S-182/2016

Mál þetta var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, útgefinni 9. maí 2016, á hendur Þ-kk-þgf E-kk-þgf B-kk-þgf, kt. 000000-0000, [...] í Hafnarfirði.

Ákærða er gefin að sök „sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 18. október 2014, fyrir framan Súpuvagninn á Lækjartorgi, kýlt B, kennitala 000000-0000, einu hnefahöggi í andlit með þeim afleiðingum að hann féll í götuna og þá sparkað einu höggi í höfuð hans, allt með þeim afleiðingum að B hlaut mar hægra megin á höfuð fyrir ofan gagnauga og niður á neðri kjálka og skurð á neðri vör.“

Telst þetta varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Af hálfu B er krafist miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 1.000.000 króna ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. október 2014 til 1. júlí 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Ákærði krefst aðallega sýknu af refsikröfu, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá er þess krafist að bótakröfu verði vísað frá dómi, en til vara er gerð krafa um lækkun á henni.

I

Samkvæmt gögnum málsins barst lögreglu tilkynning um slagsmál á Lækjartorgi í Reykjavík laust fyrir klukkan 5 aðfaranótt laugardagsins 18. október 2014. Kemur fram í frumskýrslu O lögreglumanns, sem fór á vettvang ásamt tveimur öðrum lögreglumönnum, að þegar hann kom á staðinn hafi brotaþoli, B, legið á jörðinni. Hann hafi verið með sjáanlega áverka á andliti. Fólk sem þarna var statt og hlúði að brotaþola hafi tjáð lögreglu að árásarmaðurinn hefði hlaupið vestur Austurstræti í átt að Pósthússtræti og gefið þá lýsingu á honum að hann væri hávaxinn og klæddur í brúnan jakka. Hefðu lögreglumennirnir ákveðið að fara á eftir honum. Þegar þeir nálguðust gatnamót Austurstrætis og Pósthússtrætis hefðu þeir séð tvo lögreglumenn halda manni sem var í brúnum jakka. Hefðu þrír sjónarvottar að árásinni, þeir N, M og G, komið til þeirra og bent á þennan mann sem árásarmann. Hafi maður þessi, Þ-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf, ákærði í málinu, verið handtekinn vegna gruns um líkamsárás og færður á lögreglustöð. Er haft eftir honum í skýrslunni að „hann hafi ekki ráðist á neinn en sagði átök hafa átt sér stað á Lækjartorgi og hann hefði aðeins sparkað inn í þvögu fólks sem var að slást.“ Fram kemur í skýrslunni að blóðkám hafi verið á hægri skó hans. Þá er þar rakinn framburður vitna sem kváðust hafa séð þegar sparkað var í brotaþola og orðið sjónarvottar að því þegar lögregla handtók árásarmanninn skömmu seinna í Austurstræti.

Við skýrslugjöf hjá lögreglu þennan sama dag skýrði ákærði svo frá að hann hafi verið að skemmta sér í miðborginni ásamt vini sínum, E. Þeir hefðu verið staddir í biðröð við „vöffluhús“ á Lækjartorgi þegar þeir veittu brotaþola athygli. Allir hefðu þeir um tíma tilheyrt stórum vinahópi, en slitnað hafi upp úr vinskap þeirra og brotaþola nokkrum mánuðum áður en þeir hittust þarna. Hafi brotaþoli staðið í biðröðinni um það bil 10 metra frá þeim og haft í frammi ögrandi tilburði gagnvart þeim. Hafi E þá gengið til brotaþola. Allt í einu hefðu þeir farið að tuskast og báðir fallið í jörðina. Fjöldi fólks hafi safnast saman í kringum þá. Kvaðst ákærði hafa hlaupið þarna að og sparkað með hægri fæti inn í hópinn. Kvaðst hann ekki gera sér grein fyrir því hvort „hann hafi hitt eitthvað“. Hann hafi sparkað í fáti þar sem hann hafi ekki komist að brotaþola og E, en ekki í þeim tilgangi að meiða neinn.

Meðal gagna málsins er vottorð um komu brotaþola á slysa- og bráðadeild Landspítalans klukkan 5:15 aðfaranótt 18. október 2014 og skoðun sem hann gekkst þar undir. Er þar haft eftir honum að einhver hafi ráðist á hann og kýlt hann og sparkað í hann þar sem hann lá á jörðinni. Við skoðun hafi hann haft „myndarlegt mar hægra megin temporalt sem nær frá fyrir ofan gagnauga og niður á neðri kjálka“. Þá hafi hann verið með „ljótan U-laga skurð á neðri vörinni sem er meira en 1 cm djúpur og gapir vel og er yfir 2 cm langur og með U-laga flipa“.

