E-3014/2012

Mál þetta var höfðað 19. september 2012 og dómtekið 21. maí 2014.

Stefnandi er B-kk-nf V-kk-nf,[...], en stefndi er Vörður tryggingar hf., Borgartúni 25, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 5.307.528 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 5.127.542 krónum frá 1. ágúst 2010 til 9. október 2011 og höfuðstólsfærist þeir vextir árlega, í fyrsta sinn 1. ágúst 2010, og þá beri fjárhæðin 5.127.542 krónur, að þeim vöxtum meðtöldum, dráttarvexti samkvæmt 9. gr. laganna frá 9. október 2011 til greiðsludags og höfuðstólsfærist dráttarvextir árlega, í fyrsta sinn 9. október 2012, og af 179.986 krónum með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. laganna frá 23. maí 2011 til greiðsludags og höfuðstólsfærist dráttarvextir árlega, í fyrsta sinn 23. maí 2012.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst þess að vera sýknaður af dómkröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

I.

Málsatvik

Stefnandi lenti í slysi 23. ágúst 2007 í Noregi við akstur mótorkross vélhjóls eða torfærumótorhjóls. Hann var skoðaður af lækni á slysadeild sama dag og slysið varð en fram kemur í sjúkraskrá að hann hafi dottið í mótorkrossbraut og fengið hjólið yfir sig. Hann hafi þá kvartað yfir verkjum á hægra axlarsvæði.

Stefnandi var í fyrstu meðhöndlaður án aðgerðar en talið var að um algjört liðhlaup í hægri axlahyrnulið væri að ræða. Hann var tvívegis skoðaður eftir þetta og reynt að plástra niður liðhlaupið. Þá var stefnanda vísað til O-x-ef T-x-x bæklunarlæknis í ágúst 2007 og þann 30. ágúst 2007 var framkvæmd aðgerð á öxlinni.

Þann 6. september 2007 var stefnda tilkynnt um slysið en atvikinu er lýst svo á þar til gerðu eyðublaði að stefnandi hafi verið að leika sér á crosshjóli, steypst fram fyrir sig og lent á öxlinni. Jafnframt kemur fram í tilkynningunni að þau meiðsl sem hlotist hafi af slysinu hafi verið að liðband sem haldi viðbeini við axlahyrnu hafi slitnað.

Stefnandi var tryggður sjúkra- og slysatryggingu hjá stefnda samkvæmt vátryggingarskírteini nr. TR-0120658–2, sem gilti frá 1. ágúst 2007. Málsaðilar komu sér saman um að óska eftir mati R-kk-ef J-kk-ef bæklunarlæknis á afleiðingum slyssins, þ.e. tímabili tímabundins missis starfsorku stefnanda og varanlegri örorku. Var einnig eftir því óskað að matslæknirinn kannaði fyrra heilsufar tjónþola og aflaði til þess vottorðs eða læknabréfs frá heimilislækni eftir þörfum.

Í örorkumati R-kk-ef frá 5. október 2009 var sjúkrasaga hans rakin og kemur fram að eftir ofangreinda aðgerð 30. ágúst 2007 hafi hann enn haft veruleg einkenni frá hægri öxl og hafi hinar ýmsu meðferðir ekki skilað árangri. Gekkst hann undir aðgerð 8. júlí 2008 við sliti í axlarhyrnulið þar sem ytri endi hægra viðbeinsins var fjarlægður. Var honum ráðlagt að sinna sjúkraþjálfun eftir þetta. Þá kom fram að stefnandi tæki svefnlyf og verkjalyf.

Í niðurstöðu matsins segir að vegna áverka á hægri öxl stefnanda af völdum slyssins hefði tímabundin læknisfræðileg örorka hans verið 100% frá slysdegi 23. ágúst 2007 til 31. desember 2008 og varanleg læknisfræðileg örorka 15%.

Fram kemur í örorkumati R-kk-ef að stefnandi hafi kvartað undan álagsverkjum í vinstri öxl. Myndgreiningarrannsóknir á þeirri öxl frá 30. apríl 2009 sýni merki sjúkdóms, þ.e. kalkanir við festu ofan- og neðankambsvöðva og slitbreytingar á axlahyrnulið. Einnig hafi greinst los á liðvör liðskálar í vinstri öxl aftan og ofan til [sic] í liðskálinni. Telur R-kk-nf að þar geti verið um að ræða afleiðingar slyss eða margendurtekins álags. Hins vegar væri einkenna frá vinstri öxlinni hvergi getið í læknisnótum eða læknisvottorðum, sem lágu fyrir vegna slyssins frá 23. ágúst 2007 til 27. apríl 2009. Í niðurstöðu R-kk-ef kemur fram að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum sé ekki hægt að tengja einkenni frá vinstri öxlinni við slysið. Varðandi fyrra heilsufar stefnanda kom fram í matsgerð R-kk-ef að stefnandi hefði ávallt verið heilsuhraustur, verið í líkamsrækt og stundað íþróttir.

Fram fór bótauppgjör á grundvelli örorkumats R-kk-ef 23. maí 2011. Tekið var við þeim bótum frá stefnda með fyrirvara af hálfu stefnanda um að vextir og lögmannskostnaður væru ekki að fullu bættir.

Að beiðni stefnanda voru bæklunarlæknarnir Á-kk-nf K-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf dómkvaddir 15. október 2010, til að meta líkamlega áverka stefnanda af völdum slyssins og afleiðingar þeirra. Var sérstaklega óskað eftir að fram kæmi hvort matsbeiðandi ætti sér sjúkrasögu er áhrif gæti haft á matið. Er hún rakin í matinu. Þar kemur fram að einkenni frá vinstri öxl hafi fyrst verið nefnd í gögnum málsins frá 30. apríl 2009 en þá hafi verið gerð röntgenrannsókn, tölvusneiðmyndarannsókn og segulómskoðun á öxlinni og hafi þá komið fram kalkanir í ofankambsvöðva- og neðankambsvöðvafestum, svo og los á aftari og neðri liðvör/liðböndum. Þann 22. október 2009 hafi verið framkvæmd aðgerð á vinstri öxl þar sem gerð var festing á aftari og neðri liðvör með liðspeglunartækni. Í matsgerð læknanna kemur fram að engin samtímagögn á fyrstu vikum eða mánuðum eftir slysið styðji beina/einstaka orsök áverka á vinstri öxl. Þeir telji að endurtekið ofálag á löngum tíma, til dæmis við líkamsrækt, eða endurteknir smááverkar, séu líklegri orsakavaldur fyrir einkennum stefnanda í vinstri öxl heldur en einn einstakur áverki. Varðandi sjúkrasögu stefnanda kemur fram í matsgerðinni að stefnandi hafi almennt verið heilsuhraustur og að hann hafi ekki orðið fyrir öðrum teljandi slysum en vélhjólaslysinu. Niðurstaða matsmanna er sú að varanleg læknisfræðileg örorka af völdum slyssins sé 15% og að axlarmein stefnanda í vinstri öxl tengist slysinu ekki. Fram kemur að matsmenn telji að ekki hafi verið frekari bata að vænta þremur mánuðum eftir liðspeglunaraðgerð á hægri öxl og stöðuleikapunktur því verið 8. apríl 2009.

Stefnandi óskaði þá eftir dómkvaðningu yfirmatsmanna og 1. júlí 2011 voru M-kk-nf T-kk-nf hæstaréttarlögmaður og bæklunarlæknarnir G-kk-nf A-kk-ef og Y-kk-nf Ó-kk-nf dómkvaddir, til að skoða og meta heilsufarsástand stefnanda og afleiðingar slyssins, tímabundinn missi starfsorku hans og varanlega læknisfræðilega örorku og loks hvort matsbeiðandi eigi sér sjúkrasögu er áhrif geti haft á þetta mat.

Í matsgerð yfirmatsmanna kemur fram að stefnandi greini frá því að hann hafi ekki orðið fyrir neinum slysum, hvorki fyrir né eftir mótorkrossslysið, er hafi getað orsakað vinstra axlarmein hans. Í matsgerðinni kemur einni fram að stefnandi hafi virst líkamlega fullhraustur fram að slysinu og að engin gögn séu um axlarvandamál eða áverka á þeim tíma.

Niðurstaða meirihluta yfirmatsmanna, þeirra G-kk-ef og Y-kk-ef, er sú að varanleg læknisfræðileg örorka stefnanda sé talin 15%. Töldu þeir ólíklegt að kvartanir frá vinstri öxl hafi í raun komið fram fyrr en í byrjun árs 2009 og samtímaheimildir styðji að sú hafi verið raunin. Jafnframt töldu þeir ólíklegt að yfirmatsbeiðandi hefði fengið áverkamerki þau í vinstri öxl í slysinu 23. ágúst 2007 án þess að fá nokkur einkenni þar um strax og í hæsta máta vafasamt að tengja þetta tvennt.

Fram kemur það mat þeirra að þrátt fyrir óljósan „áverkamekanisma“ í slysinu, með því að B-kk-nf kastaðist af hjólinu og veltist um, töldu þeir slysið sem slíkt ekki ólíklegt til að valda þeim skaða sem lýst er. Hins vegar sé, ef eitt slys hafi valdið breytingum eða áverkjamerkjum, líklegt að með hafi fylgt blæðing í axlarliðinn og því allnokkur einkenni. Taka þeir fram að það skorti á skráningu í samtímaheimildum til að styðja slíka niðurstöðu. Stefnandi hafi haft tíð samskipti yfir meðferðartímann við mismunandi lækna, sem sinntu honum, sem og sjúkraþjálfara. Fullyrðingar um að ekki sé óvanalegt að kvartanir frá einu líkamssvæði yfirskyggi kvartanir frá öðru séu þær meiri, telja yfirmatsmenn haldlitlar og varla hægt að ganga út frá því sem gefnu að slík yfirsjón hafi átt sér stað enda getur orsaka liðbreytinganna í vinstri öxl allt eins verið að leita annars staðar. Geri tíð samskipti yfir meðferðartímann þetta enn ólíklegra og hefði meðferðaraðilum verið í lófa lagið að taka t.d. segulómun af vinstri öxl mun fyrr en gert var, ef kvartanir frá vinstri öxl hefðu á annað borð verið til staðar.

Yfirmatsmaðurinn M-kk-nf T-kk-nf hæstaréttarlögmaður skilaði séráliti þar sem hann komst að þeirri niðurstöðu að afar líklegt sé að áverkinn á vinstri öxlinni hafi átt upptök sín í mótorkrossslysinu 23. ágúst 2007. Stefnandi hefði hvorki fyrir né eftir slysið orðið fyrir meiðslum á vinstri öxl. Þá hefði hann ekki ofreynt öxlina með kraftlyftingum. Taldi hann að ekki hefði verið sýnt fram á aðrar orsakir axlarmeinsins og afar ólíklegt að þær stöfuðu af líkamshrörnun hjá ungum og hraustum manni á svo skömmum tíma. Metur hann varanlega læknisfræðilega örorku stefnanda 15% vegna axlarmeinsemdar þessarar.

Með bréfi lögmanns stefnanda til stefnda 9. september 2011 var m.a. vísað til niðurstöðu minnihluta yfirmatsmanna og krafist viðurkenningar á bótaskyldu stefnda úr sjúkra- og slysatryggingu stefnanda vegna örorku stefnanda sem ætti rætur að rekja til áverka á vinstri öxl hans. Því hafnaði stefndi með bréfi 29. september 2011.

Á meðal gagna málsins eru jafnframt vottorð C-x-x P-x-x S-x-x, bæklunarskurðlæknis á Lovisenberg Diakonale Sykehus, dagsettt 16. nóvember 2010 og 8. mars 2011, en hún meðhöndlaði stefnanda eftir tilvísun frá O-x-x T-x-x vegna áverka á hægri öxl. Fram kemur í vottorði hennar að hann hafi við eftirlit í mars 2009 nefnt verki í vinstri öxl og var af því tilefni sendur í rannsóknir 30. apríl 2009. Þar sem stefnandi hafi haft verki hafi læknirinn framkvæmt stöðugleikaaðgerð á vinstri öxl hans en eftir hana hafi hann átt við verulega erfiðleika að stríða og fundið til verkja. Lýsir læknirinn því að þrátt fyrir meðhöndlun með sprautu hafi stefnandi ekki fengið fullan bata en virki vel. Er það mat hennar að enginn vafi leiki á því að orsakasamhengi sé á milli áverka á vinstri öxl stefnanda og slyssins 23. ágúst 2007.

Þá er einnig á meðal gagna málsins vottorð Ö-kk-ef S-x-x, sjúkraþjálfara og sérfræðings í manuelterapi, dagsett 19. október 2010, en hann starfar með C-x-x P-x-x og meðhöndlaði stefnanda. Er það mat hans að mjög sennilegt sé að stefnandi hafi slasast á báðum öxlum í slysinu 2007.Einnig er á meðal gagna málsins greinargerð S-kk-ef Ó-kk-ef, sjúkraþjálfara, dagsett 29. janúar 2011.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu fyrir dóminum og læknarnir R-kk-nf J-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf, Á-kk-nf K-kk-nf, G-kk-nf A-kk-nf, Y-kk-nf Ó-kk-nf, C-x-x P-x-x S-x-x, O-x-x T-x-x, og sjúkraþjálfararnir Ø-x-x S-x-x og S-kk-nf Ó-kk-nf.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á séráliti M-kk-ef T-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem mat varanlega læknisfræðilega örorku stefnanda 15% vegna vinstri axlarinnar. Hann gerir sérstaklega athugasemd við þá niðurstöðu matsmanna og yfirmatsmanna að áverka og einkenni frá vinstri öxl sé ekki hægt að tengja við slysið. Staðhæfir hann að þau einkenni verði ekki rakin til neins annars en slyssins sem bein eða óbein afleiðing þess. Telur hann sig eiga rétt á bótum úr hendi stefnda vegna 15% örorku, í samræmi við sérálit M-kk-ef. Auk þess hefur hann uppi kröfu vegna vangoldins lögfræðikostnaðar vegna þegar greiddra bóta. Þann hluta dómkrafnanna byggir stefnandi á þeirri miklu vinnu sem lögmaður hans hafi þurft að leggja út í til að fá þær bætur greiddar. Stefndi hafi hafnað greiðslu bótanna og hafi töluverð vinna hlotist af því að innheimta þær. Krefur stefnandi stefnda samtals um 5.307.528 kr. og er krafan sundurliðuð í stefnu.

