E-4400/2012

Mál þetta, sem dómtekið var mánudaginn 9. desember 2013, var höfðað 17. desember 2012.

Stefnandi er G-kk-nf E-kk-nf G-kk-nf, Spóarima 8, Selfossi.

Stefndi er Tryggingamiðstöðin hf., Síðumúla 24, Reykjavík.

Dómkröfur

Stefnandi krefst þess að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða sér 6.044.154 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum af 804.413 krónum frá 14. október 2009 til 14. apríl 2010, af 5.826.738 krónum frá þeim degi til 9. október 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 6.044.154 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi krefst þess aðallega að kröfum stefnanda um viðurkenningu óskertrar bótaskyldu verði hafnað og staðfest verði skerðing bótaréttar um 1/3 hluta. Þá krefst stefndi málskostnaðar að skaðlausu.

Til vara krefst stefndi þess að staðfest verði skerðing bótaréttar, þótt hlutföll skerðingar kunni að vera lægri, og að málskostnaður verði felldur niður.

Málavextir

Hinn 14. október 2009, laust fyrir klukkan 8 að morgni, ók stefnandi bifreiðinni RM-236, Volvo fólksbifreið, vestur Suðurlandsveg áleiðis til Reykjavíkur. Stefnandi ók bifreiðinni fram úr tveimur bifreiðum þar sem vegurinn liggur um Svínahraun. Skömmu síðar missti hann stjórn á bifreiðinni, með þeim afleiðingum að hún lenti út af veginum, valt og hafnaði á steini. Samkvæmt skýrslu lögreglu voru hjólför í vegkantinum á þeim stað sem bifreiðin fór út af og ummerki utan vegar að þeim stað sem hún stöðvaðist í 107 metra fjarlægð. Skammt frá þeim stað sem stefnandi ók fram úr þrengist vegurinn úr tveimur akreinum í eina. Kemur fram í lögregluskýrslu að bifreiðin hafi farið út af 222 metrum frá þeim stað sem vegurinn þrengist. Bifreiðin reyndist mikið skemmd eftir slysið og varð að beita klippum til að ná stefnanda úr henni, en tveir farþegar sem voru með í för hlutu hins vegar litla áverka. Var stefnandi fluttur með sjúkrabifreið af vettvangi.

Samkvæmt skýrslu lögreglu var rökkur er slysið varð, rigning suðaustan 18 m/sek. og vatnsagi á veginum. Kemur fram að djúp hjólför hafi verið á veginum og hafi mikið vatn safnast í þau. Leyfður hámarkshraði á veginum er 90 km/klst.

Tvö vitni gáfu sig fram við lögreglu á vettvangi, ökumenn bifreiðanna sem ákærði hafði ekið fram úr í aðdraganda slyssins. Vitnið, Ó-kk-nf A-kk-nf R-kk-nf, kvaðst hafa ekið vestur Suðurlandsveg næst á eftir bifreiðinni PD-612 á 90 km/klst. Skömmu áður en vegurinn þrengist úr tveimur akreinum í eina hafi bifreiðinni RM-236 verið ekið greitt fram úr báðum bifreiðunum og kvaðst hann telja hana hafa verið á um 120 km/klst. Hafi bifreiðin farið fram úr bifreiðinni PD-612 rétt áður en vegurinn þrengist. Vitnið, S-kvk-nf D-kvk-nf A-kvk-nf, sem ók bifreiðinni PD-612, kvaðst hafa verið á 90 km/klst. og hefði bifreiðinni RM-236 verið ekið greitt fram úr rétt áður en vegurinn þrengist í eina akrein. Skömmu síðar hefði henni virst bifreiðin fljóta stjórnlaust út af veginum og hefði hún farið a.m.k. tvær veltur áður en hún stöðvaðist. Tveir piltar sem voru farþegar í bifreið stefnanda gátu ekki upplýst um aðdraganda slyssins.

Stefnandi gaf skýrslu hjá lögreglu 29. október 2009. Hann kvað bifreiðina hafa misst veggrip er hún fór í gegnum vatnspoll á veginum, með þeim afleiðingum að hún snerist, fór aftur á bak út af veginum og hafnaði á stórum steini, en við það hefði hún farið a.m.k. eina veltu. Þá hefði bifreiðin rekist utan í vegrið sem skilur akreinar að áður en hún lenti út af veginum. Hann kvaðst hafa ekið á um 100 km/klst. er slysið varð.

Stefnandi var fluttur á slysadeild og reyndist hann vera með með fjöláverka, m.a. sprungu í höfuðkúpu og vinstri augntóttarbotni, nefbrot og brot á hálslið. Þá var hann með skurðsár við vinstri augabrún, ofarlega á enni, á vinstra augnloki og á nefi, sem varð að sauma.

Stefnandi var tryggður slysa- og kaskótryggingu hjá stefnda og leitaði eftir því við félagið að fá tjón sitt bætt. Í tölvupósti starfsmanns stefnda til föður stefnanda 8. desember 2009, kemur eftirfarandi fram: „Félagið taldi forsendur fyrir því að athuga hvort um hraðakstur væri að ræða og þá í ljósi gagna lögreglunnar. Einkum vegna þeirrar vegalengdar sem bíllinn þeytist utan vegar.“ Þá segir að skýrslu um útreikninga þar að lútandi sé að vænta á næstu dögum. Í málinu er ódagsett álitsgerð félagsins Aðstoð og Öryggi ehf., sem stefndi fékk til að reikna út ætlaðan hraða bifreiðar stefnanda er slysið varð, með svokölluðu PC-Crash tölvuforriti. Var niðurstaða þeirrar athugunar að hraði bifreiðarinnar hafi verið um 120 km/klst. er hún fór út af veginum. Í tölvupósti starfsmanns stefnda til föður stefnanda 11. desember 2009 segir eftirfarandi: „Niðurstöður hraðarannsóknar eru komnar. Hraði bílsins mun hafa verið 120 km/klst. skv. rannsókninni. Niðurstaða félagsins um hvort gripið verði til skerðingar bóta og þá hver hún verður mun liggja fyrir í byrjun næstu viku.“ Hinn 15. sama mánaðar sendi starfsmaðurinn eftirfarandi tölvupóst stílaðan á stefnanda og föður hans: „Sælir G-kk-nf og G-kk-nf. Niðurstaða félagsins liggur fyrir varðandi bótaskyldu í tjóninu. Með hliðsjón af öllum gögnum í málinu hefur verið metið svo að bætur vegna kaskótryggingar og slysatryggingar ökumanns skerðist um þriðjung.“ Þá var vakin athygli á því að unnt væri að skjóta afstöðu félagsins til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum. Stefnandi vísaði ákvörðun stefnda til úrskurðarnefndarinnar, sem kvað upp úrskurð í málinu 17. ágúst 2010. Var niðurstaða nefndarinnar sú að með hliðsjón af aðstæðum öllum teldist rétt að skerða rétt stefnanda til bóta úr slysatryggingu og kaskótryggingu um þriðjung.

Í málinu liggur fyrir matsgerð G-kk-ef Ó-kk-ef læknis og S-kk-ef R. A-kk-ef hæstaréttarlögmanns, dagsett 30. maí 2011, þar sem kemur fram að varanlegar afleiðingar stefnanda vegna slyssins séu ör í andliti, afleiðingar áverka á brjóstkassa, hálsbrot og einkenni hálstognunar, brot og einkenni tognunar í brjósthrygg með hreyfiskerðingu og eymslum, mjóbakstognun með miklum eymslum og rótarverk, óþægindi frá nefi og nefstíflur. Var varanlegur miski metinn 25 stig og varanleg örorka 20%. Á grundvelli matsgerðarinnar greiddi stefndi stefnanda bætur að fjárhæð 13.107.102 krónur og voru bæturnar skertar um þriðjung vegna eigin sakar.

Undir rekstri málsins fyrir dómi var M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf prófessor í vélaverkfræði dómkvaddur að beiðni stefnda til að framkvæma útreikninga til að leiða í ljós hver hraði bifreiðarinnar RM-236 hefði verið í aðdraganda óhappsins. Í matsgerðinni, sem dagsett er 6. október 2013, kemur fram að forsendur líkans sem notað var til útreikninga séu lögregluskýrslur, ljósmyndir af vettvangi og mælingar. Aðferðin sem notuð hafi verið við útreikningana hafi verið sett fram í ritum frá „Society of Automotive Engineers“ og byggi á lögmálinu um orkuvarðveislu. Matsspurningum er svarað með eftirfarandi hætti:

Hver er ætlaður hraði bifreiðarinnar RM-236 þegar ökumaður missir stjórn á henni fyrir óhappið 14.10.2009?

Ætlaður hraði bifreiðarinnar RM-236 þegar ökumaður missir stjórn á henni fyrir óhappið er 126 km/klst.

Hver er minnsti mögulegi hraði bifreiðarinnar þegar ökumaður missir stjórn á henni fyrir óhappið?

Minnsti mögulegi hraði bifreiðarinnar RM-236 þegar ökumaður missir stjórn á henni fyrir óhappið er 117 km/klst.

Hver er mesti mögulegi hraði bifreiðarinnar RM-236 þegar ökumaður missir stjórn á henni fyrir óhappið.

Mesti mögulegi hraði bifreiðarinnar RM-236 þegar ökumaður missir stjórn á henni fyrir óhappið er samkvæmt framangreindum forsendum 136 km/klst.

Meginiðurstaða matsgerðarinnar er sú að þar sem ekki sé tekið tillit til hraðaminnkunar þegar bifreiðin fór utan í vegrið eða yfir akreinina áður en hún fór út af veginum megi telja útilokað miðað við framangreindar forsendur að hún hafi verið á minni hraða en 117 km/klst., en mestar líkur séu á að hraðinn hafi verið á milli 126 og 136 km/klst.

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dóminum við aðalmeðferð málsins. Hann kvaðst hafa ekið fram úr bifreiðunum tveimur á í mesta lagi 110 km/klst., en síðan hefði hann slegið af hraðanum og ekið á um 100 km/klst. er bifreiðin lenti í vatnsrákum á veginum og fór á flot. Hafi bifreiðin snúist á veginum og afturendi hennar rekist utan í vegriðið. Hún hafi haldið áfram að snúast og runnið aftur á bak út af veginum. Hann kvaðst hafa haft símasamband við starfsmann stefnda eftir slysið og farið fram á að fá bætur greiddar. Þeir hefðu síðan átt fund, þar sem honum hefði verið tjáð að bifreiðin væri svo mikið skemmd að dregið væri í efa að hann hefði ekið henni á 100 km/klst. og að félagið ætlaði að láta rannsaka það nánar. Hann hefði síðan fengið tölvupóst þar sem fram kom að ákveðið hefði verið að skerða bætur hans um þriðjung.

Vitnið, B-kk-nf E-kk-nf J-kk-nf lögreglumaður, sem kom á vettvang í umrætt sinn kom fyrir dóminn og staðfesti skýrslu sína í málinu. Þá staðfestu vitnin Ó-kk-nf A-kk-nf R-kk-nf og S-kvk-nf D-kvk-nf A-kvk-nf að rétt væri eftir þeim haft í lögregluskýrslu.

Vitnið, M-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, staðfesti matsgerð sína fyrir dóminum og gaf skýringar á henni. Sérstaklega spurður lýsti vitnið því að massi bifreiðar hafi ekki áhrif á hraðaútreikning. Hann kvaðst ekki hafa tekið tillit til þess í útreikningum sínum að bifreiðin hefði rekist í vegrið milli akreina, né hafi hann tekið tillit til skriðs á vegi. Hefði hann ekki talið sig hafa forsendur til þess að áætla áhrif þeirra þátta á grundvelli fyrirliggjandi gagna. Vitnið tók fram að vegna þessa yrði reiknaður hraði lægri en raunverulegur hraði.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi telur sig eiga rétt á óskertum bótum úr hendi stefnda vegna afleiðinga umferðarslyssins, samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Telur stefnandi að stefndi eigi að bæta tjón hans að fullu og vísar í því sambandi til 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Stefnandi byggir í fyrsta lagi á því að tilkynning stefnda um skerðingu á bótarétti hafi verið ófullnægjandi. Telur stefnandi að tölvupóstur, sem stefndi sendi honum 15. desember 2009, hafi ekki fullnægt skilyrðum 31. gr. og 94. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Hafi stefndi því glatað rétti sínum til að bera fyrir sig takmörkun ábyrgðar.

