E-2133/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 3. júní sl., var höfðað 3. júní 2014.

Stefnandi er S-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, Vogabraut 4 á Akranesi.

Stefndi er Vátryggingafélag Íslands hf., Ármúla 3 í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða honum 12.245.849 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.039.760 krónum frá 5. júní 2010 til 19. ágúst 2012, af 11.206.089 krónum frá þeim degi til 21. júní 2013, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst stefnandi þess að stefnda verði gert að greiða honum 9.463.538 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.039.760 krónum frá 5. júní 2010 til 19. ágúst 2012, af 8.423.778 krónum frá þeim degi til 21. júní 2013, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda ásamt virðisaukaskatti.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda, en til vara að stefnukröfur verði lækkaðar. Stefndi krefst í báðum tilvikum málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Þann 27. maí 2007 slasaðist stefnandi í bifhjólaslysi. Hann ók bifhjólinu BP-021 á Akrafjallsvegi rétt við Akranes þegar það lenti í ójöfnu með þeim afleiðingum að bifhjólið tók að rása. Stefnandi missti stjórn á hjólinu sem lenti utan vegar og hann kastaðist af því í götuna. Samkvæmt lögregluskýrslu kvaðst stefnandi hafa ekið á um 80-90 km/klst. Hann kvartaði undan eymslum í baugfingri og vísifingri hægri handar og hægra læri. Stefnandi fór sjálfur á sjúkrahús Akraness til skoðunar eftir slysið.

Bifhjólið BP-021 var tryggt lögboðinni slysatryggingu ökumanns, skv. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, hjá stefnda á slysdegi.

Í bráðasjúkraskrá Heilbrigðisstofnunar Vesturlands vegna komu stefnanda á slysdegi segir að hann hafi haft verk í hægri vísifingri og hægra læri. Stefnandi var greindur með tognun á fingrum og mar og yfirborðsáverka á mjöðm/læri.

Stefnandi kveður að eftir því sem liðið hafi frá slysinu hafi komið fram verkir í hálsi, hægri öxl og herðum. Hann hafi strax tengt verkina við slysið. Stefnandi leitaði til S-kk-ef S-kk-ef heilsunuddara 14. og 28. júní 2007 vegna einkenna sinna og var til meðferðar hjá honum einu sinni til tvisvar sinnum á ári eftir það.

Samkvæmt áverkavottorði frá Heilbrigðisstofnun Vesturlands leitaði stefnandi til læknis vegna verkja í hægri öxl í október 2010 sem hann tengdi við slysið 2007. Hann leitaði aftur til læknis í nóvember 2011 vegna verkja í hægri öxl sem hann tengdi aftur við slysið 2007. Í júlí 2012 ritaði R-kk-nf Þ-kk-nf heilsugæslulæknir starfshæfnisvottorð, þar sem fram kemur að stefnandi geti ekki unnið erfið störf sem reyni á hægri öxl. Loks segir í áverkavottorðinu að nú þegar sex ár séu liðin frá mótorhjólaslysi hafi stefnandi enn einkenni frá hægri öxl og hálsi. Ljóst sé að hann sitji uppi með verulegar afleiðingar vegna áverka á hægri öxl. Nær útilokað sé að hann muni hljóta fullan bata og ljóst að hann muni ekki með góðu móti geta unnið erfið störf.

Stefnandi leitaði til B-kk-ef J-kk-ef bæklunarskurðlæknis í október 2010. Í vottorði hans, dags. 5. desember 2010, kemur fram að stefnandi hafi kvartað undan verkjum í hálsi hægra megin og í hægri öxl og þessi einkenni geri honum erfitt fyrir í starfi sínu sem lögreglumaður. Hann hafi skoðað hann 28. október og 2. desember 2010 og greint hann með tognun á hálshrygg og á hægri öxl.

Stefnanda leitaði einnig til S-kk-ef S-kk-ef bæklunarskurðlæknis. Samkvæmt vottorði hans, dags. 18. maí 2011, sprautaði hann bólgueyðandi og deyfandi lyfi í háls og herðar stefnanda 14. febrúar 2011. Við skoðun skömmu síðar virtist þetta hafa hjálpað stefnanda þótt hann hafi enn fundið fyrir verkjum við áreynslu. Þá kemur fram í vottorðinu að stefnandi hafi fengið slink á hálsinn og áverka á hægri öxl ásamt yfirborðsáverka á læri og hægri vísfingur við slysið.

Með matsbeiðni, dags. 25. maí 2011, óskuðu stefnandi og stefndi í sameiningu eftir áliti I-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns og H-kk-ef B-kk-ef bæklunarlæknis á nánar tilgreindum atriðum varðandi afleiðingar bifhjólaslyssins. Það var niðurstaða matsgerðar þeirra, dags. 14. júlí 2011, ekki væru orsakatengsl á milli einkenna stefnanda í hálsi, öxl og herðum og slyssins þann 27. maí 2007. Varanleg örorka og varanlegur miski voru því metin engin.

Stefnandi leitaði til A-kk-ef K. K-kk-ef bæklunarlæknis þann 21. febrúar 2012. Í vottorði læknisins, dags. 27. ágúst 2012, kemur m.a. fram að hann hafi gert speglunaraðgerð á stefnanda 29. mars 2012. Gerð var axlardeyfing, speglun og losun á klemmu í öxlinni ásamt því að fræstur var ysti hlutinn af viðbeininu til þess að auka liðbilið þar. Í framhaldi af aðgerðinni fór stefnandi í sjúkraþjálfun auk þess að fara í reglulegt eftirlit til læknisins. Í vottorðinu kemur m.a. fram „Undirritaður getur ekki skýrt af hverju S-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf leitar ekki fyrr til læknis vegna verkja í hálsinum og hægri öxlinni. Hins vegar tel ég ekki hægt með öllu að útiloka, í ljósi að um háorku áverka er að ræða og höggið kemur á hægri hliðina, að þessi vandamál gætu hafa komið upp í kjölfar slyssins. Þó svo háls- og axlarvandamál hafi ekki verið metið sérstaklega strax á slysdegi, er vel þekkt að slík vandamál geta komið upp síðar.“

Í kjölfar framangreindrar aðgerðar óskaði stefnandi eftir því við stefnda að aflað yrði nýs mats á afleiðingum bifhjólaslyssins. Stefndi hafnaði þeirri beiðni. Af þeim sökum krafðist stefnandi dómkvaðningar matsmanna, samkvæmt XII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, í Héraðsdómi Reykjavíkur 12. nóvember 2012.

Þann 18. nóvember 2012 varð stefnandi fyrir vinnuslysi við störf sín sem lögreglumaður er hann lenti í átökum við mann á slysadeild Landspítalans. Í vottorði slysadeildar, dags. 18. desember 2012, segir að stefnandi hafi fengið hnykk á hægri öxl og hægra megin á hálsinn og í framhaldinu vaxandi verk hægra megin í hálsi og yfir hægri öxl með dofatilfinningu og máttleysi í hægri griplim. Stefnandi var greindur með tognun og ofreynslu á hálshrygg og tognun á öxl og upphandlegg. Í vottorðinu er getið um endurkomu stefnanda vegna þessa slyss 28. nóvember 2012 og hann hafi þá fengið sprautu í hægri öxlina.

Stefnandi leitaði aftur til A-kk-ef K. K-kk-ef bæklunarskurðlæknis vegna vinnuslyssins. Samkvæmt vottorði hans, dags. 4. nóvember 2013, leitaði stefnandi þangað 30. nóvember 2012 vegna áverka á hægri öxl og hálsi ásamt verkjavandamálum sem hafi gert hann óvinnufæran. Var stefnandi greindur með tognun í hálsi og axlaráverka. Þá kemur fram í vottorðinu að stefnandi hafi verið orðinn góður af fyrri áverkum og því séu meiri líkur en minni á því að versnun sé að rekja til vinnuslyssins.

Þann 11. janúar 2013 voru G-kk-nf L-kk-nf bæklunarlæknir og E-kk-nf E-kk-nf Þ-kk-nf lektor dómkvaddir til að meta afleiðingar bifhjólaslyssins. Í matsgerð þeirra, dags. 10. maí 2013, segir að samkvæmt gögnum málsins hafi stefnandi ekki neina sögu um áverka eða verki í hægri öxl fyrr en eftir umferðarslysið 27. maí 2007. Áverkar hans séu í samræmi við atvikalýsingu af slysinu. Þeir telji því áverka stefnanda að rekja til slyssins. Töldu þeir varanlegan miska stefnanda vera 8 stig og varanlega örorku hans 10%.

Með bréfi, dags. 21. maí 2013, til stefnda krafðist stefnandi skaðabóta í samræmi við matsgerð dómkvaddra matsmanna. Stefndi hafnaði kröfunni með tölvuskeyti, dags. 5. mars 2014, þar sem fram kom að hann féllist ekki á niðurstöðu dómkvaddra matsmanna og vísaði til þess að fyrir lægi að stefnandi hefði hlotið áverka á hægri öxl í vinnuslysi 18. nóvember 2012, en upplýsingar um þann áverka hafi ekki legið fyrir við matsfund 13. febrúar 2013.

Stefnandi varð aftur fyrir vinnuslysi við skyldustörf sín 2. desember 2013 en í tilkynningu um slysið kemur fram að hann hafi verið að hlaupa niður stiga, ætlað að stöðva sig og gripið í handrið á stigapalli. Við það hafi hann fengið slink á öxl og í kjölfarið verið greindur með tognun á slysadeild. Þá lenti stefnandi enn í vinnuslysi 4. mars 2014 við harkalega handtöku þar sem stefnandi fann fyrir verk í hálsi.

Í þinghaldi í máli þessu19. desember 2014 voru, að kröfu stefnda, dómkvaddir þrír yfirmatsmenn, S-kk-nf B-kk-nf og Á-kk-nf K-kk-nf bæklunarskurðlæknar og S-kk-nf B. H-kk-nf hæstaréttarlögmaður. Það er niðurstaða yfirmatsgerðar þeirra, dags. 27. apríl 2015, að minni líkur séu en meiri á því að orsakatengsl séu á milli umferðarslyssins 27. maí 2007 og þeirra líkamseinkenna sem hrjái stefnanda í dag.

II

Stefnandi telur að greiðsluskylda stefnda samkvæmt umferðarlögum nr. 50/1987 og skaðabótalögum nr. 50/1993 sé skýr. Stefndi hafi neitað að greiða stefnanda þær skaðabætur sem hann eigi rétt til. Vinnuslys stefnanda í nóvember 2012 og ætlaðar afleiðingar þess hafi ekki þýðingu við mat á afleiðingum bifhjólaslyssins 27. maí 2007 sem dómkvöddum matsmönnum hafi verið falið að meta. Ástæða þess sé fyrst og fremst sú að í fyrirliggjandi læknisvottorðum B-kk-ef J-kk-ef, S-kk-ef S-kk-ef og A-kk-ef K-kk-ef frá árunum 2010-2011 og ágústmánuði 2012 sé einkennum stefnanda vegna bifhjólaslyssins lýst á sama hátt og í matsgerð dómkvaddra matsmanna. Þessum einkennum, einkum frá hægri öxl, sé einnig lýst í matsgerð H-kk-ef B-kk-ef læknis og I-kk-ef S-kk-ef hrl.

Stefnandi telji niðurstöður í matsgerð dómkvaddra matsmanna, G-kk-ef L-kk-ef bæklunarlæknis og E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef lektors, vera mun betur rökstuddar og ítarlegri um þau atriði er máli skipti en í matsgerð I-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns og H-kk-ef B-kk-ef bæklunarlæknis, auk þess sem dómkvaddir matsmenn hafi haft gögn undir höndum sem hafi ekki legið fyrir þegar mat I-kk-ef og H-kk-ef hafi farið fram, svo sem vottorð A-kk-ef K-kk-ef frá 27. ágúst 2012.

Stefnandi byggir kröfu sína um skaðabætur á 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og ákvæðum skaðabótalaga nr. 50/1993. Útreikningur aðal- og varakröfu byggist á ákvæðum skaðabótalaga og niðurstöðum í matsgerð dómkvaddra matsmanna. Bifhjólið BP-021, sem stefnandi hafi ekið á slysdegi, hafi verið tryggt lögboðinni slysatryggingu ökumanns, skv. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, hjá stefnda. Stefndi beri því greiðsluskyldu vegna afleiðinga slyssins.

Stefnandi krefjist skaðabóta skv. 3. gr. skaðabótalaga, bóta fyrir varanlegan miska skv. 4. gr. skaðabótalaga og bóta fyrir varanlega örorku skv. 5.-7. gr. skaðabótalaga. Munur á aðal- og varakröfu stefnanda skýrist af ólíkum forsendum við útreikning skaðabóta fyrir varanlega örorku. Í aðalkröfu sé miðað við meðallaun innan Landssambands lögreglumanna á slysárinu, þ.e. 2007, en varakrafa taki mið af launatekjum stefnanda árið 2008. Kröfur fyrir þjáningar skv. 3. gr. skaðabótalaga og fyrir varanlegan miska skv. 4. gr. laganna séu þær sömu í aðal- og varakröfu.

Stefnukrafan sundurliðist með eftirfarandi hætti:

1. Þjáningabætur, skv. 3. gr., sbr. 15. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna hafi stefnandi verið veikur í skilningi 3. gr. skaðabótalaga í 144 daga. Krafa stefnanda vegna þessa sé því 144 x 1730 (700 x 8109/3282) eða samtals 249.120 krónur.

2. Bætur fyrir varanlegan miska skv. 4. gr., sbr. 15. gr., skaðabótalaga. Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna sé varanlegur miski stefnanda skv. 4. gr. skaðabótalaga 8 stig. Krafa stefnanda vegna þessa sé því 8% x 9.883.000 (4.000.000 x 8109/3282) eða samtals 790.640 krónur.

3. Bætur fyrir varanlega örorku skv. 5.-7. gr. skaðabótalaga. Stefnandi sé fæddur árið 1985 og hafi því verið 22 ára á slysdegi. Hann hafi lokið hefðbundnu grunnskólanámi árið 2001 og eftir það farið í Fjölbrautaskólann á Akranesi en ekki lokið námi til stúdentsprófs. Hann hafi lokið þriggja mánaða einkaþjálfaranámi á vegum World Class í desember 2006. Samhliða námi hafi hann starfað við ýmis sumar- og hlutastörf eins og sjá megi á staðgreiðsluskrám hans.

Í janúar 2007 hafi stefnandi hafið störf í lögreglunni á Akranesi. Allt frá þeim tíma hafi hann starfað sem lögreglumaður, fyrst á Akranesi, síðan á Ísafirði og nú í Reykjavík. Stefnandi hafi sótt um nám í Lögregluskóla ríkisins á fyrri hluta ársins 2007, en umsóknarfresti hafi lokið 23. apríl 2007. Stefnandi hafi staðist inntökupróf skólans og útskrifast árið 2008. Samhliða hafi hann starfað hjá lögreglunni á Akranesi. Á slysdegi hafi stefnandi því unnið í a.m.k. fimm mánuði sem lögreglumaður, auk þess sem hann hafi þá þegar sótt um inngöngu í Lögregluskóla ríkisins. Hugur stefnanda hafi því staðið til lögreglustarfa nánast frá því að hann hafi byrjað að vinna hjá lögreglunni á Akranesi. Hann hafi á þessum tíma ekki markað sér neinn annan framtíðarstarfsvettvang og hugur hans hafi ekki staðið til frekari menntunar, að Lögregluskóla ríkisins undanskildum.

Við útreikning skaðabóta fyrir varanlega örorku stefnanda sé ekki unnt að miða við launatekjur hans síðustu þrjú almanaksár fyrir slysið, sbr. meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Árin 2004-2006 hafi stefnandi stundað nám í Fjölbrautaskólanum á Akranesi og aðeins unnið hlutastörf með náminu. Laun hans á þessu tímabili hafi því verið mjög lág. Launatekjur hans þessi ár gefi ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Vegna þessa telji stefnandi að við útreikning skaðabóta fyrir varanlega örorku eigi að styðjast við heimild í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og ákvarða árslaun sérstaklega, enda hafi aðstæður hans á viðmiðunarárunum verið óvenjulegar í skilningi ákvæðisins. Aðstæður þessar leiði til þess að árslaun síðustu þriggja ára fyrir slys séu ekki réttur mælikvarði á líklegar framtíðartekjur tjónþola, heldur sé annar mælikvarði réttari. Stefnandi telji að útreikningur skaðabóta fyrir varanlega örorku eigi að taka mið af nýjum aðstæðum og framtíðarstarfsvettvangi hans, enda sé það réttasti mælikvarðinn á líklegar framtíðartekjur hans. Við útreikning skaðabóta fyrir varanlega örorku skuli því miðað við meðallaun (heildarlaun) innan Landssambands lögreglumanna slysárið 2007 eða 5.363.784 krónur (446.982 x 12). Uppreiknuð með launavísitölu og að viðbættu 8% framlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð, sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, séu árslaunin 7.873.315 krónur (5.363.784 x 433,7 / 319,1 x 1,08).

Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna sé varanleg örorka stefnanda 10%. Stöðugleikatímapunktur sé 19. ágúst 2012. Þá hafi stefnandi verið 26 ára og 300 daga gamall. Margfeldisstuðull skv. 6. gr. skaðabótalaga sé því 14,233 (14,567 – 14,161 = 0,406 x 300/365 = 0,334, 14,567 - 0,334 = 14,233). Krafa stefnanda vegna þessa nemi því 7.873.315 x 14,233 x 10% = 11.206.089 krónur.

Verði ekki fallist á framangreint árslaunaviðmið telji stefnandi rétt að litið sé til tekna hans árið 2008 við útreikning skaðabóta fyrir varanlega örorku. Það ár hafi hann fullnýtt starfsgetu sína til lögreglustarfa alla mánuði ársins. Heildartekjur hans það ár hafi numið 4.359.296 krónum. Uppreiknaðar með launavísitölu og að viðbættu 8% framlagi atvinnurekanda í lífeyrissjóð, sbr. 1. mgr. 7. gr., séu árslaunin 5.918.484 krónur (4.359.296 x 433,7 / 345 x 1.08).

Varakrafa stefnanda vegna varanlegrar örorku nemi því 5.918.484 x 14,233 x 10 = 8.423.778 krónum.

Aðalkrafa stefnanda sé samtals 12.245.849 krónur og sundurliðist þannig:

1. Þjáningabætur kr. 249.120,-

2. Bætur vegna varanlegs miska kr. 790.640,-

3. Bætur vegna varanlegrar örorku kr. 11.206.089,-

Samtals kr. 12.245.849,-

Varakrafa stefnanda sé samtals 9.463.538 krónur og sundurliðist þannig:

1. Þjáningabætur kr. 249.120,-

2. Bætur vegna varanlegs miska kr. 790.640,-

3. Bætur vegna varanlegrar örorku kr. 8.423.778,-

Samtals kr. 9.463.538,-

Stefndi hafi ekki fallist á niðurstöðu dómkvaddra matsmanna þar sem hann hafi ekki talið upplýsingar um áverka er stefnandi hafi orðið fyrir í vinnuslysi 18. nóvember 2012 hafa legið fyrir við matsfund 13. febrúar 2013 og því væri í niðurstöðu matsins ekki greint á milli afleiðinga hvors atburðar fyrir sig. Stefnandi geti ekki fallist á þessa afstöðu stefnda. Einkennum stefnanda vegna bifhjólaslyssins sé lýst með sama hætti í læknisvottorðum B-kk-ef J-kk-ef, S-kk-ef S-kk-ef og A-kk-ef K-kk-ef og í matsgerð dómkvaddra matsmanna. Þá sé þessara einkenna frá hægri öxl einnig getið í lýsingu H-kk-ef B-kk-ef bæklunarlæknis eftir læknisskoðun á matsfundi 27. maí 2011. Öll þessi læknisfræðilegu sönnunargögn séu frá því áður en stefnandi hafi orðið fyrir meiðslum 18. nóvember 2012. Niðurstaða matsgerðar dómkvaddra matsmanna um afleiðingar bifhjólaslyssins standi því óhögguð án tillits til hugsanlegra afleiðinga vinnuslyss 18. nóvember 2012.

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að ósannað sé að orsakasamband sé á milli einkenna stefnanda og umferðarslyssins 27. maí 2007. Ætlað tjón stefnanda sé því með öllu ósannað. Matsgerð dómkvaddra matsmanna sé sérstaklega mótmælt sem sönnun á þeim orsakatengslum sem séu nauðsynleg til þess að bótaréttur til handa stefnanda geti talist vera fyrir hendi.

Ekki verði ráðið af dómaframkvæmd að gerðar séu vægari sönnunarkröfur að einhverju leyti í líkamstjónamálum en í öðrum skaðabótamálum hvað varði orsakatengsl milli atburðar og tjóns. Það dugi ekki til sönnunar um orsakatengsl að hugsanlega geti verið um að ræða slík tengsl heldur verði þau að vera sönnuð og í öllu falli meiri líkur en minni fyrir því að orsakatengsl séu í raun og veru fyrir hendi. Við mat á því hvort svo sé verði að líta til þeirra læknisfræðilegu gagna sem liggi fyrir í málinu. Við sönnunarmat í því sambandi vegi þungt hvort samtímagögn séu til staðar og hvenær viðkomandi einkenni hafi sannanlega komið fram. Síðari tíma frásögn aðila um atvik og einkenni í þessu sambandi hafi ekki sönnunargildi, nema að því leyti sem hún sé aðila í óhag.

Að mati stefnda vanti mikið upp á að meiri líkur en minni séu fyrir því að stefnandi hafi í raun hlotið umstefnda áverka, þ.e. áverka á öxl sem hann hafi farið í aðgerð vegna í mars 2012 og hálstognun, í umferðarslysinu 27. maí 2007. Engin samtímagögn liggi fyrir um slíka áverka í kjölfar umferðarslyssins. Í komu stefnanda á slysadeild samdægurs hafi hann kvartað yfir verk í hægri vísifingri og hægra læri og verið greindur með tognun á fingrum og yfirborðsáverka á mjöðm/læri. Áverkar á hálsi eða öxl hafi ekki verið greindir, enda hafi stefnandi ekki kvartað yfir neinu slíku.

Samkvæmt sjúkraskrá hafi stefnandi leitað aftur á heilsugæsluna vegna slyssins 21. júní 2007, um þremur vikum síðar, og þá vegna verkja í hægra hné. Þar hafi ekki verið minnst á einkenni í öxl eða hálsi. Stefnanda hafi verið ráðlagt að leita til bæklunarlæknis vegna hnésins, sem hann hafi gert 5. júlí 2007.

Það sé fyrst við komu á heilsugæslu 19. október 2010, eða um þremur og hálfu ári eftir umferðarslysið, sem stefnandi hafi nefnt verk í hægri öxl. Ekki hafi verið minnst á verk í hálsi fyrr en með vottorði B-kk-ef J-kk-ef sem hafi skoðað stefnanda 28. október og 2. desember 2010. Samtíma læknisfræðileg gögn um umstefnd einkenni stefnanda skorti þannig með öllu. Afar litlar líkur séu því á að þau einkenni sé að rekja til umferðarslyssins, eins og komi fram í matsgerð þeirra H-kk-ef B-kk-ef og I-kk-ef S-kk-ef. Síðari læknisvottorð og matsgerðir byggist eingöngu á frásögn stefnanda sjálfs en ekki læknisfræðilegum gögnum um einkenni í kjölfar slyssins. Orsakatengslin séu þannig með öllu ósönnuð.

Stefndi mótmæli því sérstaklega að byggt verði á matsgerð dómkvaddra matsmanna, enda komi þar skýrt fram að niðurstaða þeirra byggist ekki á læknisfræðilegum gögnum heldur eingöngu frásögn stefnanda sjálfs af slysinu og áverkum í kjölfarið sem matsmenn telji trúverðuga. Frásögn stefnanda skorti hins vegar alla stoð í fyrirliggjandi læknisfræðilegum samtímagögnum. Það að þurfa ekki að leita læknis vegna einkenna í um þrjú og hálft ár lýsi ekki trúverðugleika þess að einkenni sé að rekja til slyssins heldur bendi til þess að áverkana sé að rekja til einhvers annars í lífi stefnanda en umferðarslyssins.

Stefnandi hafi sótt um nám í Lögregluskóla ríkisins og verið talinn hæfur sem nemi þar 14. júní 2007, m.a. á grundvelli læknisvottorðs. Vottorðið liggur ekki fyrir í málinu en ætla megi að þar sé vottað um fullnægjandi líkamlegt heilbrigði stefnanda. Staðhæfingar um verki í hálsi og hægri öxl fljótlega í kjölfar slyssins, bæði hjá matsmönnum og læknum, standist þannig engan veginn.

Axlar- og hálseinkenni sem þessi séu alls ekki sértæk fyrir umferðarslys eins og það sem stefnandi hafi lent í. Slík einkenni geti auðveldlega stafað af ýmsum öðrum ástæðum og atvikum í lífi stefnanda, til að mynda vinnu og líkamsbeitingu almennt. Stefnandi hafi stundað kraftlyftingar og aðra líkamsrækt af kappi og megi allt eins gera ráð fyrir því að þessi einkenni sé að rekja til þess. Möguleg orsakatengsl á milli einkenna stefnanda um þremur og hálfu ári eftir umferðarslysið og þess slyss séu þannig mjög fjarlæg og í raun óraunhæft að halda þeim fram.

Stefndi byggi sýknukröfu sína einnig á því að óháð álitaefninu um orsakatengsl þá sé sérhver krafa stefnanda vegna umferðarslyssins fallin niður fyrir fyrningu samkvæmt fjögurra ára reglu 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Bótakröfur samkvæmt 92. gr. umferðarlaga fyrnist á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs er kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Umferðarslysið hafi átt sér stað 27. maí 2007. Stefnandi hafi leitað á slysadeild samdægurs, þar sem greindir hafi verið tilteknir áverkar. Engin gögn séu til um frekari læknisheimsóknir eða meðferðir vegna þeirra áverka sem sannanlega sé að rekja til umferðarslyssins. Verði því að ganga út frá því að stefnanda hafi þá þegar verið orðið kunnugt um mögulega kröfu í skilningi ákvæðisins eða verið það skömmu eftir slysið. Upphaf fyrningarfrests hafi því verið í ársbyrjun 2008 og sérhver bótakrafa vegna slyssins þannig fyrnd í árslok 2011. Jafnvel þótt rétt þyki að gefa stefnanda lengri tíma til að gera sér grein fyrir mögulegri kröfu og líta svo á að upphaf fyrningar sé ári síðar, hafi fyrningarfrestur samt verið liðinn er mál þetta hafi verið höfðað. Hverfandi líkur séu á því að þeir áverkar sem séu grundvöllur stefnukröfunnar hafi fyrst komið fram rúmlega þremur árum eftir slysið heldur megi ganga út frá því að einkennin hafi komið fram strax eða í það minnsta skömmu eftir slysið. Stefnanda hafi þannig verið kunnugt um kröfu sína í skilningi ákvæðisins fljótlega eftir slysið og fyrningarfrestur byrjað að líða þá. Dráttur tjónþola á að leita til læknis vegna áverka verði ekki til þess að fresta upphafi fyrningarfrests.

Verði ekki fallist á sýknukröfu krefjist stefndi lækkunar stefnukrafna. Krafan byggist á því að mögulegar afleiðingar umferðarslyssins séu of hátt metnar í matsgerð dómkvaddra matsmanna sem lögð sé til grundvallar stefnukröfum.

Stefndi telji matið gallað að því leyti að þar sé ekki tekið mið af vinnuslysi stefnanda 18. nóvember 2012 og einkenna sem sé að rekja til þess. Í matsgerðinni sé þannig ranglega miðað við að öll einkenni stefnanda sé að rekja til umferðarslyssins þótt hann hafi í vinnuslysinu hlotið áverka á sömu líkamshlutum og kvarti yfir sambærilegum einkennum eftir það. Af þessu leiði að dómkvatt mat sé augljóslega rangt og afleiðingar umferðarslyssins þar verulega ofmetnar.

Þegar stefnandi hafi orðið fyrir vinnuslysinu hafi hann þegar óskað dómkvaðningar matsmanna vegna umferðarslyssins. Matsfundur hafi verið haldinn 13. febrúar 2013, eftir að vinnuslysið hafi átt sér stað. Í vinnuslysinu hafi stefnandi orðið fyrir áverka á hægri öxl og hægra megin á hálsi, eða á sömu líkamshlutum og í umferðarslysinu. Skýrt komi fram að stefnandi hafi áður haft einkenni frá hægri öxl, en eftir aðgerð í mars 2012 hafi hann verið orðinn góður, enda fullvinnandi. Við vinnuslysið hafi hann því fengið áverka á ný á hægri öxl og til standi að hann fari í aðgerð. Megi því ætla að mikilvægt hefði verið fyrir dómkvadda matsmenn að hafa upplýsingar um vinnuslysið til þess að geta lagt mat á mögulegar afleiðingar umferðarslyssins.

Ekki sé að sjá að stefnandi hafi upplýst matsmenn um vinnuslysið eða áverka sem hann hlaut þar. Vinnuslyssins sé ekki getið í kafla matsgerðar um heilsufar eftir umferðarslysið og ekki sé að finna upplýsingar um gögn vegna þess í upptalningu gagna sem matsmenn höfðu við vinnslu matsins. Því megi vera ljóst að niðurstaða matsgerðarinnar taki mið af áverkum stefnanda vegna vinnuslyssins en greini ekki á milli afleiðinga hvors slyss fyrir sig. Þetta leiði til þess að matið sé ónothæft sem grundvöllur stefnukröfu í málinu, enda séu ekki lagaskilyrði fyrir því að stefnandi fái vinnuslysið bætt úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt umferðarlögum. Niðurstaða matsins sé þannig of há og beri að lækka stefnukröfur til samræmis við lægra mat.

Varakrafan byggist jafnframt á því að ekki komi til álita að beita undantekningu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um árslaunaviðmið vegna varanlegrar örorku heldur beri að nota aðalreglu 1. mgr. 7. gr. og miða við meðaltekjur stefnanda síðustu þrjú árin fyrir slys. Stefndi telji ekki skilyrði til undantekningar, enda varla hægt að telja það óvenjulegar aðstæður að stunda nám og vinna með því. Í öllu falli telji stefndi að ef beita á undantekningu 2. mgr. 7. gr. komi ekki annað til álita en miða við laun stefnanda árið 2007.

Stefndi mótmæli vaxtakröfu stefnanda og telji dráttarvexti ekki eiga rétt á sér fyrr en frá dómsuppsögu. Fyrr liggi ekki fyrir hvort til staðar sé krafa sem stefnandi geti átt á hendur stefnda og þannig ekki efni til að dráttarvextir geti fallið á fyrr en sú krafa sé vanefnd.

VI

Stefnandi lenti í umferðarslysi er hann ók bifhjóli 27. maí 2007. Stefnandi reisir dómkröfur sínar á því að hann búi við verki í hálsi og hægri öxl, sem hamli honum í starfi, sem rekja megi til umferðarslyssins. Ágreiningur málsaðila lýtur einkum að því hvort orsakatengsl milli slyssins og framangreindra einkenna stefnanda séu sönnuð. Það hvílir á stefnanda að sanna að slík orsakatengsl séu til staðar í samræmi við almennar reglur um sönnunarbyrði. Verður ekki gerð sú krafa að hafið sé yfir allan vafa að einkenni stefnanda sé að rekja til slyssins, en hann verður að leiða þær líkur að því að meiri líkur séu til þess en minni.

Í málinu liggja fyrir ýmis gögn um umferðarslys stefnanda og afleiðingar. Við mat á því hvort nægilega hafi verið sýnt fram á orsakatengsl milli slyssins og þeirra einkenna sem stefnandi byggir á að hann búi við í kjölfar þess verður að líta heildstætt til allra fyrirliggjandi gagna um atvikið, þess hvenær einkenni komu fram og hvernig þau hafa þróast, hvort einhver slík einkenni hafi áður greinst hjá stefnanda og hvort aðrar skýringar á einkennunum séu líklegri en umferðarslysið.

Í lögregluskýrslu vegna umferðarslyssins, dags. 27. maí 2007, kemur fram að stefnandi telji sig hafa ekið á um 80-90 km hraða á klst. er hann hafi lent á ójöfnu á veginum. Hjólið hafi tekið að rása og stefnandi kastast af því, en hjólið hefði lent utan vegar. Fram kemur að hjólið hafi verið töluvert skemmt og stefnandi hafi sjálfur fjarlægt það af vettvangi. Hann hafi þar kvartað undan eymslum í baugfingri og vísifingri hægri handar, auk eymsla í hægra læri og í framhaldi farið sjálfur á sjúkrahús til skoðunar. Frekari gögn liggja ekki fyrir um slysið sjálft en af þessu virðist sem stefnandi hafi skollið fremur harkalega í jörðina og hlotið af einhverja áverka. Engin lýsing liggur fyrir á því hvernig stefnandi lenti, en hann hefur sjálfur borið því við að hafa lent á hægri öxl eða hægri hlið. Í vottorði frá Heilbrigðisstofnun Vesturlands, dags. 29. maí 2007, vegna komu stefnanda á slysdegi, segir að hann hafi ekki verið á mikilli ferð þegar hann hafi misst stjórn á hjólinu. Hann hafi verið í leðurgalla sem hafi eyðilagst og með hjálm á höfðinu. Því er lýst að stefnandi hafi kvartað undan verk í vísifingri hægri handar og hægra læri og verið greindur með tognun á fingrum og mar og yfirborðsáverka á mjöðm/læri. Í framangreindum gögnum kemur ekkert fram um áverka á borð við þá sem stefnandi kvartar undan í dag. Hins vegar er ekki hægt að útiloka að þeir hafi komið fram síðar.

Stefnandi kveður verki í hálsi, hægri öxl og herðum hafa farið að koma fram eftir því sem liðið hafi frá slysinu og hann hafi strax tengt þessa verki við slysið. Hann hafi þá leitað til heilsunuddara. Í vottorði S-kk-ef S-kk-ef heilsunuddara, dags. 15. ágúst 2012, kemur fram að stefnandi hafi leitað til hans vegna verkja í öxl eftir mótorhjólaslys í maí 2007 og er þar lýst meðhöndlun hans. Í tölvuskeyti S-kk-ef, dags. 13. febrúar 2013, kemur fram að eftir athugun á tímaskrift geti hann upplýst að stefnandi hafi komið til hans 14. og 28. júní 2007 og hann hafi komið til hans einu sinni til tvisvar sinnum á ári eftir það vegna sama verks.

Í sjúkraskrá stefnanda frá Heilbrigðisstofnun Vesturlands fyrir tímabilið 23. ágúst 2003 til 20. nóvember 2010 kemur fram að stefnandi hafi næst leitað þangað 21. júní 2007. Kvartaði hann þá undan verk í hægra hné sem hann rakti til umferðarslyssins þremur vikum áður. Fram kemur að stefnandi hafi getið þess að hann hafi verið að lyfta mikið undanfarið þar sem hann sé að hefja nám í Lögregluskólanum eftir þrjá mánuði og þurfi að vera í góðu líkamlegu formi. Var stefnanda vísað til bæklunarlæknis og fékk tíma hjá honum 5. júlí sama ár. Í skránni segir um skoðun sérfræðilæknisins að stefnandi hafi leitað til hans vegna verkja í báðum hnjám, en aðallega því hægra. Hann hafi lent á hægri hlið í umferðarslysinu og marist á hægra læri og síðan haft óþol, einkum á kvöldin við að leggjast. Þá leitaði stefnandi til heilbrigðisstofnunarinnar 11. júlí 2008 vegna verks í olnboga sem hefði komið fram við upphífingar daginn áður. Þann 16. júní 2010 kom stefnandi á stofnunina á ný og þá vegna vöðvabólgu í herðum, öxlum og hnakka sem hefði varað í nokkra mánuði en verið slæm sl. fimm daga. Kvaðst hann vera með bólguverk, kominn með höfuðverk og vægar sjóntruflanir. Kom fram að hann hafi þurft að fara heim úr vinnu daginn áður vegna þessa, en hann væri í stífri líkamsrækt. Var stefnanda ráðlögð sjúkraþjálfun og sjúkranudd. Stefnandi kom enn á heilbrigðisstofnunina 19. október 2010 og kvartaði þá undan verk í öxl annað slagið sem hann sagði tengjast slysi sem hann hefði lent í þremur árum áður. Þá kom fram að hann væri duglegur að æfa líkamsrækt og verkurinn truflaði hreyfingar á hægri öxl. Taldi læknir um að ræða tognun og ráðlagði stefnanda að draga úr æfingaálagi. Þá leitaði stefnandi að lokum á heilbrigðisstofnunina 20. nóvember 2010 vegna verks í vinstri brjóstvöðva eftir armbeygjur og kemur fram að stefnandi sé í mjög mikilli líkamsrækt og kraftlyftingum. Stefnanda var ráðlögð hvíld og aðstoð við að losa út vaxtarræktarstera.

Í áverkavottorði, dags. 26. september 2013, kemur fram að stefnandi hafi jafnframt leitað læknis vegna verkja í hægri öxl í nóvember 2011. Þá hafi starfshæfnisvottorð verið ritað fyrir hann í júlí 2012 þar sem fram komi að hann geti ekki unnið störf þar sem reyni á hægri öxl.

Í framangreindum gögnum frá Heilbrigðisstofnun Vesturlands kemur þannig fram að stefnandi hafi leitað þangað nokkrum sinnum frá slysinu í maí 2007 vegna ýmissa stoðkerfisvandamála. Það er þó ekki fyrr en 19. október 2010 sem stefnandi kvartar fyrst undan verk í hægri öxl og tengir við slysið, en þá eru liðin um þrjú ár og fimm mánuðir frá slysinu.

Í málinu liggja fyrir þrjár matsgerðir um tjón stefnanda vegna umferðarslyssins. Í matsgerð I-kk-ef S-kk-ef hæstaréttarlögmanns og H-kk-ef B-kk-ef bæklunarlæknis, dags. 14. júlí 2011, sem aðilar öfluðu í sameiningu, kemur fram að engin læknisfræðileg vottun liggi fyrir um vandamál stefnanda frá hálsi, öxl og herðum fyrr en meira en þremur árum eftir slysið. Þær breytingar sem hafi sést í liðum, einkenni stefnanda og vægar bólgubreytingar séu ekki svo dæmigerðar fyrir slys að rekja megi þær á þeim grundvelli til slyssins. Verði því ekki ályktað að orsakasamband sé á milli slyssins 27. maí 2007 og einkenna stefnanda frá hálsi, hægri öxl og herðum.

Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna, E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef lögfræðings og G-kk-ef L-kk-ef bæklunarlæknis, dags. 10. maí 2013, telja þeir orsakatengsl vera til staðar. Líta þeir þar til þess að stefnandi hafi ekki neina sögu um áverka á þeim stöðum sem hann kvarti nú undan. Áverkarnir séu í samræmi við atvikalýsingu slyssins, en ljóst sé af lýsingu stefnanda að hann hafi lent á hægri hlið. Stefnandi hafi sannanlega glímt við meiðsl í hægri öxl og hafi gengist undir speglunaraðgerð á öxlinni og er vísað til vottorðs A-kk-ef K. K-kk-ef læknis. Þá hafi stefnandi gengist undir meðferð á hægri öxl hjá sjúkranuddara. Að framangreindu virtu telja matsmenn að áverka stefnanda sé að rekja til slyssins. Fyrir liggur að við gerð framangreindrar matsgerðar höfðu matsmenn ekki upplýsingar um vinnuslys sem stefnandi lenti í 18. nóvember 2012. Fram kom hjá G-kk-þgf L-kk-þgf fyrir dóminum að ólíklegt væri að þær upplýsingar hefðu breytt einhverju þar sem fyrst og fremst hefði verið stuðst við gögn málsins.

Í yfirmatsgerð S-kk-ef B-kk-ef og Á-kk-ef K-kk-ef bæklunarskurðlækna og S-kk-ef B. H-kk-ef hæstaréttarlögmanns, dags. 27. apríl 2015, segir að axlareinkenni eins þau sem hafi greinst hjá stefnanda séu mjög algeng. Í yfirgnæfandi meirihluta séu þau tilkomin án áverka, en ómögulegt sé að sjá hvort svo sé. Ef axlareinkenni stefnanda hefðu orsakast af áverka eða slysi verði áverki, tognun eða mar á lyftihulsu-sina svæði með einhverri blæðingu eða bólgu þegar áverki verði. Við þetta komi fram einkenni fljótlega í kjölfar áverkans. Hvergi í samtímagögnum vegna slyssins sé getið um mögulegan tognunaráverka á hægri öxl og háls þrátt fyrir þrjár læknisskoðanir í kjölfar slyssins. Axlarliður sé hreyfanlegasti liður líkamans og við áverka komi fljótt einkenni þar, auk þess sem enn meira reyni á öxlina við álag eða æfingar. Ekki hafi verið lagðar fram samtímanótur frá heilsunuddara en yfirmatsmenn telji ólíklegt að einkenni frá axlarsvæði sem þarfnist meðferðar heilsunuddara séu á engan hátt tilgreind í mörgum læknisskoðunum á sama tíma. Ólíklegt sé að einkenni sem komi fram í vaxandi mæli rúmum þremur árum eftir slysið geti tengst því. Yfirmatsmenn telji því minni líkur en meiri á því að einkenni stefnanda frá hægri öxl tengist slysinu í maí 2007. Þá sé heldur ekki að finna upplýsingar um einkenni hálstognunar í læknisfræðilegum samtímagögnum frá upphafi slyssins og verði að telja að axlareinkenni sem komið hafi fram rúmum þremur árum eftir slysið hafi gefið leiðniverk upp í hálsinn eins og þekkt sé með einkenni frá axlarhyrnulið. Minni líkur séu því en meiri á því að orsakatengsl séu á milli umferðarslyssins 27. maí 2007 og þeirra líkamseinkenna sem hrjái stefnanda í dag.

Eins og að framan greinir er, við mat á því hvort orsakatengsl séu fyrir hendi í málinu, einkum að líta til framburðar stefnanda sjálfs. Sá framburður hefur hins vegar ekkert vægi án stuðnings annarra gagna, nema að því leyti sem hann er stefnanda óhagstæður, sbr. 50. gr. laga nr. 91/1991. Eins og rakið hefur verið liggja jafnframt fyrir í málinu upplýsingar frá heilsunuddara um að stefnandi hafi leitað til hans vegna verkja í öxl eftir mótorhjólaslys í maí 2007. Við mat á þeim upplýsingum verður að hafa í huga að ekki er um samtímaskráningu að ræða heldur upplýsingar veittar nokkrum árum síðar. Þá liggur fyrir að á sama tíma leitaði stefnandi læknis vegna áverka af völdum slyssins án þess að minnast á einkenni frá axlarsvæði eða hálsi.

Af framangreindu leiðir að engin haldbær samtímagögn liggja fyrir til stuðnings þeirri fullyrðingu stefnanda að þau einkenni sem hann býr við í dag frá hálsi, hægri öxl og herðum hafi komið fram fljótlega í kjölfar umferðarslyssins í maí 2007. Þá liggur fyrir að framangreind einkenni eru þess eðlis að ætla má að þau hefðu átt að koma fram fljótlega eftir slysið. Þar sem meira en þrjú ár liðu frá slysinu þar til stefnandi kvartaði sannanlega yfir verkjum á þessu svæði dregur verulega úr líkum á því að hægt sé að rekja einkennin til þess. Þá eru framangreind einkenni ekki sértæk fyrir slys heldur eru þau, eins og greinir í matsgerð, í yfirgnæfandi meirihluta tilkomin án áverka. Fyrir liggur að stefnandi hefur stundað lyftingar og aðra líkamsrækt af kappi frá því áður en slysið varð. Er ekki hægt að útiloka að það eigi þátt í einkennum stefnanda þótt ekki séu forsendur til þess að meta það.

Með hliðsjón af öllu framangreindu verður talið að stefnandi hafi ekki sýnt fram á að orsakatengsl séu til staðar á milli einkenna þeirra sem krafa hans byggist á og umferðarslyssins 27. maí 2007. Verður stefndi af þeim sökum sýknaður af skaðabótakröfum stefnanda.

Eftir atvikum, og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Dóm þennan kváðu upp B-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari og bæklunarskurðlæknarnir R-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnanda, S-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður.

B-kvk-nf B-kvk-nf

R-kk-nf S-kk-nf

Þ-kk-nf I-kk-nf