S-1015/2013

Mál þetta, sem þingfest var 28. maí 2013 og dómtekið 10. mars sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettri 7. maí 2013, á hendur X, kt. 000000-0000, [...], Y, kt. 000000-0000, [...], og Z, kt. 000000-0000 [...], „fyrir fjárdrátt á tímabilinu 15.10.2004 til 22. maí 2009 með því að hafa, í sameiningu sem eigendur og daglegir stjórnendur einkahlutafélagsins [...], ákærði X sem stjórnarformaður og ákærðu Y og Z sem meðstjórnendur, dregið [...]. fjórhliða hefil af gerðinni Syntex s/n AB/103619, sem var í eigu Íslandsbanka hf. kt. 000000-0000, en [...]. hafði umráð yfir samkvæmt fjármögnunarleigusamningi við Glitni, sem var í eigu Íslandsbanka hf. Ákærðu afhentu hefilinn til I. sem greiðslu upp í kaup á nýrri vél og nýttu þannig andvirðið til reksturs [...].

Er talið að brot þetta varði við 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Er þess krafist að ákærðu verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu S-kk-ef S-kk-ef hdl., f.h. Íslandsbanka hf., kt. 000000-0000, f.h. Ergo, kt. 000000-0000, er þess krafist að Y greiði kröfuhafa skaðabætur að fjárhæð 1.107.072 auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 22.05.2009 sem er riftunardagur samningsins þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.“

Ákærðu komu fyrir dóminn 3. janúar sl. og neituðu sök en kváðu rétt að I hafi verið afhent vélin. Þá mótmæltu ákærðu skaðabótakröfunni. Þann sama dag var þingfest framhaldsákæra þar sem bótakröfunni var beint að öllum ákærðu. Mál þetta var upphaflega þingfest 28. maí 2013 í Héraðsdómi Reykjavíkur vegna mistaka og var sent Héraðsdómi Reykjaness samkvæmt bókun þar um 2. desember 2013. Var málið því fyrst tekið fyrir í Héraðsdómi Reykjaness þann 3. janúar sl. Aðalmeðferð málsins fór fram 10. mars sl. og var málið dómtekið að málflutningi loknum.

Málsatvik.

Samkvæmt gögnum málsins gerði [...]. samning um fjármögnunarleigu á Syntex fjórhliða hefli þann 14. september 2004. Var Trésmiðjan sögð leigutaki en seljandi var I, kt. 000000-0000. Var samningurinn gerður á eyðublað merkt Glitni. „Kaupverð“ var 1.100.000 krónur án virðisaukaskatts og fyrirframgreidd leiga sögð 330.000 krónur. Eftirstöðvar voru 770.000 krónur. Lágmarksfjöldi gjalddaga var 60 með fyrsta gjalddaga 15. október 2004 og var samningstími til 14. október 2009. Þá kemur fram að greiðsla þann 15. október 2004 sé 0 krónur og 59 greiðslur með eins mánaðar millibili, í fyrsta sinn 15. nóvember 2004, 14.702 krónur. Þá er leigugjald eftir lok lágmarksleigutíma 3.506 krónur. Að auki segir í samningnum að hann miðist í upphafi við USD 25%, JPY 15%, EUR 40% og CHF 20% og endanleg fjárhæð í erlendri mynt ráðist af gengi á útborgunardegi samningsins. Vátryggt sé hjá Sjóvá. Í sérstökum skilmálum segir að stofngjald kr. 15.400 og vextir frá útborgunardegi greiðist með einum gjalddaga. Virðisaukaskattur leggist á heildarleigugreiðslu samnings og leigugjald greiðist í byrjun hvers leigutímabils. Fyrir hönd Trésmiðjunnar ritar ákærði X á samninginn. Enn fremur taka ákærðu X og Y á sig sjálfskuldarábyrgð á fullum efndum samningsins. Fyrir hönd leigusala rita starfsmenn Glitnis á samninginn.

Í 5. grein í almennum skilmálum samningsins segir m.a. að meðan að samningurinn er í gildi megi leigutaki ekki framselja hið leigða eða afhenda nema með samþykki Glitnis.

Sama dag og samningur þessi var undirritaður gáfu I. út reikning með eignarréttarfyrirvara fyrir sölu á vélinni að fjárhæð 1.100.000 krónur auk virðisaukaskatts.

Greitt var samkvæmt ofangreindum leigusamningi en 15. desember 2008 gerðu Glitnir Fjármögnun ehf. og [...]. skilmálabreytingu þannig að samkomulag var gert um að gjalddögum sem voru komnir í vanskil frá 15. október 2008 til og með 15. desember 2008 var bætt við höfuðstól samningsins og frá og með 15. janúar 2009 yrðu fjórir vaxtagjalddagar þannig að eingöngu yrði greiddur vaxtaþáttur afborgana samkvæmt greiðsluáætlun til og með 15. apríl 2009. Lengdist samningurinn þannig um fjóra mánuði og átti að ljúka með lokagreiðslu 14. febrúar 2010 í stað 14. október 2009. Eftirstöðvar samningsins voru 305.151 króna. Samþykktu ákærðu X og Y þessa skilmálabreytingu en ákærða Z ritaði undir hana sem vottur.

Hinn 11. maí 2009 sendi lögmannsstofa [...]ehf. innheimtubréf þar sem tekið var fram að ógreiddar leigugreiðslur væru frá 15. janúar 2009 og fjórir gjalddagar gjaldfallnir.

Hinn 19. maí 2009 sendi kröfueigandi [...] símskeyti þar sem tilkynnt var um riftun á samningnum vegna vanskila og skorað á [...] að afhenda leigusalanum hið leigða. Ákærðu urðu ekki við þeirri áskorun.

Í stjórn [...]. var ákærði X sem stjórnarformaður og framkvæmdastjóri, ákærði Y sem meðstjórnandi og ákærða Z meðstjórnandi. Prókúru höfðu ákærðu X og Y. Var félagið úrskurðað gjaldþrota 3. mars 2011. Við eftirgrennslan kom í ljós að [...] hafði á einhverjum tímapunkti afhent I ehf. hefilinn upp í kílvél sem þeir keyptu af I og gerðu nýjan samning og héldu áfram að greiða af fyrri samningi við Glitni.

Undir rekstri málsins lagði bótakrefjandi fram endurútreikning á kröfu Glitnis sem bótakrefjandi byggði á niðurstöðum dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 600/2011 og 464/2012. Var gerð breyting á bótakröfunni þannig að ákærðu yrði með dómi gert að greiða bótakrefjanda 394.503 krónur auk tilgreindra vaxta. Kemur fram á skjalinu að um bráðabirgðaendurútreikning sé að ræða.

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærða Z kom fyrir dóminn og kvaðst ekki vita annað um málið en að samningur hafi verið gerður um hefilinn. Ákærða hafi ekkert komið nálægt rekstri félagsins og hafi verið sett í stjórn þar sem þurft hafi þrjá aðila í stjórn þegar félagið var stofnað. Ákærða kvaðst ekkert hafa vitað um innihald samningsins né hvað varð um hefilinn. Ákærða hafi ekkert vitað um reksturinn og hafi aldrei setið stjórnarfundi né skrifað undir ársreikninga.

Ákærði X kom fyrir dóminn og kvað umræddan hefil hafa farið til I í Hafnarfirði í skiptum fyrir aðra vél. Ákærði taldi að I hefðu selt hefilinn til Ístaks. Ákærði kvað hefilinn hafa verið lélegan í upphafi og fyrirtækið ákveðið að taka stærri vél og því hafi verið ákveðið að I tækju hefilinn upp í stærri vél sem þeir fengu líka hjá I. Ákærði kvaðst hafa talið að hann væri að kaupa hefilinn á sínum tíma þar sem útborgun hafi verið greidd og félagið hafi greitt afborganir í kjölfarið. Þeir hafi litið svo á að um lánssamning hafi verið að ræða og seljandi hafi haft veð í vélinni. Ákærði kvaðst ekki muna til að hann hafi lesið skilmála fjármögnunarsamningsins þegar kaupin voru gerð. Þá kvaðst ákærði ekki vita hvort H-kk-nf hjá I hafi fengið leyfi hjá Glitni til að yfirtaka vélina. Ákærði kvaðst hafa verið stjórnarformaður og haft þau verkefni að sinna daglegum rekstri félagsins ásamt meðákærða Y. Ákærði kvaðst ekki telja að fyrirtækið hafi verið að auðgast á einum eða neinum þegar þeir létu vélina upp í stærri vél. Tilgangurinn hafi verið sá að geta boðið betri þjónustu en félagið hafi haldið áfram að greiða af eldri vélinni. Ákærði kvaðst aldrei hafa ætlað sér að gera neitt rangt. Ákærði kvað sig og Y hafa verið starfsmenn félagsins í upphafi en mest hafi verið um fimm starfsmenn. Aðspurður kvað ákærði þennan fjármögnunarsamning vera fyrsta samninginn sem félagið gerði. Ákærði kvaðst gera sér grein fyrir muninum á leigusamningi og kaupsamningi. Þá kvað ákærði Trésmiðjuna hafa haldið áfram að greiða af samningnum um hefilinn og einnig af nýjum samningi vegna kílvélarinnar. Ákærði minntist þess ekki að hafa gert Glitni sérstaka grein fyrir því að hefillinn hafi farið til I en frumkvæðið hafi komið frá I.

Ákærði Y kom fyrir dóminn og kvaðst hafa starfað við [...]. Staðfesti ákærði að Trésmiðjan hafi gert fjármögnunarleigusamning við Glitni. Hefillinn hafi verið keyptur af I. Hefillinn hafi ekki getað sinnt þeim þörfum sem ætlast var til svo þeir höfðu samband við I og sögðu farir sínar ekki sléttar. I áttu aðra vél sem hentaði rekstri ákærðu betur og var því gerður nýr samningur við I þannig að hefillinn var afhentur I og þeir fengu nýju vélina afhenta. Taldi ákærði að I hafi séð um allan frágang í sambandi við viðskiptin. Þeir hafi aldrei talið að neitt athugavert væri við þau viðskipti en þeir hafi haldið áfram að greiða til Glitnis af eldri samningnum. Ákærði kvaðst hafa litið svo á að þeir hafi keypt hefilinn í upphafi en Glitnir talinn eigandi þar til vélin væri að fullu greidd. Þeir hafi litið svo á að um áframhaldandi samning hafi verið að ræða við I þegar þeir fengu stóru vélina og hefillinn hafi verið settur upp í nýju vélina. Félagið hafi síðan greitt af tveimur samningum í kjölfari.

Forsendur og niðurstöður.

Ákærðu öll eru sökuð um fjárdrátt með því að hafa á tímabilinu 15.10.2004 til 22. maí 2009, í sameiningu sem eigendur og daglegir stjórnendur einkahlutafélagsins [...], kt. 000000-0000, ákærði X sem stjórnarformaður og ákærðu Y og Z sem meðstjórnendur, dregið [...] ehf. fjórhliða hefil af gerðinni Syntex s/n AB/103619, sem var í eigu Íslandsbanka hf., kt. 000000-0000, en [...]. hafði umráð yfir samkvæmt fjármögnunarleigusamningi við Glitni, sem var í eigu Íslandsbanka hf. Ákærðu afhentu hefilinn til I. sem greiðslu upp í kaup á nýrri vél og nýttu þannig andvirðið til reksturs [...]. Er brotið heimfært undir 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í 247. gr. almennra hegningarlaga er skilyrði fyrir því að brot sé refsivert að það sé unnið af ásetningi. Ákæru Y og X hafa lýst því svo fyrir dóminum að upphaflegu viðskiptin hafi verið við I ehf. og seinni viðskiptin einnig. Þeir hafi ekki vitað annað en að seinni gjörningurinn hafi verið löglegur og þess vegna hafi þeir greitt af báðum samningunum þar til félagið fór í gjaldþrot eða í þrjú ár. Engin gögn liggja fyrir um viðskiptin vegna nýju vélarinnar og hefur frásögn ákærðu X og Y um þau ekki verið dregin í efa. Þá liggur ekki fyrir svo óyggjandi sé hvort eða hversu mikið er eftir af kaupverði eða eftir atvikum leiguverði hefilsins en kærandi hefur lagt fram einhliða endurútreikning á eftirstöðvum samningsins sem byggður er á dómum Hæstaréttar Íslands nr. 600/2011 og 44/2012. Í því hlýtur að búa sú yfirlýsing að ágreiningur sé um gildi upphaflegu kröfuna, gengistryggingu hennar og meðferð innborgana og þá einnig hvort samningurinn sé í eðli sínu kaupsamningur eða leigusamningur en ákærðu héldu því fram fyrir dóminum að þeir hafi talið sig vera að undirrita kaupsamning þar sem Glitnir hefði veðréttindi í vélinni.

Ákærðu héldu áfram að greiða af upphaflegum samningi við Glitni. Telur dómurinn að með því hafi ákærðu sýnt fram á að ekki hafi verið ásetningur hjá þeim um að hagnast á gjörningnum. Er því slíkur vafi uppi um ásetning ákærðu eins og háttseminni er lýst í ákæru að sýkna ber þau af öllum sakargiftum. Að þessum niðurstöðum fengnum ber að vísa bótakröfunni frá dómi.

Með vísan til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga ber að leggja allan sakarkostnað á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærðu allra, L-kk-ef K-kk-ef hrl., sem eru hæfilega ákveðin 251.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Á-kvk-nf G-kvk-nf kveður upp dóm þennan.

Dómsorð.

Ákærðu öll eru sýkn í máli þessu.

Bótakröfunni er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærðu, L-kk-ef K-kk-ef hrl., 251.000 krónur, skal greiddur úr ríkissjóði.

Á-kvk-nf G-kvk-nf.

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 25.3. 2014.