S-450/2015

Mál þetta, sem þingfest var þann 4. febrúar sl. og tekið til dóms þann 7. apríl sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi, dagsettri 15. desember 2015, á hendur ákærðu, A

„fyrir eftirfarandi hegningarlaga- og barnaverndarlagabrot gagnvart börnum sínum B og C, framin á árunum 2012 -2015 á heimili þeirra að D og í bifreið, sem hér greinir:

1. með því að hafa, einhvern tímann (svo) á árunum 2012 til 2014, í þvottaherbergi, veist að B og slegið hana í andlitið, eftir að ágreiningur kom upp milli barnsins og ákærðu um vinkonuval barnsins.

2. með því að hafa, einhvern tímann (svo) á árinu 2013, í barnaherbergi, veist að B og slegið hana í líkamann, eftir að ágreiningur kom upp milli barnsins og ákærðu umrætt sinn.

3. með því að hafa, í mars 2014, í bifreið sem ákærða ók, veist að B og slegið hana í andlitið með þeim afleiðingum að blæddi úr nefi hennar, eftir að ágreiningur kom upp milli barnsins og ákærðu umrætt sinn um að barnið svaraði ekki símhringingu ákærðu og kom ekki heim í mat.

4. með því að hafa, í nóvember 2014, í barnaherbergi, veist að C og slegið hann í andlit og togað í eyra hans, eftir yfirlýsingu barnsins um að það mundi frekar drepa sig heldur en fara með ákærðu út.

5. með því að hafa, þriðjudaginn 4. ágúst 2015, rifið í hár C og með því neytt hann til þess að sleppa taki á hundi sem hann þá hélt á.

6. með því að hafa, þriðjudaginn 4. ágúst, í barnaherbergi, veist að B og slegið hana í andlitið, vegna orðbragðs sem barnið hafði þá viðhaft við ákærðu.

7. með því að hafa, einhvern tímann (svo) á tímabilinu frá mars 2014 til ágúst 2015, í eldhúsi, veist að B, tekið í hnakka hennar og snúið hana niður í gólfið, eftir að ágreiningur kom upp milli barnsins og ákærðu umrætt sinn.

8. með því að hafa, á árunum 2012 til 2015, misboðið B og sýnt henni ruddalegt og móðgandi athæfi, með því að viðhafa á umræddu tímabili ítrekað eftirfarandi meiðandi og gróft orðbragð við barnið: „haltu kjafti“, „píka“, „ég hata þig“, „þú ert ógeðsleg“ og „þú ert eins og drusla“.

Teljast brot ákærðu samkvæmt 1.-4. og 6.-7 liðum ákæru varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 og við 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002, en til vara við 3. mgr. 99. gr. nefndra barnaverndarlaga. Brot ákærðu samkvæmt 5. lið ákæru varðar við 225. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 og við 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002, en til vara við 217. gr. nefndra hegningarlaga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga. Brot ákærðu samkvæmt 8. lið ákæru varðar við 233. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940 og 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80, 2002, en til vara við 99. gr. nefndra barnaverndarlaga.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkröfur:

J-kvk-nf G-kvk-nf hdl., gerir kröfu f.h. brotaþola C um að ákærða (svo) verði með dómi gert að greiða honum bætur að fjárhæð kr. 500.000 með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. ágúst 2015 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Að auki er krafist lögmannskostnaðar samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi.

J-kvk-nf G-kvk-nf hdl., gerir kröfu f.h. brotaþola B um að ákærða (svo) verði með dómi gert að greiða henni bætur að fjárhæð kr. 1.000.000 með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. mars 2014 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Að auki er krafist lögmannskostnaðar samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eða samkvæmt mati dómsins."

Ákærða krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hún þess að bótakröfum verði vísað frá dómi, til vara að hún verði sýknuð af þeim og til þrautavara að þær verði lækkaðar verulega.

Málavextir.

Upphaf máls þessa má rekja til bréfs barnaverndar E til lögreglu dagsett 25. ágúst 2015 þar sem fram kom að þann 6. ágúst sama ár hafi borist tilkynning undir nafnleynd um að komið hefði til átaka á milli brotaþolans B og ákærðu, móður hennar. Hafi komið fram í tilkynningunni að ástandið á heimilinu væri erfitt og jafnframt að ákærða beitti bæði líkamlegu og andlegu ofbeldi. Þá hafi komið fram að mikil drykkja væri á heimilinu sem bitnaði á börnunum. Í framhaldi af þessari tilkynningu hafi börnin verið vistuð utan heimilis þar sem talið þótti víst að ákærða hefði beitt þau bæði líkamlegu og andlegu ofbeldi. Hafi sonur ákærðu, C verið vistaður hjá föður sínum í Reykjavík en B á heimili á vegum barnaverndar E.

