S-197/2011

Mál þetta, sem þingfest var þann 19. maí 2011 og dómtekið 14. júní 2011, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi dagsettri 1. apríl 2011 á hendur X,

„fyrir umferðarlagabrot

með því að hafa að kvöldi miðvikudagsins 9. febrúar 2011 ekið bifreiðinni AA vestur Eyrargötu á Eyrarbakka, óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa tetrahýdrókannabínólsýru.

Telst brot ákærða varða við 1. mgr. 48. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. nefndra umferðarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987 með áorðnum breytingum og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við þingfestingu óskaði sækjandi að leiðrétta ákæru á þann veg að tilvísun til 1. mgr. 48. gr. laga nr. 50/1987 félli brott, en að öðru leyti stæði heimfærslan óbreytt.

Ákærði mætti við þingfestingu málsins og neitaði sök. Kvaðst ákærði kannast við að hafa ekið umræddri bifreið á umræddum stað og tíma, en hann kvaðst ekki hafa neytt kannabisefna fyrir aksturinn og taldi hann að efnið kynni að hafa komist í líkama hans vegna óbeinna reykinga, en ekki hefði hann sjálfur neytt kannabisefna í 3-4 mánuði fyrir aksturinn. Ákærði óskaði eftir að fá skipaðan verjanda og var S-kk-nf S-kk-nf hrl. skipaður verjandi hans.

Aðalmeðferð málsins fór fram 14. júní og var málið tekið til dóms að henni lokinni.

Í málinu gerir ákæruvaldið þær kröfur sem í ákæru greinir.

Af hálfu ákærða eru gerðar þær kröfur að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins í málinu, en jafnframt er gerð um það krafa að skipuðum verjanda hans verði tildæmd málsvarnarlaun sem greiðist úr ríkissjóði.

Málavextir:

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu hafði lögregla afskipti af ákærða við akstur bifreiðarinnar AA þann 9. febrúar 2011, þar sem hann ók vestur Eyrargötu á Eyrarbakka. Í framhaldinu gaf ákærði þvagsýni sem var prófað með fíkniefnaprófi lögreglu og gaf það jákvæða svörun fyrir kannabis. Var þvagsýni, ásamt blóðsyni, jafnframt sent Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræðum og kom fram við rannsókn hennar að tetrahýdrókannabínólsýra hafi fundist í þvagi ákærða en efnið hafi ekki verið í mælanlegu magni í blóði hans.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu samdægurs. Kom fram hjá honum að hann hafi síðast notað fíkniefni um 6-12 mánuðum áður og þá hafi það verið kannabis. Ákærði neitaði því að hafa fundið til fíkniefnaáhrifa við aksturinn. Ákærði óskaði eftir að koma því á framfæri að ef blóðprufa reyndist jákvæði fyrir kannabis þá kynni það að stafa af óbeinum reykingum þar sem hann hafi verið í kringum fólk undanfarið sem hafi neytt kannabisefna. Síðast hafi hann verið í kringum neytendur kannabisefna í húsi tveimur dögum áður og hafi þar verið neysla á kannabisefnum.

Framburður fyrir dómi:

Við aðalmeðferð málsins bar ákærði að hann hafi verið að koma akandi umrætt sinn heiman frá sér og á leið til vinafólks. Kærasta hans hafi átt bílinn. Svo hafi hann verið stöðvaður af lögreglu, en lögregla hafi sagt að afskipin væru vegna þess að bílnum hafi fyrr um daginn verið lagt fyrir utan hús þar sem vitað væri að byggi fólk sem væri fíkniefnaneytendur. Kvað ákærði að hann hefði verið í fíkniefnaneyslu 6-10 mánuðum áður, en hafi hætt henni þar sem hann hafi þá átt von á barni. Hann hafi verið dagreykingamaður á kannabis, og reykt upp undir 2 grömm á dag, en þó ekki þannig að hann hafi ekki jafnframt sinnt eðlilegu lífi. Ekki hafi hann neytt fíkniefna síðan hann hætti neyslunni. Kannaðist ákærði við að hafa gefið þvagprufu. Ef greinst hafi í sýninu kannabis eða umbrotsefni þess, kannabínólsýra, kvaðst ákærði ekki hafa á því aðra skýringu en þá að það hafi stafað af óbeinum reykingum. Hafi honum dottið þetta strax í hug þar sem ekki gæti neitt annað komið til greina. Á þessum tíma hafi ákærði verið mikið í kringum kannabisneytendur og neyslu á kannabis, en vinur sinn og herbergisfélagi hans hafi verið mikið í kannabisneyslu á þessum tíma. Hafi þetta staðið um tveggja mánaða skeið. Á að giska einum til tveimur dögum áður en hann var handtekinn hafi hann verið staddur í húsi þar sem kannabisreykingar hafi verið viðhafðar af tveimur mönnum. Hafi þetta verið í bílskúr við hliðina á heimili hans. Hafi hann heimsótt þessa menn alloft og hafi þeir verið stórreykingamenn á kannabis og oft hafi mennirnir verið við þessar reykingar þá er ákærði hafi komið í heimsóknir. Síðast þegar ákærði hafi verið þar staddur, einum til tveimur dögum áður en hann var stöðvaður af lögreglu, hafi hann staldrað þar við á að giska tvo til þrjá klukkutíma. Hafi þá báðir mennirnir verið að reykja á meðan og reykt mikið. Hafi mikill kannabisreykur verið í skúrnum og allir setið í einum sófa. Hafi sér þá ekki dottið neitt í hug að efni þessi gætu mælst í sér vegna óbeinna reykinga. Hafi sér ekki dottið þetta heldur í hug áður en hann settist inn í bíl og hóf aksturinn, enda hafi hann ekki fundið til neinna áhrifa. Óbeinar reykingar hafi sér fyrst dottið í hug eftir að lögregla hafi kynnt sér að kannabisefni hafi greinst í þvagi hans, enda hafi það verið eina skýringin sem til greina hafi komið.

Vitnið I-kk-nf M-kk-nf H-kk-nf lögreglumaður kom fyrir dóminn við aðalmeðferð og skýrði frá tildrögum þess að ákærði var stöðvaður við akstur. Hafi lögregla haft grun um að ákærði hefði tengsl við fíkniefnaneytendur og að fíkniefnaneysla hafi verið stunduð í bílskúr þar sem ákærði bjó. Hafi ákærði aðspurður strax neitað því að hann væri í fíkniefnaneyslu og hafi ákærði strax verið tilbúinn til að láta í té þvagsýni, en beðið um að fá að gera það heima hjá sér og hafi það verið auðsótt mál af hálfu lögreglu. Hafi þvagsýnið gefið jákvæða svörun fyrir kannabis.

Vitnið H-kk-nf G-kk-nf lögreglumaður kom fyrir dóminn við aðalmeðferð og skýrði frá tildrögum þess að ákærði var stöðvaður við akstur. Hafi bifreiðin áður staðið utan við hús þar sem grunur léki á að fíkniefnaneysla væri stunduð, en jafnframt hafi komið fram um það ábendingar að eigandi bifreiðarinnar væri í fíkniefnaneyslu. Þvagsýni sem ákærði hafi látið í té hafi svarað jákvætt fyrir kannabis. Ekki mundi vitnið hvort ákærði hafi talað um óbeinar reykingar. Hafi ákærða strax verið kynnt niðurstaða þvagprufunnar áður en skýrsla hafi verið tekin af honum.

Vitnið A kom fyrir dóminn við aðalmeðferð og skýrði frá því hann og annar maður hafi leigt bílskúr við heimili ákærða og þeir tveir leigjendurnir hefðu á þeim tíma reykt mikið kannabis og á hverjum degi. Ákærði væri besti vinur hans og hefði hann verið margoft í heimsókn hjá þeim, en ákærði hefði ekki reykt sjálfur. Margsinnis hefði ákærði verið staddur í skúrnum þegar vitnið og vinur hans hefðu verið að reykja kannabis. Kvaðst vitnið hafa búið í umræddum skúr síðasta vetur. Í skúrnum hafi verið tveir stórir sófar og tveir litlir. Vitnið kvaðst hafa heyrt um óbeinar kannabisreykingar og hafa sjálfur upplifað slíkt þegar hann hafi sjálfur verið í meðferð og hafi mælst í honum kannabis eftir slíkar óbeinar reykingar. Ekki mundi vitnið hvort ákærði hefði komið í skúrinn sama dag og hann var stöðvaður við aksturinn, eða einum til tveimur dögum áður, en taldi það mjög líklegt enda hefði hann verið þar flesta daga.

Vitnið J-kk-nf K-kk-nf prófessor í eiturefnafræði við læknadeild Háskóla Íslands bar fyrir dómi gegnum síma við aðalmeðferð að tetrahýdrókannabínólsýra hafi fundist í þvagsýni ákærða, en ekki hafi verið mælanlegt tetrahýdrókannabínól í blóði. Vitnið kvað tetrahýdrókannabínólsýru vera óvirkt umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls sem sé hið virka efni í kannabis eða það efni sem gefur vímuna. Umbrotsefnið skiljist fyrst og fremst út í þvagi og finnist þar gjarnan í talsverðu magni, en tetrahýdrókannabínól finnist þar sjaldan í mælanlegu magni eða nánast aldrei. Þess vegna sé leit að tetrahýdrókannabínólsýru í þvagi sú aðferð sem gjarnan sé notuð við að staðfesta kannabisneyslu. Tetrahýdrókannabínólsýra geti mælst í þvagi í nokkra daga eftir tiltölulega litla neyslu, en mun lengri tíma 2-3 vikur eftir meiri neyslu. Dæmi séu um að umbrotsefni þetta hafi fundist í þvagi tveimur mánuðum eftir neyslu. Ekki kannaðist vitnið við að umbrotsefni þetta hefði greinst í þvagi 6 mánuðum eftir neyslu og vissi engin dæmi þess. Vitnið taldi að það að maður hafi verið innan um kannabisreykingar tveimur sólarhringum fyrir þvagsýnatöku allt of langan tíma til að umbrotsefni þetta myndi mælast eða finnast í þvagi. Vitnið kvaðst kannast við rannsókn þar sem menn voru hafðir innan um kannabisreykingar og ekki mælst tetrahýdrókannabínólsýra í þvagi lengur en 6 klukkustundum eftir að þeir urðu fyrir óbeinum kannabisreykingum. Fleiri rannsóknir hefðu verið gerðar á þessu og öllu skipti hver væru neðri greiningarmörkin, og t.a.m. í norskri rannsókn hafi greiningarmörkin verið lægri og þá hafi þetta mælst lengur í þvaginu. Ekki myndi efni þetta mælast í þvagi með tækjum rannsóknarstofu Háskólans tveimur sólarhringum eftir að viðkomandi hefði orðið fyrir óbeinum reykingum. Ekki kvað vitnið það myndu duga til að viðkomandi hefði verið nánast daglega innan um mikla kannabisneyslu til að efnið myndi mælast í þvagi lengur en nokkrar klukkustundir, kannski hugsanlega sólarhring eða svo en ekki vissi vitnið nein dæmi þess. Miðað við gefnar forsendur þá væri útilokað eða mjög ólíklegt að umbrotsefnið myndi mælast í þvagi 2 sólarhringum eftir að viðkomandi hefði orðið fyrir óbeinum reykingum, en ekki alveg útilokað einum sólarhring eftir óbeinar reykingar en ekki minntist vitnið þess að það hafi nokkrum tíma komið fram í rannsóknum.

Niðurstaða:

Ekki er deilt um það í málinu að ákærði ók bifreiðinni SE-980 á þeim stað og tíma sem er lýst í ákæru. Þá er ekki heldur deilt um það að í þvagsýni sem ákærði lét í té skömmu eftir að akstrinum lauk greindist tetrahýdrókannabínólsýra, sem er óvirkt umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls. Ekki er heldur deilt um það að tetrahýdrókannabínólsýra fellur undir hugtakið „ávana- og fíkniefni“ í skilningi 45. gr. a umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. dóm Hæstaréttar í málinu nr. 260/2008.

Ákærði hefur neitað því að hafa neytt kannabis a.m.k. 6 mánuðum fyrir aksturinn og hefur hann borið um það að tetrahýdrókannabínól hljóti að hafa komist í líkama hans fyrir tilstilli óbeinna reykinga. Hefur ákærði borið að hann hafi um allnokkurt skeið fyrir aksturinn verið tíður gestur á heimili vinar síns, vitnisins A, sem bjó á þessum tíma í bílskúr við hliðina á heimili ákærða. Hefur ákærði borið að þar á bæ hafi verið tíðkaðar miklar kannabisreykingar. Vitnið A kom fyrir dóminn við aðalmeðferð og staðfesti að á þessum tíma hafi hann búið í nefndum bílskúr áasamt öðrum manni og hafi þar verið stundaðar miklar kannabisreykingar og hafi ákærði verið tíður gestur, án þess þó að ákærði hafi tekið þátt í reykingunum.

Við skýrslugjöf hjá lögreglunni á Selfossi þann 9. febrúar 2011 bar ákærði að hann hefði síðast neytt kannabisefna 6-12 mánuðum fyrir aksturinn, en hann væri ekki alveg viss. Þá bar hann um það að ef í honum mældist kannabis þá kynni það hugsanlega að stafa af óbeinum reykingum þar sem hann hafi verið í kringum fólk undanfarið sem hafi neytt kannabis. Svo segir „Síðast hafi hann verið í kringum neytendur kannabisefna í húsi fyrir tveimur dögum síðan og hafi verið neysla kannabisefna þar.“

Við þingfestingu bar ákærði um að hann hefði ekki neytt kannabisefna í 3-4 mánuði fyrir aksturinn.

Við aðalmeðferð bar ákærði að hann hefði ekki neytt kannabisefna í 6-10 mánuði fyrir aksturinn. Þá kom jafnframt fram hjá honum að hann hafi verið innan um kannabisreykingar í nefndum bílskúr einum til tveimur dögum fyrir aksturinn.

Vitnið J-kk-nf K-kk-nf kvað það að maður hefði orðið fyrir óbeinum kannabisreykingum 2 sólarhringum fyrir þvagsýnatöku vera allt of langan tíma til að tetrahýdrókannabínólsýra myndi greinast í þvagi. Kannaðist hann við rannsókn þar sem umbrotsefni þetta hefði ekki greinst í þvagi lengur en 6 klukkustundir eftir að viðkomandi hefði orðið fyrir óbeinum reykingum, en svo væru aðrar rannsóknir þar sem neðri greiningarmörkin væru lægri og þá hefði efnið greinst lengur en 6 klukkustundum eftir hinar óbeinu reykingar. Efnið myndi ekki mælast með tækjum á sinni rannsóknarstofu 2 sólarhringum eftir að viðkomandi hefði orðið fyrir óbeinum reykingum. Miðað við gefnar forsendur væri útilokað eða mjög ólíklegt að efnið myndi mælast í þvagi 2 sólarhringum eftir óbeinar reykingar, en ekki alveg útilokað 1 sólarhring eftir óbeinar reykingar þó vitnið minntist þess ekki að það hefði nokkurn tíman komið fram í rannsóknum.

Ákærði bar hjá lögreglu að hann hefði orðið fyrir óbeinum reykingum 2 dögum áður en hann lét þvagsýnið í té. Fyrir dómi við aðalmeðferð bar ákærði að hinar óbeinu reykingar hefðu verið 1-2 dögum fyrir aksturinn. Þykir verða að ganga út frá því að ákærði hafi orðið fyrir hinum óbeinu reykingum 1-2 sólarhringum fyrir aksturinn, enda hefur framburður ákærða um þetta ekki verið hrakinn. Vitnið J-kk-nf K-kk-nf bar að hann gæti ekki alveg útilokað það að umbrotsefnið kæmi fram í þvagsýni 1 sólarhring eftir óbeinar reykingar. Með hliðsjón af þessu þykir óvarlegt að slá því föstu sem sönnuðu, gegn neitun ákærða, að hann hafi neytt fíkniefna fyrir aksturinn og verður því að byggja á framburði ákærða um þetta.

Ákærða verður ekki refsað fyrir umræddan akstur nema saknæmisskilyrði um ásetning eða gáleysi séu uppfyllt. Ákærði hefur borið að honum hafi ekki komið til hugar að vera hans í umræddum bílskúr, innan um kannabisreykingar, gætu orðið þess valdandi að efnið bærist í líkama hans og verður að telja óvarlegt að telja sannað að hann hafi vitað eða mátt vita að dvöl hans í húsnæðinu myndi leiða til þess að efni þetta myndi mælast í líkama hans á þeim tíma sem hann ók bifreiðinni umrætt sinn.

Verður því að sýkna ákærða af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Samkvæmt yfirliti nam sakarkostnaður við lögreglurannsókn samtals 96.968 krónum og verður hann felldur á ríkissjóð, ásamt málsvarnarlaunum skipaðs verjanda ákærða sem þykja hæfilega ákveðin kr. 138.050 að meðtöldum virðisaukaskatti.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð :

Ákærði, X, skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef S-kk-ef hrl., kr. 138.050.

S-kk-nf G. G-kk-nf.