S-481/2021

Málsmeðferð og kröfur

1 Mál þetta, sem dómtekið var 26. september sl., var höfðað með tveimur ákærum lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, útgefnum 2. nóvember sl. og 15. mars sl., á hendur Á-kk-þgf L-kk-þgf S-kk-þgf, kt. [...], [...], [...], fyrir vopnalagabrot sem hér segir:

I. Ákæra lögreglustjóra 2. nóvember 2021

„ fyrir stórfellt vopnalagabrot, með því að hafa 2. febrúar 2020 verið með í vörslum sínum á heimili sínu að [...] í [...] hlaðna skammbyssu, og sama dag og einnig 18. febrúar 2020 verið með í vörslum sínum á heimili sínu, í ólæstum geymslugámi og í bifreiðunum [...]og [...], mikinn fjölda skotvopna, skotvopnahluta, skotfæra og efni til samsetningar skotfæra, án þess að tryggja viðeigandi og áskilda geymslu þeirra í aðskildum og læstum hirslum þar sem óviðkomandi aðili næði ekki til þeirra, og með því að hafa verið með í vörslum sínum skotvopn sem skráð voru á aðra aðila án þess að hafa tilkynnt til lögreglu um móttöku skotvopna til viðgerðar eða haft skriflega lánsheimild frá eigendum skotvopnanna og með því að hafa verið með í vörslum sínum óskráða boga, en lögregla lagði hald á skammbyssuna 2. febrúar 2020 og önnur neðangreind vopn, vopnahluta, skotfæri og efni til samsetningar skotfæra þann 18. febrúar 2020:

Skotvopn, skotvopnahlutar og önnur vopn:

[Listi yfir skotvopn] og eftirtalin skotfæri (u. þ. b 34.253 stk,) og efni til samsetningar skotfæra, [Listi yfir skotfæri]

Teljast brot þessi varða við 1. og 2. mgr. 23. gr, f-lið 1. mgr. 30. gr. sbr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998 og 24. gr., 33. gr., 35. gr., sbr. 59. gr. reglugerðar nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri o. fl. með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er krafist upptöku á framangreindum vopnum, vopnahlutum, skotfærum og efnum til skotfæragerðar sem tilgreind eru í munaskrám nr. 144207, 144240, 144238, þeim skotvopnum sem merkt eru nr. 80, 101, 149, 151, 152 og 153, sbr. 37. gr., sbr. 2. gr. vopnalaga nr. 16/1998, sbr. 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.“

II. Ákæra lögreglustjóra 15. mars 2022

„fyrir vopnalagabrot, með því að hafa, mánudaginn 15. nóvember 2021, verið með í vörslum sínum, í bifreiðinni [...] sem stóð ólæst og mannlaus fyrir utan [...] á [...], hlaðna Remington haglabyssu (eintaksnr. [...]) með fjórum haglaskotum í skotgeymi, án lánsheimildar og án þess að hafa gilt skotvopnaleyfi, en skotvopnaleyfi ákærða hafði verið afturkallað tímabundið með ákvörðun lögreglustjórans á Norðurlandi eystra þann 10. febrúar 2020.

Telst þetta brot varða við 1. og 2. mgr. 20. gr., 1. mgr. 21. gr., 1. og 2. mgr. 23. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998, sbr. 1. og 2. mgr. 33. gr., 1. mgr. 34. gr., 2., 3., 4. og 5. mgr. 35. gr. reglugerðar nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri o. fl.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Afstaða og kröfur ákærða

2 Á kærði neitar sök og krefst sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst ákærði þess að upptökukröfu ákæruvaldsins verði hafnað. Lok krefst ákærði að sakarkostnaður falli á ríkissjóð, þ. m. t. hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans.

A. Sakarefni máls

I. Ákæra lögreglustjóra 2. nóvember 2021

Málsatvik og sönnunarfærsla

3 Samkvæmt frumskýrslu lögreglu og hélt lögregla í húsleit á heimili ákærða 2. febrúar 2020 vegna rannsóknar á ótengdu máli sem síðar var fellt niður. Við leitina fannst fjöldi skotvopna og skotfæra, en einungis hluti þeirra var læstur inni eða óaðgengilegur á annan hátt fyrir þá sem fóru um húsnæðið. Ákærði, sem er meindýraeyðir, fæst við viðgerðir á skotvopnum og hefur söfnun skotvopna að áhugamáli. Fram kemur að heimili ákærða, [...] í [...], sé afskekkt, u. þ. b. [...]. Ákærði býr þar einn. Nánar greinir að í forstofu hafi tvær byssur á hægri hönd, auk þess sem fjórar byssur hafi verið í byssurekka. Í holi inn af forstofu hafi verið sjö byssur upp við skenk, sem ákærði kvaðst hafa verið að gera við fyrir sjálfan sig og aðra. Ein byssa til viðbótar hafi verið vinstra megin í horninu og á skenk á vinstri hönd hafi verið skotfæra kassar, ýmist tómir eða með skotfærum. Í stofu hafi staðið þrír rifflar með sjónauka og tveir þeirra með ljósbúnaði. Ákærði hafi sagst hafa verið að festa ljósbúnaðinn á rifflana fyrr um kvöldið, áður en hann hélt af heimilinu til að aka fólki á þorrablót. Á gangi í húsinu séu fjögur herbergi, baðherbergi og vopnageymsla. Á ganginum sjálfum hafi verið tveir skotfæraskápar fullir af skotfærum og við enda gangsins grænn vopnaskápur. Báðir skotfæraskáparnir hafi verið með glerhurðum og lyklum í skrám, þannig að hæglega hafi verið hægt að opna þá. Skotvopnaskápurinn hafi verið læstur með talnahengilás og læsingu á skápnum. Hann hafi hins vegar verið úr þunnu timbri og ekki vottaður skotvopnaskápur. Lykillinn hafi hangið á vegg utan við skápinn. Í skápnum hafi verið 9 rifflar, þrír með hljóðdeyfi og einn með myndavél. Á ganginum hafi einnig verið skotfæra kassar, margir tómir en einhverjir með skotfærum í. Vopnageymslan hafi verið lokuð með rimlahurð, en hún hafi verið ólæst og engin læsing í skránni né annar sýnilegur búnaður til að læsa geymslunni. Rétt innan við dyrnar að vopnageymslunni hafi verið hlaðin skammbyssa og á gólfinu neðan við hana 2 afsagaðar haglabyssur. Upp við vegg á vinstri hönd og á vegg á móts við dyrnar hafi verið skotvopna rekkar, sem báðir hafi verið með vír til að strengja í gegnum gikki þeirra skotvopna sem þar hafi verið geymd þannig að ekki væri hægt að taka þau. Vírarnir hafi hins vegar báðir legið niðri og öll skotvopn í rekkunum því laus. Í rekkanum vinstra megin hafi verið 6 rifflar, en 14 haglabyssur í hinum. Þessu til viðbótar hafi skotfæri verið á víð og dreif um húsið, ýmist virk eða óvirk. Einnig hafi skotvopn og önnur vopn hangið á veggjum heimilisins. Í stofu hafi verið kassi með í hlutum úr skotvopnum sem ákærði hafi gert óvirk. Íhlutirnir voru geymdir í 16 smápokum sem merktir voru jafnmörgum skotvopnum, þannig að hægt væri að gera skotvopnin virk á ný, samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu. Við leitina var framangreind hlaðin skammbyssa haldlögð, en önnur skotvopn látin vera, þar sem lögreglan hugðist fara í sérstaka leitaraðgerð vegna skotvopnanna.

4 Lögregla hélt á nýjan leik til húsleitar 18. febrúar 2020 á heimili ákærða, í gámi við heimilið og í bílum sem þar stóðu. Á leið til leitarinnar hittu lögreglumenn ákærða við verslunina [...] í [...] og tilkynntu honum að skotvopnaleyfi hans og þar með söfnunarleyfi skotvopna væru afturkölluð til bráðabirgða, sem hefði í för með sér að hann mætti ekki hafa skotvopn í sínum vörslum og yrðu öll skotvopn og skotfæri hans því haldlögð. Var ákærða boðið að vera viðstaddur húsleit sem fyrir dyrum stæði á heimili hans, en málið væri að rekja til ófullnægjandi varslna hans á skotvopnum sem hefði komið í ljós við fyrrgreinda húsleit 2. febrúar 2020. Hélt ákærði með lögreglu að heimili sínu og opnaði fyrir þeim með lykli, en öryggiskerfi í húsinu var ekki virkt. Í leitinni tóku þátt 9 lögreglumenn og stóð hún yfir í rúmar 12 klukkustundir.

5 Við leitina hafi komið í ljós mikið magn óvirkra skotvopna, sem séu safngripir ákærða og lúti því ekki reglum um skotvopn. Hins vegar hafi tugir virkra skotvopna einnig verið á veggjum hússins, allt frá borðstofu, stofu, holi og svefnherbergisgangi. Þrír stórir veiðirifflar hafi staðið á þrífótum á stofuborði. Ennfremur hafi verið töluvert magn virkra skotvopna í skápum í stofu, holi og gangi og í ýmsum kössum víða um húsið, en engin þessara hirslna hafi verið samþykkt til geymslu skotvopna. Um hafi verið að ræða gríðarlegt magn af virkum rifflum, haglabyssum og skammbyssum.

6 Í miðju hússins hafi verið sérstakt herbergi sem útbúið hafi verið á sínum tíma sem skotvopnageymsla með læsanlegum byssurekkum og rimlahurð úr járni fyrir geymslunni. Hún hafi hins vegar verið full af ýmiskonar kössum, skotfærum, kommóðum og öðru dóti, en ekki hafi verið nema nokkrar byssur í rekkunum. Þær hafi verið þar lausar og rimlahurðin að geymslunni ólæst. Öll skotvopn og skotfæri sem fundust við leitina á heimili ákærða hafi verið aðgengileg hverjum sem þar hafi farið um án þess að brjóta þyrfti nokkra viðurkennda eða samþykkta skotvopnageymslu. Enginn læstur aðskilnaður hafi verið á milli skotvopna og skotfæra.

7 Gámur, sem standi norðan við hús ákærða sé notaður sem geymsla og byssuverkstæði. Auðvelt hafi verið að komast inn í gáminn, sem standist engar kröfur um geymslu skotvopna eða skotfæra. í gámnum hafi fundist gríðarlegt magn skotfæra, nokkuð af skotvopnum, sem mörg hafi verið í eigu annarra en ákærða og verið þarna til viðgerða, bæði samsett og ósamsett.

8 Í Subaru bíl sem ákærði hafi verið á er lögregla hafði afskipti af honum hafi fundist skammbyssa og skammbyssuskot. Í Toyota Land Cruiser bíl utan við heimili ákærða hafi fundist haglabyssa og haglabyssuskot.

9 Samkvæmt haldlagningarskýrslum og matsgerð A byssusmiðs, dómkvadds matsmanns, var lagt hald á alls 157 skotvopn við leitina 18. febrúar, þar af voru 101 virkt og 31 varanlega óvirkt og 25 sem gerð höfðu verið tímabundið óvirk. Einnig var lagt hald á 4 virka veiðiboga og ýmsa íhluti í byssur, svo sem skefti, hlaup, pinna, boltalása og skotíhleðsluhluti. Loks voru haldlögð um 34.200 skotfæri. Samtals reyndust 24 skotvopn vera skráð í eigu annarra en ákærða, þar af 13 virk, 4 í óþekktu ástandi og 7 óvirk.

10 Í málinu liggja fyrir myndskeið sem tekin voru á vettvangi við báðar húsleitir lögreglu.

11 Samkvæmt matsgerð fyrrgreinds matsmanns, sem framkvæmdi skoðun á aðstæðum á heimili ákærða, voru þar engir viðurkenndir vopnaskápar og þeir skápar sem notaðir voru af ákærða voru allir heimasmíðaðir úr tré, gleri eða plexigleri og auðvelt að brjóta þá upp. Gámur við heimili ákærða, sem átti að þjóna þeim tilgangi að vera byssuverkstæði og skotfærageymsla hafi einungis innihaldið einn skáp sem talist gæti örugg geymsla, en það hafi verið gamall peningaskápur sem þó hafi einungis rúmað 500 – 1.000 haglaskot. Einföld læsing hafi verið á útihurð gámsins og auðvelt að brjóta hana upp. Niðurstaða matsmannsins varað einungis skotfærageymsla með rimlahurð úr járni á herbergisgangi hússins, sem lýst var hér að framan, gæti hugsanlega fengist viðurkennd í dag sem skotvopnageymsla, en það sé óvíst þar sem hengilásar hafi verið notaðir sem læsingarbúnaðar við hana, en þeir séu ekki viðurkenndir samkvæmt reglum um skoðun skotvopnaskápa.

12 Aðstaða til geymslu skotfæra var tekin út á heimili ákærða árið 2006, en þá hafði hann útbúið fyrrgreinda skotfærageymslu með járnrimla hurð, í kjölfar innbrots þar sem skotvopnum hafði verið stolið frá honum. Samkvæmt úttektarskýrslu hafði þá jafnframt verið sett upp öryggiskerfi í húsið með hreyfiskynjurum og hurðarofa sem tengt var stjórnkerfi öryggiskerfisins. Við kerfið voru tengd 4 gjallarhorn og ljósaviti á þaki hússins. Í umsóknum um endurnýjun leyfis ákærða fyrir skotvopna safni, sem samþykktar voru 2013 og 2019, kemur fram að öryggiskerfið sé tengt stjórnstöð Securitas. Kerfið mun hins vegar aldrei hafa verið tengt stjórnstöð, samkvæmt gögnum málsins og framburði ákærða sjálfs, sem kvaðst ekki kunnar skýringar á því hvers vegna þetta hafi verið ritað í umsóknina en það hafi ekki verið frá honum sjálfum komið.

Skýrslur fyrir dómi

13 Auk ákærða gáfu skýrslur fyrir dómi A, dómkvaddur matsmaður, og lögreglumenn nr.

B, D, E, F, G, H, I og J. Verður nú gerð grein fyrir framburði þeirra að því marki sem þýðingu hefur.

14 Ákærði kvaðst hafa verið með skotvopna- og safnaraleyfi frá því fyrir tvítugt. Hann væri einn helsti sérfræðingur landsins í skotvopnum. Kvaðst hann starfa sem meindýraeyðir og alltaf hafa haglabyssu og skammbyssu tiltækar í bílnum ef hann yrði kallaður út. Heimili hans væri afskekkt og enginn hefði aðgang að því nema hann væri heima. Húsið væri varið með öryggiskerfi sem tengt væri ljósabúnaði og gjallarhorni, sem vart yrði við á næstu bæjum. Myndavélakerfi væri hluti af búnaðinum, en það hafi bilað í ágúst 2019 og því ekki verið virkt er lögregla kom til leitar. Kvaðst ákærði einungis virkja kerfið ef hann færi að heiman yfir nótt. Hann hafi útbúið herbergi í húsinu sem skotvopnageymslu eftir innbrot árið 2006. Geymslan hafi þá verið tekin út af lögreglu athugasemda. Ástæða þess að geymslan hafi verið ólæst í umrædd skipti hafi verið sú að hann hafi verið að vinna við að flokka skotfæri og flytja út í gám sem hann ætlaði að nota til geymslu þeirra, en hafi axlarbrotnað á þessum tíma og verkið því sóst seint og hann því ekki kominn lengra með það. Hann hafi ekki getað gengið um nema ólæst væri. Fullyrti ákærði að allar byssur í geymslunni hafi verið í rekka með stálvír í gegnum gikk hús. Ástæða þess að skotfæri hafi verið frammi á gangi hafi verið sú að hann hafi þurft rými til að athafna sig í geymslunni. Hann hafi ekki verið búinn að fá úttekt á geymslugáminn hjá lögreglu, en kvaðst sannfærður um að gámurinn uppfyllti skilyrði sem fullnægjandi skotvopna geymsla samkvæmt vopnalögum. Gámurinn hafi verið ólæstur er lögregla kom til leitar 18. febrúar 2020, en í honum hafi einungis verið óvirk skotvopn sem ákærði hafi verið með til viðgerðar. Þá kvað ákærði það rangt að virk skotvopn hafi verið geymd óvarin á heimilinu. Byssur sem hafi fundist utan læsanlegra hirslna hafi verið pinnalausar og hann búinn að koma korktappa fyrir í hlaupinu, sem gerði þær ónothæfar að hans mati. Hvað varði þrjá veiðiriffla sem staðið hafi á stofuborði, þá hafi hann verið að skipta um sjónauka á þeim fyrir refaveiðar í umrætt sinn og þeir því verið á borðinu er lögreglan kom. Hann gripi í að lagfæra skotvopn þegar tími gæfist til, en setti þau alltaf inn í skáp á milli. Í þetta skipti hafi hann einungis ætlað að skreppa stuttlega frá og því hafi hann ekki verið búinn að setja rifflana í geymsluskáp. Hvað byssuskápa snerti, þá hafi hann smíðað þá sjálfur ásamt handavinnukennara og þeir væru að hans mati fullnægjandi vopnageymsla. Fullyrti ákærði að lyklar að skápunum hafi verið faldir. Byssur í eigu annarra kvaðst ákærði hafa verið með til viðgerða, en hann hafi aldrei fengið skriflegar lánsheimildir í slíkum tilvikum og minntist þess ekki að lögregla hafi nokkurn tímann farið fram á það.

15 A, byssusmiður, staðfesti fyrrgreinda skýrslu sína um ástand skotvopna og skotfæra sem hald var lagt á í málinu, auk þess að gera grein fyrir aðstæðum til geymslu skotvopna og skotfæra á heimili ákærða. Kvaðst hann hafa skoðað allar þær byssur sem haldlagðar voru og prófað sérstaklega þær sem vafi var um hvort væru virkar. Staðfesti hann að korktappi hafi verið rekinn í hlaupstæði tiltekinna skotvopna, en það hafi einungis verið bráðabirgðaaðgerð sem gerði þau tímabundið óvirk. Hægur vandi hafi verið að ná töppunum úr og gera byssurnar virkar. Kvað hann þá ráðstöfun ákærða að taka pinna úr tilteknum byssum vera tímabundna ráðstöfun, en þó þannig að það þyrfti kunnáttumann til að virkja vopnið aftur sem aðgang hefði að réttum pinna fyrir viðkomandi vopn. Hvað varðar mótbáru ákærða um að tiltekin skotfæri hafi verið áratugagömul og því óvirk, svaraði vitnið því til að 50 – 60 ára gömul skot gætu virkað vel ef þau væru geymd við réttar aðstæður.

16 Lögreglumenn sem gáfu skýrslur fyrir dómi, staðfestu lögregluskýrslur sínar sem gerð hefur verið grein fyrir hér að framan og skýrðu frá atvikum á sama veg og þar getur. Bar þeim öllum saman um að skotvopn og skotfæri hafi legið óvarin hvert sem auga var litið á heimili ákærðao g aðgengi að þeim verið auðvelt.

Niðurstaða

Sönnun og heimfærsla

17 Á kærða er gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum mikinn fjölda skotvopna, skotvopnahluta, skotfæra og efni til samsetningar skotfæra á heimili sínu að [...] í [...], í ólæstum geymslugámi og í tveimur bifreiðum, án þess að tryggja viðeigandi og áskilda geymslu þeirraí aðskildum og læstum hirslum þar sem óviðkomandi næðu ekki til þeirra. Þá er ákærða gefið að sök að hafa verið með í vörslum sínum skotvopn sem skráð voru á aðra aðila án þess að hafa tilkynnt lögreglu um móttöku skotvopna til viðgerða eða haft skriflega lánsheimild frá eigendum skotvopnanna. Loks er ákærða gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum óskráða boga.

18 Í haldlagningarskýrslum vegna húsleita hjá ákærði 2. og 18. febrúar 2020 eru skráð öll þau vopn sem ákært er fyrir. Ákærði hefur borið því við að talsverður hluti vopnanna hafi verið safngripir eða vopn sem hafi verið gerð óvirk. Í framangreindri matsgerð Abyssusmiðs, dómkvadds matsmanns, sem aflað var af þessu tilefni, kemur fram að af 157 haldlögðum skotvopnum við leitina 18. febrúar, hafi 101 verið virkt, 31 varanlega óvirkt og 25 sem gerð höfðu verið tímabundið óvirk. Þá lagði lögregla hald á virka og hlaðna skammbyssu við húsleit hjá ákærða 2. febrúar.

19 Í 2. mgr. 1. gr. vopnalaga nr. 16/1998 (vopnalög) segir að með skotvopni sé átt við vopn eða tæki sem hægt er með sprengikrafti, samanþjöppuðu lofti eða á annan sambærilegan hátt að skjóta úr kúlum, höglum eða öðrum skeytum. Að mati dómsins verður ákærði að njóta vafans um að vopn sem gerð höfðu verið tímabundið óvirk, teljist ekki skotvopn í skilningi ákvæðisins, en fyrir dómi lýsti matsmaður því að kunnáttumann með sérþekkingu þyrfti til þess að virkja vopnin á ný. Byssur sem ákærði hafði rekið korktappa í teljast hins vegar ekki óvirkar, enda hægðarleikur að ná töppunum úr, eins og fram kemur í minnisblaði lögreglu og staðfest er af matsmanni. Kvaðst matsmaður sammála ákærða um að fallbyssa sem tilgreind er nr. 118 í ákæruskjali, teljist verkfæri en ekki skotvopn, þar sem hún sé ætluð til snjóflóðavarna. Í b-lið 2. mgr. 3. gr. vopnalaga eru skotvopn sem eingöngu eru notuð við björgunarstörf undanskilin gildissviði laganna, en telja verður ákvæðið eiga við um umrædda snjóflóðabyssu. Samkvæmt matsgerðinni og vætti hins dómkvadda matsmanns verður því lagttil grundvallar að ákærði hafi verið með í vörslum sínum 101 skotvopn í skilningi ákvæðisins.

20 Einnig var lagt hald á 4 virka veiðiboga og ýmsa íhluti í byssur, svo sem skefti, hlaup, pinna, boltalása og skotíhleðsluhluti. Loks voru haldlögð um 34.200 skotfæri.

Samkvæmt vætti hins dómkvadda matsmanns er ekki ástæða til að draga í efa að um skotfæri hafi verið að ræða í skilningi 3. mgr. 1. gr. vopnalaga, þó að hluti þeirra hafi verið kominn til ára sinna.

21 Hvorki í matsgerð hins dómkvadda matsmanns né öðrum gögnum er að finna úttekt á því hvers konar bogar hafi verið haldlagðir á heimili ákærða, en samkvæmt f-lið 2. mgr. 30. gr. vopnalaga tekur bann gegn eignarhaldi á bogum til lásbogaoglangboga. Skorður eru hins vegar ekki settar við eignarhaldi á örvabogum, að öðru leyti en því að barni yngra en 16 ára má ekki afhenda slíkan boga með meiri togkrafti en 7 kg. Verður ákærði hér látinn njóta vafans af því að ekki nýtur við úttektar á eðli hinna haldlögðu boga og sýknaður af meintu broti gegn f-lið 2. mgr. 30. gr. vopnalaga.

22 Með vopnalögum nr. 16/1998 voru hertar reglur um vörslur skotvopna og skotfæra í þeim tilgangi að tryggja að óviðkomandi næðu ekki til þeirra, sbr. 23. gr. laganna. Reglugerð nr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri o. fl. (skotvopnareglugerðar) var sett 21. desember sama ár með heimild í vopnalögum. Í 33. gr. hennar segir að íbúar þar sem skotvopn eru geymd skuli gæta þess að húsnæði sé læst séu þeir fjarverandi. Þá sé skylt að geyma skotvopn og skotfæri í aðskildum læstum hirslum og eigi einstaklingur fleiri en þrjú skotvopn sé honum „skylt að geyma þau í sérútbúnum vopnaskáp“ sem samþykktur sé af lögreglustjóra. Þá segir í 24. gr. að skotvopnasafn skuli varðveitt í læstum hirslum viðurkenndum af lögreglustjóra og skotfæri skuli varðveitt í aðskildum hirslum.

23 Samkvæmt leitarskýrslum lögreglu, myndskeiðum úr búkmyndavélum frá vettvangi leitanna og framburði lögreglumanna fyrir dómi er hafið yfir vafa að ákærði hafði framangreind vopno g skotfæri í vörslum á heimili sínu, bæði 2. og 18. febrúar 2020, án þess að tryggt væri að óviðkomandi aðili næði ekki til þeirra. Sérútbúin skotvopnageymsla í húsinu var ólæst og kom því ekki að neinu haldi sem slík. Þá stóðu lyklar í skrám heimasmíðaðra skápa sem ákærði notaði undir geymslu skotvopna. Til viðbótar voru bæði skotfæri og skotvopn á við og dreif í opnum rýmum heimilisins. Gámur, sem ákærði hugðist nýta sem skotfærageymslu og verkstæði til byssu viðgerða, var ólæstur og hinu sama gegndi um geymslurými í gámnum sjálfum. Fyrir liggur að hvorki hinir heimasmíðuðu vopnaskápar, né geymslugámurinn höfðu verið samþykktir af lögreglustjóra sem sérútbúnir vopnaskápar eða geymslur, eins og áskilið er í 5. mgr. 33. gr. skotvopnareglugerðar. Aðskilnaður ámilli skotfæra og skotvopna í vörslu ákærða var heldur ekki tryggður eins og áskilið er. Þá var öryggiskerfi hússins ekki virkt og hefði því að engu haldi komið. Er haldlaus sú viðbára ákærða að hann hafi einungis ætlað að skreppa skamma stund frá heimilinu í umrædd skipti. Ákærði er atvinnumaður á sviði skotvopna og safnari, sem hafði mikinn fjölda skotvopna og skotfæra í vörslum sínum. Þá hafði hann áður orðið fyrir innbroti þar sem fjölda skotvopna var stolið frá honum. Hvíldi samkvæmt framansögðu á honum rík varúðarskylda, sem hann braut gegn með vanrækslu sinni sem meta verður honum til stórfellds gáleysis. Verður ákærði sakfelldur fyrir að tryggja ekki á fullnægjandi hátt viðeigandi og áskilda geymslu á 101 skotvopni og um 34.200 skotfærum, sem hann hafði í vörslum sínum.

24 Samtals reyndust 24 skotvopn sem fundust í vörslum ákærða vera skráð í eigu annarra en hans, þar af 13 virk, 4 í óþekktu ástandi og 7 óvirk. Í 35. gr. skotvopnareglugerðar er mælt fyrir um að bæði lántakandi og lánveitandi skotvopns skuli undirrita lánsheimild þar sem viðkomandi skotvopni er lýst, fyrirhugaðri notkun þess, gildistíma lánsheimildar o. fl. Standi lán í lengri tíma en 4 vikur skuli tilkynna það lögreglustjóra. Heimild skal jafnframt vera fyrir hendi ef skotvopn er afhent til sölu eða viðgerðar. Fyrir liggur samkvæmt gögnum málsins og vætti ákærða sjálfs að engar lánsheimildir voru til staðar vegna framangreindra vopna og kvaðst ákærði raunar aldrei hafa útbúið slíkar heimildir. Verður ákærði samkvæmt framangreindu sakfelldur fyrir brot gegn 35. gr. skotvopnareglugerðar.

II. Ákæra lögreglustjóra 15. mars 2022

Málsatvik og sönnunarfærsla

25 Samkvæmt frumskýrslu og öðrum gögnum málsins höfðu lögreglumenn afskipti af ákærða fyrir utan [...] á [...], mánudaginn 15. nóvember 2021, þar sem ákærði hafi skilið eftir hlaðna Remington haglabyssu í framsæti ólæstrar og mannlausrar bifreiðar sinnar fyrir utan verslunina, eftir að hafa verið sviptur skotvopnaleyfi til bráðabirgða með ákvörðun lögreglustjórans á Norðurlandi eystra 18. febrúar 2021. Var byssan haldlögð, eftir að lögreglumenn heimiluðu ákærða að tæma 4 skot úr skotgeymi byssunnar.

Skýrslur fyrir dómi

26 Auk ákærða gáfu skýrslur fyrir dómi K, eigandi verslunarinnar [...] og lögreglumenn nr. L, M og J. Verður nú gerð fyrir framburði þeirraað því marki sem þýðingu hefur.

27 Ákærði kvaðst hafa verið með byssu í byssupoka í bíl sínum fyrir utan skotveiðiverslunina [...]. Hann hafi verið að skila byssunni eftir að hafa haft hana til viðgerðar fyrir verslunina í um tvo mánuði. Hann hafi komið með byssuna ásamt skotum í skotgeymslu (magasíni) byssunnar þar sem hann hafi ætlað að láta eigandann prófa hana. Skot hafi ekki verið í skothúsi byssunnar og hún því ekki verið hlaðin. Kvaðst ákærði hafa tekið hleðsluhandfang (pinna) úr byssunni og geymt í vasanum, en án handfangsins hafi byssan verið óvirk. Hann hafi sjálfur fengið heimild lögreglumanna er afskipti höfðu af honum til að tæma skotin úr skotgeymslu byssunnar og þá hafi hann sett handfangið í byssuna. Kvaðst ákærði ekki hafa verið upplýstur um að við afturköllun lögreglu á skotvopnaleyfi hans til bráðabirgða þann 18. febrúar 2020 hefði honum orðið óheimilt að hafa vörslur skotvopna sem hann hefði til viðgerða. Hann hafi fyrst fengið upplýsingar um þetta þegar lögreglan hafði afskipti af honum fyrir utan verslunina 15. nóvember 2020.

28 Vitnið K, eigandi verslunarinnar [...], kvað verslunina hafa átt byssuna og staðfesti að ákærði hafi haft hana til viðgerðar.

29 Lögreglumaður nr. L kvaðst hafa komið að bíl ákærða með lögreglumanni nr. M, þar sem hann stóð ólæstur fyrir utan verslunina [...]. Byssa hafi legið í framsæti bílsins. Er þau höfðu afskipti af ákærða hafi hann óskað eftir aðfá að tryggja byssuna áður en hann myndi afhenda þeim hana. Taldi vitnið hleðsluhandfangið hafa verið á byssunni áður en ákærði tæmdi 4 skot úr henni. Vitnið hafi ekki séð ákærða sækja handfangið í vasa sinn áður og festa það á byssuna. Kvaðst vitnið hafa staðið þannig að hann hafi séð vel til þess sem ákærði var að gera.

30 Lögreglumaður nr. M staðfesti það sem fram kemur í lögregluskýrslu. Kvaðst hún hafa séð skotvopnatösku í framsæti farþegamegin í bíl ákærða, en ekki hafi sést í byssuna sjálfa. Bíllinn hafi verið ólæstur er þau komu að. Kvaðst vitnið hafa horft aftan á ákærða er hann tæmdi skotin úr byssunni og því ekki getað séð hvort hann hafi tekið handfang úr vasanum og fest á byssuna áður en hann tæmdi skotin.

Niðurstaða

Sönnun og heimfærsla

31 Óumdeilt er að ákærði hafði umrædda haglabyssu í vörslum sínum, sviptur skotvopnaleyfi og án þess að hafa lánsheimild fyrir byssunni. Í málinu er hins vegar deilt um hvort bifreiðin hafi verið ólæst, hvort byssan hafi verið virk og hlaðin og hvort ákærða hafi mátt vera ljóst að hann hefði ekki heimild til vörslu hennar.

32 Upptaka úr búkmyndavél lögreglumanns nr. L ber með sér að hann hafi staðið skáhallt aftan við ákærða þegar hann opnaði farþegasæti bílsins og handlék byssuna til að tæma úr henni skot. Af myndskeiðinu að dæma gat lögreglumaðurinn ekki séð hvort ákærði seildist í vasa sinn og festi hleðsluhandfang við byssuna áður en hann tæmdi hana, eins og ákærði hefur fullyrt. Þá gat hann ekki séð hvort skot var í skothólfi byssunnar eða einungis í skotgeymi. Verður ákærði hér látinn njóta vafans með hliðsjón af meginreglunni um að vafa beri að skýra sakborningi í hag. Telst því ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að byssan hafi verið hlaðin og virk í umrætt sinn og verður ákærði sýknaður af broti gegn 1. mgr. 21. gr. vopnalaga.

33 Hins vegar liggur fyrir að skotvopnaleyfi ákærða hafði verið afturkallað og mátti honum vera ljóst að hann hefði ekki heimild til vörslu eða flutnings á skotvopnum, sbr. 1. mgr. 20. gr. laganna, sem gera verður kröfu til að ákærði sem atvinnumaður í meðferð skotvopna þekki. Liggur og fyrir að ákærði hafði ekki lánsheimild fyrir skotvopninu. Verður ákærði samkvæmt því sakfelldur fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 20. gr. vopnalaga. 34 Sannað er með vætti lögreglumanna nr. L og nr. M að bifreið ákærða var ólæst og mannlaus. Gat óviðkomandi því náð til vopnsins. Þá voru skotfæri ekki aðskilin frá skotvopninu. Verður ákærði því einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 23. gr. vopnalaga.

B. Ákvörðun refsinga, annarra viðurlaga og sakarkostnaðar

Refsiákvörðun

35 Ákærði á sögu um brot gegn vopnalögum, en hann hefur tvívegis verið dæmdur fyrir brot gegn vopnalögum, árið 2008 fyrir að tryggja ekki á fullnægjandi hátt viðeigandi og áskilda geymslu vopna, vopnahluta og skotfæra, og árið 2019 fyrir að skilja haglaskot og haglabyssu eftir í ólæstri bifreið fyrir utan verslun. Þá hefur hann gengist undir sátt við lögreglustjóra um greiðslu sektar fyrir að hleypa af haglabyssu á hafnarsvæði árið 2014. Brot þau sem ákærði er nú sakfelldur fyrir eru sambærileg, þeim brotum sem hann var sakfelldur fyrir samkvæmt framangreindum dómum, en magn vopnanna nú er umtalsvert meira en það sem ákærði var sakfelldur fyrir árið 2008.

36 Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. vopnalaga varða brot gegn lögunum og reglum settum samkvæmt þeim fangelsi allt að 4 árum. Stórfelld brot eða margítrekuð varða allt að 6 ára fangelsi. Segir nánar í ákvæðinu að með stórfelldu broti sé átt m. a. átt við brot sem varði „mörg eða sérstaklega hættuleg vopn“. Sá mikli fjöldi skotvopna sem ákærði hafði í vörslum sínum, samkvæmt ákæru 21. nóvember 2021, fellur undir „mörg vopn“ í skilningi ákvæðisins. Telst brot ákærða því stórfellt í skilningi vopnalaga. Fól brot ákærða í sér að hætta var á að fjöldi vopna gæti komist í hendur óviðkomandi aðila og þannig haft í för með sér almannahættu. Með hliðsjón af forsögunni og því að ákærði er atvinnumaður í meðferð skotvopna er skeytingarleysi hans í máli þessu gagnvart reglum um vörslu og meðferð skotvopna sérstaklega ámælisvert. Þær öryggisráðstafanir sem ákærði hefur gripið til eftir innbrot árið 2005, geta ekki orðið honum til málsbóta hér, þar sem myndavéla- og öryggiskerfið var óvirkt og til þess gerðar geymslur og hirslur ólæstar. Gat kerfið því að engu gagni komið eins og á stóð. Skýringar ákærða um a xlarbrot og óveður í desember 2019 eru haldlausar, enda hlaut hann ekki við það heimild tilað víkja sér undan skilyrðum vopnalaga um margra vikna skeið. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 1 0 mánuði, sem rétt þykir með hliðsjón af sakarferli ákærða og þeim drætti sem orðið hefur á meðferð málsins, að skilorðsbinda eins og í dómsorði greinir.

Upptökukrafa ákæruvaldsins

37 Samkvæmt ákæru 2. nóvember 2021 krefst ákæruvaldið upptöku þeirra skotvopna og skotfæra sem þar eru tilgreind, að undanskildum vopnum í eigu annarra en ákærða. Samkvæmt 1. mgr. 37. gr. vopnalaga skal gera upptæk skotvopn og skotfæri sem „finnast vörslulaus eða í vörslu manns án heimildar“ og „vopn sem ólögmæt teljast samkvæmt lögum þessum og reglum settum samkvæmt þeim.“ Samkvæmt 2. mgr. 37. gr. skal gera upptæk vopn sem brot er framið með þó að sökunautur hafi leyfi fyrir þeim. Í 3. mgr. er ennfremur vísað til 69. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

38 Ákærði er sakfelldur fyrir óforsvaranlegar vörslur skotvopna og skotfæra, en ekki fyrir að hafa haft undir höndum ólögmæt vopn eða vopn án heimildar, en ákærði hafði skotvopna- og söfnunarleyfi er hald var lagt á vopnin 2. og 18. febrúar 2020. Ákærði hefur heldur ekki notað vopnin til þess að fremja afbrot. Í lögunum er ekki að finna ákvæði um upptöku skotvopna vegna hirðuleysis í vörslum, jafnvel þó brot sé stórfellt. Eru skilyrði upptöku samkvæmt vopnalögum ekki fyrir hendi, sbr. og niðurstöðu Hæstaréttar í máli nr. 648/2007, þar sem sambærilegri kröfu ákæruvaldsins var hafnað. Ekki verður heldur séð að breytingar sem gerðar voru til rýmkunar á upptökuheimildum almennra hegningarlaga með lögum nr. 149/2009, skjóti stoðum undir upptökukröfu ákæruvaldsins í máli þessu. Er því óhjákvæmilegt að hafna kröfu ákæruvaldsins um upptöku skotvopna og skotfæra ákærða.

Sakarkostnaður

39 Í ljósi málsúrslita verður ákærði dæmdur til að greiða ¾ hluta sakarkostnaðar málsins samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins um sakarkostnað og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, allt svo sem nánar greinir í dómsorði.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf B-kvk-nf B-kvk-nf saksóknarfulltrúi.

H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, Á-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 1 0 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, I-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef lögmanns, krónur 1.350.000, ferðakostnað verjanda, 177.865 krónur, og 537.937 krónur í annan sakarkostnað, greiði ákærði að ¾ hlutum, en ¼ hluti greiðist úr ríkissjóði.

Hafnað er kröfu um upptöku vopna, vopnahluta og skotfæra.