E-3796/2014

I.

Mál þetta, sem var dómtekið 11. maí sl., er höfðað 2. október 2014 af Lögvík ehf., Laugavegi 59 í Reykjavík, gegn S-kvk-þgf S-kvk-þgf S-kvk-þgf, Austurbrún 33 í Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði dæmd til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.131.180 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. III. kafla laganna, af 56.265 krónum frá 20. ágúst 2012 til 25. nóvemeber 2013, en af 1.131.180 krónum frá 25. október 2012 til greiðsludags, allt að teknu tilliti til innborgana að fjárhæð 6.165 krónur 2. desember 2013, 5.000 krónur 2. janúar 2014, 5.000 krónur 3. febrúar 2014, 56.265 krónur 5. nóvember 2014 og 334 krónur 8. maí 2014. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefnda krefst aðallega sýknu af öllum dómkröfum stefnanda, en til vara að þær verði lækkaðar stórlega. Þá krefst hún málskostnaðar.

II.

Stefnandi er lögmannsstofa í eigu G-kvk-ef R-kvk-ef hdl., sem veitir almenna lögmannsþjónustu. Stefnda er eigandi íbúðar í fjöleignarhúsinu að Austurbrún 33 og mun um tíma hafa gegnt stöðu gjaldkera húsfélagsins í fasteigninni. Í nóvember 2011 mun stefnda hafa leitað til stefnanda og óskað eftir þjónustu lögmanns. Þar undirritaði stefnda skriflegt umboð, dags. 21. nóvember 2011, þar sem G-kvk-þgf var veitt umboð til þess að óska eftir öllum gögnum er vörðuðu eignir stefndu og skuldir. Þá sagði þar einnig að umboðið næði jafnframt til „málefna er varða fasteign mína að Austurbrún 33, 104 Reykjavík, fmr. 201-7848, og málefna húsfélagsins að Austurbrún 33, kt. 700604-3220, þ.m.t. að óska eftir skuldastöðu lána og annarra skulda hjá bönkum, sparisjóðum og öðrum einkaaðilum og stöðu allra skattskulda hjá skattayfirvöldum og einnig að afla allra allra framangreindra gagna er varða störf mín sem gjaldkera f.h. húsfélagsins“.

Aðilar eru sammála um að stefnda hafi í umrætt sinn óskað aðstoðar lögmanns við að koma fram fyrir hennar hönd í ágreiningi sem upp hafði komið við skipti á dánarbúi foreldra hennar. Þessi ágreiningur var lagður fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur í málinu nr. Q-7/2012, sem mun hafa lokið með úrskurði 27. júlí 2012. Stefnandi gerði stefndu reikning 20. ágúst 2012 að fjárhæð samtals 646.325 krónur vegna reksturs málsins. Í uppgjöri, dags. 24. sama mánaðar, kemur fram að eftirstöðvar reikningsins nemi 56.265 krónum. Stefndu var sent innheimtubréf vegna eftirstöðvanna 22. nóvember 2013 þar sem dráttarvextir að fjárhæð 9.902 krónur höfðu bæst við höfuðstól kröfunnar. Í stefnu kemur fram að stefnda hafi greitt 6.165 krónur inn á reikninginn 2. desember 2013 og síðan samtals 10.000 krónur með tveimur greiðslum 2. janúar og 3. febrúar 2014. Eftir að mál þetta var höfðað greiddi stefnda 56.256 krónur inn á bankareikning stefnanda með þeirri skýringu að verið væri að greiða skuld samkvæmt fyrrgreindum reikningi.

Auk þess að óska eftir framangreindri þjónustu liggur einnig fyrir að stefnda hafi beðið G-kvk-þf að annast innheimtu vangoldinna greiðslna í hússjóð vegna tveggja íbúða í fasteigninni að Austurbrún 33. Annars vegar var þar um að ræða kröfu húsfélagsins sem borin var undir Héraðsdóm Reykjavíkur með stefnu, dags. 31. ágúst 2012, en málið fékk málaskrárnúmerið E-2491/2012, Austurbrún 33, húsfélag gegn H-kk-þgf M-kk-þgf og O-kvk-þgf S-kvk-þgf. Því máli lauk með úrskurði 21. febrúar 2013 þar sem málinu var vísað frá dómi sökum þess að hvorki lá fyrir að stjórn hefði verið kjörin í húsfélaginu né að eigendur í því hefðu samþykkt málshöfðunina. Hins vegar var um að ræða kröfu sem lögð var fyrir sama héraðsdóm með stefnu, dags. 27. ágúst 2012, á hendur R-kk-þgf J-kk-þgf og D-kvk-þgf Ó-kvk-þgf Ó-kvk-þgf. Sakarefninu virðist hafa verið skipt þannig að tvö mál voru rekin um kröfurnar í málum nr. E-3119/2012 og E-354/2013. Útivistardómar munu hafa gengið í báðum þessum málum. Samkvæmt því sem fram hefur komið fyrir dómi munu þær kröfur sem stefnt var út af í þessum málum nú vera efndar.

Stefnandi gerði stefndu tvo reikninga vegna framangreindra mála sem báðir eru dagsettir 25. nóvember 2013. Annar þeirra, reikningur nr. 102, var vegna vinnu við málið nr. E-2491/2012, en hann var samtals að fjárhæð 687.835 krónur. Hinn reikningurinn, sem ber númerið 103, var vegna málanna nr. E-3119/2012 og E-354/2013, og er hann að fjárhæð 387.080 krónur.

Stefnandi sendi stefndu innheimtubréf vegna framangreindra krafna 3. og 15. janúar 2015. Lögmaður stefndu svaraði með bréfi 21. janúar 2014 þar sem því var hafnað að stefndu bæri að greiða fyrir lögmannsþjónustu í þágu húsfélagsins. Stefnandi ritaði þá lögmanni stefndu bréf þar sem vísað er meðal annars til þess að stefnda hefði óskað eftir vinnu stefnanda í umboði húsfélagsins sem síðar hafi komið í ljós að hún hafi ekki haft. Því beri hún ábyrgð á þeim kostnaði sem hlotist hefði af umbeðinni vinnu, sbr. 2. mgr. 71. gr. fjöleignarhúsalaga nr. 26/1994 og almennra reglna um umboð, sbr. 25. gr. laga nr. 7/1936.

III.

1. Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi greinir svo frá í stefnu að málið sé höfðað til innheimtu á framangreindum þremur reikningum sem gefnir hafi verið út vegna lögmannsþjónustu stefnanda. Ágreiningslaust sé að stefnda hafi óskað eftir vinnu lögmannsins í þeim málum sem stefnukrafan sé reist á. Því beri stefndu skylda til þess að greiða umstefnda kröfu.

Verði ekki talið að myndast hafi samningssamband milli stefnanda og stefndu, og að af þeim sökum beri stefndu ekki að greiða tvo af þremur hinna umstefndu reikninga, byggir stefnandi á því að stefnda hafi með athöfnum sínum bakað sér skaðabótaábyrgð gagnvart stefnanda og beri allt að einu að greiða stefnanda umstefnda fjárhæð í formi skaðabóta.

Stefnandi kveður ágreiningslaust að stefnda hafi óskað eftir vinnu stefnanda við innheimtu á vangreiddum húsfélagsgjöldum. Stefnandi hafi unnið hina umbeðnu vinnu í góðri trú, en þegar upp hafi staðið hafi stefnda ekki reynst hafa umboð húsfélagsins, eins og hún hafi haldið fram. Í húsfélaginu að Austurbrún 33 séu einungis þrír eignarhlutir, en samkvæmt 1. mgr. 67. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús hafi ekki þurft að kjósa sérstaka stjórn. Stefnandi hafi mátt trúa því og treysta að stefnda hefði umboð annarra íbúa í húsfélaginu til þess að fara með verkefni sem stjórn í húsfélagi fer ella með, sbr. 2. mgr. sama lagaákvæðis. Stefnandi telur það einnig styðja fullyrðingar sínar, að stefnda hafi greitt útlagðan kostnað vegna héraðsdómsmálsins nr. E-2491/2012 er stefnandi hafi óskað eftir því við hana. Með því hafi stefnda sýnt í verki að hún hafi talið sig hafa umboð eða vald til þess að innheimta húsfélagsgjöld hjá öðrum íbúum í húsfélaginu.

S-x-x kveðst hafa orðið fyrir tjóni sem stefnda beri ábyrgð á, enda liggi fyrir að húsfélagið muni ekki greiða stefnanda fyrir vinnuna. Stefnandi byggir á því að hvorki sé ágreiningur um fjárhæð reikninga né um tímaskýrslur stefnanda. Eini ágreiningurinn í máli þessu lúti að aðild málsins. Stefnandi kveður stefndu hafa komið fram fyrir hönd húsfélagsins að Austurbrún 33 og hafi ábyrgst þar með að hún hefði nægilegt umboð húsfélagsins til innheimtu á húsfélagskröfum. Þar sem síðar hafi komið í ljós að stefnda hafi ekki haft umboð húsfélagsins til innheimtu vangreiddra húsfélagsgjalda beri stefndu að bæta stefnanda það tjón sem hann hafi orðið fyrir vegna vinnu lögmanns sem stefnda hafi óskað eftir, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936.

Stefnandi kveður tjón félagsins nema þeim fjárhæðum sem komi fram á umstefndum reikningum nr. 102 og 103, sem jafnframt byggist á tímaskráningu lögmanns. Stefnandi byggir á því að hann eigi jafnframt rétt á því að reikna dráttarvexti af skaðabótakröfu sinni í samræmi við ákvæði 9. gr., sbr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001.

Stefnandi sundurliðar kröfu sína með eftirfarandi hætti í stefnu:

Eftirstöðvar af reikningi nr. 34, dags. 20.08.2012 kr. 56.265

Reikningur nr. 102, dags. 25.11.2013 kr. 687.835

Reikningur nr. 103, dags. 25.11.2013 kr. 387.080

Höfuðstóll samtals kr. 1.131.180

Í stefnu greinir frá því að þrisvar sinnum hafi verið greitt inn á skuldina. Hinn 2. desember 2013 hafi verið greiddar 6.165 krónur. Þá hafi verið greiddar 5.000 krónur inn á hana 2. janúar 2014 og sama fjárhæð hafi verið greidd 2. mars 2012. Undir rekstri málsins greiddi stefnda enn fremur 56.265 krónur inn á kröfu samkvæmt reikningi nr. 34 og loks greiddi hún 334 krónur 8. maí 2015. Í kjölfarið lét stefnandi bóka í þingbók að hann breytti kröfugerð sinni þannig að tvær síðustu innborganirnar eru dregnar frá stefnufjárhæð. Jafnframt kemur þar fram að stefnda hafi með því efnt skyldu sína samkvæmt umræddum reikningi. Þrátt fyrir það kveðst stefnandi krefjast málskostnaðar í þeim hluta málsins óháð því hvort stefnda verði dæmd til þess að greiða samkvæmt hinum reikningunum.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í lögum nr. 50/2000 og samningalögum nr. 7/1936. Þá vísar stefnandi til 25. gr. laga nr. 7/1936, almennra skaðabótareglna og 67. gr. laga um fjöleignarhús nr. 26/1994, sem og almennt til þeirra laga. Kröfu um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, kveðst stefnandi styðjast við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Málskostnaðarkröfu sína kveður stefnandi vera bótakröfu af hans hálfu er styðjist við XXI. kafla laga nr. 91/1991. Krafan sé reist á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Um varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991.

2. Málsástæður og lagarök stefndu

Stefnda krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af dómkröfum stefnanda vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þar sem hún sé ekki réttur aðili þessa máls. Kveðst stefnda byggja á því að stefnanda hafi borið að beina kröfum sínum að Húsfélaginu Austurbrún 33, en ekki að sér.

Dómkröfuna í málinu kveður stefnandi helgast af vinnu lögmanns stefnanda við rekstur héraðsdómsmálanna númer E-2491/2012, E-3119/2012 og E-354/2013. Stefnda hafi ekki átt aðild að neinu þessara dómsmála. Þvert á móti hafi stefnandi höfðað þau öll og rekið fyrir hönd Húsfélagsins Austurbrún 33 og í nafni þess. Óumdeilt sé að öll þessi mál hafi verið rekin í þágu húsfélagsins, enda ljóst að hefði verið fallist á fjárkröfur þess í framangreindum málum, hefðu greiðslur þeirra runnið til húsfélagsins, en ekki til stefndu. Stefnda mótmælir þess vegna því sem fram komi í stefnu að lögmannsþjónustan hafi verið unnin í þágu stefndu.

Stefnda bendir jafnframt á að það komi skýrt fram á reikningunum, sem dómkrafa stefnanda styðjist við, að þeir hafi verið gefnir út vegna lögmannsþjónustu sem stefnandi hafi veitt Húsfélaginu Austurbrún 33 vegna innheimtu, og í kjölfarið reksturs dómsmála fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, en ekki í tengslum við hagsmunagæslu fyrir stefndu persónulega.

Stefnda byggir á því að þeir reikningar sem stefnandi krefjist að hún verði dæmd til greiðslu á byggi ekki á gildu samningssambandi milli stefnanda og stefndu. Telur stefnda raunar að ekkert bendi til þess að til slíks samningssambands hafi verið stofnað, enda hafi þau dómsmál, sem dómkrafa þessa máls sé sprottin af, verið rekin í nafni húsfélagsins og í þess þágu, eins og að framan greini. Hafi stefnda aldrei samþykkt að greiða úr eigin vasa þann kostnað sem hlotist hafi af framangreindri lögmannsþjónustu og um það hafi aldrei verið samið. Sönnunarbyrði um annað hvíli á stefnanda.

Stefnda byggir á því að stefnandi verði að bera hallann af því að ekki hafi verið gengið með nægilega skýrum hætti frá samningum um hver skyldi greiða þann kostnað sem hljótast myndi af þeirri lögmannsþjónustu sem hafi verið veitt í þágu húsfélagsins, enda er stefnandi þessa máls lögmannsstofa, en stefnda ólöglærð. Ekki hafi veri gripið til neinna ráðstafana af hálfu stefnanda sem gátu leitt til þess að komist hefði á gilt kröfuréttar- eða samningssamband milli aðila málsins. Telur stefnda að sama gildi um þá annmarka sem dómurinn kunni að telja að séu á því umboði sem stefnda hafi veitt stefnanda 21. nóvember 2011. Valdi efni þess og inntak vafa í því telur stefnda að stefnandi beri hallann af því, enda hafi texti umboðsins alfarið verið saminn af lögmanni stefnanda.

Stefnda heldur því fram að sú málsástæða stefnanda sé haldlaus að útilokað sé að beina kröfunum að húsfélaginu í ljósi niðurstöðu héraðsdóms í málinu nr. 2491/2012. Engin gögn liggi fyrir um að húsfélagið muni ekki greiða stefnanda þann kostnað sem stefnda sé krafin um greiðslu á í máli þessu. Ekki verði séð að stefnandi hafi gert neina tilraun til þess að krefja húsfélagið um greiðslu kostnaðarins. Þessi staðhæfing stefnanda sé því með öllu ósönnuð.

Stefnda kveður að hugsanlegur kröfuréttur stefndu, sem vikið sé að í stefnu, á hendur Húsfélaginu Austurbrún 33 vegna yfirdráttarskuldar húsfélagsins við Landsbankann hf. breyti ekki framangreindri niðurstöðu og hafi að mati stefndu ekkert með sakarefni þessa máls að gera.

Stefnda mótmælir alfarið málsástæðum stefnanda þess efnis að henni verði gert að greiða skaðabætur með vísan til almennra reglna skaðabótaréttarins, ákvæða 1. mgr. 25. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936 og 67. gr. laga um fjöleignarhús nr. 26/1994.

Fyrir það fyrsta telur stefnda að ekki verði séð að krafa um skaðabætur úr hennar hendi rúmist innan kröfugerðar stefnanda eins og hún sé fram sett. Í dómkröfunum sé einungis gerð krafa um greiðslu á skuld en ekki skaðabótum. Þá megi ráða af dráttarvaxtakröfu stefnanda að krafan sé reist á framangreindum reikningum sem stefnandi hafi gefið út. Engin heimild sé í lögum til þess að láta stefndu þola dóm um kröfu sem ekki sé gerð í málinu.

Hvað sem þessu líður byggir stefnda á því að ekki séu nein skilyrði til þess að fella á hana skaðabótaábyrgð með vísan til almennra reglna skaðabótaréttarins. Krafa stefnanda á þeim grundvelli sé að öllu leyti ósönnuð og órökstudd og telur stefnda raunar óljóst á hverju krafa stefnanda að þessu leyti byggi.

Að sama skapi séu skilyrði skaðabótaskyldu stefndu, með vísan til ákvæða 1. mgr. 25. gr. laga nr. 7/1936, heldur ekki uppfyllt. Í því sambandi tekur stefnda fram að sá lögmaður sem veitt hafi húsfélaginu lögmannsþjónustu hafi samið texta þess umboðs sem stefnanda hafi verið veitt 21. nóvember 2011. Stefnda kveðst hafa verið í góðri trú um að hún hefði sem gjaldkeri húsfélagsins um árabil umboð til þess að annast innheimtu vangreiddra húsfélagsgjalda og til þess að leita lögmannsþjónustu fyrir þess hönd í því skyni. Ekkert í orðum eða gjörðum stefndu bendi til þess að hún hafi blekkt lögmanninn, villt á sér heimildir með nokkrum hætti eða veitt honum rangar eða misvísandi upplýsingar.

Stefnda byggir á því að það hafi staðið lögmanni stefnanda nær að kanna formlegar heimildir stefndu til þess að fara með málefni húsfélagsins áður en ráðist var í kostnaðarsamar innheimtuaðgerðir, og á endanum höfðun þriggja dómsmála, enda hafi lögmaðurinn haft sérstakt umboð til þess, og stefnda verið ólöglærð. Hafi stefnda raunar mátt gera þá kröfu til lögmannsins sem hún leitaði til að hann gengi úr skugga um að slíkar heimildir væru fyrir hendi, ekki síst í ljósi þess að þær kröfur sem óskað hafi verið innheimtu á hafi beinst gegn öðrum íbúum hússins að Austurbrún 33.

Verði talið að lögmaðurinn hafi ekki haft nægilega ástæðu til að kanna sérstaklega heimildir stefndu til að veita framangreint umboð að loknum fundi aðila hinn 21. nóvember 2011, byggir stefnda á því að samþykkt aðalfundar húsfélagsins hinn 5. júní 2012, þar sem því hafi verið hafnað að fá aðstoð lögmanns við innheimtu vangreiddra húsfélagsgjalda, hafi sannarlega átt að gefa lögmanninum tilefni til þess að kanna sérstaklega hvaða heimildir hann hefði til þess að halda þeim málarekstri áfram.

Komist dómurinn að þeirri niðurstöðu að stefnda hafi ekki haft nægar heimildir til að fela lögmanni stefnanda þann erindisrekstur sem mál þetta snúist um fyrir hönd húsfélagsins þá byggir stefnda á því að það eitt nægi ekki til þess að fallist verði á dómkröfur stefnanda vegna grandsemi lögmannsins um þann heimildar- eða umboðsskort sem stefnandi byggi dómkröfur sínar á. Lögmaður stefnanda hafi með öðrum orðum vitað eða mátt vita af því að hann væri mögulega til staðar. Sú grandsemi leiði til þess að ekki verði lögð sú skylda á stefndu að bæta stefnanda það tjón sem hann telur sig hafa orðið fyrir í samskiptum sínum við stefndu með vísan til ákvæða 2. mgr. 25. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936.

Þessu til stuðnings vísar stefnda til þess að gögn málsins beri það með sér að lögmanninum hafi verið fullkunnugt um að stefnda hefði mögulega ekki heimild til þess að binda húsfélagið strax í ársbyrjun 2012. Þar vísar stefnda til tölvuskeytis með svörum starfsmanns Landsbankans hf., sem lögmaðurinn hafi framsent stefndu 1. mars 2012 með athugasemdum hans. Í þeim athugasemdum komi fram að stefnda megi eiga von á því að tekið verði til varna, meðal annars á þeim grunni að hún hafi ekki „forræði á málinu, þar sem þú komir ekki fram f.h. húsfélagsins“. Telur stefnda að lögmaðurinn hafi beinlínis hvatt til þess að málarekstri vegna vangreiddra húsfélagsgjalda skyldi fram haldið þrátt fyrir að hafa verið fullkomlega meðvitaður um mögulegar mótbárur skuldara þess efnis að stefnda hefði ekki heimild til að höfða málið fyrir hönd húsfélagsins.

Stefnda byggir á því að efnisákvæði 2. mgr. 25. gr. laga nr. 7/1936 leiði til þess að sýkna beri hana af dómkröfum stefnanda. Skortur á því að lögmaður stefnanda gengi nægilega úr skugga um heimildir sínar og gerði nauðsynlegar ráðstafanir til að stofna til kröfuréttar- eða samningssambands milli sín og stefndu, og eftir atvikum til að tryggja skaðabótarétt sinn gagnvart henni, leiði til sömu niðurstöðu. Stefnda telur að skoða verði þá málsástæðu stefnanda, að lögmaðurinn hafi mátt trúa því og treysta að stefnda hefði umboð annarra íbúa í húsfélaginu til að fara með verkefni stjórnar í skilningi 2. mgr. 67. gr. laga um fjöleignarhús nr. 24/1994, í framangreindu ljósi.

Stefnda mótmælir því að stefnandi geti stutt dómkröfur sínar við þá staðreynd að stefnda hafi greitt útlagðan kostnað vegna héraðsdómsmálsins nr. E-2491/2012. Í því sambandi vísar stefnda til þess að hinn útlagða kostnað hafi stefnda greitt í framhaldi af áskorun lögmanns stefnanda um það sem fram hafi komið í tölvubréfi lögmannsins til stefndu 4. september 2012. Stefnandi láti þess hins vegar hvergi getið í stefnu að í sama tölvubréfi hafi lögmaður stefnanda staðhæft að stefnda ætti að fá hinn útlagða kostnað endurgreiddan úr sjóðum húsfélagsins þegar fé hefði borist inn í hann. Dómkröfur stefnanda verði því ekki studdar við þá málsástæðu að stefnda hafi greitt hinn útlagða kostnað úr eigin vasa, enda augljóst að það hafi verið gert fyrir hönd húsfélagsins, í þess þágu, að áeggjan lögmanns stefnanda og með ábendingum um að hann fengist endurgreiddur úr hússjóði.

Framangreindum málsástæðum til viðbótar byggir stefnda á því að staðhæfingar stefnanda um að hann hafi orðið fyrir tjóni séu ósannaðar. Engin gögn liggi fyrir um að húsfélagið muni ekki greiða stefnanda þann kostnað sem stefnda sé krafin um greiðslu á í máli þessu eins og staðhæft sé í stefnu. Af gögnum málsins verði heldur ekki séð að stefnandi hafi gert neina tilraun til þess að krefja húsfélagið um greiðslu kostnaðarins. Af þessum ástæðum teljist hið ætlaða tjón stefnanda að öllu leyti ósannað.

Verði ekki fallist á sýknukröfu stefndu gerir hún þá kröfu til vara að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar stórlega. Byggir stefnda á því að dómkröfur stefnanda geti aldrei numið hærri fjárhæð en 111.821 krónu. Eins og áður sé rakið sé ljóst að lögmaður stefnanda vissi eða mátti vita í byrjun mars 2012 að stefnda hefði hugsanlega ekki formlega heimild til þess að binda húsfélagið og hefja málarekstur vegna ógreiddra húsfélagsgjalda. Þrátt fyrir þetta hafi lögmaðurinn ráðlagt áframhaldandi málarekstur. Byggir varakrafa stefndu á því að stefnda geti enga ábyrgð borið á þeim kostnaði sem fallið hafi til eftir 1. mars 2012. Því beri að lækka dómkröfur sem því nemi, sbr. neðangreinda sundurliðun:

Að auki byggir stefnda á því að dómkrafa stefnanda sé allt of há, og raunar úr öllu hófi, vegna þeirrar lögmannsþjónustu sem veitt hafi verið í tengslum við einfalda innheimtu vangreiddra húsfélagsgjalda. Tveimur málanna hafi lyktað með útivistardómi, en hið þriðja hafi aldrei komið til efnismeðferðar þar sem því hafi verið vísað frá dómi. Með vísan til þess verði að telja fjárhæð dómkröfunnar óhæfilega. Því beri að lækka hana verulega samkvæmt mati réttarins.

Að öðru leyti kveðst stefnda mótmæla málatilbúnaði stefnanda í heild sinni, þ.m.t. dráttarvaxta- og málskostnaðarkröfu, og þeim málsástæðum sem dómkröfur hans byggist á. Stefnda fái ekki séð að tilvísun stefnanda til ákvæða laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 eigi við í málinu.

Til stuðnings sýknukröfu sinni um aðildarskort vísar stefnda til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Að öðru leyti vísar stefnda til almennra reglna samninga- og kröfuréttar, meginreglna skaðabótaréttarins og ákvæða laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, einkum 2. mgr. 25. gr. laganna. Um sönnun og sönnunarfærslu vísar stefnda til ákvæða VI. kafla laga, nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Þá kveður hún málskostnaðarkröfu sína styðjast við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 1. mgr. 130. gr. laganna. Kröfu sína um virðisaukaskatt á dæmdan málskostnað kveðst hún reisa á ákvæðum laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, en stefnda sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili.

IV.

Í stefnu er við það miðað að eftirstöðvar reikningsins frá 20. ágúst 2012, vegna vinnu stefnanda í þágu stefndu við ágreining, sem upp kom við skipti á dánarbúi foreldra hennar, nemi 56.265 krónum. Þá fjárhæð innti stefnda af hendi 4. nóvember 2014 auk þess sem hún greiddi stefnanda 334 krónur 8. maí 2015. Ágreiningslaust er að með þessum greiðslum hefur krafa samkvæmt þeim reikningi verið efnd að fullu. Lýtur ágreiningur aðila því einungis að því hvort stefnandi eigi kröfu á hendur stefndu í samræmi við þá tvo reikninga sem dagsettir eru 25. nóvember 2013 og bera númerin 102 og 103.

Fyrirsvarsmaður stefnanda, G-kvk-nf R-kvk-nf héraðsdómlögmaður, og stefnda, gáfu skýrslur fyrir dómi. Samkvæmt því sem fram kom í máli þeirra beggja óskaði stefnda eftir því í nóvember 2011 að G-kvk-nf tæki að sér að innheimta fyrir húsfélagið að Austurbrún 33 vangreidd gjöld tveggja eigenda íbúða í húseigninni. Af skýrslum þeirra og öðrum gögnum málsins má ráða að stefndu hafi verið í mun að húsfélagið innheimti gjöldin þar sem viðskiptabanki húsfélagsins hefði krafið hana um greiðslu yfirdráttarskuldar þess. Hafi hún upplýst G-kvk-þf um að hún væri gjaldkeri húsfélagsins og að hún hafi haft prókúru fyrir félagið.

Samkvæmt framansögðu tók stefnda nægjanlega skýrt fram að hún kæmi að þessu leyti fram í nafni húsfélagsins en ekki í eigin nafni. Þó að stefnda kunni að hafa sjálf átt fjárhagslegra hagsmuna að gæta af því að húsfélaginu tækist að innheimta húsfélagsgjöldin hjá öðrum eigendum í fasteigninni gat stefnanda ekki dulist að hún óskaði eftir þjónustunni í umboði húsfélagsins og varð samkvæmt því ekki sjálf bundin af kaupum á þessari þjónustu. Umboð það sem stefnda undirritaði og veitti stefnanda ber ekki efnislega með sér að stefnda hafi tekið á sig slíka skuldbindingu. Möguleg greiðsluskylda stefndu getur því einungis byggst á reglum um bótaskyldu umboðsmanns gagnvart viðsemjanda.

Stefnandi reisir kröfur sínar á hendur stefndu að því leyti á 25. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Samkvæmt ákvæði þessu ábyrgist sá sem kemur fram sem umboðsmaður annars manns að hann hafi nægilegt umboð. Þar er að öðru leyti mælt fyrir um hlutlæga bótaábyrgð umboðsmanns gagnvart viðsemjanda ef hann sannar ekki að hann hafi slíkt umboð, ætlaður umbjóðandi hafi samþykkt gerninginn eða að hann sé af öðrum ástæðum skuldbindandi fyrir hann. Skal umboðsmaðurinn með öðrum orðum bæta það tjón sem viðsemjandinn hefur orðið fyrir við það að gerningnum verður „eigi beitt gegn þeim manni, sem sagður var vera umbjóðandi“. Ákveðnar undantekningar eru frá bótaskyldu umboðsmanns samkvæmt ákvæðinu og koma þær fram í 2. mgr. 25. gr. laganna. Sú sem hér skiptir máli er að ekki stofnast til bótaábyrgðar ef viðsemjandinn, eða þriðji maður eins og hann er kallaður, vissi eða mátti vita að sá sem gerði við hann löggerninginn hafði ekki nægilegt umboð.

