E-9399/2008

Mál þetta, sem dómtekið var 16. september 2009, var höfðað 16. október 2008. Stefnandi er EON arkitektar ehf., Skipholti 11-13, Reykjavík, en stefndi er ANS ehf., Þverholti 11, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru að stefndi verði dæmdur til að greiða skuld að fjárhæð 3.584.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 2.090.000 krónum frá 10. ágúst 2007 til 10. október 2007 en af 3.584.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að eftirtaldar innborganir dragist frá kröfunni miðað við stöðu hennar á greiðsludegi: 1.000.000 krónur sem greiddar voru 10. ágúst 2007, 600.000 krónur sem greiddar voru 28. desember 2007 og 500.000 krónur sem greiddar voru 24. janúar 2008. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar.

II

Málavextir eru þeir helstir að stefnandi tók að sér hönnunarvinnu fyrir stefnda sem hafði gert verksamning við Grandagarð 8 ehf. vegna endurbyggingar á Grandagarði 8, Reykjavík. Samkvæmt gögnum málsins var umsamið verð fyrir verkið 4.000.000 króna auk virðisaukaskatts. Þá liggur fyrir að stefnandi tók að sér ýmis aukaverk fyrir stefnda. Aðilar gerðu ekki með sér skriflegan samning um þessi verkefni.

Stefnandi gerði stefnda reikning hinn 13. júlí 2006. Reikningurinn er nr. 259 og er hann að fjárhæð 2.490.000. Samkvæmt reikningi þessum er um að ræða greiðslu inn á samning vegna framkvæmda við húsið að fjárhæð 2.000.000 króna og 490.000 krónur í virðisaukaskatt. Reikningur þessi var greiddur samdægurs.

Stefnandi gerði stefnda reikning 10. ágúst 2007 að fjárhæð 2.090.000 krónur. Reikningurinn er nr. 288 og kemur fram á honum að um sé að ræða greiðslu eftirstöðva samnings aðila vegna Grandagarðs 8, endurnýjun og ofanábygging við og á „Kubb“. Þá segir að samningsupphæð sé 4.000.000 króna + vsk. eða samtals 4.980.000 krónur. Greitt hafi verið inn á kröfuna, annars vegar 2.490.000 krónur hinn 13. júlí 2006 og hins vegar 400.00 krónur hinn 26. október 2006. Eftirstöðvar séu því 1.678.715 krónur og virðisaukaskattur 411.285 krónur eða samtals 2.090.000 krónur.

Hinn 10. október 2007 gerði stefnandi stefnda þrjá reikninga vegna aukaverka, reikningur nr. 301 að fjárhæð 756.960 krónur vegna ýmissa útfærslna, reikningur nr. 302 að fjárhæð 239.040 vegna breytinga á útfærslum og verkfunda og reikningur nr. 303 að fjárhæð 498.000 krónur vegna vinnu, ferðakostnaðar, funda og ýmissa útfærslna.

Stefndi greiddi, eins og áður segir, reikninginn frá 13. júlí 2006 samdægurs. Þá greiddi hann 26. október 2006 400.000 krónur, hinn 10. ágúst 2007 eða 4. desember 2007 greiddi hann 1.000.000 krónur, hinn 28. desember 2007 greiddi hann 600.000 krónur og 24. janúar 2008 greiddi hann 500.000 krónur.

Stefndi kveður aðila hafa gert samkomulag sín á milli hinn 6. desember 2007 um endanlegt uppgjör á heildarkröfum stefnanda á hendur stefnda. Þannig komi fram í samkomulaginu að ljóst sé að umsamið verð hafi verið 4.000.000 króna að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá skyldi stefndi greiða stefnanda 1.100.000 krónur hinn 20. desember 2007 auk þess sem 1.100.000 krónur yrðu greiddar þegar reyndarteikningar hefðu verið samþykktar.

Stefnandi gerði hinn 17. nóvember 2008 samkomulag við Grandargarð 8 ehf., um að sá síðarnefndi myndi greiða stefnanda 1.100.000 krónur þegar reyndarteikningar hefðu verið lagðar fyrir Í-kk-þf Þ-kk-þf Þ-kk-þf byggingarstjóra og fyrirsvarsmann stefnda og þær hefðu verið samþykktar af byggingaryfirvöldum. Fyrir liggur að stefnandi hefur fengið umsamda greiðslu frá Grandagarði 8 ehf. Hún var innt af hendi eftir að mál þetta var höfðað en ekki liggja fyrir í gögnum málsins upplýsingar um hvenær.

Telur stefndi sig hafa staðið við umrætt samkomulag með því að Grandagarður 8 ehf. hafi greitt stefnanda fyrir reyndarteikningarnar og með því að stefndi hafi greitt stefnanda umsamdar 1.100.000 krónur, annars vegar 600.000 krónur hinn 28. desember 2007 og hins vegar 500.000 krónur hinn 24. janúar 2008. Hafi Grandagarður 8 ehf. samþykkt að greiða stefnanda fyrir umræddar teikningar fyrir stefnda og hafi sú fjárhæð síðan verið dregin af greiðslum Grandagarðs 8 ehf. til stefnda. Þessi háttur hafi verið hafður á að ósk stefnanda.

Stefnandi hafnar því alfarið að hann hafi gert samkomulag við stefnda um eftirgjöf hluta kröfunnar og hafi samkomulag hans við Grandagarð 8 ehf. verið kröfum stefnanda á hendur stefnda óviðkomandi.

III

Stefnandi kveður skuld þá, sem hér sé krafist að greidd verði, tilkomna vegna viðskipta aðila en stefnandi hafi með höndum starfsemi arkitekta og hönnunarvinnu tengda byggingum og ýmsa þjónustu tengda því. Sé krafan byggð á eftirfarandi reikningum:

Reikningur útgefinn 10. ágúst 2007 með gjalddaga 10. ágúst 2007 kr. 2.090.000

Reikningur útgefinn 10. október 2007 með gjalddaga 10. október 2007 kr. 756.960

Reikningur útgefinn 10. október 2007 með gjalddaga 10. október 2007 kr. 239.040

Reikningur útgefinn 10. október 2007 með gjalddaga 10. október 2007 kr. 498.000

Samtals kr. 3.584.000

Gjalddagi í viðskiptum aðila hafi verið útgáfudagur reiknings og miðist dráttarvaxtakrafa við það tímamark. Þá hafi verið greiddar innborganir inn á skuldina, 1.000.000 krónur hinn 10. ágúst 2007, 600.000 krónur hinn 28. desember 2007 og 500.000 krónur hinn 24. janúar 2008. Sé innborgunum ráðstafað fyrst til greiðslu áfallins kostnaðar af vanskilum, þá til greiðslu vaxta og að lokum til lækkunar höfuðstóls.

Kröfur sínar byggir stefnandi á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga og kröfu um málskostnað styður hann við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um varnarþing vísar stefnandi til 33. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Stefndi kveður stefnanda hafa tekið að sér hönnun vegna endurbyggingar á Grandagarði 8, Reykjavík. Hafi umsamið verð verið 4.000.000 króna auk virðisaukaskatts. Ekki hafi verið gert skriflegt samkomulag vegna verksins. Stefnandi hafi síðan unnið aukaverk sem reikningar hafi verið gerðir fyrir. Á fundi aðila þar sem ýmis mál hafi verið gerð upp hafi verið gert samkomulag um uppgjör á grundvelli reikninga stefnanda gegn því að lokagreiðsla að fjárhæð 1.100.000 krónur yrði greidd gegn afhendingu reyndarteikninga af húsnæðinu.

Þrátt fyrir samkomulag aðila um greiðslu gegn afhendingu reyndarteikninga, sem sé forsenda þess að húsnæðið sé tekið út af byggingafulltrúa, hafi reynst erfitt að fá stefnanda til að vinna og skila af sér teikningunum. Þar sem samskiptaerfiðleikar hafi verið milli aðila málsins hafi stefndi og verkkaupinn, Grandagarður 8 ehf., samið um að verkkaupi drægi hina umsömdu fjárhæð frá uppgjöri við stefnda og greiddi stefnanda beint er teikningarnar lægju fyrir og þær hefðu verið samþykktar af byggingafulltrúa. Stefnandi og Grandagarður 8 ehf. hafi síðan gert samkomulag um þessa sömu greiðslu gegn afhendingu reyndarteikninga. Teikningar liggi enn ekki fyrir og hafi ekki verið lagðar fyrir stefnda til yfirferðar. Sé greiðsluskylda samkvæmt samkomulagi aðila því ekki fallin í gjalddaga og sé kröfunni því í raun beint gegn röngum aðila þar sem skuldaraskipti hafi farið fram.

Stefndi sundurliðar reikninga stefnanda og innborganir stefnda svo:

Reikningur 13. júlí 2006 kr. 2.490.00 innborgun 13. júlí 2006 kr. 2.490.000

Reikningur 10. ágúst 2007 kr. 2.090.000 innborgun 26. október 2006 kr. 400.000

Reikningur 10. okt. 2007 kr. 756.960 innborgun 4. des. 2007 kr.1.000.000

Reikningur 10. okt.2007 kr. 239.040 innborgun 28. des. 2007 kr. 600.000

Reikningur 10. okt. 2007 kr. 498.000 innborgun 24. janúar 2008 kr. 500.000

Samtals kr. 6.074.000 kr. 4.990.000

Eftirstöðvar samkvæmt útgefnum reikningum séu því 1.084.000 krónur sem aðilar hafi samið um að yrðu 1.100.000 krónur við afhendingu reyndarteikninga.

Þar sem stefnandi hafi ekki uppfyllt skyldur sínar samkvæmt samkomulaginu um afhendingu reyndarteikninga og að þær hafi verið samþykktar af byggingafulltrúa sé ekki kominn gjalddagi á síðustu greiðslu að fjárhæð 1.100.000 krónur og því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda. Þá byggi stefndi enn fremur sýknukröfu sína á aðildarskorti þar sem stefnandi hafi samþykkt Grandagarð 8 ehf. sem greiðanda að kröfunni er umræddar reyndarteikningar lægju fyrir.

Um lagarök vísar stefndi til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og meginreglna kröfuréttar. Um málskostnað vísar hann til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.

V

Eins og fram er komið gerðu aðilar ekki með sér skriflegan samning þegar stefnandi tók að sér hönnunarvinnu fyrir stefnda. Ekki þarf að fjölyrða um mikilvægi þess að aðilar sem stunda slík viðskipti sem hér um ræðir geri með sér skriflega samninga til að tryggja sér sönnun um hvað er samið. Í málinu er ekki ágreiningur um að stefnandi átti að fá 4.000.000 króna fyrir verkið heldur má af málatilbúnaði stefnda ráða að hann líti svo á að virðisaukaskattur hafi átt að vera innifalinn í þeirri fjárhæð. Ekki verður séð að stefndi hafi gert athugasemdir við þá reikninga sem stefnandi hefur gert honum en fyrsti reikningurinn sem stefndi greiddi samdægurs ber glögglega með sér að virðisaukaskatturinn leggst ofan á fjárhæðina auk þess sem heildarreikningurinn sem útgefinn var 10. ágúst 2007 ber með sér að samningsupphæðin sé 4.000.000 króna eða 4.980.000 krónur með virðisaukaskatti. Þykir því ljóst að aðilar sömdu um að stefnandi fengi 4.000.000 króna auk virðisaukaskatts eða samtals 4.980.000 krónur fyrir verkið.

Enda þótt draga megi í efa réttmæti þeirrar aðferðar sem stefnandi beitti við útgáfu reikninga vegna innborgunar inn á heildarfjárhæðina, þar sem hann gerði eingöngu reikning vegna greiðslu að fjárhæð 2.490.000 krónur en ekki vegna greiðslu að fjárhæð 400.000 krónur, má ljóst vera að reikningur 10. ágúst 2007 er í raun heildarreikningur vegna verksins samtals að fjárhæð 4.980.000 krónur. Inn á þann reikning hafa verið greiddar 2.890.000 krónur og því eru eftirstöðvarnar að teknu tilliti til innborgana 2.090.000 krónur sem voru útistandandi vegna verksins á útgáfudegi reikningsins.

Af greinargerð stefnda má ráða að hann líti svo á að aðilar hafi samið um að eftirstöðvar samkvæmt útgefnum reikningum að frádregnum innborgunum, sem hann kveður að hafi þá verið samtals að fjárhæð 1.084.000 krónur, yrðu gerðar upp með því að stefndi greiddi 1.100.000 krónur gegn því að stefnandi afhenti samþykktar reyndarteikningar. Við meðferð málsins kom í ljós að stefnandi samdi hinn 17. nóvember 2008 við Grandagarð 8 ehf. um greiðslu vegna reyndarteikninga og að sú greiðsla hefði verið innt af hendi til stefnanda. Þá kom fram af hálfu stefnda við aðalmeðferð málsins að þar sem stefnandi hefði ekki treyst stefnda lengur hefði hann samið við Grandagarð 8 ehf. um að hann greiddi fyrir reyndarteikningarnar og hafi það í sjálfu sér verið stefnda að meinalausu enda hafi sú fjárhæð verið dregin af greiðslum sem Grandagarður 8 ehf. átti að greiða stefnda. Þetta staðfesti vitnið G-kk-nf G. Þ-kk-nf sem vann á þessum tíma fyrir Grandagarð 8 ehf.

Í málatilbúnaði sínum byggir stefndi á því að með samkomulagi milli aðila hinn 6. desember 2007 um að stefndi greiddi 20. desember 2007 1.100.000 krónur hafi komist á samningur um uppgjör milli aðila vegna þeirra viðskipta sem hér um ræðir og með greiðslu stefnda í kjölfar samkomulagsins á þeirri fjárhæð svo og því að stefnandi hafi fengið greiddar 1.100.000 krónur frá Grandagarði 8 ehf. fyrir reyndarteikningar hafi stefndi gert upp skuldir sínar við stefnanda. Um samkomulag þetta vísar stefndi til dómskjals nr. 7 í málinu sem ber yfirskriftina, Grandagarður 8/Skólavörðustígur, og er undirritað af H-kvk-þgf S-kvk-þgf, fyrirsvarsmanni stefnanda og Ó-kk-þgf S-x-x H-kk-þgf, fyrirsvarsmanni stefnda. Af hálfu stefnanda er því andmælt að hér hafi verið um að ræða að stefnandi væri að veita einhvern afslátt af kröfum sínum enda hafi aðeins annar eigenda stefnanda undirritað skjalið en til að skuldbinda stefnanda þurfi báðir eigendur að samþykkja það. Þá hafi umrætt skjal varðað fleiri viðskipti aðila en fasteignina Grandagarð 8 auk þess sem stefndi hafi ekki greitt 1.100.000 krónur 20. desember 2007 eins og greini í skjalinu.

Í umræddu skjali eru tíundaðar fjárhæðir þeirra reikninga sem stefnandi hefur gert stefnda og eru fjárhæðir þessar listaðar upp á mjög óskýran hátt og er erfitt að átta sig á því hvað þarna er á ferðinni. Þá er vísað til uppkasts að samningi við ÓSH án þess að það sé nánar útskýrt og athugasemd sögð vera við reikning frá árinu 2006. Síðan segir:

„Greiðsla 20. des. 2007 1,1 millj.

Reyndarteikningar samþykktar 1 millj.“

Þá er strikað yfir síðari fjárhæðina og við hlið hennar skrifað 1.1. Enda þótt gögn málsins beri með sér að aðilar áttu í samningaviðræðum á þessum tíma um greiðslur stefnda til stefnanda verður af skjali þessu ekki ráðið svo óyggjandi sé, gegn mótmælum stefnanda, að með undirritun á það hafi stefnandi samþykkt að með greiðslu stefnda á 1.100.000 krónum hafi hann greitt kröfu sína að fullu.

Af gögnum málsins verður ekki annað séð en að reikningar vegna aukaverka sem stefnandi gaf út á hendur stefnda hinn 10. október 2007, samtals að fjárhæð 1.494.000 krónur, séu óumdeildir. Stefndi heldur því hins vegar fram að innifalið í þeim reikningum hafi verið svokallaðar reyndarteikningar sem stefnandi skuldbatt sig til að afhenda og fá samþykktar hjá byggingayfirvöldum. Kemur fram í tölvupósti frá fyrirsvarsmanni stefnanda 11. júlí 2008 að samið hafi verið um að kostnaður vegna reyndarteikninga væri innan framangreindra reikninga. Þar sem fyrir liggur að stefnandi hefur fengið umræddar reyndarteikningar greiddar frá verkaupanum, Grandagarði 8 ehf., í samræmi við samkomulag þar um, getur hann ekki jafnframt krafið stefnda um greiðslu þeirra og verður krafa hans um aukaverk því lækkuð um 1.100.000 krónur og verður stefndi einungis dæmdur til að greiða eftirstöðvar þeirra að fjárhæð 394.000 krónur (1.494.000 krónur – 1.100.000).

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn í stefnu á því að stefndi hafi greitt 1.000.000 króna inn á kröfuna hinn 10. ágúst 2007, sama dag og reikningur að fjárhæð 2.090.000 krónur var útgefinn og gerir hann ráð fyrir að frá dómkröfum dragist umrædd fjárhæð miðað við að hún hafi verið greidd þann dag. Er því rétt að draga umrædda innborgun frá höfuðstól reikningsins.

Hvað snertir aukareikninga þá er ljóst að aðilar áttu í samningaviðræðum eftir að þeir voru gefnir út meðal annars vegna svokallaðra reyndarteikninga sem stóð upp á stefnanda að leggja fram. Ekki liggur fyrir svo óyggjandi sé hvenær stefnandi afhenti teikningar þessar og fékk þær greiddar en samkvæmt samkomulagi stefnanda við Grandargarð 8 ehf. hinn 17. nóvember 2008 skyldi leggja þær fyrir Í-kk-þf Þ-kk-þf Þ-kk-þf byggingastjóra, áður en þær væru lagðar fyrir byggingafulltrúa til samþykktar. Greiðsla skyldi fara fram þegar umræddar teikningar hefðu verið samþykktar af byggingayfirvöldum. Fyrir dómi mótmælti fyrrgreindur Í-kk-nf því að hann hefði fengið umræddar teikningar til skoðunar. Teikningar þessar eru ekki meðal gagna málsins. Með vísan til þess að umræddar reyndarteikningar voru ekki afhentar fyrr en eftir að mál þetta var höfðað og allsendis er óvíst að stefnda verði kennt um að greiðsla hafi dregist vegna teikninganna þykir rétt að dráttarvextir á kröfu vegna eftirstöðva aukaverka reiknist frá dómsuppsögudegi.

Að öllu framangreindu virtu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 1.484.000 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði, allt að frádregnum innborgunum, annars vegar 600.000 krónum sem greiddar voru 28. desember 2007 og hins vegar 500.000 krónum sem greiddar voru 24. janúar 2008, sem dragast frá kröfunni miðað við stöðu hennar á greiðsludegi.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir eftir atvikum hæfilega ákveðinn 150.000 krónur.

Af hálfu stefnanda flutti málið Á-kk-nf J-kk-nf hrl. en af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf B. Ó-kk-nf hrl.

G-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, ANS ehf., greiði stefnanda, EON ehf., 1.484.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 1.090.000 krónum frá 10. ágúst 2007 til 23. september 2009, en af 1.484.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum, 28. desember 2007 að fjárhæð 600.000 krónur og 24. janúar 2008 að fjárhæð 500.000 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 150.000 krónur í málskostnað.

G-kvk-nf B-kvk-nf