E-142/2007

Mál þetta, sem tekið var til dóms að loknum munnlegum flutningi 13. mars sl. er höfðað 5. desember 2007 af Gildi - lífeyrissjóði, Sætúni 1, Reykjavík á hendur Hamravik ehf., Suðurbraut 3, Hofsósi.

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 1.389.364 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 af 179.081 krónu frá 10. ágúst 2006 til 10. september 2006, en af 631.998 krónum frá þeim degi til 10. október 2006, af 990.348 krónum frá þeim degi til 10. nóvember 2006 en af 1.349.860 krónum frá þeim degi til 10. janúar 2007 en af 1.389.364 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda. Til vara að hann verði sýknaður að svo stöddu en til þrautavara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Loks krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

II

Málavextir

Stefnandi hefur gert út fiskibátinn Kristbjörgu HU-82 samkvæmt samningi við Ebbu ehf. sem er eigandi bátsins. Tímabil það sem hér skiptir máli er 1. júlí til 10. desember 2006 en fyrir þann tíma krefst stefnandi iðgjalda af starfsmönnum stefnda. Báturinn var gerður út frá Sauðárkróki og þar var afla hans landað. Í málinu er gerð krafa um greiðslu lífeyrissjóðsiðgjalda til stefnda vegna skipverja sem voru lögskráðir á Kristbjörgu HU á nefndu tímabili. Á þessum tíma voru samtals sjö skipverjar á bátnum, forsvarsmaður stefnda, Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf, Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf, P-kk-nf A-kk-nf U-kk-nf, R-kk-nf F-kk-nf U-kk-nf og tveir erlendir menn. Þrátt fyrir að engin gögn hafi verið lögð fram í málinu um tengsl nefndra einstaklinga má ganga út frá því að stefnanda sé kunnugt um að U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf er faðir forsvarsmanns stefnda, Þ-kk-ef H-kk-ef, og hinna þriggja líka.

III

Málsástæður og lagarök

Stefnandi kveðst starfa á grundvelli laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Stefnandi vísar til 1. ml. 2. mgr. 2. gr. laganna en þar komi fram að um aðild að lífeyrissjóði, greiðslu lífeyrisiðgjalds og skiptingu iðgjaldsins milli launamanns og launagreiðanda fari eftir þeim kjarasamningi sem ákvarði lágmarkskjör í hlutaðeigandi starfsgrein, eða sérlögum ef við á. Stefnandi heldur því fram að í þeim kjarasamningum sem ákvarði lágmarkskjör hjá skipverjum á fiskiskipum sé kveðið á um greiðslur í lífeyrissjóð. Í grein 1.26 í kjarasamningi Farmanna- og fiskimannasambands Íslands (FFSÍ) og Landssambands íslenskra útvegsmanna (LÍÚ) og sömu grein í kjarasamningi Sjómannasambands Íslands (SSÍ) og LÍÚ, sem báðir eru frá 30. október 2004, komi fram að greiða skuli lífeyrissjóðsiðgjald til Lífeyrissjóðs sjómanna (nú stefnandi) af launum allra þeirra sem ráðnir eru á íslensk fiskiskip. Með hliðsjón af þessu kveðst stefnandi vera innheimtuaðili iðgjalda skipverja stefnda.

Stefnandi bendir máli sínu til stuðnings á grein 1.43 í kjarasamningi FFSÍ og Samtaka atvinnulífsins (SA) fyrir hönd LÍÚ og grein 1.24 í kjarasamningi SSÍ og SA fyrir hönd LÍÚ. Þar komi fram að iðgjaldagreiðslu skipverja í lífeyrissjóð frá 1. janúar 2005 skuli nema 11% af heildarlaunum, af þeirri prósentutölu skuli hlutur skipverjans vera 4%. Í grein 1.46 í kjarasamningi Vélstjórafélags Íslands (VFSÍ) og SA fyrir hönd LÍÚ komi fram að iðgjaldagreiðslur skipverja í lífeyrissjóð skuli nema 10% af heildarlaunum en af þeirri prósentutölu skuli hlutur skipverja vera 4%.

Stefnandi heldur því fram að stefndi hafi aðeins að litlu leyti staðið skil á lög- og kjarasamningsbundnum greiðslum iðgjalda til stefnanda vegna þeirra skipverja sem störfuðu á Kristbjörgu HU-82 á tímabilinu júlí til og með desember 2006. Stefnandi heldur því fram að stefnda hafi borið að greiða 2.015.111 krónur fyrir framangreint tímabil en hann hafi einungis greitt 625.748 krónur og því séu ógreiddar 1.389.364 krónur. Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða ógreidd lífeyrissjóðsiðgjöld til stefnanda fyrir nefnt tímabil, bæði hluta atvinnurekanda og hluta launþega. Stefndi kveðst miða útreikning iðgjalda við gildandi kjarasamninga sjómanna og útreikninga Verðlagsstofu skiptaverðs á aflahlut skipsins á því tímabili sem um ræðir. Stefnandi vísar í þessu sambandi til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 130/2001 en í þeim dómi hafi verið lagt til grundvallar að útreikningar Verðlagsstofu skiptaverðs skuli teljast réttir nema sýnt sé fram á annað með óyggjandi hætti. Þá kveðst hann miða við lögskráningu skipverjanna í skiprúm samkvæmt lögskráningarvottorði Siglingastofnunar ríkisins.

Stefnandi sundurliðar kröfur sínar þannig:

Júlí 2006

U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf, skipstjóri 14. til 31. júlí

Aflahlutur kr. 347.478

Aukahlutur skipstjóra kr. 347.478

Fast kaup (3.350 *18/30) kr. 2.010

Starfsaldursálag (4.236*18/30 kr. 2.542

Fatapeningar (3.148 *18/30) kr. 1.889

Fæði (752*18) kr. 13.536

Orlof 10,17% á kr. 714.933 kr. 72.709

Samtals kr. 787.642

Iðgjald 11% af kr. 787.642 kr. 86.641

Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf, yfirstýrimaður 14. til 31. júlí

Aflahlutur kr. 347.478

Aukahlutur yfirstýrimanns 0,5 kr. 173.739

Fast kaup (3.350 *18/30) kr. 2.010

Starfsaldursálag (4.236*18/30 kr. 2.542

Fatapeningar (3.148 *18/30) kr. 1.889

Fæði (752*18) kr. 13.536

Orlof 10,17% á kr. 541.194 kr. 55.039

Samtals kr. 596.233

Iðgjald 11% af kr. 596.233 kr. 65.586

Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, yfirvélstjóri 14. til 31. júlí

Aflahlutur kr. 347.478

Aukahlutur yfirvélstjóra 0,5 kr. 173.739

Fast kaup (3.350 *18/30) kr. 2.010

Starfsaldursálag (4.236*18/30 kr. 2.542

Fatapeningar (3.148 *18/30) kr. 1.889

Fæði (752*18) kr. 13.536

Orlof 10,17% á kr. 541.194 kr. 55.039

Samtals kr. 596.233

Iðgjald 10% af kr. 596.233 kr. 59.623

A-x-x M-x-x, netamaður 14. til 31. júlí

Aflahlutur kr. 347.478

Aukahlutur netamanns 0,25 kr. 86.935

Starfsaldursálag (3.530*18/30 kr. 2.118

Fatapeningar (3.769 *18/30) kr. 2.261

Fæði (752*18) kr. 13.536

Orlof 10,17% á kr. 452.328 kr. 46.002

Samtals kr. 498.330

Iðgjald 11% af kr. 498.330 kr. 54.816

J-x-x Z-x-x, bátsmaður 14. til 31. júlí

Aflahlutur kr. 347.478

Aukahlutur bátsmanns 0,25 kr. 86.935

Starfsaldursálag (3.530*18/30 kr. 2.118

Fatapeningar (3.769 *18/30) kr. 2.261

Fæði (752*18) kr. 13.536

Orlof 10,17% á kr. 452.328 kr. 46.002

Samtals kr. 498.330

Iðgjald 11% af kr. 498.330 kr. 54.816

Samtals vegna júlí 2006 kr. 321.482

Ágúst 2006

U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf, skipstjóri

Aflahlutur kr. 698.604

Aukahlutur skipstjóra kr. 698.604

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 1.430.502 kr. 145.482

Samtals kr. 1.575.984

Iðgjald 11% af kr. 1.575.984 173.358 krónur

Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf

Aflahlutur kr. 698.604

Aukahlutur yfirstýrimanns 0,5 kr. 349.302

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 1.081.200 kr. 109.958

Samtals kr. 1.191.158

Iðgjald 11% af kr. 1.191.158 kr. 131.027

Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, yfirvélstjóri

Aflahlutur kr. 698.604

Aukahlutur yfirvélstjóra 0,5 kr. 349.302

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 1.081.200 kr. 109.958

Samtals kr. 1.191.158

Iðgjald 10% af kr. 1.191.158 kr. 119.116

A-x-x M-x-x, netamaður

Aflahlutur kr. 698.604

Aukahlutur netamanns 0,25 kr. 174.651

Starfsaldursálag kr. 3.530

Fatapeningar kr. 3.769

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 903.114 kr. 91.847

Samtals kr. 994.961

Iðgjald 11% af kr. 994.961 kr. 109.446

J-x-x Z-x-x, bátsmaður

Aflahlutur kr. 698.604

Aukahlutur netamanns 0,25 kr. 174.651

Starfsaldursálag kr. 3.530

Fatapeningar kr. 3.769

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 903.114 kr. 91.847

Samtals kr. 994.961

Iðgjald 11% af kr. 994.961 kr. 109.446

Samtals vegna ágúst 2006 kr. 642.393

September 2006

U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf, skipstjóri

Aflahlutur kr. 560.314

Aukahlutur skipstjóra kr. 560.314

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 1.153.922 kr. 117.354

Samtals kr. 1.271.276

Iðgjald 11% af kr. 1.271.276 kr. 139.840

Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf

Aflahlutur kr. 560.314

Aukahlutur yfirstýrimanns 0,5 kr. 280.157

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 873.765 kr. 88.862

Samtals kr. 962.627

Iðgjald 11% af kr. 962.627 kr. 105.889

Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, yfirvélstjóri

Aflahlutur kr. 560.314

Aukahlutur yfirvélstjóra 0,5 kr. 280.157

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 873.756 kr. 88.862

Samtals kr. 962.627

Iðgjald 10% af kr. 962.627 kr. 96.262

A-x-x M-x-x, netamaður

Aflahlutur kr. 560.314

Aukahlutur netamanns 0,25 kr. 140.079

Starfsaldursálag kr. 3.530

Fatapeningar kr. 3.769

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 730.252 kr. 74.267

Samtals kr. 804.519

Iðgjald 11% af kr. 804.519 kr. 88.497

J-x-x Z-x-x, bátsmaður

Aflahlutur kr. 560.314

Aukahlutur bátsmanns 0,25 kr. 140.079

Starfsaldursálag kr. 3.530

Fatapeningar kr. 3.769

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 730.252 kr. 74.267

Samtals kr. 804.519

Iðgjald 11% af kr. 804.519 kr. 88.497

Samtals vegna september 2006. kr. 518.985

Október 2006

U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf, skipstjóri

Aflahlutur kr. 349.942

Aukahlutur skipstjóra kr. 349.942

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 733.178 kr. 74.564

Samtals kr. 807.742

Iðgjald 11% af kr. 807.742 kr. 88.851

Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf, yfirstýrimaður

Aflahlutur kr. 349.942

Aukahlutur yfirstýrimanns 0,5 kr. 174.971

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 558.207 kr. 56.770

Samtals kr. 614.977

Iðgjald 11% af kr. 614.977 kr. 67.497

Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, yfirvélstjóri

Aflahlutur kr. 349.942

Aukahlutur yfirvélstjóra 0,5 kr. 174.971

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 558.207 kr. 56.770

Samtals kr. 614.977

Iðgjald 10% af kr. 614.977 kr. 61.497

A-x-x M-x-x, netamaður

Aflahlutur kr. 349.942

Aukahlutur netamanns 0,25 kr. 87.486

Starfsaldursálag kr. 3.530

Fatapeningar kr. 3.769

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 467.287 kr. 47.523

Samtals kr. 514.810

Iðgjald 11% af kr. 514.810 kr. 56.629

J-x-x Z-x-x, bátsmaður

Aflahlutur kr. 349.942

Aukahlutur bátsmanns 0,25 kr. 87.486

Starfsaldursálag kr. 3.530

Fatapeningar kr. 3.769

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 467.287 kr. 47.523

Samtals kr. 514.810

Iðgjald 11% af kr. 514.810 kr. 56.629

Samtals vegna október 2006. kr. 331.253

Nóvember 2006

U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf, skipstjóri

Aflahlutur kr. 173.541

Aukahlutur skipstjóra kr. 173.541

Fast kaup kr. 3.350

Starfsaldursálag kr. 4.236

Fatapeningar kr. 3.148

Fæði (752*30) kr. 22.560

Orlof 10,17% á kr. 380.376 kr. 38.684

Samtals kr. 807.742

Iðgjald 11% af kr. 419.060 kr. 46.096

Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf, yfirstýrimaður 1. til 7. nóv.

Aflahlutur kr. 78.385

Aukahlutur yfirstýrimanns 0,5 kr. 39.193

Fast kaup kr. 728

Starfsaldursálag kr. 988

Fatapeningar kr. 735

Fæði (752*7) kr. 5.264

Orlof 10,17% á kr. 125.347 kr. 12.748

Samtals kr. 138.095

Iðgjald 11% af kr. 138.095 kr. 15.190

Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, yfirvélstjóri 1. til 7. nóv.

Aflahlutur kr. 78.385

Aukahlutur yfirvélstjóra 0,5 kr. 39.193

Fast kaup kr. 728

Starfsaldursálag kr. 988

Fatapeningar kr. 735

Fæði (752*7) kr. 5.264

Orlof 10,17% á kr. 125.347 kr. 12.748

Samtals kr. 138.095

Iðgjald 10% af kr. 138.095 kr. 13.809

Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, yfirstýrimaður 8. til 30. nóv.

Aflahlutur kr. 95.156

Aukahlutur yfirstýrimanns 0,5 kr. 47.578

Fast kaup kr. 2.568

Starfsaldursálag kr. 3.106

Fatapeningar kr. 2.308

Fæði (752*22) kr. 16.544

Orlof 10,17% á kr. 167.260 kr. 184.270

Samtals kr. 138.095

Iðgjald 11% af kr. 184.270 kr. 20.269

A-x-x M-x-x, netamaður, 1.til 7. nóv.

Aflahlutur kr. 78.385

Aukahlutur netamanns 0,25 kr. 19.596

Starfsaldursálag kr. 823

Fatapeningar kr. 879

Fæði (752*7) kr. 5.264

Orlof 10,17% á kr. 104.947 kr. 10.673

Samtals kr. 115.620

Iðgjald 11% af kr. 115.620 kr. 12.718

J-x-x Z-x-x, bátsmaður, 1. til 7. nóv.

Aflahlutur kr. 78.385

Aukahlutur bátsmanns 0,25 kr. 19.596

Starfsaldursálag kr. 823

Fatapeningar kr. 879

Fæði (752*7) kr. 5.264

Orlof 10,17% á kr. 104.947 kr. 10.673

Samtals kr. 115.620

Iðgjald 11% af kr. 115.620 kr. 12.718

R-kk-nf F-kk-nf U-kk-nf, matsveinn 8. til 30. nóv.

Kauptrygging (191.486*22/30) kr. 140.423

Starfsaldursálag kr. 2.588

Fatapeningar kr. 2.764

Fæði (752*22) kr. 16.544

Orlof 10,17% á kr. 162.319 kr. 16.508

Samtals kr. 178.827

Iðgjald 11% af kr. 178.827 kr. 19.671

P-kk-nf A-kk-nf U-kk-nf, yfirvélstjóri 8. til 30. nóv.

Kauptrygging (226.785*22/30) kr. 166.309

Fast kaup kr. 2.568

Starfsaldursálag kr. 3.106

Fatapeningar kr. 2.308

Fæði (752*22) kr. 16.544

Orlof 10,17% á kr. 190.835 kr. 19.408

Samtals kr. 210.243

Iðgjald 10% af kr. 210.243 kr. 21.024

Samtals vegna nóvember 2006. kr. 161.495

Desember 2006

U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf, skipstjóri, 1. til 10. des.

Kauptrygging (226.785*10/30) kr. 75.595

Fast kaup kr. 1.116

Starfsaldursálag kr. 1.412

Fatapeningar kr. 1.094

Fæði (752*10) kr. 7.520

Orlof 10,17% á kr. 86.692 kr. 8.817

Samtals kr. 95.509

Iðgjald 11% af kr. 95.509 kr. 10.506

Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, yfirstýrimaður 1. til 10. des.

Kauptrygging (226.785*10/30) kr. 75.595

Fast kaup kr. 1.116

Starfsaldursálag kr. 1.412

Fatapeningar kr. 1.049

Fæði (752*10) kr. 7.520

Orlof 10,17% á kr. 86.692 kr. 8.817

Samtals kr. 95.509

Iðgjald 11% af kr. 95.509 kr. 10.506

R-kk-nf F-kk-nf U-kk-nf, matsveinn 1. til 10. des.

Kauptrygging (191.486*10/30) kr. 63.829

Starfsaldursálag kr. 1.117

Fatapeningar kr. 1.256

Fæði (752*10) kr. 7.520

Orlof 10,17% á kr. 73.781 kr. 7.503

Samtals kr. 81.284

Iðgjald 11% af kr. 81.284 kr. 8.941

P-kk-nf A-kk-nf U-kk-nf, yfirvélstjóri 1. til 10. des.

Kauptrygging (226.785*10/30) kr. 75.595

Fast kaup kr. 1.116

Starfsaldursálag kr. 1.412

Fatapeningar kr. 1.049

Fæði (752*10) kr. 7.520

Orlof 10,17% á kr. 86.692 kr. 8.817

Samtals kr. 95.509

Iðgjald 10% af kr. 95.509 kr. 9.551

Samtals vegna desember 2006. kr. 39.504

Samtals júlí til desember 2006 kr. 2.015.112

Stefnandi segir gjalddaga iðgjalda vera 10. dag næsta mánaðar. Gjalddagi greiðslna fyrir júlí 2006 sé því 10. ágúst það ár og svo framvegis. Í þessu sambandi vísar stefnandi til 2. mgr. 7. gr. laga nr. 129/1997.

Hvað lagarök varðar vísar stefnandi til 2. gr. laga 129/1997. Þá vísar hann til greinar 1.43 í kjarasamningi FFSÍ og LÍÚ, greinar 1.46 í kjarasamningi VFSÍ og LÍÚ og greinar 1.24 í kjarasamningi SSÍ og LÍÚ. Þá bendir hann á almennar reglur körfu- og samningaréttar um greiðslu fjárskuldbindinga og almennra reglna vinnuréttar um greiðslu verklauna. Einnig vísar hann til 1. gr. laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda og laga nr. 24/1986, um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins. Hvað dráttarvexti varðar vísar stefnandi til III. kafla laga nr. 38/2001 og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 45/1999. Krafa um málskostnað er reist á 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála og loks er krafa um virðisaukaskatt á málskostnað reist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Stefndi mótmælir því að útreikningar Verðlagsstofu skiptaverðs geti verið grundvöllur útreikninga lífeyrissjóðsiðgjalda. Stefndi telur að stefnandi geti ekki talist aðili að máli þessu þar sem honum tilheyri hvorki þau réttindi sem stefnt er fyrir né hafi sjóðurinn lagaheimild til innheimtu lífeyrissjóðsiðgjalda sem ekki eru reiknuð af greiddum launum sem sannanlega hafi verið innheimt af launagreiðanda. Stefndi heldur því fram að heimild stefnanda til innheimtu takmarkist við að innheimta iðgjöld samkvæmt 2. mgr. 13. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Þetta séu iðgjöld sem sannanlegt er að launagreiðandi hafi innheimt en ekki staðið skil á til viðkomandi lífeyrissjóðs. Í þessu sambandi bendir stefndi á að iðgjald beri að reikna af heildarfjárhæð greiddra launa samkvæmt 1. mgr. 3. gr. nefndra laga nr. 129/1997 en þessi regla sé ítrekuð í ákvæði nr. 9.2 í samþykktum stefnanda.

Stefndi bendir á að í ákvæði 9.8 í samþykktum stefnanda komi fram að iðgjöld skuli innheimt samkvæmt innsendum skilagreinum eða innsendum launaseðlum eins og segi í ákvæði 9.9. Þessi ákvæði reikni bæði með að sönnun fyrir því að lífeyrissjóðsiðgjöld hafi verið dregin af launamanni þurfi að liggja fyrir til þess að heimilt sé að innheimta iðgjöld af greiddum launum eins og áðurnefnd 2. mgr. 13. gr. laga nr. 129/1997 mæli fyrir um. Í máli þessu liggi fyrir að útreikningar stefnanda byggist hvorki á innsendum skilagreinum né launaseðlum. Í nefndu ákvæði 9.9 í samþykktum stefnanda sé gert ráð fyrir að heimilt sé að innheimta iðgjöld samkvæmt áætlun, enda hafi hlutaðeigandi launagreiðandi ekki skilað skilagreinum til sjóðsins. Hér hátti hins vegar svo til að ekki sé um það deilt að stefndi hafi sent stefnanda skilagreinar fyrir öll þau tímabil sem um ræðir og að hann hafi greitt til stefnanda í samræmi við skilagreinarnar. Af þessum sökum telur stefndi að samþykktir stefnanda sjálfs standi því í vegi að innheimt séu iðgjöld vegna áætlunar á því tímabili sem hér eigi við.

Stefndi heldur því jafnframt fram að ekki verði séð að sú regla sem stefnandi notar til að áætla iðgjöld standist þá meginreglu sem tilgreind er í 6. gr. laga nr. 129/1997. Þar komi skýrt fram að eftirlit með greiðslum til lífeyrissjóða sé í höndum Ríkisskattstjóra. Í athugasemdum með frumvarpi sem varð að lögum nr. 129/1997 sé skýrt tekið fram varðandi 6. gr. frumvarpsins að gert sé ráð fyrir að eftirlit fari fram í lok tekjuárs, með samanburði á greiðslum sem borist hafa til lífeyrissjóðs og því sem launamaður og launagreiðandi tiltaka að greitt hafi verið til lífeyrissjóðs. Sérstaklega sé tekið fram að lífeyrissjóðum sé aðeins ætlað að hafa eftirlit með iðgjöldum samkvæmt 2. mgr. 13. gr. Það séu iðgjöld sem sannanlega hafi verið innheimt af launagreiðanda. Áætlun geti ekki talist nægjanleg sönnun og engin lagaheimild sé til slíkrar áætlunar. Þetta bendi til þess að stefnanda sé aðeins heimilt að innheimta lífeyrissjóðsiðgjöld sem fjárhæð af launum sem sannanlega hafa verið greidd og haldið eftir af launagreiðanda. Stefndi heldur því fram að útreikningar stefnanda á kröfum sínum í máli þessu byggist sannanlega ekki á raunverulegum launum. Stefndi hafi því ekki haldið eftir lífeyrissjóðsgreiðslum að neinu marki og skilagreinum fyrir tímabilið hafi verið skilað. Krafa stefnanda sé því í raun reist á því sem hann telur, með hliðsjón af útreikningum Verðlagsstofu skiptaverðs, að launþegar stefnda hefðu átt að fá greitt en ekki hvað þeir fengu greitt í raun.

Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi ekki forræði yfir því hvort launþegar stefnda hefðu átt að fá hærri laun. Laun séu í eðli sínu kröfuréttindi sem tilheyri launamanni og iðgjöld til lífeyrissjóðs séu hluti af heildarlaunum hvers launþega. Það sé launþeginn sem geri ráðningarsamning við launagreiðanda og ef launamaður telur að samningur brjóti gegn rétti hans samkvæmt kjarasamningi hafi hann einn heimild til að sækja þann rétt sem hann telur sig eiga og þau réttindi sem kjarasamningurinn mælir fyrir um. Stefndi telur að stefnandi geti ekki átt aðild að máli þessu þar sem lagastoð skorti fyrir þeim útreikningum sem kröfur hans eru reistar á. Stefnandi hafi heldur ekki forræði yfir þeim launaréttindum sem hann byggir málatilbúnað sinn á. Sú staðreynd að stefnanda sé getið í kjarasamningi sem þess lífeyrissjóðs sem greiða skuli til leiði ekki til þess að stefnandi sé aðili að kjarasamningnum.

Stefndi bendir á að enginn launamanna hafi gert kröfu um frekari laun frá stefnda en stefndi mótmælir því að stefnandi geti byggt kröfur sínar á öðru en greiddum launum samkvæmt ráðningarsamningi milli launamanna og stefnda. Stefndi heldur því fram að tveir þeirra sem stefnandi krefst að greidd séu iðgjöld af hafi ekki verið á launaskrá. U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf hafi unnið kauplaust en Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf hafi unnið sem verktaki hjá stefnda.

Stefndi byggir varakröfu sína um sýknu að svo stöddu á því sem að framan er rakið um að heimildir stefnanda til að innheimta iðgjöld takmarkist við þær heimildir sem tilgreindar eru í 3. gr. og 2. mgr. 13. gr. laga nr. 129/1997 sem ítrekaðar séu í samþykktum stefnda. Heimild stefnanda til innheimtu, ef hún er þá til staðar, verði ekki til fyrr en í fyrsta lagi þegar krafa launamanns um frekari launagreiðslur hefur verið viðurkennd. Þá fyrst geti stefnandi byggt útreikning sinn á launum sem launagreiðandi þurfi sannanlega að greiða, að uppfylltum nánari skilyrðum laga nr. 129/1997.

Varðandi þrautavarakröfu sína vísar stefndi til þess að krafa stefnanda sé rangt reiknuð en ekki hafi verið tekið tillit til greiðslu sem innt var af hendi hinn 20. desember 2006 að fjárhæð 20.335 krónur.

Hvað lagarök varðar vísar stefndi til laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, einkum 2., 3., 6. og 13 gr. laganna. Þá vísar hann til 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og meginreglna samninga- og kröfuréttarins. Krafa um málskostnað úr hendi stefnanda er reist á XXI. kafla nefndra laga um meðferð einkamála.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu er ekki um það deilt að stefnandi er sá lífeyrissjóður sem stefnda bar að greiða iðgjöld til. Stefnandi miðar útreikninga sína við þá fjárhæð sem hann telur að starfsmenn stefnda hefðu átt að hafa í laun en stefndi miðar iðgjaldagreiðslur sínar við þau laun sem hann kveðst hafa greitt starfsmönnum sínum. Sem grunn að kröfu sinni notar stefnandi útreikninga Verðslagsstofu skiptaverðs og heldur því fram að stefnda hafi verið óheimilt að greiða starfsmönnum sínum lægri laun en þeir útreikningar gefa tilefni til. Stefndi hefur ekki haldið því fram að útreikningar Verðlagsstofu skiptaverðs séu rangir. Þó bar forsvarsmaður stefnda fyrir dóminum að hann hefði ekki kynnt sér útreikningana. Stefndi fellst hins vegar ekki á að stefnandi geti notað útreikningana til að ákvarða fjárhæð iðgjalda. Snýst deila aðila þannig um það hvort stefnanda sé rétt og skylt að innheimta iðgjaldagreiðslur sem taki mið af þeim launum sem hann heldur fram að stefndi hefði átt að greiða eða hvort iðgjöldin skuli taka mið af þeim launum sem í raun voru greidd.

Stefnandi notar við útreikninga á iðgjaldi niðurstöðu Verðlagsstofu skiptaverðs á aflahlut skipverja á því tímabili sem um ræðir. Vísar stefnandi máli sínu til stuðning til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 130/2001. Fallast verður á með stefnanda að við ákvörðun á aflahlut sé rétt að nota útreikninga Verðlagsstofu skiptaverðs, enda hafi ekki verið sýnt fram á að þeir séu rangir. Í nefndum dómi er því slegið föstu að skipverjum skuli hverju sinni tryggt hæsta gangverð fyrir afla bátsins. Hér háttar hins vegar svo til að skipverjar eru ekki að krefja stefnanda um hlut í samræmi við útreikninga Verðlagsstofu skiptaverðs heldur er stefnandi að krefjast iðgjalda sem hann miðar við útreiknaðan aflahlut.

Í málinu voru lagðar fram samhljóða yfirlýsingar U-kk-ef Þ-kk-ef P-kk-ef, R-kk-ef F-kk-ef U-kk-ef og P-kk-ef A-kk-ef U-kk-ef þar sem fram kom að þeir töldu sig ekki eiga nein ógreidd laun hjá stefnda vegna þess tímabils sem hér um ræðir. Þá kemur og fram í yfirlýsingunum að þeir muni ekki gera kröfu um frekari launagreiðslur. Yfirlýsingar þessar eru allar vottaðar og ekkert hefur komið fram í málinu sem bendir til þess að þær séu rangar. Stefndi hefur greitt til stefnanda iðgjöld sem taka mið af þeim launum sem þessum aðilum voru greidd. Raunar hefur stefndi haldið því fram að U-kk-nf Þ-kk-nf P-kk-nf hafi unnið launalaust. Þ-kk-nf H-kk-nf U-kk-nf, forsvarsmaður stefnda, lýsti því yfir fyrir dóminum að hann ætti ekki ógreidd laun hjá félaginu fyrir þetta tímabil. Af hálfu stefnda hefur því síðan verið haldið fram að Þ-kk-nf Ó-kk-nf U-kk-nf hafi starfað sem verktaki hjá honum og því beri honum ekki að skila greiðslum til stefnanda vegna hans. Áður hefur verið rakið hver tengsl þessara manna eru við forsvarsmann stefnda. Liggur því fyrir að allir þessir skipverjar telja stefnda að fullu hafa staðið skil á launum til þeirra.

Í 3. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða er iðgjaldsstofn skilgreindur. Þar kemur fram að iðgjald skuli reiknað af heildarfjárhæð greiddra launa og endurgjalds fyrir hvers konar vinnu, starf og þjónustu. Eins og áður hefur komið fram krefur stefnandi stefnda um iðgjöld sem hann reiknar út frá launum sem hann segir að starfsmenn stefnda hefðu átt að fá greidd. Ef krafa stefnanda yrði tekin til greina leiddi sú niðurstaða til þess að faðir forsvarsmanns stefnda gat ekki aðstoðað hann með sjálfboðavinnu. Slík niðurstaða er ótæk og hið sama á við um forsvarsmann stefnda. Ætla verður að mönnum sé heimilt að koma ættingjum sínum til aðstoðar án þess að skylt sé að greiða til lífeyrissjóðs iðgjald sem tekur mið af hæstu launum sem hægt var að krefja fyrir vinnuna. Þá verður ekki annað ráðið en að aðferð sú sem stefnandi notar við útreikning sinn sé í andstöðu við ákvæði nefndrar 3. gr. þess efnis að iðgjöld taki mið af greiddum launum og endurgjaldi.

Eftir standa þá eingöngu tveir skipverjar, þeir A-x-x M-x-x og J-x-x Z-x-x. Nefndur J-x-x rekur nú fyrir dóminum mál þar sem hann krefur stefnda um vangreidd laun fyrir tímabil það sem hér um ræðir. Stefndi hefur ákveðið að taka til varna í málinu og liggur þannig fyrir að launakrafa J-kk-ef á hendur stefnda er umdeild. Krafa stefnanda á hendur stefnda um greiðslu lífeyrissjóðsiðgjalda fer síðan eftir því hver verður niðurstaðan í nefndu máli sem J-x-x hefur höfðað á hendur stefnda og verður stefnda þá skylt að greiða iðgjöld til stefnanda í samræmi við niðurstöðu málsins. Verður því að svo stöddu að sýkna stefnda af kröfum varðandi nefndan J-x-x. Engin göng hafa verið lögð fram í málinu varðandi afstöðu A-kk-ef M-x-x til málsins og þá hefur hann ekki, svo vitað sé, höfðað mál á hendur stefnda til greiðslu frekari launa. Ekki er loku fyrir það skotið að hann muni síðar leita réttar síns og verður stefndi því einnig sýknaður að svo stöddu af kröfum stefnanda um greiðslu iðgjalda hvað hann varðar.

Að fenginni þessari niðurstöðu verður stefnandi dæmdur til að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 400.000 krónur. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið horft til þess tíma sem fór í ferðalög lögmanns stefnda við rekstur málsins fyrir dóminum.

Af hálfu stefnanda flutti málið J-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf héraðsdómslögmaður en af hálfu stefnda Á-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómslögmaður.

H-kk-nf H-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan. Dómsuppsaga hefur dregist vegna anna dómarans en sakflytjendur hafa lýst því yfir að þeir telji ekki þörf á endurflutningi vegna þessa.

DÓMSORÐ

Stefndi, Hamravik ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Gildi - lífeyrissjóður, um greiðslu lífeyrissjóðsiðgjalda fyrir tímabilið júlí til desember 2006 vegna Þ-kk-ef H-kk-ef U-kk-ef, U-x-x Þ-kk-ef P-kk-ef, Þ-kk-ef Ó-kk-ef U-kk-ef, P-kk-ef A-kk-ef U-kk-ef og R-kk-ef F-kk-ef U-kk-ef.

Stefndi er sýkn að svo stöddu að kröfum stefnanda um greiðslu lífeyrissjóðsiðgjalda fyrir sama tímabil vegna J-x-x Z-x-x og A-kk-ef M-x-x.

Stefnandi greiði stefnda 400.00 krónur í málskostnað

H-kk-nf H-kk-nf