E-3558/2016

Mál þetta, sem höfðað var með birtingu stefnu 17. nóvember 2016, var dómtekið 11. maí sl. Stefnandi er Boðeind ehf., Mörkinni 6 í Reykjavík, og stefndi er Íbúðalánasjóður, Borgartúni 21 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi greiði honum 22.568.000 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.612.000 kr. frá 1. maí 2015 til 1. júní 2015, af 3.224.000 kr. frá þeim degi til 1. júlí 2015, af 4.836.000 kr. frá þeim degi til 1. ágúst 2015, af 6.448.000 kr. frá þeim degi til 1. september 2015, af 8.060.000 kr. frá þeim degi til 1. október 2015, af 9.672.000 kr. frá þeim degi til 1. nóvember 2105, af 11.284.000 kr. frá þeim degi til 1. desember 2015, af 12.896.000 kr. frá þeim degi til 1. janúar 2016, af 14.508.000 kr. frá þeim degi til 1. febrúar 2016, af 16.120.000 kr. frá þeim degi til 1. mars 2016, af 17.732.000 kr. frá þeim degi til 1. apríl 2016, af 19.344.000 kr. frá þeim degi til 1. maí 2016, af 20.956.000 kr. frá þeim degi til 1. júní 2016 og af stefnufjárhæð frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og greiðslu málskostnaðar úr hans hendi.

Helstu málavextir

Málavextir eru þeir í stuttu máli að í upphafi árs 2015 gerðu aðilar máls samning til þriggja mánaða um að stefnandi innti af hendi tiltekna þjónustu í þágu stefnda. Samningurinn er undirritaður 5. janúar af R-kvk-þgf B-kvk-þgf fyrir stefnanda og Á-kk-þgf K-x-x B-kk-þgf fyrir hönd stefnda. Í 2. gr. samningsins segir að markmið hans sé að vinna að og ljúka þeirri greiningarvinnu sem hafi hafist árið 2014 og miði að því að greina meðferð eignasviðs á fullnustueignum í eigu stefnda. Verkefninu er nánar lýst í viðauka við samninginn. Fast mánaðarlegt gjald samkvæmt 4. gr. samningsins skyldi vera 1.300.000 krónur auk virðisaukaskatts. Reikningar skyldu samkvæmt 5. gr. vera skilmerkilega uppsettir og í samræmi við viðaukann og í þeim skyldi koma fram hvaða verkeiningar hefðu verið unnar á hverjum tíma. Reikningstímabil skyldi miðast við almanaksmánuð og útgáfudagur vera í lok hvers mánaðar og gjalddagi 15 dögum síðar.

Samkvæmt framangreindum samningum er R-kvk-nf B-kvk-nf tengiliður stefnanda og vann að mestu þau verkefni sem samningarnir lutu að. R-kvk-nf er annar af tveimur eigendum stefnanda og jafnframt stjórnarformaður félagsins. Af hálfu stefnda er Á-kk-nf K-x-x B-kk-nf tengiliður. Á-kk-nf er starfsmaður fjárstýringarsviðs stefnda en gegndi stöðu framkvæmdastjóra eignasviðs stefnda þegar samningarnir voru gerðir.

Ári fyrr höfðu aðilar gert samning um sama verkefni sem var tímabundinn samningur til fimm mánaða og var gerður í ársbyrjun 2014. Í þeim samningi var ákvæði þess efnis að unnt væri að framlengja samninginn um mánuð í senn væru báðir aðilar sammála um það. Stefnandi mun hafa fengið greiðslur samkvæmt þeim samningi í alls 12 mánuði eða til ársloka 2014.

Óumdeilt er að stefnandi fékk greiðslu samkvæmt samningnum sem gerður var í ársbyrjun 2015 fyrir tímabilið janúar til mars 2015. Í máli þessu krefur hann stefnda hins vegar um greiðslu reikninga fyrir tímabilið apríl 2015 til maí 2016 á grundvelli ákvæðis um framlengingu samningsins. Í 7. gr. samningsins er svofellt ákvæði um gildistíma samningsins: „Samningurinn gildir frá 1.1.2015 til 31.3.2015. Heimilt er að framlengja samning mánuð í senn séu báðir aðilar sammála um það og þörf sé á því verkefnisins vegna eða utanaðkomandi þættir sem ekki verða séðir fyrir hafi tafið lúkningu verksins.“

Verkefni stefnanda samkvæmt viðauka við samninginn fólst í eftirfarandi:

1. Tölulegri greiningu og mælingum á eignasafni og forritun sem fylgir því að svara nánar greindum spurningum um fasteignir stefnda, þ.e. eignir sem hann eignaðist á grundvelli fullnustugerða. Lutu spurningarnar m.a. að því hve lengi þær höfðu verið í eigu stefnda, hve langan tíma tók að selja þær, hve langur tími leið frá því að eignir fóru úr leigu og þar til þær voru komnar í sölu o.fl.

2. Mælingum, þ.e. gerð svokallaðrar vinnsluskrár og ferilskrár, „pivot“-greiningu fyrir þær skrár og skýrslugerð og kynningu á þeim skrám.

3. Tölulegri greiningu á „heitum og köldum“ svæðum á Íslandi, þ.e. skilgreiningu á því hvaða svæði séu heit og köld og tölulegri greiningu á eignum stefnda skiptum eftir slíkum svæðum.

4. Útreikningi á rekstrar- og burðarkostnaði, virðisrýrnun og tapi á bundu fé vegna eigna stefnda.

5. Breytingu á vinnu við ferilskráningu og þróun hennar ásamt úrvinnslu á gögnum sem úr gagnagrunni þar sem ferilskráningar eru vistaðar.

6. Öðrum verkefnum, sem talin eru upp í fjórum höfuðliðum; skýrslugerð og kynningar á ferilskrá og vinnsluskrá, vinna á starfsstöð stefnda og samskipti, samskipti við erlenda sérfræðinga sem hafi veitt endurgjaldslausa ráðgjöf og undirbúning vegna þarfagreiningar fyrir nýtt hugbúnaðarkerfi með nánar greindri lýsingu á því hvaða þarfir þurfi að skilgreina.