Stefnandi byggir kröfu sína um örorkubætur vegna áverka á vinstri öxl, á sjúkra- og slysatryggingu, sem stefnandi hafi verið tryggður fyrir hjá stefnda, samkvæmt vátryggingarskírteini nr. TR-0120658 – 2, sem hafi gilt frá 1. ágúst 2007. Stefndi hafi viðurkennt bótaskyldu gagnvart stefnanda úr þeirri tryggingu en hafni þó greiðslu bóta úr tryggingunni vegna tjóns af völdum áverka á vinstri öxl stefnanda, sem hann telji ósannað að leitt verði til slyssins 23. ágúst 2007. Stefnandi haldi því aftur á móti fram að skilyrði bótaskyldu stefnda séu uppfyllt. Byggi stefnandi á því að áverkinn á vinstri öxl hans sé annað hvort bein eða afleidd afleiðing af slysinu. Ítarleg gagnaöflun hafi leitt í ljós að stefnandi hafi verið heilsuhraustur og engin vandamál eða óþægindi haft í öxlum eða axlasvæðum fyrir slysið. Hann hafi ekki heldur eftir það hlotið áverka á vinstri öxl vegna annars slyss eða tjónsatviks. Hvort sem vinstri öxlin hafi verið veik fyrir eða ekki verði áverkinn á henni ekki rakinn til neins annars atviks en slyssins 23. ágúst 2007 eða samverkandi þátta, svo sem vegna aukins álags á vinstri öxlina og meiri beitingar vinstri handar vegna hins mikla áverka á hægri öxlinni og takmarkaðrar getu stefnanda á beitingu hægri handar vegna þess í langan tíma. Bendi stefnandi á að meirihluti yfirmatsmanna nálgist matsefnið út frá þeirri einu forsendu hvort slysið eitt og sér hafi valdið áverkanum á vinstri öxl tjónþola en fjalli ekki um ofangreint.

Telur stefnandi að ekkert hafi komið fram í heilsufarssögu stefnanda, sem geri líklegt að hann hafi borið áverka á vinstri öxlinni fyrir slysið. Hafni stefnandi sem rakalausri þeirri viðbáru matsmanna, þ.e. bæklunarlæknanna, að skortur á samtímaskráningu um óþægindi stefnanda í vinstri öxl þýði það að skortur sé á sönnun um orsakasamband milli slyssins og meinsemdarinnar í vinstri öxl.

Stefnandi leggur þunga áherslu á að allir matslæknarnir telji að áverkinn á vinstri öxl stefnanda geti verið afleiðing slyss eða margendurtekins álags. Telji þeir slysið 23. ágúst 2007 sem slíkt ekki ólíklegt til að valda skaða á öxlinni. Þrátt fyrir að orsaka liðbreytinganna í vinstri öxlinni geti allt eins verið að leita annars staðar komi ekkert fram í matsgerðunum um sannreynd atvik fyrir slysið, hvorki eitt sér eða fleiri saman, sem hafi orsakað liðbreytingarnar. Niðurstöður byggi á hreinum getgátum, sem þeir ekki nefni, um eitthvað annað eða önnur atvik sem hent hafi stefnanda. Ekki verði byggt á hinu læknisfræðilega mati matslæknanna, eins og því sé háttað, um að bótaskylda stefnda nái ekki til áverkans á vinstri öxl stefnanda. Í máli þessu hafi stefnandi axlað þá sönnunarbyrði sem til megi ætlast og beri stefnda að sanna hið gagnstæða,

Stefnandi kveðst taka með öllu undir forsendur og niðurstöður í sératkvæði yfirmatsmanns, M-kk-ef T-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem styðji niðurstöðu sína við vottorð þeirra lækna og sjúkraþjálfara sem meðhöndluðu stefnanda eftir slysið. Telur stefnandi að hann hafi nægilega sannað orsakasamband milli meinsemdarinnar í vinstri öxl hans og slyssins 23. ágúst 2007. Sé það stefnda að sanna hið gagnstæða, þ.e. að útilokað sé að áverkinn á vinstri öxl stefnanda verði rakinn til slyssins 23. ágúst 2007 eða afleiðinga þess, hvort heldur sem einstaks atviks eða samverkandi með öðrum. Meta eigi tjónið til 15% varanlegrar læknisfræðilegrar örorku. Það tjón beri stefnda að bæta að fullu úr sjúkra- og slysatryggingunni.

Ekki sé ágreiningur um útreikning fjárhæðar tjónsins. Um forsendur útreikningsins sé vísað til vátryggingarskírteinis og skilmála sjúkra- og slysatryggingar stefnda. Framreikningur grunnfjárhæðarinnar 25.640.060 krónur fram til 1. ágúst 2010 byggist á ákvæði 13. gr. skilmálanna að vísitölubinding örorku vari aldrei lengur en í þrjú ár frá slysdegi. Vísað er til dómkrafna um lagarök fyrir vaxta- og dráttarvaxtakröfunni, sbr. 12 gr. í skilmálunum og 48. gr., 50. gr., 121. gr. og 123. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, en dráttarvaxta sé krafist frá þeim tíma er eitt ár hafi verið liðið frá kröfubréfi 9. september 2011. Þá hafi stefnandi í síðasta lagi sannanlega lagt fram þær upplýsingar, sem þörf hafi verið á fyrir stefnda til að meta tjónsatvik og fjárhæð bóta.

Stefnandi byggir kröfu sína um lögmannsþóknun, 179.986 krónur, vegna þegar greiddra bóta, á 1. gr. I.1, sbr. 16. gr. gjaldskrár Lögmanna Bæjarhrauni 8, sem stefnda hafi borið að miða við og reiknast með hliðsjón af vinnuframlagi lögmanns stefnanda, m.a. vegna ólögmætrar höfnunar stefnda á bótagreiðslu til stefnanda og með tilliti til hagsmuna sem fólgnir hafi verið í bótakröfu stefnanda, bótagreiðslu stefnda 23. maí 2011, ábyrgðar lögmanns vegna þeirra hagsmuna og þeirrar fyrirhafnar og vinnu lögmanns sem nauðsynleg hafi verið til að ná fram þeirri bótagreiðslu. Þessi þóknun lögmanns stefnanda sé hluti þess kostnaðar, sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna slyssins og því hluti af tjóni hans. Stefnanda hafi verið nauðsynlegt að njóta aðstoðar lögmanns til heimtu bótanna. Hafi stefndi viðurkennt bótaskyldu að þessu leyti. Þessum kröfulið sé einnig í hóf stillt og stefndi ekki sýnt fram á að þóknunin sé ósanngjörn eða óeðlileg eftir atvikum. Stefnda beri samkvæmt almennum bótareglum að bæta stefnanda allt fjártjón, sem af slysinu hafi hlotist, sbr. 48. gr., 49. gr., 121. gr. og 122. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Til þess heyri þóknun, sem stefnandi þurfi að greiða lögmanni sínum fyrir að annast málið fyrir sína hönd gagnvart stefnda.

Vísað sé til dómkrafna um lagarök fyrir dráttarvaxtakröfunni, sbr. og gr. 12 í skilmálunum og 50. gr. og 123. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga en dráttarvaxta sé krafist frá 23. maí 2011 þegar stefndi greiddi ófullnægjandi bætur að þessu leyti eða aðeins að hluta. Að öðru leyti vísar stefnandi til laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, almennra reglna skaðabótaréttar og vátryggingaréttar. Þá vísar stefnandi til laga um lögmenn nr. 77/1998, einkum 24. gr., samkeppnislaga nr. 44/2005, einkum 10. gr., og siðareglna Lögmannafélags Íslands, einkum 10. gr. Auk áðurgreindra lagareglna um almenna vexti og dráttarvexti af vátryggingabótum og skaðabótum sé vísað til 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Kröfur um málskostnað auk virðisaukaskatts styðji stefnandi við 1. mgr. 130. gr., sbr. 3. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt með síðari breytingum, þar sem stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur aðili.

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir kröfu um sýknu aðallega á því að ósannað sé að óbættu líkamstjóni sé til að dreifa. Mat minnihluta yfirmatsmanna á læknisfræðilegu álitaefni feli í sér enga sönnun um óbætt líkamstjón stefnanda andspænis öndverðu mati fimm bæklunarskurðlækna.

Stefndi kveður það óumdeilt að slys stefnanda sé bótaskylt á grundvelli skilmála sjúkra- og slysatryggingar þeirrar sem stefnandi hafi keypt hjá stefnda. Á því sé hins vegar byggt af hálfu stefnda að allt tjón stefnanda vegna slyssins sé að fullu bætt. Niðurstaða allra þriggja matsgerðanna sem fyrir liggi séu samhljóða, varanleg læknisfræðileg örorka er 15%.

Allir þeir læknar sem fengnir hafi verið að verki við að meta afleiðingar tjóns stefnanda hafi lagt mat á fyrirliggjandi læknisfræðileg gögn og komist að niðurstöðu, byggðri á læknisfræðilegri þekkingu og áralangri starfsreynslu sem bæklunarskurðlæknar og sem matsmenn og sérfróðir meðdómsmenn. Að auki hafi þeir stutt matsniðurstöðu sína sérstaklega við læknisfræðilegar rannsóknir sem gerð hafi verið grein fyrir í fræðiritum á sviði læknisfræði sem matsmenn hafi vísað til. Niðurstaða allra hafi verið sú sama.

Þá sé til þess að vísa að niðurstaða þeirra um að orsakasamband sé ósannað sé í samræmi við margítrekuð dómafordæmi þar sem einmitt hafi verið lagt til grundvallar að tjónþoli verði að bera hallann af sönnunarskorti þegar einkenni koma ekki fram í kjölfar slyss fyrr en nokkru síðar, hvað þá heldur svo löngu síðar sem hér um ræði, tuttugu mánuðum eftir slys. Í þessu sambandi skuli áréttað að ekki nægi fyrir bótakrefjanda að byggja á einhvers konar útilokunarsönnun, að þar sem önnur skýring einkenna sé ekki sönnuð þá sé sannað að einkennin séu afleiðingar slyss. Sönnunarbyrðinni verði ekki velt yfir á forsendum sem þessum.

Með vísan til ofanritaðs sé þannig algerlega sannað að stefnandi hafi átt rétt á bótum fyrir 15% læknisfræðilega örorku, sbr. grein 3.2 í skilmálum tryggingarinnar, sem nú þegar hafi verið bætt. Með vísan til þessa, og sérstaklega niðurstaðna matsmanna, sé einnig beinlínis og algerlega ósannað að tjón stefnanda sé annað og meira en þegar hafi verið bætt.

Stefnandi hafi uppi kröfu vegna meints vangoldins lögfræðikostnaðar. Henni mótmælir stefndi. Fyrst skuli áréttað að sjúkra- og slysatrygging stefnanda bæti almennt ekki kostnað sem þennan heldur einvörðungu kostnað við öflun nauðsynlegra læknisvottorða, sbr. grein 9.4 í skilmálum stefnda nr. S-2 vegna sjúkra- og slysatryggingar. Stefndi hafi allt að einu afráðið og greitt stefnanda hæfilegan lögfræðikostnað. Stefndi kveður umkrafinn kostnað umfram það sem raunhæft sé og réttmætt. Verði í því sambandi sérstaklega að horfa til þess að vinna við mál þetta á vegum stefnanda sé langt umfram tilefni. Niðurstaða um afleiðingar slyss stefnanda hafi verið óbreyttar allar götur frá því R-kk-nf J-kk-nf bæklunarskurðlæknir mat þær í matinu sem málsaðilar stóðu saman að. Stefndi verði ekki dregin til ábyrgðar gagnvart kostnaði við umfangsmikla vinnu á vegum stefnanda sem engu hafi skilað.

Þá hafi stefnandi uppi dráttarvaxtakröfu. Henni sé einnig mótmælt enda skilyrði greiðslu slíkra vaxta, umfram þá sem þegar hafi verið greiddir, ekki fyrir hendi. Ef á slíka kröfu væri fallist fæli það í sér að verið væri að taka mat lögfræðings á læknisfræðilegu úrlausnarefni fram yfir mat fimm lækna sem allir séu sérfræðingar á því sviði sem á reyni. Slíkt myndi horfa svo til tíðinda, að mati stefnanda, að dráttarvextir yrðu fyrst dæmdir frá dómsuppsögudegi því fyrr væri hugtaksskilyrðum 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 ekki fullnægt.

Stefndi vísar til áðurgreindra lagaraka er varði sýknukröfu. Krafa um málskostnað styðjist við 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafist sé álags á málskostnað er nemi virðisaukaskatti, stefndi reki ekki virðisaukaskattsskylda starfsemi og beri því nauðsyn til að fá dæmt álag er þeim skatti nemi úr hendi stefnanda.

IV.

Niðurstaða

Stefnandi krefst greiðslu úr slysatryggingu sem hann keypti hjá stefnda og telur orsakatengsl vera á milli áverka á vinstri öxl og slyss sem hann lenti í þann 23. ágúst 2007 í Noregi. Áður hafði hann fengið greiddar bætur úr tryggingunni vegna áverka á hægri öxl en óumdeilt var að þeir áverkar væru af völdum slyssins. Hvorki er ágreiningur um gildi tryggingarinnar né útreikning bótakröfu.

Ágreiningur aðila er tvíþættur. Annars vegar lýtur hann að því hvort orsakatengsl séu á milli ofangreinds líkamstjóns stefnanda og slyssins. Hins vegar að því hvort stefnandi eigi rétt á greiðslu á lögmannskostnaði umfram þann kostnað sem stefndi hefur nú þegar greitt en fyrirvari var gerður við uppgjör bóta um þann þátt.

Stefnandi telur áverka á vinstri öxl hans vera af völdum slyssins 23. ágúst 2007 rétt eins og áverkar hægri axlar enda verði þeir ekki raktir til neins annars en slyssins. Skipti því ekki máli í þessu sambandi hvort meinsemd hafi verið til staðar í öxlinni fyrir slysið og meðverkandi ástæður valdi tjóninu eða hvort slysið hafi leyst meinsemdina úr læðingi. Þessu til stuðnings vísar stefnandi til niðurstöðu minnihluta matsmanna samkvæmt yfirmati 1. júlí 2011 og niðurstöðu C-x-x P-x-x S-x-x, Ö-x-x S-x-x og S-kk-ef Ó-kk-ef.

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því að ósannað sé með öllu að orsakatengsl séu á milli áverka á vinstri öxl og slyssins. Styðst hann við niðurstöður matsgerða sem eru á meðal gagna málsins.

Eins og rakið hefur verið í kafla um málavexti hafa sex matsmenn komið við sögu við örorkumat stefnanda vegna fyrrgreinds slyss, þar af fimm bæklunarskurðlæknar, fjórir þeirra dómkvaddir, sem allir gáfu skýrslu fyrir dóminum. Niðurstaða þeirra er á sama veg hvað varðar orsakatengsl á milli áverka vinstri axlar stefnanda og slyssins. Telja þeir að áverka sem þennan megi annað hvort rekja til einstaks atviks, þ.e. slyss eða endurtekins álags sem geti verið margs konar og margþætt. Engin samtímagögn styðji hið fyrrgreinda. Þá bar læknunum saman um að miðað við áverka af þeirri stærðargráðu sem hér um ræði, væri líklegast að stefnandi hefði kennt sér meins þegar eftir slysið eða mjög fljótlega í kjölfar þess. Eigi tjónið rætur að rekja til endurtekins álags eða smááverka sé afar einstaklingsbundið hvenær einkennin komi fram og sé það nátengt ýmsum atriðum, svo sem líkamsbeitingu, rýrnun vöðva og hversu harðgerður viðkomandi sé. Algengt sé að menn veiti fyrstu einkennum ekki eftirtekt eða leiði þau hjá sér.

Fyrir liggur í gögnum málsins að stefnandi vakti fyrst athygli á einkennum í vinstri öxl í mars 2009 sem varð til þess að hann var sendur í rannsókn 30. apríl 2009 sem staðfesti umtalsverðan axlaráverka. Fyrir þann tíma er í læknagögnum ekki getið um umkvartanir þær sem hann hefur sjálfur borið um að hafa vakið athygli á. Bæklunarlæknir hans í Noregi, O-x-x T-x-x, bar um það að stefnandi hefði aðeins kvartað undan hægri öxlinni en hefðu umkvartanir komið fram er tengdust vinstri öxl hefði verið rétt að skrá þær, ef ekki á fyrri stigum þá við skoðun sérfræðings. C-x-x P-x-x S-x-x bar um að hún myndi í dag ekki eftir slíkum umkvörtunum enda hefði hvorki hún né aðrir skráð upplýsingar um það í sjúkraská. Ástæða þess sé eflaust sú að hún hafi einbeitt sér að hægri öxlinni enda um bráðaáverka að ræða.

Að mati dómsins styður ofangreint ekki að áverkar stefnanda hafi hlotist við einn einstakan atburð, þ.e. rúmu einu og hálfu ári fyrr. Telja hinir sérfróðu meðdómsmenn nokkur atriði skipta meginmáli, sem fær stoð í ofangreindum matsgerðum og framburði læknanna fyrir dómi. Í fyrsta lagi kom fram hjá stefnanda fyrir dómi að hann hefði verið með báðar hendur á stýri er slysið varð. Hann hafi ekki fengið högg á hendurnar frá stýrinu heldur hafi þær gefið eftir og í framhaldinu hafi hann kastast fram á við og lent á hægri öxlinni með fyrrgreindum afleiðingum. Stefnandi man ekki hvort hjólið, sem síðan lenti á honum, hafi rekist í vinstri öxlina. Hafi liðáverki orðið við slysið er að mati sérfróðra meðdómenda fullvíst að mjög sárir verkir hefðu samstundis fylgt og þannig ekki hjá því komist að geta þeirra strax við komu á slysadeild. Í öðru lagi verði að telja að þrátt fyrir að stefnandi hafi tekið sterk verkjalyf, sem hefðu mjög líklega sljóvgað tilfinningu hans fyrir verkjum í vinstri öxl, eru yfirgnæfandi líkur á því að hann hefði fljótlega farið að kenna sér meins, ekki síst vegna þess að hægri höndin var nánast óstarfhæf og því þurfti hann að beita þeirri vinstri mun meira en áður. Í þriðja lagi sé líklegra en ekki að blæðing hefði þá komið fram, þó hún sæist ekki útvortis, hefði hún orsakað bólgur, verki og hreyfiskerðingu vegna hins mikla áverka á neðri og aftari liðvör vinstri axlar stefnanda. Vegna þessa hafi verið líklegra en ekki að stefnandi hefði getið um einkenni mun fyrr en raun varð á í einhverjum af endurkomum hans á bæklunardeildina eftir slysið og það þá skráð í læknagögn.

Hvað varðar læknisvottorð C-x-x og framburð fyrir dómi, þar sem hún ber ákveðið að hún telji bein orsakatengsl á milli áverka á vinstri öxl stefnanda og slyssins, er til þess að líta að hún byggir niðurstöðu sína fyrst og fremst á sinni faglegu reynslu af afleiðingum slysa sem hún telur sambærileg við slys stefnanda. Mat hennar hnekkir ekki heildstæðu mati dómkvaddra matsmanna og meirihluta yfirmatsmanna. Er sönnunargildi vottorðsins því takmarkað hvað þetta atriði varðar.

Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið er það mat dómsins að ekki sé sannað að áverkar vinstri axlar stefnanda tengist með beinum hætti slysinu í ágúst 2007.

Kemur þá til skoðunar hvort nægilega sé sannað að axlaráverkann megi rekja til slyssins með óbeinum hætti eins og stefnandi heldur fram. Eins og vikið var að telja matsmenn, ef undan er skilinn minnihluti yfirmatsmanna, að líklegri orsakavaldur fyrir einkennum stefnanda sé endurtekið álag eða smááverkar og ítrekuðu þeir það mat sitt fyrir dóminum. Ástæðurnar geta verið samtvinnaðar og margþættar en stefnandi hafi, eins og áður segir, verið líkamlega virkur og ekki annað vitað en að líkamlegt ástand hans hafi verið gott og iðkaði hann bæði hefðbundnar íþróttir og þær sem krefjast meira álags. Aðspurðir fyrir dómi kváðust læknarnir þó ekki geta útilokað að áverkana mætti rekja með óbeinum hætti til slyssins og þá þannig að það hefði leyst úr læðingi eða ýft upp einkenni sem fyrir voru.

Áður er að því vikið að í gögnum lækna sé ekki getið um einkenni, þ.e. verki, frá vinstri öxl fyrr en einu og hálfu ári eftir slysið. Hafi áverkarnir tengst slysinu með óbeinum hætti sé ekki ólíklegt að einkenna verði fyrst vart svo löngu eftir það. Hins vegar má hið sama segja um áverka sem eiga sér önnur upptök, þar sem einkenni hefðu komið fram óháð slysinu þetta löngu síðar. Til þess er að líta að hvergi í hinum norsku læknagögnum er getið um óstöðugleika vinstri axlar, en yfirgnæfandi líkur eru á að slík einkenni kæmu fram við los á liðvör af þeirri stærðargráðu sem lýst er í segulómrannsókn í apríl 2009. Jafnframt hefði óstöðugleiki átt að koma fram við aukna beitingu á vinstri hendi, samhliða rýrnun á vöðvum. Hins vegar hefði slíkt aukið álag á vinstri hendi vegna óvirkni þeirrar hægri alls ekki getað orsakað slíkan áverka.

Að mati hinna sérfróðu meðdómsmanna styður þetta það að líklegt sé, þegar virt er lýsing stefnanda sjálfs á verkjum þeim sem hann glímir við í dag í öxlinni, svo og á þeirri meðferð sem hann hefur hlotið og takmarkaður árangur hennar, að um klemmueinkenni sé að ræða ásamt bólgu og þrota í slímsekk undir axlarhyrnu. Sé það staðreynd skýrir það hvers vegna stefnandi hefur ekki eftir aðgerð á vinstri öxl fengið bót meina sinna. Á þetta hefur ekki reynt enda við meðferð einblínt á rof á liðvörinni sem tengist liðskálinni. Fallast má á að ekki sé útilokað að sterk lyf eða verkir á einum stað geti yfirgnæft minni verki á öðrum stað en það segir ekkert til um hver upptök þeirra eru eða orsakir.

Að mati dómsins er eins og atvikum er háttað, ekki haldbær sú málsástæða stefnanda, að þar sem engu öðru slysi sé til að dreifa en því sem varð í ágúst 2007 og þar sem ekki sé unnt með vissu að benda á þá þætti sem ollu smááverkum á vinstri öxl stefnanda, hafi hann axlað þá sönnunarbyrði sem til þarf svo orsakatengsl séu sönnuð. Það er stefnandi sem ber sönnunarbyrði fyrir því að tjón hans verði rakið til slyssins. Hefur hann ekki hnekkt niðurstöðu dómkvaddra matsmanna og meirihluta yfirmatsmanna, sem ganga í sömu átt, með vottorðum C-x-x P-x-x S-x-x, Ø-x-x S-x-x og S-kk-ef Ó-kk-ef. Hafa þau takmarkað sönnunargildi við mat á orsakatengslum. Þá eru engir ágallar á vel rökstuddri niðurstöðu yfirmatsmanna sem leitt gæti til þess að horft yrði fram hjá henni og byggt á niðurstöðu minnihlutans, sem er m.a. grundvölluð á vottorðum ofangreindra aðila og lítt rökstudd.

Að öllu ofangreindu virtu er það mat dómsins að ósönnuð séu orsakatengsl á milli áverka stefnanda í vinstri öxl og slyssins í ágúst 2007 og ber því að sýkna stefnda af kröfu stefnanda um greiðslu skaðabóta.

Stefnandi krefst jafnframt greiðslu 179.986 króna í lögmannskostnað vegna skaðabóta sem honum hafa þegar verið greiddar og er sú krafa hluti af höfuðstól stefnukröfunnar. Eins og hún er fram sett, og í ljósi ofangreindrar niðurstöðu, þykja ekki efni til þess að taka afstöðu til hennar.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilegur 550.000 krónur.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm ásamt G-kk-þgf L-kk-þgf og Ö-kk-þgf V-kk-þgf, sérfróðum meðdómsmönnum.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Vörður tryggingar hf. er sýknaður af kröfu stefnanda, B-kk-ef V-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda 550.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf H-kvk-nf

G-kk-nf L-kk-nf

Ö-kk-nf V-kk-nf