S-159/2006

Mál þetta höfðaði sýslumaðurinn í Borgarnesi með ákæru 18. júlí 2006 á hendur ákærða, J-kk-þgf F-kk-þgf P-kk-þgf, kt. ..., Hafnarstræti 100 á Akureyri. Málið var dómtekið 13. febrúar 2007.

Í ákæruskjali segir að málið sé höfðað gegn ákærða fyrir „umferðarlagabrot með því að hafa þriðjudaginn 20. september 2005, ekið bifreiðinni IV-069, ófær um að stjórna henni örugglega vegna neyslu örvandi lyfja frá Reykjavík sem leið lá um Vesturlandsveg og á vegarkafla við bæinn Hreimsstaði í Norðurárdal, ekið bifreiðinni óvarlega og án nægilegrar varúðar með þeim afleiðingum að hún hafnaði utan vegar.

Telst þetta varða við 4. gr. og 2. mgr. 44. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987, með áorðnum breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. og 102. gr. umferðarlaga.“

Í ákæru kemur einnig fram krafa R-kvk-ef S-kvk-ef H-kvk-ef en hún gerir þá kröfu að ákærða verði gert að greiða henni skaðabætur að fjárhæð 1.063.404 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001, frá 20. september 2005 þar til mánuður var liðinn frá því að krafan var kynnt ákærða en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður en til vara að honum verði gerð svo væg refsing sem lög frekast leyfa. Þá er þess krafist að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð.

I.

Hinn 20. september 2005, kl. 13.22, barst lögreglunni í Borgarnesi tilkynning um undarlegt aksturslag ökumanns bifreiðarinnar IV-069 en bifreiðinni var ekið norður Vesturlandsveg. Rétt sunnan við Borgarfjarðarbrú stöðvaði lögregla bifreiðina en ökumaður hennar var ákærði. Lögreglumenn töldu sig verða vara við áfengisþef úr bifreiðinni og var ákærði látinn blása þrívegis í alkóhólmæli án þess að tækið mældi áfengi í útblæstri frá honum. Hins vegar fundu lögreglumenn tómar bjórdósir á gólfi bifreiðarinnar. Á vettvangi greindi ákærði lögreglu frá því að hann hefði verið að skemmta sér í nokkra daga. Hann hefði hins vegar hætt allri neyslu deginum áður og fyndi ekki til neinna áhrifa. Samkvæmt lögregluskýrslu var ákærði kurteis, viðræðugóður og þokkalega skýr.

Um kl. 16.23 sama dag barst lögreglu tilkynning um að bifreiðin hefði oltið við bæinn Hreimstaði í Norðurárdal. Lögregla og björgunarlið komu stuttu síðar á vettvang og var talið að ákærði hefði misst stjórn á bifreiðinni með þeim afleiðingum að hún hafnaði utan vegar vinstra megin við akstursstefnu. Hafði bifreiðin farið nokkurn spöl utan vegar og þvert yfir afleggjarann að Hreimsstöðum, en síðan hafði bifreiðin oltið og hafnað á hjólunum rétt norðan við afleggjarann.

Á vettvangi voru vegfarendur að hlúa að ákærða sem var með áverka á höfði og kenndi til í baki og fótum. Ákærði var með meðvitund en gat ekki tjáð sig um aðdraganda slyssins. Ákærði var síðan fluttur með sjúkrabifreið á slysadeild Landspítalans í Fossvogi.

II.

Í þágu rannsóknar málsins var dregið blóð úr ákærða og tekið frá honum þvagsýni þegar hann kom á slysadeild Landspítalans. Í matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði frá 1. desember 2005, sem rituð er af G-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, lækni, segir svo:

...Alkóhól (etanól) var ekki mælanlegt í blóði. Í þvagi fannst amfetamín, metamfetamín og tetrahýdrókannabínólsýra. Í blóði mældist amfetamín 645 ng/ml, metamfetamín 30 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 4,4 ng/ml.

Amfetamín og metamfetamín eru ávana- og fíkniefni með örvandi áhrif á miðtaugakerfi. Þau eru notuð sem lyf í undantekningatilvikum, eru að fullu samverkandi og eru ekki talin draga úr aksturshæfni í lækningalegum skömmtum. Tetrahýdrókannabínól er hið virka efni kannabis. Það hefur slævandi áhrif á miðtaugakerfi og getur dregið úr aksturshæfni. Tetrahýdrókannabínólsýra er óvirkt umbrotsefni þess í þvagi.

Styrkur amfetamíns í blóði er langt umfram það, sem búast má við þegar lyfið er notað til lækninga og bendir til eitrunar. Styrkur metamfetamíns er eins og eftir lækningalega skammta. Styrkur tetrahýdrókannabínóls bendir til þess að hlutaðeigandi hafi verið undir slævandi áhrifum þegar blóðsýnið var tekið kl. 18:20.

Hlutaðeigandi hefur því verið undir miklum örvandi áhrifum amfetamíns og metamfetamíns og má telja fullvíst að hann hafi ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti þegar blóðsýnið var tekið kl. 18:20. Hann hefur einnig verið undir slævandi áhrifum tetrahýdrókannabínóls og ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti af þeim sökum þegar blóðsýni var tekið 18:20. Gera má ráð fyrir að styrkur tetrahýdrókannabínóls hafi verið eitthvað hærri þegar ökumaður var stöðvaður kl. 16:23 þó ekki sé hægt að segja til um hversu mikið hærra. Tíminn sem líður frá 16.23 til 18:20 hefur sennilega ekki haft marktæk áhrif á styrk amfetamíns og metamfetamíns í blóði.

III.

Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að umræddan dag hefði hann verið á leið frá Keflavík til Akureyrar akandi á bifreiðinni IV-069. Þegar ákærði var kominn í Borgarfjörð sagði hann að lögregla hefði haft afskipti af sér. Kvaðst ákærði hafa verið látinn blása í áfengismæli auk þess sem lögregla hefði leitað á honum og í bifreiðinni. Að því loknu kvaðst ákærði hafa haldið ferðinni áfram en stöðvað drykklanga stund bæði í Borgarnesi og Hreðavatnsskála. Á vegarkafla í Norðurárdal kvaðst ákærði síðan hafa verið að taka fram úr bifreið þegar vinstra framhjólið fór út á vegöxlina og hann missti stjórn á bifreiðinni sem hafnaði utan vegar. Kvaðst ákærði hafa rotast og rankað við sér í aðgerð á spítala.

Þetta sumar kvaðst ákærði hafa verið í mikilli neyslu amfetamíns. Fyrir umræddan akstur kvaðst ákærði síðast hafa neytt amfetamíns að morgni til deginum áður en um kvöld sama dag kvaðst ákærði hafa reykt hass til að ná sér niður. Nóttina fyrir akstur kvaðst ákærði hafa náð að sofna en almennt sagði hann að ástand sitt á þessum tíma hefði ekki verið gott. Hins vegar taldi ákærði að hann hefði verið hæfur til að aka þótt dagsformið hefði ekki verið gott.

Ákærði greindi frá því að hann og sambýliskona sín hefðu verið að kaupa bifreiðina sem hefði verið skráð á nafn móður sambýliskonunnar. Ástæðu þess að skráningu bifreiðarinnar var hagað með þeim hætti sagði ákærði vera gjaldþrot sambýliskonunnar. Ákærði sagði að hann og sambýliskona sín hefðu greitt af láni á bifreiðinni og nýlega kvaðst ákærði hafa greitt eina afborgun.

IV.

Fyrir dómi gaf skýrslu G-kvk-nf Þ-kvk-nf, læknir, og lýsti því áliti sínu að frásögn ákærða um að hafa síðast neytt kannabis að kvöldi daginn fyrir aksturinn fengi með engu móti samrýmst því mikla magni sem mældist hjá honum. Hins vegar taldi læknirinn ekki unnt að útiloka frásögn ákærða um að hann hefði síðast neytt amfetamíns að morgni deginum áður. Miðað við það magn sem mældist hjá ákærða af amfetamíni taldi læknirinn að sú neysla hefði þá þurft að vera í afar miklu magni.

Einnig lýsti læknirinn því áliti sínu að ákærði hefði ekki verið fær um að aka bifreiðinni miðað við það magn sem mældist hjá honum og breytti engu í því tilliti hvort langt eða skammt var liðið frá því hann neytti amfetamíns.

V.

Ákærða er gefið að sök að hafa 20. september 2005 ekið bifreiðinni IV-069 ófær um að stjórna henni örugglega vegna örvandi lyfja og að hafa ekið bifreiðinni óvarlega og án nægjanlegrar varúðar þegar bifreiðin hafnaði utan vegar, eins og nánar er lýst í ákæru. Er þetta talið brot gegn almennri varúðarreglu í 4. gr. umferðarlaga og gegn 2. mgr. 44. gr. laganna, en þar segir að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna ökutæki ef hann vegna veikinda hrörnunar, ofreynslu, svefnleysis, neyslu áfengis eða annarra örvandi eða deyfandi efna eða annarra orsaka er þannig á sig kominn, að hann er ekki fær um að stjórna ökutækinu örugglega.

Fyrir dómi hefur ákærði neitað því að hann hafi vegna neyslu vímuefna verið þannig á sig kominn að hann hafi ekki getað stjórnað bifreiðinni örugglega. Hefur ákærði skýrt svo frá að hann hafi hætt allri neyslu deginum áður og sofið um nóttina fyrir aksturinn áleiðis til Akureyrar.

Samkvæmt matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði frá 1. desember 2005 mældist í blóði ákærða 645 ng/ml af amfetamíni, 30 ng/ml af metamfetamíni og 4,4 ng/ml af tetrahýdrókannabínól. Í matsgerðinni kemur fram að styrkur amfetamíns í blóði hafi verið langt umfram það sem búast mætti við þegar lyfið væri notað til lækninga og benti magnið til eitrunar. Þá benti styrkur kannabis til að ákærði hefði verið undir slævandi áhrifum þegar sýnið var tekið. Í niðurlagi matsgerðarinnar segir að telja megi fullvíst að ákærði hafi ekki getað stjórnað bifreiðinni örugglega þegar blóðsýnið var tekið vegna örvandi áhrifa amfetamíns. Einnig er talið að hann hafi ekki getað stjórnað bifreiðinni með öruggum hætti vegna áhrifa af kannabis. Þá megi gera ráð fyrir að styrkur kannabis hafi verið nokkuð hærri þegar ökumaður ók um tveimur klukkustundum áður en blóðsýni var tekið.

Fyrir dómi hefur gefið skýrslu G-kvk-nf Þ-kvk-nf, læknir, sem ritaði matsgerðina. Hjá henni kom fram að miðað við það mikla magn af kannabis sem mældist í blóði ákærða fengi með engu móti staðist frásögn hans um að hann hefði hætt neyslu að kvöldi til deginum áður en hann ók bifreiðinni. Samkvæmt þessu hefur verið hnekkt frásögn ákærða um eigin neyslu og verður litið hjá henni við úrlausn málsins.

Með vísan til matsgerðarinnar um rannsókn á blóði ákærða og þegar haft er í huga að ákærði missti stjórn á bifreiðinni í umrætt sinn, án þess að fram hafi komið önnur skýring á því en aksturslag hans sjálfs, er sannað að ákærði hafi ekið bifreiðinni ófær um að stjórna henni örugglega vegna neyslu fíkniefna. Með þessu hefur ákærði gerst sekur um akstur undir áhrifum vímuefna og varðar brotið við 1. mgr. 4. gr. og 2. mgr. 44. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga, nr. 50/1987.

Samkvæmt sakavottorði hefur ákærði frá árinu 1997 hlotið fimm dóma og gengist undir sex lögreglustjórasáttir vegna brota á almennum hegningarlögum, lögum um ávana- og fíkniefni og umferðarlögum. Af þeim málum eru tvö mál vegna ölvunaraksturs, annars vegar sátt 12. júlí 2001 og hins vegar dómur 9. desember 2002. Síðast hlaut ákærði dóm 31. mars 2006 fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni og var refsing ákveðin 55.000 króna fésekt.

Að öllu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 150.000 króna fésekt og komi 12 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Samkvæmt 1. mgr. 101. gr. umferðarlaga verður tekin til greina krafa ákæruvaldsins um að ákærði verði sviptur ökurétti og þykir hæfilegt að sviptingin vari í eitt ár frá birtingu dómsins að telja.

VI.

Í ákæru er höfð uppi skaðabótakrafa sem R-kvk-nf S-kvk-nf H-kvk-nf, skráður eigandi bifreiðarinnar IV-069, gerir á hendur ákærða, en krafan sundurliðast þannig:

Andvirði bifreiðarinnar IV-069 kr. 824.000

Kostnaður vegna flutnings bifreiðarinnar kr. 39.404

Lögmannsþóknun kr. 200.000

Samtals kr. 1.063.404

Krafa um andvirði bifreiðarinnar er reist á því að hún hafi eyðilagst við það að ákærði missti stjórn á bifreiðinni og hún hafnaði utan vegar. Fjárhæðin er miðuð við sölumat Bílasölu Akureyrar 15. febrúar 2006 en matið sé samkvæmt verðlagi á tjónsdegi. Til vara er gerð sú krafa að miðað verði við mat Vátryggingafélags Íslands 12. febrúar 2007 en þar er andvirði bifreiðarinnar talið 640.000 krónur og flakverðið 40.000 krónur. Þá er krafa um kostnað við flutning bifreiðarinnar miðuð við reikning 12. febrúar 2007.

Í umræddu sölumati Bílasölu Akureyrar er gerður fyrirvari um að bifreiðin fari í gegnum ástandsskoðun. Þá segir í mati Vátryggingafélags Íslands að verðmæti bifreiðarinnar sé metið á grundvelli upplýsinga frá sölumanni Ingvars Helgasonar hf. Að þessu gættu verður ekki talið að aflað hafi verið viðhlítandi gagna um verðmæti bifreiðarinnar. Þá hefur komið fram og er ágreiningslaust í málinu að ákærði hefur greitt afborgun af láni áhvílandi á bifreiðinni án þess að upplýst hafi verið um fjárhæð þeirrar afborungar. Samkvæmt þessu er umrædd skaðabótakrafa á hendur ákærða svo vanreifuð að vísa ber henni frá dómi.

VII.

Samkvæmt 165. gr. laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, verður ákærði dæmdur til greiðslu sakarkostnaðar samkvæmt yfirliti lögreglu um sakarkostnað og ákvörðun dómsins um málsvarnarlaun verjanda, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo sem greinir í dómsorði. Jafnframt verður ákærði dæmdur til að greiða útlagðan ferðakostnað verjanda.

B-kk-nf B-kk-nf, héraðsdómari, kveður upp dóm þennan en uppsaga dómsins hefur dregist vegna anna dómarans.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, J-kk-nf F-kk-nf P-kk-nf, greiði 150.000 króna sekt í ríkissjóð og komi 12 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins.

Ákærði er sviptur ökurétti í eitt ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði 406.383 krónur í sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef P-kk-ef, hæstaréttarlögmanns, 199.200 krónur.

Vísað er frá dómi skaðabótakröfu R-kvk-ef S-kvk-ef H-kvk-ef.

B-kk-nf B-kk-nf