S-6347/2020

Mál þetta, sem dómtekið var 22. febrúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 24. september 2020, á hendur: „X, kt. [...], [...], Reykjavík og Y, kt. [...], [...], Reykjavík, I.

X fyrir peningaþvætti, með því að hafa tekið við, umbreytt og aflað sér ávinnings af refsiverðum brotum að fjárhæð allt að 27.007.207 krónum um nokkurt skeið fram til 20. janúar 2020.

Óútskýrðar innlagnir inn á bankareikninga ákærða hjá Íslandsbanka hf. nr. [...] og [...]námu alls 6.506.165 krónum á tímabilinu 1. janúar 2017 til og með 20. janúar 2020. Þá keypti ákærði á sama tímabili 102.955 EUR í alls 13 tilvikum fyrir samtals 12.394.742 krónur í reiðufé, auk þess sem hann fékk meðákærðu til að kaupa evrur fyrir samtals 8.106.300 krónur í reiðufé sem hún síðan afhenti honum sbr. ákærukafli II. Með framangreindum hætti þvættaði ákærði ávinning af refsiverðum brotum að fjárhæð samtals 27.007.207 krónur, sbr. sundurliðun hér að neðan.

Ár

Bankareikningar - óútskýrðir

fjármunir

Gjaldeyrir, EUR,

keyptur með

reiðufé

Reiðufé afhent

Y til að skipta í

EUR

Samtals óútskýrðar tekjur/fjármunir 2017 1.852.391 9.551.234 11.403.6252018 1.626.871 2.427.768 2.600.000 6.654.6392019 2.784.903 415.740 5.506.300 8.706.9432020 242.000 - 242.0006.506.165 12.394.742 8.106.300 27.007.207

Eignastaða ákærða samkvæmt skattframtölum gjaldáranna 2017 til og með 2019 var neikvæð og framtaldar tekjur hans á þeim árum voru á bilinu 2.028.169 til 3.743.483 krónur.

II.

Y fyrir peningaþvætti, með því að hafa á tímabilinu júní 2018 til og með 13. mars 2019, tekið við samtals 8.106.300 krónum í reiðufé frá meðákærða og í kjölfarið umbreytt reiðufénu í alls 5 tilvikum yfir í samtals 59.395 evrur, en ákærðu gat ekki dulist að um ávinning af refsiverðum brotum væri að ræða. Eftir gjaldeyrisviðskiptin afhenti hún meðákærða evrurnar. Mismuninn af reiðufénu og kaupverði gjaldeyrisins, samtals 24.498 krónur, lagði ákærða inn á persónulega bankareikninga sína nr. [...], hjá Arion banka hf., og nr. [...], hjá Íslandsbanka hf., og aflaði sér þannig ávinnings af brotunum.

III.

Framangreind brot ákærðu teljast varða við 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði X krefst þess að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærða hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

Ákærða Y krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að hún verði dæmd til vægustu refsingar er lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærðu hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

I

Málsatvik

Rannsókn málsins hófst eftir að héraðssaksóknara barst erindi frá Skrifstofu fjármálagreininga lögreglu (SFL) á grundvelli 7. gr. reglugerðar nr. 175/2016 um meðhöndlun tilkynninga um ætlað peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Byggi erindið á tilkynningum tengdum ákærðu Y um hugsanlegt peningaþvætti eða grunsamlegar fjármunafærslur. Kemur þar fram að hún hafi í fimm viðskiptum frá júní 2018 til mars 2019 keypt evrur fyrir rúmlega átta milljónir króna og greitt fyrir öll viðskiptin í reiðufé. Ekki verði séð á hreyfingum á bankareikningi hennar að fjármunirnir komi þaðan og þær skýringar sem hún gaf fyrir gjaldeyriskaupunum standist ekki skoðun samkvæmt upplýsingum sem lögregla hefur aflað. Leiki grunur á að ákærða sé að þvætta ágóða af brotastarfsemi og þannig fjármagna frekari brotastarfsemi með því að kaupa erlendan gjaldeyri. Ákærða hefði ekki verið virkur þáttakandi á atvinnumarkaði undanfarin tvö til þrjú ár og þegið bætur frá Tryggingastofnun ríkisins. Þá sé hún ekki með brotaferil samkvæmt upplýsingakerfum lögreglu fyrir utan minni háttar mál.