Þó að stefnandi geti þess í dómkröfum sínum að krafist sér greiðslu skuldar sem nemur stefnufjárhæðinni fer ekki milli mála að stefnandi reisir fjárkröfu sína meðal annars á því að stefnda hafi bakað sér bótaskyldu með stoð í 25. gr. laga nr. 7/1936. Dómur um greiðsluskyldu stefndu á þeim grundvelli færi ekki út fyrir kröfugerð stefnanda, en kann að hafa áhrif á það hvort fallist verði á vaxtakröfu stefnanda.

Ágreiningslaust er að eftir að stefnda leitaði til stefnanda vann fyrirsvarmaður lögmannsstofunnar að innheimtu greiðslna í hússjóð fasteignarinnar að Austurbrún 33 með málshöfðun og samningaviðræðum við eigendur þeirra tveggja íbúða sem stefnda taldi að hefðu vanefnt að greiða í hússjóðinn. Af því sem fram hefur komið fyrir dómi verður ráðið að tveir útivistardómar hafi fallið á hendur eigendum annarrar íbúðarinnar og að kröfur húsfélagsins á hendur þeim hafi verið greiddar. Ekki liggur fyrir hvernig hafi verið leyst úr málskostnaðarkröfu húsfélagsins á hendur þeim og hvort hún hafi fengist greidd í hússjóð. Jafnframt liggur fyrir að kröfum húsfélagsins á hendur eigendum hinnar íbúðarinnar hafi verið vísað frá dómi, en málskostnaður milli aðila var látinn niður falla. Eftir að þessi úrskurður féll mun lögmaður eigendanna hafa greitt kröfuna sem var ráðstafað til lækkunar á yfirdráttarskuld húsfélagsins hjá viðskiptabanka félagsins. Má ætla að í þeirri greiðslu hafi ekki verið tekið tillit til málskostnaðar húsfélagsins.

Hlutlæg bótaskylda umboðsmanns samkvæmt 25. gr. laga nr. 7/1936 er ekki háð því að viðsemjandinn sýni fram á sök eða grandsemi þess sem framkvæmdi gerninginn og kvaðst koma fram í nafni umbjóðanda síns. Því skiptir engu um bótaskyldu hans þó að fyrir liggi að hann hafi verið í góðri trú um að hann hefði heimild til þess að skuldbinda þann sem hann taldi sig koma fram fyrir. Því síður þarf viðsemjandinn að sýna fram á að viðkomandi hafi blekkt hann, villt á sér heimildir eða veitt honum rangar eða misvísandi upplýsingar. Málsástæðum stefndu sem á þessu byggja er því hafnað.

Sönnunarbyrðin hvílir á þeim sem framkvæmt hefur löggerning í nafni annars manns um að hann hafi haft umboð, eða að sá sem hann telur umbjóðanda sinn hafi samþykkt gerninginn ellegar að hann sé við hann bundinn af öðrum ástæðum. Stefnda hefur ekki byggt á því að húsfélagið eða aðrir eigendur í húsinu hafi samþykkt að bera af því kostnað að fá lögmann til að innheimta fyrrgreindar kröfur í hússjóð. Þá hefur hún heldur ekki reist varnir sínar á því að húsfélagið sé af öðrum ástæðum skuldbundið til að greiða stefnanda fyrir þjónustuna.

Ekki verður heldur skýrlega ráðið af greinargerð stefndu að hún beri það beinlínis fyrir sig að hún hafi haft umboð húsfélagsins til þess að kaupa þá þjónustu sem um ræðir. Að vísu heldur hún því fram að hún hafi verið í góðri trú um að hún hafi sem gjaldkeri húsfélagsins um árabil haft umboð til þess að annast innheimtu vangreiddra húsgjalda og til þess að leita lögmannsþjónustu fyrir þess hönd í því skyni. Að öðru leyti telur hún að það hafi staðið fyrirsvarsmanni stefnanda nær að kanna formlegar heimildir sínar til þess að fara með málefni húsfélagsins áður en ráðist var í innheimtuaðgerðir. Þá byggir stefnda á því að stefnandi hafi í ljósi sérþekkingar sinnar mátt gera sér grein fyrir því að hana skorti heimild til að binda húsfélagið á grundvelli umboðs. Því beri að sýkna stefndu á grundvelli 2. mgr. 25. gr. laga nr. 7/1936.

Stefnandi er lögmannsstofa sem stefnda leitaði til vegna ógreiddra krafna í hússjóð fjöleignarhússins að Austurbrún 33. Eins og rakið hefur verið hafa kröfurnar verið greiddar, eftir að stefnandi hóf innheimtu þeirra, og því ekkert sem bendir til annars en að þær hafi verið réttmætar. Stefnandi hefur ekki gert neinn reka að því að innheimta þóknun fyrir starfann hjá húsfélaginu. Virðist hann álíta það ómögulegt þar sem stefnda hafi ekki haft umboð húsfélagsins til að leita eftir þjónustunni og ekki standi vilji til þess hjá félaginu að greiða fyrir þjónustuna.

Sérstakar lagareglur gilda um skyldur og verkefni stjórna húsfélaga og hvernig húsfélag verði skuldbundið út á við, sbr. IV. kafla laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Í 2. mgr. 69. gr. laganna kemur fram að stjórn skuli innheimta hjá eigendum hlutdeild þeirra í sameiginlegum kostnaði og hússjóðsgjöld. Samkvæmt 1. mgr. 71. gr. laganna verður húsfélagið skuldbundið út á við með undirritun meiri hluta stjórnarmanna og skal formaður þá að jafnaði vera einn þeirra. Hins vegar kemur fram í 67. gr. laganna að sérstök stjórn sé óþörf í húsum með sex eignarhlutum eða færri, líkt og á við um Austurbrún 33. Fara eigendur þá saman með vald og þau verkefni sem stjórn er annars falið í lögunum. Einnig er heimilt í slíkum húsum að fela einum eiganda að einhverju leyti eða öllu verkefni stjórnar, sbr. 2. mgr. 67. gr. laganna.

Samkvæmt framangreindum reglum gat gjaldkeri í stjórn húsfélagsins Austurbrún 33 ekki upp á sitt eindæmi skuldbundið húsfélagið til að standa straum af kostnaði við innheimtu lögmanns á vangreiddum gjöldum í hússjóð. Hafi slík stjórn ekki verið kosin urðu allir eigendur að samþykkja slíkan löggerning nema að þeir hefðu falið einum eiganda verkefni stjórnar. Ekki liggur fyrir að það hafi verið gert. Framangreindar sérreglur ganga framar almennum reglum um prókúru sem ekki verður séð að eigi yfirhöfuð við. Engar sönnur hafa því verið færðar á það að stefnda hafi haft umboð til þess að skuldbinda húsfélagið með því að semja við stefnanda um þá þjónustu sem um ræðir.

Gera verður kröfu um að stefnandi búi yfir sérþekkingu á þeim sérstöku reglum sem gilda um það með hvaða hætti húsfélag verður skuldbundið út á við. Ekki liggur fyrir að stefnda hafi, þegar hún leitaði til stefnanda, verið vöruð við því að hún kynni að vera að fara fram á þjónustu sem hún hefði ekki umboð til að skuldbinda húsfélagið til að greiða fyrir. Lögmaður stefnanda kallaði heldur ekki eftir gögnum til stuðnings því að aðrir eigendur hefðu falið stefndu að fara með verkefni stjórnar í húsinu, sbr. 2. mgr. 67. gr. laga nr. 26/1994. Ekki verður af skýrslutökum ráðið að lögmaðurinn hafi innt stefndu sérstaklega eftir því hvort það hefði verið gert. Í tölvuskeyti 1. mars 2012, eða nokkrum mánuðum áður en málin voru höfðuð til að innheimta gjöldin í hússjóðinn, varaði lögmaðurinn hins vegar stefndu við því að reikna mætti með því að stefndu í málunum gripu til varna, m.a. á þeim grundvelli að hún hefði ekki „forræði á málinu“ þar sem hún kæmi ekki fram fyrir hönd húsfélagsins. Í þessu ljósi verður að fallast á það með stefndu að stefnandi hafi mátt vita að stefnda hefði ekki umboð til þess að skuldbinda húsfélagið til að greiða fyrir þessi kaup á lögmannsþjónustu. Því verður á það fallist að undantekningarregla 2. mgr. 25. gr. laga nr. 7/1936 er leiðir til þess að að hafna verður bótakröfu stefnanda. Þar sem ekki liggur heldur fyrir að stefnandi hafi samið á þann veg við stefndu að hún bæri ábyrgð á greiðslu þóknunar fyrir lögmannsþjónustuna eða að stefnandi hafi bakað sér fébótaábyrgð með saknæmri háttsemi verður hún sýknuð af fjárkröfu stefnanda.

Í ljósi þessarar niðurstöðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað sem þykir í ljósi ágreiningsins í málinu og rekstur þess fyrir dómi hæfilega ákveðinn 900.000 krónur.

Dómsuppkvaðning hefur dregist fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Dómari og aðilar töldu óþarft að endurflytja málið.

Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Stefnda, S-kvk-nf S-kvk-nf S-kvk-nf, er sýkn af kröfum stefnanda, Lögvíkur ehf.

Stefnandi greiði stefndu 900.000 krónur í málskostnað.

Á-kk-nf H-kk-nf (sign.)