Tekin var lögregluskýrsla af brotaþolanum B þann 26. ágúst 2015 og kvað hún samskiptin á heimilinu alla tíð hafa einkennst af reiðiköstum og orðbragði móðurinnar í garð barnanna. Hún lýsti ýmsum tilvikum þar sem móðir hennar hefði lagt á hana hendur og viðhaft við hana ruddalegt og móðgandi orðbragð. Kvað brotaþoli ógnina af hálfu ákærðu alltaf vera til staðar og orðbragðið og formælingar daglegt brauð. Þá væri ástandið á heimilinu mjög slæmt og drykkja ákærðu viðvarandi, en hún drykki nánast daglega. Hún kvað ákærðu nota orð eins og „haltu kjafti“, „píka“, „ég hata þig“, „þú ert ógeðsleg“, „þú ert eins og drusla“ o.fl. í þeim dúr. Hún kvað ákærðu fyrst hafa lamið sig í mars árið 2014. Hafi brotaþoli setið í bifreið með ákærðu sem hafi verið ósátt við að hún hefði verið heima hjá tiltekinni stelpu. Hafi ákærða þá slegið hana föstu höggi með krepptum hnefa í andlitið og hafi höggið hafnað á nefinu og hafi farið að blæða. Í ágúst 2015 hafi ákærða hárreitt brotaþolann C og þegar brotaþoli hafi rætt þetta við ákærðu hafi hún slegið hana föstum kinnhesti í andlitið. Þá kvað brotaþoli ákærðu hafa slegið sig í andlitið þegar hún hafi verið í 8. eða 9. bekk og hafi það gerst í þvottahúsinu og aftur hafi hún slegið hana um sama leyti þar sem brotaþoli hafi legið í sófa.

Brotaþolinn C gaf skýrslu í Barnahúsi 4. september 2015 og kvað hann ákærðu hafa lamið hann ítrekað, rifið í hár hans og öskrað á hann. Hann hafi oft upplifað ofbeldi á heimilinu af hálfu ákærðu gagnvart börnunum. Ákærða segðist hata B mest af öllum börnunum, hún væri yfirleitt leiðinleg við hana, öskri yfirleitt á hana svo sem „þegiðu, éttu skít“ og annað í þeim dúr. C kvaðst einu sinni hafa tekið tíkina F í fangið og hafi móðir hans reynt að ná tíkinni af honum með valdi með því að rífa í hár hans og þannig þvinga hann til að sleppa tíkinni. Þegar hann hafi sagt B frá þessu hafi orðið slagsmál milli ákærðu og B. Þá taldi hann verst af öllu sem á hafi gengið á heimilinu þegar ákærða sló B kinnhesta. Þá kvað hann ákærðu hafa slegið sig þrisvar sinnum. Hann kvað ákærðu neyta áfengis á hverjum degi.

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi.

Almennt vegna málsins í heild.

Vitnið G sálfræðingur, skýrði svo frá fyrir dómi að hún hefði hitt brotaþolann B tvisvar í mánuði síðan í byrjun október sl., eða 8-10 sinnum. Hafi hún verið nýkomin í fóstur og hafi verið hafðar áhyggjur af líðan hennar. Hún hafi verið með skýr einkenni um kvíða og verið döpur. Hún hafi lýst mikilli vanrækslu, andlegu ofbeldi og aðeins líkamlegu ofbeldi af hálfu ákærðu. Hafi líðan brotaþola breyst aðeins í nóvember en hún hafi kviðið jólunum vegna stöðu hennar í fjölskyldunni, en hún hafi upplifað sig tengslalausa. Eftir áramót hafi hún verið kvíðin vegna fyrirhugaðrar málsmeðferðar. Hún hafi ekki lýst nákvæmlega líkamlegu ofbeldi en hún hafi sagt að ákærða hafi hrint henni og slegið til hennar. Þá hafi ákærða talað niðrandi til hennar. Hún taldi brotaþola mjög trúverðuga og ekki gera meira úr atburðum en efni standa til, mun frekar minna. Hún kvað brotaþola ekki vera reiða út í ákærðu, hún væri meira sorgmædd. Hún staðfesti vottorð sitt fyrir dómi.

Vitnið H lögreglufulltrúi skýrði frá afskiptum sínum af máli þessu fyrir dómi. Hann kvað ákærðu hafa játað að fullu þær sakargiftir sem börnin hafi borið á hana en hún hafi útskýrt ástæður hegðunar sinnar og hvað hafi leitt til viðbragða hennar. Hann kvaðst hafa bent brotaþolanum B á að hún gæti skorast undan vitnisburði en hún hafi kosið að gefa skýrslu. Hafi réttargæslumaður brotaþola og fulltrúi barnaverndarnefndar verið viðstaddar yfirheyrsluna.

Vitnið I, sonur ákærðu, skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði búið á heimili ákærðu með köflum til ársbyrjunar 2014, en þá hefði hann flutt út. Hann kvaðst ekki hafa orðið var við ofbeldishegðun af hálfu ákærðu á þessu tímabili og þá kvaðst hann ekki hafa heyrt af því. Hann kvað brotaþolann B og ákærðu hafa átt erfitt með samskipti undir lokin, þær hafi rifist og hafi samband þeirra verið upp og niður. Hann kvaðst aldrei hafa verið beittur ofbeldi af hálfu ákærðu. Hann kvað brotaþolann C og ákærðu hafa átt góð samskipti og þætti þeim vænt hvoru um annað. Hann kvaðst hafa heyrt ákærðu hækka róminn þegar börnin hlustuðu ekki, aðallega gagnvart brotaþolanum B. Hann mundi ekki eftir neinum ljótum orðum. Hann kvaðst í eitt skipti hafa rætt við brotaþolann B í síma sem hafi sagt að allt hafi farið í háaloft. Hann kvaðst hafa farið heim og rætt við ákærðu og hafi brotaþolinn B sagt að ákærða hefði rifið í hárið á brotaþolanum C og slegið sig utanundir. Hann kvaðst ekki hafa hlustað mikið á þetta en orðið mjög reiður og öskrað á ákærðu í fimm mínútur. Hann hafi síðan farið með börnin heim til sín til þess að allir gætu jafnað sig. Hann kvað þetta vera í fyrsta skipti sem hann hafi fengið upplýsingar um að ofbeldi hefði átt sér stað á heimilinu. Hann kvað fjölskyldufund hafa verið haldinn skömmu síðar og hafi verið rætt um að breyta þyrfti framkomu og drykkju ákærðu, en hún hefði drukkið allar helgar. Hann kvað ákærðu breytast þegar hún drykki, hún talaði þá mikið. Hann kvað hana ekki vera orðljóta.

Vitnið J, vinkona ákærðu, skýrði svo frá fyrir dómi að hún hefði oft verið á heimili ákærðu og hefði hún ekki orðið vör við nein óvenjuleg samskipti ákærðu við börn hennar. Þá kvaðst hún aldrei hafa orðið vör við ofbeldishegðun af hálfu ákærðu.

Vitnið K, fyrrverandi maki ákærðu og faðir brotaþolans B, skýrði svo frá fyrir dómi að brotaþoli hefði verið hjá honum á öllum aldursskeiðum, en ekki reglubundið og hefði hann sætt ámæli fyrir það, en hann dveldi mikið erlendis. Hann kvaðst a.m.k. tvisvar hafa heyrt að ákærða ætti í vandræðum með uppeldi brotaþola. Hann kvað brotaþola aldrei hafa sagst hafa verið beitt ofbeldi á heimilinu. Hann kvað brotaþola ekki vera auðvelda í umgengni, hún væri sjálfstæð og vildi fara eigin leiðir. Þá kvað hann ákærðu hafa tjáð sér að henni þætti erfitt að ráða við brotaþola.

Ákæruliður 1.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að hún hafi kallað brotaþola niður í þvottahús og hafi þær talað saman og hafi hún ítrekað að brotaþoli svaraði henni. Hún mundi ekki hvort hún hefði slegið brotaþola en hún kvað þær hafa átt einhver orðaskipti. Hún útilokaði ekki að komið hefði til stympinga milli þeirra. Borinn var undir ákærðu framburður hennar hjá lögreglu þar sem hún kannaðist við að hafa slegið brotaþola. Hún ítrekaði að hún myndi ekki eftir því að hafa slegið brotaþola og útilokaði hún að það hefði gerst.

Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að hún hafi verið heima hjá sér með vinkonu sinni og hafi þær verið í þvottaherbergi og þar hefði ákærða slegið hana í hægri kinn með flötum lófa. Hafi hún gert þetta til að skamma hana en hún mundi ekki af hverju. Hún kvað vinkonu sína ekki hafa séð þetta. Hún taldi þetta vera í fyrsta sinn sem ákærða sló hana. Hún kvaðst hafa farið að gráta og hafi henni liðið illa eftir þetta. Hún taldi sig hafa verið í 8. eða 9. bekk eða 14 eða 15 ára gamla þegar þetta gerðist.

Niðurstaða.

Í þessum lið ákærunnar er ákærðu gefið að sök að hafa á mjög rúmu tímabili, eða einhvern tíma á árunum 2012 til 2014 veist að brotaþolanum B og slegið hana í andlitið. Ákærða kannaðist við þetta atvik við yfirheyrslu hjá lögreglu en fyrir dómi mundi hún ekki eftir því að hafa slegið brotaþola og útilokaði raunar að það hefði gerst. Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að ákærða hefði slegið hana í hægri kinn með flötum lófa en hún mundi ekki ástæðu þess. Brotaþoli taldi sig hafa verið í 8. eða 9. bekk þegar þetta hafi gerst og hafi hún þá verið 14 eða 15 ára gömul. Ákærða og brotaþoli eru einar til frásagnar um þetta atvik og hefur ákærða ekki kannast við það fyrir dómi. Þegar litið er til þess að mjög er á reiki hvenær atvik þetta á að hafa átt sér stað, ákærða hefur ekki kannast við það fyrir dómi og aðeins liggur fyrir óljós framburður brotaþola um það, verður að telja það mikinn vafa leika á sekt ákærðu að þessu leyti að ekki verði hjá því komist að sýkna hana af þessum ákærulið.

Ákæruliður 2.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að hún mundi óljóst eftir því að hún hafi verið í herbergi brotaþola og hafi hún gert athugasemdir við að brotaþoli svaraði ekki símanum og svarað með skætingi og hortugheitum. Hún kvaðst hafa ætlað að gefa henni laust vink á rassinn með opnum lófa til að vekja hana til umhugsunar um að tala ekki svona en vinkið hafi lent á mjaðmabeini brotaþola. Hún kvað ætlun sína ekki hafa verið að meiða brotaþola heldur hafi hún verið að reyna að fá hana til að tala ekki svona við sig. Brotaþoli hafi verið á unglingsaldri og erfið í samskiptum og þá hafi hún ekki verið í góðum félagsskap. Hún taldi þetta hafa gerst fyrri hluta ársins 2014 og mögulega hafi þetta verið vegna þess að brotaþoli hafi verið að skrópa í píanótímum.

Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að hún myndi ekki eftir þessu atviki.

Niðurstaða.

Ákærða kannaðist við að hafa ætlað að gefa brotaþola laust vink á rassinn með opnum lófa til að vekja hana til umhugsunar um að tala ekki með ákveðnum hætti en vinkið hafi lent á mjaðmabeini brotaþola. Ekki hafi verið ætlun hennar að meiða brotaþola heldur hafi hún verið að reyna að fá hana til að tala ekki svona við sig. Brotaþoli hafi verið á unglingsaldri og erfið í samskiptum og þá hafi hún ekki verið í góðum félagsskap. Brotaþoli mundi ekki eftir þessu atviki fyrir dómi og verður því að byggja á framburði ákærðu um atvik málsins. Telja verður ósannað að hugur ákærðu hafi staðið til að meiða brotaþola en sannað er að ákærða hafi slegið brotaþola í líkamann eins og henni er gefið að sök. Ákærða hefur gefið þær skýringar á hegðun sinni að brotaþoli hafi verið erfið í umgengni og hafi hún með þessum hætti reynt að fá hana til þess að tala ekki við sig með ákveðnum hætti. Byggja verður á þeim framburði ákærðu að um laust vink hafi verið að ræða og varðar þessi háttsemi hennar við 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

Ákæruliður 3.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að brotaþoli hafi verið í bifreið sem ákærða ók og hafi þær átt orðaskipti um hegðun brotaþola. Hafi brotaþoli sagt ákærðu að þegja og síðan beygt sig niður til þess að reima skóna sína. Í því hafi ákærða slegið með hendinni út undan sér og hafi höfuð brotaþola lent á hendinni. Hafi fingur ákærðu rekist óvart í nef brotaþola með þeim afleiðingum að hún fékk blóðnasir. Ákærða kvað það ekki hafa verið ætlun sína að slá brotaþola heldur hafi hún rekið höndina laust út og sagt að þetta væri nóg, hún væri að ganga of langt. Hún kvað mögulegt að þetta hefði verið í mars 2014.

Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að hún hafi verið heima hjá vinkonu sinni sem ákærðu hefði aldrei líkað sérstaklega við. Hafi ákærða hringt í hana og sagt að þær skyldu fara saman á árshátíð. Hún hafi síðan sótt brotaþola á bifreið og kvaðst brotaþoli hafi sest inn í hana. Hafi ákærða þá gert einhverjar athugasemdir við hana og hafi brotaþoli þá sagt henni að þegja. Hafi ákærða þá lamið brotaþola mjög fast í kinnina með handarbakinu nálægt nefinu þannig að brotaþoli hafi fengið blóðnasir. Hún kvað ákærðu hafa verið brugðið og kvaðst hún hafa séð á svip hennar að hún hafi ekki ætlað að gera þetta. Hún mundi ekki eftir að hafa verið að beygja sig niður eða reima skóna þegar þetta gerðist.

Niðurstaða.

Ákærðu og brotaþola ber saman um að brotaþoli hafi fengið blóðnasir eftir samskipti þeirra í bifreið í marsmánuði 2014. Ákærða heldur því fram að eftir orðaskipti milli þeirra um hegðun brotaþola hafi brotaþoli sagt ákærðu að þegja og síðan hafi brotaþoli beygt sig niður til þess að reima skóna sína. Brotaþoli kannast ekki við að hafa beygt sig niður eða verið að reima skóna sína. Ákærða segist hafa slegið með hendinni út undan sér og hafi höfuð brotaþola óvart lent á hendinni með þeim afleiðingum að hún fékk blóðnasir. Ákærða og brotaþoli eru einar til frásagnar um þennan atburð og er því ekki hægt að hafna þeirri útskýringu ákærðu að um óviljaverk hafi verið að ræða. Einungis er unnt að refsa fyrir gáleysisverknað ef tjón á líkama eða heilbrigði er slíkt sem í 218. gr. eða 218. gr. a almennra hegningarlaga getur, sbr. 219. gr. sömu laga. Verður því að sýkna ákærðu af þessum ákærulið.

Ákæruliður 4.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að hún myndi vel eftir þessum degi. Hún kvaðst hafa lagt áherslu á það við brotaþolann C að hann vaknaði snemma umræddan dag þar sem þau væru að fara í bæinn. Það hafi dregist að hann kæmi niður og þegar hann hafi komið hafi hann farið í þrjóskukast og neitað að láta klippa sig og fara í sturtu. Hann hafi síðan sagt að hann ætlaði ekki í bæinn, frekar dræpi hann sig og síðan hafi hann farið upp. Hafi ákærðu brugðið illa við þetta og farið inn í herbergi brotaþola, gefið honum léttan kinnhest með opnum lófa, tekið í eyra hans, horft í augu hans og sagt að svona skyldi hann ekki tala. Hún kvað þetta hafa gerst í nóvember 2014.

Niðurstaða.

Ákærða kannast við að hafa gefið brotaþolanum C léttan kinnhest með opnum lófa, tekið í eyra hans, horft í augu hans og sagt að svona skyldi hann ekki tala. Brotaþoli skýrði svo frá í Barnahúsi að ákærða hafi lamið hann ítrekað, rifið í hár hans og öskrað á hann. Skilja má þennan framburð drengsins þannig að hann hafi verið að tala um fleiri tilvik. Með játningu ákærðu sem fær stoð í framburði brotaþola er sannað að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í þessum lið ákærunnar og þykir varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

Ákæruliður 5.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að brotaþolinn C hafi haldið á tík þeirra en hún hafi verið veik í mjöðmum. Hún kvaðst hafa beðið hann um að sleppa tíkinni en hann hafi neitað því. Hún hafi aftur beðið hann um að sleppa henni en hann hafi aftur neitað því. Hún kvaðst hafa ætlað að taka um hendur brotaþola en hann hafi þá hert takið. Hafi hún þá tekið í hár brotaþola og sagt honum að sleppa tíkinni. Brotaþoli hafi þá gert það og hlaupið í burtu. Hún kvaðst eingöngu hafa tekið í hár brotaþola án þess að toga í það til þess að fá hann til að sleppa tíkinni. Hún kvaðst ekki hafa getað tekið um hendur brotaþola til þess að fá hann til að sleppa tíkinni þar sem hann hafi hert takið á henni og hafi dýrið verið mjög viðkvæmt og jafnframt fast í taumi sínum. Hún kvaðst hafa gert þetta vegna þess að hún hafi verið að verja dýrið, sem hafi verið í hættu vegna hegðunar brotaþola, hann hafi ekki hlýtt henni og verið í þrjóskukasti. Hún kvað þetta hafa gerst 4. ágúst 2015.

Niðurstaða.

Ákærða hefur viðurkennt að hafa tekið í hár brotaþola en það hafi verið gert í því skyni að fá hann til þess að sleppa tík sem hann hélt á og var að sögn ákærðu veik í mjöðmum. Brotaþoli skýrði svo frá í Barnahúsi að hann hafi tekið tíkina í fangið og hafi ákærða reynt að ná tíkinni af honum með valdi með því að rífa í hár hans og þannig þvinga hann til að sleppa tíkinni. Ákærða hefur gefið þær skýringar á hegðun sinni að hún hafi verið að verja dýrið, sem hafi verið í hættu vegna hegðunar brotaþola, hann hafi ekki hlýtt henni og verið í þrjóskukasti. Ekki er unnt að horfa fram hjá þeim framburði ákærðu að nauðsynlegt hafi verið að fá brotaþola til þess að sleppa dýrinu en ljóst er að henni stóðu til boða aðrar leiðir til þess en að veitast að brotaþola með þeim hætti sem hún gerði. Ósannað verður að telja að hugur ákærðu hafi staðið til að meiða brotaþola en háttsemi hennar er sönnuð með framburði hennar og öðrum gögnum málsins. Varðar þessi háttsemi hennar við 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

Ákæruliður 6.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að hún myndi ekki eftir því að hafa komið við brotaþolann B en ætlun hennar hafi verið að stöðva framkomu hennar við ákærðu. Hún mundi eftir því að hafa verið á hnjánum og teygt höndina fram eða slegið í átt til brotaþola með opnum lófa til þess að veita henni áminningu en hún taldi að hún hefði ekki snert brotaþola, sem hafi staðið yfir henni. Hún kvað brotaþola hafa ráðist að sér í sömu andrá og þetta gerðist. Hún kvað það ekki hafa verið ætlun sína að meiða brotaþola. Borinn var undir ákærðu framburður hennar hjá lögreglu þar sem hún segist hafa rekið brotaþola snoppung. Hún ítrekaði að hún hefði slegið í áttina til brotaþola og mundi hún ekki eftir að brotaþoli hefði fengið högg frá sér. Hún kvað snoppung vera léttan kinnhest í andlit. Hún kvað þetta hafa gerst 4. ágúst 2015 í herbergi brotaþolans C.

Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að lampinn hennar hafi verið farinn úr herberginu og dót sem verið hafi í gluggakistu hafi verið komið í rúm hennar. Hún kvaðst hafa spurt ákærðu um lampann sem hafi svarað að hún ætti þennan lampa og brotaþoli bæri enga virðingu fyrir herberginu. Hún kvaðst hafa farið í herbergi C sem hafi verið þar hágrátandi. Hann hafi sagt að hann hataði mömmu og hafi hann sagt að ákærða hafi tekið hann á hárinu. Hafi ákærða þá komið inn og hafi hún þá spurt ákærðu hvort hún hefði tekið í hárið í C. Ákærða hafi öskrað og sagt C að segja alla söguna. Hafi brotaþoli sagt að hún hefði engan áhuga á að hlusta á það og þá hafi ákærða slegið hana laust með flötum lófa á aðra kinnina. Brotaþoli kvað sér hafa liðið illa eftir þetta, en það hafi frekar verið vegna framkomu ákærðu í garð C. Hún kvað ákærðu hafa sagt sér síðar að hún hefði tekið í hár C til þess að fá hann til að sleppa tíkinni.

Niðurstaða.

Ákærða kannaðist ekki við það fyrir dómi að hafa komið við brotaþolann B en ætlun hennar hafi verið að stöðva framkomu hennar við ákærðu. Hún hafi því teygt höndina fram eða slegið í átt til brotaþola með opnum lófa til þess að veita henni áminningu án þess að snerta hana. Brotaþoli kvað ákærðu hafa slegið sig laust með flötum lófa á aðra kinnina. Ákærða og brotaþoli eru einar til frásagnar um þennan atburð og gegn neitun ákærðu er því ekki fram komin lögfull sönnun um að ákærða hafi veist að brotaþola með þeim hætti sem lýst er í ákæru. Verður því að sýkna ákærðu af þessum ákærulið.

Ákæruliður 7.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að brotaþolinn B hafi farið að slá og ýta í ákærðu og kvaðst ákærða þá hafa tekið í hnakkann á henni, snúið hana niður og gert henni grein fyrir því að þær væru ekki að fara að tala svona saman. Hafi þetta gerst vegna framkomu brotaþola, hún hafi ekki mætt í píanótíma, ekki svarað í síma, ekki komið í mat og svikið öll loforð. Hún kvað þetta hafa gerst vorið 2014.

Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að hún myndi ekki eftir þessu atviki.

Niðurstaða.

Ákærða kannaðist við að hafa tekið í hnakkann á brotaþolanum B, snúið hana niður og hafi þetta verið vegna vegna framkomu brotaþola. Brotaþoli kannaðist ekki við þetta atvik fyrir dómi. Ósannað verður að telja að hugur ákærðu hafi staðið til að meiða brotaþola en háttsemi hennar er sönnuð með framburði hennar og öðrum gögnum málsins. Varðar þessi háttsemi hennar við 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

Ákæruliður 8.

Ákærða skýrði svo frá fyrir dómi að hún kannaðist ekki við að hafa sagt öll þau orð við brotaþola sem ákæra lýtur að. Hún mundi eftir að hafa sagt henni einu sinni að halda kjafti eftir venjulegan ágreining á milli þeirra. Þá kvaðst hún ekki muna eftir að hafa notað orðið „píka“ við brotaþola. Þá kvaðst hún ekki hafa sagt að hún hataði brotaþola heldur hafi hún sagt að hún hataði þetta og þá hafi hún átt við ástandið og samskipti þeirra. Hún kannaðist ekki við að hafa sagt við brotaþola að hún væri ógeðsleg en kannaðist við að hafa sagt „þetta er ógeðslegt.“ Þá kvaðst hún ekki hafa sagt að brotaþoli væri eins og drusla, heldur hafi hún einhvern tíma sagt að hún skyldi ekki fara út í ákveðnum fötum, þá væri hún eins og drusla. Hún kvað þetta ekki illa meint.

Brotaþoli skýrði svo frá fyrir dómi að ákærða hafi sagt að hún væri þroskaheft, píka hafi hún sagt sennilega þrisvar sinnum, hún hafi mjög oft sagt henni að þegja, þá hafi hún einu sinni sagt að brotaþoli líktist dræsu. Hún hafi oftar en einu sinni sagt brotaþola að halda kjafti. Þá hafi hún sagt að brotaþoli væri ógeðsleg og daginn áður en brotaþoli hafi farið í fóstur hafi hún sagt að hún gerði líf ákærðu að helvíti. Hún kvað ákærðu ekki vera alslæma og kvaðst hún ekki hafa viljað að málið gengi svona langt, ákærða hefði frekar átt að fá hjálp. Hún kvaðst hafa forðast að vera heima um helgar vegna áfengisneyslu ákærðu, en hún hafi mest drukkið á þeim tíma og þá hafi yfirleitt alltaf eitthvað gerst, aðallega slæmt orðbragð af hálfu ákærðu. Hún kvað ákærðu ekki hafa þurft mikið áfengi til þess að hegðun hennar breyttist. Hún kvað það sem særði brotaþola mest hafa verið orðbragð ákærðu. Hún kvaðst einhvern tíma hafa spurt ákærðu hvort þær ættu ekki að leita aðstoðar sálfræðings en hún hafi ekki talið ástæðu til þess.

Niðurstaða.

Ákærða kannast ekki við að hafa viðhaft það orðbragð við brotaþolann B sem rakið er í þessum lið ákærunnar að öðru leyti en því að hún kannast við að hafa einu sinni sagt henni að halda kjafti. Brotaþoli kvað ákærðu hafa sagt að hún væri þroskaheft, píka, hún hafi mjög oft sagt henni að þegja og einu sinni sagt henni að halda kjafti. Þá hafi hún einu sinni sagt að brotaþoli líktist dræsu og jafnframt hafi hún sagt að brotaþoli líktist dræsu. Ákærða og brotaþoli eru einar til frásagnar um þessi samskipti og gegn neitun ákærðu er ósannað að hún hafi viðhaft það orðbragð við brotaþola sem rakið er í ákæru að öðru leyti en því að sannað er að hún hafi einu sinni sagt henni að halda kjafti. Varðar þessi háttsemi ákærðu við 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

Sakaferill, viðurlög, sakarkostnaður.

Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur ákærða ekki áður sætt refsingu.

Ákærða hefur með þeirri háttsemi sem hún er sakfelld fyrir unnið sér til refsingar. Hún hefur að mestu leyti játað sök en hefur gefið ákveðnar skýringar á hegðun sinni og réttlætt hana með því að hegðun barna hennar, sérstaklega brotaþolans B, hafi verið óviðunandi. Hafa verður hliðsjón af því að brot hennar beindust að ungum börnum hennar sem bjuggu á heimili hennar og hún bar ábyrgð á. Með þessari háttsemi sinni brást hún því trausti sem börn eiga að bera til móður. Með hliðsjón af öllu framansögðu þykir þó rétt að fresta ákvörðun um refsingu ákærðu og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Miskabótakrafa brotaþolans C er byggð á 26. gr. laga nr. 50/1993 og er þannig rökstudd að um líkamlegt ofbeldi hafi verið að ræða af hálfu ákærðu en hún sé móðir hans og hafi með háttsemi sinni brotið gegn umönnunarskyldum sínum. Þá verði að hafa í huga að árásirnar hafi verið tilefnislausar og fyrirvaralausar með öllu. Brotaþoli á rétt á miskabótum úr hendi ákærðu með vísan til 26. gr. skaðabótalaga og þykja þær hæfilega ákveðnar 100.000 krónur og bera vexti eins og í dómsorði greinir.

Miskabótakrafa brotaþolans B er byggð á 26. gr. laga nr. 50/1993 og er þannig rökstudd að um langvarandi og alvarlegt andlegt og líkamlegt ofbeldi hafi verið að ræða sem valdið hafi brotaþola líkamstjóni og verulegum andlegum áhrifum, en ákærða sé móðir brotaþola og hafi hún með háttsemi sinni brotið gegn umönnunarskyldum sínum. Þá verði að hafa í huga að árásirnar hafi verið tilefnislausar og fyrirvaralausar með öllu. Brotaþoli á rétt á miskabótum úr hendi ákærðu með vísan til 26. gr. skaðabótalaga og þykja þær hæfilega ákveðnar 200.000 krónur og bera vexti eins og í dómsorði greinir.

Þá ber með vísan til 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að dæma ákærðu til greiðslu helmings alls sakarkostnaðar, þar með talinn útlagðan kostnað vegna starfa verjanda á rannsóknarstigi málsins, 306.328 krónur og helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda hennar, Þ-kk-ef Þ-kk-ef hdl., 1.200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk ferðakostnaðar lögmannsins, 118.800 krónur að hálfu. Þá greiði ákærða einnig helming þóknunar réttargæslumanns beggja brotaþola, J-kvk-þgf G-kvk-þf hdl., 1.000.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk ferðakostnaðar lögmannsins, 12.644 krónur að hálfu.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákvörðun um refsingu ákærðu, A, er frestað og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða greiði J-kvk-þgf G-kvk-þgf hdl., f.h. C, 100.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 4. ágúst 2015 til 28. febrúar 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærða greiði J-kvk-þgf G-kvk-þgf hdl., f.h. B, 200.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 30. mars 2014 til 28. febrúar 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærða greiði helming alls sakarkostnaðar, þar með talinn útlagðan kostnað vegna starfa verjanda á rannsóknarstigi málsins, 306.328 krónur og helming málsvarnarlauna skipaðs verjanda hennar, Þ-kk-ef Þ-kk-ef hdl., 1.200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk ferðakostnaðar lögmannsins, 118.800 krónur að hálfu. Þá greiði ákærða einnig helming þóknunar réttargæslumanns beggja brotaþola, J-kvk-þgf G-kvk-þf hdl., 1.000.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk ferðakostnaðar lögmannsins, 12.644 krónur að hálfu.

H-kk-nf O. A-kk-nf