S-70/2016

Mál þetta, sem dómtekið var 20. apríl 2016, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 23. febrúar 2016, á hendur X, kt. 000000-0000, [...], „fyrir líkamsmeiðingar af gáleysi og umferðarlagabrot, með því að hafa að kvöldi laugardagsins 9. maí 2015, ekið bifreiðinni [...], án gildra ökuréttinda, um Vallakór í Kópavogi að verslun Krónunnar við Vallakór 4, þar sem hún hugðist stöðva bifreiðina á bifreiðastæði framan við gangstétt, en án aðgæslu stigið á bensíngjöf bifreiðarinnar í stað bremsunnar, með þeim afleiðingum að hún ók á A, kt. 000000-0000, þar sem hann gekk á gangstéttinni, þannig að hann klemmdist á milli bifreiðarinnar og húsveggjar, með þeim afleiðingum að hann hlaut brot á mjaðmagrind, lærleggsbol, neðri enda lærleggs og efri hluta sköflungs, kramningaráverka á læri, mörg sár á læri, hné og fótlegg og maráverka á læri.“

Telst þetta varða við 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með áorðnum breytingum.

Ákærða krefst þess aðallega að verða sýknuð af refsikröfum ákæruvalds, en til vara krefst hún þess að henni verði ekki gerð refsing í málinu, en til þrautavara að henni verði gerð sú vægasta refsing sem lög leyfa. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda.

I

Málsatvik

Í frumskýrslu lögreglu segir að tilkynning hafi borist kl. 19:40, laugardaginn 9. maí 2015, um að ekið hafi verið á barn við verslun Krónunnar í Vallakór í Kópavogi. Þegar lögreglu hafi borið að hafi fólk verið að hjúkra dreng sem hafi verið mikið slasaður og með stórt opið sár á vinstra fæti. Þá hafi verið sjáanleg ákoma á húsi verslunarinnar. Fyrir liggur að ökumaður var ákærða þessa máls og hafi hún verið í æfingaakstri þegar atburðir gerðust og var leiðbeinandi með henni. Ákærða var í miklu andlegu uppnámi á vettvangi og ekki mun hafa reynst unnt að ræða við hana þar. Í framburði leiðbeinanda hennar á vettvangi kom fram að ákærða hafi í umrætt sinn verið að leggja í bílastæði þegar brotaþoli hafi komið hlaupandi á gangstétt fyrir framan bifreiðina. Hafi leiðbeinandi sagt ákærðu að stoppa en taldi að henni hefði brugðið og hún því stigið á bensíngjöf í stað hemils. Vitni á staðnum báru að bifreiðin hafi skollið á veggnum af miklu afli og barnið kramist á milli.

Í skýrslu sem tekin var þann 28. maí 2015 af ákærðu kom fram að hún hafi verið að lagfæra bifreiðina í bílastæði og haldið að hún væri búin að stoppa þegar leiðbeinandi hennar hafi sagt henni að stoppa, en þá hafi bifreiðin skotist áfram og hún þá séð drenginn undir bifreiðinni.

Fram kom í skýrslu lögreglu að bílastæðið væri aðskilið frá húsnæðinu með gagnstétt og væru um 2,6 m frá gangstéttarkanti að verslunarhúsinu og gagnstéttarkanturinn væri um 13 cm hár.

Í málinu liggja fyrir skýrslur af ákærðu og leiðbeinanda hennar, ljósmyndir og afstöðumynd af ökutækinu á vettvangi, læknisvottorð brotaþola, dags. 3. júní 2015, undirritað af B, sérfræðilækni á bráða- og göngudeild Landspítala, leyfisbréf til æfingaaksturs frá sýslumanni, dags. 19. apríl 2016, vottorð C læknis, dags. 29. apríl 2016 vegna ákærðu, bréf sr. D, sjúkrahúsprests LSH, vegna ákærðu og úrdráttur úr skýrslu bandarísku National Highway Traffic Safety Administration, „Pedal Application Errors“.

II

Skýrslur fyrir dómi.

Ákærða kom fyrir dóminn og neitaði sök. Kvaðst hún í umrætt sinn hafa átt erindi í verslun Krónunnar þar sem hana vantaði mjólk. Hafi hún ekið bifreiðinni í æfingaakstri og vinur hennar og leiðbeinandi verið með. Hafi hún keyrt mjög varlega á bílastæðinu við Krónuna þar sem þau hafi séð börn við innkeyrslu að bílastæðinu. Hafi hún keyrt rólega að bílastæðinu og þegar hún hafi verið að keyra inn í það hafi leiðbeinandi hennar kallað: „Stopp, stopp, stopp.“ Hafi henni brugðið og hún ætlað að bremsa og fundist hún gera það, en sennilega hafi hún stigið á bensíngjöf bifreiðarinnar. Hún hafi sjálf ekki séð barnið hlaupa fyrir framan bifreiðina.

Aðspurð kvaðst ákærða hafa tekið 10 ökutíma hjá ökukennara. Hafi það verið beinskipt bifreið. Eftir það hafi hún keyrt í þrjú skipti með leiðbeinanda um það bil einu sinni í viku alltaf á sömu bifreiðinni sem hafi verið sjálfskipt og meðal annars æft sig að leggja í stæði og bakka í stæði við verslun Krónunnar þegar verslunin var lokuð og fátt fólk þá verið á ferli.

Ákærða bar aðspurð að atvikið hafi tekið mikið á hana og fjölskyldu hennar og hafi hún í raun verið í áfalli síðan.

Vitnið E, vinur og leiðbeinandi ákærðu, kom fyrir dóminn og gaf skýrslu. Fram kom í máli hans að í umrætt sinn hafi hann og ákærða verið að aka frá [...] í átt að Krónunni. Þegar þau hafi ekið inn á bílastæðið við Krónuna hafi hann séð tvö börn við innkeyrsluna. Hafi hann þá sagt ákærðu að passa sig. Þegar þau hafi síðan verið að leggja í bifreiðastæði hafi hann allt í einu séð barn koma hlaupandi á miðri gangstéttinni um eina og hálfa bíllengd frá þeim. Bifreið þeirra hafi ekki verið stöðvuð en verið keyrt „löturhægt“. Honum hafi brugðið við að sjá barnið koma og kallað: „Stopp, stopp, stopp.“ Ákærðu hafi augsýnilega brugðið, „panikað“ og stigið óvart á bensíngjöf bifreiðarinnar með þeim afleiðingum sem urðu.

Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafa verið leiðbeinandi áður og taldi að hann og ákærða hefðu keyrt saman í meira en 20 skipti, en þá hefði verið um mánuður liðinn frá því að þeim var veitt heimild til æfingaaksturs. Hafi það gengið vel og ákærða fljót að læra að sögn vitnisins. Hafi þau meðal annars tvisvar æft að leggja í stæði og bakka í stæði við Krónuna þegar engin umferð var þar. Aðspurður kvað hann bifreiðina sem æfingaaksturinn fór fram á hafa verið sjálfskipta. Hafi hann metið það að ákærða hefði verið það örugg að óhætt hefði verið að keyra inn á bifreiðaplanið í umrætt sinn. Þá kom fram að hann hefði fengið öll tilskilin leyfi fyrir akstrinum á þá bifreið sem um ræði, þ. á. m. leyfi frá tryggingarfélagi bifreiðarinnar.

III

Niðurstöður

Ákærðu er gefið að sök að hafa ekið án gildra ökuréttinda. Eðli málsins samkvæmt hefur einstaklingur sem er í æfingaakstri ekki gild ökuréttindi, enda ekki búinn að ljúka ökunámi og á það við um allan æfingaakstur. Í 6. mgr. 57. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 segir að ráðherra geti sett reglur um æfingaakstur án löggilts ökukennara, þar á meðal um lágmarksþjálfun nemanda, enda hafi leiðbeinandinn náð 24 ára aldri, hafi gild réttindi til að stjórna þeim flokki ökutækja og hafi a.m.k. fimm ára reynslu af að aka þannig ökutæki. Reglugerð nr. 830/2011 um ökuskírteini var sett með vísan til 57. gr. umferðarlaga. Samkvæmt 12. gr. reglugerðarinnar telst leiðbeinandinn vera stjórnandi bifreiðar í æfingaakstri og leiðbeinandi skal hafa leyfi til æfingaaksturs meðferðis. Akstur bifreiða í æfingaakstri, og þar með akstur ákærðu í umrætt sinn, fer því fram samkvæmt ökuréttindum leiðbeinandans. Í því máli sem hér er til meðferðar liggur ekki annað fyrir en að leiðbeinandi ákærðu hafi verið með gild ökuréttindi og að öll tilskilin leyfi hafi verið til staðar til æfingaaksturs meðal annars frá sýslumanni, og hafi bifreiðin verið merkt grænum miða um æfingaakstur.

Með vísan til framangreinds verður ekki séð að ákærða hafi með akstri í umrætt sinn ekið án gildra ökuréttinda og brotið með því ákvæði 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga, og verður ákærða því sýknuð af broti gegn nefndum ákvæðum.

Ákært er fyrir brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en þar segir: „Ef tjón á líkama eða heilbrigði, slíkt sem í 218. gr. eða 218. gr. a getur, hlýst af gáleysi annars manns, þá varðar það sektum eða fangelsi allt að 4 árum.“ Í 19. gr. almennra hegningarlaga segir að sé refsinæmi verknaðar bundin því skilyrði að verkið hafi í för með sér tilteknar afleiðingar, teljist því skilyrði ekki fullnægt, nema gáleysi sakbornings megi að minnsta kosti kenna um afleiðingarnar.

Saknæmisskilyrði gáleysis er það að huglæg afstaða geranda til verknaðar verður að teljast ámælisverð eða vítaverð gagnvart öðrum mönnum eða hagsmunum. Í málinu er á því byggt að ákærða hafi án aðgæslu stigið á bensíngjöf bifreiðarinnar og því hafi verið um ómeðvitað gáleysi að ræða. Við mat á slíku gáleysi verður byggt á félagslegu og siðferðislegu mati á því hvað gegn og skynsamur maður hefði gert í aðstæðum sem þessum. Þannig þarf að meta hvort ákærða hefði átt að gera sér grein fyrir aðsteðjandi hættu og getað brugðist við henni með eðlilegri aðgæslu.

Óumdeilt er að ákærða ók bifreiðinni í umrætt sinn þegar hún var í æfingaakstri með leiðbeinanda og samkvæmt framangreindu hafði hún til þess fullgilda heimild. Með þeirri heimild var ákærða metin hæf til þess að stunda æfingaakstur sem fer fram í almennri umferð. Engar reglur er að finna um hvernig æfingaakstur með leiðbeinanda skuli fara fram, aðrar en nefnd 12. gr. reglugerðar nr. 830/2011. Í ökunámsbók fyrir almenn ökuréttindi kemur fram að bifreiðin megi vera sjálfskipt. Þá eru í nefndri ökunámsbók nokkur góð ráð til leiðbeinanda í æfingaakstri en þar kemur meðal annars fram að þjálfa skuli minnst eina klst. á viku, þjálfa skuli vel að leggja í stæði, afturábak og áfram, en einnig skuli æfingaakstur fara fram við fjölbreyttar aðstæður. Verður ekki séð að ákærða hafi brotið umferðarlög eða settar reglur um æfingaakstur með akstri í umrætt sinn og ekki annað leitt í ljós en að hún og leiðbeinandi hennar hafi farið eftir þeim ráðum sem í ökunámsbók getur.

Ákærða hefur verið staðföst í framburði sínum fyrir lögreglu og fyrir dómi og er trúverðug og á sama hátt hefur vitnið E, leiðbeinandi ákærðu, verið staðfastur í sínum framburði og telst trúverðugur þótt ákærða og vitninu hafi ekki borið saman um hversu marga æfingatíma ákærða hafði tekið með honum.

Ekki liggur annað fyrir en að ákærðu hafi brugðið þegar leiðbeinandi hennar kallaði á hana að stoppa. Vera má að reyndari ökumaður hefði ekki brugðist við með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir, en reynsluleysi verður á hinn bóginn á engan hátt metið ákærðu til gáleysis í skilningi 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Af öllu framangreindu athuguðu er að mati dómsins ósannað að ákærða hafi valdið þeim líkamsmeiðingum sem urðu hjá A, með refsiverðu gáleysi, sbr. 219. gr. almennra hegningarlaga. Verður því einnig að sýkna ákærðu af nefndu ákæruatriði.

IV

Sakarkostnaður

Samkvæmt 1. mgr. 217. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ríkissjóði í ljósi niðurstöðu dómsins gert að greiða allan sakarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu fyrir dóminum, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef hdl. 388.740 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp B-kk-nf H-kk-nf, héraðsdómari

D ó m s o r ð:

Ákærða, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður, þar með talin 388.740 króna þóknun G-kk-ef S-x-x R-kk-ef héraðsdómlögmanns, greiðist úr ríkissjóði.

B-kk-nf H-kk-nf

if !supportLineBreakNewLine