E-900/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 27. nóvember sl., er höfðað 12. júní 2014.

Stefnandi er G-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, Arnarási 19, Garðabæ.

Stefndi er Vífilberg ehf., Hlíðarsmára 9, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði honum 1.841.201 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 450.000 krónum frá 1. janúar 2014 til 1. febrúar 2014, af 912.600 krónum frá þeim degi til 1. mars 2014, af 1.841.201 krónu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda umfram áunnin orlofsréttindi til uppsagnardags. Stefndi krefst aðallega málskostnaðar, en til vara að málskostnaður verði felldur niður.

I

Stefnandi hóf störf hjá stefnda í febrúar 2013 og starfaði sem sölumaður í 80% starfi. Með bréfi 28. nóvember 2013 sagði stefnandi upp störfum hjá stefnda. Í bréfinu segir að samningsbundinn uppsagnarfrestur stefnanda hjá stefnda séu þrír mánuðir og því væru starfslok áætluð 28. febrúar 2014. Þegar stefnandi mætti til vinnu 3. desember 2013 afhenti framkvæmdastjóri stefnda honum framangreint uppsagnarbréf með eftirfarandi áritun: „G-kk-nf ! Uppsögn þín er móttekin og staðfest. Þriggja mánaða uppsagnarfresti mótmælt. Á uppsögn þinni er engin skýring gefin. Í byrjun árs 2013 var þér veitt áminning vegna ósæmilegrar hegðunar, þegar verðlistabók var rifin af borði framkvæmdastjóra og henni grýtt í gólfið og skemmd. Hegðun þín þann 29. nóv. sl. verður ekki skilin á annan hátt en aðför hafi verið gerð að fyrirtækinu með afskiptum þínum af starfsmannaráðningu þess. Því er þér gert að skila þeim tækjum og búnaði sem þú hefur undir höndum frá fyrirtækinu, nafnspjöldum og lyklum að húsnæðinu og hverfa á braut þegar í stað.“ Undir áritunina skrifa fyrir hönd stefnda þau Ó-kk-nf J-kk-nf framkvæmdastjóri og Á-kvk-nf Ó-kvk-nf stjórnarformaður.

Í bréfi VR til stefnda 11. desember 2013 segir að líta verði svo á að vinnuframlagi stefnanda hefði verið hafnað einhliða og fyrirvaralaust af hálfu stefnda. Því var mótmælt fyrir hönd stefnanda að tilgreindar ástæður stefnda fyrir því að hafna vinnuframlagi stefnanda væru þess eðlis að hægt væri að svipta launþega rétti til launa í uppsagnarfresti með áritun stefnda á uppsagnarbréfið. Var krafist bóta út uppsagnarfrest samkvæmt kjarasamningi, það er desember 2013, janúar og febrúar 2014 auk áunnins orlofs og hlutfalls af orlofs- og desemberuppbótum samkvæmt kjarasamningi. Krafa stefnanda á hendur stefnda var ítrekuð 13. og 28. janúar og 10. mars 2014.

Í greinargerð stefnda segir að stefnanda hafi verið veitt áminning í starfi snemma árs 2013 þegar hann hafi tekið verðlistabók af borði framkvæmdastjóra og grýtt henni í gólfið. Hafi þessi háttsemi bæði leitt til skemmda á eign stefnda og spennu innan fyrirtækisins upp frá því. Hinn 29. nóvember 2013 hafi Þ-kk-nf Ó-kk-nf verið ráðinn til sölu- og markaðskynningar hjá stefnda. Gengið hafi verið frá ráðningarsamningi við Þ-kk-þf sama dag og hafi hann átt að hefja vinnu um mánaðarmótin þar á eftir. Stefnandi og Þ-kk-nf hafi talað saman í einrúmi þennan dag og hafi Þ-kk-nf í framhaldi af því komið inn á skrifstofu framkvæmdastjóra stefnda, sagt að mikil spenna væri á staðnum og því vildi hann ekki starfið. Verði þessi afstaða nýráðins starfsmanns ekki rakin til annars en þess sem stefnandi hafi haldið fram um stefnda í samtali þeirra. Sé það skýringin á því að stefndi hafi ritað á uppsagnarbréf stefnanda að hann hafi gert aðför að stefnda með afskiptum sínum af mannaráðningum stefnda. Sé ekki hægt að sætta sig við slíka háttsemi og því hafi fyrirvaralaus uppsögn verið réttmæt. Í greinargerð stefnda segir ennfremur að farist hafi fyrir að reikna út áunnin orlofsréttindi stefnanda en úr því vilji stefndi bæta.

Stefnandi og framkvæmdastjóri stefnda gáfu aðilaskýrslur fyrir dómi við aðalmeðferð málsins, svo og vitnið Þ-kk-nf Ó-kk-nf.

Stefnandi skýrði uppsögn sína úr starfi hjá stefnda á þann veg að hann hefði verið mjög óánægður með starfið eins og það hefði þróast. Stefnandi kvað ekkert hafa staðist af því sem hann hafi talað um við framkvæmdastjóra stefnda. Hann kvaðst hafa orðið að segja upp störfum enda hefði hann ekki getað unnið lengur við þessar aðstæður. Stefnandi kvaðst hafa afhent uppsagnarbréfið á föstudegi til viðtakanda bréfsins, Ó-kk-ef J-kk-ef, en tekið fram að hann myndi vinna uppsagnarfrestinn. Því hafi verið tekið mjög illa. Fram kom hjá stefnanda að Ó-kk-nf hefði látið stefnanda hafa uppsagnarbréfið til baka næsta mánudag með áritun, gert honum að afhenda lykla að húsnæðinu og yfirgefa vinnustaðinn tafarlaust. Stefnandi kvaðst ekki kannast við að hafa fengið áminningu vegna brota í starfi. Aldrei hafi verið sagt við stefnanda að um áminningu væri að ræða og ef hann bryti af sér aftur þá varði það uppsögn. Stefnandi kannaðist við að hafa hent verðlistabók í gólfið á skrifstofu Ó-kk-ef þegar hann hafi ekki náð sambandi við Ó-kk-þf sökum ágreinings þeirra í milli vegna pantana. Stefnandi neitaði því aðspurður að hafa unnið fyrirtækinu tjón með því að hafa haft óæskileg áhrif á ráðningu Þ-kk-ef til stefnda. Kvaðst stefnandi í umrætt sinn eingöngu hafa rætt við Þ-kk-þf á persónulegum nótum, enda kunnugur honum og fjölskyldu hans.

Framkvæmdastjóri stefnda, Ó-kk-nf J-kk-nf, gaf skýrslu fyrir dómi og greindi frá því að stefnanda hefði verið veitt munnleg áminning þegar hann hafi grýtt verðlistabók í gólfið. Hafi stefnanda verið sagt að slík framkoma væri þess eðlis að eigendur fyrirtækisins myndu ekki sætta sig hana. Aðspurður um viðbrögð hans eftir að stefnandi hafði grýtt bókinni í gólfið kvaðst Ó-kk-nf hafa sagt við stefnanda „að svona hegðun myndi hann ekki líða“. Í skýrslu Ó-kk-ef kom fram að hann hefði verið búinn að ráða Þ-kk-þf Ó-kk-þf til starfa hjá stefnda. Stefnandi hafi hitt Þ-kk-þf í framhaldinu og hafi þeir farið að ræða saman. Eftir um klukkustund hafi Þ-kk-nf komið til Ó-kk-ef og sagt að hann vildi ekki taka við starfinu. Hann hafi sagt að of mikil spenna væri á vinnustaðnum. Ó-kk-nf sagði að sér hafi þá þótt nóg um og ekki væri hægt að kalla þetta öðru nafni en því að aðför hefði verið gerð að fyrirtækinu. Stefnandi hafi blandað sér í mál sem honum hafi ekki komið við. Þarna hafi verið ákveðið að taka af stefnanda tölvu, fyrirtækjakort, lykla og annað sem stefnandi var með frá fyrirtækinu. Kvaðst Ó-kk-nf hafa leyst stefnanda undan vinnuskyldu hjá stefnda enda hefði hann ekki viljað hafa hann í vinnu næstu þrjá mánuði.

Vitnið Þ-kk-nf Ó-kk-nf kvaðst aðspurður hafa gert munnlegan samning við Ó-kk-þf um vinnu hjá stefnda í nóvember 2013. Fram kom að honum hefði verið gert að mæta kl. 8.00 en þá hefði enginn verið kominn og hann beðið utan dyra í 40 mínútur. Þá hafi kona komið til vinnu og þau farið að ræða saman. Hún hafi sagt honum að hún væri búin að segja upp störfum. Hann hafi einnig hitt stefnanda og tekið hann tali. Hafi stefnandi þá sagt honum að hann væri búinn að segja upp. Vitnið kvaðst hafa spurt stefnanda að því hvers vegna hann hefði sagt upp en stefnandi hafi ekki viljað ræða það og kvaðst mundu gera það síðar en af því hafi ekki orðið. Þeir hafi þekkst og því ræðst við um persónulega hagi vitnisins sem kvaðst hafa staðið í skilnaði á þessum tíma og hafi þeir rætt það rétt lauslega, en stefnandi hafi verið í uppnámi og farið af staðnum. Eftir skoðun á lager stefnda kvaðst vitnið hafa gert sér grein fyrir því að vörur á honum væru 7 til 8 ára gamlar og vonlaust væri að selja slíkar vörur. Kvaðst vitnið ekki hafa treyst sér til að fara að vinna sem sölumaður hjá fyrirtæki sem væri með óseljanlegan lager vitandi að báðir starfsmennirnir væru búnir að segja upp störfum. Vitnið kvaðst einnig hafa fundið að samskipti stefnanda og Ó-kk-ef inn á skrifstofu þess síðarnefnda, sama morgun og vitnið mætti til vinnu, væru með þeim hætti að það kvaðst ekki kæra sig um að vinna í slíku andrúmslofti.

II

Stefnandi kveðst hafa áunnið sér þriggja mánaða uppsagnarfrest og geri kröfu til launa út uppsagnarfrest. Stefndi hafi mótmælt greiðslu launa í uppsagnarfresti án rökstuðnings og gert stefnanda að hætta störfum strax. Samkvæmt grein 12.1 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sé uppsagnarfrestur eftir sex mánaða starf hjá sama vinnuveitanda þrír mánuðir. Skal uppsögnin vera skrifleg og miðast við mánaðarmót. Uppsagnarfrestur stefnanda í þessu tilviki sé því desember 2013, janúar og febrúar 2014. Samkvæmt grein 1.9 í kjarasamningi VR og SA sem gildi frá júní 2011 eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að mánuði þeim ljúki sem laun séu greidd fyrir. Samkvæmt 8. gr. laga nr. 30/1987 um orlof beri vinnuveitanda að greiða áunnin orlofslaun við lok ráðningartíma auk þess að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbótum samkvæmt köflum 1.3.1 og 1.3.2 í kjarasamningi VR og SA.

Stefnandi sundurliðar kröfu sína á eftirfarandi hátt:

Laun vegna desember 2013 450.000 krónur

Laun vegna janúar 2014 462.600 krónur

Laun vegna febrúar 2014 462.600 krónur

Orlof 1. maí 2013 – 28. febrúar 2014 427.541 króna

Orlofsuppbót 2014 26.684 krónur

Desemberuppbót 2014 11.776 krónur

Samtals 1.841.201 króna

Þar sem innheimtutilraunir, sbr. bréf VR 11. desember 2013 og ítrekunarbréf 10. mars 2014, hafi reynst árangurslausar sé málshöfðunin nauðsynleg en farið sé fram á ýtrustu kröfur samkvæmt lögum og kjarasamningum.

Hvað lagarök varar styður stefnandi kröfu sína við lög nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, lög nr. 30/1987 um orlof, meginreglur kröfuréttar, vinnuréttar, kjarasamninga VR og vinnuveitenda og bókanir sem teljast hluti kjarasamninga. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndi kveðst byggja sýknukröfu sína á launakröfum stefnanda umfram áunnið orlof fyrir uppsögn á því að stefnandi hafi með háttsemi sinni fyrirgert öllum rétti til launa. Fyrir uppsögnina hafi stefnandi skapað mikla spennu innan fyrirtækisins með ósæmilegri hegðun sinni og fengið áminningu fyrir. Þegar stefnandi hafi síðan orðið uppvís að því að hafa haft óheimil afskipti af mannaráðningum og spillt fyrir framgangi fyrirtækisins hafi fyrirvaralaus uppsögn verið réttmæt. Slík háttsemi geti því ekki jafnframt gefið stefnanda rétt til launa í þrjá mánuði eftir uppsögn.

Stefndi vísar til meginreglna samningalaga og um málskostnað til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Í máli þessu er deilt um það hvort stefnanda beri laun frá stefnda í þriggja mánaða uppsagnarfresti eða hvort stefnda hafi verið heimilt að víkja stefnanda úr starfi án fyrirvara eins og hann gerði með áritun á uppsagnarbréf stefnanda en framkvæmdastjóri stefnda afhenti stefnanda bréfið 3. desember 2013 með umræddri áritun. Fyrir liggur að stefnandi sagði upp störfum hjá stefnda með þriggja mánaða fyrirvara og áætlaði starfslok sín 28. febrúar 2014, en var gert að láta af störfum mánudaginn 3. desember 2013 vegna ætlaðrar áminningar og brota í starfi sínu hjá stefnda.

Stefnandi krefst launa í uppsagnarfresti fyrir mánuðina desember 2013 og janúar og febrúar 2014, svo og orlofs fyrir tímabilið frá 1. maí 2013 til og með 28. febrúar 2014. Þá krefst stefnandi hlutfallslegrar orlofsuppbótar og desemberuppbótar miðað við starfstíma sinn hjá stefnanda. Að fráteknu áunnu orlofi, sem stefndi kannast við að hafa ekki greitt stefnanda við starfslok, byggir dómkrafa stefnda á því að stefnanda beri ekki laun í uppsagnarfresti. Færir stefndi fyrir því tvær ástæður. Annars vegar að stefnandi hafi skapað mikla spennu innan fyrirtækis stefnda með ósæmilegri hegðun sinni og fengið áminningu fyrir. Hins vegar hafi stefnandi orðið uppvís að því að hafa haft óheimil afskipti af mannaráðningu hjá stefnda. Því hafi fyrirvaralaus uppsögn verið heimil.

Stefndi byggir á því að stefnanda hafi verið veitt áminning fyrir ósæmilega hegðun í starfi, það er fyrir að skemma verðlistabók með því að grýta henni í gólfið. Fyrir dómi bar Ó-kk-nf J-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnda, að hann hefði veitt stefnanda áminningu fyrir þessa framkomu. Hafi það verið með þeim hætti að hann hafi sagt við stefnanda eftir að hann hafi skemmt bókina, að „svona hegðun myndi hann ekki líða.“ Stefnandi kvaðst aðspurður fyrir dómi hvorki kannast við að honum hafi verið veitt áminning né að hann hafi fengið skriflega aðvörun. Ekki er öðrum upplýsingum eða skjallegum heimildum til að dreifa sem rennt geta stoðum undir fullyrðingu stefnda um að stefnanda hafi verið veitt áminning fyrir brot í starfi. Að mati dómsins hefur stefndi ekki fært fyrir því nokkur rök að hann hafi veitt stefnanda áminningu fyrir brot í starfi í umrætt sinn eða aðvarað stefnanda á þann veg að léti hann ekki af ætlaðri ámælisverðri háttsemi varðaði það brottrekstri.

Samkvæmt reglum vinnuréttar er réttur atvinnurekanda til að víkja starfsmanni tafarlaust úr starfi háður því að viðkomandi starfsmaður hafi brotið gildandi ráðningasamning í veigamiklum atriðum. Jafnframt er við það miðað að atvinnurekandi verði að áminna eða aðvara starfsmann áður en að honum er vikið tafarlaust úr starfi nema þá og því aðeins að brot starfsmanns sé alvarlegt. Það er mat dómsins að framangreind orð framkvæmdastjóra stefnda við stefnanda, eftir að hann skemmdi verðlistabók, það er orðin: „að svona hegðun myndi hann ekki líða“, hafi þau verið látin falla, uppfylli á engan hátt skilyrði vinnuréttar um áminningu starfsmanns. Telst því ósannað að stefndi hafi áminnt stefnanda eða aðvarað hann um að frekari brot af hans hendi myndu leiða til fyrirvaralausrar brottvikningar úr starfi.

Stefndi byggir einnig á því að stefnandi hafi brotið af sér í starfi með þeim hætti að hafa haft óheimil afskipti af ráðningu starfsmanns til stefnda og spillt fyrir framgangi fyrirtækisins og því hafi fyrirvaralaus uppsögn stefnanda verið heimil. Bendir stefndi í þessu sambandi á það að föstudaginn 29. nóvember 2013 hafi hann ráðið Þ-kk-þf Ó-kk-þf til starfa sem sölu- og markaðsstjóra. Stefnandi hafi með eintali við Þ-kk-þf spillt fyrir ráðningunni, en Þ-kk-nf hafi í framhaldi af samtalinu við stefnanda komið inn á skrifstofu framkvæmdastjóra stefnda, sagt að mikil spenna væri í fyrirtækinu og að hann vildi ekki starfið. Stefnandi hafnar þessum sjónarmiðum og bendir á að hann og Þ-kk-nf hafi rætt persónuleg málefni Þ-kk-ef. Hið sama kom fram í skýrslu vitnisins Þ-kk-ef Ó-kk-ef fyrir dómi. Fullyrðing stefnda um það að stefnandi hafi haft óheimil afskipti af ráðningu Þ-kk-ef og þannig spillt fyrir framgangi fyrirtækisins er engum gögnum studd og verður ekki á henni byggt.

Stefnandi hóf störf hjá stefnda í febrúar 2013 og hefur því, með lengri starfstíma en sex mánuðum, áunnið sér þriggja mánaða uppsagnarfrest samkvæmt grein 12.1 í kjarasamningi milli VR og Samtaka atvinnulífsins. Krefst stefnandi launa fyrir desember 2013, 450.000 krónur og einnig fyrir janúar og febrúar 2014, 462.600 krónur fyrir hvorn mánuð, að teknu tilliti til hækkunar launa samkvæmt kjarasamningi 21. desember 2013. Þá krefst stefnandi orlofs fyrir tímabilið frá 1. maí 2013 til og með 28. febrúar 2014, alls 427.541 krónu, 26.684 króna í orlofsuppbót og 11.776 króna í desemberuppbót, samtals 1.841.201 krónu Ekki er deilt um fjárhæðir í málinu og eins og fram er komið viðurkennir stefndi að hafa ekki greitt stefnanda áunnið orlof við starfslok hans. Slík áunnin orlofsréttindi ber vinnuveitanda að greiða launþega við lok ráðningarsamnings, sbr. 8. gr. laga nr. 30/1987 um orlof.

Fram er komið að hvorki er sannað að stefndi hafi veitt stefnanda áminningu né að stefnandi hafi haft óheimil afskipti af ráðningu Þ-kk-ef Ó-kk-ef í starf hjá stefnda. Er niðurstaða dómsins því sú að stefnda hafi ekki verið heimilt að svipta stefnanda launum í uppsagnarfresti eins og framkvæmdastjóri stjórnarformaður stefnda gerðu með áritun sinni á uppsagnarbréf stefnanda, en með nefndri áritun var stefnanda gert að yfirgefa vinnustaðinn án tafar. Verður stefndi því dæmdur til að greiða stefnanda umkrafin laun fyrir desember 2013 og janúar og febrúar 2014, svo og áunnið orlof, hlutfall orlofsuppbótar og desemberuppbótar 2014 samkvæmt nefndum kjarasamningi, samtals 1.841.201 krónu, með vöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 600.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf héradómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Vífilberg ehf., greiði stefnanda, G-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf, 1.841.201 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 450.000 krónum frá 1. janúar 2014 til 1. febrúar 2014, af 912.600 krónum frá þeim degi til 1. mars 2014, af 1.841.201 krónu frá þeim degi til greiðsludags og 600.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf