E-55/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 1. október sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af A á hendur íslenska ríkinu með stefnu áritaðri um birtingu 19. desember 2008.

Dómkröfur stefnanda eru þær að viðurkennt verði að stefndi, íslenska ríkið, beri skaðabótaábyrgð á tjóni því er stefnandi varð fyrir við brjósklosaðgerð hjá stefnda hinn 12. október 2000. Krafist er málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts.

Dómkröfur stefnda eru þær að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða málskostnað samkvæmt mati dómsins.

Málsatvik

Málsatvik eru þau að á árinu 1991 fékk stefnandi brjósklos hægra megin í baki. Í kjölfarið leitaði hún til læknisins B, starfsmanns stefnda, sem ráðlagði henni að leita til sjúkraþjálfara. Stefnandi ákvað að gangast ekki undir aðgerð og í kjölfar meðferðar hjá sjúkraþjálfara gengu einkennin að miklu leyti til baka. Árið 2000 fékk stefnandi á ný mikla verki, nú vinstra megin, og leitaði á ný til B, starfsmanns stefnda. Taldi hann óhjákvæmilegt að framkvæma aðgerð og 12. október árið 2000 var framkvæmd aðgerð á stefnanda. Samkvæmt aðgerðarlýsingu B mun aðgerðin hafa gengið vel.

Að sögn stefnanda var henni tjáð af B, starfsmanni stefnda, eftir aðgerðina að „allt brjóskið í kringum L:V hafi verið tekið“. Svo var hins vegar ekki en allt brjósk var tekið vinstra megin en ekki eldra brjósklos hægra megin. Stefndi telur stefnanda hafa misskilið B enda hafði eldra brjósklosið þá gengið að miklu leyti til baka ef marka má aðgerðarlýsingu hans frá 12. október 2000.

Í júní á árinu 2001 fékk stefnandi síðan brjósklos hægra megin í baki í sama liðbil, L:V, og gekkst í framhaldi af því undir aðgerð hjá D, yfirlækni á heila – og taugaskurðdeild. Sú aðgerð mun einnig hafa gengið vel samkvæmt aðgerðarlýsingu D.

Varanlegar afleiðingar framangreinds eru þær að stefnandi er í dag með svokallaðan droppfót og getur ekki gengið án spelku. Þá er stefnandi með mikinn dofa niður í hægri fót.

Stefnandi höfðaði mál þetta til viðurkenningar á að stefndi beri skaðabótaábyrgð á tjóni því er stefnandi varð fyrir á baki við brjósklosaðgerð hjá B, starfsmanni stefnda, 12. október árið 2000.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir viðurkenningarkröfu sína á því að B, starfsmaður stefnda, hafi gert mistök í aðgerðinni árið 2000 þegar hann tók ekki allt brjóskið, bæði hægra og vinstra megin. Stefnandi telur að mistökin hafi leitt til þess að hún búi nú við meiri og alvarlegri afleiðingar vegna einkenna í baki en hún hefði gert ef réttilega hefði verið staðið að aðgerðinni árið 2000. Stefnandi telur mistök B felast í því að hann hafi ekki fjarlægt allt brjóskið í aðgerðinni og telur óumdeilt að B hafi verið ljóst að stefnandi hafði glímt við brjósklos bæði hægra og vinstra megin, enda hafi hann haft stefnanda til meðferðar frá árinu 1991. Stefnandi telur því að B hafi sýnt af sér gáleysi þegar hann tók þá ákvörðun að fjarlægja ekki allt brjóskið og þau mistök hafi leitt til þess að einkenni brjósklossins í júní 2001 hafi orðið miklu verri en ella.

Í aðgerðarlýsingu B, starfsmanns stefnda, frá 12. október 2000 kemur fram að stefnandi hafi fengið brjósklos fyrir nokkrum árum og fengið svokallaðan droppfót hægra megin. Þá segir að stefnandi hafi ekki verið sett í aðgerð og að einkennin hafi að miklu leyti gengið til baka þó að stefnandi sé enn með dofa yfir L:V hægra megin. Í aðgerðarlýsingunni segir jafnframt að CT sýni mjög stórt miðlægt brjósklos sem halli meira yfir til vinstri. Þar sem sjúklingur hafi þetta stóra miðlæga brjósklos sé talsverð hætta á hún geti fengið Cauda equina syndrome en það lýsir sér í mjóbaksverk sem yfirleitt leiðir niður í rass og fætur öðru eða báðum megin ásamt dofa.

Í greinargerð D, læknis á heila – og taugaskurðdeild, komi fram að í hefðbundnum brjósklosaðgerðum sé tekinn sá hluti af brjósklosinu sem út úr liðbandinu hefur ýst og klemmt taug og síðan oft það inni í liðþófanum sem laust sé, til að minnka hættuna á brjósklosi síðar. Gerir stefnandi athugasemd við þessa fullyrðingu læknisins. Sé hún ekki talin eiga við í tilfelli stefnanda þar sem B hafi þegar á árinu 1991 greint stefnanda með brjósklos hægra megin. Hefði B fjarlægt brjóskið hægra megin hefði því ekki verið um að ræða fyrirbyggjandi aðgerð heldur beinlínis læknandi aðgerð.

Þá mótmælir stefnandi niðurstöðu landlæknis sem fram kemur í álitsgerð landlæknisembættisins þar sem segir að; ekkert komi fram um að óeðlilega hafi verið staðið að aðgerðinni á árinu 2000 þar sem einkennin voru þá vinstra megin en einkennin árið 2001 hægra megin, þannig að liðþófahlutinn sem eftir var hefur sprengt sig í þá áttina. Stefnandi telur þessa niðurstöðu landlæknis ranga þar sem þegar á árinu 1991 hafi stefnandi haft einkenni hægra megin. Þau einkenni hafi enn verið til staðar árið 2000 þegar fyrri aðgerðin var framkvæmd. Stefnandi telur að jafnvel þó B hafi metið það svo á árinu 1991 að ekki væri nauðsynlegt fyrir stefnanda að gangast undir aðgerð þá sé ljóst að einkennin voru til staðar við aðgerðina árið 2000. B hefði því réttilega átt að fjarlægja brjóskið hægra megin. Slíkt hefði ekki einungis verið fyrirbyggjandi heldur beinlínis falist í því lækning við einkennum sem hrjáð höfðu stefnanda um árabil. Stefnandi telur því niðurstöðu landlæknis, sem virðist byggja á því að hún hafi verið einkennalaus hægra megin árið 2000, vera ranga.

Að öllu ofansögðu telur stefnandi að ákvörðun starfsmanns stefnda, B, um að fjarlæga aðeins hluta brjósksins á liðbili L:V í aðgerðinni í október árið 2000, feli í sér gáleysisleg mistök sem leiddu til þess að afleiðingar brjósklossins árið 2001 urðu mun alvarlegri en orðið hefðu ef B hefði fjarlægt allt brjóskið. Telur stefnandi því skilyrði sakarreglunnar um saknæma háttsemi (gáleysi), tjón og sennilega afleiðingu vera uppfyllt.

Stefnandi telur stefnda bera skaðabótaábyrgð á saknæmri háttsemi læknisins á grundvelli reglna um húsbóndaábyrgð en hann var starfsmaður stefnda á árinu 2000 þegar hann framkvæmdi aðgerðina og hið bótaskylda atvik átti sér stað.

Stefnandi byggir kröfu sína á sakarreglunni og 2. mgr. 9. gr. læknalaga nr. 53/1988.

Málskostnaðarkrafa stefnda er byggð á 130. og 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um kröfu um virðisaukaskatt ofan á málflutningsþóknun vísast til laga nr. 50/1998 um virðisaukaskatt.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu á því að bótaskilyrði séu ekki fyrir hendi og því beri að sýkna stefnda af öllum dómkröfum stefnanda.

Stefndi hafnar því alfarið að það hafi verið mistök hjá viðkomandi lækni að hafa ekki átt við brjósklosið frá árinu 1991 í aðgerðinni árið 2000. Ekkert hafi komið fram í málinu sem bendi til þess að gamla brjósklosið hafi verið þess eðlis að nauðsynlegt hafi verið að lagfæra það á þeim tíma. Þvert á móti bendi allt til þess að þá hafi það verið „gengið að miklu leyti til baka“, þrátt fyrir dofatilfinningu hægra megin í baki eins og lýst sé í gögnum málsins. Bent er á að á árinu 1991 hafi ekki verið talin ástæða til aðgerðar. Þess í stað hafi sjúkraþjálfun verið talin nægja og ekki sé annað að sjá en að stefnandi hafi við þá meðferð fengið umtalsverða bót meina sinna. Í ljósi þessara staðreynda hafi ekkert komið fram í málinu sem bendi til öndverðrar niðurstöðu. Stefndi hafi ekki sýnt fram á að nauðsynlegt hafi verið við aðgerðina árið 2000 að taka á einhvern hátt upp gamla brjósklosið frá 1991 og eiga við það. Stefndi telur að þótt stefnandi hafi á árinu 2001 greinst með brjósklos hægra megin liggi ekkert fyrir um að það brjósklos hafi verið á nákvæmlega sama stað og á árinu 1991 og því síður að ummerki þess hafi verið sýnileg fyrir eða í aðgerðinni árið 2000. Af þeirri ástæðu telur stefndi ósannað að aðgerðarlækni hafi borið að grípa til aðgerða vegna brjóskloss hægra megin í baki stefnanda við aðgerðina árið 2000.

Stefnandi hafi ekki lagt fram nein sérfræðileg gögn sem styðja fullyrðingar hennar um bótaskyld mistök. Dómkröfur stefnanda séu því byggðar á órökstuddum fullyrðingum sem séu að öllu leyti ósannaðar. Í málinu liggja hins vegar frammi sérfræðilegar skýrslur D yfirlæknis og álit landlæknis þar sem tekin sé fagleg afstaða til fullyrðinga stefnanda. Niðurstöður beggja álitsgjafa séu nákvæmlega þær sömu; að sjúkdómsgreining og meðferð stefnanda hafi verið með eðlilegum hætti og brugðist hafi verið við vanda stefnanda á faglegan hátt. Telur stefnandi að þar af leiðandi séu bótaskilyrði ekki fyrir hendi og í ljósi þess sé útilokað, að mati stefnda, að hægt sé að fallast á dómkröfur stefnanda.

Niðurstaða

Stefnandi byggir viðurkenningarkröfu sína á því að það hafi verið mistök af hálfu starfsmanns stefnda, sem framkvæmdi aðgerðina árið 2000, að hafa ekki jafnframt í þeirri aðgerð fjarlægt brjóskið hægra megin, sem stafaði frá brjósklosi, er upp kom á árinu 1991 og talið var að hefði gengið að miklu leyti til baka. Eins og málið liggur fyrir hefur stefnandi ekki lagt fram nein sérfræðileg gögn sem styðja fullyrðingar hennar um bótaskyld mistök, en stefnandi byggir á því að henni hafi verið tjáð eftir á að „allt brjóskið í kringum L:V hafi verið tekið“.

Í framlagðri sjúkraskrá kemur fram að stefnanda var gerð grein fyrir væntanlegri aðgerð þann 9. október árið 2000 og samþykkti hún framkvæmd aðgerðarinnar eins og henni var lýst. Ekkert var rætt um það fyrir fram að starfsmaður stefnda myndi grípa til aðgerða vegna brjóskloss hægra megin í baki stefnanda í aðgerðinni árið 2000.

Samkvæmt aðgerðarlýsingu B, starfsmanns stefnda, bendir allt til þess að árið 2000 hafi brjósklos hægra megin í baki stefnanda frá árinu 1991 verið gengið að miklu leyti til baka, þrátt fyrir dofatilfinningu hægra megin í baki. Ekkert hefur komið fram í málinu sem bendir til þess að gamla brjósklosið hafi verið þess eðlis að nauðsynlegt hafi verið grípa til aðgerða vegna þess í aðgerðinni árið 2000.

Í greinargerð D, yfirlæknis, dags. 7. maí 2007, sem liggur frammi í málinu segir m.a. svo:

Mistökin sem talað er um hjá kvartanda eru að ekki hafi allt brjóskið verið hreinsað í okt. 2000 og það hafi verið ástæðan fyrir því að einkennin urðu svo svæsin ári síðar. Hið rétta er að í hefðbundnum brjósklosaðgerðum er reyndar tekinn sá hluti af brjósklosinu sem út úr liðbilinu hefur ýst og klemmt taug og síðan oft það inni í liðþófanum sem laust er, til að minnka hættuna á brjósklosi síðar. Tilhneiging hafi verið til þess seinni ár að taka minna af því brjóski sem inni í liðþófanum er og einbeita sér meira af því sem út úr liðþófanum hefur ýst. Residive brjósklos eftir aðgerðir eru á bilinu 6-12% alls staðar í heiminum.

Þá segir í greinargerð þessari að ekkert komi fram um að óeðlilega hafi verið staðið að aðgerðinni.

Í niðurstöðu álitsgerðar landlæknisembættisins, dags. 5. september 2007, sem liggur fyrir í málinu segir svo:

Af fyrirliggjandi gögnum verður ekki annað ráðið en að sjúkdómsgreining og meðferð hafi verið með eðlilegum hætti og brugðist hafi verið við vanda sjúklings á faglegan hátt. Það liggur ekkert fyrir um að ástand hennar nú megi rekja til mistaka meðferðarinnar, ófullnægjandi meðferðar eða að um óvenjulegan og verulegan fylgikvilla hafi verið að ræða, sem komast hefði mátt hjá. Ekki sé við neinn að sakast þó bati hafi ekki orðið eins og væntingar hafi staðið til.

Stefnandi hefur ekki sýnt fram á, þvert á gögn málsins, að nauðsynlegt hafi verið við aðgerðina árið 2000 að taka á einhvern hátt upp gamla brjósklosið frá 1991 og eiga við það. Ekkert liggur fyrir í málinu um það, hvorki fyrir aðgerð né við aðgerðina sjálfa árið 2000, að þörf hafi verið á því. Verður því ekki fallist á með stefnanda að starfsmaður stefnda hafi gert mistök í aðgerðinni árið 2000 sem leiddu til þess að stefnandi búi nú við meiri og alvarlegri afleiðingar vegna einkenna í baki en hún hefði gert.

Samkvæmt framansögðu verður því ekki talið sannað að um bótaskyld mistök af hálfu starfsmanns stefnda hafi verið að ræða. Verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda, en eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ:

Stefndi, íslenska ríkið, er sýknað af kröfum stefnanda, A, í máli þessu.

Málskostnaður fellur niður.

E-kk-nf Ó-kk-nf