E-3446/2017

M ál þetta, sem var dómtekið 6. maí 2021, var höfðað 27. október 2017 af A, [...], gegn Vátryggingafélagi Íslands hf., [...], B og C, [...].

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru að stefndu verði óskipt gert að greiða honum 4.000.000 króna með 4,5% ársvöxtum frá 7. júlí til 2. nóvember 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun 5. september 2019 sem nam 2.703.286 krónum. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndu krefjast aðallega sýknu, en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Helstu málsatvik og ágreiningsefni

Stefnandi sem var ökumaður bifreiðarinnar D [...] lenti í umferðarslysi 7. júlí 2014. Atvik voru þau að bifreiðinni K [...] var ekið til vesturs eftir Bústaðavegi í Reykjavík, yfir á öfugan vegarhelming og í veg fyrir bifreið stefnanda með þeim afleiðingum að bifreiðarnar skullu saman. Bifreiðin K[...] var tryggð lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá stefnda Vátryggingafélagi Íslands hf. Stefndi C var ökumaður bifreiðarinnar og var hún í eigu föður hans, B.

Stefnandi krafðist upphaflega 4.000.000 króna í miskabætur óskipt úr hendi stefndu með vísan til a-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Jafnframt var rekið fyrir héraðsdómi mál sem var höfðað af farþega í bifreið stefnanda gegn Vátryggingafélagi Íslands hf. og ökumanni bifreiðarinnar K[...]. Farþeginn krafðist sömu fjárhæðar í miskabætur og stefnandi íþví máli sem hér er til úrlausnar og byggði kröfuna á sama lagagrundvelli. Þeim ágreiningi var lokið með dómi Hæstaréttar 26. júní 2019 í máli nr. 11/2019. Þar var komist að þeirri niðurstöðu að stefndi C hefði sem ökumaður bifreiðarinnar K[...] sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í aðdraganda umferðarslyssins. Talið var sannað að hann hefði verið illa fyrir kallaður við aksturinn. Hann hefði meðal annars verið illa nærður í nokkra daga fyrir slysið og að líkindum illa sofinn. Auk þessa andlega og líkamlega ástands var talið að hann hefði ekið umfram hámarkshraða og farið yfir á rangan vegarhelming, en með því hefði verið brotið gegn nánar tilgreindum reglum þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Fallist var á kröfu áfrýjanda um miskabætur samkvæmt a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og var stefndu gert að greiða henni 2.000.000 króna.

Eftir að dómur Hæstaréttar í máli nr. 11/2009 féll greiddi stefndi Vátryggingafélag Íslands hf. stefnanda 2.000.000 króna í miskabætur. Greiðslan sem var innt af hendi 5. september 2019 nam samtals 3.075.286 krónum, en hún tók jafnframt til dráttarvaxta og málskostnaðar.

Fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur var jafnframt rekið mál nr. E- 3181/2018 sem varðaði kröfu stefnanda um bætur vegna líkamstjóns sem leiddi af umferðarslysinu. Bótaskylda stefndu var óumdeild en aðila greindi á um heilsufarslegar afleiðingar sem rekja mætti til slyssins, sem og hver varanlegur miski og varanleg örorka stefnanda væri af þeim sökum. Með dómi 29. janúar 202 1 komst dómurinn, sem var skipaður sérfróðum meðdómsmönnum, að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski stefnanda væri 40 stig, þar af 15 stig vegna andlegra einkenna, og varanleg örorka 65%. Stefndu var gert að greiða stefnanda fjárhæð sem tók mið af þessum forsendum.

II

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt til hærri miskabóta en þeirra sem hafa verið greiddar á grundvelli a-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Það liggi fyrir að ökumaður þeirrar bifreiðar sem stefnandi lenti í árekstri við hafi sýnt af sér stórfellt gáleysi. Þá hafi farþega í bifreið stefnanda verið dæmdar 2.000.000 króna í miskabætur með dómi Hæstaréttar í máli nr. 11/201 9. Lögð er áhersla á að líkamstjón stefnanda sé meira en áfrýjanda í því máli. Að virtum dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E- 3181/2018 beri að leggja til grundvallar að varanlegur miski stefnanda sé 40 stig og varanleg örorka 65%.

Hvað varðar fjárhæð kröfunnar er einnig vísað til þess að um hafi verið að ræða algert skeytingarleysi ökumanns bifreiðarinnar K[...], stefnda C, sem hafi valdið stefnanda stórfelldu líkamstjóni og geðrænu áfalli. Sérstaklega er vísað til þess að með dómi Hæstaréttar í máli nr. 502/2016 hafi tjónþola verið dæmdar 2.000.000 króna í miskabætur á grundvelli stórkostlegs gáleysis ökumanns, sbr. a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Verknaður stefnda C hafi verið sýnu alvarlegri en ökumanns í umræddu máli, auk þess sem veðurfarslegar aðstæður hafi verið mun betri þegar stefnandi slasaðist og hafi hann mátt telja sig öruggan í umferðinni.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefndu

Stefndu byggja á því að tjón stefnanda hafi verið að fullu bætt með greiðslu 2.000.000 króna í miskabætur samkvæmt a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga í kjölfar dóms Hæstaréttar í máli nr. 11/2019. Við ákvörðun bóta á þessum grunni beri að líta til þegar greiddra bóta samkvæmt 3. og 4. gr. skaðabótalaga. Það sé ósannað að stefnandi hafi orðið fyrir frekari miskao g beri því að sýkna stefndu.

Vísað er til þess að ákvörðun um bætur sé matskennd og skuli samkvæmt lögskýringargögnum taka mið af umfangi tjóns, sök tjónvalds og fjárhagsstöðu hans. Með hliðsjón af háttsemi og huglægri afstöðu stefnda C í aðdraganda slyssins verði að telja að um lægsta stig stórfellds gáleysis hafi verið að ræða. Ekki hafi verið um algert skeytingarleysi að ræða eins og stefnandi haldi fram. Þá sé umkrafin fjárhæð ekki í samræmi við dómaframkvæmd og er í þeim efnum meðal annars vísað til dóma Hæstaréttar í málum nr. 502/2016 og 449/2009. Hafi stefnandi nú þegar fengið greidda sanngjarna fjárhæð í miskabætur að virt um þeim atriðum sem horfa beri tilog dómaframkvæmdar.

Kröfu stefnanda um vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga er mótmælt þar sem miskabætur samkvæmt 26. gr. laganna beri ekki slíka vexti. Kröfu um dráttarvexti frá fyrra tímamarki en þingfestingardegi er jafnframt mótmælt og tekið fram að með stefnu hafi fyrst verið krafist greiðslu 4.000.000 krónaí miskabætur.

IV

Niður staða

Ágreiningur aðila er einskorðaður við fjárhæð miskabóta sem stefnandi á rétt til úr hendi stefndu vegna umferðarslyss 7. júlí 2014, sbr. a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Eins og rakið hefur verið hafa stefnanda nú þegar verið greiddar 2.000.000 króna í miskabætur á þessum grunni með dráttarvöxtum.

Samkvæmt a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, eins og ákvæðinu var breytt með 13. gr. laga nr. 37/1999, er heimilt að láta þann sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur líkamstjóni greiða miskabætur til þess sem misgert er við. Ekki er ágreiningur um bótaskyldu stefndu á þessum grunni og verður lagt til grundvallar að stefndi C hafi valdið líkamstjóni stefnanda með stórfelldu gáleysi. Í skýringum með 14. gr. frumvarps þess sem varð að lögum nr. 37/1999, en greinin varð 13. gr. laganna, segir að fjárhæð miskabóta samkvæmt ákvæðinu sé matskennd og ráðist af sanngirni í hverju tilviki, en meðal annars skuli hafa í huga umfang tjóns, sök tjónvalds og fjárhagslega getu hans.

Að virtum gögnum málsins, sem og fyrrgreindum dómi Héraðsdóms Reykjavíkurí máli nr. E- 3181/2018, verður lagt til grundvallar að slysið hafi haft víðtækar afleiðingar á líkamlega og andlega heilsu stefnanda. Í dóminum er miðað við að varanlegur miski stefnanda sé 40 stig, þar af 15 stig vegna andlega einkenna, og varanleg örorka 65%. Þá ber að miða við að stefndi C hafi valdið slysinu með stórfelldu gáleysi sem fólst í því að hann ók bifreið, illa fyrirkallaður og umfram hámarkshraða, yfir á rangan vegarhelming, sbr. fyrrgreindan dóm Hæstaréttar í máli nr. 11/2019. Með dóminum var farþega í bifreið stefnanda dæmdar 2.000.000 króna í miskabætur og kom fram í forsendum að niðurstöður framlagðra gagna um mat á varanlegum miska væru mismunandi, en hann væri talinn frá 10 stigum til 49 stiga.

Þegar litið er til sakar tjónvalds, umfangs tjóns stefnanda, sem og dómaframkvæmdar, telur dómurinn að með greiðslu á 2.000.000 króna í miskabætur hafi tjón stefnanda samkvæmt a-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga verið að fullu bætt. Verða stefndu því sýknaðir af kröfu stefnanda.

Rétt þykir að málskostnaður á milli aðila falli niður. Stefnandi nýtur gjafsóknar í málinu samkvæmt gjafsóknarleyfi frá 17. september 2019. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, sem telst hæfilega ákveðin 900.000 krónur. Í samræmi við dómvenju er sú þóknun ákveðin án tillits til virðisaukaskatts.

Á-kvk-nf R-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefndu, Vátryggingafélag Íslands hf., B og C, eru sýknir af kröfum stefnanda, A.

Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þar með talið þóknun lögmanns hans, S-kk-ef Þ-kk-ef, 900.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Á-kvk-nf R-kvk-nf