E-5200/2020

Mál þetta var höfðað með birtingu stefnu 28. ágúst 2020 og þingfest 3. september 2020. Stefnandi er S-x-x C. Sharma, 16 Hampton Rd., New York og stefndi B-x-x M-x-x K-x-x, Búlandi 9, 108 Reykjavík.

Stefnandi gerir þær kröfur að stefnda verði gert að greiða stefnanda 547.560 bandaríkjadali með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 2. ágúst 2020 til greiðsludags, gegn afhendingu hlutafjár að nafnverði 1.350.000 krónur, í Tófarfjalli ehf., kt. 701209- 0440, Búlandi 9, 108 Reykjavík.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði dæmdur til að greiða stefnanda 507.000 bandaríkjadali gegn afhendingu hlutafjár að nafnverði 1.350.000 kr. í Tófarfjalli ehf., kt. 70.1209- 0440, Búlandi 9, 108 Reykjavík.

Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar og að málskostnaður verði látinn niður falla.

Stefndi gerði upphaflega kröfu um frávísun málsins, en féll frá þeirri kröfu fyrir fyrirhugaðan frávísunar flutning 30. janúar sl.

Aðalmeðferð málsins fór fram 6. október sl. og var málið dómtekið að henni lokinni.

I

Stefnandi og stefndi eru hluthafar í einkahlutafélaginu Tófarfjalli ehf., kt. 701209- 0440, Búlandi 9, 108 Reykjavík, hér eftir einnig nefnt félagið. Stefnandi er eigandi að 1.350.000 hlutum í félaginu sem samsvarar 14,85% af heildarhlutafé félagins og stefndi er eigandi að 7.750.000 hlutum sem samsvarar 85,15% af heildarhlutafé félagsins. Stefnandi eignaðist hluti sína með því að skrá sig fyrir hlutunum við hlutafjárhækkun í félaginu á grundvelli áskriftarsamnings við félagið, dagsetts 2. ágúst 2019. Stefnandi greiddi 507.000 bandaríkjadali fyrir hlutina, sem hann millifærði inn á bankareikning sem tilgreindur var í áskriftarsamningnum.

Samhliða áskrift stefnanda að hlutum í félaginu gerðu stefnandi og stefndi með sér hluthafasamkomulag, dagsett 2. ágúst 2019. Samkvæmt 9. gr. hluthafasamkomulagsins hefur stefnandi sölurétt á 1.350.000 hlutum í félaginu sem felst í því að stefnandi hefur rétt til þess að krefja stefnda um að kaupa hlutina af stefnanda fyrir sama verð og hann greiddi við áskriftina að viðbættum 8% ársvöxtum sem reiknast frá þeim degi er samkomulagið var undirritað. Samkvæmt hluthafasamkomulaginu var sölurétturinn gildur til 2. ágúst 2020.

Með bréfi til lögmanns stefnda, dagsettu 12. júní 2020, tilkynnti lögmaður stefnanda um nýtingu söluréttar á 1.350.000 hlutum í félaginu og veitti stefnda frest til 2. ágúst 2020 til þess að greiða fjárhæðina með áföllnum vöxtum gegn afhendingu hlutanna. Þá var þess óskað að stefndi upplýsti stefnanda um nauðsynleg formsatriði til yfirfærslu á eignarhaldi hlutanna til stefnda. Lögmaður stefnda staðfesti móttöku tilkynningarinnar samdægurs með tölvupósti og staðfesti jafnframt umboð sitt til þess að taka við tilkynningunni f. h. stefnda.

Með tölvupóstum, dags. 23. júní og 10. júlí, beindi lögmaður stefnanda fyrirspurn til lögmanns stefnda um útfærslu að uppgjöri vegna söluréttarins. Þessi fyrirspurn var síðan ítrekuð að nýju með tölvupósti 24. júlí 2020. Í svari lögmanns stefnda sama dag kemur fram að stefndi sé að vinna í því að útvega fjármagn til að greiða stefnanda vegna söluréttarins og óski eftir fresti til ársloka til þess að klára endurgreiðsluna. Stefnandi féllst ekki á beiðni stefnda um greiðslufrest.

Með bréfi, dagsettu 10. ágúst 2020, sendi stefnandi innheimtubréf til lögmanns stefnda, og krafði stefnda um greiðslu að fjárhæð 547.560 bandaríkjadala, en sú fjárhæð er upphaflegt áskriftarverð stefnanda við áskrift að 1.350.000 hlutum í félaginu, ásamt 8% ársvöxtum frá dagsetningu hluthafasamkomulagsins líkt og kveðið er á um í grein 9.2 í hluthafasamkomulagi aðila. Með bréfinu var skorað á stefnda að greiða kröfuna innan 10 daga. Stefnandi áskildi sér rétt til að innheimta skuldina með atbeina dómstóla ef skuldin yrði ekki greidd innan tilskilins frests. Þá áskildi stefnandi sér rétt til innheimtu dráttarvaxta á samanlagða fjárhæð kröfunnar frá 2. ágúst 2020 til greiðsludags. Lögmaður stefnda staðfesti móttöku bréfsins samdægurs með tölvupósti.

Þegar engar greiðslur bárust frá stefnda höfðaði stefnandi þetta mál til greiðslu fjárhæðarinnar.

II

Stefnandi byggir dómkröfu sína um greiðslu á 9. gr. hluthafasamkomulags aðila frá 2. ágúst 2019. Stefnandi vísar til meginreglu kröfu- og samningaréttar um skyldu til að efna gerða samninga og til greiðslu fjárskuldbindinga. Stefnandi nýtti sölurétt sinn innan þeirra tímamarka sem hluthafasamkomulagið kveður á um. Söluréttur stefnanda samkvæmt 9. gr. hluthafasamkomulagsins er skilyrðislaus og var honum heimilt að nýta söluréttinn til 2. ágúst 2020. Stefndi er bundinn af ákvæðum hluthafasamkomulagsins og ber að greiða stefnanda umkrafða fjárhæð gegn afhendingu hlutafjár að nafnverði 1.350.000 krónur í Tófarfjalli ehf.

Stefnandi vísar tilþessað hann hafi beint tilkynningu til stefnda um nýtingu söluréttarins þann 12. júní 2020 og veitt honum sanngjarnan frest til 2. ágúst 2020 til greiðslu fjárhæðarinnar gegn afhendingu hlutanna. Stefnufjárhæðin er í samræmi við ákvæði 9. gr. hluthafasamkomulagsins og tekur mið af upphaflegu kaupverði að viðbættum 8% ársvöxtum frá undirritunardegi hluthafasamkomulagsins hinn 2. ágúst 2019 til 2. ágúst 2020, en á síðastnefndu dagsetningunni féll öll fjárhæðin í gjalddaga. Stefnandi gerir kröfu um dráttarvexti skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá gjalddaga þ. e. 2. ágúst 2020.

Stefnandi vísar til þess að um hluthafasamkomulagið gildi íslensk lög, sbr. gr. 15.1 í hluthafasamkomulagi aðila.

III

Stefndi vísar til þess að kaup stefnanda á hlut í félaginu hafiverið ætluð til þess að tryggja stefnanda einkaafnotarétt af 60,71 hektara landskika innan jarðarinnar Skálabrekku í Þingvallasveit, landnúmer 170163 til að reisa sumarhús. Tófarfjall ehf. hefur ekki með höndum aðra starfsemi en eignarhald og utanumhald ájörðinni með landnúmerið 170163 og öðrum landskikum á svæðinu Skálabrekku í Þingvallasveit. Á þeim tíma sem samningar milli stefnanda og stefnda voru gerðir hafi landið verið skráð í óskiptri sameign Tófarfjalls annars vegar og systkinanna S-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef, B-kk-ef E-kk-ef og S-kvk-ef E-kvk-ef hins vegar. Sameigendurnir höfðu gert með sér samning um að skipta upp landinu og hafi skiptingin verið til meðferðar hjá umhverfis-og tæknisviði Uppsveita og hjá Bláskógabyggða þegar samningar á milli stefnanda og stefnda voru undirritaðir sem mál þetta er sprottið af. Landaskiptin þurfti að bera undir Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið, landskrá fasteigna og loks undir sýslumanninn á Suðurlandi. Á stefnda og Tófarfjalli hvíldi sú meginskylda að halda áfram vinnu við að ljúka skiptingu landsins, og hefjast handa við skipulagsvinnu á landinu, og óska eftir því að þar verði heimiluð frístundabyggð, en samkvæmt gildandi aðalskipulagi er landið ætlað til landbúnaðarafnota.

Stefndi byggir á því að það hafi legið fyrir við kaupin að umfangsmikil skipulagsvinna væri framundan og ljóst að hún kynni að taka einhvern tíma. Samhliða því myndi stefnandi ákveða hvaða landskika innan landsins 170163 hann myndi tryggja sér afnot af. Stefnandi gerði það aldrei og fylgdi raunar aldrei þessum áformum sínum neitt eftir. Stefndi hafi unnið samviskusamlega að því að tryggja að stefnandi gæti fengið úthlutað landskika sem hann fengi einkaafnotarétt að. Stefnandi hafi hins vegar litið á samninginn frekar sem lánssamning heldur en raunverulegan samning um kaup á hlutum í félaginu. Stefndi byggir á því að undir slíkum kringumstæðum sé bersýnilega ósanngjarnt að hann verði þvingaður til að kaupa hlutina á verði sem sé verulega langt umfram það verð sem stefnandi keypti hlutina á.

Stefndi byggir á því að víkja beri samningi aðila til hliðar á grundvelli 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936 og fella niður ákvæði um að stefnda beri að greiða stefnanda vexti af þeirri fjárhæð sem stefnandi greiddi fyrir hlutinn í upphafi. Staða samningsaðila, atvik við samningsgerð og atvik sem síðar komu til leiði til þess að líta beri svo á að ákvæði um vexti séu bersýnilega ósanngjörn og andstæð góðri viðskiptavenju. Stefndi byggir jafnframt á því að taka eigi tillit til þess ástands sem verið hefur um allan heim frá því vorið 2020 sem leitt hafi til þess að hægt hafi verulega á skipulagsferlinu og þar með að hægt væri að hefja sölu á sumarhúsalóðum úr landinu og útvega fjármagn.

Stefndi vísar til þess að hann hafi óskað eftir fresti til að ganga frá greiðslu vegna sölu bréfanna á grundvelli söluréttarins til ársloka 2020 vegna þeirra fordæmalausu aðstæðna sem sköpuðust vegna Covid- 19. Þessar aðstæður leiddu til þess að skipulagsvinna og áform um sölu lóðanna töfðust, sem leiddi til erfiðleika við að útvega lánsfjármagn til að greiða fyrir hlutinn. Stefndi byggir á því að krafa hans um frest hafi verið hófleg og sanngjörn í ljósi þeirra aðstæðna sem höfðu skapast.

IV

Það er meginregla í samningarétti að samninga skuli efna. Allar undantekningar frá þessari meginreglu um skuldbindingargildi samninga ber að túlka þröngt.

Stefndi byggir á því að það hafi verið forsenda fyrir greiðslu samkvæmt hluthafasamkomulaginu að það tækist að ljúka gildandi aðalskipulagi, skipta upp landinu og selja einstaka skika undir frístundabyggð. Þessi vinna hafi jafnframt verið forsenda þess að hægt yrði að útvega fjármagn til að greiða fyrir hlutinn. Í hluthafasamkomulaginu er hvergi að finna neina fyrirvara um að sölurétturinn sé háður skipulagsvinnu á landinu. Þvert á móti er söluréttur stefnanda samkvæmt 9. gr. hluthafasamkomulagsins skilyrðislaus. Stefnda var í lófa lagið að setja slík skilyrði inn í samkomulagið ef hann hygðist byggja á slíkum forsendum, og leita þá fyrir fram eftir samkomulagi við stefnanda á slíkum skilyrðum og fá fram afstöðu hans um það hvort hann væri tilbúinn til að ganga til samninga á slíkum forsendum. Þau skilyrði sem hér um ræðir varða auk þess einkahlutafélagið Tófarfjall ehf. en ekki stefnda. Tófarfjall ehf. er ekki aðili að umræddu hluthafasamkomulagi. Þá eru sjónarmið stefnda um að stefnandi hafi með aðgerðarleysi sínu dregið skipulagsvinnuna ósönnuð og haldlaus. Þá hefur stefndi ekki sýnt fram á að atvik við samningsgerð hafi verið með þeim hætti að staða aðila hafi verið ójöfn. Verður ekki fallist á að víkja hluthafasamkomulaginu til hliðar á framangreindum forsendum.

Stefndi hefur jafnframt vísað til þess að skipulagsvinna hafi tafist vegna Covid faraldursins. Stefndi hefur ekki lagt fram nein gögn þessari fullyrðingu til staðfestu, en almennt lögðu stofnanir og fyrirtæki ekki niður vinnu hér á landi í Covid faraldrinum. Þessari málsástæðu er því hafnað sem ósannaðri.

Loks verður ekki fallist á að krafa stefnanda sé bersýnilega ósanngjörn. Hluthafasamkomulagið er þáttur í viðamiklum samningum um þátttöku stefnanda í hlutafjárhækkun í félagi sem er að standa að umfangsmiklum skipulagsbreytingum á verðmætu landssvæði sem ætla má að geta falið í sér talsverða verðmætaaukningu til hagsbóta fyrir einstaka hluthafa. Verður ekki séð að þessar forsendur hafi breyst þrátt fyrir heimsfaraldurinn. Almennt hefur verð fasteigna farið hækkandi og stefndi hefur ekki lagt fram nein gögn sem sýna stórkostlega verðlækkun á landinu í kjölfar heimsfaraldursins. Að auki eru þetta allt þættir sem varða umrætt félag en ekki stefnda sjálfan sem er aðili að samkomulaginu.

Með vísan til framangreinds verður fallist á kröfu stefnanda um að stefnda verði gert að greiða stefnanda 547.560 bandaríkjadali með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. ágúst 2020 til greiðsludags, gegn afhendingu hlutafjár að nafnverði 1.350.000 kr. í Tófarfjalli ehf., kt. 701209- 0440, Búlandi 9, 108 Reykjavík.

Eftir úrslitum málsins verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað eins og greinir í dómsorði og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Stefnandi greiddi ekki umrædda kröfu þrátt fyrir innheimtuviðvörun og verður því ekki fallist á að málssóknin hafi verið þarflaus.

Af hálfu stefnanda flutti málið S-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf lögmaður.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf G-kk-nf lögmaður.

H-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, B-x-x M-x-x K-x-x, greiði stefnanda, S-x-x C. S-x-x, 547.560 bandaríkjadali með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. ágúst 2020 til greiðsludags, gegn afhendingu hlutafjár að nafnverði 1.350.000 krónur, í Tófarfjalli ehf., kt. 701209- 0440, Búlandi 9, 108 Reykjavík.

Stefndi greiði stefnanda 1.000.000 króna í málskostnað.

H-kk-nf S-kk-nf