E-15/2010

Mál þetta, sem var tekið til dóms 12. apríl sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af S-kvk-þgf A-x-x M-x-x, Hraunbæ 80, Reykjavík, fyrir hönd sonar hennar, D-kk-ef M-x-x, Hraunbæ 80, Reykjavík á hendur, L-kvk-þgf B-kvk-þgf Ó-kvk-þgf, Jörfagrund 10, Reykjavík, með stefnu birtri 29. desember 2009.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda skaðabætur að fjárhæð 614.450 kr. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu að mati dómsins.

Stefnda krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að viðbættum virðisaukaskatti.

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 22. mars sl. var kröfu stefnanda á hendur stefndu um dráttarvexti vísað frá dómi. Að öðru leyti var kröfu stefndu um frávísun málsins hafnað.

Málavextir

Samkvæmt lögregluskýrslu var hinn 19. ágúst 2007 kl. 18.44 óskað eftir aðstoð lögreglu að Hraunbæ 80, Reykjavík. Ástæðan var sú að fimm ára drengur, sonur stefnanda, hafði verið bitinn af hundi. Hundurinn var í umsjón tíu ára telpu og ræddi lögreglan við móður hennar, sem kvað þau vera að passa hundinn tímabundið. Í lögregluskýrslu segir að hundurinn hafi verið með ól og taum, en þó fengið að leika lausum hala við leik.

Samkvæmt vottorði frá slysa- og bráðdeild Landspítalans kom sonur stefnanda á deildina kl. 19.24 hinn 19. ágúst 2007. Hann var með tvö sár á hægra hné. Í vottorðinu kemur fram að hann hafi verið bitinn af hundi í hægra hné og hafi hann fengið tvö grunn sár. Þau voru hreinsuð upp og búið um þau. Hann var settur á pensillín. Samkvæmt vottorði gat útlit sáranna samrýmst áverkasögu. Ekki var um neitt eftirlit að ræða.

Fyrir liggur matsgerð S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarlæknis, dags. 27. október 2009. Matsgerðarinnar var aflað einhliða af hálfu stefnanda.

Stefnandi hefur ritað stefndu nokkur kröfubréf vegna atburðarins. Þau hafa ekki borðið árangur. Mál þetta var því höfðað í desember 2009.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína aðallega á því að stefnda hafi brotið almennar reglur sem hundaeiganda beri að fara eftir, með þeim afleiðingum að skaðabótaskylt tjón stefnanda hlaust af, og beri stefnda ábyrgð á því skv. sakarreglunni.

Þannig braut stefnda til að mynda 13. gr. samþykktar um hundahald, þar sem fram kemur að hundaeigandi skuli gæta þess vel að hundur hans valdi ekki hættu, óþægindum eða óþrifnaði né raski ró manna auk þess sem fram kemur í sama ákvæði að óheimilt sé að láta hunda vera lausa innan marka þéttbýlis og að hundar skuli ávallt vera í taumi utan húss og í umsjá manns sem hefur fullt vald yfir þeim. Þegar stefnda fól gæsluaðilum umsjá hundsins þá tryggði hún ekki að þessum reglum væri fylgt. Hundurinn var laus í leik í þéttbýli í umsjá barns sem ekki hafði vald yfir hundinum. Þá olli hundurinn ekki bara hættu, heldur einnig tjóni þegar hann beit son stefnanda. Af þessu verður séð að hundurinn var ekki í umsjá aðila sem hafði vald og getu til þess að sjá um hundinn. Stefndu var þetta ljóst þegar hún kom hundinum í gæslu, eins og fram kemur í bréfi lögmanns stefndu. Þar segir að atvik hafi verið með þeim hætti að stefnda hafi sérstaklega lánað hundinn til að barnið fengi að hafa hann með sér í leik. Mátti stefndu vera það ljóst að 10 ára gamalt barn hefði ekki aldur, þrek og þroska til að valda þeirri ábyrgð að sjá um hundinn, eins og síðar sýndi sig.

Þá er bent á að sérstaklega er tiltekið í 16. gr. samþykktar um hundahald að ekki megi hleypa hundum inn á leikvelli og gæsluvelli. Er með þessu ákvæði leitast við að tryggja að hundar séu ekki á þeim svæðum þar sem börn séu að leik, jafnvel þó þeir séu hafðir í taumi eins og samþykktin áskilur. Ekki var gætt að þessu ákvæði, heldur var hundinum leyft að hlaupa laus um meðal barna í leik og gerði stefnda ekkert til að reyna að tryggja öryggi þeirra barna.