Samkvæmt 94. gr. laga nr. 30/2004 hvíli upplýsinga- og tilkynningarskylda á tryggingarfélagi og beri að tilkynna vátryggingartaka án ástæðulauss dráttar, ef félagið hyggst bera fyrir sig að það sé laust úr ábyrgð að öllu leyti eða að hluta samkvæmt ákvæðum XIII. kafla laganna. Sú skylda lúti að formi og efni tilkynningar. Af tölvupósti stefnda verði ekki ráðið á hvaða grundvelli bætur stefnanda voru skertar. Ekki hafi verið vísað til tiltekins lagaákvæðis í XIII. kafla laga nr. 30/2004 og forsendur ábyrgðartakmörkunar ekki tilgreindar. Þá hafi ekki verið vísað til ákvæða í vátryggingarskilmálum. Starfsmenn stefnda hefðu áður upplýst stefnanda um að samkvæmt rannsókn stefnda væri talið að bifreiðinni hefði verið ekið á 120 km/klst. og væri til skoðunar hvort skerða ætti bætur í málinu. Stefnandi hefði ekki verið upplýstur um grundvöll eða ástæður skerðingarinnar, heldur hafi honum einungis verið tjáð að öll gögn málsins hefðu verið höfð til hliðsjónar. Hann hefði ekki gert sér grein fyrir því að stefndi bæri fyrir sig að hann hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi fyrr en niðurstaða úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum lá fyrir. Stefnandi telur, með vísan til 2. mgr. 94. gr. laga nr. 30/2004, að stefndi hafi glatað rétti sínum til að bera fyrir sig stórkostlegt gáleysi.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að hann hafi ekið bifreiðinni á eðlilegum umferðarhraða er slysið varð. Hann hafi ekið bifreiðinni á um 100 km/klst. þegar hann missti stjórn á henni. Ekkert í gögnum málsins bendi til þess að hann hafi ekið bifreiðinni óeðlilega hratt eða háskalega, en stefndi beri sönnunarbyrðina fyrir því að svo hafi verið.

Stefnandi bendir á að hann hafi verið vanur að aka þessa leið, en hann var búsettur á Selfossi og stundaði nám í Reykjavík. Það að hámarkshraði á veginum hafi verið 90 km/klst., en stefnandi ekið á um 100 km/klst., leiði ekki eitt og sér til þess að stefnda sé heimilt að skerða bætur til hans. Orsök slyssins hafi verið sú að stefnandi missti stjórn á bifreiðinni þegar hún lenti skyndilega í vatnspolli, sem myndast hafði í hjólförum á veginum, en bifreiðin hafi síðan skollið í vegrið, lent út af veginum og oltið. Að mati stefnanda hafi ökuhraði bifreiðarinnar því ekki verið orsök slyssins.

Ef talið verður þrátt fyrir þetta að hraði bifreiðarinnar hafi skipt máli í þessu sambandi byggir stefnandi á því að háttsemin verði einungis metin honum til gáleysis.

Stefnandi andmælir niðurstöðu álitsgerðar félagsins Aðstoð og öryggi og hafnar því að hún verði lögð til grundvallar í málinu. Bendir stefnandi á að um einhliða álitsgerð sé að ræða, sem unnin hafi verið að beiðni stefnda, en stefnanda hafi ekki verið gefinn kostur á að koma að sjónarmiðum eða gögnum við gerð útreikninga. Álitsgerðin beri hvorki með sér hvaða gögn liggi henni til grundvallar, né hvernig niðurstaða hennar sé fundin. Þá virðist höfundur álitsgerðarinnar gefa sér ýmsar forsendur sem máli skipti um ökuhraða bifreiðarinnar, auk þess sem hann tiltaki ekki vikmörk eða frávik sem kunni að vera á ætluðum hraða. Álitsgerðin feli í sér sérfræðiálit, sem aflað hafi verið einhliða af stefnda, og fullnægi því ekki þeim kröfum sem gerðar séu til sönnunargagna samkvæmt lögum um meðferð einkamála.

Stefnandi telur að ekki sé unnt með óyggjandi hætti að reikna út ökuhraða bifreiðarinnar í aðdraganda slyssins, þannig að lagt verði til grundvallar sönnun í málinu. Nákvæmir útreikningar á ökuhraða bifreiðarinnar verði ekki byggðir á gögnum málsins. Þá taki matsgerð ekki mið af því að bifreiðinni hafi verið talsvert breytt frá upprunalegri gerð. Stærri vél og fjórhjóladrifi hafi verið komið fyrir í henni, auk breytinga á innréttingum.

Dómkrafa stefnanda byggir á matsgerð og miðast við þá fjárhæð sem stefndi dró frá bótum við uppgjör vegna eigin sakar og sundurliðast þannig:

Þjáningabætur 6.883 krónur

Þjáningabætur án rúmlegu 40.280 krónur

Varanlegur miski 757.250 krónur

Varanleg örorka 5.069.488 krónur

Samtals: 5.873.901 krónur

Þá krefst stefnandi bóta vegna kostnaðar við sjúkraþjálfun að fjárhæð 100.203 krónur og aksturskostnaðar vegna ferða til læknisskoðunar og á matsfund, samtals 70.050 krónur. Höfuðstóll kröfu nemur samkvæmt því 6.044.154 krónum.

Stefnandi krefst vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna þjáningabóta og varanlegs miska frá slysdegi 14. október 2009, en frá stöðugleikapunkti 14. apríl 2010 vegna varanlegrar örorku. Þá er krafist dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 9. október 2011, eða þegar mánuður var liðinn frá því að stefndi greiddi stefnanda bætur að 2/3 hluta.

Um lagarök vísar stefnandi til 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum, einkum I. kafla laganna, og laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, einkum 90 gr. og 94. gr. Um aðild er vísað til III. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, um málskostnað til 129. gr. og 130. gr., og um varnarþing til 42. gr. sömu laga. Um kröfu um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er vísað til laga um virðisaukaskatt nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi telur að réttmætt hafi verið að skerða bætur stefnanda, enda hafi hann hagað akstri bifreiðarinnar þannig að teljist stórkostlegt gáleysi samkvæmt 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 og skilmálum slysatryggingar, kafla B gr. 8.1.

Stefndi bendir í fyrsta lagi á að akstursskilyrði hafi verið slæm í umrætt sinn, vatnsagi á akbrautinni, mikill vindur og rökkur. Eigi að síður hafi stefnandi ákveðið að aka fram úr tveimur bifreiðum, vitandi að örstutt var í að vegurinn þrengdist, en stefnandi hafi þekkt allar aðstæður mjög vel þar sem hann hefði ekið þessa leið mörgum sinnum í viku. Hafi honum mátt vera ljóst að framúrakstur við þessar aðstæður væri hættuspil.

Í öðru lagi sé vafalaust að stefnandi hafi ekið bifreiðinni vel yfir lögleyfðum hámarkshraða. Hann hafi viðurkennt við yfirheyrslu hjá lögreglu að hafa ekið á um 100 km/klst. í aðdraganda óhappsins, en lögleyfður hámarkshraði við bestu aðstæður sé 90 km/klst. Stefndi telur að sýnt hafi verið fram á að hraðinn hafi verið meiri og vísar í því sambandi til framburðar vitnanna Ó-kk-ef A-kk-ef R-kk-ef og S-kvk-ef D-kvk-ef A-kvk-ef. Telur stefndi að stefnandi hafi brotið gegn 1. mgr. 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með aksturslagi sínu.

Í þriðja lagi beri aðstæður á vettvangi með sér að bifreiðinni hafi verið ekið með miklum hraða fyrir óhappið. Bifreiðin hafi þeyst stjórnlaust í loftköstum yfir 100 metra og farið minnst tvær veltur áður en hún staðnæmdist. Bifreiðin hafi verið gjörónýt eftir þetta og með ólíkindum að ekki hafi orðið frekari meiðsl á fólki. Stefndi hafi fengið sérfræðinga Aðstoðar og Öryggis ehf. til að reikna út hraða bifreiðarinnar með svonefndu PC-Crash kerfi, sem notað hafi verið við útreikninga af þessu tagi hér á landi og erlendis. Niðurstaða útreikninganna, sem byggðir séu á viðurkenndum aðferðum, hafi verið sú að bifreiðinni hafi verið ekið á 120 km/klst.

Með vísan til alls framangreinds telur stefndi að lögfull sönnun liggi fyrir um ofsaakstur stefnanda og að hann hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í umrætt sinn. Með aksturslagi sínu hafi stefnandi stofnað eigin lífi og annarra sem leið áttu um í stórhættu og hafi það verið mikil mildi að ekki fór verr. Því hafi skerðing bóta um þriðjung verið fyllilega réttmæt. Vísar stefndi jafnframt til niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, máli sínu til stuðnings.

Þá andmælir stefndi því að tilkynning til stefnanda um skerðingu bótaréttar hafi verið ófullnægjandi, enda hafi hún verið í fullu samræmi við ákvæði laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Hinn 23. október 2009 hafi stefndi farið fram á sérstakan hraðaútreikning vegna atviksins, en niðurstaða þeirrar athugunar hafi legið fyrir 11. desember. Hafi stefnda og föður hans verið kynnt niðurstaðan með tölvupósti samdægurs. Hinn 15. desember 2009 hafi stefnanda síðan verið tilkynnt um þá ætlun stefnda að skerða bætur um þriðjung. Er því andmælt að stefndi hafi sýnt af sér seinagang eða að upplýsingagjöf hafi verið áfátt.

Loks andmælir stefndi staðhæfingum um að skýrsla Aðstoðar og öryggis ehf. hafi ekki sönnunargildi í málinu og vísar í því sambandi til 44. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Verði ekki fallist á kröfu stefnda um að staðfest verði skerðing bótaréttar um 1/3 hluta felst í henni varakrafa um að fallist verði á minni skerðingu bótaréttar, enda hafi stefnandi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi.

Niðurstaða

Samkvæmt 1. málslið 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 losnar vátryggingafélag úr ábyrgð í heild eða að hluta, ef vátryggður í öðrum vátryggingum en ábyrgðartryggingum hefur valdið vátryggingaratburði með háttsemi sem telja verður stórkostlegt gáleysi. Fjallað er um slysatryggingar í kafla B í vátryggingarskilmálum stefnda. Í grein 8.1 er vísað til laga um vátryggingasamninga og kemur fram að réttur til vátryggingarbóta geti fallið niður ef vátryggingartaki eða vátryggður vanrækir skyldur sínar gagnvart félaginu, til dæmis ef hann veldur tjóni með ásetningi eða stórkostlegu gáleysi.

Stefnandi byggir mál sitt í fyrsta lagi á því að tilkynning stefnda um skerðingu bótaréttar hafi verið ófullnægjandi og hafi stefndi því, samkvæmt 2. mgr. 94. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, glatað rétti til að bera fyrir sig að stefnandi hafi valdið slysinu með háttsemi sem telja verði stórkostlegt gáleysi. Fram kom hjá stefnanda við aðalmeðferð málsins að hann hefði átt fund með starfsmanni stefnda eftir slysið, þar sem honum hefði verið tjáð að dregið væri í efa að bifreiðinni hefði verið ekið á þeim hraða sem hann hefði borið um og að stefndi hygðist láta athuga málið áður en tekin yrði ákvörðun um greiðslu bóta. Að framan eru rakin tölvupóstsamskipti aðila, sem voru á þann veg að stefnanda hlaut að vera ljóst að stefndi hygðist bera fyrir sig rétt til takmörkunar á ábyrgð vegna ökuhraða bifreiðarinnar í umrætt sinn. Þótt ekki hafi verið vísað til tiltekinna lagaákvæða eða ákvæða í vátryggingarskilmálum í tölvupósti stefnda 15. desember 2009 gat stefnanda ekki dulist að ákvörðun félagsins um skerðingu bóta byggðist á því að hann teldist hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við aksturinn. Tölvupósturinn var sendur án ástæðulauss dráttar frá því er niðurstaða athugunar stefnda á ökuhraða bifreiðarinnar lá fyrir og hafði að geyma leiðbeiningar um málskot til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum. Verður hvorki fallist á það með stefnanda að tilkynningin hafi ekki fullnægt skilyrðum 1. mgr. 94. gr. laga nr. 30/2004, né að stefndi hafi vanrækt tilkynningarskyldu sína svo að félagið glataði rétti til að bera fyrir sig takmörkun á ábyrgð af framangreindum ástæðum, samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar.

Í öðru lagi byggir stefnandi á því að slysið verði rakið til þess að hann hafi misst stjórn á bifreiðinni þegar hún lenti í vatnspolli á veginum. Hann hafnar því að hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við aksturinn. Stefnandi hefur borið að hann hafi ekið bifreiðinni á um 100 km/klst. í umrætt sinn, en leyfður hámarkshraði á veginum er 90 km/klst.

Samkvæmt skýrslu lögreglu var rökkur er slysið varð, rigning, suðaustan 18 m/sek. og vatnsagi á veginum. Svo sem rakið hefur verið báru vitnin Ó-kk-nf A-kk-nf R-kk-nf og S-kvk-nf D-kvk-nf A-kvk-nf að stefnandi hefði ekið greitt fram úr bifreiðum þeirra skömmu áður en bifreiðin lenti út af veginum og taldi Ó-kk-nf að stefnandi hefði þá verið á um 120 km/klst.

Í málinu liggur fyrir álitsgerð félagsins Akstur og Öryggi ehf., sem stefndi fékk til að reikna út ætlaðan hraða bifreiðar stefnanda er slysið varð, með þar til gerðu tölvuforriti. Samkvæmt álitsgerðinni leiddi sú athugun í ljós að hraði bifreiðarinnar hafi verið 120 km/klst. er hún fór út af veginum. Ekki kemur glöggt fram á hvaða forsendum sú niðurstaða er byggð og er það mat dómsins að varhugavert sé að leggja hana til grundvallar sönnun um ökuhraða bifreiðarinnar.

Þá liggur fyrir í málinu matsgerð M-kk-ef Þ-kk-ef J-kk-ef, prófessors í vélaverkfræði, þar sem kemur fram að telja megi útilokað miðað við gefnar forsendur að bifreiðin hafi verið á minni hraða en 117 km/klst. er slysið varð, en mestar líkur séu á því að hraðinn hafi verið á milli 126 og 136 km/klst. Kom fram hjá vitninu að við útreikninga á ökuhraða bifreiðarinnar, þ.m.t. val á núningsstuðlum, hafi verið byggt á niðurstöðum viðurkenndra rannsókna. Jafnframt kom fram að massi bifreiðar hafi ekki áhrif á útreikningana og verður af því ráðið að breytingar, sem gerðar höfðu verið á bifreiðinni, hafa ekki þýðingu í málinu.

Með hliðsjón af öllu framangreindu, og að teknu tilliti til óvissuþátta í forsendum matsgerðar, er það niðurstaða dómsins að leggja beri til grundvallar að hraði bifreiðarinnar hafi verið á milli 115 og 120 km/klst. er stefnandi missti stjórn á henni. Stefnandi ók bifreiðinni því langt yfir heimiluðum hámarkshraða og of hratt miðað við aðstæður, sbr. 2. mgr. 37. gr. og 1. og 2. mgr., stafliði b og h, 36. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Telst stefnandi hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í umrætt sinn. Leiddi aksturslag hans til þess að hann missti stjórn á bifreiðinni er hún lenti í vatnsaga sem myndast hafði í hjólförum á veginum, með þeim afleiðingum að slys varð. Samkvæmt 2. mgr. 27. gr. laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 og vátryggingarskilmálum stefnda, kafla B grein 8.1, leiðir hið stórkostlega gáleysi til þess að réttur stefnanda til bóta úr slysatryggingu getur sætt takmörkunum. Með hliðsjón af atvikum málsins er það niðurstaða dómsins að hafna beri kröfu stefnanda um viðurkenningu óskertrar bótaskyldu stefnda. Sem að framan greinir hefur stefnandi fengið greiddar bætur sem nema 2/3 hlutum úr slysatryggingu hjá stefnda. Er fallist á það með stefnda að réttmætt hafi verið að skerða bótarétt stefnanda um 1/3 hluta. Verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Dóminn kveða upp R-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari, Á-kk-nf G-kk-nf vélaverkfræðingur og E-kk-nf S-kk-nf rafmagnsverkfræðingur.

Dómsorð:

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., er sýkn af kröfum stefnanda, G-kk-ef E-kk-ef G-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

R-kvk-nf H-kvk-nf

Á-kk-nf G-kk-nf

E-kk-nf S-kk-nf