Við rannsókn málsins voru tvisvar teknar skýrslur af ákærðu. Í skýrslu hennar frá 8. janúar 2020 sagði hún ákærða X vera barnsföður sinn og væru þau enn í samskiptum. Hann hefði hafa beðið hana um að skipta peningunum og látið hana hafa peninga sem var búið að setja saman í búnt og setja teygju utan um og beðið hana um að skipta í evrur sem hún hefði síðan afhent honum. Sjálf hefði hún ekkert fengið fyrir að gera þetta. Hún hafi ekki spurt ákærða hvaðan peningarnir kæmu þó að henni fyndist þetta vera óeðlilegt og ekki vitað hver atvinna ákærða væri. Þá hefði hún ekki fengið neinar leiðbeiningar um það hvernig hún ætti að bera sig við þegar hún skipti peningunum og geti ekki útskýrt hvers vegna hún fór í tvö mismunandi útibú sama dag. Hún hefði ekki fengið alla upphæðina afhenta í einu heldur í nokkrum hlutum. Ákærða sagði að hún hefði tekið fram á eyðublaði, sem hún fyllti út í bankanum, að hún ætti þá peninga sem hún var að skipta en það sé það eina sem ákærði hefði sagt henni að gera. Ákærða sagði að fjárhagsstaða hennar væri slæm og að hún hefði verið greind með einhverfu.

Í skýrslu ákærðu 3. júní 2020 kvaðst hún hafa kynnst ákærða X árið 2011 í gegnum Facebook en ákærði hefði þá verið í afplánun á Kvíabryggju og hefði hún þá vitað vegna hvers hann sat inni. Hún sagði [...] þeirra hafa fæðst árið [...]og þau verið áfram saman til ársins 2014 og hún „þurft að hafa mikið fyrir því að fara frá honum“. Þegar þau bjuggu saman hefðu þau oft verið blönk og átt erfitt með að ná endum saman en ákærði hefði þá verið í neyslu. Kvaðst hún ekki vita hvort ákærði hefði brotið af sér eða farið í fangelsi eftir að sambúð þeirra lauk. Hann hafi ekki verið í fastri vinnu síðan þau slitum samvistum og verið á örorkubótum. Þá kvaðst hún hafa hringt í ákærða eftir að hún gaf fyrst skýrslu hjá lögreglu vegna málsins og hafi hann orðið reiður af því að hún nefndi nafn hans hjá lögreglu.

Ákærði X gaf skýrslu hjá lögreglu 28. maí 2020. Þegar hann var spurður út í gjaldeyriskaup sín síðustu þrjú ár kvaðst hann hafa fengið lánaða peninga í reiðufé hjá A, félaga sínum sem hann viti ekki frekari deili á, til að kaupa gjaldeyri sem hann hafi ætlað að safna saman og taldi að um nokkrar milljónir króna hefði verið að ræða. Ástæða þess að hann hefði keypt evrur væri vegna þess að íslenskir peningar væru „dauðir“ og allt væri á niðurleið. Þá vildi ákærði ekki tjá sig um það hvort hann væri búinn að nota þessa peninga. Ákærði kvaðst hafa fengið barnsmóður sína, ákærðu Y, til að kaupa fyrir sig evrur.

Þá liggja m. a. fyrir greiningar á fjárhagsgögnum frá ákærðu, bankagögn ákærðu m. a. vegna þeirra gjaldeyriskaupa sem greinir í ákæru, skattframtöl ákærðu og sálfræðileg athugun sem unnin var á árinu 2019, vegna ákærðu Y, þar sem staðfest er að ákærða var greind með einhverfu. Einnig liggur fyrir útprentun af skilaboðum milli ákærðu í gegnum forritið Whats App frá 19. desember 2019 þar sem ákærða Y biður ákærða X um pening. Ákærði X sagði þá að fjárhagsstaða hans væri léleg og síðan: „Haha ha já síðan er lika svo leiðinlegt að marr er hætur að brasa, þa eru ekki til peningar.“

II

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna fyrir dómi að því marki sem nauðsynlegt er til úrlausnar málsins.

Ákærða Y sagði ákærða X v e rabarnsföður sinn og hefðu þau verið saman í tvö til þrjú ár. Sjálf væri hún öryrki en hefði lokið stúdentsprófi. Hún og ákærði hefðu kynnst í gegnum Facebook þegar ákærði var í fangelsi. Fjárhagur þeirra hefði verið upp og niður þegar þau bjuggu saman en ákærði neytti þá fíkniefna. Kvaðst hún vita að ákærði væri með brotaferil. Sagði hún ákærða hafa beðið hana um að skipta reiðufé í evrur og gæti verið að hún hefði þannig keypt 59.395 evrur að beiðni ákærða en geri sér ekki alveg grein fyrir heildarfjárhæðinni. Kvaðst hún hafa spurt ákærða hvort þetta væri löglegt og hann sagt að svo væri. Spurð hvort hún hafi haft efasemdir um að svo væri svaraði ákærða því að hann hefði komið með peningana í tösku sem var merkt Landsbankanum og peningarnir verið „þráðbeinir“ og í bréfaklemmu. Ákærða kvaðst ekki hafa fengið greitt fyrir að skipta peningunum. Þá hefði hún ekki spurt ákærða um uppruna peninganna eða hver ætti þá. Sagði hún ákærða X hafa afhent henni peningana sömu daga og hún skipti þeim og hún afhenti honum samdægurs til baka evrurnar. Hún sagði ákærða ekki hafa gefið henni nein fyrirmæli varðandi þetta. Ákærða kvaðst hafa fyllt út skjöl í bankanum og sagt þar að hún ætti peningana. Hefði ákærði sagt henni að segja þetta og að hún myndi annars lenda í veseni.

Ákærða sagði samband hennar og ákærða hafa verið ofbeldissamband og hefði ákærði beitt hana ofbeldi og hún stundum verið hrædd við hann. Þau hefðu eignast barn saman árið [...] en sambúð þeirra lauk árið 2014. Þau hefðu verið í einhverju sambandi eftir það. Ákærða sagði að hún hefði verið greind með einhverfu og tæki hún öllu bókstaflega. Meðákærði hefði sagt henni að þetta væri löglegt og hefði hún trúað honum. Henni hefði fundist skrítið að ákærði bæði hana um þetta en aldrei fengið neinar skýringar á þessu. Þá kveðst hún ekkert vita um tekjur ákærða eftir að þau hættu saman. Ákærði X kvaðst vera barnsfaðir ákærðu Y. Staðfesti hann að hafa afhent ákærðu reiðufé í samræmi við það sem greinir í ákæru. Kvaðst hann einungis hafa beðið hana um að skipta peningunum og ekki gefið henni sérstök fyrirmæli varðandi skiptin. Hún hefði heldur einskis spurt, þ. á m. ekki hvort þetta væri löglegt. Staðfesti ákærði að hafa sagt henni að segja í bankanum að hún ætti peningana sjálf. Sagði ákærði að það hefði aldrei verið vafi um það í hans huga að þetta væri löglegt en hann muni ekki hvort þau hefðu talað um það. Þá sagði ákærði að peningarnir sem hann kom með til ákærðu hefðu mest allt verið nýir og verið gæti að þeir hefðu verið í tösku. Ákærði sagði að samband hans og Y hefði verið misjafnt þegar þau bjuggu saman en ekkert ofbeldi átt sér stað á milli þeirra. Sagði ákærði að hann hefði sagt ákærðu að hann væri einnig með peninga sem hann þyrfti að skipta og gæti sjálfur ekki skipt svona miklu og því beðið hana um aðstoð. Á kærða hefði fallist á að aðstoða hann og hefði þetta í öllum tilvikunum gerst á svipaðan hátt. Sagði hann ákærðu hafa sagt sér að hún væri með einhverfu og sagði hann að verið gæti að það hefði haft einhver áhrif í samskiptum þeirra á milli.

Lögreglumaðurnr. [...] kvaðst hafa framkvæmt fjármálagreiningu vegna beggja ákærðu. Alltaf sé byrjað á því að skoða uppgefnar tekjur og bankareikninga. Ákærða Y-kvk-nf verið með óútskýrðar tekjur sem hún gaf ágætar skýringar á. Tekjur hennar hefðu verið lágar og framfærsla hennar erfið. Þá hefðu gjaldeyriskaup ákærðu vakið sérstaka athygli en á tveimur árum hefði hún keypt gjaldeyri fyrir um átta milljónir króna. Ákærða hefði útskýrt þessi viðskipti hjá lögreglu og sagt að peningarnir væru ekki frá henni komnir. Vitnið sagði að ákærði X hefði einnig verið með lága framfærslu. Hann hefði verið á bótum og framfærslustyrkjum en meira var um óútskýrðar tekjur hjá honum. Bæði var um að ræða millifærslur frá ýmsum einstaklingum og reiðufjárinnlagnir frá honum sjálfum. Hann hefði keypt gjaldeyri fyrir reiðufé sem ekki var frá honum komið. Skoðaðir voru þeir einstaklingar sem lagt höfðu fé inn á reikning hans og voru flestir þeirra þekktir í kerfinu, með brotaferil, og eigi það einnig við um ákærða.

III

Niðurstaða

Ákærðu eru ákærð fyrir peningaþvætti samkvæmt 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Samkvæmt lagaákvæðinu skal hver sem tekur við, nýtir eða aflar sér eða öðrum ávinnings af broti á lögum þessum eða af refsiverðu broti á öðrum lögum, eða meðal annars umbreytir slíkum ávinningi, flytur hann, sendir, geymir, aðstoðar við afhendingu hans, leynir honum eða upplýsingum um uppruna hans, eðli, staðsetningu eða ráðstöfun ávinnings, sæta fangelsi allt að 6 árum. Sé brot framið af gáleysi varðar það sektum eða fangelsi allt að 6 mánuðum.

Ákærði X hefur fyrir dómi skýlaust játað það brot er greinir í I. kafla ákæru. Um málavexti hvað það varðar vísast til ákæruskjals. Er játning ákærða studd sakargögnum og verður ákærði sakfelldur í samræmi við ákæru og telst brotið rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákærða Y neitar sök og byggir vörn sína gegn þeim sakargiftum er greinir í II. kafla ákærunnar í meginatriðum á því að hún hafi ekki vitað að það fé sem hún var að skipta væri ávinningur af refsiverðri háttsemi og því sé saknæmisskilyrðum ekki fullnægt. Ákærða viðurkenndi að hafa skipt íslenskum krónum yfir í evrur í samræmi við það sem greinir í ákæru. Styðja framlögð rannsóknargögn sakarefnið hvað þetta varðar. Sagði hún féð hafa komið frá ákærða Y og er það ísamræmi við framburð hans. Ákærða kvaðst hafa fengið þær leiðbeiningar frá ákærða að segjast sjálf eiga féð þegar hún skipti því í bankanum.

Af framburði ákærðu má ráða að hún hafði engar upplýsingar um að ákærði hefði verið að vinna á því tímabili sem ákæra málsins tekur til. Þá eru engar skýringar fram komnar á samtali ákærðu á forritinu Whats App um að ákærði X sé hættur að „brasa“, og því sé lítið um pening en af orðum hans verður ráðið að þar eigi ákærði við eitthvað sem ákærða viti um og til þess fallið að afla honum fjármuna. Ákærði X afhenti ákær ðufjárhæðir sem teljast almennt vera mjög háar. Þá kvaðst hún hafa spurt ákærða hvort þetta væri löglegt, þ. e. að skipta íslenskum krónum í evrur, og að ákærði hafi sagt svo vera. Ákærða gaf vísvitandi rangar upplýsingar í bankanum um eiganda fjármunanna þegar hún kvaðst eiga þá, hún fór í einhverjum tilvikum í tvo mismunandi banka sama daginn til að skipta fé og ávallt fékk hún reiðufé til að skipta. Þá þekkti hún fortíð ákærða að því leyti að hún vissi að hann var að afplána refsidóm þegar þau kynntust og sagði fyrir dómi að hann væri með brotaferil.

Ekki er gerð sú krafa að nákvæmlega liggi fyrir frá hvaða broti ávinningur stafar til að talið verði sannað að brotið hafi verið gegn 1. mgr.264. gr. laga nr. 19/1940 heldur verður að meta í ljósi atvika hverju sinni hvort sýnt væri nægilega fram á að ávinningur væri ekki af lögmætum toga. Ekkert liggur fyrir um uppruna þeirra fjármuna sem ákærða skipti í evrur en af því má ráða að féð verði flutt erlendis. Þá bendir sú staðreynd að féð er ekki rekjanleg tað því leyti að það hefur gengið á milli mannaí reiðufé, til þess að það komi frá ólögmætri starfsemi og sé ætlað til áframhaldandi notkunar í slíkri starfsemi. Af sakarferli ákærða X og innborgunum inn á reikninga hans sem samkvæmt vitnisburði lögreglumanns nr. [...] fyrir dómi eru í mörgum tilvikum frá einstaklingum sem samkvæmt gögnum lögreglu tengjast brotastarfsemi má einnig ætla um uppruna fjármunanna þó ósannað sé hvort það stafi fremur frá ætluðum brotum hans eða annarra. Loks er til þess að líta að ákærði X játaði skýlaust fyrir dómi að hafa gerst sekur um peningaþvætti eins og því er lýst í I. kafla ákæru, þ. á m. aðkomu hans að máli ákærðu.

Málsgögn benda til þess að ákærða hafi lagt samtals 24.498 krónur inn á eigin bankareikninga sem var mismunur kaupverðs evranna og þeirra fjármuna sem hún fékk afhenta í íslenskum krónum í kjölfar viðskiptanna. Ákærða neitaði því að hafa fengið greiðslu fyrir gjaldeyriskaupin en með framangreindu telur dómurinn sannað að greiðslan sé ávinningur ákærðu af brotunum, eins og í ákæru greinir.

Eins og atvikum er háttað verður ekki á það fallist með ákærðu að einhverfa hennar valdi því að hún hafi ekki haft forsendur til annars en að taka orð ákærða um lögmæti háttseminnar trúanleg. Er þá sérstaklega litið til þess að um var að ræða atvik sem tóku til langs tíma auk þess sem þátttaka hennar í starfseminni fól það í sér að hún gaf rangar upplýsingar. T elur dómurinn sannað að ákærða hafi mátt vita að um væri að ræða fé sem hafði verið aflað með ólögmætum hættiog að með kaupum á gjaldeyri fyrir það fé hafi hún verið að taka þátt í refsiverðum verknaði en látið sér það í léttu rúmi liggja þó svo væri. Að þessu virtu telur dómurinn nægilega sannað, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem lýst er í II. kafla ákæru, og er brot hennar þar talið réttilega heimfært til refsiákvæða sem peningaþvætti samkvæmt 1. mgr. 264. gr. laga nr. 19/1940.

Ákærði X er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 24. september 2020, hefur hann á árunum 2007 til 201 8 ítrekað verið dæmdur til refsingar fyrir m. a. brot gegn almennum hegningarlögum, þ. á m. auðgunarbrot og umferðarlagabrot. Þann 29. maí 2019 fékk ákærði reynslulausn til tveggja ára á eftirstöðvum refsingar, 240 dögum, vegna þriggja dóma sem uppkveðnir voru 26. maí 2017, 24. janúar 2018 og 12. desember 2018. Eru kaup ákærða á gjaldeyri frá þeim tímaog út ákæru tímabilið rof á reynslulausninni. Verða eftirstöðvarnar teknar upp og dæmdar með þessu máli, sbr. 1. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016. Þá eru brot ákærða einnig að hluta framin áður en þessir þrír dómar voru kveðnir upp og verður ákærða hvað það varðar dæmdur hegningarauki, sbr. 78. gr. laga nr. 19/1940, við þá dóma. Við ákvörðun refsingar ákærða er litið til þess, til refsimildunar, að hann játaði brot sitt skýlaust fyrir dómi, sbr. 8. tölulið 1. mgr. 70. gr. framangreindra laga. Með vísan til framangreinds og sakarefnis málsins þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 18 mánuði en vegna sakarferils ákærða eru ekki efni til að skilorðsbinda dæmda refsivist.

Ákærða Y er fædd í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 24. september 2020, hefur hún ekki verið dæmd til refsingar. Er litið til þessa ákærðu til refsimildunar, við ákvörðun refsingar hennar, og einnig til þess að ákærða skýrði hreinskilnislega frá atvikum við rannsókn málsins, þ. á m. þætti með ákærða X. Ekki verður á það fallist með ákærðu að sýnt hafi verið fram á að einhvers konar þrýstingur afhálfu ákærða X sé ástæða þess að hún hafi framið brotið og að líta beri til þess við ákvörðun refsingar. Með vísan til framangreinds þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í sex mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940.

Ákærði X greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 750.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærða Y greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 750.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kvk-nf I-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í 18 mánuði.

Ákærða, Y, sæti fangelsi í sex mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði X greiði málsvarnarlaun skipað verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 750.000 krónur.

Ákærða Y greiði málsvarnarlaun skipað verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 750.000 krónur.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf (sign)