Stefnandi byggir á því að með stórkostlegu gáleysi sínu og brotum á samþykktum um hundahald hafi stefnda bakað sér bótaskyldu skv. almennu sakarreglunni, enda hafi háttsemi hennar leitt til þess slyss sem varð og leiddi af sér tjón sonar stefnanda, sem fyrst og fremst felst í alvarlegum ótta við hunda og önnur dýr eftir slysið. Stefnandi telur að þær afleiðingar slyssins hafi verið fyrirsjáanlegar, enda vel þekkt að einstaklingar sem verða fyrir árás dýra í æsku beri þess menjar í hræðslu við dýr alla sína ævi. Beri stefnda af þeim sökum skaðabótaábyrgð vegna tjónsins.

Stefnandi fól S-kk-þgf Á-kk-þgf K-kk-þgf lækni að gera mat vegna málsins, og vann hann matsgerð dags. 27.10.2009. Er það niðurstaða hans að þjáningatími teljist frá slysdegi vera í 6 vikur og að varanlegur miski barnsins vegna hundsbitsins sé metinn 5 stig. Á grundvelli matsgerðarinnar hefur stefnandi reiknað út tjón sitt þannig skv. ákvæðum skaðabótalaga:

Sundurliðun stefnukröfu

Þjáningabætur 61.740 kr.

Miskabætur 420.650 kr.

Vextir til 18.11.2009 62.590 kr.

Útlagður kostnaður 69.470 kr.

ALLS 614.450 kr.

Krafa stefnanda um skaðabætur byggist á því að stefnda hafi með stórkostlegu aðgæsluleysi sínu valdið stefnanda bótaskyldu tjóni sem stefnda ber alfarið ábyrgð á. Hefði stefnda sinnt skyldu sinni til að hafa hund sinn skráðan og tryggðan hefði stefnandi getað sótt bætur vegna slyssins til tryggingarfélags hennar, en vegna þess að stefnda braut gegn þeirri skyldu sinni er stefnanda nauðsyn að stefna máli þessu fyrir dóm til að heimta bætur sínar frá stefndu.

Kröfu sína byggir stefnandi á skaðabótalögum nr. 50/1993. Þá er vísað til almennra reglna skaðabótaréttarins og ákvæða samþykktar um hundahald í Reykjavík nr. 52/2002. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við reglur vaxtalaga nr. 38/2001.

Kröfu um málflutningsþóknun styður stefnandi við reglur XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnda byggir í fyrsta lagi á því að um aðildarskort sé að ræða, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, enda hafi tíkin D-kvk-nf ekki verið í vörslum stefndu umrætt sinn og því sé henni ranglega stefnt í máli þessu. Af þeim sökum beri að sýkna stefnu af kröfum stefnanda.

Í öðru lagi byggir krafa stefndu um sýknu á því að algerlega sé ósannað að tíkin D-kvk-nf hafi bitið son stefnanda umrætt sinn. Stefnda dregur það raunar verulega í efa enda er um að ræða afar geðgott og sauðmeinlaust dýr sem hefur aldrei orðið víst að því að ráðast á fólk. Þessu til stuðnings bendir stefnda á að eftir meint atvik kom fram krafa um aflífun hundsins en þeirri kröfu var hafnað af dýralækni eftir skoðun.

Þá er ljóst að í gögnum málsins liggur ekki fyrir sönnun um að um bitáverka hafi verið að ræða á syni stefnanda umrætt sinn. Raunar er það svo að fullyrðing um hundsbit kemur alfarið frá stefnanda sjálfri en ekki syni hennar. Í lögregluskýrslu er hins vegar einungis haft eftir honum að hundurinn hafi elt hann en ekkert minnist á að um bit hafi verið að ræða.

Í lögregluskýrslu er sári á fæti sonar stefnanda lýst þannig að það líkist brunasári og að ekki hafi blætt úr því. Kemur þessi lýsing á sárinu heim og saman við þá fullyrðingu að sonur stefnanda hafi dottið á gangstétt er hann hljóp í burtu frá hundinum. Í áverkavottorði segir hins vegar að það blæði úr tveimur grunnum sárum og að vægur roði sé í kringum þau. Ekki var talin þörf á að sauma sárin skv. áverkavottorði. Er því ljóst að ósamræmi er á lýsingum á sárum á fæti sonar stefnanda og virðist sárið sem lýst er í áverkavottorði ekki verið hið sama og kom fyrir augu lögreglumanna skv. lögregluskýrslu málsins. Hverju þetta ósamræmi er um að kenna getur stefnda ekki fullyrt en ljóst er að það er stefndu óviðkomandi.

Telji dómurinn sannað að tíkin D-kvk-nf hafi glefsað í son stefnanda umrætt sinn telur stefnda fráleitt að því sé haldið fram að drengurinn hafi hlotið varanlegan skaða af atvikinu. Slíkar varanlegar afleiðingar eru algerlega ósannaðar. Í því sambandi gerir stefnda alvarlegar athugasemdir við matsgerð S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarlæknis og hafni því alfarið að unnt sé að byggja niðurstöðu málsins á henni.

Í fyrsta lagi var umræddrar matsgerðar aflað algerlega einhliða af hálfu stefnanda án þess að stefndu væri um það kunnugt eða hún hefði á nokkurn hátt tækifæri til að koma að matinu

Í öðru lagi gerir stefnda alvarlegar athugasemdir við að bæklunarlæknir leggi mat á andlegar afleiðingar meints atviks án þess að fyrir liggi mat sálfræðings, geðlæknis eða annars sérfræðings á því sviði. Þetta falli augljóslega ekki undir sérsvið umrædds matsmanns en mat hans á varanlegum miska drengsins byggir eingöngu á því að hann hafi orðið fyrir andlegum miska vegna meints hundsbits. Engar varanlegar líkamlegar afleiðingar voru taldar vera til staðar enda ljóst að meintir áverkar vegna meints hundsbits voru smávægilegir og engan veginn til þess fallnir að valda varanlegu líkamstjóni.

Í þriðja lagi er ástæða til að gera athugasemdir við að matsmaður byggir alfarið og eingöngu á frásögn stefnanda sjálfrar og mati hennar á afleiðingum meints atviks á son hennar en að engu leyti er byggt á frásögn drengsins sjálfs af upplifun hans af atvikinu eða líðan í kjölfar þess. Í ljósi þess að sonur stefnanda var að verða átta ára þegar matið var framkvæmt getur ekki talist óeðlilegt að hann hefði að minnsta kosti verið spurður einfaldra spurninga um atvikið og meintar afleiðingar þess og reynt að byggja á svörum hans sjálfs, að minnsta kosti að einhverju marki.

Stefndi telur ómögulegt, eins og málatilbúnaði stefnanda er háttað, að koma að mótmælum við fjárhæð eða útreikning kröfu stefnanda og vísast um það til umfjöllunar um aðalkröfu.

Kröfu um sýknu byggir stefnda enn fremur á því að ekki hafi verið sýnt fram á að um sök hennar hafi verið að ræða umrætt sinn en samkvæmt meginreglum skaðabótaréttar gildir sakarreglan í málum vegna ábyrgðar á tjóni sem dýr hefur valdið. Af því leiðir að um sök stefndu verður að hafa verið að ræða svo unnt sé að dæma hana bótaskylda vegna meints tjóns sonar stefnanda. Í þessu sambandi er fullyrðingum stefnanda, um að vörslur hundsins hafi verið með einhverjum hætti ótryggar umrætt sinn, alfarið hafnað. Eins og lýst var í málsatvikalýsingu var það vegna galsa og ærsla í þeim börnum sem þarna voru, þar á meðal syni stefnanda, að hundurinn losnaði úr ól sinni eitt augnablik. Er því alfarið hafnað, sem haldið er fram í stefnu, að hundinum hafi verið leyft að hlaupa um lausum meðal barnanna. Aðstæður leiddu hins vegar til þess að svo óheppilega vildi til að ólin losnaði af hundinum í örskamma stund með þeim afleiðingum að hann hljóp á eftir börnunum áður en hann sneri aftur til vörsluaðila síns andartökum síðar. Í ljósi framangreinds er ljóst að skilyrðið um sök stefndu er ekki uppfyllt í máli þessu og er þess því krafist að stefnda verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Þeirri fullyrðingu stefnanda, að um sök stefnda hafi verið að ræða af þeirri ástæðu einni að hundurinn hafi ekki verið skráður, er alfarið hafnað enda var stefnda búsett í dreifbýli og var henni því ekki skylt að skrá hundinn samkvæmt reglum sem gilda um hundahald í þéttbýli.

Á grundvelli framangreinds er þess krafist að stefnda verði sýknuð af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Til stuðnings varakröfu er vísað til rökstuðnings með aðalkröfu.

Um lagarök er vísað til 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála sem og meginreglna skaðabótaréttar. Þá vísar stefnda til meginreglna réttarfars um sönnun. Loks er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála varðandi málskostnað. Krafist er álags á dæmdan málskostnað er nemur virðisaukaskatti þar sem stefnda er ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Niðurstaða

Ómótmælt er af hálfu stefndu að hún er eigandi hundsins D-kvk-ef. Í ljósi þess ber hún ábyrgð á hundinum, þótt hundurinn hafi verið í umsjón annarra. Því er hafnað kröfu stefndu um sýknu vegna aðildarskorts.

Stefnda heldur því fram að ósannað sé að hundurinn D-kvk-nf hafi bitið son stefnanda. Fyrir liggur að lögreglan var kvödd að Hraunbæ 80, hinn 19. ágúst 2008 vegna hundsbits. Þá tilkynnir stefnandi lögreglunni að sonur hennar hafi verið bitinn. Hundurinn var í umsjón tíu ára barns er atvikið átti sér stað. Ekki liggja fyrir skýrslur fyrir dómi af syni stefnanda né telpunni er hafði hundinn í umsjá sinni, en því hefur ekki verið í móti mælt að hálfu stefndu, að hundurinn losnaði frá telpunni í einhvern tíma. Samkvæmt lögregluskýrslu var sonur stefnanda í svörtum íþróttabuxum. Tvö göt voru á buxunum við hægra hné og hann hafi verið með tvö sár þar við. Ekki hafi blætt úr sárunum en þau hafi líkst brunasári við fyrstu sýn. Samkvæmt vottorði læknis á slysadeild lýsir hann sárunum sem tveimur grunnum sárum sem náðu rétt í gegnum húðina. Blætt hafi úr sárunum og vægur roði verið kringum þau. Leggja verður til grundvallar að læknir skoði sárin gaumgæfilega og mun betur en lögreglumenn. Niðurstaða læknisins er sú að áverkinn hafi getað samrýmst hundsbitinu. Ekkert í skýrslu lögreglu mælir því í mót, en lögreglan var kölluð á staðinn vegna hundsbits. Er því sannað að hundurinn D-kvk-nf hafi veitt syni stefnanda áverkana. Alveg er ósönnuð sú fullyrðing stefndu að um óvenju geðgott dýr sé að ræða.

Stefnda sinnti því ekki að skrá hundinn og hafa hann tryggðan eins og skylt er skv. 10. og 12. gr. samþykktar um hundahald í Reykjavík. Þá bar stefndu skylda til þess, sem leyfishafa hundsins, að tryggja að hann valdi ekki öðrum skaða. Breytir engu hvort hundurinn hafi verið í umsjón annars aðila en hennar. Ekki kemur að sök þótt ekki liggir fyrir í málinu hvar slysið átti sér nákvæmlega stað, með því að samkvæmt 13. gr. samþykktar um hundahald í Reykjavík er óheimilt að láta hunda vera lausa. Alveg er ósannað af hálfu stefndu að sonur stefnanda og önnur börn hafi verið með galsa og þannig ollið því að hundurinn slapp og veitti syni stefnanda áverkann.

Stefnandi aflaði ekki matsgerðar samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991, svo sem kostur var, í því skyni að leitast við að færa sönnur á tjón sonar síns. Matsgerð sú er liggur fyrir í málinu er aflað einhliða af hálfu stefnanda og án þess að stefnda ætti þess kost að gæta hagsmuna sinna og koma sjónarmiðum sínum á framfæri við gerð hennar. Matsgerðin er unnin af bæklunarlækni og mat hans á varanlegum miska drengsins byggir eingöngu á því að fyrir hendi hafi verið andlegar afleiðingar vegna hundsbitsins en engar varanlegar líkamlegar afleiðingar. Þá liggur ekki ljóst fyrir af matsgerðinni hvað matsmaður hefur eftir stefnanda og hvað hann hefur eftir syni hennar. Verður matsgerðin því ekki talin hafa þýðingu við úrlausn málsins. Því er ætlað tjón sonar stefnanda ósannað.

Þegar á allt þetta er litið er það niðurstaða málsins að sýkna eigi stefndu af öllu kröfum stefnanda í málinu þessu. Eftir atvikum þykir þó rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndi, L-kvk-nf B-kvk-nf Ó-kvk-nf, er sýknuð af kröfum stefnanda, S-kvk-ef A-x-x M-x-x.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf.