S-32/2011

Mál þetta sem Sýslumaðurinn á Eskifirði hefur höfðað með ákæru 24. mars 2011 var tekið til tekið til dóms 24. október 2011.

Með framangreindri ákæru eru B-kk-þgf K-kk-þgf G-kk-þgf, [kt.], Bjarkaseli 4, Egilsstöðum gefin að sök „eftirtalin fjárdráttarbrot, framin á Reyðarfirði á árunum 2006 til 2009, sem sölustjóri hjá fyrirtækinu B.M. Vallá ehf., [kt.], í starfsstöð fyrirtækisins á Reyðarfirði (fjárdráttur samtals kr. 8.184.745):

I. Með því að hafa á tímabilinu 30. maí 2008 til 22. ágúst 2009, í auðgunarskyni, selt 174,5 rúmmetra af steinsteypu, í 13 skipti, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til J-kk-ef B-kk-ef, [kt.], og látið hann leggja kaupverðið, kr. 1.732.250, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, í 8 millifærslum á tímabilinu 21. júní 2008 til 9. október 2008 og dregið sér féð í eigin þágu. Steinsteypuna lét ákærði afhenda að Hömrum 7, Egilsstöðum. (Rannsóknartilvik A-1 til A-11).

II. Með því að hafa á árunum 2006 til 2007, í auðgunarskyni, afhent Viðhaldi fasteigna ehf., [kt.], steinsteypu, steinhellur og aðrar vörur og þjónustu, samtals að andvirði kr. 4.481.515, sem ákærði dró sér, í fjölmörg skipti, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til greiðslu á hluta af kaupverði fasteignarinnar að Bjarkarseli 4, Egilsstöðum, sem ákærði keypti af Viðhaldi fasteigna ehf. þann 11. júlí 2007. (Rannsóknartilvik C-3)

III. Með því að hafa dagana 18. og 19. nóvember 2009, í auðgunarskyni, selt steinsteypu, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til G-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef, [kt.], og látið hann leggja kaupverðið, kr. 507.000, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 28. nóvember 2008 og dregið sér féð í eigin þágu. Steinsteypuna lét ákærði afhenda að Hömrum 20, Egilsstöðum.

IV. Með því að hafa á árinu 2006, í auðgunarskyni, selt steinhellur, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til E-kvk-ef Ó-kvk-ef, [kt.], og L-kk-ef J-kk-ef, [kt.], og látið þau leggja kaupverðið, kr. 275.041, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 29. september 2006 og dregið sér féð í eigin þágu. Steinhellurnar lét ákærði afhenda á Egilsstöðum. (Rannsóknartilvik F).

V. Með því að hafa á árinu 2006, í auðgunarskyni, selt steinhellur, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til F-kk-ef Þ-kk-ef, [kt.], og látið hann leggja kaupverðið, kr. 163.409, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 11. október 2006 og dregið sér féð í eigin þágu. (Rannsóknartilvik G).

VI. Með því að hafa á árinu 2007, í auðgunarskyni, selt steinhellur, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til H-kk-ef H-kk-ef, [kt.], og látið hann leggja kaupverðið, kr. 50.000, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 24. mars 2007 og dregið sér féð í eigin þágu. (Rannsóknartilvik H).

VII. Með því að hafa á árinu 2007, í auðgunarskyni, selt steinhellur, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til E-kvk-ef B-kvk-ef, [kt.], og H-kk-ef H-kk-ef, [kt.], og látið þau leggja kaupverðið, kr. 180.000, inn á bankareikning ákærða, nr. […], þann 5. júní 2007 og dregið sér féð í eigin þágu. Steinhellurnar voru afhentar á Reyðarfirði. (Rannsóknartilvik I).

VIII. Með því að hafa á árinu 2007 eða 2008, í auðgunarskyni, selt steinhellur frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til Ó-kvk-ef E-kvk-ef, [kt.], og látið hana leggja kaupverðið, kr. 255.300, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 25. janúar 2008 og dregið sér féð í eigin þágu. (Rannsóknartilvik J).

IX. Með því að hafa á árinu 2008, í auðgunarskyni, selt steinhellur í tvö skipti, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til K-kk-ef H-kk-ef, [kt.], og látið hann leggja kaupverðið, kr. 357.230, inn á bankareikning ákærða nr. […] í Arion banka, í tveimur millifærslum, dagana 14. júlí og 25. nóvember 2008 og dregið sér féð í eigin þágu. (Rannsóknartilvik K1 og K2).

X. Með því að hafa á árinu 2008 eða 2009, í auðgunarskyni, selt steinhellur, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til L-kvk-ef H-kvk-ef K-kvk-ef, [kt.], og látið hana leggja kaupverðið, kr. 48.000, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 6. janúar 2009 og dregið sér féð í eigin þágu. Steinhellurnar voru afhentar á Reyðarfirði. (Rannsóknartilvik L).

XI. Með því að hafa á árinu 2008, í auðgunarskyni, selt hurðir fyrir ruslatunnuskýli, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til B-kk-ef M-kk-ef, [kt.], og látið hann leggja kaupverðið, kr. 75.000, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 7. janúar 2009 og dregið sér féð í eigin þágu. (Rannsóknartilvik M).

XII. Með því að hafa í desember 2008, í auðgunarskyni, selt steinsteypu, frá starfsstöð B.M. Vallá ehf. á Reyðarfirði, til E-kk-ef D-kk-ef E-kk-ef, [kt.], og látið hann leggja kaupverðið, kr. 60.000, inn á bankareikning ákærða, nr. […] í Arion banka, þann 9. janúar 2009 og dregið sér féð í eigin þágu. (Rannsóknartilvik N).“

Í ákæruskjali er framangreind háttsemi talin varða við 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í málinu hefur þrotabú B.M. Vallár hf. uppi skaðabótakröfu sem sett var fram skriflega við rannsókn málsins og var tekin upp í ákæru. Með leiðréttingu til lækkunar sem fram kom við munnlegan flutning málsins er krafa þrotbúsins sú að ákærði verði dæmdur til að greiða 8.184.745 krónur, með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af 163.409 krónum frá 11. október 2006 til 26. mars 2007, af 213.409 krónum frá þeim degi til 5. júní 2007, af 393.409 krónum frá þeim degi til 25. janúar 2008, af 648.709 krónum frá þeim degi til 21. júní 2008, af 873.961 krónu frá þeim degi til 1. júlí 2008, af 1.081.167 krónum frá þeim degi til 13. júlí 2008, en af 1.349.597 krónum frá þeim degi til 11. ágúst 2008, af 1.688.929 krónum frá þeim degi til 14. ágúst 2008, af 1.899.139 krónum frá þeim degi til 26. ágúst 2008, af 2.041.024 krónum frá þeim degi til 7. september 2008, af 2.149.144 krónum frá þeim degi til 9. október 2008, af 2.549.544 krónum frá þeim degi til 22. nóvember 2008, af 3.145.344 krónum frá þeim degi til 31. desember 2008, af 7.626.859 krónum frá þeim degi til 6. janúar 2009, af. 7.674.859 krónum frá þeim degi til 7. janúar 2009, af 7.749.859 frá þeim degi til 9. janúar 2009, af 7.809.859 krónum frá þeim degi til 11. janúar 2009, ef 7.909.704 krónum frá þeim degi til 29. janúar 2009, og af 8.184.745 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða þrotabúinu þóknun vegna lögmannsaðstoðar.

Ákærði hefur skýlaust játað sök í málinu að því er varðar ákæruliði I og III til XII og mótmælir ekki bótakröfu sem rót á að rekja til þeirra ákæruliða. Ákærði krefst sýknu af ákærulið nr. II. Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og krefst þess að ef komi til þess að honum verði dæmd fangelsisrefsing þá verði hún að öllu leyti bundin skilorði, en til vara að hún verði skilorðsbundin að hluta. Þá krefst hann málsvarnarlauna til handa skipuðum verjanda sínum að teknu tilliti til skyldu til greiðslu virðisaukaskatts. Ákærði krefst þess að verða sýknaður af þeim lið bótakröfu sem tilgreindur er þannig í upptalningu málavaxtakafla skaðabótakröfu: „Úttektardagsetning og fjárhæð: 31.12.2008 4.481.515,00“.

Í greinargerð ákærða var krafist frávísunar á framangreindum lið II í ákæru og samsvarandi bótakröfu. Var þeirri kröfu hrundið með úrskurði dómsins 7. október 2011.

Í málinu fór fram aðalmeðferð og voru leidd vitni um atvik er varða ákærulið nr. II.

I

Í gögnum málsins má sjá að rannsókn lögreglu hófst í kjölfar kæru B.M. Vallár hf. á hendur ákærða ásamt öðrum einstaklingum þann 27. nóvember 2009. Leiddi rannsóknin til þess að út var gefin ákæra 24. mars 2011 á hendur ákærða einum og með því efni sem að framan er orðrétt rakið.

Í greinargerð sem ákærði lagði fyrir dóminn er málavöxtum lýst með þeim hætti að ákærði hafi verið starfsmaður B.M. Vallár hf., sem sé bótakrefjandi í málinu. Hafi ákærði verið sölustjóri á Austurlandi og hafi starfað í útibúi félagsins á Reyðarfirði á tímabilinu 28. febrúar 2006 til 26. mars 2009 er hann hafi látið af störfum. Í ákæru sé ákærða gefið að sök að hafa gerst sekur um fjárdráttarbrot sem talin séu upp í 12 tilgreindum liðum í ákæru og að hafa nýtt sér fjármuni vinnuveitanda síns í eigin þágu.

Ákærði hafi verið ráðinn sem sölustjóri hjá félaginu skv. ráðningarsamningi sem liggi fyrir meðal rannsóknargagna málsins og sé vinnutími og launakjör tilgreind í samningunum. Yfirvinna hafi átt að greiðast eftir kl. 18 og á laugardögum. Hlutverk sölustjóra hafi m.a. verið að bera ábyrgð á sölu framleiðsluvara B.M. Vallár hf. á Austurlandi, gera tilboð til viðskiptavina, bera ábyrgð á almennu skrifstofuhaldi á skrifstofum fyrirtækisins á Reyðarfirði ásamt starfsmannahaldi á Austurlandi. Þá segi í ráðningarsamningi: „Auk þess sem hér er talið ber sölustjóra skylda til að sinna öðrum þeim störfum sem honum eru falin. Starfslýsing þessi getur tekið breytingum sem sölustjóra verða þá kynntar.“

Vegna stórtækra framkvæmda við Kárahnjúkavirkjun hafi umfang starfseminnar á Reyðarfirði aukist. Um þetta leyti hafi starf ákærða undið upp á sig þegar honum hafi verið gert að taka alfarið við starfsskyldum H-kk-ef S-kk-ef starfsmanns B.M. Vallár hf. þegar hann hafi látið af störfum en H-kk-nf hafi haft umsjón með akstri starfsmanna fyrirtækisins og flutningi á varningi frá starfsstöð þess á Reyðarfirði til virkjunarsvæðisins við Kárahnjúka. Þrátt fyrir að ákærða hafi verið gert að taka við starfsskyldum H-kk-ef hafi B.M. Vallá hf. ekki fundið sig knúið til að bæta honum það að nokkru í launum.

Þegar ákærði hafi verið settur yfir stjórnun á flutningum til Kárahnjúka hafi vinnutími hans brenglast verulega, þ.e. að hann hafi þurft, ef því hafi verið að skipta á öllum tímum sólarhringsins, að sinna erindum er varðað hafi aksturinn, s.s. vegna vandræða vegna veðurs og ófærðar. Vegna þessa hafi ákærði sent eigendum B.M. Vallár hf. V-kk-þgf Þ-kk-þgf og Þ-kk-þgf V-kk-þgf mörg tölvupóstskeyti þar sem hann hafi óskað eftir nýjum ráðningarsamningi sem tæki mið af auknu umfangi starfs hans frá gildandi ráðningarsamningi. Beiðnir hans í þessa veru hafi verið hunsaðar og fyrir þessa miklu viðbót við umsamið vinnuframlag hafi hann ekki fengið greitt og yfirvinna hafi ekki verið viðurkennd nema að litlum hluta vegna kvöld- og næturvinnu, sem mikið hafi falist í samskiptum vegna flutninga til Kárahnjúka og ýmissa verkefna sem því hafi tengst. Þetta hafi leitt til þess að sjaldnast hafi verið friður fyrir vinnunni utan daglegs umsamins vinnutíma.

Ákærði hafi lagt sig fram í starfi sínu og hafi verið þekktur fyrir greiðvikni í starfi og verið vel liðinn af viðskiptavinum fyrirtækisins. Hann hafi viljað gera vel við viðskiptavini og hafi boðið nokkrum þeirra afsláttarkjör sem honum hafi staðið til boða sem starfsmanni fyrirtækisins. Ástæðuna fyrir þessum viðskiptaháttum megi þó öðrum þræði rekja til þess að ákærði hafi áður lofað viðskiptavinum kjörum sem síðar hafi reynst hagstæðari þeim sem verðskrá fyrirtækisins á þeim tíma hafi kveðið á um. Í því skyni að standa vörð um trúverðugleika sinn sem sölustjóra og efna loforð sitt gagnvart hlutaðeigandi viðskiptavinum í viðkomandi tilfellum, hafi ákærði ákveðið að taka viðskiptin gegnum persónulegan bankareikning sinn svo viðskiptavinir nytu afsláttarins. Vel að merkja hafi að auki verið um hagsmuni B.M. Vallár hf. að tefla þar sem fyrirtækið hafi átti í beinni samkeppni við fyrirtækið MEST sem boðið hafi upp á hliðstæðar vörur og þjónustu og hafi haldið úti starfsstöð á Reyðarfirði á þeim tíma sem málsatvik hafi átt sér stað. Í því skyni að treysta stöðu B.M. Vallár hf. gagnvart MEST hafi því skipt sköpum, að fyrirtækið byði góð kjör og stæði við gefin loforð um einstök viðskipti.

Umræddum viðskiptum hafi verið háttað á þann veg að hlutaðeigandi viðskiptavini B.M. Vallár hf. hafi verið látnar í té vörur og eftir atvikum þjónusta, sem hann hafi greitt fyrir inn á bankareikning ákærða og hafi verið gengið út frá að ákærði stæði skil á viðkomandi fjárhæð til fyrirtækisins. Málin hafi samt þróast svo að ákærði skilaði ekki því fé sem viðskiptavinir hafi greitt inn á persónulegan reikning hans.

Í málinu hafi ákærði viðurkennt að hafa látið ógert að skila því fé sem greitt hafi verið inn á persónulegan bankareikning hans fyrir vörur og þjónustu B.M. Vallár hf., í nánar tilgreindum tilvikum. Þetta sinnuleysi ákærða megi m.a. rekja til þess að fyrirtækið hafi þverskallast við að bæta launakjör hans vegna aukinna starfa hans og að lokum hafi langlundargeð hans verið þorrið.

Ákærða hafi verið vel kunnugt um að greiðsla með vörum fyrir vinnu hafi verið viðurkennd greiðsluaðferð hjá B.M. Vallá hf. og hafi ákærði óskað eftir að slíkt yrði viðhaft í sínu tilfelli sem hluti launa ef hentaði. Af þessum ástæðum hafi ákærði ekki skilað strax viðkomandi fjárhæðum til B.M. Vallár hf. og hafi með því tekið sér ígildi launa, án formlegrar aðkomu fyrirtækisins. Beiðnir hans um leiðréttingu launa hafi verið að engu hafðar og á meðan hafi dregist að fjármununum væri skilað til B.M. Vallár hf. Vegna fjárhagslegra örðugleika ákærða hafi honum síðar orðið ómögulegt að standa skil á viðkomandi fjárhæðum þar sem Arion banki hafi ráðstafað beint og reglulega fjárhæðum af hlutaðeigandi reikningi ákærða inn á lánsskuldir hans við bankann. Þegar ákærði hafi látið af störfum hafi komið í ljós að hann hafi stundað viðskipti með vörur fyrirtækisins gegn um eigin bankareikning, án þess að standa skil á greiðslum til fyrirtækisins og hafi B.M. Vallá hf. þá lagt fram kæru til lögreglu.

Ákærði hafi í júlí 2007 keypt einbýlishús að Bjarkaseli 4, Egilsstöðum af Viðhaldi fasteigna ehf. Í lið II í ákæru tilgreini ákæruvaldið þá fjármuni sem það telji ákærða hafi dregið sér vegna viðskipta við það félag. Ákærði telji umfang viðskipta skv. ákærulið II ósannað og því beri að vísa þeim ákærulið frá dómi en að öðrum kosti að sýkna ákærða.

II

Í skriflegri bótakröfu þrotabús B.M. Vallár hf. eru málavextir sagðir þeir að lögreglan á Eskifirði hafi haft til rannsóknar mál á hendur ákærða vegna gruns um fjárdráttarbrot í starfi hans hjá B.M. Vallá hf. Félagið hafi verð tekið til gjaldþrotaskipta og skiptastjóri skipaður. Samkvæm gögnum sem skiptastjóra hafi borist frá lögreglunni á Eskifirði hafi ákærði játað fjárdrátt sem nemi 8.185.645 krónum, sem sé samtalsfjárhæð bótakröfunnar. Sé upphafsdagur vaxta miðaður við dag greiðslu í samantekt á rannsóknartilvikum frá lögreglunni á Eskifirði. Nemi tjón þrotabúsins því þeirri fjárhæð sem lýst sé í kröfu þessari. Áskilinn sé réttur til að koma að frekari gögnum og eftir atvikum að bæta við kröfugerð þrotabúsins, ef fjárdráttur ákærða reynist umfangsmeiri en skiptastjóri hafi upplýsingar um.

Þá eru í bótakröfunni taldar upp tuttugu fjárhæðir sem sagðar eru tengjast úttektum á nánar tilgreindum dagsetningum. Ekki þykir ástæða til að rekja þær úttektir sem óumdeildar eru, utan að rétt er að geta þess að villa sem fram kemur í rannsóknargögnum fór inn í bótakröfu og snertir úttekt frá 29. september 2006 en fjárhæð þessi er 900 krónum of há í bótakröfu, og er auk þess talin hafa átt sér stað á árinu 2009. Ekki var um það fjallað við munnlegan flutning málsins að dagsetning kröfuliðarins væri röng, en bótakrafa var lækkuð um 900 krónur til samræmis við ákæru. Villa þessi í dagsetningu er ákærða til hagsbóta, enda leiðir hún til þess að ekki er krafist vaxta af viðkomandi úttekt fyrr en þremur árum eftir að hún átti sér stað.

Þann 31. desember 2008 er færð inn úttekt að fjárhæð 4.481.515 krónur, sem er sú fjárhæð sem tengd er við ákærulið nr. II og ákærði krefst sýknu af.

Í hinni skriflegu bótakröfu kemur loks fram að tjón þrotabús B.M. Vallár hf. nemi hinni umkröfðu fjárhæð auk vaxta og kostnaðar og sé þess krafist að ákærða verði gert að greiða þrotabúinu þá fjárhæð.

Undir fyrirsögninni málsástæður og lagarök kemur fram að um rétt til að hafa umrædda kröfu uppi í opinberu máli vísist til XXVI. kafla laga um meðferð sakamála nr.88/2008, sbr. sérstaklega 172. gr. laganna. Krafa um dráttarvexti er sögð studd við III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

III

Í greinargerð ákærða kemur fram og er á því byggt að ákærði hafi frá upphafi máls viðurkennt sök og veitt allar þær upplýsingar sem eftir hafi verið leitað og verið mjög samvinnufús. Hann hafi fallist á að greiða inn á kröfu bótakrefjanda og hafi leitað eftir samkomulagi við hann um greiðslu. Ákærði hafi greiðsluvilja, en ljóst sé að honum sé ekki mögulegt að greiða upp kröfuna, hvort sem hún sé reiknuð fullum fetum að meðtöldum kröfulið II á ákæru eða án hans. Ákærði sé mjög skuldugur eins og sjá megi á skattframtölum hans, sem fram séu lögð í málinu og áhvílandi veðlán vegna Bjarkasels 4 hafi hækkað úr um 30,1 milljón króna í árslok 2007 í um 39,7 milljónir króna árslok 2009 og hafi enn hækkað síðan vegna áhrifa efnahagshruns og verðbólgu. Virðist við blasa að óbreyttu að ákærði missi fasteign sína á nauðungarsölu.

Horfa verði til þess að ætluð brot ákærða hafi öðrum þræði verið framin í þeirri trú að B.M. Vallá hf. myndi bæta kjör hans í kjölfar mikillar aukningar á vinnuframlagi hans vegna aukinna verkefna svo sem rakið sé í málavaxtalýsingu. Í upphafi hafi ákærði ætlað sér að rétta hlut sinn fyrirfram gagnvart fyrirtækinu vegna ætlaðra vangoldinna launa, með því að taka greiðslur gegn um persónulegan bankareikning sinn, en tilgangur hans hafi ekki verið sá að auðgast með óréttmætum hætti. Ákærði hafi talið B.M. Vallá hf. hafa hlunnfarið sig í launum með því að bæta honum í engu stóraukið vinnuálag og umfang starfs og hafi því gripið til einskonar sjálftökuréttar sem leitt hafi hann í þá stöðu að hann sé nú ákærður fyrir fjárdrátt, þar sem vonir hans um hækkuð laun í nýjum samningi við fyrirtækið hafi orðið að engu þegar kröfum hans um launahækkun hafi ekki verið sinnt. Áréttað skuli að upphaflega hafi þessar ráðstafanir einvörðungu verið viðskiptalegs eðlis og ákærði hafi í raun talið að um fyrirframgreiðslu launa til sín væri að ræða og auk þess hafi þetta verið gert til að koma í veg fyrir að orðspor og trúverðugleiki ákærða sem sölustjóra B.M. Vallár hf. og fyrirtækisins væri ekki fyrir borð borinn.

Varðandi refsiákvörðun telji ákærði að líta beri til refsilækkunarástæðna. Ákærði telji að brot hans hafi ekki verið framin í auðgunarskyni, sem sé skilyrði fyrir refsinæmi verknaðar skv. 243. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði hafi talið sig vera að taka sér vangoldin laun með háttsemi sinni, en væntingar hans til launahækkana hafi ekki gengið eftir og fjárhagserfiðleikar hans hafi leitt til þess að hann hafi ekki staðið skil á þeim fjármunum sem hann hafi tekið á móti. Auðgunarásetningur hans hafi því ekki verið fyrir hendi þegar brotin hafi átt sér stað. Ákærði telji að líta beri til ákvæða VIII. kafla almennra hegningarlaga varðandi atriði er áhrif hafi á refsihæðina, einkum 1. mgr. 70. gr. og 3., 4. og 9. tl. 74. gr. laganna.

Horfa verði til þess að ákærði hafi hreint sakavottorð, hafi upplýst allt sem hann hafi getað varðandi rannsókn málsins og játað brot sín, en telji II. tl. í ákæru of óljósan til þess að byggja megi refsiákvörðun á þeim lið. Þar sem fangelsisdómur liggi við broti ákærða sé þess vænst að falli dómur svo verði hann skilorðsbundinn að öllu leyti, en til vara sé þess krafist að hann verði skilorðsbundinn að hluta.

Við vinnslu greinargerðar ákærða hafi komið í ljós að tilgreining í lið II í ákæru vegna afhendingar á vörum til Viðhalds fasteigna ehf. sé allsendis ófullnægjandi og uppfylli ekki ákvæði 152. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 um skýrleika ákæru. Því sé þess krafist að ákærulið II verði vísað frá dómi á grundvelli c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga um meðferð sakamála vegna óskýrleika, en til vara að ákærði verði sýknaður af sakargiftum samkvæmt þeim lið.

Í ákærulið II sé ákærða gefið að sök að hafa dregið sér „steinsteypu, steinhellur og aðrar vörur og þjónustu, samtals að andvirði kr. 4.481.515“ í „fjölmörg skipti“ og afhent Viðhaldi fasteigna ehf. á árunum 2006-2007. Um þetta sé tvennt að segja: Í fyrsta lagi sé óljóst hvað átt sé við með því, að ákærði hafi dregið sér þar tilgreindar vörur, eftir atvikum ótilgreindar, „í fjölmörg skipti“, eða hvort honum sé gefið að sök að hafa dregið sér „í fjölmörg skipti“: „steinsteypu, steinhellur og aðrar vörur og þjónustu“, eins villandi og það hljómi. Í annan stað sé vakin athygli á, að ákærða sé gefið að sök að hafa dregið sér verðmæti sem hvorki séu tilgreind með tilhlýðilegum hætti í ákæru né í gögnum málsins. Þess utan sé tilgreining ákæruliðarins á verknaðartíma brota áfátt, dagsetningar einstakra brot ekki tilgreindar en allt dregið undir einn hatt og dagsett 31. desember 2008. Svo unnt sé að sakfella ákærða á grundvelli ákæruliðarins þurfi að fullnægja því skilyrði að fram komi skýrt og sundurliðað í ákæruliðnum, hvaða hluti ákærði eigi að hafa dregið að sér og á hvaða tíma svo vörnum hans verði ekki áfátt þegar af þeirri ástæðu.

Það sé fráleitt að ætla að ákærði verði látinn bera hallan af þessum óskýrleika í tilgreiningu verknaðarandlagsins sem kristallist í hinum tilvitnuðu orðum „aðrar vörur og þjónustu“. Til stuðnings þessu sé vísað til c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, en þar segi m.a. að í ákæru skuli greina svo glöggt sem verða megi „hver sú háttsemi er sem ákært er út af“ og „hvar og hvenær“ brotið er talið framið“. Í þessu sambandi skuli hafa hugfast að ákæruliðurinn byggi á ódagsettu, óundirrituðu og í besta falli ónákvæmu excel-skjali sem eigi að hafa verið útbúið af viðskiptavini (Viðhaldi fasteigna ehf.) og eigi ekki stoð í gögnum fyrirtækisins. Vel að merkja byggi ákæruliðurinn í engu á afstemmingu við birgðabókhald fyrirtækisins, reikningum sem eigi að hafa verið gefnir út vegna viðskiptanna o.s.frv. Á grundvelli þessa skjals sé verðmæti verknaðarandlaganna fundið með útreikningi sem telja verði fremur handahófskenndan. Niðurstaðan, að ákærði hafi dregið sér kr. 4.481.515 frá B.M. Vallá hf. sé fengin með útreikningi lögreglunnar sem liggi fyrir í málinu. Ákæruvaldið byggi á framangreindum útreikningi, en í kæru B.M. Vallár hf. frá 27. nóvember 2009, sem liggi fyrir í málinu undirritað af V-kk-þgf Þ-kk-þgf, hafi hann talið að viðskiptin næmu kr. 3.502.135. Skjal sem liggi fyrir og sagt stafa frá Viðhaldi fasteigna ehf., sem nú sé gjaldþrota, hafi ekki verið sannreynt með fullnægjandi hætti og hafi því afar takmarkaða þýðingu, ef nokkra við sönnun í sakamáli. Að öllu virtu sé slíkur ágalli á ákæruliðnum að leiði til þess að vísa beri honum frá dómi. Frávísunarkrafa byggi á ákvæðum 2. mgr. 159. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Til vara sé þess krafist að ákærði verði sýknaður af ákærulið II, þar sem umfang þeirra viðskipta sem þar séu tilgreind sé með öllu ósannað og ekki stutt gögnum úr bókhaldi bótakrefjanda, heldur byggi á fyrrnefndu óglöggu Excel skjali, sem stafa muni frá Viðhaldi fasteigna ehf. og skýringum og útreikningum lögreglu á því skjali.

Með tilvísun til framangreindra forsendna krefst ákærði þess að vísað verði frá dómi einum kröfulið í skaðabótakröfu þrotabús B.M. Vallár hf. er fylgi ákæru og sé tilgreindur þannig í upptalningu málavaxtakafla skaðabótakröfu: „Úttektardagsetning og fjárhæð: 31.12.2008 4.481.515,00“, en til vara að ákærði verði sýknaður af þeim kröfulið.

IV

Í málinu liggur fyrir kaupsamningur Bjarkarsels ehf. sem seljanda og ákærða sem kaupanda um fasteignina að Bjarkaseli 4, Egilsstöðum og er samningurinn gerður 11. júlí 2007, undirritaður af ákærða og S-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf fyrir hönd Bjarkasels ehf. Vottur að undirritun er H-kk-nf G-kk-nf hæstaréttarlögmaður og fasteignasali. Kaupverð eignarinnar er sagt 27.305.274 krónur sem greiðast skyldi með nánar tilteknum hætti. Meðal annars er í samningnum kveðið á um að 7.500.000 krónur af kaupverði skuli greitt með „steypu skv. tilboði“

Í veðbókavottorði framangreindrar eignar sem liggur fyrir meðal rannsóknargagna má sjá að afsal hefur verið gefið út 8. desember 2007.

Í málinu liggja einnig fyrir skjöl sem sýna að ákærði lagði inn 3.000.000 krónur á viðskiptareikning Viðhalds fasteigna ehf. hjá B.M. Vallá hf. þann 29. ágúst 2007, en það félag sá um að byggja húseign þá sem ákærði keypti af Bjarkaseli ehf., en nánari grein verður gerð fyrir tengslum þessara félaga hér síðar.

Þá liggja fyrir skjöl sem að sögn lögreglu var aflað frá þrotabúi Viðhalds fasteigna ehf. Annars vegar er að ræða blað með yfirskriftinni „hreyfingar skuldunauta“ og virðist vera úr bókhaldi Bjarkasels ehf. og varðar ákærða og kaup hans á Bjarkaseli 4. Kemur þar fram að þann 29. ágúst eru færðar tvær innborganir, hvor að fjárhæð 3.000.000 krónur eða samtals 6.000.000 krónur. Segir um þá fyrri: „Gr.v.Bjarkasels 4 með steypu til VF“ og um þá síðari „Greitt með steypu til VF“. Þá er færð innborgun 31. október 2007 að fjárhæð 1.475.408 krónur og segir um þá innborgun, „B-kk-nf gr. með efni“. Samkvæmt yfirlitsblaðinu standa eftir 71.833 krónur. Hins vegar liggur fyrir í málinu yfirlitsblað sem ber yfirskriftina, „greitt með efni“ og inniheldur í mörgum liðum fjárhæðir ásamt tegundum efnis sem um er að ræða og í flestu tilfellum einhverskonar auðkenningu á því sem þar ber yfirskriftina „verk“. Dagsetningar eru við nokkra liði, en flestir eru ekki auðkenndir með slíkum hætti. Niðurstöðutala þessa lista er 7.961.115 krónur. Þá er þar strax fyrir neðan á 2 blaðsíðu þessa skjals önnur samantekt sem hefur niðurstöðutöluna 1.475.408 krónur, sem er sama fjárhæð og kemur fram á fyrrnefndu blaði „hreyfingar skuldunauta“ og er þar sögð borguð inn 31. október 2007. Þessi samantekt virðist innhalda liði sem einnig er að finna í heildarsamantektinni sem hefur niðurstöðutöluna 7.961.115 krónur. Þá er þar að finna þá liði sem lögregla tók til greina vegna skýringa ákærða er lutu að því að hann kvaðst hafa unnið sjálfur nánar tilgreind verk við hina keyptu fasteign og hafi fengið þau verk metin til lækkunar á umræddum lið kaupverðsins. Þá kemur þar einnig fram fjárhæðin 3.000.000 krónur sem er sögð skuldajöfnuð og var ekki heldur tekin með í tilgreiningu ákæruvalds á fjárhæðum sem ákærði hefði dregið sér.

V

Hér verða raktir framburðir ákærða hjá lögreglu og fyrir dómi, sem og framburðir vitna fyrir dómi, að því marki sem máli er talið skipta fyrir úrlausn málsins.

Skýrsla var fyrst tekin af ákærða hjá lögreglu 11. október 2010 og var hann þar meðal annars spurður um viðskipti sín og Viðhalds fasteigna ehf. og B.M. Vallár hf. Kom þar fram að ákærði hefði keypt hús af Viðhaldi fasteigna ehf. Kom þar fram hjá ákærða að eitthvað af vörum frá B.M. Vallá hf. hafi farið til Viðhalds fasteigna ehf. sem greiðsla fyrir húsið. Þetta hafi verið múrvörur, flot og eitthvað meira. Hann lýsti því þannig að aldrei hafi verið gengið frá þessu neitt. Þeir hafi fengið afhentar vörur sem skráðar hafi verið á ákærða. Kom fram hjá ákærða að hann hafi afhent vöru sem hann hafi síðan ætlað að greiða fyrir. Hann kvað þetta hafa verið á svipuðum tíma og hann hafi fengið húsið afhent og eitthvað á eftir, en húsið hafi hann fengið afhent sumarið 2007. Hann taldi þetta hafa verið um sex milljónir. Þá kom fram hjá honum að þessar vörur hefðu aldrei verið skráðar sem vöruúttektir á hann. Fram kom hjá honum að hann hafi einnig unnið upp í þessa upphæð við húsið að Bjarkaseli 4. Hann kvaðst hafa haldið lista þar sem þessu hafi verið haldið til haga en hann hafi hent honum.

Ákærði gaf skýrslu að nýju 20. janúar 2011. Við þá skýrslutöku lá fyrir kaupsamningur um Bjarkasel 4. Kom þá fram hjá honum að hann hafi greitt 3.000.000 krónur inn á viðskiptareikning Viðhalds fasteigna ehf. hjá B.M. Vallá hf. sem hluta af þeim 7,5 milljónum króna sem hann hafi samkvæmt kaupsamningi átt að greiða með efni. Kannaðist hann við samninginn og kvað umrædda fjárhæð hafa átt að greiðast með steypu eða efni. Fram kom hjá honum að hann hefði einnig lagt fram vinnu sjálfur sem draga hefði átt frá. Einnig lýsti hann því að hann hefði innt greiðsluna af hendi að öðru leyti með afhendingu á vörum frá B.M. Vallá hf. og hann taldi að um hefði verið að ræða vörur fyrir „svona tvær til þrjár milljónir“. Hann staðfesti að hann hefði ekki greitt fyrir vörurnar sem hann hefði látið Viðhald fasteigna ehf. fá frá B.M. Vallá hf. Við þessa skýrslutöku var borið undir ákærða skjal það sem fyrr er lýst og ber yfirskriftina „greitt með efni“ Er þá efir honum haft að hann segðist ekki hafa séð þetta skjal áður en hann segðist gera sér grein fyrir hvað þetta væri. Er borið var undir hann úr fyrri skýrslutöku hvort þetta væri skjalið sem hann hafi talað um að hann hafi fært til að halda utan um þessar úttektir, kvað hann þetta vera mjög sambærilegt skjal en ekki það sama. Haft er eftir honum að þegar þeir hafi farið yfir þetta hafi hann verið með skjal það sem hann hafi gert. Hann telji þetta svipaðan lista en það sé eitthvað ekki eins. Borið var undir hann hvort, ef frá væru taldar 3.000.000 krónur sem hann hefði greitt og vinna sem hann hefði innt af hendi, hvort það væri rétt að það sem eftir stæði af fjárhæðinni 7,5 milljónir væri þá það sem greitt hefði verið með vörum frá B.M. Vallá hf. Kvað hann það vera svo. Hann kvaðst telja sig hafa unnið fyrir um tvær milljónir upp í skuldina.

Í skýrslu ákærða fyrir dómi kom fram að hann hefði keypt umrædda fasteign og hann hafi talið sig vera að kaupa hana af Viðhaldi fasteigna ehf. Hann kvað H-kk-þf G-kk-þf hafa boðið sér eignina og hafa gengið frá sölunni. Einnig kom fram hjá ákærða að það hafi verið að frumkvæði Viðhalds fasteigna ehf. sem ákvæði hafi verið sett inn í samninginn um afhendingu á steypu að verðmæti 7.500.000 krónur. Kvað hann að þetta hafi ekki eingöngu verið steypa heldur einnig aðrar vörur. Þá gat ákærði um innborgun sína inn á viðskiptareikning Viðhalds fasteigna ehf. hjá B.M. Vallá hf. og eins að hann hefði einnig lagt að mörkum vinnu sem koma hefði átt á móti þessari greiðslu. Fram kom hjá ákærða að hann hafi talið að afhending á vörum ætti að fara fram á einhverjum eðlilegum tíma sem hann réði við en þetta hafi í raun gerst mjög hratt. Ákærði kvaðst aðspurður hafa haldið utan um þessar úttektir í tölvu en það virðist hafa týnst. Er borið var undir hann skjalið sem ber yfirskriftina „greitt með efni“ og lýst er hér að framan og hann spurður hvort hann gæti staðfest hvort þetta væri rétt og kvaðst ákærði ekki geta það. Þá kom fram hjá ákærða að engir reikningar hefðu verið gerðir vegna umræddra úttekta. Aðspurður kvað hann að það hefði tilheyrt hans verksviði sem sölustjóra að gefa út reikninga vegna viðskiptanna. Farið var yfir hvern einstakan lið í fyrrnefndu skjali og kannaðist ákærði við að þær vörur sem vísað væri til hefðu verið til sölu hjá B.M. Vallá hf. Er ákærði var spurður um hvort hann gæti sýnt fram á að hann hefði greitt meira en fram komi í þessum skjölum til B.M. Vallár hf. vegna þessara vöruúttekta. Kvaðst ákærði ekki geta sýnt beint fram á það en hann hefði hins vegar átt að fá launahækkun og hafi sífellt verið dreginn á því. Þá kom fram hjá ákærða að S-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður Viðhalds fasteigna ehf. hafi einkum verið í sambandi við hann út af úttektum. Ákærði lýsti því einnig hvernig starfsskyldur hans hefðu sífellt aukist og verkefni hans orðið umfangsmeiri. Kvaðst hann hafi ítrekað leitað eftir því við eigendur og stjórnendur fyrirtækisins að laun hans yrðu hækkuð. Hafi honum sífellt verið lofað slíku en það hafi alltaf dregist. Þá kvað ákærði að það hafi einu sinni verið komið það langt að hann hafi séð handritaðan samning hjá V-kk-þgf Þ-kk-þgf, en sá samningur hafi ekki verið fullgerður. Einnig lýsti ákærði því að tíðkast hafi hjá fyrirtækinu að greiðslur hafi farið fram með vöruskiptum og að greitt hafi verið fyrir vörur og þjónustu með úttektum.

E-kk-nf Ó-kk-nf rannsóknarlögreglumaður gaf skýrslu fyrir dómi. Kom fram að hann hafi stjórnað rannsókn málsins. Kærur hafi borist frá B.M. Vallá hf. en mörg kæruatriði hafi fyrst verið óljós. Þá hafi B.M. Vallá hf. verið tekið til gjaldþrotaskipta og eftir það hafi verið mun tímafrekara að fá upplýsingar frá félaginu. Fram kom að í málinu lægju fyrir öll gögn sem lögregla hafi tekist að afla og að samkvæmt upplýsingum frá skiptastjóra þrotabús B.M. Vallár hf. sé þar engin gögn að finna er varði þá afhendingu á vörum til Viðhalds fasteigna ehf. sem til umfjöllunar sé í þessu máli. Þá kom fram að ákærði hefði sýnt samstarfsvilja við rannsókn málsins og hafi m.a. veitt lögreglu leyfi til að skoða bankareikninga sína.

H-kk-nf G-kk-nf hæstaréttarlögmaður og fasteignasali gaf skýrslu fyrir dómi. Staðfesti hann að hann hefði séð um gerð kaupsamnings milli ákærða og Bjarkasels ehf. Kom fram hjá honum að hans fasteignasala hafi verið með alla þessa götu í sölu og vel gæti verið að hann hefði haft frumkvæði að viðskiptunum við ákærða. Hann kvaðst ekki þekkja til hvert nákvæmlega hafi verið efni samkomulags um sem legið hafi að baki þeim lið kaupsamnings sem hafi kveðið á um greiðslu með steypu og að hann minnist þess ekki að þetta ákvæði hafi verið rætt sérstaklega við samningsgerðina. kom fyrir dóminn. Þá upplýsti H-kk-nf um tengsl Bjarkasels ehf. við félagið Viðhald fasteigna ehf. og kvað hið fyrrnefnda hafa selt allar eignir við umrædda götu en hið síðarnefnda hafi verið framkvæmdaraðili verksins. Að því er hann best vissi þá væri Bjarkasel ehf. að fullu í eigu Viðhalds fasteigna ehf. eða í það minnsta í eigu tengdra aðila. Þá kom fram hjá honum að fyrirsvarsmaður beggja félaganna væri S-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf og tók H-kk-nf fram að S-kk-nf sé bróðir hans.

F-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf héraðsdómslögmaður gaf skýrslu fyrir dómi. Staðfesti hann að honum hefði sem starfsmanni hjá skiptastjóra þrotabús Viðhalds fasteigna ehf., E-kk-þgf Þ-kk-þgf G-kk-þgf héraðsdómslögmanni, verið falið að svara fyrirspurn lögreglu um viðskipti ákærða, Viðhalds fasteigna ehf. og B.M. Vallár hf. Staðfesti hann að hann hefði fundið í bókhaldi þrotabúsins gögn um kaup ákærða á Bjarkaseli 4 og hafi það verið annars vegar verið skjal sem varðað hafi ákærða með yfirskriftinni „hreyfingar skuldunauta“ og hins vegar listi með yfirskriftinni „greitt með efni“. Hafi hann talið að í þessum lista fælist uppgjör á þessari kröfu. Ekki hafi fundist fleiri gögn er varðað hafi viðskipti ákærða við Viðhald fasteigna ehf., en einhverjir reikningar frá B.M. Vallá hf. sem stílaðir hafi verið á Viðhald fasteigna ehf. hafi fundist og hafi hann sent lögreglu þá.

S-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi. Kom fram í skýrslu hans að hann hefði verið fyrirsvarsmaður Bjarkasels ehf. og Viðhalds fasteigna ehf. á þeim tíma sem hér skipti máli. Hann kvað Viðhald fasteigna ehf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta og að öll gögn félagsins ættu að vera hjá skiptastjóra en hann hefði sjálfur engin gögn. S-kk-nf upplýsti að Viðhald fasteigna ehf. hafi átt Bjarkasel ehf. en hann hafi átt fyrrnefnda félagið að hálfu. Hann hafi verið í fyrirsvari fyrir bæði félögin. Hann kannaðist við að hafa komið að sölu á Bjarkaseli 4 til ákærða og að í kaupsamningi hafi verið ákvæði um að greiða skyldi hluta af kaupverði með efni. Fram kom hjá honum að efnið hafi átt að koma frá B.M. Vallá hf. Kvað S-kk-nf að ákærði hefði bara selt þeim steypu frá sínum atvinnurekanda og hann hafi talið að ákærði fengi góð kjör á steypunni sem starfsmaður, en fyrir seljandann hafi þetta ekki skipt neinu máli, enda hafi félagið verið að nota mikla steypu á þessum tíma og því hafi ekki skipt öllu máli hvort greitt væri með peningum eða steypu. Hann taldi að viðmiðunarverð hefði átt að vera það verð sem Viðhald fasteigna ehf. hafi verið að greiða til B.M. Vallár hf. á umræddum tíma. Kvaðst S-kk-nf ekki muna nákvæmlega hvernig átt hafi að halda utan um þetta. Ákærði hafi haldið utan um þetta og kvaðst S-kk-nf væntanlega hafa gert það líka. Hann væri þess fullviss að þetta hefði verið greitt að fullu. Þá kom einnig fram hjá S-kk-þgf að þessar úttektir ákærða fyrir Viðhald fasteigna ehf. hafi aðeins verið hluti þeirra steypuúttekta sem félagið hafi gert hjá B.M. Vallá hf. en margar og stórar framkvæmdir hefðu verið á vegum félagsins. S-kk-nf kvað líklegt að afsal hafi ekki verið gefið út fyrir eigninni fyrr en kaupverðið hefði verið að fullu greitt en hann tók fram þegar bornar voru undir hann dagsetningar kaupsamnings og afsals að honum þætti grunsamlega stutt á milli og hann minnti að þetta hefði verið afhent á lengri tíma. Borið var undir S-kk-þf skjal það sem fyrr er nefnt og ber yfirskriftina „greitt með efni“ og kvaðst hann ekki muna sérstaklega eftir þessu skjali, en taldi að ef það hafi komið úr bókhaldi Viðhalds fasteigna ehf. þá sé þetta skjal sem hann hafi útbúið. Var efni skjalsins borið undir hann og kvað hann það bera vitni um að samkomulag hefði náðst um að þeir liðir sem þar séu taldir skyldu teljast hluti kaupverðs.

Þá var tekin skýrsla fyrir dómi af V-kk-þgf Þ-kk-þgf fyrrum forstjóra B.M. Vallár hf. Kvað hann að við hefðbundna birgðakönnun á starfsstöð félagsins á Reyðarfirði hafi komið fram veruleg vöruvöntun, sem skipt hafi milljónum. Í kjölfar þess hafi málið verið skoðað og að lokum hafi kæra verið lögð fram á hendur ákærða. Félagið hafi síðan verið tekið til gjaldþrotaskipta í maí 2010. Kvað hann aðspurður að ákærði hefði verið á starfstíma sínum sölustjóri á Austurlandi en við hliðina á honum hafi starfað jafnsettur framleiðslustjóri á framleiðslusviði eininga og steypu. Nokkrir menn hafi gengt því starfi yfir starfstíma ákærða hjá félaginu, m.a. H-kk-nf S-kk-nf. V-kk-nf hafnaði því að ákærði hefði þurft að taka að sér verkefni H-kk-ef S-kk-ef eftir að hann hafi hætt störfum. Þá hafnaði hann því að starfsskyldur ákærða hefðu aukist á starfstímanum og að honum hafi verið falið að stjórna og skipuleggja akstur að Kárahnjúkum. Þá hafnaði hann því að ákærða hafi verið lofað launahækkun. Kvað V-kk-nf að á Reyðarfirði hafi starfsemi B.M. Vallár hf. falist í einingaframleiðslu og framleiðslu á steypu. Þá hafi verið selt sement, hellur og steinar. Í starfi ákærða hafi falist að vera sölustjóri inni á skrifstofu, taka við pöntunum og skrifa út sölureikninga. Það hafi verið aðrir menn sem séð hafi um framkvæmdir, útkeyrslu og framleiðslu og framleiðslustýringu í verksmiðjum. Er bornar voru undir V-kk-þf fullyrðingar ákærða um aukið vinnuálag, útvíkkaðar starfsskyldur og að honum hafi verið lofað launahækkun kvaðst V-kk-nf hafna þeim. Hér væri um eftirá skýringar ákærða að ræða af því að hann hafi tekið fé ófrjálsri hendi. Skýringar sem þessar gætu að auki ekki verið réttlæting á fjárdrætti.

K-kk-nf F-kk-nf L-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi. Kom fram hjá honum að hann hafi unnið hjá B.M. Vallá hf. við að hræra steypu í steypustöð. Kvað hann að H-kk-nf S-kk-nf hefði verið sinn yfirmaður en eftir að hann hafi hætt þá hafi hann litið á ákærða sem yfirmann sinn og það hafi aðrir starfsmenn gert líka. Hann kvað engan hafa tekið við starfi H-kk-ef er hann hafi látið af störfum.

VI

Ákærði hefur játað sök samkvæmt ákæruliðum, I og III til XII og fær sú játning styrka stoð í fyrirliggjandi rannsóknargögnum. Þó verður að geta þess að í ákærulið III er atvik ranglega sagt hafa gerst á árinu 2009 en á að vera 2008, eins og sjá má neðar í sama ákærulið þegar tilgreind er innborgunardagsetning. Kemur villa þessi ekki að sök við úrlausn málsins eða það að B.M. Vallá hf. skuli í ákæru vera talið ehf. Telst ákærði því sannur að sök vegna þeirra brota sem í nefndum ákæruliðum eru talin og eru þau réttilega heimfærð í ákæruskjali til 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í þinghaldi 7. júní 2011 er bókað eftir ákærða að hann játi sök og geri ekki athugasemdir við þær fjárhæðir sem komi fram í einstökum kröfuliðum en að hann byggi á því í málinu að honum hafi borið í það minnsta hluti af þessum fjárhæðum í laun fyrir starf í þágu kröfuhafa. Greinargerð ákærða var lögð fram 21. júní sama ár og var þar aðallega krafist frávísunar á ákærulið II og samsvarandi lið skaðabótakröfu en til vara sýknu. Er málatilbúnaði ákærða þar að lútandi lýst nákvæmlega hér fyrr þegar rakin er greinargerð hans og þarf ekki að endurtaka það hér. Við munnlegan málflutning varð málatilbúnaður ákærða ekki skilinn öðruvísi en að játning hans væri skýlaus varðandi framangreinda ákæruliði I og III til XII og að vörnum hans væri því einungis beint að því að sýkna beri hann af ákærulið II. Á þetta því einnig við málsástæður hans er lúta að því að hann hafi verið vanhaldinn í launum og hafi að sínu mati haft réttmæta ástæðu til að ætla sér heimilt að taka hluta tilvonandi launahækkunar sinnar út með efni.

Vörn ákærða varðandi ákærulið II lýtur einkum að því að málatilbúnaður ákæruvaldsins sé óskýr að því er varði hvað ákærði eigi að hafa dregið sér og hvenær hver einstök vöruúttekt eigi þá að hafa farið fram og að jafnframt liggi ekki fyrir fullnægjandi sönnun fyrir fjárhæð þeirra úttekta sem ákærði hafi þá framkvæmt í tengslum við umræddan ákærulið.

Í máli þessu liggur fyrir kaupsamningur milli Bjarkasels ehf. og ákærða um fasteignina að Bjarkaseli 4, Egilsstöðum. Fram er komið og er í raun óumdeilt að Bjarkasel ehf. var í eigu Viðhalds fasteigna ehf. sem sá um að byggja hús það er ákærði festi kaup á og taldi ákærði sig í raun vera að eiga viðskipti við síðarnefnda félagið. Er það mat dómsins að eins og upplýst er um tengsl umræddra félaga hafi það ekki þýðingu fyrir úrlausn málsins að Bjarkasels ehf. er ekki getið í ákæru, enda liggur fyrir og er óumdeilt að vörur voru afhentar Viðhaldi fasteigna ehf. til að fullnusta nefndan kaupsamning. Í kaupsamningnum er ákvæði um að 7.500.000 krónur skuli greiða með steypu. Ákærða og fyrirsvarsmanni Viðhalds fasteigna, S-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf, ber saman um að þessa greiðslu hafi átt að inna af hendi með vörum frá B.M. Vallá hf. og að það hafi verið ætlunin að ákærði tæki út vörurnar og afhenti Viðhaldi fasteigna ehf. en sæi sjálfur um að greiða B.M. Vallá hf. fyrir úttektirnar. Fram hefur komið hjá ákærða að hann hafi ekki greitt fyrir úttektirnar, en jafnframt hefur hann sagt að um þetta hafi fyrirsvarsmaður Viðhalds fasteigna ehf. ekki vitað. Ákærði og S-kk-nf báru báðir um það fyrir dómi að uppgjör hefði farið fram varðandi kaup ákærða á nefndu húsi. Þá liggur fyrir að afsal var gefið út í desember 2007. Lögregla leitaði til skiptastjóra þrotabús Viðhalds fasteigna ehf. eftir upplýsingum og fékk þaðan sent skjal sem ber yfirskriftina „greitt með efni“. Einnig kom þaðan skjal sem ber yfirskriftina „hreyfingar skuldunauta“ þar sem fram kemur uppgjör vegna viðskipta Bjarkasels ehf. við ákærða. Báðum þessum skjölum er nánar lýst hér að framan. F-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf héraðsdómslögmaður gaf skýrslu fyrir dómi og staðfesti að hann hefði farið yfir bókhald Viðahalds fasteigna ehf. að beiðni skiptastjóra búsins, vegna fyrirspurna lögreglu, til að finna til gögn er varðað hafi viðskipti ákærða við félagið. Hafi hann sent lögreglu það sem hann hafi fundið. Kom fram hjá honum að honum hafi komið þetta fyrir sjónir sem uppgjör vegna viðkomandi viðskipta. Hann staðfesti að skjalið „greitt með efni“ hefði verið í bókhaldi félagsins. S-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf var spurður um umrætt skjal en mundi ekki eftir því sérstaklega en sagði að ef skjalið hefði komið úr bókhaldi Viðhalds fasteigna ehf. þá hefði hann gert það. Hann staðfesti að hann hafi í það minnsta gengið úr skugga um það að ákærði væri búinn að fullgreiða fyrir húsið þótt hann myndi ekki nákvæmlega hvernig uppgjör hefði farið fram.

Með framburði S-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef og F-kk-ef H-kk-ef S-kk-ef, sem fær stoð í þeim skjölum sem liggja fyrir dómnum, er sannað að umrædd skjöl séu úr bókhaldi Viðhalds fasteigna ehf. og sýni uppgjör í viðskiptum um fasteignina Bjarkasel 4. Á skjalinu sem merkt er „greitt með efni“ eru sundurliðaðar færslur með tilteknum fjárhæðum og talið upp hvaða efni um sé að ræða og í flestum tilvikum hvert það er afhent. Samtala umræddra fjárhæða, að frádregnum þeim fjórum liðum sem ákærði gaf skýringar á fyrir lögreglu, er niðurstöðutala sem byggt er á í ákæru að ákærði hafi dregið sér frá B.M. Vallá hf. og greitt til Viðhalds fasteigna ehf. sem hluta af kaupverði fasteignarinnar að Bjarkaseli 4. Listinn er ekki að öllu leyti nákvæmur og dagsetningar koma í fæstum tilvikum fram. Hins vegar liggur fyrir og er sannað með framburði ákærða sjálfs og S-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef að ætlun aðila var að fyrrnefndur liður kaupsamningsins yrði efndur með því að ákærði léti í té efni frá B.M. Vallá hf. þar sem hann var starfsmaður. Þá liggur fyrir samkvæmt framansögðu að samningurinn var efndur að fullu og kom fram hjá þeim báðum að efndir hafi farið fram í fleiri vörutegundum en steypu. Í þeim lista sem margnefndur er eru tilgreindar efnistegundir og fjárhæðir vegna afhendingar á steypu, steypudælingum, hellum, sandi, grús, drenmöl, flotmúr, flotgólfi tilteknum pokafjölda, rappmúr tilteknum pokafjölda og innimúr tilteknum brettafjölda. Verður talið sannað með framburði ákærða sjálfs og að sínu leyti S-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef að þessar vörur hafi komið frá B.M. Vallá hf. Þá verður með hliðsjón af framburði ákærða sjálfs og S-kk-ef, sem og að teknu tilliti til þess að umræddur listi er hluti af bókhaldsgögnum Viðhalds fasteigna ehf. og ber með sér að vera samtímaskjal samið til uppgjörs milli aðila, að telja sannað að hann greini verðmæti þess efnis sem kom frá B.M. Vallá hf. og verður hann því að mati dómsins réttilega lagður til grundvallar sem sönnunargagn í máli þessu. Var í ákæru tekið fullt tillit til skýringa ákærða og ekki teknir þar inn liðir sem hann sjálfur taldi, annars vegar svara til vinnu sem hann hefði innt af hendi og hins vegar vera vegna greiðslu 3.000.000 króna inn á viðskiptareikning Viðhalds fasteigna ehf. hjá B.M. Vallá hf. Það er mat dómsins með hliðsjón af öllu framansögðu að sannað sé svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að í nefndu uppgjörsblaði séu réttilega tilgreind þau verðmæti í eigu B.M. Vallár hf. sem ákærði ráðstafaði til Viðhalds fasteigna ehf. til greiðslu á hluta kaupverðs Bjarkasels 4, Egilsstöðum.

Ekkert liggur fyrir í málinu sem styður það að ákærði hafi haft heimildir til að nýta vörur B.M. Vallár hf. í eigin þágu eða ráðstafa þeim á þann hátt sem hann gerði. Eru sjónarmið hans um að hann hafi verið vanhaldinn í launum, að starfsskyldur hans hafi aukist ótæpilega eða að hann hafi haft réttmætar væntingar um launahækkun algerlega haldlaus í þessu sambandi. Skiptir þá engu hvort tíðkast hafi í einhverjum mæli að B.M. Vallá hf. greiddi fyrir vörur eða þjónustu með afhendingu á eigin vörum, eða hvort ákærða hafi verið gefinn ádráttur um að laun hans kynnu að verða hækkuð. Ákærði hefur og byggt á því að ekki hafi verið fyrir hendi auðgunarásetningur hjá honum, þar sem hann hafi ávallt ætlað að greiða fyrir umræddar vörur, en síðan ekki getað, m.a. vegna þess að hann hafi ekki fengið launahækkun sem honum hafi verið lofað. Hér fyrr er þess getið að ekki verður séð að ákærði hafi haft nokkra heimild til að nýta sér vörur B.M. Vallár hf. í eigin þágu, hvorki um styttri né lengri tíma. Er síðastnefndum röksemdum hans því einnig hafnað. Ákæruliður II er að mati dómsins settur fram með hefðbundnum hætti og er ekki fallist á að hann sé á einhvern hátt óskýr þannig að frávísun varði. Kemur því síður til greina að sýkna ákærða af sakarefnum samkvæmt nefndum ákærulið af þessum orsökum. Breytir hér engu um þó ekki liggi fyrir dagsetningar allra þeirra úttekta sem ákærði framkvæmdi í eigin þágu án þess að færa réttilega til bókar hjá vinnuveitanda sínum eins og honum bar.

Með vísan til alls sem að framan er rakið er það mat dómsins að sannað sé að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem tilgreind er í ákærulið II og er háttsemin réttilega heimfærð í ákæruskjali til 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði er fæddur 1976 og er með hreint sakavottorð. Fram hefur komið í málinu að hann var ráðinn sem sölustjóri hjá B.M. Vallá hf. á Austurlandi 28. febrúar 2006 og starfaði hjá félaginu til 26. mars 2009. Fyrsta brot ákærða sem hann er hér sakfelldur fyrir átti sér stað í lok septembermánaðar 2006 og það síðasta í janúar 2009. Ákærði gegndi trúnaðarstöðu sem sölustjóri hjá B.M. Vallá hf. og var æðsti yfirmaður félagsins sem starfaði að jafnaði á því landsvæði. Má sjá af gögnum málsins að brot hans hófust aðeins hálfu ári eftir að hann hóf störf hjá félaginu og héldu áfram og jukust að umfangi jafnt og þétt nánast til starfsloka hans. Þá liggur og fyrir að ákærði lét vinnuveitanda sinn fjármagna að verulega leyti húsakaup sín. Var hér um fjölmörg skipti að ræða og verulega fjármuni og stóðu brot ákærða yfir um ríflega tveggja ára skeið. Er það mat dómsins að ákærði eigi sér ekki málsbætur, utan að hann játaði að nokkru sök sína og sýndi samvinnu við rannsókn lögreglu. Með hliðsjón af framangreindu og 77. gr. almennra hegningarlaga telst refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 7 mánuði. Með hliðsjón af því að ákærði hefur ekki sakarferil þykir unnt að skilorðsbinda fimm mánuði refsingarinnar á þann hátt sem nánar greinir í dómsorði.

Þrátt fyrir að skaðabótakrafa þrotabús B.M. Vallár hf. sé stuttlega fram sett þykir hún fullnægja lágmarkskröfum sem gera verður til slíkra krafna. Af hálfu ákærða var kröfunni ekki mótmælt að því er varðar skaðabætur vegna ákæruliða I og III til XII og dráttarvaxtakröfu var ekki mótmælt. Í ljósi þess að skaðabótakröfu varðandi ákærulið II var aðeins mótmælt með sömu röksemdum og ákæruliðnum sjálfum þykir ekki varhugavert, þegar sakfelling liggur fyrir vegna ákæruliðarins, að taka þennan lið kröfunnar einnig til greina. Verður skaðabótakrafa þrotabús B.M. Vallár hf. því tekin til greina að fullu eins og hún er fram sett. Með vísan til 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærða gert að greiða kröfuhafa málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 125.500 krónur.

Ákærða verður gert að greiða allan sakarkostnað málsins en þar er um að ræða málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans B-kk-ef G. B-kk-ef hæstaréttarlögmanns sem þykja hæfilega ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti með þeirri fjárhæð sem greinir í dómsorði.

H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan í dómsal 301, í Dómhúsinu við Lækjartorg í Reykjavík klukkan 15:55 mánudaginn 21. nóvember 2011.

Dómsorð:

Ákærði B-kk-nf K-kk-nf G-kk-nf sæti fangelsi í sjö mánuði en fullnustu fimm mánaða refsingarinnar er frestað og skal hún falla niður að tveimur árum liðnum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 602.500 krónur í sakarkostnað sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans B-kk-ef G. B-kk-ef hrl. sem teljast hæfilega ákveðin með þeirri fjárhæð að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ákærði greiði þrotabúi B.M. Vallár hf., 8.184.745 krónur, með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af 163.409 krónum frá 11. október 2006 til 26. mars 2007, af 213.409 krónum frá þeim degi til 5. júní 2007, af 393.409 krónum frá þeim degi til 25. janúar 2008, af 648.709 krónum frá þeim degi til 21. júní 2008, af 873.961 krónu frá þeim degi til 1. júlí 2008, af 1.081.167 krónum frá þeim degi til 13. júlí 2008, en af 1.349.597 krónum frá þeim degi til 11. ágúst 2008, af 1.688.929 krónum frá þeim degi til 14. ágúst 2008, af 1.899.139 krónum frá þeim degi til 26. ágúst 2008, af 2.041.024 krónum frá þeim degi til 7. september 2008, af 2.149.144 krónum frá þeim degi til 9. október 2008, af 2.549.544 krónum frá þeim degi til 22. nóvember 2008, af 3.145.344 krónum frá þeim degi til 31. desember 2008, af 7.626.859 krónum frá þeim degi til 6. janúar 2009, af. 7.674.859 krónum frá þeim degi til 7. janúar 2009, af 7.749.859 frá þeim degi til 9. janúar 2009, af 7.809.859 krónum frá þeim degi til 11. janúar 2009, ef 7.909.704 krónum frá þeim degi til 29. janúar 2009, og af 8.184.745 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði þrotabúinu 125.500 krónur í málskostnað.

H-kk-nf B-kk-nf