E-523/2008

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 29. apríl, er höfðað með stefnu, birtri 25. september 2008, af A-kk-þgf Þ-kk-þgf, kt. 000000-0000, Sómatúni 4, Akureyri, A-kk-þgf J-kk-þgf, kt. 000000-0000, Sómatúni 8, Akureyri, H-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf, kt. 000000-0000, Sómatúni 8, Akureyri og K-kk-þgf B-kk-þgf Á-kk-þgf, kt. 000000-0000, Flögusíðu 2, Akureyri, á hendur Akureyrarbæ, kt. 000000-0000, Geislagötu 9, Akureyri, en fyrir hönd hins stefnda sveitarfélags var stefnt S-kvk-þgf B-kvk-þgf J-kvk-þgf, þáverandi bæjarstjóra. Undir rekstri málsins lézt stefnandinn K-kk-nf B-kk-nf og tók dánarbú hans við aðild málsins.

Dómkröfur

Stefnandi A-kk-nf gerir þá kröfu að stefnda verði gert að greiða sér 529.013 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2007 til greiðsludags.

Stefnandi E-kk-nf og H-kvk-nf gera þá kröfu að stefnda verði gert að greiða sér 660.516 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2007 til greiðsludags.

Stefnandi db. K-kk-ef B-kk-ef gerir þá kröfu að stefnda verði gert að greiða sér 531.503 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2007 til greiðsludags.

Þá krefst hver stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda og að litið verði til skyldu þeirra til greiðslu virðisaukaskatts.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnenda. Til vara krefst stefndi þess að dæmdar bætur verði lækkaðar verulega frá kröfum stefnenda. Í hvorutveggja tilviki krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnenda.

Málavextir.

Í aprílmánuði 2005 var samþykkt deiliskipulag um 2. áfanga Naustahverfis á Akureyri. Í júlí sóktu annars vegar S-kvk-nf M-kvk-nf S-kvk-nf og K-kk-nf B-kk-nf Á-kk-nf og hins vegar stefnendurnir E-kk-nf og H-kvk-nf M-kvk-nf um lóðir í hverfinu. Eftir útdrátt var S-kvk-þgf og K-kk-þgf B-kk-þgf úthlutað lóðinni Sómatúni 4 en stefnendum A-kk-þgf og H-kvk-þgf M-kvk-þgf Sómatúni 8. Var afgreiðslan samþykkt í bæjarstjórn 17. október 2005.

Hinn 24. maí 2006 veitti skipulagsstjóri stefnda byggingarleyfi vegna einbýlishúss á lóðinni Sómatúni 6. Með bréfi til deildarstjóra umhverfisdeildar stefnda, ódagsettu en að sögn stefnenda sentu 31. júlí 2006, mótmælti K-kk-nf B-kk-nf leyfisveitingunni og kvað þar einungis heimilt að reisa einnar hæðar hús. Á fundi umhverfisráðs stefnda hinn 16. ágúst 2006 var athugasemdum hans hafnað. Stefnendurnir E-kk-nf, H-kvk-nf M-kvk-nf og K-kk-nf B-kk-nf kærðu veitingu leyfisins hinn 28. ágúst 2006 til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála þar sem veitt hefði verið leyfi fyrir hærri byggingu en einnar hæðar, eins og gert væri ráð fyrir í skipulagi. Úrskurðarnefndin vísaði kærunni frá með úrskurði hinn 3. október 2006, með því byggingarleyfið hefði ekki hlotið lögbundna staðfestingu sveitarstjórnar.

Í framhaldi af því staðfesti bæjarstjórn byggingarleyfið og kærðu sömu þá að nýju. Hinn 27. október 2006 felldi úrskurðarnefndin byggingarleyfið úr gildi, þar sem leyfið væri ekki í samræmi við gildandi deiliskipulag svæðisins. Í niðurstöðum nefndarinnar segir um það atriði meðal annars að í „sameiginlegum ákvæðum í skilmálum umrædds deiliskipulags [komi] fram að til úthlutunar [hafi verið] 17 einnar hæðar hús af gerðinni H. Þar [komi] og fram í texta undir yfirskriftinni „Byggingar“ að húshæð sé gefin upp sem bindandi hæðafjöldi og hámarkshæð byggingar yfir aðkomukóta. Í sérákvæðum skilmálanna, er [taki] til húsa af gerðinni H, [sé] sagt að um sé að ræða einnar til tveggja hæða einbýlishús með innbyggðum bílgeymslum þar sem landhalli bjóði uppá. Á deiliskipulagsuppdrætti [séu] allar lóðir merktar ákveðnum húsagerðum og hæðafjölda. Samkvæmt uppdrættinum [sé] gert ráð fyrir að á lóðinni Sómatúni 6 skuli rísa einnar hæðar einbýlishús af gerðinni H og [sé] lóðin merkt með sama hætti á mæliblaði. Af greindum skilmálum og skipulagsuppdrætti [verði] ekki annað ráðið en að í umræddu deiliskipulagi felist ákvörðun um húsagerðir og hæðafjölda húsa á einstökum lóðum, enda [sé] enginn fyrirvari á skipulagsuppdrætti eða í skilmálum er bendi til annars. [Verði] að líta svo á að með merkingum lóða á staðfestum deiliskipulagsuppdrætti hafi verið tekin afstaða til þess á hvaða lóðum skipulagssvæðisins væri rétt að heimila byggingu eins til tveggja hæða húsa með tilliti til landhalla. Sú staðreynd að sömu merkingar um húsagerð og hæðafjölda [sé] að finna á mæliblaði umræddra lóða, sem samkvæmt áritun [hafi] síðast [verið] breytt hinn 18. ágúst 2006, [renni] jafnframt stoðum undir þá ályktun. [Verði] og að hafna þeirri túlkun bæjaryfirvalda að í skipulagsskilmálum geti falist heimildir til frávika frá ótvíræðri framsetningu skipulagsuppdráttar.“

Í marz 2007 ákvað bæjarstjórn stefnda að auglýsa nýja deiliskipulagstillögu fyrir Sómatún 4, 6 og 8, og fólst í breytingunni að á lóðunum Sómatúni 4, 6 og 8, „sem eru í gildandi deiliskipulagi húsagerð H1, verða 1-2 hæðir af húsgerð HIII.“ Gerðu fyrrgreind E-kk-nf, H-kvk-nf og K-kk-nf B-kk-nf, ásamt stefnandanum A-kk-þgf, athugasemdir við þá tillögu. Tillagan var samþykkt í bæjarstjórn stefnda hinn 22. maí 2007 og birt í B-deild Stjórnartíðinda í framhaldi af því. Hinn 9. júlí 2007 kærðu fyrrgreind fjögur þá ákvörðun bæjarstjórnar að samþykkja umrædda breytingu deiliskipulags og kröfðust þess að ákvörðunin yrði felld úr gildi. Hinn 23. október 2007 felldi úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála ákvörðun bæjarstjórnar stefnda úr gildi. Segir í úrskurðinum að „[a]thugun á mæliblöðum og gildandi skipulagsuppdrætti svæðisins, með tilliti til landhalla einstakra lóða, [leiði] í ljós að hvergi á skipulagssvæðinu [sé] að finna lóð með sambærilegan landhalla og lóðirnar að Sómatúni 4, 6 og 8 þar sem heimilað [sé] að reisa meira en einnar hæðar hús. Jafnframt [beri] tilvitnuð skipulagsgögn með sér að dæmi [séu] um lóðir með meiri landhalla en fyrrnefndar lóðir, t.d. að Þrumutúni 2 og 4, þar sem einungis [sé] heimilt að reisa einnar hæðar hús eftir umdeilda skipulagsbreytingu. Breyting [taki] þó ekki til þessara lóða sem þó hefði mátt búast við þegar litið [sé] til þeirra röksemda bæjaryfirvalda að í breytingunni felist einungis leiðrétting á mistökum er birtist í misræmi milli skilmála og uppdráttar.“ Þá segir í úrskurðinum, að þegar úthlutað sé lóðum á svæðum þar sem gilt deiliskipulag sé, liggi þegar „fyrir í deiliskipulagi hvaða heimildir [séu] fyrir hendi til nýtingar einstakra lóða og [geti] lóðarhafar ekki vænst þess að fyrra bragði að skipulagi verði breytt varðandi nýtingu og fyrirkomulag bygginga á einstökum lóðum. [Verði] borgarar að geta treyst því að ekki sé ráðist í breytingar á skipulagi nema veigamiklar ástæður eða skipulagsrök mæli með því.“ Loks segir að stefndi hafi fært fram þau rök fyrir hinni kærðu deiliskipulagsbreytingu, að með henni sé verið að leiðrétta misræmi milli skipulagsskilmála og skipulagsuppdráttar þar sem í skilmálum sé heimilað að reisa tveggja hæða hús þegar landhalli leyfi en á uppdrætti hafi lóðir að Sómatúni 4, 6 og 8 verið með merkingu fyrir einnar hæðar hús, þótt landhalli þeirra bjóði upp á stöllun húsa. Með breytingunni sé verið að fyrirbyggja mismunandi túlkun deiliskipulagsskilmála við afgreiðslu mála í hverfinu til framtíðar. Niðurstaða nefndarinnar var, að með vísan til fyrrgreindrar athugunar á skipulagsgögnum, þeirra sjónarmiða sem tíunduð hefðu verið og þess að umrædd breyting hefði „í raun aðeins þýðingu varðandi lóðina að Sómatúni 6“ væru „framkomin rök fyrir umdeildri skipulagsbreytingu ekki haldbær.“

Í málinu liggur fyrir matsgerð K-kk-ef E-kk-ef byggingarverkfræðings og R-x-x Ó-kk-ef B-kk-ef arkitekts, sem að ósk stefnda höfðu verið dómkvaddir til að „meta raunverulegt tjón [lóðarhafa Sómatúns 6] vegna ógildingar byggingarleyfis í tvígang að Sómatúni 6, Akureyri.“ Niðurstaða matsmanna var að sanngjarnt væri að stefndi greiddi lóðarhafanum „9.937.507 krónur með virðisaukaskatti, vegna þess að byggingarleyfi fyrir Sómatún 6 var gert ógilt í tvígang á árunum 2006 og 2007.“ Matsmenn voru hins vegar ekki kvaddir til starfans vegna þessa máls og komu stefnendur þess ekki að matinu.

Málsástæður og lagarök stefnenda

Stefnendur segjast byggja á því, að stefndi beri ábyrgð á því tjóni og kostnaði sem þeir hafi orðið fyrir vegna málsmeðferðar stefnda. Fjárkrafa þeirra sé skaðabótakrafa, reist á meginreglum stjórnsýsluréttar um skaðabótaábyrgð stjórnvalda vegna ólögmætra stjórnvaldsákvarðana og meginreglum skaðabótaréttar um skilyrði skaðabótaskyldu utan samninga, sem og á 33. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997.

Stefnendur segjast byggja á því, að þegar sjálfstæð stjórnsýslunefnd hafi lýst stjórnvaldsákvörðun ógilda og þar með ólögmæta, geti þeir sem fyrir tjóni hafi orðið sókt bætur til þess stjórnvalds er ákvörðunina hafi tekið, að öðrum skilyrðum skaðabótareglunnar uppfylltum. Þá hafi dómstólar í framkvæmd talið sig geta lagt til grundvallar að saknæmisskilyrði sé fullnægt þegar stjórnvöld hafi brotið lög í starfsemi sinni, og segjast stefnendur þar vísa til dóma Hæstaréttar í málum 2003/567, 1955/316 og 1965/773.

Stefnendur segjast byggja á því, að ákvörðunum bæjarstjórnar stefnda og málsmeðferð allri hafi verið verulega áfátt að efni til. Deiliskipulagstillaga hafi einungis tekið til umræddra þriggja lóða og verið í hreinni andstöðu við skipulagsgögn og mæliblöð; hafi þannig hvergi á skipulagssvæðinu mátt finna lóð með sambærilegan landhalla og lóðirnar Sómatún 4, 6 og 8 þar sem heimilað hafi verið að reisa meira en einnar hæðar hús, og megi nefna Þrumutún 2 og 4 sem dæmi um lóðir með meiri landhalla þar sem aðeins sé heimilað einnar hæðar hús. Þó hafi bæjarstjórn ekki ætlað að láta skipulagsbreytinguna ná til þeirra lóða. Þá segja stefnendur, að úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála hafi þókt einsýnt að hin umdeilda breyting hafi einungis tekið til Sómatúns 6 og hefði stefnda engin haldbær rök fært fram fyrir því. Hafi bæjarstjórn stefnda því ekki gætt jafnræðis við málsmeðferð sína og ekki byggt ákvarðanir sínar á lögmætum og málefnalegum sjónarmiðum.

Stefnendur segjast telja, að svo stórfelldir annmarkar hafi verið á efni ákvarðana stefnda, að svo verði að líta á að bæjarstjórn, og þeir starfsmenn stefnda, sem hann beri vinnuveitendaábyrgð á, hafi sýnt af sér stórkostlegt, eða að minnsta kosti einfalt, gáleysi við töku þeirra.

Stefnendur segja þessar ákvarðanir hafa valdið sér töluverðu tjóni, en ef bæjarstjórn stefnda hefði hagað málsmeðferð sinni í samræmi við lög og gildandi deiliskipulag, og þá synjað um útgáfu byggingarleyfis einbýlishúss, sem að hluta væri á tveimur hæðum, á lóð Sómatúns 6, hefðu stefnendur ekki orðið fyrir fjártjóni og ekki þurft að leita réttar síns hjá úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála.

Stefnendur segjast sundurliða tjón sitt svo:

Stefnandi A-kk-nf krefjist 129.013 króna bóta vegna lögmannskostnaðar og 400.000 króna vegna miska.

Stefnendur E-kk-nf og H-kvk-nf M-kvk-nf krefjist 260.516 króna vegna lögmannskostnaðar og 400.000 króna vegna miska.

Stefnandi db. K-kk-ef B-kk-ef Á-kk-ef krefjist 131.503 króna vegna lögmannskostnaðar og 400.000 króna vegna miska.

Stefnendur segja baráttu sína ekki hafa verið þrautalausa, en bæjarstjórn og starfsmenn stefnda hafi einlægt hafnað kröfum þeirra og sjónarmiðum. Hafi stefnendum því verið ofur eðlilegt að leita sér lögmannsaðstoðar við að ná fram rétti sínum. Kostnaður stefnenda af því nemi samtals 521.032 krónum samkvæmt reikningum og hafi þeir sjálfir þurft að bera allan kostnað vegna virðisaukaskatts.

Miskabótakröfu sína segja stefnendur byggða á b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þegar atvik málsins séu virt í heild verði að líta svo á, að málsmeðferð, ákvarðanataka og framkoma bæjarstjórnar í garð stefnenda hafi falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart friði, æru og persónu stefnenda. Segjast stefnendur þar um vísa til þeirra efnisannmarka sem verið hafi á ákvörðunum stefnda, sem og þess að stefnendur hafi upplýst stefnda um þá annmarka og hefði stefndi getað komið í veg fyrir málið allt með því að fara eftir þeim athugasemdum. Það hafi stefndi ekki gert, heldur þvert á móti gert allt til að „reyna að ná fram hinni ólögmætu byggingu“. Hafi þetta verið verulega ámælisvert og raskað friði stefnenda verulega. Telji stefnendur samanlagða 1.200.000 króna miskabótakröfu sinni í hóf stillt þegar litið sé til þess mikla hugarangurs og óþæginda sem málið hafi valdið þeim.

Stefnendur segjast vísa til meginreglna stjórnsýsluréttar um skaðabótaábyrgð hins opinbera, almennra reglna stjórnsýsluréttar, stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og skipulags- og byggingarlaga, auk reglna skaðabótaréttar um skaðabótaskyldu utan samninga og innan og vinnuveitendaábyrgð hins opinbera á skaðaverkum starfsmanna sinna. Um miskabótakröfu vísist til b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 37/1993 og krafa um dráttarvexti sé studd við ákvæði III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur. Þá vísist til 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála vegna heimildar til að sækja kröfur sínar í félagi. Loks sé krafa um greiðslu málskostnaðar studd við ákvæði XXI. kafla laga nr. 91/1991 með síðari breytingum, og með vísan til laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt sé farið fram á að stefnendur fái dæmdan virðisaukaskatt ofan á málflutningsþóknun.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst byggja kröfu sína um sýknu af skaðabótakröfu stefnenda fyrst og fremst á þeirri meginreglu að aðili stjórnsýslumáls verði sjálfur að bera þann kostnað sem hann hafi haft af rekstri máls fyrir stjórnvöldum og að engin lagaákvæði séu um að stjórnvöld skuli greiða slíkan kostnað, ef frá séu taldar lögbundnar undantekningar. Þá kveðst stefndi halda því fram að saknæmisskilyrði skaðabótareglu sé ekki uppfyllt svo ekki hafi stofnazt skaðabótaábyrgð hjá stefnda.

Stefndi segir, að í áliti umboðsmanns alþingis í máli nr. 5073/2007 sé komizt að þeirri niðurstöðu að í íslenzkum rétti hafi verið talin gilda sú meginregla að aðili stjórnsýslumáls verði sjálfur að bera þann kostnað er hann hafi haft af rekstri málsins, og þar með sé talinn kostnaður við að afla sér ráðgjafar eða ráða sér aðstoðar- eða umboðsmann við meðferð málsins. Aðilinn eigi því aðeins lögvarða kröfu til endurgreiðslu slíks kostnaðar að sérstök lagaheimild standi til þess eða að greiðsluskyldan verði leidd af öðrum lagagrundvelli, svo sem skaðabótareglum.

Stefndi segir, að engin lagaákvæði mæli fyrir um að aðili stjórnsýslumáls um skipulags- og byggingarmál, eða fyrir úrskurðarnefnd um skipulags- og byggingarmál, eigi rétt á að fá kostnað sinn af málinu greiddan. Í 8. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 sé kveðið á um úrskurðarnefndina en fyrst og fremst séu það stjórnvaldsákvarðanir sveitarfélaga sem sæti kæru til nefndarinnar, sbr. 5. mgr. 8. gr. laga nr. 73/1997. Í 7. mgr. 8. gr. laganna segi að um málsmeðferð fari að öðru leyti samkvæmt stjórnsýslulögum nr. 37/1993. Í reglugerð um úrskurðarnefnd, samkvæmt 8. gr. laganna, sé nánar kveðið á um nefndina. Engin krafa sé gerð um að aðili hafi lögmann sér til fulltingis enda hafi nefndarmenn „ríkar leiðbeiningarskyldur gagnvart stjórnsýsluaðila skv. 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993“.

Stefndi segir, að lögskipti aðila stjórnsýslumáls og lögmanns hans séu einkaréttarleg viðskipti og stjórnvöld séu samkvæmt lögmætisreglu ekki bær til að úrskurða um slík viðskipti. Endurgjald fyrir vinnu lögmannsins fari því eftir samkomulagi hans og umbjóðandans og ef stjórnvaldi væri ætlað að endurgreiða þann kostnað, yrði á valdi lögmannsins og umbjóðandans að ákveða þá fjárhæð er stjórnvaldinu bæri að greiða. Slíkt væri ótækt og benti það til þess að málefnaleg rök væru fyrir þeirri meginreglu að aðili stjórnsýslumáls beri kostnað sinn sjálfur. Kveður stefndi lögmætisreglu verða til þess að stjórnvöld væru ekki bær að úrskurða um slík einkaréttarleg viðskipti og kveðst þar um vísa aftur í sama álit umboðsmanns alþingis.

Þá kveður stefndi að ólögmætis- og saknæmisskilyrði séu ekki uppfyllt. Ekkert liggi fyrir um að starfsmenn stefnda hafi á nokkurn hátt sýnt af sér saknæma vanrækslu, ásetning eða gáleysi, í þeim störfum sínum er lotið hafi að byggingarmálum Sómatúns 4, 6 og 8.

Stefndi segir, að mistök hafi orðið við gerð upphaflegs deiliskipulags 2. áfanga Naustahverfis og hafi þau ekki komið í ljós fyrr en það hefði tekið gildi. Misræmi hafi verið milli greinargerðar og uppdráttar deiliskipulagsins þar sem í sérákvæðum skilmála greinargerðar hefði verið greint frá því, að tiltekin 17 H-einbýlishús væru á einni til tveimur hæðum og að þau skyldu lagast að landi þar sem landhalli væri, en þannig væri möguleiki á aukinni lofthæð og jafnvel viðbótarhæð. Á deiliskipulagsuppdrætti hafi verið merktar inn húshæðir og hafi ellefu H-einbýlishús verið merkt sem einnar hæðar hús en sex sem tveggja hæða hús. Umræddir skilmálar greinargerðar hafi átt við hús á Sómatúni 4, 6 og 8. Misræmið hafi falizt í því, að á deiliskipulagsuppdrætti hafi þessi hús verið sýnd sem einnar hæðar hús en ekki einnar til tveggja hæða, sem landhalli hefði gefið efni til. Með deiliskipulagsbreytingu hefði stefndi talið sig leiðrétta þau mistök sem þarna hefðu átt sér stað.

Stefndi segir að ekki þurfi að fara saman skilyrði til ógildingar ákvörðunar stjórnvalds og skilyrði skaðabóta og komi oft til ógildingar stjórnvaldsákvörðunar án þess að skaðabótaskylda skapist. Þá kveðst stefndi benda á, að niðurstaða úrskurðarnefndarinnar hafi orðið stefnendum í hag; sá sem hafi orðið fyrir tjóni af þeim hafi fremur verið lóðarhafi Sómatúns 6, þar sem „byggingaráform hans voru stöðvuð“ og þeim breytt frá því sem hann hafi hugsað sér. Stefnendur hafi fengið öllum sínum kröfum fullnægt og ólögmætis- og saknæmisskilyrðum sé því ekki til að dreifa gagnvart þeim.

Stefndi kveðst vekja athygli á því, að fyrsta kærumáli stefnenda af þremur til úrskurðarnefndar, hafi verið vísað frá nefndinni. Væri því eðlilegt að þann kostnað bæru þeir sjálfir. Þá sé meginröksemd úrskurðarnefndar hinn 23. október 2007 fyrir ógildingu deiliskipulagsins, væntingar þær er lóðarhafar í nýlega skipulögðu hverfi hafi, og bendi sú orðnotkun ekki til þess að um ólögmæta eða saknæma háttsemi hafi verið að ræða hjá stefnda. Stefndi hafi talið sig vera í fullum rétti að leiðrétta mistök sem hönnuðir deiliskipulags hafi gert og breyta deiliskipulagi í þá veru sem stefndi hafi talið vera gildandi skipulag vegna þess misræmis sem hafi verið í gögnum deiliskipulagsins. Það hafi stefndi gert í góðri trú, með vísan til tveggja „stefnumarkandi norrænna dóma á réttarsviðinu, Rt. 1975, bls. 620 og UfR 1980, bls. 343.“

Stefndi segir þá dóma, sem stefnendur vísi til, varða annað tjón aðila en hafist af rekstri máls fyrir stjórnvaldi. Í dómum Hæstaréttar í málum nr. 20/1965 og 59/1953 séu dæmdar bætur vegna verðrýrnunar fasteigna og í máli 384/2002 sé viðurkennd bótaskylda sveitarfélags gagnvart lögaðila, en sveitarfélagið hafi úthlutað lóð til samkeppnisaðila án fyrirliggjandi deiliskipulags. Þá eigi vísun stefnenda til 33. gr. skipulags- og byggingarlaga ekki heldur við í máli þessu, en þar sé um að ræða bótaskyldu í kjölfar gildistöku skipulags ef verðmæti fasteignar lækki, nýtingarmöguleikar hennar skerðist eða verð rýrni.

Stefndi segist byggja á því, að miskabótakrafa stefnenda, gerð samkvæmt b lið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993, sé ekki lögvarin þar eð hún eigi ekki stoð í tilgreindu lagaákvæði. Ef ekki beri að vísa henni frá af þeim sökum beri alltjent að sýkna af henni, þar sem skorti á hugtaksskilyrði lagagreinarinnar. Stefndi og starfsmenn hans hafi aldrei haft ásetning eða sýnt af sér gáleysi sem jafna megi til ólögmætrar meingerðar gagnvart friði stefnenda, æru og persónu. Hugarangur og óþægindi sem stefnendur segist hafa haft af málinu sé ekki meðal hugtaksskilyrða b liðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Meginatriðið sé þó, að stefndi hafi á engan hátt drýgt meingerð gagnvart stefnendum. Það að breyta deiliskipulagi, til þess að færa það í það horf sem stefndi hafi talið vera gildandi skipulag, sé ekki meingerð, hvorki almennt talað né í skilningi umrædds ákvæðis skaðabótalaga.

Eins og áður segir gerir stefndi þá varakröfu að kröfur stefnenda verði lækkaðar. Í því sambandi kveðst stefndi fara fram á að litið verði til þess að fyrstu kæru þriggja stefnenda hafi verið vísað frá úrskurðarnefnd og því ætti stefndi ekki að greiða kostnað af því kærumáli. Þá vilji stefndi að fjárhæð reikninga yrði metin sérstaklega og lækkuð að mati dómsins þar sem lögskipti stefnenda og lögmanns þeirra séu einkaréttarleg viðskipti sem stefndi sé ekki bær til að úrskurða um. Loks kveður stefndi engin fordæmi vera fyrir því að svo há miskabótakrafa sé dæmd og allra sízt vegna hugarangurs og óþæginda, enda séu þau ekki meðal hugtaksskilyrða 26. gr. laga nr. 50/1993.

Stefndi kveður lagarök sín vera þá meginreglu er hann segir gilda í íslenzkum rétti, þess efnis að aðili stjórnsýslumáls beri sjálfur kostnað sinn af málinu; þá vísi hann til skilyrða almennu skaðabótareglunnar um að aðila beri að sýna fram á að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna ólögmæts og saknæms athæfis þess sem bera skuli bótaábyrgð; til lögmætisreglunnar innan stjórnsýsluréttarins, stjórnsýslulaga nr. 37/1993, skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og skaðabótalaga nr. 50/1993, aðallega að því er varði skilyrði fyrir miskabótum skv. 26. gr. þeirra laga. Þá kveðst stefndi vegna málskostnaðar vísa til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefnandi A-kk-nf Þ-kk-nf gaf skýrslu fyrir dómi. A-kk-nf kvað sig og K-kk-nf B-kk-nf Á-kk-nf, tengdaföður sinn, hafa sókt um lóð og hefði K-kk-nf B-kk-nf fengið lóð úthlutað. K-kk-nf B-kk-nf hefði þá ákveðið að í stað þess að hann byggði sér þar hús, myndu A-kk-nf og kona hans gera það. Skyldi K-kk-nf B-kk-nf vera lóðarhafi í öndverðu en A-kk-nf svo taka við lóðinni þegar því yrði við komið. Væri A-kk-nf eigandi hússins sem hefði verið byggt á lóðinni. Þegar framkvæmdir við hús hans hefðu hafizt hefði einnig verið tekið til við byggingu húss á nágrannalóðinni Sómatúni 6. Hefði komið á daginn að þar hefði verið leyfð bygging tveggja hæða húss, en þau hefðu valið sér lóð beinlínis með það í huga að hús þeirra yrði í beinni línu við einnar hæðar hús. Hefði þeirra hús verið hannað og byggt með það í huga og að öll hús þar yrðu í samræmi við þær teikningar sem stefndi hefði lagt fram. Þegar hefði verið leitað til stefnda og spurzt fyrir hvort til stæði að byggja þarna tveggja hæða hús, og eftir nokkura fundi hefði komið í ljós að sú væri raunin. Frá upphafi hefðu stefnendurnir E-kk-nf og H-kvk-nf M-kvk-nf tekið fullan þátt í öllu með þeim og þau haft samflot um aðgerðir. Hefði verið talað um þeirra í millum að kostnaði við það yrði skipt jafnt milli þeirra, en þeim hefði þókt málið það flókið að þau hefðu leitað sér lögfræðiaðstoðar, en þau hefðu ekki treyst sér til þess að standa aðstoðarlaust í því gegn stefnda.

Eftir nokkurt þref við stefnda hefði verið kært til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála og þar með hefði kæruferill hafizt. A-kk-nf kvaðst sjálfur hafa komið inn sem kærandi þegar deiliskipulagsbreyting hefði verið kærð til úrskurðarnefndarinnar, en þá hefði hann verið orðinn eigandi lóðarinnar og hús hans risið.

A-kk-nf kvað málið hafa tekið umtalsverðan tíma og útheimt mikla vinnu, bæði við fundahöld og gagnaöflun. Þá hefði málið verið þeim til mikils ama, ekki sízt málsmeðferð stefnda, sem frá öndverðu hefði virzt vera á bandi lóðarhafa Sómatúns 6 en ekki stefnenda. Það hefði hins vegar verið mikill léttir þegar sú niðurstaða hefði orðið að hið umþrætta hús skyldi verða einnar hæðar.

Niðurstaða

Dómurinn fellst á það með stefnda, að í íslenzkum rétti sé það meginregla að menn verði sjálfir að bera þann kostnað sem þeir hafa af erindum sínum til stjórnvalda og málarekstri fyrir þeim. Kjósi þeir að fá aðstoð sérfróðra við slík erindi og hafi kostnað af, geti þeir ekki án sérstakrar lagaheimildar krafizt þess að fá þann kostnað endurgreiddan af almannafé. Má um þessa meginreglu vísa til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 444/2008, sem upp var kveðinn hinn 7. apríl 2009.

Engin slík lagaheimild er um skaðabótakröfu stefnenda í máli þessu. Stefnendur telja sig allt að einu eiga rétt til bóta úr hendi stefnda vegna þess kostnaðar er þeir hafi orðið fyrir vegna málsmeðferðar stefnda og segjast byggja það á meginreglum stjórnsýsluréttar um skaðabótaábyrgð stjórnvalda vegna ólögmætra stjórnvaldsákvarðana og meginreglum skaðabótaréttar um skilyrði skaðabótaskyldu utan samninga. Kemur það nú til skoðunar.

Í máli þessu liggur fyrir að af hálfu lóðarhafa Sómatúns 4 og 8 var þrívegis leitað til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála vegna stjórnsýsluákvarðana stefnda. Tvívegis var fallizt á gerðar kröfur fyrir nefndinni en í eitt skipti var kæru vísað frá, af áðurröktum ástæðum. Stefndi hefur ekki andmælt úrskurðum nefndarinnar sérstaklega í máli þessu og ekki byggt á því að þeir séu rangir. Er raunar lítt deilt um málavexti í dómsmáli þessu.

En þó umrædd úrskurðarnefnd hafi fallizt á kröfu stefnenda verður sú staðreynd ein og sér ekki til þess að stefnendur eignist bótakröfu á stefnda, enda væri þá heldur en ekki tekið að fjara undan áðurrakinni meginreglu.

Stefnendur krefjast í fyrsta lagi skaðabóta sem svari til lögfræðikostnaðar þess er þeir hafi haft af því að gæta hagsmuna sinna gagnvart stefnda með kærum til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála.

Fyrstu tvær kærur til nefndarinnar voru vegna byggingarleyfis sem veitt hafði verið lóðarhafa Sómatúns 6. Með síðari úrskurði sínum felldi úrskurðarnefndin leyfið úr gildi, þar sem það samrýmdist ekki staðfestu deiliskipulagi. Stefndi byggir hins vegar á því, að mistök hafi orðið við gerð hins upphaflega deiliskipulags og misræmi verið milli greinargerðar og uppdráttar deiliskipulagsins, eins og áður hefur verið rakið.

Ekki er um það deilt að byggingarleyfi til lóðarhafa Sómatúns 6 var í andstöðu við deiliskipulag eins og það var fyrir breytinguna sem freistað var að gera á því hinn 22. maí 2007, en stefndi skýrir það með þeim mistökum sem hann kveður hafa átt sér stað við gerð deiliskipulagsins, eins og rakið hefur verið. Deiliskipulag um 2. áfanga Naustahverfis var samþykkt í apríl 2005. Var deiliskipulagið því aðeins um eins árs gamalt þegar ágreiningur reis vegna umrædds byggingarleyfis. Stefndi er sveitarfélag og hefur meðal annars það hlutverk að annast gerð svæðis-, aðal- og deiliskipulagsáætlana, sbr. 2. mgr. 3. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997. Starfa hjá stefnda sérfræðingar á því sviði. Verður að ætlast til þess af stefnda að hann þekki það deiliskipulag sem hann hefur haft forgöngu um að gert sé og staðfest er í bæjarstjórn hans. Hafi deiliskipulagið orðið öðruvísi en að var stefnt, hvílir ábyrgð á því hjá stefnda en ekki þeim sem í góðri trú sækja um og fá lóðir samkvæmt deiliskipulaginu. Fram er komið í máli þessu að af hálfu lóðarhafa Sómatúns 4 var athygli stefnda vakin á því, að samkvæmt deiliskipulagi mætti aðeins reisa einnar hæðar hús á Sómatúni 6. Voru þær athugasemdir lagðar fyrir umhverfisráð stefnda. Verður að ætla í ljósi framansagðs að stefndi hafi haft fullar ástæður til að bregðast við og sjá til þess að ekki yrði í gildi byggingarleyfi húss á Sómatúni 6, sem færi í andstöðu við gildandi deiliskipulag. Er það álit dómsins, að gálaust hafi verið af stefnda að gefa út byggingarleyfi í andstöðu við deiliskipulag sem stefndi hafði nýlega samþykkt og með því að hafast ekki að, þrátt fyrir að mega vita að gefið hefði verið út byggingarleyfi í andstöðu við deiliskipulag, hafi stefndi eins og hér stendur á bakað sér bótaskyldu vegna þess tjóns stefnenda sem telja megi sennilega afleiðingu þeirrar vanrækslu stefnda.

Stefnendur leituðu til úrskurðarnefndar vegna þeirrar ákvörðunar stefnda að samþykkja breytingu á umræddu deiliskipulagi. Eins og áður hefur verið rakið felldi úrskurðarnefndin deiliskipulagsbreytinguna úr gildi. Kvað nefndin bæði að borgararnir ættu að mega gera ráð fyrir að ekki yrði ráðizt í breytingar á skipulagi nema veigamiklar ástæður eða skipulagsrök mæltu með því, og að hvergi á skipulagssvæðinu væri að finna lóð, með sambærilegan landhalla og lóðirnar að Sómatúni 4, 6 og 8, þar sem heimilað væri að reisa meira en einnar hæðar hús, og þóktu rök stefnda fyrir deiliskipulagsbreytingunni ekki haldbær.

Eins og áður segir er það álit dómsins að það sé á ábyrgð stefnda ef deiliskipulagið varð ekki eins og stefndi hafði hugsað sér það. Þegar stefndi freistaði þess að breyta deiliskipulaginu, til að leiðrétta þau mistök er orðið hefðu, lá fyrir að næstu lóðarhafar, stefnendur, voru þeirri breytingu mjög andsnúnir, eins og bæði sást á fyrri kærumálum sem og athugasemdum þeim er þeir gerðu við breytingartillöguna. Verður að telja að það varði stefnendur allnokkuru hversu hátt hús er leyft að reist verði á næstu lóð við þá.

Stefndi hefur í málinu ekki mótmælt þeirri staðhæfingu stefnenda, sem fær stuðning í niðurstöðu úrskurðarnefndar frá 23. október 2007, að við deiliskipulagsbreytinguna, sem einungis tók til margumræddra Sómatúnslóða, hafi engar breytingar verið gerðar á leyfðri hæð húsa á lóðum, sem þó hafi verið meiri lóðarhalla en þær. Verður við þetta miðað og þykir þetta benda til, og fær það stoð í áðurröktum úrskurði úrskurðarnefndarinnar, að deiliskipulagsbreytingin hafi verið gerð til þess eins að heimila á lóð Sómatúns 6, byggingu hærra húss en eldra deiliskipulag hafði leyft.

Eins og áður hefur verið rakið var deiliskipulag umrædds hverfis samþykkt í aprílmánuði 2005. Þrír stefnenda sóktu þá um og fengu lóðir sínar tvær og fjórði stefnandinn, A-kk-nf, tók fljótlega við lóð tengdaföður síns, K-kk-ef B-kk-ef. Var þá í deiliskipulagi gert ráð fyrir því að allar margnefndar Sómatúnslóðir bæru einnar hæðar hús og máttu stefnendur ganga út frá því í áætlunum sínum. Ári síðar veitir stefndi engu að síður lóðarhafa Sómatúns 6 byggingarleyfi fyrir hærra húsi og öðru ári síðar freistar stefndi þess að breyta deiliskipulaginu til að geta á ný gefið út það byggingarleyfi sem lýst hafði verið ógilt. Tilraun stefnda til að fá hámarkshæð húsa þessara þriggja lóða breytt með deiliskipulagsbreytingu var felld úr gildi í úrskurðarnefnd skipulags- og byggingarmála og stefnendur byggja á því að með umræddum úrskurði hafi því verið slegið föstu að deiliskipulagsbreytingin hafi verið ólögmæt. Stefndi hefur í málinu ekki mótmælt þessum úrskurði sérstaklega efnislega, þó hann hafi gefið sínar skýringar á deiliskipulagsbreytingunni. Það er álit dómsins, að í ljósi alls framanritaðs verði að telja að eins og á stóð hafi stefndi með breytingu sinni á deiliskipulaginu brotið gegn rétti stefnenda, sem hefðu mátt búast við að ekki yrði hróflað við þeirri hámarkshæð húsa sem ákveðin hafði verið í deiliskipulaginu frá apríl 2005. Er það álit dómsins að með þessu hafi stefndi orðið skaðabótaskyldur gagnvart stefnendum vegna þess tjóns sem telja megi sennilega afleiðingu þessa.

Þá hafa stefnendur í málinu krafizt miskabóta og telja að framin hafi verði ólögmæt meingerð gegn friði sínum, æru og persónu. Þó dómurinn telji að stefndi hafi orðið skaðabótaskyldur gagnvart stefnendum, af ástæðum sem áður hafa verið raktar, er ekki þar með sagt að því verði slegið föstu að stefndi hafi af ásetningi eða gáleysi framið meingerð gegn friði stefnenda, æru og persónu. Stefndi hefur lýst þeim mistökum er hafi orðið við gerð upphaflegs deiliskipulags og kveður upphaflega veitingu byggingarleyfis til lóðarhafa Sómatúns 6 hafa verið í samræmi við það deiliskipulag er stefndi hafi talið í gildi. Þó niðurstaða dómsins um ábyrgð á endanlegu horfi deiliskipulagsins hafi orðið sú sem áður hefur verið rakið, er ekki þar með sagt að þessar skýringar stefnda komi ekki til álita við mat á miskabótakröfu stefnenda. Þó stjórnvaldsákvarðanir komi misjafnlega vel við borgarana, þá leiðir það ekki til þess að sá, sem ekki fær þar þá úrlausn er hann hefði kosið, hafi þar með orðið fyrir meingerð gagnvart friði, æru eða persónu. Sama gildir þó annmarki verði til þess að ákvörðun verði talin ógildanleg eða að hún þyki hafa skapað bótaskyldu. Þó stefndi hafi veitt nágranna stefnenda heimild til að reisa hærra hús en gert hafi verið ráð fyrir í deiliskipulagi, þykir dóminum með öllu ósannað að stefndi hafi þar framið meingerð gegn friði, æru eða persónu stefnenda. Sama gildir um þá ákvörðun stefnda að breyta deiliskipulagi umræddra lóða. Með henni freistaði stefndi að koma deiliskipulaginu í það horf að sér væri stætt á því að gefa að nýju út það byggingarleyfi til lóðarhafa Sómatúns 6, sem hafði verið afturkallað, og blasir við að sú niðurstaða hafði verið þeim lóðarhafa verulega íþyngjandi. Er að öllu samanlögðu niðurstaða dómsins að ekki hafi verið færðar sönnur á að stefndi hafi af ásetningi eða gáleysi gerzt sekur um meingerð gagnvart friði, æru eða persónu stefnenda og verður stefndi sýknaður af miskabótakröfu stefnenda.

Víkur þá sögu að ákvörðun skaðabóta til handa stefnendum. Stefnendur hafa í málinu gert kröfu sem nemur þeim kostnaði sem þeir hafi haft af því að nýta sér þjónustu lögmanns við kærur sínar til úrskurðarnefndar skipulags- og byggingarmála. Gegn því hefur stefndi teflt því sjónarmiði að með samþykkt slíkrar kröfu væri mönnum sett í sjálfsvald hverjar bætur þeir fengju, því þeir væru frjálsir að samningum sínum við lögmann sinn. Með vísan til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 444/2008 verður þeirri mótbáru stefnda hafnað.

Stefndi hefur í málinu bent á að úrskurðir úrskurðarnefndar hafi verið stefnendum í hag og því sé það fremur lóðarhafi Sómatúns 6 sem orðið hafi fyrir tjóni. Ekki verður talið að það dragi úr bótarétti stefnenda gagnvart stefnda að úrskurðir nefndarinnar hafi tvívegis verið í samræmi við kröfur þeirra, en stefnendur lögðu mál til úrskurðar nefndarinnar vegna þeirra ákvarðana sem stefndi tók.

Þá bendir stefndi á að fyrstu kæru af þremur til úrskurðarnefndarinnar hafi verið vísað frá nefndinni, og sé því rétt að stefnendur beri þann kostnað sjálfir. Vegna þessara röksemda stefndu þykir verða að vitna til frávísunarúrskurðar nefndarinnar, en í rökstuðningi sínum fyrir frávísuninni segir nefndin meðal annars:

„Afgreiðslumáti hinnar kærðu ákvörðunar mun byggja á heimild í samþykkt um afgreiðslur skipulags- og byggingarfulltrúa, er bæjarstjórn [stefnda] staðfesti hinn 6. apríl 2004, en þar er skipulags- og byggingarfulltrúa falin afgreiðsla mála er falla undir 4. kafla skipulags- og byggingarlaga án staðfestingar umhverfisráðs og bæjarstjórnar. Segir í samþykktinni að hún sé sett með stoð í 3. mgr. 44. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 45/1998, er heimilar sveitarstjórn að ákveða að fela aðilum innan stjórnsýslu sveitarfélags fullnaðarafgreiðslu mála í samþykkt sveitarfélags, sbr. 10. gr. laganna. Framangreind samþykkt um afgreiðslur skipulags- og byggingarfulltrúa mun hvorki hafa verið staðfest af ráðherra né birt í B-deild Stjórnartíðinda. Samkvæmt ákvæðum skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 skal sveitarstjórn afgreiða byggingarleyfisumsóknir, sbr. t.d. 2. mgr. 38. gr., 2. mgr. 39. gr. og 1. mgr. 43. gr. laganna. Sveitarstjórnum er heimilt skv. 4. mgr. 40. gr. að víkja frá ákvæðum laganna um meðferð umsókna um byggingarleyfi með sérstakri samþykkt sem staðfest skal af umhverfisráðherra, sem fer með yfirstjórn skipulags- og byggingarmála skv. lögunum, sbr. 1. mgr. 3. gr. laganna. Telja verður að sérákvæði 4. mgr. 40. gr. skipulags- og byggingarlaga gangi framar almennu ákvæði 44. gr. sveitarstjórnarlaga hvað varðar heimild og skilyrði fyrir því að víkja frá ákvæðum skipulags- og byggingarlaga um meðferð byggingarleyfisumsókna og um verksvið byggingarfulltrúa. Í ljós er leitt að sérstök staðfest og birt samþykkt skv. nefndri 4. mgr. 40. gr. skipulags- og byggingarlaga liggur ekki fyrir og er því, að mati úrskurðarnefndarinnar, ekki fyrir hendi viðhlítandi heimild til þess að víkja frá fyrrgreindum ákvæðum skipulags- og byggingarlaga um afgreiðslu sveitarstjórnar á byggingarleyfum. Af hálfu [stefnda] hefur í máli þessu verið vísað til samþykktar um stjórn [stefnda] og fundarsköp bæjarstjórnar nr. 895/2003, er félagsmálaráðherra hefur staðfest og birt hefur verið í B-deild Stjórnartíðinda. Í 55. gr. þeirrar samþykktar er bæjarstjórn veitt heimild til að fela skipulags- og byggingarfulltrúa fullnaðarafgreiðslu mála skv. skipulags- og byggingarlögum í umboði umhverfisráðs [...]. Er tilvitnað ákvæði 55. gr. samþykktarinnar í raun óþörf endurtekning á heimildum sem fyrir eru í lögum og þykir, hvað sem öðru líður, ekki koma til álita að meta þessa samþykkt sem fullnægjandi stoð fyrir framsali valds til skipulags- og byggingarfulltrúa þar sem engin ákvörðun er um slíkt framsal í samþykktinni sjálfri svo sem áskilið er í 44. gr., sbr. 10. gr. sveitarstjórnarlaga. Af framangreindum ástæðum hefur hið kærða byggingarleyfi ekki hlotið lögboðna staðfestingu samkvæmt skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997 og verður því að vísa máli þessu frá úrskurðarnefndinni með skírskotun til 2. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, þar sem lokaákvörðun hefur ekki verið tekin um veitingu byggingarleyfisins.“

Þegar á þessar forsendur nefndarinnar er horft er það álit dómsins að frávísun frá úrskurðarnefnd hafi komið til af atvikum sem varða stefnda og ekki væri sanngjarnt að kenna stefnendum um. Verður því ekki fallizt á sjónarmið stefnda um að kostnað vegna þessarar kæru skuli stefnendur sjálfir bera, frávísunarinnar vegna.

Er það niðurstaða dómsins að stefnda beri að bæta stefnendum það tjón er felst í eðlilegum lögfræðikostnaði þeirra vegna allra þriggja málanna er gengu til úrskurðarnefndarinnar, en sá kostnaður þykir sennileg afleiðing af þeim annmörkum sem taldir hafa verið sannaðir á málsmeðferð stefnda. Við munnlegan málflutning var því haldið fram af hálfu stefnenda að stefndi hefði á engan hátt mótmælt skaðabótakröfunni tölulega og kæmust slík mótmæli, er sett voru fram af hálfu stefnda við munnlegan málflutning því ekki að í málinu. Í greinargerð sinni segir stefndi til stuðnings varakröfu sinni meðal annars: „Þá verði fjárhæð reikninga metin sérstaklega og lækkuð að mati dómsins, þar sem lögskipti stefnenda og lögmanns þeirra eru einkaréttarleg viðskipti og stefndi er því ekki bær að úrskurða um slík viðskipti, skv. lögmætisreglu stjórnsýslunnar.“ Það er mat dómsins að með vísan til þessarar kröfu í greinargerð stefnda, sé dóminum unnt að leggja mat á þá fjárhæð sem stefnendur krefjast vegna lögmannskostnaðar síns. Sú fjárkrafa stefnenda er studd gögnum og verður að mati dómsins að teljast eðlileg og verður tekin til greina að fullu, með þeirri undantekningu einni að ekki verður fallizt á kröfu um greiðslu 5.500 króna vegna viðtals við fréttamann, sem að mati dómsins er ekki kostnaður sem stefnendur eiga heimtingu á að stefndi endurgreiði þeim.Verður skaðabótakrafa hvers og eins stefnenda lækkuð um 1.375 krónur vegna þessa en ekki þykir ástæða til að skipta þessari lækkun öðruvísi en jafnt milli stefnenda. Stefndi hefur ekki mótmælt vaxtakröfu stefnenda sérstaklega og verður hún tekin til greina.

Er niðurstaða dómsins því sú að skaðabótakrafa stefnenda er tekin til greina að nær öllu leyti. Af miskabótakröfu verður sýknað, svo sem áður greinir. Í ljósi þessara úrslita verður stefndi dæmdur til að greiða hverjum stefnenda 175.000 krónur í málskostnað. Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.

Af hálfu stefnenda flutti mál þetta Ó-kk-nf S-kk-nf hæstaréttarlögmaður en af hálfu stefnda I-kvk-nf Þ-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómslögmaður.

Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Akureyrarbær, greiði stefnanda A-kk-þgf Þ-kk-þgf 127.638 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2007 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnendum A-kk-þgf J-kk-þgf og H-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf 257.766 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2007 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda dánarbúi K-kk-ef B-kk-ef Á-kk-ef 130.128 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. desember 2007 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnendum, A-kk-þgf Þ-kk-þgf, A-kk-þgf J-kk-þgf, H-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf og dánarbúi K-kk-ef B-kk-ef Á-kk-ef, málskostnað, 175.000 krónur til hvers.

Þ-kk-nf D-kk-nf.