Aðilar eru sammála um að R-kvk-nf B-kvk-nf hafi ásamt Á-kk-þgf K-x-x B-kk-þgf kynnt verkefni stefnanda fyrir framkvæmdastjórnstefnda á fundi þann 8. maí 2015. Í fundarboði er fundarefnið kynnt með þessum hætti „Um nokkurn tíma hefur eignasvið unnið að Six Sigma verkefni sem hefur haft það meginhlutverk að greina meðferð fullnustueigna, leita allra leiða til að bæta meðferð þeirra og stytta snertitíma þeirra. Við kynntum þetta verkefni framkvæmdastjórn á fundi í september 2014 [...]. Nú er komið að lokum þessa verkefnis og viljum við sýna ykkur niðurstöður þess og til hvaða breytinga hefur verið gripið til að ná fram árangri.“ Þá héldu R-kvk-nf og Á-kk-nf fund með H-kk-þgf J-kk-þgf, forstjóra stefnda, í ágúst sama ár. Lýsing í fundarboði var „Kynning á verkefninu, markmiðum þess, aðstæðum í upphafi þess og aðdraganda og helstu niðurstöðum sem verkefnið leiddi til.“

Í yfirliti sem stefnandi hefur lagt fram er jafnframt getið um ríflega 40 fundi R-kvk-ef og Á-kk-ef, og stöku sinnum einnig ásamt öðrum starfmanni stefnda, á tímabilinu apríl 2015 til loka mars 2016. Þá eru í málinu lögð fram afrit af umfangsmiklum SMS-samskiptum þeirra yfir þriggja ára tímabil, frá maí 2013 til sama tíma árið 2016.

Af gögnum málsins má sjá að R-kvk-nf og Á-kk-nf unnu að undirbúningi fundar um verkefni stefnanda á vegum Dokkunnar sem fyrirhugað var að halda 18. maí 2016. Fundarefnið var sagt vera kynning á innleiðingu „Lean Six Sigma“ verkefnis á eignasviði stefnda. Af þessum fundi varð ekki þar sem stefndi var því mótfallinn og kynnt yfirlögfræðingur stefnda þá afstöðu í tölvupósti til stefnanda nokkrum dögum fyrir fyrirhugaðan fund, eða 12. maí þ.á.

Nokkru áður synjaði G-kvk-nf G-kvk-nf, sem þá var framkvæmdastjóri rekstrarsviðs stefnda, greiðslu tveggja reikninga frá stefnanda vegna vinnu í apríl og maí 2015, en þeir reikningar eru dagsettir 24. febrúar 2016. Í tölvupóstskeyti G-kvk-ef til forsvarsmanna stefnanda 6. apríl s.á. segir að ekki verði séð að samningur við stefnanda hafi verið framlengdur fram yfir gildistíma hans, sem hafi verið út marsmánuð 2015 og hafi reikningum stefnanda því verið hafnað. Í kjölfar þessa ítrekar stefnandi kröfu um greiðslu reikninganna og upplýsir jafnframt að hann telji eðlilegt, eftir nánari skoðun á vinnu sinni fyrir stefnda, að stefndi greiði einnig fyrir vinnu hans í júní til september sama ár. Vísar hann til þess að fyrri samningar við stefnda hafi ítrekað verið framlengdir með óformlegum hætti og hann hafi ekki haft ástæðu til að ætla annað en samkomulag væri einnig um það í þessu tilviki. Í kjölfar þessara samskipta sendi stefnandi reikninga fyrir framangreint tímabil til stefnda og eru þeir dagsettir 15. apríl 2016.

Í málinu liggur fyrir skýrsla á ensku, dagsett 30. apríl 2016, útgefin af stefnanda, sem ber heitið Lean Six Sigma Project Streamlining the Process of Selling Foreclosed Properties in a Depressed Real Estate Market at the Housing Financing Fund (HFF) in Iceland. Útdráttur úr sömu skýrslu á íslensku liggur sömuleiðis fyrir í málinu.

Stefndi hafnaði greiðsluskyldu með bréfi lögmanns stefnda 3. júní 2016. Lýtur ágreiningur aðila að greiðslu samtals 14 reikninga, hvers að fjárhæð 1.612.000, vegna vinnu á tímabilinu apríl 2015 til maí 2016. Fyrstu tveir reikningarnir, þ.e. vegna apríl og maí 2015 eru dagsettir 24. febrúar 2016, reikningar vegna vinnu í maí–september 2015 eru dagsettir 15. apríl 2016 og reikningar vegna vinnu í október 2015 út maí 2016 eru dagsettir 2. september 2016.

R-kvk-nf B-kvk-nf og B-kk-nf S-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda, og H-kk-nf J-kk-nf, forstjóri stefnda, gáfu aðilaskýrslu fyrir dómi. Þá gáfu vitnaskýrslur þau R-kvk-nf P-kvk-nf og Á-kk-nf K-x-x B-kk-nf sem bæði eru starfsmenn stefnda. Auk þeirra gáfu vitnaskýrslur J-kvk-nf E-kvk-nf G-kvk-nf, M-kvk-nf I-kvk-nf, S-kk-nf E-kk-nf, A-kk-nf E-kk-nf, G-kvk-nf G-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf, sem öll eru fyrrverandi starfsmenn stefnda, og I-kvk-nf Ó-kvk-nf V-kvk-nf, fyrrverandi stjórnarformaður stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að fullt samningssamband hafi verið milli stefnanda og stefnda á tímabilinu 1. apríl 2015 til maíloka 2016 og að stefnda beri að greiða fyrir vinnu stefnanda, sem sannarlega hafi farið fram á því tímabili, með vísan til meginreglna kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga.

Samningssamband aðila hafi haldið áfram eftir 31. mars 2015, þegar samningstíma samningsins frá 5. janúar 2015 lauk. Stefnandi hafi haldið áfram að vinna af fullum krafti á grundvelli samningsins og verið í ítrekuðum samskiptum við tengilið stefnda, Á-kk-þf K-x-x B-kk-nf, og ljóst hafi verið að báðir aðilar hefðu orðið ásáttir um áframhaldandi samstarf. Á-kk-nf hafi verið framkvæmdastjóri eignasviðs stefnda og stefnandi hafi því mátt ganga út frá því að hann hefði á grundvelli stöðuumboðs síns fulla heimild til að koma fram fyrir hönd stefnda gagnvart stefnanda.

Með samningi aðila frá 5. janúar 2015 hafi verið aukið við umfang verkefnis stefnanda sem hófst á árinu 2014 samkvæmt fyrri samningnum. Til viðbótar hafi komið ráðgjöf og vinna við að bæta árangur og markmið varðandi meðferð eignasafnsins. Í því hafi m.a. falist innleiðing svokallaðrar Lean Six Sigma-aðferðafræði, töluleg greining á fasteignasafni sem og úrvinnsla og mat á mæligögnum í tengslum við fasteignaeignasafn stefnda. Nánari lýsingu á verkefninu hafi verið að finna í viðauka við þjónustusamninginn. Þar komi m.a. fram að vinna beri skýrslu og kynningu úr niðurstöðum mælinga. Þeirri vinnu hafi átt að ljúka með kynningu á svokölluðum Dokkufundi sem stóð til að halda 18. maí 2016. Fundinum hafi verið frestað að kröfu stefnda, vegna ágreinings um greiðslu fyrir þjónustu stefnanda.

Gögn málsins beri með sér að greiningarvinnu, skýrslugerð og undirbúningi að kynningu hafi verið haldið áfram fullum fetum á tímabilinu 1. apríl 2015 til maímánaðar 2016 að undirlagi stefnda. Þá hafi Á-kk-nf K-x-x B-kk-nf, tengiliður stefnda, tekið fullan þátt í skýrslugerð og greiningu upplýsinga ásamt stefnanda. Hafi því verið ljóst frá upphafi skýrslugerðarinnar að verkið hafi verið unnið í samstarfi við og að undirlagi stefnda. Á grundvelli þeirrar vinnu hafi fulltrúi stefnanda gefið út reikninga fyrir nefnt tímabil en þeir hafi ekki verið greiddir. Skýringar á reikningunum séu „skv. samningi“ fyrir hvert tímabil en sá háttur hafi verið hafður á útgáfu reikninganna að undirlagi stefnda, þar sem ítarlegar hafi verið kveðið á um umfang verkefnisins í samningnum sjálfum.

Til einföldunar megi aðgreina ógreidda reikninga í tvö tímabil, annars vegar frá apríl til september 2015, þar sem stefnandi hafi innt af hendi greiningar- og stefnumótunarvinnu, ásamt því að unnið hafi verið að drögum að skýrslu vegna verkefnisins, bæði á íslensku og á ensku. Á síðara tímabilinu, frá október 2015 og fram til maí 2016, hafi aðallega verið unnið að skýrslugerð vegna verkefnisins og að undirbúningi Dokkukynningar. Dokkukynningin hafi verið boðuð að undirlagi stefnda, og staðið hafi til að S-kk-nf E-kk-nf, fyrrum forstjóri stefnda, yrði meðal framsögumanna á fundinum. Tilgangur fundarins hafi m.a. verið sá að leggja grunninn að frekara markaðsstarfi stefnanda í kringum verkefnið. Stefndi hafi hins vegar krafist þess í tölvupósti 12. maí 2016 að fundinum yrði aflýst og upplýst að samþykki fyrir honum lægi ekki fyrir af hálfu stefnda. Það sé sérstakt í ljósi þess að tengiliður stefnda við stefnanda, Á-kk-þf K-x-x B-kk-nf, hafi komið fundinum á. Stefnandi hafi lagt mikla vinnu í fyrrgreinda skýrslu og kynningu, allt að undirlagi stefnda, og á grundvelli samnings milli aðila, til undirbúnings þessa fundar.

Stefnandi byggir á því að stefndi beri fulla greiðsluskyldu á útgefnum reikningum. Stefnandi hafi í góðri trú sinnt sínum störfum og aldrei hafi það komið til tals af hálfu stefnda að samningurinn hefði ekki verið framlengdur. Þá hafi Á-kk-nf og aðrir starfsmenn stefnda tekið virkan þátt í vinnunni og samskipti stefnanda við Á-kk-þf gefi skýrt til kynna að samningurinn hafi sannanlega verið framlengdur. Vísar stefnandi í þessu efni til umfangsmikilla SMS-samskipta og tölvupóstsamskipta þeirra. Þá staðfesti tölvupóstsamskipti við starfsmann stefnda 5.–7. maí 2015 að stefnandi hafi á þeim tíma enn verið að vinna að tölulegum mælingum í tengslum við greiningarvinnu sína. Stefnandi hafi aldrei gefið til kynna að vinna félagsins væri án þóknunar enda hafi vinna forsvarsmanns stefnanda, og meðferð þeirra upplýsinga sem stefnandi hafði aðgang að, verið þess eðlis að ólíklegt verði að teljast að stefndi hefði veitt aðgang að þeim án þess að vera í verksambandi við viðtakanda upplýsinganna.

Á því tímabili sem vinna stefnanda stóð yfir eftir lok gildistíma samningsins 31. mars 2015 hafi aldrei verið tekið fram að samningurinn væri fallinn niður. Sú venja hafi verið í viðskiptasambandi aðila að samningar hafi verið framlengdir án sérstaks viðauka. Yfirstjórn stefnda hafi ávallt verið kunnugt um stöðu verkefnis stefnanda. Haldnar hafi verið kynningar á stöðu verkefnisins fyrir yfirstjórn stefnda, bæði haustið 2014, þegar verkið var skammt á veg komið, og svo aftur 8. maí 2015. Í þeim kynningum hafi verkefninu verið skipt upp í mismunandi fasa, skilgreiningarfasa, mælifasa, greiningarfasa, bætingarfasa og stýrifasa. Engar athugasemdir hafi komið frá yfirstjórn varðandi verkefnið, samstarfið eða óskir um að það yrði stöðvað. Þá hafi minnisblað um verkefnið verið sent sitjandi forstjóra 1. júlí 2015 og í kjölfar þess haldinn fundur með honum 12. ágúst þar sem verkefnið hafi verið kynnt. Á þessum tíma hafi skýrslugerð um verkefnið verið hafin og hafi sú vinna staðið allt fram á vormánuði 2016. Dokkufundurinn hafi verið samþykktur af núverandi forstjóra stefnda, H-kk-þgf J-kk-þgf, í aprílmánuði 2016. Samkvæmt framangreindu hafi yfirstjórn stefnda því verið kunnugt um samningssamband á milli stefnanda og stefnda og aldrei óskað eftir því að vinna verkefnisins yrði stöðvuð, þó að verklok hefðu tafist vegna atvika sem stefnandi hafi ekki ráðið við.

Stefnandi hafi gengið eftir greiðslu umdeildra reikninga og í því skyni verið í töluverðum samskiptum við tengilið stefnda. Í svörum hans sé ítrekað gefið í skyn að reikningarnir verði greiddir og aldrei vikið að því að samningssambandinu sé lokið. Engin mótmæli eða athugasemdir hafi komið fram fyrr en seint og um síðir. Hafi stefndi því sýnt af sér tómlæti með því að mótmæla ekki reikningunum, eða að minnsta kosti hluta þeirra. Það hafi ekki verið fyrr en með tölvupósti hinn 8. apríl 2016 að G-kvk-nf G-kvk-nf, framkvæmdastjóri rekstrarsviðs stefnda, hafnaði greiðslu reikninganna, þar sem hún hélt því fram að engin framlenging hefði orðið á samningssambandi aðilanna eftir að seinni samningnum lauk skv. efni sínu hinn 31. mars 2015.

Samkvæmt samningnum skyldi gefa út reikninga í lok hvers mánaðar og skyldi gjalddagi vera 1. næsta mánaðar. Vegna ágreinings um greiðslu reikningana hafi stefnandi hætt útgáfu reikninga skv. samningnum, en hann geri dráttarvaxtakröfu um greiðslu skv. samningnum fyrir dómi. Um kröfu til dráttarvaxta vísast til 1. mgr. 5. gr., sbr. 6. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Málástæður og lagarök stefnda

Stefndi mótmælir málatilbúnaði stefnanda í heild sinni og reisir sýknukröfu sína á því að stefndi hafi ekki samið um frekari þjónustu af hálfu stefnanda eftir að samningssamandi þeirra lauk á grundvelli samnings aðila frá 5. janúar 2015. Í samningnum komi skýrlega fram að greiðsla samkvæmt samningnum á samningstíma hafi falið í sér heildargreiðslu fyrir alla vinnu tengda verkefninu sem lýst sé í samningnum. Mánaðarlegar eingreiðslur, svo sem stefnandi krefjist, geti þá aðeins komið til skoðunar hefði samningurinn verið framlengdur með formlegum hætti. Það hafi ekki verið gert. Þá mótmælir stefndi því bæði sem röngu og ósönnuðu að meint vinna hafi yfirhöfuð átt sér stað og að hún falli undir umræddan samning aðila.

Í 7. gr. samnings aðila hafi verið að finna skilyrði þess að til greina kæmi að framlengja samninginn. Komi þar fram að framlenging samningsins verði einungis heimiluð einn mánuð í senn og það þurfi að gera með formlegum, skriflegum hætti. Það feli í sér, með hliðsjón af kröfugerð stefnanda, að stefndi hafi þurft að samþykkja fjórtán sinnum að framlengja samninginn. Stefndi hafi aldrei samþykkt framlengingu hans. Þá er því mótmælt sem röngu og ósönnuðu að aðstæður sem tilgreindar eru í ákvæðinu sem forsenda framlengingar hafi verið fyrir hendi, þ.e. að verkefnið sjálft hafi krafist þess eða að verkið hafi tafist af ófyrirséðum utanaðkomandi ástæðum.

Samningur aðila sé skýr, bindandi og tæmandi um það hver skilyrði framlengingar séu. Samkvæmt meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga hafi samningurinn því ekki verið framlengdur. Þar að auki hafi samþykki stefnda þurft að vera skýrt og ótvírætt til að af framlengingu hefði getað orðið. Þá hafi slíkt samþykki þurft að stafa frá starfsmanni með umboð til að samþykkja framlengingu fyrir hönd stefnda. Ekkert ofangreindra skilyrða sé uppfyllt. Þar sem samningurinn hafi ekki verið framlengdur beri að sýkna af kröfum stefnanda. Staðhæfing stefnanda um að samningurinn hafi verið framlengdur með munnlegum hætti sé bæði óskýr og haldlaus.

Þá segir í 5. gr. samnings aðila að „reikningar þjónustusala skulu vera skilmerkilega uppsettir og í samræmi við viðauka 1 og fram komi hvaða verkeiningar eru unnar á hverjum tíma“. Enginn þeirra fjórtán viðbótarreikninga stefnanda uppfylli umrætt samningsákvæði. Þegar af þeirri ástæðu sé engin greiðsluskylda fyrir hendi, óháð því hvort samningur hafi verið framlengdur.

Þar sem mál þetta sé einungis höfðað á þeim grundvelli að samningur aðila hafi verið framlengdur og að stefnandi eigi af þeim sökum rétt til fastra eingreiðslna, að upphæð 1.300.000 kr. auk virðisaukaskatts, fyrir hvern og einn mánuð meintrar framlengingar, komi sú málsástæða ein til skoðunar við úrlausn málsins. Stefnandi byggir ekki á því að aukaverk hafi verið unnin eða að stefnandi eigi rétt til greiðslna á öðrum grundvelli. Á grundvelli málsforræðisreglu einkamálaréttarfars séu ágreiningsefni sem lúta að slíkum málsástæðum málinu óviðkomandi.

Stefndi áréttar að stefnandi geti aldrei hafa öðlast rétt til fastra mánaðarlegra eingreiðslna á grundvelli þess að verkið hafi útheimt meiri vinnu en hann bjóst við, enda sé „öll vinna“ innifalin í greiðslum til hans fyrir verkið skv. orðalagi viðauka 1 í samningi aðila. Mánaðarlegar eingreiðslur geti því einungis komið til skoðunar hafi samningur aðila verið formlega framlengdur, en ekki vegna meintrar aukavinnu.

Stefndi hafnar því að óformleg samskipti við starfsmenn stefnda, hverju nafni sem þau nefnist, eftir lok verksambands aðila geti verið grundvöllur krafna stefnanda. Þá sé því mótmælt að SMS-samskipti við Á-kk-þf K-x-x B-kk-nf um svokallaðan Dokkufund geti verið grundvöllur krafna stefnanda, eða eftirrekstur hans með sama samskiptaforriti við Á-kk-þf um greiðslu reikninga. Byggt sé á því að umræddur fundur hafi verið fyrirhugaður til kynningarstarfs til hagsbóta fyrir stefnanda sjálfan og vegna námsverkefna fyrirsvarsmanns stefnanda hjá Six Sigma Institute í Bandaríkjunum, sem núverandi og fyrrverandi starfsmenn stefnda virðist hafa veitt stefnanda aðstoð við. Þá lúti gögn um framlögð samskipti stefnanda við starfsmenn stefnda samkvæmt orðalagi sínu ekki að framlengingu samnings aðila og séu þau því þýðingarlaus fyrir úrlausn þessa máls. Auk þess hafi hvorki Á-kk-nf K-x-x B-kk-nf né aðrir viðmælendur stefnanda haft umboð til að framlengja samninginn munnlega samkvæmt reglum stefnda þar að lútandi. Enn fremur hafi orðið breytingar á stöðu Á-kk-ef innan stefnda í september 2015, svo sem stefnanda hafi verið kunnugt um. Eftir þann tíma hafi hann hvorki haft heimild til að skuldbinda stefnda með skriflegum né munnlegum hætti.

Þá mótmælir stefndi, sem röngum og ósönnuðum, málsástæðum stefnanda um að líta beri svo á að stefndi hafi samþykkt framlengingu samnings aðila með tómlæti eða þegjandi samþykki G-kvk-ef G-kvk-ef, starfandi forstjóra, og/eða annarra starfsmanna stefnda eða yfirstjórnar. Beint samþykki stefnda hafi verið áskilið til framlengingar samnings samkvæmt skýru orðalagi þess tímabundna samnings sem deilt er um. Sérstaklega sé mótmælt fullyrðingum stefnanda um að G-kvk-nf G-kvk-nf hafi í júlí 2015 haft „allar upplýsingar í hendi varðandi vinnu Boðeindar og samningana en gerir engar athugasemdir við að stöðva vinnu verkefnisins“. Stefnandi hafi ekki gert neina grein fyrir því hvaða vinna hafi átt sér stað í júlí 2015, hvaða verkeiningar hafi verið um að ræða, á hvaða dögum þær hafi verið unnar eða hvað nákvæmlega starfandi forstjóri hafi átt að „stöðva“. Samningurinn hafi verið runninn út samkvæmt orðalagi sínu og stefnandi hafði kynnt helstu niðurstöður verkefnisins á framkvæmdastjórnarfundi þann 8. maí 2015. Starfsmenn stefnda, þ.m.t. starfandi forstjóri, hafi þannig mátt ætla að verkinu væri lokið í júlí 2015.

Þá sé mótmælt málsástæðu í stefnu um að „ekki hafi verið gefið til kynna að stefnandi væri að vinna fyrir stefnda án þóknunar“. Framsetningin sé gildishlaðin og röng. Hið rétta sé að samningur aðila var útrunninn, búið var að greiða stefnanda að fullu, 3.900.000 auk virðisaukaskatts, fyrir það verk sem þar hafi verið kveðið á um. Hvorki hafi verið búið að samþykkja framlengingu skv. 7. gr. samningsins né gefa út reikninga með þeim hætti sem áskilið var skv. 5. gr. samningsins. Réttara væri að segja að stefnandi hafi aldrei gefið til kynna við stefnda að honum bæri að greiða mánaðarlegar eingreiðslur til hans um ókomna tíð í beinni andstöðu við ákvæði bindandi samnings aðila.

Þá megi víða í gögnum málsins sjá yfirlýsingar stefnanda um að verkinu hafi lokið ekki síðar en 8. maí 2015. Í fyrsta lagi vísast til greinargerðar hans með reikningum fyrir apríl og maí 2015. Þar segir að vinnu hafi lokið í „maí 2015“ og að verkefnið hafi verið unnið „á fyrri hluta árs 2015“. Þá segist stefnandi hafi kynnt „niðurstöður“ verkefnisins á fundi með framkvæmdastjórum stefnda, dags. 8. maí 2015. Í öðru lagi segi í fundarboði fyrir umræddan fund, þann 8. maí 2015, að nú sé komið að „lokum þessa verkefnis“ og hugmyndin með fundinum sé að kynna „niðurstöður þess“. Í þriðja lagi hafi niðurstöður verksins verið kynntar með glærusýningu stefnanda á fundi þann 8. maí 2015, sbr. orðalagið „Helstu niðurstöður mælinga“. Í fjórða lagi segi í minnisblaði, sem stefnandi samdi einhliða í tengslum við rekstur þessa dómsmáls, að kynntar hafi verið „niðurstöður“ verkefnisins þann 8. maí 2015. Í fimmta lagi komi fram á LinkedIn-svæðum R-kvk-ef B-kvk-ef og B-kk-ef S-kk-ef, forsvarsmanna stefnanda, að verkefninu hafi lokið í „maí 2015“. Í sjötta lagi hafi stefnandi átt fund með nýjum forstjóra stefnda, H-kk-þgf J-kk-þgf, þann 12. ágúst 2015. Boðað hafi verið til fundarins til að kynna „helstu niðurstöður“ verkefnisins og „ávinning“ af því. Allt framangreint gefi til kynna að verkefninu hafi verið lokið og stefnandi hafi verið að falast eftir nýjum verkefnum frá stefnda á fundi með forstjóra stefnda í ágúst sama ár. Af hálfu stefnda hafi hins vegar ekki verið vilji fyrir frekari viðskiptum.

