S-484/2020

Mál þetta, sem var dómtekið 11. nóvember sl., var höfðað með ákæru lögreglu-stjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 7. september 2020, á hendur X, kt. [...], [...], Akureyri, „fyrir rangar sakargiftir, með því að hafa föstudagskvöldið 14. febrúar og aðfaranótt laugardagsins 15. febrúar 2020, með röngum framburði hjá lögreglunni á Norðurlandi eystra leitast við að koma því til leiðar að Y, kt. [...], yrði dæmur fyrir húsbrot, líkamsárás og/eða frelsisviptingu og annars konar brot gegn friðhelgi einkalífs hennar, en hún bar hjá lögreglu að nefnt föstudagskvöld 14. febrúar, hafi Y ruðst inn á heimili hennar, tekið hana hálstaki tvisvar og skipað henni á setjast á sól og bundið hendur hennar með dragbandi (strappbandi) og reynt að binda fætur hennar, auk þess sem hún sakaði hann um að hafa áreitt sig og skert friðhelgi hennar í langan tíma. Þetta leiddi til þess að lögreglan hóf rannsókn á þessum ásökunum, handtók Y og tók af honum skýrslu með réttarstöðu sakbornings og vistaði hann í fangageymslu lögreglunnar á Norðurlandi eystra á Akureyri frá kl. 01.38 til kl. 16.09 laugardaginn 15. febrúar 2020 og gerði honum að sæta nálgunarbanni gagnvart ákærðu frá 15. febrúar til 27. febrúar 2020, þegar lögreglustjóri felldi nálgunarbannið úr gildi.

Telst þetta varða við 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir Y, kt. [...], [...], Akureyri, bótakröfu á hendur ákærðu að fjárhæð kr. 750.000-, með vöxtum skv. 8. gr., laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá 15. febrúar 2020, en síðan með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt sakborningi til greiðsludags. Þá er jafnframt krafist málskostnaðar við að halda kröfunni fram, sem og öflun gagna úr hendi ákærðu, brotaþola að skaðlausu, að teknu tilliti til viðbætts lögbundins virðisaukaskatts.“

Ákærða krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði skilorðsbundin. Þá krefst hún sýknu af bótakröfu en til vara að bætur verði ákvarðaðar lægri en krafist er. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda ákærðu.

I Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning, klukkan 22:04 þann 14. febrúar 2020, þess efnis að ákærða stæði grátandi fyrir utan hjá nágranna sínum, A. Kom fram að hann hafi klippt af henni bensli og að hún óskaði ekki eftir aðstoð lögreglu. Þegar lögregla kom á staðinn var ákærða komin inn í forstofu íbúðar sinnar og ræddi lögregla við A áður en inn var farið. Lýsti hann því að hafa klippt bensli af úlnlið ákærðu. Það hafi verið svo fast hert að blóðið hafi vart runnið um hendi hennar. Inni var ákærða grátandi og í miklu uppnámi. Áverkar voru á báðum úlnliðum hennar, stóll lá á hlið á gólfinu og bleyta á gólfinu þar sem hellst hafði úr kókflösku. Lýsti ákærða því að fyrrum kærasti hennar, brotaþoli í máli þessu, hafi farið inn til hennar í leyfisleysi, tekið hana kverkataki með báðum höndum í forstofunni og henni verið mjög brugðið. Hann hafi skipað henni að setja á stól í holinu en hún hafi neitað og hann þá tekið hana hálstaki að nýju og neytt hana til að setjast. Hann hafi sett dragbönd á hendur hennar, hún hafi náð að losa þá hægri en hann hafi hert mjög fast að þeirri vinstri. Hann hafi ætlað að festa fætur hennar með dragböndum en hún veitt mikla mótspyrnu, kýlt og sparkað. Brotaþoli hafi þá farið. Hún lýsti því að þau hafi verið saman í um sex mánuði en um ár væri liðið frá sambandsslitum. Hann hafi áreitt hana mikið í kjölfar sambandsslitanna, í síma, Facebook skilaboðum og á heimili hennar.

Fyrir liggur áverkavottorð vegna komu ákærðu á bráðamóttöku Sjúkrahússins á Akureyri 15. febrúar 2020. Þar er haft eftir henni að fyrrum sambýlismaður hennar hafi birst heima hjá henni. Hann hafi hrint henni og sett dragbönd á úlnliði hennar en hún náð að hlaupa til nágranna. Hún hafi haft áverka á hægri úlnlið, verið þreytt og viljað fara heim að sofa en sagst mundi koma aftur daginn eftir. Hún hafi svo leitað á bráðamóttöku 17. febrúar og sagst vera búin á því andlega. Þessi líkamsárásarsaga og langvarandi eftirköst aðgerðar hafi valdið því að hún væri komin að bugun og lítið sem ekkert getað sofið. Hún hafi verið lögð inn á geðdeild eftir samráð við geðlækni.

