E-2555/2006

Mál þetta var höfðað 10. apríl 2006 og dómtekið 13. þ.m.

Stefnandi er S-kk-nf H-kk-nf, Eyrargötu 10 B, Árborg.

Stefndi er D-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, Gnoðavogi 64, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði sér 966.374 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá 1. mars 2003 til greiðsludags svo og málskostnað.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara skuldajafnaðar við kröfur stefnanda og til þrautavara verulegrar lækkunar á kröfum hans. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

1

Í stefnu greinir þannig frá málsatvikum:

„Með afsali dags. 11. febrúar 2003, dskj. 3, keypti stefndi fasteignina Njálsgötu 33 B í Reykjavík, þ.e. íbúð á 1. hæð (01019 og 2. hæð (0201) ásamt kjallara í óskiptri sameign með 020101 og öllu sem fylgir og fylgja ber, að engu undanskildu, þ.m.t. tilheyrandi hlutdeild í sameign hússins og lóðarréttindum, eignarlóð. Afsalsgerðin byggðist á samþykktu gagntilboði dags. 13. og 14. febr. 2003, dskj. 4.

Við afsal dags. 11. febrúar 2003 greiddi stefndi kr. 966.374 en þá fjárhæð lagði stefnandi út og lánaði stefnda. Stefndi seldi eignina með kaupsamningi dags. 11.03.2005, dskj. 5. Í viðræðum milli stefnanda og stefnda var talað um að stefndi greiddi stefnanda útlagðan kostnað vegna kaupa stefnda á fasteigninni Njálsgata 33 B í Reykjavík þegar hann seldi eignina. Stefndi seldi fasteignina með kaupsamningi dags. 11.03.2005 eins og áður greinir. Þrátt fyrir það hefur hann ekki endurgreitt stefanda fjárhæð þá sem hann lagði fram við kaup stefnda á fasteigninni Njálsgata 33 B í Reykjavík. Er málssókn þessi því nauðsynleg.“

2

Í greinargerð stefnda greinir þannig frá málsatvikum:

„Málsatvik eru þau að stefndi hóf störf hjá Háskólafjölritun ehf. í nóvember 1998 en það er fyrirtæki stefnanda þessa máls, S-kk-ef H-kk-ef, og er hann skráður stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi þess. Háskólafjölritun ehf. er fyrirtæki sem þjónustar útgáfustarfsemi í Háskóla Íslands, fjölritun, ljósritun og þess háttar starfsemi. Það er til húsa að Fálkagötu 2, Reykjavík. Stefndi lauk námi í prentsmíði árið 2001. Aldrei var gerður neinn ráðningarsamningur milli stefnda og Háskólafjölritunar ehf., en hann var í fullu starfi verulegan hluta þess tíma sem hann starfaði hjá fyrirtækinu ef frá er talinn sá tími er stefndi var í skóla. Þann 5. september 2004 var honum vikið úr starfi og þess krafist að hann skilaði lyklum. Brottvísunin var að hans mati algerlega tilefnislaus og ólögmæt, enda hafði stefndi áunnið sér rétt til þriggja mánaða uppsagnarfrests.

Allan þann tíma er stefndi vann hjá Háskólafjölritun vann hann óhemju langan vinnudag, langt fram eftir á kvöldin og um helgar. Mikið var um skorpuvinnu þegar þurfti að klára tiltekin verkefni á stuttum tíma. Allri skráningu á vinnutíma var aftur á móti mjög ábótavant og launagreiðslur langt undir kjarasamningum. Fékk hann undir lok starfa sinna kr. 80.000 á mánuði, en skv. kjarasamningum Félags bókagerðarmanna voru mánaðarlaun sveins á þeim tíma fyrir dagvinnu eftir 3 ár kr. 155.340. Önnur ákvæði kjarasamninga voru heldur ekki virt, svo sem ákvæði um matar- og kaffitíma. Stefnandi var þó greiðvikinn við stefnda og þegar stefndi að undirlagi stefnanda keypti húsnæðið að Njálsgötu 33 B hafði hann forgöngu um að Háskólafjölritun ehf. legði út annars vegar kr. 800.000 vegna kaupanna sem greiddar voru við undirskrift kaupsamningsins 11. febrúar 2003 og hins vegar 169.142 sem greiddar voru við afsal. Aldrei stóð annað til af hálfu stefnda en að gera þessa skuld upp og telur stefndi að hann hafi fyrir löngu staðið Háskólafjölritun skil á skuldinni með vinnuframlagi sínu og gott betur. Hann telur að Háskólafjölritun ehf. skuldi sér ennþá það sem á vantar greiðslu launa vegna áranna 2001 til 2004.

Húsið að Njálsgötu 33 B var verulega gallað þegar stefndi keypti það. Hann endurbætti það töluvert og greiddi afborganir af Íbúðasjóðsláni sem á því hvíldi. Um líkt leyti og honum var vikið úr starfi hjá Háskólafjölritun ehf. flutti hann úr húsinu og samningaviðræður voru reyndar til að ljúka málinu milli aðila, sem skiluðu ekki árangri. Stefndi gerði þá tilraun til að selja húsið en ekki varð af sölu þess fyrr en 11. mars 2005“

3

Stefnandi byggir kröfu sína á reglum samninga– og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga.

Málsástæða stefnda fyrir aðalkröfu er að hann krefst sýknu vegna aðildarskorts þar sem stefnandi hafi aldrei lagt fram fé til kaupa á Njálsgötu 33B, Reykjavík. Það hafi verið fyrirtæki hans, Háskólafjölritun ehf. Bent er á bréf lögmanns stefnanda, dags. 21. september 2004, þar sem fram komi hvert framlag Háskólafjölritunar ehf. til kaupa hússins að Njálsgötu 33 B hafi verið. Um þetta er vísað til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Varakrafa stefnda er við það studd að verði ekki fallist á sýknukröfu vegna aðildarskorts krefjist hann skuldajafnaðar á launakröfu sinni á móti kröfu stefnanda um endurgreiðslu framlags til kaupa hússins á Njálsgötu. Af hálfu stefnda hafa verið lagðir fram listar sem ætlað er að sýna annars vegar laun, sem stefndi fékk greidd samkvæmt launaseðlum Háskólafjölritunar ehf. tímabilið maí 2001 til ágúst 2004, og hins vegar laun fyrir sama vinnuframlag á sama tímabili samkvæmt taxta Félags bókagerðarmanna og er þar einnig tilgreind launakrafa á uppsagnarfresti mánuðina september – nóvember 2004. Samkvæmt þessum listum nema vangreidd laun stefnanda 141.923 krónum árið 2001, 22.599 krónum árið 2002, 75.200 krónum árið 2003 og 766.950 krónum árið 2004 eða samtals 1.006.672 krónum. Launkrafan sé mun hærri en dómkrafa stefnanda og gangi því fullkomlega á móti henni. Um lagarök fyrir skuldajöfnuði er vísað til 28. gr. laga nr. 91/1991.

Þrautavarakrafa stefnda er við það miðuð að verði ekki fallist á aðal- eða varakröfu hans sé krafist verulegrar lækkunar á kröfu stefnanda. Vísað er til þess að samkomulag hafi verið með aðilum um að Háskólafjölritun ehf. legði fram fé til kaupa stefnda á húsinu að Njálsgötu 33 B gegn því að stefndi greiddi það til baka, m.a. með vinnuframlagi sínu. Hann hafi unnið langt undir töxtum um lengri tíma, m.a. vegna þessa samkrulls sem hafi verið á fjármálum aðla. Stefndi hljóti að njóta þess vafa sem uppi sé vegna ófullnægjandi upplýsinga og sönnunarskorts í málinu. Sérstaklega er mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda; hún eigi sér enga stoð. Féð hafi verið lagt fram án nokkurra skilyrða af hálfu greiðanda, s.s. um vaxtagreiðslur, og engin sönnun hafi verið lögð fram af hálfu stefnanda fyrir framlagi fjárins.

4

Fram er komið að stefnandi var á þeim tíma sem um ræðir í málinu – og er – stjórnarformaður og framkvæmdastjóri Háskólafjölritunar ehf. Hann kvaðst hins vegar hér fyrir dómi ekki vera eigandi að fyrirtækinu.

Í aðdraganda málshöfðunarinnar var stefnda ekki sent formlegt kröfubréf.

Til stuðnings aðalkröfu sinni um sýknu vegna aðildarskorts vísar stefndi til bréfs lögmanns, dags. 21. september 2004, þar sem segir: „Útlagður kostnaður Háskólafjölritunar ehf. vegna Njálsgötu 33 B er þessi: 1. Útborgun við afsal 11/2 '03 kr. 966.374.“ Í október- og nóvembermánuði 2004 gengu nokkur bréf á milli lögmanna aðila við tilraunir til að ná samkomulagi um ágreiningsefni. Ekki eru efni til að rekja þau bréfaskipti enda verða úrslit málsins ekki reist á því sem fram kann að hafa komið við samkomulagstilraunir eða sáttaumleitanir aðila. Þó skal þess getið að í tilvitnuðu bréfi stendur einnig eftirfarandi: „ ... S-kk-nf sá um greiðslu útborgunar og alls kostnaðar vegna kaupanna en meiningin var að D-kk-nf yrði eigandi fasteignarinnar og að hann greiddi S-kk-þgf útlagða peninga til baka.. . “

Óumdeilt er að stefndi fékk hina umkröfðu fjárhæð að láni úr hendi stefnanda 11. febrúar 2003 og sannað telst að hún skyldi endurgreiðast við sölu stefnda á húseigninni Njálsgötu 33 B sem varð 11. mars 2005. Við afhendingu fjárins var ekki né heldur síðar gengið frá neinum skjölum varðandi um lánveitinguna eða lánskjör. Hér fyrir dóminum kvaðst stefnandi hafa rætt það við stefnda að þetta væru sínir peningar. Stefndi kvað sér hafa skilist að peningarnir kæmu frá Háskólafjölritun ehf. þótt ekki væri talað um það.

Í kröfugerð stefnanda felst jafnfram yfirlýsing hans, sem stjórnarformanns og framkvæmdastjóra Háskólafjölritunar ehf., um að krafa sú sem hér um ræðir tilheyri ekki félaginu. Ekki hefur verið hrakið að hann sé réttur kröfuhafi og er ekki fallist á sýknukröfu stefnda að því leyti sem hún er reist á aðildarskorti.

Það athugast að varakröfu stefnda er ætlað að leiða til sýknu, þótt eigi sé tekið skýrlega fram, eins og aðalkröfu; einungis er um sitthvora málsástæðu að ræða.

Að fenginn þeirri niðurstöðu að stefnandi sé réttur aðili málsins eru ekki fyrir hendi skilyrði til skuldajafnaðar á grundvelli kröfu vegna ætlaðra vangoldinna launa af hálfu þriðja aðila, Háskólafjölritunar ehf. Verður því eigi fallist á varakröfu stefnda.

Ekkert er fram komið í málinu því til stuðnings að samkomulag hafi verið með aðilum um að Háskólafjölritun ehf. legði fram fé til kaupa stefnda á húsinu að Njálsgötu 33 B gegn því að stefndi greiddi það til baka, m.a. með vinnuframlagi sínu. Um meginatriði málsins, þ.e. hverjum stefndi skuldi og hversu háa fjárhæð, er ekki vafi eða sönnunarskortur. Samkvæmt þessu verður ekki fallist á þrautavarakröfu stefnda um verulega lækkun á kröfunni. Hins vegar er fallist á þrautavarakröfuna varðandi dráttarvaxtakröfu stefnanda að því er tekur til upphafsdags, sbr. síðar. Samkvæmt þessu er niðurstaða dómsins sú að dæma beri stefnda til að greiða stefnanda 966.374 krónur með vöxtum eins og greinir í dómsorði. Eftir þessum úrslitum ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað sem er ákveðinn 250.000 krónur.

Mál þetta dæmir S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, D-kk-nf H-kk-nf G-kk-nf, greiði stefnanda, S-kk-þgf H-kk-þgf, 966.374 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. maí 2006 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 krónur í málskostnað.

S-kk-nf H. S-kk-nf.