Fyrir liggur samkvæmt gögnum málsins að tekin voru tvö sýni af ætluðu blóði á skó ákærða og það sent ásamt blóðsýni úr brotaþola til rannsóknar til Statens kriminaltekniska laboratorium í Linköping í Svíþjóð. Er í lögregluskýrslu og í samræmi við fyrirliggjandi álitsgerð rannsóknastofunnar og önnur gögn frá henni gerð svohljóðandi grein fyrir niðurstöðu rannsóknar á sýnunum: „Í máli þessu voru send til rannsóknar tvö sýni, sem varðveitt höfðu verið við rannsókn á skóm grunaðs. Frumrannsókn á sýnunum staðfesti að blóð var til staðar í þeim báðum og voru sýnin þá rannsökuð áfram og þau greind með DNA greiningaraðferðum. Niðurstöður þeirra greininga leiddu í ljós að bæði sýnin höfðu sama DNA snið, og var það snið eins og DNA snið brotaþola, B. Miðað við þá tækni og aðferðafræði sem rannsóknastofa SKL notar, má ganga út frá því um áreiðanleika niðurstöðunnar, að líkurnar á að finna samskonar snið frá óskyldum einstaklingi eru ávallt minni en 1:1.000.000.000. Unnt er að reikna út líkurnar í hverju máli fyrir sig ef þurfa þykir.“

II

Í skýrslu sinni fyrir dómi staðhæfði ákærði að hann væri hafður fyrir rangri sök í þessu máli. Skýrði hann svo frá að hann hafi í umrætt sinn staðið í röð við Súpuvagninn á Lækjatorgi ásamt E, vini sínum. Í röðinni hafi verið maður sem hafi viðhaft ógnandi tilburði gagnvart þeim. Kvaðst ákærði hafa bent E á þennan mann. Hafi E gengið að honum til að taka hann tali. Næst þegar ákærði leit í átt til þeirra hefðu þeir átt í einhverjum átökum. Þegar þeir síðan féllu í jörðina hafi hann hlaupið í áttina til þeirra og þá haft það eitt í huga að bjarga vini sínum. Hópur fólks hafi staðið í kringum þá. Ekki hafi liðið á löngu þar til E stóð upp og gekk í burtu. Kvaðst ákærði hafa gert það sama, hann hafi gengið heim á leið og ekkert hugað frekar að E og brotaþola. Hann hafi ekki verið kominn langt þegar tveir menn gáfu sig á tal við hann og greindu honum frá því að lögreglan vildi ræða við hann. Skömmu seinna hefðu lögreglumenn stöðvað för hans og honum verið tilkynnt að hann væri handtekinn. Inntur eftir skýringum á því að blóð fannst á skó hans svaraði hann því til að hann hafi verið nálægt átökunum. Hann hafi á hinn bóginn aldrei sparkað í brotaþola eða í átt að honum. Staðhæfingar um annað væru beinlínis rangar og hann hafi aldrei gengist við því að eitthvað slíkt hafi gerst.

Þessu næst verður gerð grein fyrir framburði vitna fyrir dómi við aðalmeðferð málsins að því marki sem þörf er á.

Í skýrslu sinni kvaðst brotaþoli hafa verið úti á lífinu í umrætt sinn ásamt stúlku sem hann var að hitta á þessum tíma. Þau hefðu ákveðið að fara á Súpuvagninn á Lækjartorgi til að fá sér að borða. Þegar þangað var komið hafi hann rekist á ákærða. Á milli þeirra hafi verið vinskapur á sínum tíma en slitnað hafi upp úr honum. Kvaðst brotaþoli hafa brugðist þannig við þegar hann sá ákærða að hann hafi sagt honum að „drulla sér í burtu“. Ákærði hafi þá gengið í burtu og brotaþoli séð hann á tali við annan mann. Hafi honum fundist eins og þeir væru að „gera sig líklega til einhvers“ og því haft varann á sér. Það næsta sem gerðist og brotaþoli kvaðst muna var að ákærði og annar maður komu aðvífandi og hann varð fyrir höggi. Hann hafi ekki séð hvor þeirra það var sem sló hann og næst munað eftir sér í sjúkrabíl á leið á slysadeild. Í skýrslu sinni hjá lögreglu hafði brotaþoli lýst aðdraganda árásarinnar með svipuðum hætti, en tiltók þó ekki að hann hafi séð menn nálgast sig skömmu áður en hann varð fyrir högginu, hann hafi staðið í röðinni og ekki vitað fyrr en hann „fékk þungt högg á höfuðið“. Spurður um þetta svaraði brotaþoli því til að hann væri sannfærður um að hann hafi séð ákærða og hinn manninn nálgast sig í þann mund sem hann varð fyrir högginu.