Brotaþoli var handtekinn á heimili sínu klukkan 1:38 aðfaranótt 15. febrúar og vistaður í fangaklefa. Skýrsla var tekin af honum 15. febrúar kl. 13:03- 13:55. Brotaþoli heimilaði lögreglu að skoða síma sinn, þar á meðal Snapchat og Messenger og að afla gagna um símasamskipti við ákærðu sex mánuði aftur í tímann. Hann var látinn laus sama dag kl. 16:09 en lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra ákvað að hann skyldi sæta nálgunarbanni við ákærðu í sex mánuði frá þeim degi. Sú ákvörðun var felld úr gildi 27. febrúar 2020. Ákæra var svo yfirheyrð sem sakborningur, grunuð um að hafa borið brotaþola röngum sökum, þann 5. maí 2020. Þar kaus hún að mestu að svara ekki spurningum sem lutu að því sem hún hafði áður borið á brotaþola eða kvaðst ekki geta útskýrt það sem um var spurt.

II

Ákærða kom fyrir dóminn og játaði að hafa brotið gegn 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga með röngum framburði en byggir á að hún hafiþóekkileitast við að koma því til leiðar að brotaþoli yrði dæmdur fyrir líkamsárás og/eða frelsissviptingu eða annars konar brot gegn friðhelgi einkalífs hennar. Hún kvaðst ekki vilja gefa skýrslu fyrir dómi, sbr. 2. mgr. 113. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ogvar kunnugt um að fyrir lægju upptökur af skýrslutökum af henni.

Lögreglumaður nr. 0113, sem annaðist rannsókn málsins, kom einnig fyrir dóminn. Hann lýsti því að hafa farið á heimili ákærðuu m kvöldið og tekið framburðarskýrslu af ákærðu þar, eins og verklagsreglur um rannsókn heimilisofbeldis geri ráð fyrir. Henni hafi verið boðið að fá réttargæslumann. Vitnið hafi skoðað íbúðina og rætt við bróður ákærðu, sem hafi í kjölfarið fylgt henni á bráðamóttöku. Í eldhúsi hafi vitnið fundið tvö ónotuð bensli af sömu tegund og það sem var á ákærðu, og síðar hafi fleiri fundist í þvottahúsi. Brotaþoli hafi verið handtekinn um nóttina, skýrsla verið tekin af honum og sími hans, úr og tölva verið haldlögð. Þá kvaðst vitnið einnig hafa rætt við nágranna og fjölskyldumeðlimi ákærðu og tekið skýrslu af henni að nýju. Hann lýsti því að hafa strax í upphafi staldrað við lýsingar ákærðu af notkun dragbandsins. Hann hafi þó litið málið alvarlegum augum, enda hafi ákærða lýst alvarlegri líkamsárás og frelsissviptingu. Rannsókn hafi svo leitt í ljós að ekkert tengdi ákærða við þetta, nágrannar hafi engin læti heyrt frá íbúð ákærðu og gögn hafi ekki stutt það að brotaþoli hefði setið um eða áreitt ákærðu. Vendipunktur í rannsókninni hafi verið þegar nágrannar lýstu því að ákærða hafi komið til þeirra daginn eftir, í uppnámi, með dragband um úlnlið en ákærði hafi á þeim tíma verið í fangaklefa.

Fyrir dóminum liggja upptökur í hljóði og mynd af skýrslutökum af ákærðu. Hún gaf fyrst skýrslu á heimili sínu um kvöldið. Henni var í upphafi gerð skýr grein fyrir reglum um vitnaskyldur og vitnaábyrgð en einnig því að henni væri ekki skylt að gefa skýrslu vegna tengsla sinna við brotaþola. Hún lýsti því að þau hafi verið í sambandi um nokkurra mánaða skeið en eftir að því lauk hafi brotaþoli setið um hana, komið með gjafir, farið inn um svalahurð með blóm og fleira, hringt og sent skilaboð. Hann hafi ekki áður beitt hana líkamlegu ofbeldi. Þetta kvöld hafi brotaþoli komið inn á heimili hennar, henni að óvörum. Hann hafi tekið hana hálstaki með báðum höndum framan á háls í stutta stund. Það hafi verið óþægilegt og hún panikkerað en ekki fengið köfnunar-tilfinningu. Hann hafi reynt að láta hana setjast á stól en hún ekki viljað það. Hann hafi öskrað á hana að setjast og hún þá gert það. Hann hafi svokomið með dragbönd og náð að setja um úlnliði hennar en hún hafi sýnt mótþróa og náð að losa aðra höndina. Hann hafi strekkt alveg á bandinu um hinn úlnliðinn en hún svo náð að sleppa og hlaupa út í næsta hús og tala við nágranna sinn. Hún kvað brotaþola hafa tekið símann hennar. Ákærðu var ítrekað tjáð að hún gæti komið aftur til lögreglu ef hún vildi leiðrétta eitthvað eða bæta við.

