S-43/2013

Mál þetta, sem dómtekið var 13. febrúar 2014, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, útgefinni 27. júní 2013, á hendur D-x-x P-x-x B-x-x, kt. [...], [...], og X, kt. [...], [...] „fyrir líkamsárásir á Egilsstöðum, sunnudaginn 23. september 2012, utandyra við [...].

I.

Á hendur D-x-x P-x-x B-x-x, fyrir líkamsárás, með því að hafa tekið í hár X og dregið hann úr út bifreið sinni og síðan tekið hann hálstaki og slegið hann eitt högg í andlitið með flötum lófa, með þeim afleiðingum að hann hlaut eymsl á neðri brún augntóftar vinstra megin, bólgu á vinstri augabrún og sár í vinstri olnbogabót.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. breytingarlög.

II.

Á hendur X, fyrir líkamsárás, með því að hafa, eftir að D-x-x P-x-x B-x-x réðst á hann, eins og að framan greinir, slegið nefndan D-x-x eitt hnefahögg í andlitið, með þeim afleiðingum að hann nefbrotnaði og hlaut lítið sár við nefrót hægra megin, bólgu á efri vör vinstra megin og eymsli yfir öllu nefi.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. breytingarlög.“

Í ákæru er þess krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þá er í ákærunni tilgreind svofelld einkaréttarkrafa sem haldið var uppi við dómtöku málsins:

„Af hálfu D-x-x P-x-x B-x-x er þess krafist að meðákærði verði dæmdur til greiðslu skaðabóta að fjárhæð kr. 417.498, með vöxtum skv. 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001, frá 23. september 2012 til þess dags er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er kynnt sakborningi, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 6. gr., sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.“

Við þingfestingu málsins 1. október 2013 neitaði ákærði X sök og hafnaði bótakröfu. Ákærði D-x-x P-x-x B-x-x neitaði einnig sök er hann kom fyrir dóminn 15. s.m. Við aðalmeðferð málsins, sem hófst 29. janúar 2014, lýsti sækjandi því yfir að fallið væri frá því ákæruatriði í fyrri lið ákærunnar, að ákærði D-x-x P-x-x B-x-x hafi „síðan tekið hann hálstaki“, þ.e. meðákærða X og einnig væri fallið frá því að afleiðingar árásarinnar hafi verið „sár í vinstri olnbogabót“. Að því búnu breytti ákærði D-x-x P-x-x afstöðu sinni og kvaðst játa sök samkvæmt ákæru svo breyttri.

Með ákæru, útgefinni 27. ágúst 2013, höfðaði lögreglustjórinn á Seyðisfirði sakamál á hendur D-x-x P-x-x B-x-x, kt. [...], [...], „fyrir eignarspjöll, með því að hafa sunnudaginn 23. september 2012, á akbraut í [...], Egilsstöðum, hent grjóti í afturrúður bifreiðarinnar [...], með þeim afleiðingum að tvær hliðarrúður bifreiðarinnar brotnuðu.

Telst þetta varða við 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. breytingarlög.“

Í ákærunni er þessi krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Mál vegna framangreindrar ákæru lögreglustjórans á Seyðisfirði fékk málsnúmerið S-50/2013, en við þingfestingu málsins 15. október 2013 var málið sameinað máli þessu eftir að ákærði, D-x-x P-x-x B-x-x, hafði játað skýlaust sök samkvæmt ákærunni.

Af hálfu ákærða X er aðallega krafist sýknu af refsikröfu ákæruvaldsins og af einkaréttarkröfu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa og lækkunar bótakröfunnar.

Af hálfu ákærða D-x-x P-x-x B-x-x er þess aðallega krafist að ákæru lögreglustjórans á Seyðisfirði verði vísað frá dómi og ákærða dæmd vægasta refsing sem lög leyfa vegna ákæru lögreglustjórans á Eskifirði. Verði ekki fallist á kröfu um frávísun, sem fyrst kom fram við aðalmeðferð málsins, er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa vegna beggja ákæra.

Af hálfu beggja ákærðu er þess krafist að skipuðum verjendum þeirra verði ákvörðuð málsvarnarlaun og að sakarkostnaður greiðist eftir atvikum úr ríkissjóði.

I

Málavextir

Atvik þau sem til umfjöllunar eru í máli þessu, samkvæmt báðum framangreindum ákærum, áttu sér stað utan við [...] á Egilsstöðum að morgni sunnudagsins 23. september 2012, þáverandi heimili ákærða D-x-x P-x-x B-x-x. Samkvæmt svo til samhljóða frumskýrslum lögreglustjórans á Seyðisfirði, báðum dags. 21. október 2012, var óskað eftir aðstoð lögreglu á vettvang vegna slagsmála kl. 10:37. Er lögreglumaður kom á staðinn skömmu síðar stóð bifreiðin [...] í eigu ákærða X á akbrautinni utan við húsið og voru tvær öftustu hliðarrúður á báðum hliðum hennar brotnar. Hittust þar fyrir báðir ákærðu, sambýliskona ákærða D-kk-ef, A að nafni og systir hennar, B. Kemur fram í skýrslunum að talsverður æsingur hafi verið í fólkinu og þá einna helst í ákærða D-x-x, sem greinilega hafi verið undir áhrifum áfengis og fengið högg í andlitið, en nef hans hafi verið bólgið og rautt.

Í skýrslunum er rakin frásögn ákærðu og framangreindra vitna á vettvangi. Af þeirri frásögn verður ráðið að ákærðu og vitnum hafi mestmegnis borið saman um málsatvik. Atvik hafi verið þau að ákærði X hafi ekið bifreið að húsinu til að sækja B sem þar hafi verið gestkomandi. Ákærði D-x-x hafi dregið hann út úr bifreiðinni og til átaka hafi komið milli þeirra, þannig að D-x-x hafi fyrst slegið X flötum lófa og X þá slegið D-x-x hnefahögg í andlitið. D-x-x hafi síðan brotið rúður í bifreið X með steinkasti. Í skýrslunum er þess getið að steinn sem kastað hafi verið í bifreiðina hafi verið á stærð við hnefa og liggja fyrir ljósmyndir sem sýna steininn og skemmdir á rúðum bifreiðarinnar.

Í málinu liggja einnig fyrir læknisvottorð vegna áverka beggja ákærðu. Í vottorði C sérfræðings í heimilislækningum á Heilbrigðisstofnuninni á Egilsstöðum, dags. 24. nóvember 2012, kemur fram að eftirfarandi hafi verið skráð þegar ákærði D-x-x leitaði þangað 23. september s.á.:

„Talar sjálfur litla/enga ensku/íslensku. Konan hans, A, túlkar. Voru fyrir utan heima hjá sér og urðu orðaskipti við mann sem þau virðast þekkja. Erfitt að vita hvað átti sér stað en niðurstaðan er sú að maðurinn kýldi D-x-x í andlitið. Mér skilst á þeim að hann hafi sjálfur rétt úr nefinu heimavið. Kemur á hg til skoðunar.

Sk: Væg áfengis- og reykingarlykt. Mjög nefmæltur og andar bara gegnum munn.

HNE: Deviation á nefi til vinstri, lítið sár sem blæðir úr við nefrót hægra megin. Lítil/engin öndun um nef. ?þykknun á septum. Bólgin efrivör vi megin en húð heil, ekki að sjá áverka í munnholi. Hvellaumur yfir nefrót og hreinlega yfir öllu nefinu.

Alm sk aöl án aths.

ÁP: nefbrot.“

Í vottorðinu kemur ennfremur fram að sérfræðingur í háls-, nef- og eyrnalækningum hafi litið á áverkana og bókað tíma á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri, en líklega þurfi að „rétta þetta betur og þá í léttri svæfingu“. Hinn 12. október hafi D-x-x hringt og fengið ferðavottorð, en þá hafi eftirfarandi verið skráð: „Fór á FSA til að laga nefbrot 1.10.12.“

Í vottorði D smitsjúkdómasérfræðings á heilsugæslu Fjórðungssjúkrahússins í Neskaupstað, dags. 16. nóvember 2012, um áverka ákærða X, kemur fram að vottorðið sé ritað eftir skýrslu þriggja nafngreindra lækna. Hér verður einungis rakinn sá hluti vottorðsins er varðar þá áverka sem lýst er í ákæru, en síðari hluti vottorðsins er varðar áverka við þumalfingur er fjarlægður „Þann 23. sept. 2012 mun X hafa ekið bíl til þess að sækja félaga sinn í samkvæmi. Mun hafa verið dreginn út úr bílnum á hárinu, snúið upp á handlegg hans og kýldur einu sinni í andlit. Var líka nokkrum sinnum tekinn hálstaki en var með fulla meðvitund allan tímann. Það mun einnig hafa verið tekið á vi. þumli. Kom á heilsugæslu FSN og var hann þá aumur á neðri brún augntófatar vi. megin en engin merki um tilfærslu. Vinstri augabrún var bólgin en ekki var mar greinanlegt. Þá var X með sár eftir klór í vi. olnbogabót. [...] Reikna má með að X nái sér að fullu.“

II

Ákæra lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 27. júní 2013.

1.

Ákærði D-x-x P-x-x B-x-x játaði við aðalmeðferð málsins skýlaust sök af líkamsárás þeirri sem lýst er í I. lið ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 27. júní 2013, eftir að ákæruvaldið hafði fallið frá hluta ákæruefnisins eins og fyrr var rakið. Játning ákærða á sér fulla stoð í því sem fram kemur í rannsóknargögnum lögreglu, m.a. læknisvottorði og því sem fram kom við skýrslutökur af honum sjálfum, meðákærða og vitnum fyrir dómi, sem nánar verður vikið að hér síðar. Verður ákærði sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt nefndum ákærulið, að teknu tilliti til þeirra breytinga sem á þessum ákærulið voru gerðar. Er brot ákærða réttilega heimfært í ákæru til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

2.

Ákærði X neitar sök af líkamsárás samkvæmt II. lið ákærunnar. Verður hér rakinn framburður beggja ákærðu og vitna fyrir dómi í meginatriðum og vikið að framburði þeirra hjá lögreglu eftir því sem ástæða þykir til.

Ákærði kvaðst fyrir dómi hafa haldið til Egilsstaða ásamt ónefndum vini sínum að aflokinni næturvakt. Vitnið B, sem hafi verið vinkona hans á þessum tíma, hafi hringt og beðið hann að sækja sig á heimili meðákærða, D-kk-ef P-x-x B-x-x, sem ákærði kvaðst einungis þekkja lítillega gegnum vinnu sína. Hafi hún tjáð honum að eitthvað slæmt hafi gengið á þar á heimilinu. Eftir að hafa skutlað vini sínum heim kvaðst ákærði hafa haldið að húsi meðákærða og stöðvað bifreið sína þar fyrir utan. B hafi komið út úr húsinu og sagt honum að meðákærði og sambýliskona hans, A, væru ölvuð og sofandi. Hún hafi beðið hann að keyra sig heim. Kvaðst ákærði hafa sagt B að taka allt dótið sitt og koma í bifreiðina til hans. Þar sem þau sátu síðan inni í bifreiðinni og voru að tala saman hafi dyr bifreiðarinnar skyndilega verið rifnar upp og einhver hafi gripið í hár hans. Kvaðst ákærði hafa séð að það var meðákærði, D-x-x. Lýsti ákærði því svo að meðákærði hafi tuskað hann til, uppnefnt hann, gólað á hann og hótað að drepa hann. Sjálfur kvaðst ákærði einungis hafa spurt hvað gengi á og hvað hann hefði gert meðákærða og reynt að verja sig fyrir honum með því að ýta honum frá. Meðákærði hafi síðan reynt að taka „keilu“ sem lá á jörðinni, sem ákærði lýsti nánar sem vegastiku úr plasti með sexhyrndum botni úr gúmmíi, og hafi meðákærði hótað að slá hann með henni í höfuðið. Á því augnabliki kvaðst ákærði hafa ýtt við meðákærða svo hann datt, til að koma í veg fyrir að hann næði taki á vegastikunni og síðan tekið hana upp og hent henni lengra í burtu. Meðákærði hafi síðan staðið upp og ráðist á hann, m.a. ýtt honum upp að bifreiðinni og og reynt að kyrkja hann. Nánar aðspurður lýsti ákærði þessu svo að meðákærði hafi sett hendur á háls hans og ýtt honum að bifreiðinni. Kvaðst ákærði hafa fundið til í barkakýlinu en ekki hlotið af þessu neina áverka. Hafi hann brugðist við því með því að reyna að ýta höndum meðákærða frá og beðið hann að hætta. Kvaðst ákærði hafa ætlaði að koma sér inn í bifreið sína en meðákærði hafi komið í veg fyrir það með sífelldum atlögum.

Þessi atburðarás sem að framan er lýst hafi staðið yfir í 5 til 10 mínútur. Á því tímabili hafi meðákærði m.a. slegið hann einu sinni með opnum lófa á vinstri vangann og ákærði þá ýtt við honum. Hafi þá orðið skammvinnt hlé á atlögum meðákærða, sem farið hafi að öskra eitthvað að B, en á meðan kvaðst ákærði hafa beðið A, sambýliskonu meðákærða, að stöðva meðákærða og koma honum inn í húsið. Ítrekaði ákærði að hann hefði íhugað að flýja af vettvangi en hann hefði ekki getað komist inn í bifreiðina fram hjá meðákærða og auk þess óttast um B og hvorki viljað skilja hana né bifreið sína eftir. Á þessu hléi hafi einungis staðið í eitt augnablik, þar til meðákærði hafi á ný veist að honum með því að „tuska“ hann til og að lokum slegið hann á ný á vinstri vangann, annað hvort með krepptum hnefa eða hálflokuðum lófa. Hafi það verið mjög fast högg og af því hafi hann hlotið glóðarauga og áverka ofan á augabrún. Kvaðst ákærði þá hafa slegið meðákærða til baka með krepptum hnefa. Meðákærði hafi fallið í jörðina við höggið og blætt hafi úr nefi hans.

Kvaðst ákærði hafa ætlað að huga að honum en meðákærði hafi þá sagst ætla að hringja í lögregluna. Hafi ákærði þá bakkað bifreið sinni út á götuna og tilkynnt að hann hygðist bíða komu lögreglu. Er meðákærða tókst að standa upp hafi hann hótað að drepa ákærða og fjölskyldu hans, tekið upp stein og hótað að slá ákærða með steininum. Hafi ákærði þá falið sig á bak við bifreiðina. Á meðan hafi A hrópað í sífellu á meðákærða að koma inn í húsið. Meðákærði hafi grýtt steini að ákærða, en A hafi ýtt við honum þannig að steinninn hafi misst marks og lent rétt hjá ákærða. Meðákærði hafi þá tekið annan stein og hótaði að drepa hann með honum, en ákærði kvaðst á ný hafa falið sig á bak við bifreiðina. Meðákærði hafi kastað steininum og brotið með honum tvær afturrúður bifreiðarinnar. Skömmu síðar hafi lögreglan verið komin á vettvang.

Allt í allt kvaðst ákærði telja atburðarrásina hafa staðið í hátt í hálfa klukkustund, þ.e. frá því að meðákærði dró hann út úr bifreiðinni og þar til lögreglan kom. Hnefahögg hans í andlit meðákærða hafi átt sér stað u.þ.b. í miðri þeirri atburðarás, þ.e. eftir u.þ.b. 10 til 15 mínútur. Meðákærði hafi stöðugt verið að tuska hann til fram að því, utan þess örstutta hlés sem áður var nefnt á meðan ákærði talaði við A og meðákærði öskraði að B.

Á meðan lögreglumaðurinn yfirheyrði ákærða í lögreglubifreið hafi meðákærði vikið sér að B þar sem hún sat inni í bifreið ákærða og slegið hana tvisvar sinnum í gegnum opinn glugga bifreiðarinnar. Lögreglumaður hafi þá sótt meðákærða og fylgt honum inn í lögreglubifreiðina.

Ákærði kvað meðákærða hafa virst bæði drukkinn og mjög æstur og kvaðst hann aldrei hafa lent í þvílíkum aðstæðum áður. Hann hafi óttast hið versta meðan meðákærði veittist að honum og einungis slegið frá sér vegna hræðslu og til að koma í veg fyrir frekari árásir af hálfu meðákærða. Hann kvaðst vera 183 sm á hæð og 70 kg að þyngd. B og A hafi báðar orðið vitni að atburðum og kom fram að ákærði teldi B hafa haldið sig utan við bifreiðina farþegamegin, en A verið nær húsinu. Auk þess nefndi ákærði að vitni sem hann nefndi „E“ muni hafa borið að þegar meðákærði var að draga hann út úr bifreiðinni en farið strax að sækja hjálp og ekki orðið vitni að frekari atburðum.

Ákærði kannaðist við að hafa mætt hjá lögreglu þremur dögum síðar til að kæra eignaspjöll á bifreiðinni. Aðspurður hvort hann hafi þá kært meðákærða til refsingar kvaðst ákærði hafa viljað fá greitt fyrir skemmdir á bifreiðinni. Nánar aðspurður kvaðst ákærði hafa viljað að málið færi fyrir dómstóla svo hann fengi bætur fyrir skemmdir á bifreiðinni og hafi hann gert sér grein fyrir því að hann væri að kæra meðákærða til refsingar fyrir eignaspjöll. Aðspurður kvaðst hann standa við þá refsikröfu.

Auk áverka sem áður var lýst í andliti kvaðst ákærði hafa meiðst á fingri, en aðspurður kannaðist hann ekki við að hafa hlotið sár í vinstri olnbogabót af atlögu meðákærða. Ákærði kvaðst draga í efa að nefbrot hafi hlotist af hnefahöggi hans í andlit meðákærða og rökstuddi það með því að honum hafi ekki virst sem meðákærða liði illa eftir höggið og hann hafi litið eðlilega út nokkrum dögum eftir atburðinn.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu sem sakborningur vegna rannsóknar málsins 6. nóvember 2012, en áður hafði hann gefið skýrslu sem vitni 26. september 2012 er hann lagði fram kæru á hendur meðákærða vegna eignaspjalla. Borin var undir hann sá hluti samantektar á kæruskýrslu hans þar sem fram kemur að hann krefjist þess að meðákærða verði refsað lögum samkvæmt vegna eignaspjalla á bifreið hans og staðfesti ákærði að hafa gert þá kröfu.

Meðákærði, D-x-x P-x-x B-x-x, sem hefur stöðu brotaþola hvað þennan ákærulið varðar, gaf skýrslu fyrir dómi og lýsti atvikum svo að umræddan morgun er hann vaknaði hafi hann séð út um gluggann að systir sambýliskonu hans, B sat í bifreið með ákærða X utan við heimili hans. Kvaðst hann hafa verið að drekka áfengi fram á nóttina áður og telja sig enn hafa verið undir svolitlum áhrifum áfengis. Hann hafi reiðst, enda hafi B verið búin að segja þeim A frá „vandamálum“ sínum. Kvaðst D-x-x hafa tekið X á hárinu út úr bifreiðinni, lamið hann í andlitið og eftir svolitla stund hafi X slegið hann til baka og brotið á honum nefið. Kvaðst D-x-x hafa reiðst frekar, tekið stein og skemmt bifreið X, þ.e. brotið tvær afturrúður bifreiðarinnar. Kvaðst D-x-x giska á að atburðarrásin hafi tekið um 15-20 mínútur.

Nánar aðspurður hvað gerst hafi eftir að hann dró X út úr bifreiðinni kvað D-x-x þá hafa farið að „tuskast“ og atyrðast. D-x-x hafi spurt hvað B væri að gera þarna með X. Kvaðst D-x-x svo hafa slegið X í andlitið. Hann kvaðst hins hvorki minnast þess að hafa tekið X hálstaki, snúið upp á fingur hans eða hótað honum.

D-x-x kvaðst hafa viljað reka X í burtu þar sem hann væri ekki velkominn á heimili hans. Kom fram að alkunna væri að X væri ekki velkominn heim til ákærða en á því gaf hann engar skiljanlegar skýringar.

D-x-x kvaðst vera 183 sm á hæð og 85 kg á þyngd. Hann kvaðst ekki muna eftir að hafa reynt að grípa til neins vopns, svo sem keilu, vegastiku eða annars. Hann kvaðst ekki minnast þess að hafa dottið í jörðina nema í eitt skipti, þegar X braut á honum nefið. Höggið hafi verið mjög fast hnefahögg, sem lent hafi á nefi hans og valdið nefbroti. Staðfesti D-x-x að hafa leitað til læknis og gengist undir aðgerð vegna afleiðinga þess.

Aðspurður hversu langur tími hafi liðið frá því að hann sló X með flötum lófa í andlitið og þar til X sló hann til baka, sagði D-x-x að honum hafi bara fundist líða smástund. Aðspurður hvort högg X gæti hafa átt sér stað í beinu framhaldi af því er hann sló X, sagði D-x-x það vel geta verið en hann myndi það ekki. Borinn var undir D-x-x framburður X að um sjálfsvörn hafi verið að ræða er hann kýldi D-x-x á nefið. Svaraði D-x-x á á leið að X hefði þá getað látið nægja að slá hann til baka með flötum lófa, auk þess sem X hefði getað yfirgefið staðinn í bifreið sinni. Kannaðist hann aðspurður ekki við að hafa varnað X inngöngu í bifreiðina.

Ákærði D-x-x gaf fyrst skýrslu sem vitni 26. september 2012 er hann lagði fram kæru á hendur X vegna líkamsárásar og í beinu framhaldi sama dag gaf hann skýrslu sem sakborningur vegna framkominnar kæru X vegna eignaspjalla. Aftur gaf D-x-x skýrslu sem sakborningur 6. júní 2013. Framburður D-kk-ef fyrir dómi samræmist í meginatriðum þeim skýrslum sem hann gaf hjá lögreglu að gættum viðeigandi ákvæðum um réttindi sakbornings.

Vitnið A, sambýliskona ákærða D-x-x, kvaðst fyrir dómi lítið muna eftir atvikum þar sem langt væri um liðið, en lýsti því þó að er hún vaknaði umræddan morgun hafi hún séð X og B saman í bifreið hans. Hafi hún vakið sambýlismann sinn og sagt honum frá þessu, enda þótt skrýtið að X væri mættur fyrir utan heimili þeirra þangað sem hann væri alls ekki velkominn. Lýsti hún atburðum með svipuðum hætti og D-x-x þannig að þau hafi farið út fyrir og D-x-x dregið X á hárinu út úr bifreiðinni. D-x-x hafi síðan slegið X með flötum lófa á kinn. X hafi reiðst og slegið D-x-x hnefahögg í nefið.

Aðspurt sagði vitnið atburðarásina alla hafa verið mjög hraða og ekki geta sagt nánar til um hve langt hafi liðið milli högganna. Kvaðst hún halda að ákærðu hafi verið að rífast og halda að hún hafi talað við D-x-x til að róa hann. Aðspurð um ástand þeirra, kvað hún þau D-x-x hafa verið að drekka kvöldið áður. Ástand D-kk-ef hafi verið svipað og hennar, en hún hafi verið mjög timbruð. Aðspurt hvort annar hvor ákærðu hefði haft yfirhöndina eða hvort um átök á báða bóga hafi verið að ræða sagðist vitnið ekki geta svarað því. Vitnið staðfesti að tvær rúður hafi brotnað í bifreið vegna grjótkasts D-x-x og jafnframt að hann hafi gengist undir aðgerð vegna nefbrots í kjölfar atburða þessara. Hún kvaðst ekki minnast þess að D-x-x hafi tekið upp neitt annað af jörðinni en stein í þessari atburðarrás.Vitnið sagðist frá upphafi hafa verið að biðja X að fara, en ekki muna hvort D-x-x hafi varnað honum inngöngu í bifreiðina.

Framburður A samræmist í meginatriðum samantekt á skýrslu sem hún staðfesti fyrir dómi að hafa gefið hjá lögreglu, en það athugist að ekki virðist hafa verið gengið frá skýrslugerð vegna mætingar hennar til skýrslugjafar hjá lögreglu með þeim hætti sem ráð er fyrir gert í 66. gr. laga nr. 88/2008, með undirritun svokallaðrar mætingarskýrslu.

Vitnið B kvaðst fyrir dómi ekki kannast við að hafa hringt í X, en hann hafi mætt fyrir utan húsið til að hitta hana og þau hafi verið í bifreið hans er D-x-x hafi komið og tekið hann út úr bifreiðinni á hárinu. Þeir hafi farið að slást. D-x-x hafi haldið í X og verið að ýta honum til, en X hafi ekki aðhafst neitt. Hafi vitninu virst D-x-x langa til að berja X. D-x-x hafi tekið einhvern hlut, sem vitnið taldi úr málmi, upp af jörðinni, en X þá ýtt honum í jörðina. Af lýsingu vitnisins varð ráðið að um þetta leyti hafi stutt hlé orðið á þessum lýstu átökum, en að því búnu hafi D-x-x veist að X á nýjan leik og slegið hann með flötum lófa. Þá hafi X kýlt D-x-x til baka. Aðspurt kvað vitnið örstuttan tíma hafa liðið milli þessara högga, en þegar nánar var eftir því gengið taldi vitnið þann tíma liggja einhvers staðar á bilinu frá fáeinum sekúndum og upp í hálfa til eina mínútu.

A hafi þá hringt í lögregluna en X ekið bifreiðinni úr heimreiðinni og út á götuna á meðan D-x-x hafi legið á jörðinni eftir höggið og blætt hafi úr nefi hans. D-x-x hafi síðan staðið upp og kastað steini í bifreið X, sem á meðan hafi staðið fyrir utan bifreiðina og sagt D-x-x að slaka á. Rúða í bifreiðinni hafi brotnað og gler ýrst yfir vitnið sem kvaðst hafa staðið nálægt henni. Þá hafi lögreglan komið á vettvang.

Fram kom hjá vitninu að frá því að D-x-x togaði X út úr bifreiðinni og þar lögreglan kom hafi liðið kannski hálftími, en höggin hafi átt sér stað fremur snemma í atburðarrásinni. Vitnið kvaðst telja óvild D-kk-ef í garð X skýrast af því að nafngreindur samlandi þeirra hafi misst starfs sitt og D-x-x kennt X um það. D-x-x hafi umrætt sinn verið ölvaður og æstur út af þessu. Vitnið kvað þau öll hafa verið timbruð og jafnvel undir áhrifum, nema X sem hafi verið að koma af koma af næturvakt. Þetta hafi gerst um 10 leytið um morguninn.

Vitnið kvaðst ekki minnast þess hvort D-x-x hafi varnað X inngöngu í bifreiðina. A hafi þrábeðið X að fara.

Framburður B fyrir dómi samræmist í öllum meginatriðum skýrslu sem hún gaf hjá lögreglu 26. september 2012.

F lögreglumaður staðfesti fyrir dómi frumskýrslu sína í málinu og svaraði spurningum um aðkomu sína á vettvangi. Fram kom að ákærði D-x-x hafi borið greinileg merki þess að hafa fengið högg í andlitið og hafi virst ölvaður, en aðrir ekki eða minna undir áhrifum. Ákærði X hafi ekki verið undir áhrifum áfengis. Tvær brotnar rúður bifreiðarinnar hafi verið brotnar og vitninu hafi verið bent á stein þar hjá. Heildstæð mynd hafi fengist af atburðum við viðræður á vettvangi, þar sem öllum hafi borið saman um að ákærðu hafi slegið hvorn annan. X hafi komið við á lögreglustöð til að líma plast fyrir brotnar rúður bifreiðarinnar, en verið í slíku uppnámi að vitnið hafi orðið að gera það fyrir hann.

C læknir staðfesti fyrir dómi vottorð sitt, dags. 24. nóvember 2012, en kvað það ritað samkvæmt efni sjúkraskrár og hafi hann ekki sjálfur tekið á móti sjúklingnum. Mat viðkomandi læknis hafi verið það að nef D-kk-ef væri brotið og kvaðst vitnið meta það á sama veg miðað við það sem ritað væri í sjúkraskrá. Ekkert lægi fyrir sem benti til þess að D-x-x hafi verið nefbrotinn fyrir.

Ekki tókst að leiða sem vitni fyrir dóminn nefndan „E“ (E), en í skýrslu hans hjá lögreglu greinir að hann hafi einungis orðið vitni að því er ákærði D-x-x opnaði hurð að bifreið og dró ákærða X út úr henni á hárinu, en þá hafi vitnið ekið á braut til að sækja vin sinn til aðstoðar og ekki orðið vitni að frekari atburðum.

Niðurstaða:

Ákærða X er í II. lið ákærunnnar gefið að sök að hafa, í kjölfar þeirrar árásar meðákærða D-kk-ef á hann sem lýst er í I. lið ákærunnar, slegið meðákærða eitt hnefahögg í andlitið, með þeim afleiðingum að hann nefbrotnaði og hlaut auk þess aðra smávægilega áverka sem þar er lýst. Ákærði viðurkennir hnefahöggið og telst það sannað. Hann dregur hins vegar í efa að nefbrot hafi hlotist af höggi hans og ber því auk þess við að honum hafi verið nauðsynlegt að slá meðákærða til að verjast árás hans.

Samkvæmt 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga er það verk refsilaust sem menn vinna af neyðarvörn, að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni mátti vænta, gaf ástæðu til.

Auk beggja ákærðu voru til vitnis á vettvangi sambýliskona meðákærða D-kk-ef, A að nafni og systir hennar, B, sem jafnframt var í vinfengi við ákærða X. Verður að meta framburð vitnanna í ljósi þessara tengsla við ákærðu. Af framburði beggja ákærðu og vitnanna verður ráðið að umrætt högg hafi átt sér nokkurn aðdraganda. Kom ákærði X akandi að morgni að lokinni næturvakt að heimili meðákærða D-kk-ef sem þar hafði verið við drykkju nóttina áður. Réðst meðákærði þar að ákærða með þeim hætti sem lýst er í fyrri lið ákærunnar, með þeim breytingum sem á þeim lið voru gerðar fyrir dómi. Af framburði ákærðu beggja og vitna verður ráðið að þessi aðdragandi hafi staðið yfir í fáeinar mínútur, áður en það högg með flötum lófa sem lýst er í fyrri lið ákærunnar reið af. Ber meðákærði að þeir ákærði hafi á þessum tíma verið að „tuskast“, en ákærði ber að hann hafi einungis reynt að verjast atlögu meðákærða, og fær sá framburður stoð í framburði vitnisins B. Leggja verður til grundvallar, í samræmi við framburð ákærða sjálfs og B að skammvinnt hlé hafi orðið á atlögu meðákærða áður en hann réðst að nýju að ákærða með því að slá hann flötum lófa í andlitið, eins og fyrr sagði. Ber báðum ákærðu og vitnum saman um að skammur tími hafi liðið frá því höggi þar til hnefahögg ákærða X reið af, þótt óvíst sé nákvæmlega hve skammur hann var. Þegar litið er til þess að atlaga meðákærða að ákærða hafði þá þegar staðið yfir í fáeinar mínútur og hann lét sér ekki segjast heldur veittist að nýju að ákærða með því höggi sem lýst er í fyrri lið ákærunnar, þykir nægjanlega leitt í ljós að ákærða bar nauðsyn til að verjast ólögmætri árás meðákærða sem ekki var afstaðin. Ákærði sló meðákærða hnefahögg í andlitið, eftir að meðákærði hafði slegið hann með flötum lófa í andlið og ollið með því áverkum á andliti ákærða þótt minni háttar væru. Þótt afleiðingar hnefahöggs ákærða í andlit meðákærða hafi orðið töluverðar, þ.e. nefbrot, verður ekki talið að með því höggi hafi ákærði beitt vörnum, sem voru augsýnilega hættulegri en árás meðákærða og tjón það, sem af henni mátti vænta, gaf tilefni til.

Samkvæmt framanrituðu ber að sýkna ákærða X af II. lið ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, dags. 27. júní 2013. Af því leiðir jafnframt að einkaréttarkröfu meðákærða, D-kk-ef P-x-x B-x-x, verður vísað frá dómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

III

Ákæra lögreglustjórans á Seyðisfirði, dags. 27. ágúst 2013.

Ákærði D-x-x P-x-x B-x-x játaði skýlaust eignaspjöll samkvæmt framangreindri ákæru lögreglustjórans á Seyðisfirði við þingfestingu máls nr. S-50/2013, sem sameinað var þessu máli. Við aðalmeðferð málsins krafðist skipaður verjandi hans þó frávísunar þeirrar ákæru á þeim grundvelli að ekki væru uppfyllt skilyrði til höfðunar sakamáls á hendur ákærða, sbr. 4. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 144. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Samkvæmt 4. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga er það skilyrði þess að mál verði höfðað út af broti gegn 1. mgr. sömu greinar, að sá krefjist þess sem misgert var við. Skal slík krafa borin fram innan sex mánaða frá því að sá sem heimild til þess hefur fékk vitneskju um þann sem sekur kann að vera um hina refsiverðu háttsemi, sbr. 3. mgr. 144. gr. laga um meðferð sakamála.

Óumdeilt er að meðákærði X, sem hefur stöðu kæranda hvað framangreinda ákæru varðar, telst sá sem heimild hafði til að bera fram kröfu um málshöfðun á hendur ákærða D-x-x. Kærandi mætti á lögreglustöð 26. ágúst 2012, þ.e. þremur dögum eftir umræddan atburð, til að leggja fram kæru á hendur ákærða vegna eignaspjalla á bifreiðinni og gaf þar skýrslu. Undirritaði hann við það tilefni svokallaða mætingarskýrslu, en þar er ekki getið um það hvort kærandi geri kröfu um höfðun sakamáls á hendur ákærða. Skýrslugjöf kæranda fór fram á ensku, en móðurmál hans er pólska. Liggur fyrir hljóðritun af þeim framburði. Ennfremur liggur fyrir samantekt á framburði kæranda sem unnin var af þeim lögreglumanni sem annaðist skýrslutökuna. Í samantektinni kemur fram að kærandi segist vilja að ákærði D-x-x greiði fyrir skemmdir á bifreiðinni og að honum „verði refsað lögum samkvæmt“. Samantektin er undirrituð af viðkomandi lögrelgumanni, en ekki kæranda, enda rituð upp síðar.

Það eitt að ekki hafi verið kallaður til túlkur til að gera kæranda kleyft að gefa skýrslu hjá lögreglu á móðurmáli sínu, sbr. 5. mgr. 63. gr. laga nr. 88/2008, leiðir ekki eitt sér til þess að litið verði fram hjá því sem fram kom við skýrslugjöf kæranda, heldur verður að meta það sjálfstætt hvort nægilega skýr krafa um höfðun sakamáls hafi komið þar fram.

Af hljóðupptöku af framburði kæranda verður ekki annað ráðið en að kærandi sé bæði þokkalega vel mæltur og hafi skilning á enskri tungu. Lætur lögreglumaðurinn sem stjórnaði yfirheyrslunni þess getið í upphafi skýrslutökunnar að kærandi sé ágætlega mæltur á því tungumáli og staðfestir kærandi það. Þegar liðnar eru um 22 mínútur af skýrslutökunni, eiga sér stað eftirfarandi samskipti milli lögreglumannsins og kæranda. Lögreglumaðurinn ber undir kæranda hvort erindið sé að fá tjón á bifreiðinni bætt úr hendi ákærða með orðunum: „So you are here because of these windows, you want to get your car fixed and that he pay for that“. Svarar kærandi þessu játandi. Að því búnu spyr lögreglumaðurinn hvort hann vilji gera eitthvað varðandi ætlaðar hótanir kærða. Svarar kærandi á þann veg að hann vilji láta þann þátt málsins liggja milli hluta. Síðan segir kærandi: „I just want to fix my windows and ...“, en lögreglumaðurinn grípur þá fram í fyrir honum og spyr hvort hann vilji fá greitt vegna skemmda á rúðunum og að kærða verði refsað fyrir það, lögum samkvæmt („You want to get paid for these damaged windows and he will be punished for that, by the laws.“) Heyrist skýrt að kærandi hummar tvívegis, sem skilja verður sem samþykki hans við báðum þessum atriðum.

Að áliti dómsins liggur með því sem hér hefur verið rakið úr hljóðupptöku af skýrslugjöf kæranda hjá lögreglu nægilega ljóst fyrir að skilyrði 4. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. 144. gr. laga um meðferð sakamála séu uppfyllt. Þykja málsatvik horfa að þessu leyti öðru vísi við en í dómum Hæstaréttar frá 14. ...nóvember 2013 í máli nr. 389/2013 og frá 30. janúar 2014 í máli nr. 688/2013, sem vísað var til af hálfu verjanda ákærða. Skiptir engu þótt svör ákærða fyrir dómi um það hvort hann hafi kært ákærða D-x-x til refsingar eða gert sér grein fyrir því að litið væri svo á af hálfu lögreglunnar, hafi verið óljós, en hann kvaðst ekki vilja afturkalla refsikröfu í málinu er honum var leiðbeint um þann möguleika. Verður síðbúinni frávísunarkröfu verjanda ákærða því hafnað.

Ákærði játaði fyrir dómi skýlaust sök samkvæmt framangreindri ákæru. Á játning hans sér fulla stoð í rannsóknargögnum lögreglu og því sem fram kom í framburði hans sjálfs, meðákærða og vitna fyrir dómi, sem rakinn hefur verið hér að framan. Verður ákærði því sakfelldur fyrir eignaspjöll samkvæmt framangreindri ákæru, dags. 27. ágúst 2013, og er brot hans þar réttilega heimfært til 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga.

IV

Ákærði D-x-x P-x-x B-x-x er fæddur árið [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur hann tvívegis, eftir að atvik máls þessa áttu sér stað, lokið málum vegna umferðarlagabrota með sektargerð hjá lögreglustjóra, þ.e. 12. nóvember 2011 og 27. ágúst 2013. Refsingu vegna brota hans samkvæmt báðum ákærum ber að ákvarða samkvæmt 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga. Játning hans horfir til mildunar en að öðru leyti á hann sér ekki málsbætur. Þykir hæfilegt að dæma ákærða til greiðslu 150.000 króna sektar, sem greiðist í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins að telja, en ella sæti ákærði fangelsi í 12 daga.

Samkvæmt úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008, verður ákærði D-x-x P-x-x B-x-x dæmdur til að greiða allan þann sakarkostnað sem hlaust af hans þætti í málinu. Samkvæmt sakarkostnaðaryfirliti lögreglustjórans á Eskifirði hlaust af kostnaður vegna öflunar læknisvottorðs um áverka meðákærða X sem nemur 20.300 krónum, en engan sakarkostnað leiddi af rannsókn máls lögreglustjórans á Seyðisfirði. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða þóknun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef Þ-kk-ef E-kk-ef hdl., sem þykir hæfilega ákveðin eins og í dómsorði greinir. Tekur ákvörðun þóknunar verjandans mið af því að skýlaus játning ákærða samkvæmt báðum ákærum lá fyrir strax og hann mætti til þinghalds við upphaf aðalmeðferðar málsins en það kom fyrst fram formlega við aðalmeðferð málsins að verjandinn hygðist halda fram frávísunarkröfu vegna ákæru lögreglustjórans á Seyðisfirði. Tók verjandinn sjálfur tillit til þessa í tímaskýrslu sem hann afhenti dóminum.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, G-kk-ef M. A-kk-ef hrl., sem þykja hæfilega ákveðin eins og í dómsorði greinir vegna starfa verjandans á rannsóknarstigi málsins og fyrir dómi, greiðast úr ríkissjóði, auk ferðakostnaðar verjandans, 38.286 krónur og annars sakarkostnaðar samkvæmt sakarkostnaðaryfirliti lögreglustjórans á Eskifirði.

Við ákvörðun málsvarnarlauna og þóknunar beggja verjenda hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kvk-þgf B-kvk-þgf héraðsdómara í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, miðvikudaginn 9. apríl 2014 kl. 15:00. Við dómsuppsögu var gætt ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Dómsorð:

Ákærði X er sýkn af ákæru í máli þessu.

Ákærði D-x-x P-x-x B-x-x greiði 150.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, en sæti ella fangelsi í 12 daga, greiðist sektin ekki innan fjögurra vikna.

Einkaréttarkröfu ákærða D-x-x P-x-x B-x-x á hendur ákærða X er vísað frá dómi.

Ákærði D-x-x P-x-x B-x-x greiði alls 183.450 krónur í sakarkostnað og er þar með talin þóknun skipaðs verjanda hans, S-kk-ef Þ-kk-ef E-kk-ef hdl., 163.150 krónur. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun G-kk-ef M. A-kk-ef hrl., skipaðs verjanda X, 376.500 krónur og ferðakostnaður verjandans, 38.286 krónur.

H-kvk-nf B-kvk-nf