Þá mótmælir stefndi því að fundi sem fyrirhugaður hafi verið í maí 2016, svonefndur Dokkufundur, hafi verið komið á af hálfu eða að undirlagi stefnda, að hann hafi verið sameiginlegur fundur aðila eða að undirbúningur hans hafi verið hluti af verksamningi aðila. Það hafi ekki verið hluti af verksamningi stefnanda að kynna niðurstöður verksins fyrir almenningi. Tilgangur fundarins hafi verið sá að „leggja grunninn m.a. að frekara markaðsstarfi stefnanda“ svo sem stefnandi byggi á. Þannig sé óumdeilt að um markaðsstarf í þágu stefnanda hafi verið að ræða en ekki stefnda. Engin skylda hvíli á stefnda að greiða fyrir mögulega vinnu stefnanda við undirbúning þessa fundar. Af samskiptum forsvarsmanns stefnanda við Á-kk-þf K-x-x B-kk-nf hafi stefnanda mátt vera ljóst að hann hafi þurft að afla samþykkis stefnda fyrir því að stefnandi birti opinberlega upplýsingar sem hann hafi fengið frá stefnda og að Á-kk-nf hefði verið milligönguaðili við stefnda í því efni. Það samþykki hafi hins vegar ekki verið veitt. Jafnframt er mótmælt staðhæfingum stefnanda um vinnu við ritun „skýrslu“ á sama tíma. Óútskýrt sé við hvaða skýrslu sé átt sem getið sé um í stefnu og sömuleiðis óútskýrt hvernig ritun hennar falli undir verk samkvæmt samningi aðila. Meðal gagna málsins sé ein skýrsla, dagsett 30. apríl 2016. Stefndi byggir á því að þessi skýrsla sé hluti af námsverkefni stefnanda sem stefndi hafi ekki samið um að greiða fyrir og vísar í því efni til gagna frá stefnanda þar sem fram komi að forstjóri stefnda hafi gefið „munnlegt leyfi“ fyrir því í apríl 2016 að gera verkefnið sem stefnandi hafi unnið að fyrir stefnda að s.k. „Case Study“ hjá Six Sigma Institute í Bandaríkjunum. Í þessu felist þannig ótvíræð viðurkenning á því að skýrslan hafi alfarið verið til eigin nota fyrir stefnanda, til að afla sér einhvers konar viðurkenningar eða vottunar hjá Six Sigma Institute, og að stefnandi hafi fengið leyfi hjá stefnda til að nýta fyrri vinnu fyrir stefnda sér sjálfum til hagsbóta

Loks mótmælir stefndi þeirri málsástæðu sem rangri og ósannaðri að sú venja hafi komist á í viðskiptum aðila árið 2014 að framlengja samninga aðila án sérstaks viðauka. Sönnunarbyrði fyrir tilvist og efni slíkrar venju hvíli alfarið á stefnanda. Þá megi af orðalagi samnings aðila glögglega sjá að tilgangur hans hafi verið sá að ljúka verkefni stefnanda og að ekki stæði til að framlengja samninginn nema að uppfylltum ströngum skilyrðum sem áður séu rakin.

Þá hafi fyrstu viðbótarreikningar stefnanda fyrir meinta vinnu í apríl og maí 2015 ekki verið gefnir út fyrr en 24. febrúar 2016, tæpu ári eftir að gildistíma samnings lauk. Þá hafi stefnandi sjálfur í tvígang kynnt niðurstöður verkefnisins fyrir stefnda, bæði í maí og ágúst 2015. Sýni þetta svo ekki verði um villst að stefnandi sjálfur hafi enga venju talið hafa stofnast um framlengingu samningsins. Forstjóri og framkvæmdastjórn stefnda hafi sömuleiðis getað gengið út frá því að upplýsingagjöf stefnanda sjálfs væri rétt og verkefninu væri lokið. Til venju hafi ekki getað stofnast án vitundar og samþykkis stefnda.

Ef fallist er á framlengingu samnings aðila, gegn mótmælum stefnda, mótmæli stefndi sönnunargildi gagna sem samin séu einhliða af stefnanda, að því er virðist til að lagfæra ágalla á eigin reikningagerð og skýra út í hverju meint vinna hafi falist.

Því sé mótmælt sem röngu og ósönnuðu, sem fram komi á reikningi fyrir vinnu í aprílmánuði 2015, að vinnuframlag stefnanda í apríl 2015 hafi falist í því „að framkvæma mælingar“ fyrir stefnda, sem „byrjað var á í mars“. Því sé mótmælt að þessi vinna hafi farið fram en jafnvel þótt hún hafi verið innt af hendi í umræddum mánuði þá sé greiðsla fyrir hana innifalin í greiðslu á samningstímanum þar sem „öll vinna“ tengd mælingum hafi verið innifalin í greiðslu fyrir upprunalegt verk stefnanda, samkvæmt orðalagi viðauka 1 við samninginn. Möguleg vanefnd stefnanda á því að ljúka því verkefni sem honum var falið innan tímamarka leiði ekki til framlengingar samnings aðila. Sömu mótmæli séu höfð uppi gagnvart reikningi fyrir maí 2015, dags. sama dag.

Reikningum vegna vinnu í júní til september 2015, dags. 15. apríl 2016, sé jafnframt mótmælt og byggt á því að engin raunveruleg vinna hafi farið fram á því tímabili í þágu stefnda. Þau samskipti við Á-kk-þf K-x-x B-kk-nf sem stefnandi vísi til til stuðnings kröfu sinni um greiðslu þessara reikninga hafi verið vegna vinnu í hans eigin þágu, sem hann eftir atvikum hafi notið aðstoðar Á-kk-ef við, en sé ekki hluti af samningsbundinni vinnu fyrir stefnda. Jafnvel þótt dómurinn kæmist að þeirri niðurstöðu að einhver vinna hefði farið fram á umræddu tímabili í þágu stefnda þá hafi greiðsla samkvæmt samningnum þegar verið innt af hendi fyrir þá vinnu.

Loks mótmælir stefndi greiðsluskyldu fyrir tímabilið október 2015 til maí 2016 þar sem engir reikningar hafi verið gefnir út fyrir það tímabil. Skýringar á þeim reikningum fyrir nefnt tímabil sem lagðir hafa verið fram í málinu séu augljóslegar settar fram eftir að þetta mál sé höfðað og virðist hugmyndin um að krefjast greiðslu fyrir þetta tímabil fyrst hafa kviknað við undirbúning þessarar málssóknar.

Að endingu mótmælir stefndi dráttarvaxtakröfu stefnanda í heild sinni, sérstaklega upphafstíma dráttarvaxtanna.

Niðurstaða

Í máli þessu gerir stefnandi kröfu um greiðslu fyrir þjónustu sem hann kveðst hafa veitt á fjórtán mánaða tímabili frá byrjun apríl 2015 til loka maí 2016 á grundvelli samnings milli aðila sem gerður var 5. janúar 2015 og gilti samkvæmt efni sínu frá 1. janúar til 30. mars 2015.

Samkvæmt samningnum tók stefnandi að sér að vinna að og ljúka við greiningu á fasteignum sem komust í eigu stefnda vegna fullnustugerða, svo sem verkefninu var nánar lýst í viðauka við samninginn. Verkefni þetta mun hafa hafist árið 2014 en í upphafi þess árs gerðu aðilar tvo tímabundna þjónustusamninga til fimm mánaða um þetta verkefni. Stefnandi mun hafa fengið greitt fyrir vinnu allt árið 2014 á grundvelli þessara samninga.

Málatilbúnaður stefnanda er á því reistur að samningur aðila hafi verið framlengdur í 14 mánuði eftir lok gildistíma hans samkvæmt heimild í 7. gr. samnings aðila. Í ákvæðinu segir að heimilt sé að framlengja samninginn um mánuð í senn séu báðir aðilar sammála um það og þörf sé á því verkefnisins vegna eða vegna þess að óviðkomandi utanaðkomandi þættir hafi tafið verkið. Stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir staðhæfingum sínum um gildistíma samningsins. Að mati dómsins hefur hann ekki axlað þá sönnunarbyrði.

Í því efni er fyrst til þess að líta að stefnandi hefur ekki lagt fram nein skrifleg gögn sem beinlínis lúta að framlengingu samningsins.

Þá styður framburður vitna ekki staðhæfingar hans um að samningurinn hafi verið framlengdur með munnlegum hætti. Á-kk-nf K-x-x B-kk-nf, sem skrifaði undir samninginn f.h. stefnda og var sá sem óskaði eftir að verkið væri unnið, bar fyrir dómi að samningurinn hefði ekki verið framlengdur eftir að gildistíma hans lauk. Hann kannaðist við að stefnandi hefði unnið lítillega að verkefni sem féll undir samninginn eftir að samningstíma lauk en bar því við að það hefði stefnandi sjálfur gert að eigin frumkvæði til að freista þess að bæta úr ágalla sem var á verkinu þegar samningstíma lauk. Þá gaf hann þá skýringu á tíðum samskiptum sínum við stefnanda, m.a. fundum utan vinnutíma og SMS–samskiptum, að þau samskipti hefðu lotið að skýrslugerð og kynningu á verkefninu sem stefnandi hefði viljað vinna í eigin þágu til að kynna verkefnið utan stofnunar stefnda í því skyni að kynna verk sitt og mögulega fá formlega viðurkenningu sem tiltekin erlend stofnun veitir í tengslum við notkun á svonefndu Six Sigma-verkferlagerð. Aðspurður um ógreidda reikninga sem stefnandi ítrekað víkur að í SMS-samskiptum þeirra kveður hann þar átt við reikninga vegna samningstímabilsins, þ.e. janúar til mars 2015.

Fyrir dóminum gáfu einnig skýrslu tveir fyrrum forstjórar stefnda auk núverandi forstjóra. Í skýrslu S-x-x E-kk-ef, sem var forstjóri stefnda þegar umdeildur samningur var gerður, kom fram að samningurinn við stefnanda hefði verið gerður með vitund og samþykki hans. Hann hafi hins vegar ekki veitt heimild til framlengingar samningsins og slíkt hafi aldrei komið til tals. Hann hafi litið svo á að verkefni stefnanda hefði lokið í lok samningstímans og kynningin á verkefninu, sem stefnandi hafi haldið fyrir framkvæmdastjórn stefnda 8. maí 2015 hefði falið í sér lokaskil þess. G-kvk-nf G-kvk-nf, sem tók við forstjórastarfinu tímabundið af G-kk-þgf í lok apríl 2015, bar fyrir dómi að hún hefði ekki framlengt samning við stefnanda og ekki veitt Á-kk-þgf heimild til þess að framlengja hann. Hún kveður að sér hafi verið kunnugt um samninginn við stefnanda en talið hann vera runninn út þegar hún tók við forstjórastarfinu. Á árinu 2016 hafi borist reikningar frá stefnanda vegna vinnu í apríl og maí 2015. Þeim hafi hún hafnað skriflega þar sem engin gögn hafi legið fyrir um samning við stefnanda um þjónustu á þeim tíma. Í bréfinu hafi hún jafnframt tekið fram að ef stefnandi væri þeirrar skoðunar að hann ætti rétt til greiðslu fyrir vinnu á umræddum tíma yrði hann að gera nánari grein fyrir því í hverju sú vinna fælist, svo til álita kæmi að inna af hendi frekari greiðslu til hans. Engar frekari skýringar hafi borist frá stefnanda. H-kk-nf J-kk-nf, sem hóf störf sem forstjóri stefnda í júlí 2015, kvaðst hafa mætt á fund með forsvarsmanni stefnanda í ágúst 2015 að frumkvæði stefnanda. Hann kvaðst hafa litið á fundinn sem kynningu á verkefni R-kvk-ef, sem þegar væri lokið, og væri eins konar skólaverkefni. Aldrei hafi komið til tals af hans hálfu að framlengja samning við hana sem hann vissi til að hefði verið gerður í ársbyrjun 2015 en lokið áður en hann hóf störf. Þá upplýsti hann jafnframt að tengiliður stefnda við stefnanda, Á-kk-þf K-x-x B-kk-nf, hefði verið færður til í starfi í september 2015 og eftir þann tíma hefði hann ekki haft umboð til að gera samninga af því tagi sem gerðir hafi verið við stefnanda.

Framangreindur vitnisburður rennir ekki stoðum undir staðhæfingu stefnanda um að samningur um þjónustu hans við stefnda hafi verið framlengdur eftir að gildistíma hans lauk. Þótt vitnisburður M-kvk-ef I-kvk-ef, sem var starfmaður stefnda fram til desember 2015, styðji staðhæfingar stefnanda um að hann hafi unnið að verkefninu allt þar til skömmu áður en vitnið lét af störfum hjá stefnda, er það að mati dómsins ekki nægileg sönnun þess að samið hafi verið á þann veg milli aðila.

Þá verður ekki hjá því komist, við mat á sönnunarstöðu stefnanda, að líta til þess að framburður stefnanda og málatilbúnaður í heild, að því er varðar nánari lýsingu á því í hverju verkefni hans fólst og í hvaða formi afrakstur þess skyldi afhentur stefnda, er nokkuð á reiki. Af framlögðum gögnum málsins verða ekki hentar reiður á því hvaða afrakstur var lagður fram eftir að samningstíma lauk ef frá er talin skýrsla dagsett 30. apríl 2016, sem síðar verður vikið að. Þá er í gögnum sem stefnandi hefur lagt fram að finna yfirlýsingar um að verið sé að kynna afrakstur verkefnisins á fundi með framkvæmdastjórum stefnda 8. maí 2015 og er það í samræmi við vitnisburð þeirra sem sátu á fundinum að þar hafi staða verkefnisins verið kynnt á þann veg. Fleiri gögn sem stafa frá stefnanda sjálfum veita vísbendingar um að verklok hafi verið um þetta leyti. Ekki er að finna gögn sem gefa vísbendingu um að formleg ákvörðun hafi verið tekin um að halda verki áfram í ríflega eitt ár til viðbótar. Með hliðsjón af þeim háu greiðslum sem stefndi skyldi inna af hendi mánaðarlega samkvæmt kröfugerð stefnanda hvílir á stefnanda sönnunarbyrði um það að framlag hans samkvæmt samningnum sé í einhverjum tengslum við fjárhæð endurgjaldsins. Er það enda í samræmi við ákvæði samningsins þar sem fram kemur m.a. að framlengja megi samninginn ef þörf er á því verkefnisins vegna. Endurgjaldið, sem samsvarar ríflegum launum fyrir fulla vinnu sérfræðings, gerir þannig kröfu til stefnanda um að hann sýni fram á að hvaða verkefni hafi verið unnin í hverjum mánuði sem með trúverðugum hætti geti lagt grunn að staðhæfingum um að stefnandi hafi innt af hendi umfangsmikið starf á þeim tíma í þágu stefnda. Því fer nokkuð fjarri að gögn málsins renni stoðum undir það. Þá hefur stefnandi ekki gert tilraun til að styðja þá staðhæfingu gögnum eða vitnisburði að ófyrirséðir utanaðkomandi þættir hafi réttlætt það að framlengja skyldi samning aðila, svo sem heimilt var að gera samkvæmt nefndri grein í samningi aðila.

Þá verður, gegn eindregnum mótmælum af hálfu stefnda, að teljast ósannað að skýrslan sem dagsett er 30. apríl 2016 og undirbúningur að fyrirhugaðri kynningu verkefnisins á vegum Dokkunnar í maí það ár, hafi verið hluti af verksamningi aðila.

Loks er það enn til að veikja málatilbúnað stefnanda að engar skynsamlegar skýringar hafa verið gefnar á því af hverju stefnandi gaf ekki út reikninga fyrir vinnu sína í samræmi við ákvæði samnings aðila. Af 5. gr. samnings aðila má ráða að gert var ráð fyrir því að reikningar væru gefnir út í lok hvers mánaðar og greiddir innan 15 daga. Fyrstu reikningar stefnanda fyrir það tímabil sem deilt er um bárust stefnda í febrúar 2016, vegna vinnu í apríl og maí 2015, reikningar fyrir tímabilið júní til september 2015 bárust í apríl 2016 en aðrir reikningar voru sendir stefnda með stefnu þessa máls. Fyrir dómi bar R-kvk-nf B-kvk-nf að þessi háttur hefði verið hafður á að beiðni tengiliðar hennar við stefnda, Á-kk-ef K-x-x B-kk-ef. Ekki liggja fyrir gögn sem styðja þá staðhæfingu, jafnvel þótt sjá megi af SMS-samskiptum þeirra að minnst hafi verið á reikninga með óskýrum hætti, einkum á tímabilinu fram til ágúst 2015. Samkvæmt gögnum málsins var síðasti reikningur fyrir vinnu stefnanda á samningstímanum, þ.e. fyrir janúar–mars 2015, bókaður hjá stefnda 1. júlí það ár. Hvað sem líður óvissu um það til hvaða reikninga samskipti þeirra vísa, þá er það á ábyrgð stefnanda að standa með hefðbundnum hætti að reikningagerð í samræmi við efni samnings aðila og samkvæmt venjulegum aðferðum í viðskiptum.

Með framangreindum rökstuðningi er það niðurstaða dómsins að ósannað sé að stefndi hafi framlengt samning sinn við stefnanda á tímabilinu apríl 2015 til maí 2016. Þegar af þeirri ástæðu verður stefndi sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Í samræmi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað sem er, með hliðsjón af umfangi málsins og fjárhæðum sem um er deilt, hæfilega ákveðinn 1.700.000 krónur.

R-kk-nf Ö-kk-nf B-kk-nf lögmaður flutti málið fyrir stefnanda og G-kk-nf G-kk-nf lögmaður fyrir stefnda. I-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Íbúðalánasjóður, er sýkn af öllum kröfum stefnanda, Boðeindar ehf. Stefnandi greiði stefnda 1.700.000 krónur í málskostnað.

I-kvk-nf Þ-kvk-nf