Rannsókn lögreglu leiddi í ljós að frásögn ákærðu gekk ekki upp og var hún yfirheyrð sem sakborningur 5. maí 2020. Hún kvaðst ekki vilja að breyta fyrri framburði sínum og bar enn að brotaþoli hafi komið á heimili hennar þetta kvöld. Hún staðfesti í fyrstu að hann hafi komið og sett dragbönd um hendur hennar, tók svo fram að minni hennar væri ekki gotten vildi svo ekki svara spurningum freka rum hvað gerst hefði þetta kvöld.

Ákærða játaði fyrir dóminum að hafa brotið gegn 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til játningarinnar, sem ekki er ástæða til að efa að sé sannleikanum samkvæm, og samrýmist gögnum málsins, er nægilega sannað að hún hafi gerst sek um rangar sakargiftir. Þá er það mat dómsins að með skýrslum sínum hjá lögreglu, sem hún bar hvorki til baka að eigin frumkvæði né í síðari skýrslutöku, hafi ákærða komið því til leiðar að brotaþoli var grunaður um alvarlegt refsivert athæfi, handtekinn, vistaður í fangaklefa yfir nótt, veitti lögreglu aðgang að persónulegum upplýsingum sínum, og látinn sæta nálgunarbanni. Verður að líta svo á að hún hafi í það minnsta látið sér í léttu rúmi liggja að ákærði yrði ákærður. Verður ákærða því sakfelld fyrir brotið eins og því er í ákæru lýst og varðar það við 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða hefur hreinan sakaferil. Samkvæmt 148. gr. almennra hegningarlaga skal við ákvörðun refsingar fyrir brot gegn lagagreininni hafa hliðsjón af því hversu þung refsing er lögð við broti því, sem sagt er eða gefið til kynna að viðkomandi hafi drýgt.

Svo sem lýst er í ákæru sakaði ákærða brotaþola um alvarleg brot gegn almennum hegningarlögum sem varðað geta allt að fjögurra ára fangelsi. Er refsing ákærðu ákveðin fangelsi í níu mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið, eins og nánar greinir í dómsorði.

Brotaþoli krefst bóta að fjárhæð 750.000 krónur, auk vaxta og málskostnaðar. Ákærða hefur bakað sér bótaskyldu með háttsemi sinni. Brotaþoli var handtekinn á heimili sínu að næturlagi og vistaður í fangaklefa. Fyrir liggur vottorð sálfræðings þar sem meðal annars kemur fram að brotaþoli hafi orðið fyrir gríðarlegu áfalli og meðal annars ekki treyst sér til að búa áfram einn í íbúð sinni og því flutt til föður síns um tíma. Þá hafi hann átt hann erfitt með svefn. Þykir krafa brotaþola ekki úr hófi og verður tekin til greina með vöxtum sem greinir í dómsorði. Við aðalmeðferð bættist við krafa að fjárhæð 56.000 króna vegna reiknings frá sálfræðingi. Er sá hluti kröfunnar er lýtur að kostnaði við meðferðina of seint fram kominn og verður vísað frá dómi, en hluti reikningsins er vegna ritunar vottorðs sem lagt var fram, og verður tekið tillit til þess kostnaðar við ákvörðun málskostnaðar. Ákærða greiði brotaþola 3 5 0.000 krónur í málskostnað.

Að kröfu ákæruvalds og með vísan til dómsniðurstöðu verður ákærða dæmd til greiðslu alls sakarkostnaðar, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir dómi og þóknun verjanda síns á rannsóknarstigi, eins og greinir í dómsorði að virðisaukaskatti meðtöldum.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn. Gætt var ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð :

Ákærða, X, sæti fangelsi í níu mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum þremur árum, haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða greiði brotaþola, Y, 750.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 15. febrúar 2020 til 27. desember 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá greiði ákærða brotaþola 350.000 krónur í málskostnað.

Ákærða greiði 831.765 krónur í sakarkostnað, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, I-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 508.840 krónur og þóknun tilnefnds verjanda síns, B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 64.790 krónur.