E-216/2017

Mál þetta var höfðað 7. desember 2017 og dómtekið 2. mars sl. Stefnandi var í öndverðu Viðhald og klæðning ehf., Auðunnarstræti 11, Reykjavík. Dómkrafan hefur verið framseld oftar en einu sinni og tilheyrir nú JE lausnum ehf., Túngötu 21, 240 Grindavík. Hér á eftir verður talað um stefnanda burtséð frá því hver átti dómkröfuna á hverjum tíma. Stefndi er Húsfélagið Höfðahlíð 15, Höfðahlíð 15, Akureyri.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 5.399.480 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, af 4.574.880 krónum frá 6. júlí 2017 til 7. júlí sama ár, en frá þeim degi af 5.399.480 krónum til greiðsludags.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda.

Hvor aðili um sig krefst málskostnaðar úr hendi hins.

I

Í mars 2017 tók stefndi tilboði stefnanda í ýmsar utanhússviðgerðir á fasteigninni Höfðahlíð 15, samtals að fjárhæð 3.978.000 krónur auk virðisaukaskatts. Samkvæmt tilboðinu var áætlaður verktími 14 dagar. Verksali skyldi leggja til allt efni, áhöld og vinnupalla og ábyrgjast verkið í eitt ár, en þakvinnu þó í fimm ár. Verkkaupi skyldi leggja til gistihúsnæði fyrir fjóra á meðan verki stæði. Stefnandi mun hafa byrjað á verkinu 22. maí 2017. Óumdeilt er að stefnandi lauk ekki verkinu en ágreiningur er um það hvenær stefnandi hvarf frá því, af hverju og að hve miklu leyti verkinu var lokið. Þann 6. júní gerði stefnandi stefnda reikning að fjárhæð 4.932.720 krónur, sem er tilboðsfjárhæðin að virðisaukaskatti viðbættum, og daginn eftir reikning vegna aukaverka að fjárhæð 824.600 krónur. Þann 6. júlí 2017 sendi starfsmaður stefnanda stefnda tölvupóst þar sem hann kvaðst vilja ljúka verkinu sem fyrst og spurði hvort enn stæði til boða að gista á annarri hæð hússins á meðan. Samdægurs fékk hann það svar að aðrir menn hafi verið fengnir til að ljúka verkinu og væri verið að skoða mál stefnda gagnvart stefnanda. Stefndi væri ósáttur við það hvernig að öllu hefði verið staðið og að ráði lögfræðings væri reikningunum hafnað.

Stefnandi höfðaði mál þetta til greiðslu reikninganna, að frádregnum 360.840 krónum samkvæmt kreditreikningi, útgefnum 13. nóvember 2017, sem hann kveður vera vegna þess hluta verksins sem hafi verið ólokið.

Kröfu stefnda um að stefnanda yrði gert að setja málskostnaðartryggingu var hafnað með úrskurði 25. janúar 2018.

Stefndi lagði fram matsbeiðni í níu liðum 22. mars 2018. Xbyggingatæknifræðingur var dómkvaddur til matsstarfa 5. apríl 2018. Þann 27. ágúst 2018 var hafnað kröfu stefnanda um að matsmaðurinn yrði leystur frá störfum. Sá úrskurður var kærður til Landsréttar þann 31. sama mánaðar. Kærumálið var fellt niður samkvæmt bréfi Landsréttar dags. 17. september 2018 þar sem kærandi hafði ekki afhent kærumálsgögn innan tilskilins frests. Matsgerð X er dagsett 24. júní 2019.

Málið var flutt 31. janúar 2020 og að nýju 29. maí sama ár. Þar sem dómur var ekki kveðinn upp í tæka tíð var það enn flutt að nýju 2. mars sl.

II

Stefnandi byggir kröfu sína á reikningi dags. 6. júní 2017 að fjárhæð 4.932.720 krónur vegna tilboðshluta verksins, reikningi vegna viðbótarverka, dags. 7. júní 2017 að fjárhæð 824.600 krónur og kreditreikningi, dags. 13. nóvember 2017, að fjárhæð 360.840 krónur vegna þess hluta verksins sem hafi verið ólokið. Byggir stefnandi á að hann hafi ekki getað lokið verkinu þar sem stefndi hafi rift samningi þeirra með ólögmætum hætti. Stefnandi byggir á að hann hafi innt af hendi verulega vinnu og stefnda hafi ekki verið heimilt að halda eftir greiðslu að öllu leyti. Sé uppi ágreiningur sé aðeins heimilt að halda eftir greiðslu þess hluta sem deilt er um. Stefndi hafi ekki gert grein fyrir meintu tjóni eða öðrum efnislegum grundvelli þess að honum væri heimilt að halda eftir greiðslu. Stefnda hafi í það minnsta borið að standa skil á þeim hluta kröfunnar sem ekki hafi verið efnislega mótmælt. Stefndi hafi rift samningi aðila fyrirvaralaust 10. júní 2017 og fengið aðra að verkinu án þess að afla sönnunar á verkstöðu með úttekt og ekki gefið stefnanda kost á að gæta hagsmuna sinna. Með því hafi stefndi glatað mögulegum mótbárum sínum við reikningum stefnanda.

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á almennum reglum samninga-, kröfu og verktakaréttar og vísar meðal annars til laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og ÍST30.

Við málflutning byggði stefnandi jafnframt á því að matsmaður hefði verið vanhæfur til að vinna matsgerð í málinu vegna tengsla við B-kk-þf S-kk-þf, sem hafi komið fram sem fyrirsvarsmaður stefnda. Komið hafi fram að B-kk-nf eigi í viðskiptum við verkfræðistofu matsmannsins. Þá beri niðurstöður matsgerðarinnar þess merki að matsmaður sé ekki óvilhallur. Stefndi beri áhættu og ábyrgð á sönnunargildi matsgerðarinnar. Athugasemdir hafi strax eftir fyrsta matsfund verið gerðar við hæfi hans og stefnda hefði þá verið í lófa lagið að fá annan matsmann til verksins. Sönnunargildi matsgerðarinnar sé þvíekkert.

III

Stefndi hafnar því að lög um lausafjárkaup eigi við í málinu. Þá eigi ÍST30 ekki við þar sem staðallinn sé ekki hluti af samningi aðila. Stefndi byggir á að líta beri til laga um þjónustukaup nr. 42/2000 við úrlausn málsins, sbr. 2. tl. 1. mgr. 1. gr. laganna.

Stefndi vísar til þess að tilboð hafi miðað við að verkið yrði unnið á 14 dögum. Það hafi tekið lengri tíma en stefnandi hafi þegar eftir fyrstu viku farið fram á að fá greitt inn á verkið. Hann hafi svo gert þá reikninga sem deilt er um í málinu, en þeir hafi verið án þeirra fylgiskjala sem nauðsynleg væru til að stefndi gæti sótt um endurgreiðslu á virðisaukaskatti vegna verkliða reikninganna. Eftirlitsmaður Einingar Iðju hafi haft afskipti af stefnanda 29. maí 2017 og tilkynnt það til lögreglu daginn eftir og stefnandi ekki unnið frekar við verkið eftir það. Starfsmenn hans hafi svo komið til Akureyrar 10. júní en lögregla aftur haft af þeim afskipti þar sem þeir hefðu ekki atvinnuleyfi. Stefnandi hafi því ekki unnið áfram við verkið. Þegar hann hafi boðist til þess 6. júlí hafi stefndi verið búinn að ráða aðra til að klára verkið. Við skoðun á því sem þá hafði verið unnið hafi komið í ljós að verkið væri haldið göllum.

Stefndi byggir á að reikningar stefnanda séu ófullnægjandi þar sem þeir uppfylli ekki kröfur ríkisskattstjóra til þess að virðisaukaskattur fáist endurgreiddur. Þegar reikningur hafi verið gerður hafi verkinu ekki verið lokið og hann því efnislega rangur og greiðsluskylda stefnda hafi því ekki orðið virk við framvísun reikningsins. Þá sé reikningur vegna viðbótarverka ósundurliðaður. Verði stefnda gert að greiða stefnanda einhvern hluta kröfu hans verði að líta til þess að gjalddagi geti ekki orðið fyrr en framvísað sé fullnægjandi reikningi.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi tekið að sér verk sem starfsmenn hans hafi ekki haft réttindi til að sinna en enginn þeirra hafi haft iðnréttindi. Forsenda samningsins hafi verið fullyrðing fyrirsvarsmanns um aðhann væri sérfræðingur í viðhaldi fasteigna. Svo hafi ekki verið og þjónustan því gölluð, sbr. 2. tl. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000. Þá hafi verkið dregist úr hófi. Stefndi hafi ekki átt annars kost en að rifta samningnum.

Stefndi mótmælir því að dómkvaddur matsmaður hafi verið vanhæfur til að vinna matið. Búið sé að úrskurða um hæfið og sá úrskurður hafi ekki verið kærður. Engin fjárhagsleg tengsl séu milli B-kk-ef S-kk-ef og matsmannsins. B-kk-nf eigi ekki íbúð í Höfðahlíð 15 heldur sonur hans. Stefnandi hafi ekki hnekkt matinu, framkvæmdaaðilar hafi ekki gefið skýrslur í málinu og stefnandi hafi ekki óskað eftir yfirmati til að hnekkja matinu.

I V

Eins og að framan greinir var X byggingatæknifræðingur dómkvaddur matsmaður að beiðni stefnda. Stefnandi byggir á því að matsmaðurinn hafi verið vanhæfur til að vinna verkið og matsgerð hans hafi því ekkert sönnunargildi í málinu. Stefnandi krafðist þess í þinghaldi 31. maí 2018 að dómkvaddur matsmaður yrði leystur frá störfum vegna vanhæfis og annar kvaddur til í hans stað. Með úrskurði upp kveðnum 27. ágúst 2018 var þeirri kröfu hafnað. Stefnandi kærði úrskurðinn en 17. september 2018 var málið fellt niður fyrir Landsrétti þar sem gögnum hafði ekki verið skilað. Ekki hafa komið fram nýjar upplýsingar sem varða hæfi matsmannsins síðan sá úrskurður var upp kveðinn og verður matinu ekki hafnað á grundvelli vanhæfis matsmannsins. Ekki var farið fram á yfirmat. Hins vegar kemur sönnunargildi matsgerðarinnar til athugunar við úrlausn málsins og eru hendur dómara ekki sérstaklega bundnar í því efni, sbr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Verður hér gerð grein fyrir niðurstöðum matsins.

Spurning 1:,, Matsþoli tók að sér að framkvæma endurbætur á þaki fasteignarinnar að Höfðahlíð 15, sem fólust m. a. í því að háþrýstiþvo þakið, fara yfir neglingar á þaki og skipt út því sem þurfti. Síðan átti að húða þak og skorstein með þéttiefnum. Óskað er eftir að matsmaður skoði og meti hvort verkið hafi verið unnið í samræmi við verklýsingu í tilboði og láti í ljós álit á því hvort að galli sé á verkinu. Ef galli er á verkinu er óskað eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvað kostar að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns er svohljóðandi:,, Umrætt efni hentar mjög vel við þéttingar á báruklæddum þökum. Undirbúning verksins og framkvæmd þarf að vanda, til að ná árangri. Hér hefur undirbúningi verið ábótavant sem sést á því að viðloðun efnis við þakstálið er ekki nægjanleg og losnar húðin frá þakstálinu. Einnig sést að húðin hefur rofnað á samskeytum platna. Þakið sem verið var að tryggja, með þessari aðgerð, að mundi ekki leka heldur ekki vatni.

Verk telst því gallað og áætlaður kostnaður við lagfæringar er kr. 530.000 +VSK eða 657.200 m/vsk. E35%- V65%.“

Spurning 2:,, Matsþoli tók að sér sprunguviðgerðir á fasteigninni Höfðahlíð 15 og mála húsið utan eins og fram kemur í verklýsingu. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort verkið sé gallað. Ef verkið telst gallað er óskað eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvað kostar að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns:,, Verklýsing og lýsing á fyrirhugaðri viðgerð er ásættanleg. Framkvæmdin er á hinn bóginn ekki í samræmi við verklýsinguna. Ekki er sjáanlegt að ein einasta sprunga hafi verið söguð upp, sem hefði þurft að gera í mörgum tilfellum. Sprungur sem eru á hreyfingu. Grunnmálun yfir viðgerðir er ábótavant, sem sjá má að yfirmálning tollir ekki við viðgerðina. Nauðsynlegt er að yfirfara allar sprunguviðgerðir, endurvinna þær eftir þörfum og mála alla steinfleti að nýju.

Verkið telst því gallað og áætlaður kostnaður við lagfæringar á sprungum er kr. 405.000 +VSK eða 502.200 m/vsk., E40% - V60% og endurmálun kr. 1.100.000 +VSK eða 1.364.000 með VSK, E50%- V50%.“

Spurning 3:,, Matsþoli framkvæmdi endurbætur á vatnsbrettum við glugga, með því að höggva lausa múrhúð af, endurmúra og grunna með acryl. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort verkið sé gallað og þá hvað kosti að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns: „Matsþoli framkvæmdi endurbætur á vatnsbrettum undir gluggum, höggva átti lausa múrhúð af, grunnað með Acrylog endurmúrað með Atlas M. múrblöndu. Ekki hefur komið fram undir hvaða glugga/gluggum múrhúð var laus og hve mikil viðgerðin var. Á einum stað er brotinn endi á gluggabretti sem ekki hefur verið gert við. Endurmúrun á lausri múrhúð á glugga brettum, ef hún hefur verið gerð, er fullnægjandi.“

Spurning 4: „Matsþoli framkvæmdi endurbætur á dyraopi í lagnaklefa í kjallara, sem fólst í að slípa málningu af, múra kanta og grunna með acryl. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort verkið sé gallað og þá hvað kosta muni að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns:,, Matsþoli framkvæmdi endurbætur á dyraopi í lagnaklefa á vesturhlið, sem fólust í því að slípa málningu af, grunna með acryl og múrað með Atlas M múrblöndu og pússa. Ekki er hægt að sjá galla á verkinu, þó áferð og múrkleprar séu grófari og meiri en reyndur múrari léti sjást eftir sig. Telst því framkvæmdin standast verklýsingu sem er í gögnum matsþola.“

Spurning 5: „Matsþoli tók að sér að framkvæma endurbætur á svölum neðri hæðar sem fólust í því að brjóta upp múrhúðun og morkna steypu og steypt í að nýju og húða svalagólfið með flotmúr o. fl. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort verkið sé gallað og svo er að hann meti kostnað við að bæta úr göllunum.

Svar matsmanns: „Matsþoli tók að sér aðframkvæma endurbætur á svölum neðri hæðar sem fólust í því að brjóta upp múrhúðun og morkna steypu. Slá upp mótum, grunna með akryl og steypa í skemmdir með Sakret steypu. Húða síðan gólf svala með Weber flotmúr og kant svala með Weber Rep 983. Yfirborð svala neðri hæðar er þannig að viðgerð telst fullnægjandi samkvæmt verklýsingu matsþola.“

Spurning 6:,, Matsþoli tók að sér endurbætur á palli við anddyri, sem fólst í að fjarlægja lausa múrhúð og steypu og ganga frá pallinum og þrepum að honum með steypu. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort verkið sé gallað og svo er að hann meti kostnað við að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns:,, Matsþoli tók að sér að framkvæma endurbætur á anddyri, palli og þrepum á norðurhlið hússins, sem fólust í því að brjóta upp múrhúð og morkna steypu. Slá upp mótum, grunna með akryl og steypa í skemmdir með Sakret steypu. Húða síðan gólf og þrep með Weber flotmúr og loka síðan opi sem var hægra megin á tröppum með hleðslu, húða með Atlasblöndu og pússa.

Mat á hvort verker unnið í samræmi við verklýsingu og hvort verk teljist gallað. Í þessum verklið hefur eitthvað farið úrskeiðis, viðgerðin molnar í burtu og ber steypan stendur eftir. Verk telst því gallað og þarf að endurgera frá grunni. Áætlaður kostnaður við lagfæringar á anddyrispalli og tröppum er kr. 300.000 + VSK eða 372.000 m/vsk., E50%- V50%“

Spurning 7: „Matsþoli tók að sér að skafa og pússa tréverk á húsinu og mála það. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort verkið sé gallað og svo er að hann meti kostnað við að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns:,, Matsþoli tók að sér að skafa og pússa tréverk á húsinu og mála það í tveimur umferðum með Kjörvara 16. Tréverk telst vera þakkantar, gluggar og hurðir, aðrar en aðalinngangshurðir sem eru nýlegar og eru þær ekki teknar með. Gluggar hafa ekki verið nægjanlega vel undirbúnir undir málningu og verður því ending og árangur lélegur, áferð gróf og misþykkt málningarlagið á timbrinu. Þakkantar eru með grófa áferð vegna ófullnægjandi undirbúnings. Ekki hefur verið lokið við verkliðinn.

Mat á hvort verk er unnið í samræmi við verklýsingu og hvort verk teljist gallað. Léleg undirvinna skilar lélegum árangri og er nauðsynlegt að yfirfara allt tréverk og endurmála það eftir þörfum til að ásættanlegur árangur náist. Verk telst því gallað og áætlaður kostnaður við lagfæringar á málun timburs er kr. 600.000 +VSK eða 744.000 m/vsk., E30%- 70%.“

Spurning 8:,, Matsþoli tók að sér að laga hellulögn að kjallaraíbúð og leggja í hana snjóbræðslurör. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort verkið sé gallað og svo er að hann meti kostnað við að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns:,, Matsþoli tók að sér að laga hellulögn að kjallaraíbúð og leggja í hana snjóbræðslu rör. Samkvæmt verklýsingu matsþola átti að taka upp gömlu hellurnar og breikka stíginn um helming, sem málvenja þýðir að tvöfalda. Grafa upp mold og setja möl í staðinn. 20 mm snjóbræðslurör átti að leggja undir hellur og með upphaf og endi í lagnaklefa. Hellum (af sömu stærð) fjölgað um helming, sem málvenja þýðir það að koma með jafn margar og fyrir eru.

Mat á hvort verk er unnið í samræmi við verklýsingu og hvort verk teljist gallað. Þegar verkið er skoðað kemur í ljós að grafið vera um 20 sm niður í moldina, í stað þess að grafa niður á frostfrítt dýpi, min. 80 smog stígur breikkaður um 50% í stað 100% og ekkert grafið út fyrir kant á nýjum hellum sem þarf að vera að lágmarki 30 sm. Undir hellur voru ekki settar snjóbræðslulagnir, en í þeirra stað voru settir rafstrengir í sandinn undir hellunum. Ekki er sama stærð á hellum og fyrir voru. Nýjar hellur eru aðeins 50% af breidd þeirra sem fyrir voru. Hellum fjölgaði því um meira en 100% í stykkjatali, þó flöturinn stækkaði einungis um 50%. Þá var því einnig lýst í verklýsingu matsþola að leggja ætti nýjar hellur fremst en nota gömlu hellurnar baka til, en það ekki gert. Verk telst því gallað og þarf að vinna alla verkliði frá byrjun. Áætlaður kostnaður við breikkun stígs er 580.000 +VSK eða 719.200 m/vsk., meðaltal verkliða í verkþættinum E30%-70%.“

Spurning 9:,, Matsþoli gerði matsbeiðanda reikning fyrir aukaverk dags 4. júní 2017 fyrir viðgerð á gluggum, fyrir lagningu snjóbræðslukapals í pall við anddyri og fyrir að skipta um timbur ofan anddyris. Óskað er eftir að matsmaðurinn leggi mat á hvort að þessi verk séu gölluð og svo er að hann meti kostnað við að bæta úr göllunum.“

Svar matsmanns:,, Matsþoli gerði matsbeiðanda reikning fyrir aukaverk dags. 7. júní 2017 fyrir að endurnýja glugga í sameign, viðgerð á glugga í kjallara, skipta um timbur ofan anddyris, setja snjóbræðslukapal í anddyrispall og tröppur og undirbúningsvinnu fyrir steypu bílastæðis.

Mat á hvort þessi verk séu gölluð. Við skoðun sést að glugginn hefur ekki verið rifinn úr og endurnýjaður. Eingöngu hefur verið skipt um gler og glerlista. Ef skoðuð er aðgerðin að skipta um gler í glugga þá er hún ekki rétt unnin og verður því að teljast gölluð. Hliðarlistar ná of langt niður og þarf að stytta þá. Múrað hefur verið undir glugga og droparauf fyllt og lokað. Þetta þarf að brjóta upp og endurgera. Verk telst gallað og áætlaður kostnaður við lagfæringar er 50.000 kr. +VSK eða 62.000 m/vsk. E20%- V80%.

Ekki kemur fram í gögnum á hvaða kjallaraglugga viðgerð fór fram og umfang talið minniháttar, er hann því ekki tekinn með.

Timbur ofan anddyris er eingöngu í þakkanti. Ef timbur í þakkanti hefur verið endurnýjað að hluta þá er ekki gerð athugasemd við útkomu þeirrar framkvæmdar. En eðlilegast hefði verið að endurnýja þakkantinn á allri hliðinni, þegar litið er til þess hvernig er að vinna þetta verk.“

V

Dómarar málsins gengu á vettvang og sérfróður meðdómandi í tvígang. B-kk-nf S-kk-nf gaf skýrslu af hálfu stefnda. Þá kom X matsmaður fyrir dóminn auk vitnanna K-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef húsasmíðameistara, H-kk-ef H-kk-ef pípulagningameistara og K-kk-ef A-kk-ef G-kk-ef múrara.

Lög um þjónustukaup nr. 42/2000 eiga við um samning aðila, sbr. 2. tl. 1. mgr. 1. gr. laganna. Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laganna skal útseld þjónusta, sem veitt er í atvinnuskyni, ávallt vera byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti sem tíðkast hverju sinni. Í 5. gr. sömu laga segir að seljandi þjónustu skuli gæta þess að hún sé í samræmi við almennar reglur, staðla, reglur sem stjórnvöld setja, stjórnvaldsákvarðanir og lög sem gilda um veitta þjónustu í þeim tilgangi að vernda öryggi neytenda. Samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 9. gr. laganna telst seld þjónusta gölluð ef árangur af verki stenst ekki kröfur skv. 4. gr. eða seld þjónusta víkur frá almennum öryggiskröfum, sbr. 5. gr. og samkvæmt 2. tl. einnig ef seljandi þjónustu hefur gefið rangar eða villandi upplýsingar í auglýsingum eða öðrum tilkynningum sem beint er að almenningi eða neytanda sérstaklega enda hafi þær verið forsenda fyrir kaupum á þjónustu. Stefndi byggir á að stefnandi hafi blekkt hann til að gera samning um verkið með því að lýsa því að vera sérfræðingur í húsaviðgerðum en enginn starfsmaður hafi haft iðnréttindi sem til þurfti. Sá maður sem stefndi var í samskiptum við um tilboðið hefur ekki komið fyrir dóminn né neinn annar sem að verkinu kom. Stefnandi hefur ekki mótmælt þeirri staðhæfingu stefnda að þeir sem unnu verkið hafi verið ófaglærðir og verður það talið sannað. Stefnandi byggir hins vegar á því að ekki sé skylt að hafa iðnréttindi til að vinna þau verk sem stefnandi tók að sér. Samkvæmt grein 2.3.5. í byggingareglugerð nr. 112/2012 eru framkvæmdir utanhúss, svo sem endurnýjun þakklæðningar, þakkanta, veggklæðninga og glugga ekki byggingarleyfisskyldar þegar notað er eins eða sambærilegt efni og frágangur er þannig að útlit byggingar sé ekki breytt eða breyting er óveruleg. Af því leiðir að ekki er skylt að hafa meistararéttindi til að annast verkið. Er það álit dómsins að stefndi losni ekki undan greiðsluskyldu að öllu leyti vegna skorts á sérþekkingu heldur verði að meta hvort árangur af verkinu var fullnægjandi.

Tilboð stefnanda, dags. 17. júlí 2017, var sundurliðað eftir verkþáttum og verður hér leyst úr hverjum þætti fyrir sig.

Þak og skorsteinn skyldu háþrýstiþvegin, negling yfirfarin og lausum nöglum skipt út fyrir 60 mm þak skrúfur, nagla- og skrúfuhausar og öll samskeyti hjúpuð tilgreindu varnarefni, þak og skorsteinn húðað með tilgreindu efni og blikklok fest á skorstein. Að áliti matsmanns var verkið gallað og áætlar matsmaður kostnað við lagfæringar 657.200 krónur. Vettvangsskoðun staðfesti að þak lekur, frágangur þeirra nagla sem var skoðaður er ekki í samræmi við leiðbeiningar framleiðanda þakviðgerðarefnisins og rifur höfðu myndast við samskeyti þakplatna. Þó að efnið hafi aðeins verið lagt til að lengja líftíma klæðningarinnar um tíu ár er óviðunandi að þakið leki eftir tvö ár. Er það álit dómsins að verkið hafi verið verulega gallað og gera þurfi við allt þakið.

Sagað skyldi í allar sprungur, minnst 25 mm inn og þær hreinsaðar, botn fylltar, grunnað yfir og að því loknu fyllt upp í með múrblöndu og pússað. Í matsgerð segir að ekki hafi verið sjáanlegt að ein einasta sprunga hafi verið söguð upp. Í skýrslu matsmanns fyrir dómi kom fram að hann hafi ekki kjarnaborað til að skoða þetta heldur hafi hann ráðið þetta af ásýnd veggjanna, það myndi vera far eftir sagarblað en það hafi hann hvergi séð. Við vettvangsskoðun var þetta skoðað, sérstaklega tveir staðir þar sem sprungur höfðu verið og af þeirri skoðun mátti ráða að niðurstaða matsmanns um þetta atriði væri ekki hafin yfir vafa. Verður að telja að skoðun matsmanns á þessu hafi ekki verið svo ítarleg sem æskilegt hefði verið og því ósannað að sprunguviðgerðir hafi verið ófullnægjandi.

Samkvæmt matsgerð var gert við vatnsbretti, kanta við dyraop og svalir neðri hæðar og staðfesti vettvangsskoðun það.

Við anddyrispall og þrep skyldi öll laus múrhúð og morkin steypa höggvin burt, mótum slegið upp, grunnað og steypt og gólf og þrep húðuð með flotmúr. Kantur skyldi einnig húðaður og opi lokað með hleðslu, húðað yfir og pússað. Niðurstaða matsmanns var að eitthvað hafi farið úrskeiðis í þessum verkþætti, viðgerðin molni burt og ber steypan standi eftir. Við vettvangsskoðun mátti sjá ummerki um viðgerð sem ekki stenst kröfur. Efni sem hafði verið dregið upp á eldri steypu var þá farið að flagna mikið og nær öruggt að sú flögnun haldi áfram. Er það álit dómsins að þessi vinna hafi verið gölluð.

Veggir, svalir og anddyrisskyggni skyldu háþrýstiþvegin, grunnuð og máluð tvær umferðir. Niðurstaða matsmanns um að sprunguviðgerðir væru ófullnægjandi leiddi til þess aðhann taldi þurfa að endurmála húsið. Hins vegar er það, eins og áður greinir, álit dómsins að ósannað sé að sprunguviðgerðir hafi verið ófullnægjandi. Af því leiðir að ekki verður lagt til grundvallar að mála þurfi húsið að nýju en litið til þess að verkið var ekki fullklárað.

Timbur í gluggum skyldi skafið, pússað og málað tveimur umferðum. Óumdeilt er að gluggarnir eru jafngamlir húsinu og því að mati dómsins ekki óeðlilegt að botnstykki gætu verið farin að fúna. Mörg gömul málningarlög eru á gluggunum sem gera ásýnd þeirra þannig að ljóst er að um gamla glugga er að ræða. Að áliti dómsins er vinna stefnanda fullnægjandi miðað við þær forsendur sem gefnar voru.

Lagfæra og breikka skyldi stíg að kjallaraíbúð. Hellur skyldu teknar upp og stígur breikkaðu rum helming, mold grafin upp, möl sett í staðinn og þjappað. Þá skyldi leggja 20 mm snjóbræðslurör, hellum fjölgað um helming og þær lagðar niður. Í matsgerð kemur fram að ekki hafi verið grafið niður í frostfrítt og að vinna við snjóbræðslukerfi hafi ekkiverið í samræmi við verklýsingu stefnanda þar sem notaðir voru rafmagnskaplar í stað snjóbræðsluröra sem ætluð eru fyrir vatn eða frostlög. Staðfestir ljósmynd matsmanns frá matsskoðun þetta. Kostnaður við rekstur rafmagnssnjóbræðslukerfis er mun meiri envið notkun hitaveituvatns. Verður að telja þetta verk gallað.

Samkvæmt tilboðinu skyldi byggður stoðveggur við bílastæði og þrep lögð að hellustíg. Vitnið K-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf húsasmíðameistari kvaðst hafa lokið við uppsláttinn og uppsláttur sem hefði verið unnin af hálfu stefnanda hafi vart verið nothæfur. Jafnmikil vinna hafi verið að lagfæra hann og að byrja frá grunni. Verður talið að þessi framkvæmd hafi verið gölluð.

Stefnandi krefst greiðslu fyrir verkpalla og vinnu með verkpöllum. Verkpallar voru nauðsynlegir við sprunguviðgerðir og málningu veggja og glugga. Í samræmi við það sem áður er rakið um kröfur er lúta að þessum liðum verður fallist á að stefnandi eigi rétt á greiðslu fyrir þetta.

Stefnandi gerði reikning vegna aukaverka að fjárhæð 824.600. Fyrsti liður reikningsins er fyrir að rífa glugga úr sameign, smíða nýjan og setja hann í. Við vettvangsgöngu var ekki bent á nýjan glugga í sameign. Hins vegar hafði verið skipt um gler í einum glugga í stigahúsi ogvirðist vera um þann glugga að ræða. Ekki verður fallist á að það sé fullnægjandi að skipta um gler þegar samið hafði verið um nýjan glugga og er verkið því gallað.

Gerð er krafa um greiðslu fyrir viðgerð á glugga í kjallara. Hvorki kom fram við skoðun matsmanns né við vettvangsgöngu við hvaða glugga væri átt. Er því ekki hægt að taka til greina kröfu um þann verklið.

Af vettvangsgöngu var ráðið að skipt hafi verið á timbri ofan anddyris og snjóbræðslukapall hefði verið lagður í anddyrispall og tröppur og ekki séð að framkvæmd þeirra verkliða væri gölluð.

Síðasti liður reiknings vegna aukaverka er fyrir undirbúningsvinnu við steypt bílaplan. Vitnin K-kk-nf Ö-kk-nf H-kk-nf húsasmíðameistari og H-kk-nf H-kk-nf pípulagningameistari báru að vinna hafi þurft verkið meira og minna aftur. Snjóbræðslu lögnin hafi verið fjarlægð og henni fargað. Taka hafi þurft steypustyrktar-stálið og leggja að nýju þar sem snjóbræðslurörin hafi verið lögð ofan á stálið í stað þess að hafa það undir stálinu, næst jarðveginum. Einnig hafi þurft að jafna betur undir steypuna með jarðvinnutækjum. Liggja fyrir reikningar frá þeim dags. 28. og 30. júní 2017, samtals að fjárhæð 366.483 krónur. Verður að telja verkið gallað en vinna stefnanda hafi þó nýst stefnda að nokkru leyti.

VI

Stefndi byggir á því að reikningar frá stefnanda séu ófullnægjandi. Stefndi eigi rétt til að fá endurgreidd 60% virðisaukaskatts af vinnu við húsið en reikningarnir fullnægi ekki þeim kröfum sem ríkisskattstjóri gerir til að virðisaukaskattur fáist endurgreiddur. Af hálfu stefnda hafi því verið mótmælt, þegar við útgáfu reikningsins, að greitt yrði samkvæmt honum, enda verkinu þá ekki lokið. Engin sundurliðun hafi fylgt og stefndi því ekki átt þess kost að ganga úr skugga um réttmæti hans. Síðari reikningurinn hafi verið alveg ósundurliðaður þrátt fyrir ákvæði 34. gr. laga nr. 42/2000. Verði stefnda gert að greiða hluta kröfunnar hljóti greiðslan að vera háð því að stefnandi gefi út reikning sem geri stefnda kleift að fá virðisaukaskatt af vinnuliðnum endurgreiddan. Gjalddagi kröfu stefnanda geti ekki orðið fyrr en hann framvísi reikningi sem uppfylli þær kröfur.

Hafi ekki verið samið um verð getur neytandi, samkvæmt 1. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, krafist þess að seljandi geri honum sundurliðaðan reikning fyrir hinni seldu þjónustu til að hann geti séð með hvaða hætti heildarverð þjónustunnar er reiknað út. Í 2. mgr. 34. gr. segir að neytandi beri ekki að greiða seljanda fyrir þjónustu fyrr en hann hefur fengið reikning sem er í samræmi við ákvæði 1. mgr. og gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Reikningur sá sem stefnandi gaf út 6. júní, að fjárhæð 4.932.720 krónur var í samræmi við tilboð það sem lá til grundvallar verkinu. Samkvæmt 1. mgr. 34. gr. laga um þjónustukaup nær réttur neytanda til þess að fá sundurliðaðan reikning ekki til slíkra tilvika. Í reikningnum er tilgreint að vinna sé 52% fjárhæðarinnar og efni 48%. Stefndi hefur ekki bent á opinber fyrirmæli sem þessi reikningur gangi gegn þó hann staðhæfi að hann hafi fengið þær upplýsingar hjá starfsmönnum skattsins að reikningurinn uppfylli ekki skilyrði þess að virðisaukaskattur fáist endurgreiddur. Verður ekki fallist á þá málsástæðu stefnda að greiðsluskylda hafi ekki stofnast vegna þess að reikningnum hafi verið áfátt. Stefndi átti hins vegar rétt á að fá nánari sundurliðun á reikningi útgefnum 7. júní 2017, sbr. 1. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000.

Samkvæmt því sem greinir í kafla V er það niðurstaða dómsins að vinnu stefnanda við þak, anddyrispall og þrep, snjóbræðslu- og hellulögn að kjallaraíbúð, byggingu stoðveggjar við bílastæði og þrepa að hellustíg, glugga í sameign og undirbúning fyrir steypt bílaplan hafi verið verulega áfátt. Verður einnig litið til þess, sem áður greinir, að enginn á vegum stefnanda hafi haft sérþekkingu til að vinna verkið en stefndi staðið í þeirri trú að sá sem stýrði verkinu væri múrarameistari, sbr. 2. tl. 1. mgr. 9. gr. laga um nr. 42/2000. Á stefndi rétt til afsláttar, sbr. 13. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup sem er metinn að álitum 2.6 00.000 krónur. Samkvæmt því greiði stefndi stefnanda 2.799.480 krónur.

Samkvæmt framangreindu hefur stefndi haldið eftir mun hærri fjárhæð en nemur dæmdum afslætti og verður að telja að hann hafi ekki með réttu mátt ætla að greiðsla fyrir verkið félli niður að öllu leyti. Verður stefndi því dæmdur til greiðslu dráttarvaxta. Reikningar voru gefnir út áður en verki lauk og var kreditreikningur gefinn út 13. nóvember 2017. Í ljósi framangreinds verður upphafstími dráttarvaxta miðaður við höfðun máls þess, 27. nóvember 2017, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dóm þennan kveða upp A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari sem dómsformaður, en hún fékk málinu úthlutað sem dómsformaður 14. janúar 2021, og með henni meðdómsmennirnir H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari og A-kk-nf Ö-kk-nf B-kk-nf byggingaverkfræðingur.

Dómsorð :

Stefndi, Höfðahlíð 15 húsfélag, greiði stefnanda, JE lausnum ehf., 2.799.480 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 27. nóvember 2017 til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.