E-213/2010

Mál þetta, sem dómtekið var þann 18. nóvember sl., er höfðað með stefnu S-kvk-ef F-kvk-ef, kt. 000000-0000, Akurgerði 5 c, 600 Akureyri, á hendur Þ-kk-þgf B-kk-þgf, kt. 000000-0000, Rauðumýri 13, 600 Akureyri, birtri 20. maí 2010.

Stefnandi gerir þá kröfu að stefndi verði dæmdur til að greiða henni skuld að fjárhæð kr. 939.842 ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38, 2001, af kr. 939.842 frá 24.05.2006 til greiðsludags. Inn á skuldina hafi verið greidd innborgun 01.04.2010 kr. 30.000; og dragist hún frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Innborgunum sé fyrst ráðstafað til greiðslu áfallins kostnaðar af vanskilum, þá til greiðslu vaxta og að lokum til lækkunar höfuðstóls. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda en til vara að hann verði felldur niður.

I.

Við þingfestingu málsins þann 27. maí sl. lagði stefnandi fram frumrit skuldabréfs nr. 0302-74-20673, kvittun Búnaðarbanka Íslands hf., sem dagsett er 24.05. 2006, vegna fullnaðargreiðslu skuldabréfs og innheimtubréf, sem dagsett er 4.11.2008.

Þing var sótt af hálfu stefnda og lagði hann fram greinargerð 11. nóvember sl. Við fyrirtöku málsins þann 18. nóvember sl. féll niður þingsókn af hálfu stefnda og var málið í framhaldi af því rekið með hliðsjón af ákvæðum 3. mgr. 96. gr. einkamálalaga nr. 91, 1991. Af hálfu stefnanda var lögð fram skrifleg sókn en að því loknu var málið lagt í dóm.

II.

Málavextir eru þeir samkvæmt stefnu að þann 30. janúar 2003 gaf stefndi út fyrrnefnt skuldabréf að fjárhæð 700.000 krónur, en það skyldi endurgreiðast ásamt tilteknum vöxtum með 36 afborgunum á mánaðarfresti, fyrsta sinn 1. mars 2003 til tryggingar skilvísri og skaðlausri greiðslu höfuðstóls og vaxta að viðbættum verðbótaþætti og öllum kostnaði. Vegna vanskila tókst stefnandi á hendur sjálfskuldarábyrgð með áritun sinni á skuldabréfið. Er vanskil urðu á greiðslu skuldabréfsins og að lokum greiðslufall leysti stefnandi bréfið til sín með 939.842 kr., sbr. fyrrnefnda fullnaðarkvittun Búnaðarbanka Íslands hf. á Akureyri frá 24.05. 2006.

III.

Stefnandi byggir málatilbúnað sinn á því að dómkrafa hennar sé endurgjaldskrafa. Vísar hún til þess að sem sjálfskuldarábyrgðaraðili hafi hún vegna greiðslufalls nefnds skuldabréfs orðið að greiða skuldina, en það hafi hún gert þann 24. maí 2006. Hafi uppgreiðsluverðmæti skuldabréfsins á greiðsludegi verið 939.842 kr., en þá hafi jafnframt stofnast og gjaldfallið endurgjaldskrafa stefnanda á hendur stefnda. Vísar stefnandi til þess að hún hafi lagt fram í málinu fullnaðarkvittun auk frumrits skuldabréfsins. Um sé að ræða sjálfstæða kröfu og því sé eigi um kröfuframsal að ræða. Stefnandi hafi reynt að innheimta kröfuna hjá stefnda með innheimtubréfi dagsettu 4. nóvember 2008, sbr. dskj. nr. 5, en áður hafi hún sent stefnda áskoranir um að greiða hana að fullu með bréfum dagsettum 4. og 22. september 2008 og 10. október 2008. Vegna þessa mótmælir stefnandi í sókn sinni sérstaklega þeirri málsástæðu stefnda að um tómlæti af hennar hálfu hafi verið að ræða og að hún hafi ekkert aðhafst til að innheimta kröfu sína fyrr en rétt áður en fyrningarfresti lauk. Stefnandi áréttar að hún hafi krafið stefnda um greiðslu skuldarinnar með fyrrnefndu innheimtubréfi, en stefndi þrátt fyrir það ekki greitt skuld sína eða leitað samninga um hana, að öðru leyti en því að hinn 1. apríl 2010 hafi hann greitt inn á reikning stefnanda 30.000 kr. og dragist sú greiðsla frá skuldinni miðað við stöðu hennar á innborgunardegi. Þannig sé nefndri innborgun fyrst ráðstafað til greiðslu áfallins kostnaðar af vanskilum, þá til greiðslu vaxta og að lokum til lækkunar höfuðstóls. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Í sókn sinni andmælir stefnandi framlögðum gögnum stefnda að því er varðar tíu innborganir á tímabilinu 15.08.2006 til 15.07.2008, samtals að fjárhæð 207.500 kr. Staðhæfir stefnandi að ekki sé um að ræða greiðslur er varði þá dómkröfu sem hér sé til umfjöllunar, enda hafi þær ekki verið eyrnamerktar henni sérstaklega. Staðhæfir stefnandi að þessar greiðslur stefnda hafi varðað aðrar skuldir hans gagnvart henni. Að auki nefnir stefnandi það hún hafi boðið stefnda afslátt á heildarkröfu sinni sem numið hafi hærri fjárhæð en teflt sé fram með þessum greiðslum. Vegna þessa alls andmælir stefnandi varakröfu stefnda.

Um dráttarvaxtakröfu vísar stefnandi til þess að endurkrafa hennar í málinu sé ný krafa sem gjaldfallið hafi um leið og hún greiddi upp umrætt skuldabréf. Vegna þessa sé henni heimilt að krefjast dráttarvaxta frá þeim gjalddaga. Að öðru leyti andmælir stefnandi öllum málsástæðum stefnda í málinu.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38, 2001, kröfuna um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91, 1991, en um varnarþing til 32. gr. sömu laga. Kröfu um virðisaukaskatt styður stefnandi við lög nr. 50, 1988.

Í greinargerð stefnda er aðalkrafa hans um sýknu reist á því að stefnandi hafi ekki fengið framkröfu samkvæmt fyrrnefndu skuldabréfi framselda, enda hafi bréfið hvorki verið áritað um fullnaðargreiðslu né áritað um framsal til handa stefnanda. Beri skuldabréfið því hvorki með sér að það sé greitt að fullu eins og stefnandi haldi fram né heldur að hann geti byggt rétt á því, enda hafi það ekki verið framselt stefnanda. Byggir stefndi á því að réttur eigandi bréfsins sé þannig ennþá Búnaðarbankinn hf., eða í dag Arion banki hf., og því sé hann réttur aðili að málinu. Vegna þessa sé um aðildarskort að ræða og beri að sýkna stefnda af kröfu stefnanda.

Í öðru lagi reisir stefndi sýknukröfu sína á því að umrædd krafa hafi fallið niður vegna tómlætis stefnanda. Stefnandi hafi ekki haft fyrir því að innheimta kröfuna fyrr en rétt áður en fyrningarfresti lauk og þá með stefnu sem birt hafi verið 20. maí 2010, en krafan hefði átt að fyrnast þann 25. maí 2010. Vísar stefndi til þess að miðað við málatilbúnað stefnanda hefði hún haft fulla ástæðu til að innheimta kröfuna að fullu mun fyrr en raun varð á. Þess í stað hafi stefnandi látið málið liggja í dvala að því er virðist til þess eins að safna á það ætluðum dráttarvöxtum sem í dag séu hærri að fjárhæð heldur en ætlaður höfuðstóll kröfunnar.

Stefndi krefst með vísan til ofangreindra raka að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda, í það minnsta að svo stöddu eða þangað til stefnandi hafi fengi kröfu sína réttilega framselda og áritaða um greiðslu.

Í greinargerð stefnda er varakrafa hans um sýknu aðallega á því byggð að stefndi hafi greitt stefnanda ákveðna fjárhæð á mánuði undanfarin ár til að bæta stefnanda höfuðstól fjárhæðarinnar sem hún hafi orðið að greiða vegna ábyrgðar á nefndu skuldabréfi. Staðhæfir stefndi að um hafi verið að ræða óformlegt samkomulag milli aðila. Stefndi staðhæfir að allar þessar greiðslur hans hafi verið greiddar beint til stefnanda, ýmist í gegnum banka eða með reiðufé, en almennt hafi þetta verið um 25.000 kr. á mánuði, stundum minna, stundum meira, en samtals hafi þessi greiðsla numið 235.000 kr. að meðtaldri þeirri greiðslu sem stefnandi hafi tiltekið í dómkröfu, sbr. dskj. nr. 9, sbr. og framlögð afrit af millifærslum og samantektarskjali. Stefndi áréttar að greiðslur hans hafi verið greiddar inn á reikning stefnanda, af reikningi hans eða sambýliskonu hans P-kvk-ef S-kvk-ef G-kvk-ef. Stefnandi taki ekkert tillit til þessa, nema þeirrar greiðslu sem fór fram þann 1. apríl 2010 að fjárhæð kr. 30.000. Þá staðhæfir stefndi að stefnandi líti algjörlega fram hjá þeim greiðslum sem hún hafi fengið greiddar í reiðufé en stefndi hafi ekki heildartölu á þeim fjárhæðum.

Stefndi staðhæfir að hann hafi aldrei verið krafinn um greiðslu á heildarskuldinni, enda hafi aðeins verið samið um að hann skyldi greiða stefnanda inn á höfuðstól skuldarinnar og þá alltaf beint til kröfuhafa.

Stefndi bendir á að krafa stefnanda í máli þessu sé endurkrafa og sé hún í eðli sínu ný krafa. Stefndi byggir á því að ósamið sé um gjalddaga nefndrar kröfu. Bendir stefndi á að endurkröfuhafa sé í sjálfsvald sett hvort hann krefji aðalskuldara um kröfuna eður ei og þá hvernig. Stefndi áréttar að heildarkrafa stefnanda hafi ekki verið kynnt honum með sannanlegum hætti fyrr en með birtingu stefnu þann 20. maí 2010. Sé krafan umtalsvert hærri en hún eigi að vera í raun þar sem ekki hafi verið tekið tillit til allra fyrrnefndra innborgana hans. Stefndi mótmælir því að stefnandi hafi sent honum innheimtubréf þann 4. nóvember 2008, líkt og fullyrt sé í stefnu. Vísar stefndi til þess að umrætt bréf sé óundirritað afrit og sanni í engu að það hafi í raun verið sent. Þar komi og ekkert fram um tilurð kröfunnar eða innborganir stefnda og því raunverulega stöðu kröfunnar.

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda um dráttarvexti. Byggir stefndi á því að stefnandi geti ekki krafist greiðslu dráttarvaxta fyrr en hann sannanlega krafði stefnda um greiðslu á heildarkröfu sinni, en þá verði ennfremur að taka tillit til innborgana stefnda.

Um lagarök vísar stefndi til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og tryggingu og er á því byggt að stefnandi geti ekki krafist dráttarvaxta fyrr en frá því að dómsmál þetta hafi verið höfðað, sbr. 4. mgr. 5. gr. nefndra laga.

Að ofangreindu virtu telur stefndi einsýnt að verði hann ekki sýknaður beri að lækka stefnukröfur til samræmis við framangreindar innborganir og að dráttarvextir verði ekki dæmdir fyrr en í fyrsta lagi frá málshöfðun.

IV.

Með framlagningu stefnanda á frumriti skuldabréfs og fullnaðarkvittunar dagsettrar 24. maí 2006 er sýnt að hún greiddi að fullu kröfu lánastofnunar vegna sjálfskuldarábyrgðar sinnar á því skuldabréfi sem stefndi gaf út og hér um ræðir. Með þeirri ráðstöfun eignaðist stefnandi endurkröfu á hendur stefnda, sem svarar því fé, sem hún þurfti að inna af hendi til þess að greiða skuldina upp. Eru því ekki efni til að taka aðalkröfu stefnda um sýknu til greina, en málsástæður hans um tómlæti eru að áliti dómsins haldlausar.

Samkvæmt þessu verður fallist á sjónarmið stefnanda og dæma stefnda til að greiða stefnanda 939.842 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 24. maí 2006 til greiðsludags.

Stefnandi hefur í málatilbúnaði sínum miðað við að til frádráttar komi innborgun stefnda sem hann innti af hendi í apríl 2010 að fjárhæð 30.000 krónur. Stefnandi hefur aftur á móti andmælt kröfu stefnda um að tíu öðrum greiðslum, sem hann innti af hendi á tímabilinu frá 15. ágúst 2006 til 15. júlí, 2008, samtals að fjárhæð 207.500 krónur, yrðu dregnar frá með þeim rökum að þær hafi varðað aðrar fjárkröfur þeirra í millum. Stefnandi hefur ekki lagt fram nein gögn þessu til stuðnings. Stefndi hefur aftur á móti lagt fram bankaafrit af millifærslum á reikning til stefnanda fyrir nefndum greiðslum. Að þessu virtu og með hliðsjón af 50. gr. laga nr. 91, 1991 er að áliti dómsins staðhæfing stefnanda um að umræddar greiðslur hafi varðað aðra skuld stefnda en hér er til umfjöllunar ósönnuð. Ber að fallast á sjónarmið stefnda um að draga fyrrnefndar greiðslur hans frá svo sem nánar greinir í dómsorði. Um nánari útreikning þar um er vísað til þeirra sjónarmiða sem fram koma í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr.230/2002.

Eftir þessum úrslitum, en með hliðsjón af 3. mgr. 130. gr. laga 91, 1991, verður stefnda gert að greiða stefnanda 150.600 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Þ-kk-nf B-kk-nf, greiði stefnanda, S-kvk-þgf F-kvk-þgf, 939.842 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. maí 2006 til greiðsludags, en að frádregnum innborgunum 15. ágúst 2006 að fjárhæð 23.000 krónur, 22. september sama ár að fjárhæð 10.000 krónur, 19. október sama ár að fjárhæð 20.000 krónur, 9. nóvember samar ár að fjárhæð 23.000 krónur, 22. desember sama ár að fjárhæð 10.000 krónur, 6. apríl 2007 að fjárhæð 23.000 krónur, 30. apríl sama ár að fjárhæð 23.000 krónur, 16. júlí sama ár að fjárhæð 25.000 krónur, 13. nóvember sama ár að fjárhæð 25.500 krónur, 15. júlí 2008 að fjárhæð 25.000 krónur og 31. mars 2010 að fjárhæð 30.000 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 150.600 krónur í málskostnað.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf.