E-1654/2015

Mál þetta, sem dómtekið var 20. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur með stefnu þingfestri 12. maí 2015 af K-kk-þgf H-kk-þgf J-kk-þgf, Búðarmel 14b, 730 Reyðarfirði, á hendur Verði tryggingum ehf., Borgartúni 25, 105 Reykjavík.

I.

Stefnandi gerir aðallega þá kröfu að stefndi Vörður tryggingar hf. verði dæmdur til að greiða honum 10.711.655 kr. með 4.5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, frá 11. maí 2011 til 19. desember 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni 1.022.924 króna innborgun stefnda 22. desember 2014.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi Vörður tryggingar hf. verði dæmdur til að greiða stefnanda 9.224.502 krónur með 4.5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, frá 11. maí 2011 til 19. desember 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni 1.022.924 króna innborgun stefnda 22. desember 2014.

Við upphaf aðalmeðferðar gerði stefnandi þrautavarakröfu með samþykki stefnda um að hann verði dæmdur til að greiða stefnanda 6.916.901 krónu með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, frá 11. maí 2011 til 19. desember 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni 1.022.924 króna innborgun stefnda 22. desember 2014.

Í öllum tilvikum er krafist málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins, í samræmi við þá hagsmuni sem í húfi eru og vinnu málflytjanda, að teknu tilliti til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar.

Til vara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður verði látinn falla niður.

II.

Málsatvik

Helstu málsatvik eru þau að stefnandi gerir kröfu um greiðslu úr slysatryggingu ökumanns ökutækisins PY292 vegna umferðarslyss sem stefnandi varð fyrir sem ökumaður í áðurnefndri bifreið 16. júlí 2009. Á tjónsdegi var bifreiðin tryggð lögboðinni slysatryggingu ökumanns hjá stefnda Verði tryggingum hf. Stefnandi var fluttur með sjúkrabifreið á heilsugæsluna á Hvolsvelli eftir slysið og síðan á slysadeild Landspítala-háskólasjúkrahúss til frekari rannsóknar. Mánuðina eftir slysið leitaði stefnandi læknisaðstoðar hjá heilsugæslunni í Neskaupstað og á slysadeild Landspítalans.

Málsaðilar komu sér saman um að æskja mats samkvæmt skaðabótalögum á líkamstjóni stefnanda í kjölfar slyssins og sammæltust um að fá bæklunarlæknana A-kk-þf Þ-kk-þf Ó-kk-þf og S-kk-þf Á-kk-þf K-kk-þf til verksins. Matsgerð þeirra lá fyrir 7. janúar 2014 og var niðurstaða hennar sú að tímabil þjáninga án rúmlegu var metið í 51 dag, varanlegur miski stefnanda væri 6 stig en varanleg örorka engin, sbr. dskj. nr. 5. Stöðugleikatímapunktur var talinn vera 6 mánuðum frá slysdegi. Um varanlegan miska stefnanda sögðu matsmennirnir, að stuðst væri við áverka á vinstri löngutöng, baugfingri og litlafingri, svo og mjög væg einkenni í hálsi og mjóbaki auk óþæginda frá öri í hársverði. Um varanlega örorku vísuðu matsmenn til þess að stefnandi hefði haldið fullri vinnugetu eftir slysið þó svo að hann finni fyrir óþægindum í kulda og við allra erfiðustu verkin. Hann hafi unnið nokkra yfirvinnu og hyggist starfa áfram á sama vinnustað. Hann sé lærður bifvélavirki og telji sig þrátt fyrir afleiðingar slyssins geta ráðið við slíka vinnu. Nokkuð sé liðið frá slysinu og þegar litið sé á tekjuupplýsingar stefnanda frá slysdegi sé ekki að sjá að nein skerðing hafi orðið á tekjum. Af þessari ástæðu töldu matsmennirnir að afleiðingar slyssins myndu ekki skerða fjáröflunarhæfi stefnanda í framtíðinni og því töldu þeir varanlega örorku ekki vera fyrir hendi.

Í kjölfar þessarar niðurstöðu óskaði stefnandi eftir áliti örorkunefndar um örorku og miskastig sitt. Álit örorkunefndar dags. 29. október 2014 var á þann veg að varanlegur miski stefnanda vegna slyssins væri 10 stig og varanleg örorka 10%. Í álitsgerð örorkunefndar 29. október 2014 voru endurmetnar varanlegar afleiðingar umferðarslyss stefnanda og taldi örorkunefnd að stöðugleikatímapunktur væri 1. febrúar 2010. Um varanlegan miska stefnanda var vísað til þess að frá slysdegi hefði stefnandi haft stoðkerfisverki, einkum óþægindi í hálsi, brjóst- og lendarhrygg. Hann hefði lítil óþægindi frá hálsi í dag en fyndi áfram fyrir óþægindum í mjóbaki. Þá hafi stefnandi alltaf verið með einhver óþægindi í baugfingri vinstri handar sem sé hreyfiskertur. Að auki sé litlifingur viðkvæmur fyrir snertingu á gómnum og þá hafi stefnandi fundið fyrir verkjum í hendinni auk verkja sem komi og fari og séu verstir í kulda. Hann eigi erfitt með að taka á í vinnunni þar sem hann notar stór og þung verkfæri. Loks væri stefnandi með nokkuð áberandi ör í hársverði sem er tæpir 5 cm á lengd með nokkurri ofholdgun í. Örorkunefnd taldi, að öllum gögnum virtum, að varanlegur miski stefnanda vegna slyssins væri hæfilega metinn 10 stig af hundraði. Varðandi varanlega örorku stefnanda kvað örorkunefnd hann hafa verið 26 ára á slysdegi og þá hafi hann starfað sem vélaiðnaðarmaður í álveri; hann sé lærður bifvélavirki og hefði starfað sem slíkur í nokkur ár áður en hann hóf störf í álverinu. Taldi örorkunefnd að minnkaður styrkur vinstri handar gerði stefnanda erfiðara fyrir að vinna þau verk sem hann starfar við nú og þau verk sem fylgja störfum bifvélavirkja. Nefndin taldi að afleiðingar slyssins hefði dregið úr möguleikum stefnanda til að afla sér atvinnutekna og væri varanleg örorka hans vegna þess 10%.

Með bréfi dags. 19. nóvember 2014 krafði stefnandi stefnda um greiðslu skaðabóta á grundvelli fyrrnefndrar álitsgerðar örorkunefndar. Þann 22. desember 2014 hafnaði stefndi kröfu stefnanda og greiddi honum bætur á grundvelli niðurstöðu fyrri matsgerðarinnar. Í bréfi sínu vísaði stefndi til þess að félagið gæti ekki sætt sig við niðurstöðu örorkunefndar þar sem niðurstaða nefndarinnar væri lítið sem ekkert rökstudd í samanburði við fyrri matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef sem málsaðilar höfðu komið sér saman um að afla. Stefnandi felldi sig ekki við þessa afstöðu stefnda og höfðaði mál þetta.

III.

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi gerir kröfu um greiðslu vátryggingabóta úr slysatryggingu ökumanns Toyota Hilux, PY292, samkvæmt ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1987 og skaðabótalaga nr. 50/1993, vegna afleiðinga umferðarslyss hans 16. júlí 2009. Í málinu er ekki ágreiningur um bótaskyldu stefnda, en ágreiningur er um það hvort leggja skuli til grundvallar álitsgerð örorkunefndar eða matsgerð A-kk-ef Þ. Ó-kk-ef og S-kk-ef Á. K-kk-ef við útreikning bóta vegna varanlegra afleiðinga slyssins.

Stefnandi aflaði álitsgerðar örorkunefndar samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga, sbr. 9. gr. laga nr. 37/1999. Stefnandi byggir á því að álitsgerð örorkunefndar hafi samkvæmt ákvæðinu og dómvenju ríkara sönnunargildi en matsgerð 2ja matsmanna og beri af þeim sökum að leggja hana til grundvallar í málinu. Aðeins ef sérstakir annmarkar væru á álitsgerð örorkunefndar gæti komið til álita að tveggja lækna matsgerð vegi þyngra en álitsgerð örorkunefndar en svo sé ekki í máli þessu.

Stefnandi bendir á að örorkunefnd starfi samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga og sé skipuð þremur óháðum og óvilhöllum matsmönnum, tveimur læknum og einum hæstaréttarlögmanni, skipuðum af íslenska ríkinu og af þeirri ástæðu hljóti álitsgerð nefndarinnar að vega þyngra en matsgerð tveggja lækna sem þiggja verklaun sín af stefnda. Þá sé niðurstaða örorkunefndar um varanlegar afleiðingar slyssins mun betur rökstudd en niðurstaða matsgerðar A-kk-ef og S-kk-ef um það sama. Stefnandi hafi einungis verið 26 ára gamall þegar hann varð fyrir slysinu. Að teknu tilliti til þess miska sem honum hefur verið metinn, stoðkerfisáverka og áverka á hendi, sem og í ljósi þess að stefnandi sé menntaður bifvélavirki og vinni erfiðisvinnu, verði að telja að niðurstaða örorkunefndar um varanlega örorku stefnanda sé eðlileg og síst ofmetin, en stefnandi eigi um 35‒40 ár eftir af starfsævi sinni. Í niðurstöðu matsgerðar A-kk-ef og S-kk-ef segi að á matsdegi verði ekki séð að slysið hafi leitt til skerðingu á tekjum stefnanda. Af þessu draga matsmennirnir eftirfarandi ályktun: „Því telja undirritaðir matsmenn ekki fyrirsjáanlegt að afleiðingar slyssins komi til með að skerða fjáröflunarhæfi K-kk-ef í framtíðinni og telst því varanleg örorka ekki vera fyrir hendi“. Þessi ályktun sé annmörkum háð og óljós enda víkja matsmennirnir í engu að þeim augljósa möguleika, að varanlegur miski, hið varanlega líkamstjón stefnanda, leiði til skerðingar á starfsorku hans, einkum þegar líður á starfsævi hans. Þó svo að ungur maður eins og stefnandi, sem vinnur erfiðisvinnu, hafi ekki orðið fyrir skerðingu á launatekjum á fyrstu árum eftir slys, þá þýði það ekki að svo verði einnig næstu 35-40 árin. Þetta gefi matsmennirnir sér án nokkurs rökstuðnings. Stefnandi telur að lýsingar örorkunefndar á varanlegum miska og varanlegri örorku hans séu lýsandi fyrir afleiðingar þeirra áverka sem stefnandi hlaut í slysinu og verði af þeim sökum að leggja álitsgerð örorkunefndar til grundvallar við bótaútreikning í málinu.

Stefnandi krefur um bætur fyrir þjáningar og byggir á 3. gr. skaðabótalaga og matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef og nemur krafan 90.762 kr. fyrir 51 dag án rúmlegu.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlegan miska byggir á 4. gr. skaðabótalaga og álitsgerð örorkunefndar um 10 miskastig. Nemur krafan 1.016.941 kr.

Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku byggir á ákvæðum 5.‒7. gr. skaðabótalaga og álitsgerð örorkunefndar um 10% varanlega örorku. Stefnandi hafi á slysdegi nýlega verið orðinn 26 ára. Hann hafi flutt frá Svíþjóð til Íslands um áramótin 2007/2008 og störf í álveri Alcoa á Reyðarfirði í janúar 2008 og starfi þar síðan. Árslaun stefnanda síðustu 3 almanaksár fyrir slysið gefi ekki rétta mynd af skertu tekjuöflunarhæfi hans þar sem hann var hluta þess tíma búsettur í Svíþjóð og í námi. Því verði við útreikning bóta fyrir varanlega örorku stefnanda að miða við 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Stefnandi krefst þess aðallega að við útreikning bóta fyrir varanlega örorku hans verði miðað við árslaun hans hjá Alcoa Fjarðaáli á árinu 2009, að viðbættu 8% framlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð, samtals 6.716.520 kr. Krafa stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku nemur samkvæmt þessu 9.603.952 kr. (6.716.520 * 10% * 14.299). Það verði að telja bæði rétt og sanngjarnt að nota þetta tekjuviðmið, einkum í ljósi þess að stefnandi starfi enn í álveri Alcoa Fjarðaáls.

Til vara miðar stefnandi útreikning bóta fyrir varanlega örorku við meðallaun iðnaðarmanna á árinu 2009, samkvæmt upplýsingum Hagstofu Íslands, sem námu á mánuði 438.000 kr. eða 5.256.000 kr. á ársgrundvelli. Varakrafa stefnanda um bætur fyrir varanlega örorku, að viðbættu 8% framlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð, nemur samkvæmt þessu 8.116.799 kr. (5.256.000 * 1.08 * 10% * 14.299).

Samkvæmt framangreindu nemur krafa stefnanda um bætur vegna varanlegrar örorku aðallega 10.711.655 kr. auk vaxta, eins og tilgreint er í dómkröfum stefnanda. Til vara nemur bótakrafan 9.224.502.- kr., auk vaxta.

Þrautavarakröfu sína miðar stefnandi við útreikning bóta fyrir varanlega örorku miðað við 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með áorðnum breytingum, þ.e. uppreiknuð árslaun stefnanda þrjú almanaksár fyrir slysið. Miðað er við launatekjur stefnanda í Svíþjóð 2006-2007 og launatekjur á Íslandi 2008. Við uppreikning launanna er miðað við meðalgengi Seðlabanka Íslands 2006 og 2007, framlag atvinnurekanda í lífeyrissóð og hækkun á launavísitölu. Útreikningur kröfunnar er á dómskjali nr. 15. Uppreiknuð laun árið 2006 eru 3.150.797 kr., 2.560.085 kr. árið 2007 og 6.477.098 kr. 2008 eða samtals 12.187.980 kr./3= 4.062.660 kr. sem árslaunaviðmið við útreikning fyrir varanlega örorku. Bætur fyrir varanlega örorku í þrautavarakröfu eru því 5.809.198 kr. og bætur fyrir varanlegan miska nema 1.016.041 kr. og þjáningabætur 90.762 kr. Þrautavarakrafa er þannig samtals að fjárhæð 6.916.901 kr.

Stefnandi byggir á ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993, með áorðnum breytingum og skilmálum slysatryggingar stefnda. Einnig á ákvæðum laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 og ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1987. Um vexti og dráttarvexti vísar stefnandi til skaðabótalaga og laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Um málskostnað vísast til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Um virðisaukaskatt vísast til laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

Helstu málsástæður stefnda

Varðandi aðalkröfu sína tekur stefndi fram að ekki sé ágreiningur um bótaskyldu og ekki sé um það deilt að honum beri að greiða stefnanda fullar bætur samkvæmt reglum skaðabótaréttar. Ágreiningsefni máls þessa lúti hins vegar að því hvert sé umfang skaðans sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna slyssins. Sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda í málinu þar sem hann hefur þegar fengið tjón sitt að fullu bætt úr slysatryggingu ökumanns hjá stefnda.

Stefndi vísar til þess að hann hafi gengið til uppgjörs við stefnanda á grundvelli fyrirliggjandi matsgerðar A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef, dags. 7. janúar 2014, sem framkvæmd var að sameiginlegri beiðni málsaðila. Þá liggi fyrir álitsgerð örorkunefndar samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sem stefnandi hafi aflað í kjölfar niðurstöðu fyrri matsgerðarinnar. Málsaðila greini á um það á grundvelli hvaða matsgerðar skuli ganga til uppgjörs vegna slyssins. Að mati stefnda hafi stefnandi fengið tjón sitt að fullu bætt þegar gengið var til uppgjörs við hann á grundvelli matsgerðar dags. 7. júlí 2014.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að niðurstaða örorkunefndar nægi ekki til að hrinda sönnunargildi þeirrar matsgerðar sem málsaðilar komu sér saman um að afla og dagsett er 7. janúar 2014. Því er mótmælt að álitsgerð örorkunefndar hafi ríkara sönnunargildi heldur en sú matsgerð sem málsaðilar höfðu aflað á fyrri stigum. Dómstólar verði að skera úr um sönnunargildi þessara gagna eftir almennum reglum, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991, þar sem engar réttarreglur leiða til þeirrar niðurstöðu að meira hald sé til sönnunar í annarri hvorri matsgerðinni. Við þetta mat ber að mati stefnda að líta til þess að niðurstaða örorkunefndar sé síður rökstudd heldur en matsgerð A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef, dags. 7. janúar 2014. Sú matsgerð sé bæði vandaðri og ítarlegri heldur en álitsgerð örorkunefndar.

Stefndi kveður að í matsgerð, dags. 7. janúar 2014, sé niðurstaða um 6 stiga miska byggð á því að stefnandi hafi hlotið áverka á vinstri löngutöng, baugfingri og litlafingri. Eins hafi hann fengið mjög væg einkenni í hálsi og mjóbaki og óþægindi frá öri í hársverði. Í matsgerðinni komi fram að stefnandi hafi fullyrt á matsfundi að hann hefði ekki verið meira frá vinnu vegna afleiðinga slyssins. Hann hafi enn fremur stundað skotfimi, bæði með riffli og skammbyssu, og sé farinn að stunda bogfimi. Við þessa iðju notaði hann vinstri . Aðspurður hafi hann sagst ekki hafa sleppt yfirvinnu vegna afleiðinga slyssins og jafnframt að hann teldi sig myndu ráða við bifvélavirkjastarf í framtíðinni þrátt fyrir ástand handar sinnar. Fram hafi komið að hann hefði haldið óskertri vinnugetu og þar að auki tekið einhverja yfirvinnu í hverjum mánuði. Niðurstaða matsmanna hafi verið byggð á þessari skoðun á matsfundi og varanleg örorka ekki verið talin vera fyrir hendi með eftirtöldum rökum:

„K-kk-nf hefur haldið fullri vinnugetu eftir að hann fór aftur til starfa þó svo hann finni fyrir óþægindum í kulda og við allra erfiðustu verkin. Hann hefur tekið nokkra yfirvinnu mánaðarlega og hyggst starfa áfram á sama vinnustað. K-kk-nf er lærður bifvélavirki og telur á matsfundi að hann muni ráða við slík verk þrátt fyrir afleiðingar slyssins. Nú er nokkuð liðið frá því slysið átti sér stað og þegar litið er á tekjuupplýsingar frá slysi og til dagsins í dag þá er ekki að sjá að nein skerðing hafi orðið á tekjum. Því telja undirritaðir matsmenn ekki fyrirsjáanlegt að afleiðingar slyssins komi til með að skerða fjáröflunarhæfi K-kk-ef í framtíðinni og telst því varanleg örorka ekki vera fyrir hendi.“

Af þessu telur stefndi verða ráðið að stefnandi hafi sjálfur upplýst um það á matsfundi að slysið hefði ekki haft áhrif á aflahæfi hans og að hann hafi jafnframt fullyrt að hann myndi ráða við verk í starfi sínu sem bifvélavirki þrátt fyrir afleiðingar slyssins. Skoðun á matsfundi staðfesti það. Þar sem engin skerðing hafði orðið á tekjum stefnanda lögðu matsmenn það til grundvallar að varanleg örorka hans væri engin, enda sé það skilyrði þess að bætur vegna varanlegrar örorku fáist greiddar að fyrir liggi skerðing á tekjum tjónþola í kjölfar slyss.

Í álitsgerð sinni, dags. 29. október 2014, komist örorkunefnd að þeirri niðurstöðu að stefnandi hefði hlotið 10% varanlega örorku við slysið. Skoðun var framkvæmd á matsfundi örorkunefndar 21. október 2014, en þá voru einungis 10 mánuðir liðnir frá því að stefnandi sat matsfund hjá matsmönnunum S-kk-þgf Á-kk-þgf K-kk-þgf og A-kk-þgf Þ-kk-þgf Ó-kk-þgf. Á matsfundi örorkunefndar kvaðst stefnandi eiga erfitt með að taka á í vinnunni og jafnframt að kraftur hans væri minni í vinstri hendi. Hann kvaðst einnig hafa orðið að hætta í bogfimi en gæti þó stundað skotfimi. Niðurstaða örorkunefndar um 10% varanlega örorku vegna slyssins hafi verið byggð á eftirfarandi rökum:

„Tjónþoli er lærður bifvélavirki og starfaði sem slíkur í nokkur ár áður en hann hóf störf í álverinu. Örorkunefnd telur að minnkaður styrkur vinstri handar geri tjónþola erfiðara fyrir að vinna þau verk sem hann starfar nú við og þau verk sem fylgja störfum bifvélavirkja. Nefndin telur þannig að afleiðingar slyssins hafi dregið úr möguleikum tjónþola til að afla sér atvinnutekna og er varanleg örorka hans vegna þess 10% - tíu af hundraði.“

Stefndi geti ekki fallist á þessa niðurstöðu þar sem það liggur hlutrænt fyrir að stefnandi varð ekki fyrir tekjuskerðingu í kjölfar slyssins. Niðurstaða örorkunefndar virðist byggð á framtíðarspá matsmanna um að minnkaður styrkur í hendi tjónþola kunni mögulega að gera honum erfðara fyrir um að vinna verk sem fylgja störfum bifvélavirkja. Matsmenn fjalli hins vegar ekki á neinn hátt um þá staðreynd að tekjuupplýsingar stefnanda gefi til kynna að tekjur hans hafa ekki lækkað frá slysinu. Þvert á móti hækkaði stefnandi í tekjum milli áranna 2009 og 2010 og rekur hann það til aukinnar yfirvinnu sem hann innti af hendi eftir slysið. Því sé þar af leiðandi mótmælt að afleiðingar slyssins hafi dregið úr möguleikum stefnanda til að afla sér atvinnutekna. Á það er ennfremur bent að frá því að stefnandi fór á matsfund í desember 2013 og kvað slysið engin áhrif hafa haft á vinnugetu sína, og þar til hann fór á matsfund á ný í október 2014 og kvað slysið hafa gert honum erfitt fyrir vik í starfi, hækkuðu tekjur hans einnig nokkuð.

Samkvæmt 1. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eigi tjónþoli rétt á bótum fyrir varanlega örorku ef líkamstjón veldur varanlegri skerðingu á getu til að afla vinnutekna þegar heilsufar tjónþola er orðið stöðugt. Það sé því ljóst að upplýsingar um tekjur stefnanda fyrir og eftir slysið séu forsenda þess að hægt að sé meta hvort líkamstjón hafi í reynd valdið skerðingu á getu stefnanda til að afla tekna. Þar sem tekjuupplýsingar stefnanda sýna enga skerðingu á getu hans til að afla sér vinnutekna séu skilyrði 5. gr. skaðabótalaga ekki uppfyllt. Til þess að bætur greiðist fyrir varanlega örorku þurfi að liggja fyrr sönnun þess að tjón hafi haft í för með sér skerðingu á getu tjónþola til að afla sér vinnutekna. Sú sönnun liggi ekki fyrir og því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Af hálfu stefnda er því einnig mótmælt að leggja skuli til grundvallar uppgjöri lítt rökstudda niðurstöðu örorkunefndar um varanlegan miska stefnanda. Niðurstaða örorkunefndar í þeim efnum sé einungis rökstudd með vísan til fyrirliggjandi gagna, en þess í engu getið við hvaða áverka sé stuðst við mat á varanlegum miska. Af álitsgerðinni sé ekki unnt að greina hvaða atriði leiddu til þess að varanlegur miski er metinn fjórum stigum hærri heldur en í fyrri matsgerð. Af þessum sökum er að mati stefnda ekki unnt að líta til niðurstöðu örorkunefndar við mat á varanlegum miska stefnanda. Í matsgerð S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef og A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef er skilmerkilega greint frá því til hvaða atriða var litið við mat á miskastigi og er því einboðið að leggja álitsgerð þeirra til grundvallar að mati stefnda.

Með hliðsjón af öllu framangreindu ber að mati stefnda að sýkna hann af öllum kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnanda um sýknu er krafist verulegrar lækkunar á kröfu stefnanda. Af hálfu stefnda er á því byggt að engar forsendur standi til þess að miða árslaun við slysárið 2009. Stefnandi hóf störf hjá Alcoa í janúar árið 2008 í kjölfar þess að hann flutti hingað til lands frá Svíþjóð þar sem hann mun hafa verið búsettur um 18 ára skeið. Stefnandi sé fáorður um atvinnusögu sína í Svíþjóð, bæði í stefnu og eins að því leyti sem hún birtist í matsgerð á dskj. nr. 5 og álitsgerð á dskj. nr. 6. Fyrir liggi þó að stefnandi lauk iðnnámi sínu 2002. Má því vænta að hann hafi verið á atvinnumarkaði frá þeim tíma þar til hann flutti hingað til lands að loknu árinu 2007, fimm árum síðar.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sé meginreglan sú að miða ber við að árslaun til ákvörðunar bóta skv. 6. gr. laganna skulu teljast vera meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi atvinnurekanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir slys. Því beri að miða hugsanlegar bætur fyrir varanlega örorku stefnanda við árin 2006, 2007 og 2008. Eftir því sem næst verði komist var stefnandi á vinnumarkaði öll þessi ár. Fyrirfram að óséðu séu engar forsendur til að líta framhjá launatekjum sem stefnandi hafi mögulega unnið sér inn í Svíþjóð. Atvinnutekjur á Norðurlöndunum séu í aðalatriðum svo svipaðar að það eitt að hafa verið búsettur í tveimur þeirra á viðmiðunartímabilinu skapi ekki forsendur til að beita 2. mgr. 7. gr. laganna og meta tekjurnar sérstaklega.

Varðandi gögn sem stefnandi aflaði um launatekjur sínar í Svíþjóð þá byggir stefndi á því að hugtaksskilyrðum 2. mgr. 7. gr. laganna um óvenjulegar aðstæður sé ekki fullnægt og að engar forsendur séu til að leggja tekjur stefnanda eftir slysið til grundvallar samkvæmt 7. gr. laganna. Slíkt stríði gegn grundvallarhugsun skaðabótalaga að atvik sem eiga sér stað eftir slys verði hvað tekjuöflun snertir lögð til grundvallar sem útreikningsforsenda við afmörkun bóta. Það standist ekki að mati stefnda að stefnandi geti verið í aðstöðu til að hækka bætur sínar með bættum atvinnuhögum eftir slys, betra starfi eða hærri launatekjum. Af þessum sökum blasir við að nærtækast sýnist að horfa til atvinnutekna ársins 2008 sem er síðasta heila árið fyrir slys og upplýst af hálfu stefnanda að allt það ár vann hann í álveri Fjarðaráls. Hann hóf störf í janúar og var enn við störf er hann slasaðist 2009 og mun enn starfa í álverinu. Sé raunin sú að einhverja viku eða vikur í janúar vanti upp á fullt ár er einfalt að bæta þar úr með því að taka tillit til þess við útreikning. Engar forsendur séu síðan til að leggja meðaltekjur starfsstéttar til grundvallar. Það sé þekkt í hvaða starfi stefnandi var þegar hann slasaðist og hann er enn í því starfi. Því séu allar forsendur til að horfa til launa hans fyrir það starf árið fyrir slys, 2008.

Loks er tímamarki dráttarvaxtakröfu mótmælt. Að mati stefnda eru vart forsendur til að horfa til fyrra tímamarks en þingfestingardags hvað upphafsdag áhærir, enda ekki forsendur til annars af hálfu stefnda en að taka til varna með hliðsjón af málatilbúnaði stefnanda.

Stefndi vísar til áðurgreindra lagaraka er varðar sýknukröfu. Krafa um málskostnað í styðst við 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Krafist er álags á málskostnað er nemur virðisaukaskatti, stefndi rekur ekki virðisaukaskattskylda starfsemi og ber því nauðsyn á að fá dæmt álag er þeim skatti nemur á hendi stefnanda.

IV.

Niðurstaða

Í máli þessu snýst ágreiningur aðila ekki um bótaskyldu heldur lýtur ágreiningur fyrst og fremst að því hvert sé umfang skaðans sem stefnandi hafi orðið fyrir við slysið. Í málinu liggur annars vegar fyrir matsgerð tveggja lækna sem sameiginlega var aflað af stefnanda og stefnda, dags. 7. janúar 2014, og hins vegar álitsgerð örorkunefndar, dags. 29. október 2009, sem stefndi aflaði skv. 10. gr. skaðabótalaga, sbr. 9. gr. laga nr. 37/1999. Ágreiningur er um það hvort leggja skuli til grundvallar álitsgerð örorkunefndar eða matsgerð læknanna við útreikning bóta vegna varanlegra afleiðinga slyssins.

Stefnandi byggir á því að álitsgerð örorkunefndar hafi ríkara sönnunargildi en matsgerð tveggja matsmanna. Ekki komi til álita að víkja henni til hliðar nema sérstakir annmarkar séu á álitsgerð örorkunefndar en svo sé ekki í þessu máli. Stefndi hafnar þessu og byggir á því að niðurstaða örorkunefndar nægi ekki til að hrinda sönnunargildi matsgerðarinnar. Matsgerðin sé bæði vandaðri og ítarlegri heldur en álitsgerðin.

Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi skýrslu og jafnframt komu fyrir dóminn vitnin S-kk-nf Á-kk-nf K-kk-nf læknir og A-kk-nf Þ-kk-nf Ó-kk-nf læknir sem staðfestu matsgerð sína, dags. 7. janúar 2014, og örorkunefndarmennirnir M-kk-nf Ó-kk-nf læknir og S-kk-nf S-kk-nf hrl. sem staðfestu álitsgerð örorkunefndar. Vísað verður til framburðar þessara aðila eftir því sem máli þykir skipta við úrlausn málsins.

Í vitnaskýrslu sinni kvað S-kk-nf S-kk-nf hafa skipt máli varðandi við mat á varanlegri örorku að stefnandi væri ungur maður sem ætti stærstan hluta starfsævinnar eftir og væri ekki að vinna í sínu fagi. Skaði á baki og höndum sem hann varð fyrir og kom fram við fyrstu skoðun gæti háð honum bæði í starfs- og verkefnavali. Þá væri hann ennþá með verki í mjóbaki. Í vitnaskýrslu sinni segir M-kk-nf Ó-kk-nf að við mat örorkunefndar sé tekið tillit til þess að um er að ræða mölbrot á miðkjúku vinstri handar og stúfhögg á litlafingri sem samtals gefur 5 stiga miska skv. miskatöflu dóms- og kirkjumálaráðuneytisins frá 2006. Þar að auki er tekið tillit til háls- og baktognunar sem samtals gefur 5 stig skv. miskatöflunni. Um sé að ræða rétthentan bifvélavirkja sem vinnur líkamlega erfiðisvinnu og þarf því að geta tekið á, en stefnandi sé með minnkaða getu í vinstri hönd og baki. Varðandi samanburð á mötum þeim sem fyrir liggja telur dómurinn að álitsgerð örorkunefndar sé betur rökstudd varðandi áverka þá sem stefnandi hlaut í umræddu slysi.

Í matsgerð læknanna A-kk-ef Þ-kk-ef Ó-kk-ef og S-kk-ef Á-kk-ef K-kk-ef kemur fram að stefnandi hafi orðið fyrir áverka á baki án þess að þeir taki tillit til þess í mati á varanlegum miska sem aftur endurspeglast í mati þeirra á örorku. Ekki er í matsgerðinni tekið tillit til líkegrar styttingar starfsævi stefnanda í mati á varanlegri örorku og takmörkun á starfsvali ásamt erfiðleikum við að vinna erfiðisvinnu vegna minnkaðrar starfshæfni í vinstri griplim svo og vegna óþæginda í hálsi og baki. Einnig koma til erfiðleikar við að vinna erfiðisvinnu vegna minnkaðrar starfshæfni í vinstri griplim og vegna óþæginda í hálsi og baki eins og byggt er á í álitsgerð örorkunefndar.

Í aðilaskýrslu stefnanda við aðalmeðferð kom fram að hann ætti í erfiðleikum með að lyfta þungu og að hann hefði minnkað við sig aukavinnu vegna óþæginda frá vinstri hendi og hrygg.

Dómurinn telur að framanskráðu virtu að leggja beri álitsgerð örorkunefndar til grundvallar varðandi mat á varanlegum miska og varanlegri örorku stefnanda, það er að varanlegur miski telst vera 10 stig og varanleg örorka telst vera 10%. Þjáningartímabil telst vera 51 dagur án rúmlegu, samtals 90.762 kr.

Varanlegur miski er miðaður við stuðulinn 14,299 og er að fjárhæð 1.016.941 kr.

Varðandi bætur fyrir varanlega örorku þykir eðlilegast við útreikning að miða við 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og miða við árslaun stefnanda sem hann hafði hér á landi árið fyrir slysið, það er árið 2008. Árslaun stefnanda síðustu þrjú ár fyrir slysið gefa ekki rétta mynd af skertu tekjuöflunarhæfi hans þar sem hann var hluta þess tíma í námi og búsettur í Svíþjóð. Stefnandi starfar enn á sama vettvangi og fyrir slysið og þykir þessi niðurstaða því gefa réttari vísbendingu um mælikvarða á framtíðartekjur hans. Í varakröfu stefnda í greinargerð kemur fram að rétt væri að miða við fyrrgreint ár sem sé heila starfsárið fyrir slys. Í þrautavarakröfu stefnanda liggja fyrir uppreiknuð árslaun hans, 6.477.098 kr., árið 2008 og er ekki tölulegur ágreiningur um þau og mótframlag atvinnurekandaí lífeyrissjóð 8% er 518.168 kr. Því er fallist á kröfu um varanlega örorku 9.261.602 kr. Heildarfjárhæð bóta er því 10.369.305 kr. Krafan ber 4,5% vexti frá slysdegi þann 11. maí 2011 til 19. desember 2014 skv. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga, en dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtrygginu nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags

Til frádráttar kemur 1.022.924 króna innborgun stefnda 22. desember 2014.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber að dæma stefnda til að greiða stefnanda málskostnað með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Er þá tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan ásamt sérfróðum meðdómendum, J-kk-þgf V-kk-þgf gigtar- og embættislækni og S-kk-þgf S-kk-þgf bæklunarskurðlækni.

Dómsorð:

Stefndi, Vörður tryggingar hf., greiði stefnanda, K-kk-þgf H-kk-þgf J-kk-þgf, 10.369.305 kr. með 4.5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, frá 11. maí 2011 til 19. desember 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni 1.022.924 króna innborgun stefnda 22. desember 2014.

Stefndi greiði stefnanda 900.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf C-kk-nf Þ-kk-nf

J-kk-nf V-kk-nf

S-kk-nf S-kk-nf