Vitnið E kvaðst hafa verið staddur í miðbænum ásamt ákærða og þeir ákveðið að fara á Lækjartorg til að fá sér að borða. Þegar þangað var komið hafi ákærði bent honum á mann sem hafi verið að „steyta hnefa“ í áttina að þeim. Kvaðst vitnið hafa talið þörf á að tala við manninn og því gengið að honum og spurt „hvað væri í gangi“. Hann hafi í kjölfarið orðið fyrir höggi og þá leitast við að verja sig með því að slá frá sér með þeim afleiðingum að hann og maðurinn, sem ákærði væri nú ranglega sakaður um að hafa ráðist á, féllu í jörðina. Kvaðst E hafa vankast við þessar stimpingar en náð að standa upp og ganga í burtu og upp í næsta leigubíl. Þá kvaðst hann hafa séð ákærða á gangi í átt að verslun 10/11 í Austurstræti, en ekki átt frekari samskipti við hann þessa nótt.

Vitnið G skýrði svo frá að hann hafi verið staddur við Súpuvagninn á Lækjartorgi í umrætt sinn ásamt vini sínum. Hann hafi veitt athygli einhverjum stimpingum á milli tveggja manna neðar í götunni og gengið í áttina að þeim. Annar þessara manna hafa þá legið á jörðinni en hinn verið að hlaupa í burtu. Kvaðst G hafa séð menn hlaupa á eftir honum og lögreglu handtaka hann þar sem veitingastaðurinn Apótekið var til húsa á þessum tíma. Spurður nánar um þessar stimpingar svaraði G því til að að högg hafi lent á manninum þegar hann lá á jörðinni og „eftir besta minni fær hann spark í hausinn“. Hann hafi ekki séð hvað varð til þess að maðurinn féll í jörðina. Gerandinn hafi verið sá sami og lögregla handtók. Nánar aðspurður um þessa atburðarás, og þá með hliðsjón af efni lögregluskýrslu þar sem gerð er grein fyrir samtali sem lögreglumaður átti við hann í síma 11. maí 2015, kvaðst G geta staðhæft „eftir sínu besta minni“ að hann hafi í umrætt sinn verið sjónarvottur að því þegar sparkað var í höfuð manns þar sem hann lá liggjandi á jörðinni og að árásarmaðurinn hafi skömmu seinna verið handtekinn af lögreglu.

Vitnið M skýrði svo frá að hann hafi í umrætt sinn verið staddur í biðröð við Súpuvagninn á Lækjartorgi ásamt G félaga sínum. Einhver læti hafi verið í gangi fyrir aftan þá og maður fallið til jarðar. Hann hafi ekki séð hvað varð til þess að það gerðist en tiltók að G hefði talað um hnefahögg. Í kjölfar þessa hafi verið sparkað í manninn þar sem hann lá og það hafi hann séð. Hafi sá sem það gerði hlaupið í burtu og þeir elt hann í þeim tilgangi að stöðva hann. Þeir hefðu svo komið auga á hann í Austurstræti þar sem tveir menn hefðu haldið honum. Í sömu mund hafi lögreglumenn komið á staðinn og gefið sig á tal við árásarmanninn og sjónarvotta, þar á meðal vitnið.

Vitnið N kvaðst hafa séð hvar „ráðist var mjög illa á mann“ á Lækjartorgi í umrætt sinn „og hann beittur miklu ofbeldi“. Maðurinn hafi verið „kýldur og sleginn“ og það hafi verið sparkað í hann. Hann hafi horft á þetta gerast og haft í frammi athugasemdir gagnvart gerandanum, en fljótlega áttað sig á því að það borgaði sig ekki. Sá sem fyrir árásinni varð hafi mátt sín lítils og hún orðið grófari eftir því sem á leið. Þannig hafi gerandinn sparkað í manninn eftir að hafa kýlt hann niður, en vitnið treysti sér ekki til að segja til um það hvar það högg lenti. Aðspurður kvaðst N standa í þeirri trú að það hefðu verið tveir aðilar sem hefðu staðið að þessari árás, en annar þeirra verið meira áberandi. Lögreglumaður hafi rætt við hann á vettvangi og hann þá lýst atburðarásinni eins og hún horfði við honum á þeim tíma, en hann gæti ekki rifjað hana frekar upp nú.

Vitnið D kvaðst hafa verið að fá sér að borða þegar hann hafi heyrt „svakalegt högg“, litið til hliðar og séð mann liggja í jörðinni. Fjöldi fólks hafi safnast saman í kringum manninn og hann hafi litið út fyrir að vera meðvitundarlaus. Kvaðst vitnið hvorki hafa séð hvað varð til þess að maðurinn féll til jarðar né hver var þarna að verki. Hann hafi þó séð mann, sem hann minnti að hafi verið klæddur í brúnan jakka, hlaupa í burtu af vettvangi. Kvaðst vitnið hafa hlaupið á eftir þeim manni og stöðvað hann. Hafi lögregla fljótlega komið á vettvang og handtekið hann. Spurður hvers vegna hann hafi hlaupið á eftir umræddum manni kvaðst D hafa „elt hópinn“ og hann hafi gert ráð fyrir því að umræddur aðili væri árásarmaðurinn.

Vitnið K kvaðst hafa verið stödd á Lækjartorgi umrædda nótt. Kvaðst hún hafa séð slagsmál við Súpuvagninn og mann detta í jörðina. Strax í kjölfar þessa hafi það gerst að maður hafi komið hlaupandi þarna að og sparkað fast með hægri fæti í höfuð þess sem hafði dottið „eins og að hann væri í fótboltaleik“. Sá aðili hafi verið dökkklæddur. Árásarþolinn hafi legið meðvitundarlaus á jörðinni og kvaðst K hafa haldið að hann væri dáinn. Blætt hafi úr honum, nánar tiltekið úr eyra hans að því er hana minnti.

Vitnið L gaf þá lýsingu á atvikum að einhver strákur hafi komið hlaupandi og sparkað í andlitið á öðrum strák. Sá sem fyrir árásinni varð hafi verið standandi þegar sparkað var í hann en fallið til jarðar við höggið.

Alls fimm lögreglumenn á tveimur lögreglubílum áttu aðkomu að málinu. Af framburði þeirra fyrir dómi verður ráðið að þrír þeirra, þau O, I og H, hafi fyrst farið á vettvang á Lækjartorgi og þeir F og J bæst í hópinn þegar leit hófst að árásarmanninum.

O skýrði svo frá í skýrslu sinni að þegar hann kom á vettvang á Lækjartorgi hafi legið þar hálfmeðvitundalaus maður með áverka í andlitinu. Fólk sem hlúð hafi að manninum hafi lýst því að árásaraðilinn hefði hlaupið í átt að Pósthússtræti og gefið ágæta lýsingu á honum. Við komu í Pósthússtræti hefðu lögreglumenn þegar haft afskipti af manni sem svaraði til þeirrar lýsingar. Kvaðst hann hafa rætt við þrjú vitni á vettvangi sem bent hafi á viðkomandi mann sem gerandann og þá hafi hann svarað til fyrri lýsingar. Þá hafi einnig mátt sjá „blóðkám“ á skó hans. Hefði maðurinn verið handtekinn. Nánar aðspurður um lýsingu vitna á árásinni kvaðst O minna að þau hefðu öll borið um að árásarmaðurinn hefði kýlt manninn eða hrint honum og síðan sparkað í andlit hans.

F kvaðst nánast ekkert muna eftir þessu máli en staðfesti sem rétta skýrslu sem hann skráði um aðkomu sína að því, en samkvæmt því sem þar kemur fram handtók hann ákærða á mótum Austurstrætis og Pósthússtrætis þar sem honum hafi verið haldið af aðilum sem bent hefðu á hann sem árásarmann.

J var í bíl með F. Í skýrslu hans fyrir dómi kom fram að þeim hafi borist tilkynning um líkamsárás á Lækjartorgi og komið auga á mann við Kaffi-París í Austurstræti sem lýsing á árásarmanni passaði við. Tók J sérstaklega fram í því sambandi að hann hafi verið klæddur í brúnan jakka. Þeir hefðu handtekið manninn og flutt hann á lögreglustöð. Nánar spurður um forsendur handtökunnar skýrði J svo frá að þarna hefðu verið staddir menn sem greinilega hefðu haft einhverja tengingu við árásarmálið og að þeir hefðu „tafið för“ þess sem handtekinn var. Þá hafi hinn handtekni haft orð á því að hann hefði sparkað „í þvögu af fólki“ og blóðkám hafi verið á skó hans.

III

Fram er komið í málinu að ákærði og brotaþoli voru staddir ásamt nokkrum hópi fólks við greiðasöluvagn á Lækjartorgi í Reykjavík laust fyrir klukkan 5 aðfaranótt laugardagsins 18. október 2014. Á milli þeirra hafði verið vinskapur, en upp úr honum mun hafa slitnað nokkrum mánuðum áður. Hafa þeir báðir borið á þann veg að þegar þeir hittust þarna hafi brotaþoli með tilteknum hætti látið í ljós gremju sína í garð ákærða. Að sögn brotaþola var það afstaðið þegar hann, svo til fyrirvaralaust, fékk högg á höfuðið og missti við það meðvitund um tíma. Var hann færður á slysadeild og reyndist við skoðun þar vera með áverka í andliti sem tilgreindir eru í ákæru.

Með framburði vitna, sem rakinn hefur verið hér að framan, telst sannað að sparkað var í höfuð brotaþola þar sem hann lá á jörðinni. Atvik í aðdraganda þess að það gerðist eru um margt óljós. Ákærði var handtekinn af lögreglu skömmu seinna í Austurstræti, en þangað hafði honum verið veitt eftirför af mönnum sem höfðu verið á vettvangi á Lækjartorgi þegar ráðist var á brotaþola. Svo sem áður er gerð grein fyrir var blóð á hægri skó ákærða og leiddi rannsókn í ljós að það var úr brotaþola. Hefur ákærði ekki gefið trúverðuga skýringu á því hvernig það kom til.

Í málinu liggur fyrir trúverðugur framburður vitnanna G og M þess efnis, að sá maður sem sparkaði í brotaþola hafi skömmu seinna verið handtekinn af lögreglu í Austurstræti. Var vitnisburður M mjög afdráttarlaus og skýr um þetta. Þá fær sá framburður þeirra að um sama mann hafi verið að ræða stoð í vitnisburði N og lögreglumannanna O og J.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er að mati dómsins hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi veist að brotaþola í umrætt sinn með því að sparka í höfuð hans. Að virtum framburði vitna þykir á hinn bóginn óvarlegt að telja nægilega sannað að ákærði hafi í aðdraganda þeirrar atlögu slegið brotaþola í andlitið. Vegna þess hve hættuleg sú aðferð var að sparka í höfuð brotaþola þar sem hann lá varnarlaus er árás ákærða réttilega heimfærð í ákæru til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Um afleiðingar þessarar háttsemi ákærða er vísað til lýsingar á áverkum brotaþola í ákæru, sem styðst við fyrirliggjandi læknisvottorð, en þó þannig að ekki verður með öllu útilokað að þær megi að einhverju leyti rekja til atvika í undanfara hennar, sem ákærði hafi ekki átt beina aðild að.

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu sem horfa ber til við refsiákvörðun í málinu. Hann er nú sakfelldur fyrir harkalega, ófyrirleitna og tilefnislausa líkamsárás. Má teljast mikil mildi að ekki hlaust af henni mjög alvarlegt líkamstjón. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í átta mánuði. Tæpir 19 mánuðir liðu frá því að ákærði framdi brot sitt þar til ákæra í málinu var gefin út, en eitt ár var þá liðið frá lokum lögreglurannsóknar. Í ljósi atvika og að virtum dómafordæmum verður þessi dráttur á rannsókn og saksókn ekki talinn svo verulegur að hann réttlæti að refsing ákærða verði bundin skilorði í heild. Á hinn bóginn þykir rétt með hliðsjón af þessu og sakaferli ákærða að fresta fullnustu sex mánaða af refsingunni og skal sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

IV

Skaðabótakrafa brotaþola samkvæmt ákæru nemur svo sem fram er komið 1.000.000 króna. Er hún einskorðuð við miskabætur. Að auki er gerð krafa um greiðslu málskostnaðar og styðst hún við 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Brotaþoli á rétt til miskabóta úr hendi ákærða á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og þykja þær hæfilega ákveðnar 400.000 krónur. Þá verður ákærða gert að greiða kostnað vegna aðstoðar lögmanns við að halda bótakröfunni fram fyrir dómi, en hann þykir að teknu tilliti til virðisaukaskatts hæfilega ákveðinn 347.200 krónur. Um vexti af tildæmdum skaðabótum fer svo sem í dómsorði greinir, en bótakrafan var birt ákærða 1. júní 2016.

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins samkvæmt yfirliti sækjanda um hann og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun skipaðs verjanda, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, Þ-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í átta mánuði, en fresta skal fullnustu sex mánaða af refsingunni og sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði B 400.000 krónur í skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. október 2014 til 1. júlí 2016, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, og 347.200 krónur í málskostnað.

Ákærði greiði 696.609 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef hæstaréttarlögmanns, 558.000 krónur.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf