2010 hjá stefnda. Ekki hafi verið lögð fram gögn af hálfu stefnenda sem sýni að þau hafi raunverulega haft vilja eða getu til að skuldsetja sig enn frekar á þeim tíma í ljósi aðstæðna í kjölfar efnahagshrunsins. Jafnframt hafi engin gögn verið lögð fram sem sýni fram á að stefnendur hafi haft getu til að leggja fram frekara eigið fé til framkvæmdanna eða til að bera þann vaxtakostnað sem leitt myndi hafa af frekari framkvæmdum, en í öllu falli beri stefnendur sönnunarbyrði fyrir slíku.

Stefnendur hafi ekki leitt líkur að því að þau hafi reynt að fara út í framkvæmdir síðar, eða í lok árs 2010, þegar staða lána hafði verið leiðrétt í samræmi við 110% leið. Hafi lánin þá verið færð niður í 41.000.000 króna. Sé miðað við að stefnendur hafi séð sér fært að fara í framkvæmdir í nóvember 2008, þegar þau hafi talið stöðu lána vera rétta sem 43.583.335 krónur, þá hafi þau ekki sýnt fram á að raunverulegur vilji hafi staðið til þess að krefja stefnda um nýtt lán til byggingarframkvæmda.

Verði hins vegar litið svo á að um bindandi loforð hafi verið að ræða af hálfu stefnda, þá byggi stefndi í öllu falli á því að ávallt sé þó sá fyrirvari settur við lánveitingu að stefnendur standist kröfur um lánshæfi þegar útlán skuli veitt, ásamt því að á þeim tímapunkti sem stefnendur telji sig hafa sótt um frekari lánveitingu hafi hjón þau sem upphaflega hafi verið meðskuldarar með þeim lent í greiðsluvandræðum og því ekki haft áætlanir um áframahaldandi byggingarframkvæmdir. Þar sem um raðhús hafi verið að ræða megi leiða líkur að því að allir aðilar hefðu þá þurft að standast lánshæfismat til að farið yrði út í frekari lánveitingar á tvíbýlishúsinu.

Stefndi hafi hagað sér í samræmi við það sem ætlast hafi mátt til af honum í lok árs 2008 þegar efnahagshrun hafi orðið. Í ljósi þeirrar miklu réttaróvissu sem ríkt hafi á þeim tíma verði það ekki metið stefnda til sakar að fá úr því skorið fyrir dómstólum hvert lögmæti lánaforma hans hafi verið líkt og hjá stefnendum. Stefndi hafi einnig reynt að koma til móts við stefnendur eins og hægt hafi verið með ýmist frystingu lánanna á meðan mánaðarlegar afborganir hafi hækkað verulega og síðar með 110% leiðinni. Eftir að niðurstaða hafi svo loks legið fyrir hjá dómstólum um ólögmæti lánaforma stefnenda hjá stefnda hafi þau verið endurútreiknuð í samræmi við forsendur dóma og bráðabirgðaákvæði laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Saknæm háttsemi stefnda hafi ekki verið til staðar, enginn ásetningur verið um að valda stefnendum tjóni og að mati stefnda hafi hann sýnt af sér þá varkárni sem hinn gegni og skynsami maður myndi telja sér skylt að gera við sömu aðstæður, það er að stefndi hafi hegðað sér rétt miðað við þær aðstæður sem uppi hafi verið á þeim tíma.

Stefnendur hafi ekki sannað að þau hafi orðið fyrir tjóni í skilningi skaðabótaréttar. Stefnendur byggi skaðabótakröfu sína á því að þau verði gerð jafnsett eins og ef viðskipti þeirra við stefnda vegna kaupa á byggingarréttinum hefðu aldrei átt sér stað. Stefnendur hafi þó í fyrsta lagi ekki sýnt fram á að staða lánanna sem tekin hafi verið til kaupa á byggingarréttinum sé ekki rétt miðað við núverandi útreikning þeirra. Eftir að gefin hafi verið út ný veðskuldabréf sem fengið hafi nr. (uppgreiðsla á láni nr. [...]) og nr. [...] (uppgreiðsla á láni nr. [...] – nú nr. [...]) vegna 110% leiðarinnar, hafi lánin verið endurreiknuð, fyrst þann 15. ágúst 2011 í samræmi við 18. gr. laga um vexti og verðtryggingu, sbr. 1. gr. laga nr. 151/2010, og síðan þann 14. maí 2013 í samræmi við dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 34 og 35/2015. Hafi þeim útreikningum ekki verið mótmælt af hálfu stefnenda. Við seinni endurútreikning láns nr. [...] hafi raunar legið fyrir að höfuðstóll hins endurreiknaða láns hafi í raun átt að hækka um 18.991.259 krónur. Hins vegar hafi stefnendur verið látnir njóta góðs af því að hafa þegar fengið samþykkta 110% leið sem hafði leitt til lækkunar lánsins umfram endurútreikning og hafi hækkunin því ekki verið færð inn á lánið. Höfuðstóll hafi ekki hækkað í samræmi við endurútreikning, stefnendum í hag.

Stefnendur byggi á því að þau hafi orðið fyrir tjóni af því að þurfa að endurgreiða lán er þau sannanlega hafi tekið hjá stefnda og nýtt í viðskiptum við Reykjavíkurborg. Hugtakið tjón megi almennt skilgreina svo að um sé að ræða skerðingu lögvarinna hagsmuna. Geti ekki talist til skerðingar lögvarinna hagsmuna að þurfa að endurgreiða lán í samræmi við ákvæði skilmála samnings. Verði ekki á það fallist að krafa stefnda um endurgreiðslu lána í samræmi við ákvæði skuldabréfanna sé fjártjón fyrir stefnendur. Þá séu ekki allar afborganir lánanna fallnar í gjalddaga og því sé í raun ekki kominn efndatími á eftirstöðvar lánanna. Krafan sé þar með ekki orðin virk.

Í stefnu rökstyðji og sundurliði stefnendur skaðabótakröfu sína á þann hátt að hún samanstandi af útlögðum kostnaði stefnenda vegna viðskiptanna, stimpilgjöldum og þinglýsingargjöldum, afborgunum stefnda af lánunum og samanlögðum eftirstöðvum lána nr. [...]og nr. [...], miðað við stöðuna 8. mars 2016, allt að teknu tilliti til söluverðs byggingarréttarins til stefnda og þess hluta útgreiðslu lánanna er orðið hafi eftir hjá stefnendum eftir greiðslu til Reykjavíkurborgar fyrir lóðina í desember 2007.

Stefndi hafni framangreindum útreikningi og telji ósamræmi í honum. Sé þar litið fram hjá uppreiknuðu núvirði allra frádráttarliða kröfunnar og því hvaða dagsetningu sé miðað við að þeir komi til frádráttar. Stefnendur reikni heildarkröfu út frá stöðu lána 8. mars 2016, ásamt greiddum afborgunum af þeim. Fái sá útreikningur engan veginn staðist, en staða lánanna miðað við 8. mars 2016 taki mið af innborgunum stefnenda á innborgunardegi. Stefnendur geti því ekki krafist heildarfjárhæðar innborgana til baka af stefnda miðað við þann dag. Sé litið til frádráttarliða útreiknings stefnenda blasi við að rökstuðningur stefnenda fái ekki staðist og megi þar nefna söluverð byggingarréttar til stefnda. Lóðinni að Lautarvegi 2 hafi verið afsalað 9. janúar 2013 til stefnda en ekki sé gert ráð fyrir í kröfugerð stefnenda að sú fjárhæð komi til frádráttar á þeim degi. Þá hafi lóðin verið afhent stefnda sem hluti kaupverðs eignarinnar Viðjugerði 8 í fasteignaviðskiptum aðila, en þó alls ótengdum þessu máli.

Þá hafi stefnendur ekki sýnt fram á að þau hafi reynt að takmarka tjón sitt með athöfnum eins og að reyna að fá hærra söluverð fyrir byggingarréttinn. Þegar stefnendur hafi gengið til samninga við stefnda um kaup á Viðjugerði 8 hafi það ekki verið í tengslum við upphaflega lánveitingu fyrir byggingaréttinum. Það hafi verið af fúsum og frjálsum vilja og án þrýstings frá stefnda sem stefnendur hafi ákveðið að gera tilboð í þessa eign stefnda, en boðið byggingarréttinn á 20.000.000 króna sem hluta af greiðslu kaupverðs. Ekkert liggi fyrir um að ekki hafi verið hægt að fá hærra verð á markaði fyrir lóðina eða hvert markaðsvirðið hafi verið á mismunandi tímum.

Stefnendur hafi ekki sýnt fram á að orsakasamband sé á milli hinnar meintu ólögmætu og saknæmu háttsemi og þess tjóns sem þau telji sig hafa orðið fyrir. Hafi stefnendur ekki fært rök fyrir því að hið meinta tjón sé tilkomið vegna þess að stefndi hafi ekki veitt þeim frekara lán til byggingarframkvæmda. Ekki verði annað séð en að stefnendur hefðu þurft að endurgreiða lán nr. [...] (uppgreiðsla á láni nr. [...]) og nr. [...] (uppgreiðsla á láni nr. [...] – nú nr. [...]) hvort sem frekari lánveiting hefði átt sér stað eða ekki. Staða þeirra sé óháð síðari framkvæmdum en lánveitingin hafi einungis tengst kaupum á lóðinni og byggingarréttinum að Lautarvegi 2

Stefnendur hafi heldur ekki rökstutt hvers vegna þau hafi ekki óskað eftir frekari lánveitingu til byggingarframkvæmda eftir að skuldabréf nr. [...] og nr. [...] hafi verið gefin út við 110% leiðréttinguna. Stefnendur byggi á því að rétt og raunveruleg skuld þeirra hafi í lok árs 2008 átt að vera 43.583.335 krónur, en við 110% leiðréttinguna hafi lán þeirra þó verið færð úr 94.065.527 krónum í 41.000.000 króna. Hefði því, miðað við þær forsendur er lagðar séu til grundvallar af stefnendum, verið ástæða til að leita fjármögnunar til byggingarframkvæmda þá ef vilji hafi verið fyrir hendi en það hafi hins vegar ekki verið gert. Þá hafi stefnendur ekki sýnt fram á að háttsemi stefnda eftir efnahagshrun hafi valdið því tjóni sem stefnendur telji sig hafa orðið fyrir. Stefndi hafi endurreiknað lánin til samræmis við lagaboð svo að staða þeirra sé nú sem hagstæðust fyrir stefnendur, en ekki hafi verið sýnt fram á annað.

Stefndi geri verulegar athugasemdir við kröfugerð stefnenda. Af henni megi helst ráða að þau líti svo á að þau hafi orðið fyrir tjóni í nóvember 2008 en engu að síður miði þau útreikning tjónsins við stöðu lánanna í dag. Verulegt ósamræmi sé á milli og erfitt sé að átta sig á því hvenær stefnendur líti svo á að tjónsatburðurinn hafi átt sér stað, en útreikningur tjónsfjárhæðar samræmist því ekki á neinn hátt.

Sé gert ráð fyrir því að krafa stefnenda hafi orðið til við hinn meinta tjónsatburð í nóvember 2008 þá byggi stefndi á því að krafa stefnenda um skaðabætur sé fyrnd. Samkvæmt 9. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007 fyrnist skaðabótakrafa á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjón. Hafi stefnendur talið sig hafa orðið fyrir tjóni á þessum tímapunkti hafi þeim verið mögulegt að afla sér upplýsinga um það innan fjögurra ára frá þeim degi. Hafi engin atvik verið fyrir hendi er geri að verkum að fyrning hafi verið framlengd eða rofin.

Hvað varakröfu stefnenda varði þá byggi stefndi á sömu málsástæðum og sjónarmiðum og um aðalkröfu. Að auki sé byggt á því að ekki séu skilyrði til að víkja samningi til hliðar á grundvelli reglna um brostnar forsendur og 36. gr. laga nr. 7/1936. Stefndi hafni því að skilyrði séu til að víkja veðskuldabréfi nr. [...]til hliðar þar sem forsendur fyrir þeirri lánveitingu hafi brostið. Að mati stefnda hafi komist á gildur samningur milli aðila með útgáfu og undirritun umrædds veðskulda- bréfs. Því láni hafi svo verið ráðstafað til uppgreiðslu láns nr. [...] sem upphaflega hafi verið veitt til kaupa stefnenda á byggingarrétti á lóðinni á Lautarvegi 2.

Stefnendur haldi því fram að grundvallarforsenda samnings aðila um umrætt lán hafi verið heildarfjármögnun verkefnisins. Sé því alfarið hafnað af hálfu stefnda. Það lán hafi verið veitt í þeim tilgangi að kaupa byggingarrétt af Reykjavíkurborg og þau kaup hafi gengið eftir. Stefnendur hafi fengið lán greitt út og lóð afhenta í því ástandi sem þau hafi mátt búast við. Engar forsendur séu brostnar hvað þann samning varðar.

Ljóst sé að forsenda stefnenda fyrir kaupum á umræddum byggingarrétti hafi verið lánveiting stefnda fyrir henni, sem hafi farið fram. Stefndi hafi lánað stefnendum fyrir kaupum á lóðinni, samtals að fjárhæð 40.000.000 króna. Það að stefnendur hafi ekki fengið frekari fjármögnun síðar hjá stefnda geti að mati stefnda ekki talist forsendubrestur fyrir hinni upphaflegu lánveitingu þar sem stefnendur hafi fengið lóðina afhenta. Sé um hér aðskilin viðskipti að ræða og hafi frekari fjármögnun og bygging íbúðarhúsnæðisins ekki endilega verið bundin við stefnda sem lánveitanda.

Stefndi hafi verið í góðri trú undir lok árs 2008 um að lánin sem hann hafi veitt stefnendum væru í lögmætu formi og að útreikningar hans á stöðu lánanna væru réttir. Miðað við þær forsendur sem stefndi hafi byggt á hafi legið ljóst fyrir að lánshæfi stefnenda og fjárhagur hafi ekki uppfyllt skilyrði til frekari fjármögnunar þótt ekkert liggi raunar fyrir í málinu um formlega neitun stefnda hvað þetta varðar.

Sú ákvörðun er stefnendur hafi tekið um að reyna að fá lóðinni skilað og fara ekki í frekari framkvæmdir hafi ekki verið á valdi stefnda. Frekari loforð um fjármögnun hafi ekki verið til staðar af hálfu stefnda en ekkert liggi fyrir um það hvort stefnendur hafi leitað eftir fjármögnun frá öðrum lánastofnunum til að halda áfram áætlunum sínum um byggingu á íbúðarhúsnæðinu eins og þau hafi þó átt kost á að láta á reyna.

Þá sé því hafnað af hálfu stefnda að litið verði til þess að stefnendur hafi tapað á viðskiptunum við mat á því hvort skilyrði ógildingarreglna samningaréttar séu til staðar. Það eitt að aðili hagnist ekki af viðskiptum geti ekki talist brostin forsenda fyrir samningi aðila. Stefndi geti ekki borið ábyrgð á því að lóðin hafi fallið í verði frá því að hún hafi verið keypt af stefnendum og henni síðan afsalað nokkrum árum síðar.

Reglan um brostnar forsendur sé undantekning frá meginreglu samningaréttar um að samninga skuli halda. Meginreglan sé sú að samningsaðilar verði almennt sjálfir að bera halla af því að forsenda þeirra fyrir samningsgerð bresti sem ekki hafi verið gerð að skilyrði. Almennt sé talið að gera verði afar strangar kröfur til þess að slíkur forsendubrestur eigi að hafa áhrif á efndaskyldu aðila. Sérstök skilyrði séu fyrir beitingu reglunnar og fyrirvari um að beiting hennar megi ekki vera ósanngjörn í garð gagnaðila. Sé hér því um undantekningarreglu að ræða sem beri að túlka þröngt. Stefnendur hafi heldur ekki sýnt fram á að nokkuð hafi átt sér stað tengt samningsgerð sem valdið geti ógildi á grundvelli 36. gr. samningalaga. Hvorki séu fyrir hendi þau atvik við samningsgerðina né sem síðar hafi komið til sem uppfylli þau skilyrði. Við mat á gildi skuldabréfsins verði enn fremur að líta til tómlætis stefnenda. Níu ár séu frá því að stefnendur hafi fengi lánið hjá stefnda og lóðina afhenta en stefnendur hafi haft nægan tíma til að kanna réttarstöðu og koma afstöðu varðandi veðsetninguna á framfæri við stefnda, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 346/2015.

Stefndi vísi um lagarök til meginreglna skaðabótaréttar og skaðabótalaga nr. 50/1993, til almennra reglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og tómlæti, en þær reglur fái m.a. stoð í lögum nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þá sé vísað til laga um fyrningu nr. 150/2003 og laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Varðandi kröfu um málskostnað vísist til ákvæða laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, og þá einkum til 129.-131. gr. þeirra.

Niðurstaða

Í máli þessu krefjast stefnendur aðallega skaðabóta úr hendi stefnda að fjárhæð 25.422.871 króna auk dráttarvaxta frá þingfestingardegi. En til vara krefjast þau þess að veðskuldabréfi nr. [...], útgefnu 20. október 2010, verði vikið til hliðar.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af ofangreindum dómkröfum stefnenda og þá aðallega á grundvelli aðildarskorts stefnda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Að mati dómsins verður ekki fallist á varnir stefnda byggðar á aðildarskorti hans, hvað varðar aðalkröfu stefnenda í málinu, þar sem ljóst þykir að stefndi tók samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins, 21. október 2008, við framangreindum lánsviðskiptum stefnenda í málinu, sem og við tilsvarandi kröfuréttindum, frá fyrirrennara hans, Kaupþingi banka hf. Þá byggja stefnendur enn fremur á því að stefndi Arion banki hf. hafi valdið þeim tjóni með því að neita þeim síðan um frekari fjármögnun, eins og lofað hefði verið, og þá byggt á röngum upplýsingum um rétta skuldastöðu stefnenda. Þykir því nægilega leitt í ljós að bótakröfu stefnenda sé hér réttilega beint að stefnda. Hvað varðar varakröfu stefnenda þá liggur óumdeilt fyrir að stefndi er kröfuhafi umrædds veðskuldabréfs nr. [...] og er þeirri kröfu því einnig rétt beint að stefnda.

Stefnendur grundvalla aðalkröfu sína í málinu um skaðabætur innan samninga einkum á því að stefndi hafi vanefnt ætlað fyrirliggjandi samkomulag málsaðila, sem hafi falið í sér skuldbindingu stefnda til að tryggja heildarfjármögnun áformaðra framkvæmda stefnenda við fasteignina Lautarveg 2, með því að neita stefnendum um frekari fjármögnun til byggingarframkvæmda, sem gefin hafi verið fyrirheit um, og þá byggt á röngum forsendum stefnda um skuldastöðu stefnenda, en með þeirri vanefnd hafi stefndi í reynd valdið stefnendum því fjártjóni sem hér er krafist skaðabóta fyrir.

Að mati dómsins verður þó ekki séð að það sem liggur fyrir í málinu geti leitt til þeirrar niðurstöðu að fallist verði á þá aðalkröfu stefnenda. Byggir það einkum á því að fyrirliggjandi skjal í málinu frá Kaupþingi banka hf., sem virðist fela í sér lánshæfismat bankans, dags. 8. nóvember 2007, fyrir R-kk-þf A-kk-þf og H-kvk-þf P-kvk-þf, inniheldur jafnframt fyrirvara um að þar sé miðað við fjárhagsstöðu viðskiptavinar á þessum útgáfudegi lánshæfismatsins. Sami fyrirvari er raunar einnig fyrir hendi í sams konar skjali Kaupþings banka hf., sem dagsett er 8. október 2007, um lánshæfismat stefnenda til fjármögnunar á húsbyggingu. Er því ekki unnt að líta svo á að ofangreind skjöl, eða önnur gögn í málinu um samskipti stefnenda við starfsmann fyrirrennara stefnda, sbr. tölvupóstsamskipti dags. 13. nóvember og 4. og 5. desember 2007, hafi, þrátt fyrir óljósar væntingar, falið í sér óskilyrt loforð af hálfu stefnda um frekari lánsfjármögnun til handa stefnendum í tengslum við framkvæmdir við Lautarveg 2, umfram þau lánsviðskipti aðila sem áttu sér svo stað við lóðarkaupin.

Verður aðalkrafa stefnenda gagnvart stefnda um skaðabætur því ekki tekin hér til greina á þeim grundvelli sem hún byggir á af hálfu stefnenda, þar sem ekki þykir vera sýnt fram á með ofangreindum gögnum í málinu, eða með öðrum hætti, að stefndi eða forverinn, Kaupþing banki hf., hafi skilyrðislaust og án fyrirvara lofað stefnendum frekari fjármögnun til byggingarframkvæmda við Lautarveg 2, þannig að stofnast hafi bindandi samkomulag aðila þess efnis, eins og stefnendur virðast byggja mál sitt á. Verður því þegar af framangreindri ástæðu að sýkna stefnda af aðalkröfu stefnenda þar sem ekki hefur verið leidd í ljós slík efndaskylda stefnda sem hafi verið vanefnd.

Hvað varðar varakröfu stefnenda þá verður, með vísan til framangreinds, heldur ekki fallist á hana eins og hún liggur fyrir en ekki er unnt að fallast á með stefnendum að sýnt hafi verið fram á að reglur samningaréttar um brostnar forsendur eða ákvæði 36. gr. laga nr. 7/1936 eigi við um þau lánsviðskipti aðila er liggja þar til grundvallar, né heldur er annað það sýnt er leiða eigi til þess að fallast megi á þá kröfu stefnenda.

Með hliðsjón af öllu framangreindu, verður niðurstaðan því sú, að sýkna beri stefnda af dómkröfum stefnenda í máli þessu.

Eins og mál þetta er vaxið þykir þó rétt að málskostnaður á milli aðila falli niður.

Málið flutti E-kvk-nf H-kvk-nf Ó-kvk-nf hdl., fyrir hönd stefnenda, en K-kk-nf B. T-kk-nf hrl., fyrir hönd stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf, settur héraðsdómari, kvað upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 23. janúar sl., en hafði engin afskipti að meðferð þess fram til þess.

D ó m s o r ð

Stefndi, Arion banki hf., er sýkn af dómkröfum stefnenda, R-kk-ef A-kk-ef og B-kvk-ef H-kvk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf