S-3011/2020

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 19. apríl, er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum útgefinni 26. október 2020, á hendur X, kt. 000000- 0000, [...], [...], „fyrir hegningarlaga- og barnaverndarlagabrot, líkamsárás gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni og barnsmóður, A, kt. 000000- 0000 og barnaverndarlagabrot gagnvart syni sínum B, kt. 000000- 0000, með því að hafa þann 7. apríl 2018, í íþróttahúsi í [...]skóla, [...] skallað A í andlitið með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið og hlaut eymsli hægra megin í efri gómi, var verkjuð yfir hægra kinnbeini og nefi, sem skekktist aðeins og mar á vörum og tungu. Á sama tíma misþyrmt og misboðið syni sínum, B, andlega, svo heilsu hans var hætta búin og sýnt af sér vanvirðandi háttsemi, ruddalegt og ósiðlegt athæfi gagnvart honum og sært hann, er hann skallaði móður hans í andlitið að honum viðstöddum og ásjáandi.

Telst þessi háttsemi ákærða varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða henni bætur að fjárhæð kr. 900.000 með vöxtum skv. 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. apríl 2018 til þess dags er liðinn verður mánuður frá birtingu bótakröfu þessarar en frá þeim degi með dráttarvöxtum skv. IV. kafla laga nr. 38/2001, sbr. 9. gr. laganna til greiðsludags. Einnig er krafist greiðslu vegna þóknunar vegna réttargæslu brotaþola, bæði á rannsóknarstigi og fyrir dómi.“

Ákærði neitar sök og krefst sýknu og þess að bótakröfu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann vægustu refsingar og lækkunar bótakröfu.

Málavextir

Ákærði og brotaþolinn A eiga saman soninn B, fæddan [...]. Drengurinn á lögheimili hjá móður sinni og fer hún með forsjá hans.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst tilkynning hinn 7. apríl kl. [...] um að karlmaður hefði skallað konu í íþróttahúsinu við [...]skóla í [...] og að málið tengdist forsjárdeilu. Lögregla fór á vettvang og sá þar X, ákærða í máli þessu, á bifreiðastæði fyrir framan húsið. Lögregla gaf sig á tal við hann og hafi hann verið „mjög æstur“ og hafi tjáð lögreglu „að hann hafi lent í átökum við A [...] vegna forræðisdeilu sem þau ættu í vegna B, sonar þeirra. [Ákærði] viðurkenndi að hafa skallað A í andlitið en hann sagðist hafa þurft að gera það þar sem A hafi ýtt honum tvisvar og slegið hann með krepptum hnefa vinstri handar hægra megin í andlitið.“ Var hann handtekinn og færður á lögreglustöð.

Brotaþolinn A fór eftir atvikið á slysadeild og gaf þar lögreglu skýrslu. Í skýrslu er haft eftir henni að ákærði hafi hitt drenginn daginn og rætt við hann. Svo segir: „Svo fer að drengurinn samþykkir að fara til föður síns að gista og þeir gerðu einhver plön með daginn í dag sem ég veit ekkert um hvað var fyrr en í gærkvöldi. Hún segist hafa spurt drenginn hvort hann vilji gista og hann hafi sagt jújú ég vil það alveg, langar að prófa það. Hún hafi spurt hann hvort hann vilji það eða hvort hann sé hræddur. Þá hafi hann sagt að hann væri hræddur um að faðir sinn mundi meiða mömmu sína ef hann mundi ekki gista hjá honum.“

Í skýrslunni er haft eftir brotaþolanum að ákærði hafi skallað sig, eftir að hún hafi neitað honum um að fara með drenginn. Þá er haft eftir henni, að faðir hennar, sem einnig hafi verið viðstaddur, hafi sagt henni að hún hafi slegið ákærða, rétt áður en ákærði hafi skallað hana. Sjálf muni hún ekki eftir því.

Ákærði gaf skýrslu á lögreglustöð 7. apríl 2018 og hófst skýrslutakan kl. [...]. Í skýrslunni er meðal annars haft eftir honum: „Þegar æfingin var búin þá talaði ég við mömmu hans og hún tók körfubolta og henti honum í magann á mér og sagði að hann væri ekki að fara að koma með mér, og vinir hennar voru þarna [...]. En hún henti körfuboltanum tvisvar í mig og svo kýldi hún mig í andlitið og ég bara missti stjórn á mér og skallaði hana.“ Síðar í skýrslutökunni var ákærði spurður um afstöðu sína „til brotsins“ og eftir honum er haft: „Já í sjálfsvörn, eftir að fá körfubolta tvisvar í magann og hafa svo verið kýldur í andlitið.“

Í málinu liggur vottorð um brotaþolann A, dags. 23. apríl 2018, undirritað af C-kvk-þgf. Í vottorðinu kemur fram að læknirinn vinni vottorðið sem framkvæmdastjóri lækninga, eftir skýrslum þeirra sem sinnt hafi brotaþola, en það hafi verið nafngreindir læknir og læknanemi. Brotaþoli hafi komið á sjúkrahúsið vegna atviks 7. apríl 2018. Í vottorðinu er haft eftir gögnum læknanemans að brotaþoli hafi verið „aum í efri gómi hægra megin, verkjuð yfir hægra kinnbeini en ekki [brakhljóð], verkjuð í nefi við þreifingu, nefið er aðeins skakkt en ekki mikið, ekki fallið niður. Aðeins mar á vörum en ekki mikið. Aðeins marin á tungu. Ekki [glóðaraugu]. Eðlilegar augnhreyfingar. Er mjög leið í viðtali grætur mikið.“ Í gögnum læknisins sem litið hafi á brotaþola segi meðal annars: „Þreifa ekki brot í andlitsbeinum, ekki [brakhljóð], væg skekkja á nefi til vinstri. Neitar sjóntruflunum. Verkur í tönn í efri gómi, virðist vera mar framan á tungubroddi.“

Í málinu liggur vottorð D sálfræðings um ákærða, dags. 26. febrúar 2021. Þar segir: „[Ákærði] kom til mín á vegum VIRK, en hann hefur verið hér í sálfræðimeðferð. Líðanin var alls ekki góð í upphafi meðferðar. Samkvæmt spurningalistum sem undirritaður lagði fyrir hann var hann með mikil einkenni streitu og álags. [Ákærði] hefur verið með öllu óvinnufær þennan tíma og hefur hann fyrir utan [það] að vera að vinna í því að efla þol og þrek, verið að vinna með stjórn á tilfinningum sínum og hegðun. Vinnan hefur gengið út á að hann átti sig á því að hegðun sú og hvatvísi sem hann hefur viðhaft í fortíðinni hafi ekki alltaf skilað þeim árangri sem hann sóttist eftir. En það sem er rót þeirra sterku tilfinninga sem hann hefur, er það óréttlæti sem hann telur sig beittan sem felst í því að hann fái ekki eðlilega umgengni við son sinn. Nokkuð sem veldur honum mikilli vanlíðan. En honum hefur verið haldið frá honum og ekki leyft að vera í sambandi við hann sl. 2,5 ár. Þessi staða hefur farið mjög illa með [ákærða] og leitt til þess að hann hafi þróað með sér þráhyggju gagnvart þessu óréttlæti. Staðan hefur leitt til þess að öll endurhæfing hefur tafist. [Ákærði] hefur að mínu mati náð miklum árangri síðan í haust. Hann hefur tekið töluvert öðruvísi og með stillingu á uppákomum sem hafa varðað hann á þeim tíma sem hann hefur verið í viðtölum og eru framfarir góðar. Með tímanum og meðferð á stofunni hefur [ákærði] náð sér betur á strik, hefur styrkst, en hugur hann hefur þó áfram verið mjög upptekinn af því að ná fram réttlæti gagnvart þeirri ósanngirni sem hann telur sig hafa verið beittan. [Ákærði] hefur fram á þennan dag komið í 15 regluleg viðtöl til undirritaðs á vegum VIRK.“ Fyrsta viðtalið hafi verið í október 2020.

Ákvörðun lögreglustjóra 6. maí 2019 um niðurfellingu saksóknar var kærð til ríkissaksóknara sem felldi ákvörðunina úr gildi 28. ágúst sama ár.

Skýrslur fyrir dómi

Ákærði sagði að daginn fyrir atvikið hefði hann farið og hitt son sinn eftir skóla. Það hefði verið fimmta tilraun sín til að fá hann til sín um helgi, sem sér bæri umgengni við hann. Ákærði hefði spurt drenginn hvort hann vildi koma daginn eftir og eyða helginni með ákærða og fjölskyldu hans. Drengurinn hefði tekið því mjög vel. Á þessum tíma hefði verið meira en ár síðan þeir hefðu varið helgi saman. Drengurinn hefði verið spenntur og í framhaldi af samtali þeirra hefði ákærði ekið honum á íþróttaæfingu og samskiptum þeirra lokið þannig þennan dag.

Daginn eftir hefðu ákærði og fjölskylda hans farið til [...]til að sækja drenginn á körfuknattleiksæfingu. Æfingin hefði staðið frá hálf tólf til hálf eitt og ákærði komið snemma og þannig getað horft á hann á æfingunni. Þar hefði brotaþolinn A einnig verið og horft á æfinguna. Að æfingunni lokinni hefði ákærði beðið drenginn um að taka saman föggur sínar. Þegar ákærði hefði verið að tala við hann hefði brotaþolinn A komið til þeirra. Hún hefði ekkert sagt en haldið á kröfubolta, með þeim bolta hefði hún tvívegis lamið ákærða í kviðinn. Ákærði hefði tekið skref til hliðar, til að forðast frekari ágreining, og í framhaldi af þessu hefði hún slegið hann í andlitið með hægri hnefa. Hann hefði þá beygt „höfuðið í áttina að henni“. Ákærði var spurður hvort hann hefði „skallað“ brotaþolann, og svaraði: „Það varð snerting á höfði mínu og hennar.“Ákærði var spurður hvort þetta hefði hann gert af „fullum krafti“, og kvað hann svo ekki hafa verið. Ákærði sagðist hafa vera verið með derhúfu og hefði hún líklega eitthvað dregið úr. Vegna húfunnar væri einnig mjög erfitt að segja hvar á höfuð brotaþola höfuð sitt hefði farið, líklega nálægt vör. Derið hefði líklega farið á milli þeirra.

Ákærði sagði að strax eftir þetta hefði maður að nafni E stokkið á sig aftan frá, hrint sér á gólfið og ýtt eftir gólfinu. Ákærði hefði staðið upp og einhverjir foreldrar, sem hann þekkti ekki, hefðu haldið þeim báðum föstum og þeim svo fylgt út. Eftir það hefði ákærði farið til sonar síns, sem hefði verið utan húsið og í miklu uppnámi, og talað við hann í stutta stund. Hefði ákærði sagt að drengurinn bæri enga ábyrgð á atvikinu. Eftir þetta hefði ákærði farið í bifreið sína og beðið þar lögreglunnar. Ákærði hefði í framhaldinu farið með lögreglu á lögreglustöðina þar sem hann hefði verið yfirheyrður eftir að hafa beðið í fangaklefa í sex klukkustundir.

Ákærði sagði að sonur sinn hefði verið „hinumegin í íþróttasalnum“ þegar atvikið hefði orðið. Mjög erfitt væri að segja hvort hann hefði séð atvikið. Ákærði sagðist ekki hafa séð drenginn frá þessum degi.

Ákærði sagðist aðspurður ekki hafa kallað eftir aðstoð sér til handa, í atburðarásinni. Hann hefði verið upptekinn við að reyna að koma sér úr gólfinu og á fætur. Atburðarásin hefði verið hröð og óvænt. Í upphafi hennar hefði hann reynt að færa sig. Spurður hvort hann hefði ekki getað farið burt, frekar en að reka höfuðið í brotaþola, sagði ákærði að „mikil ögrun“ hefði verið í gangi. Hann sagðist hafa orðið svolítið reiður og tók fram að langur tími hefði verið liðinn án þess að hann sæi son sinn.

Ákærði sagði að hann og brotaþolinn A hefðu í nokkur ár deilt um mál drengsins. Þann dag sem atvikið varð hefðu ákærði og fjölskylda hans hlakkað mikið til að hitta hann. Daginn áður hefði ákærði hitt drenginn í fimm mínútur, þar áður hefði hann síðast hitt hann í þrjár klukkustundir á jóladag. Síðasta umgengnishelgi við hann hefði verið snemma árs 2017. Hluta þess tíma hafði ákærði verið í [...]landi en óskað eftir að hafa drenginn hjá sér í sumarleyfi. Ákærði hefði flutt til Íslands að nýju í janúar 2018 og þrívegis reynt að fá drenginn til sín um umgengnishelgi en brotaþoli hefði sagt drenginn hafa aðrar áætlanir.

Ákærði var spurður um það sem eftir honum er haft í lögregluskýrslu að brotaþoli hafi hent körfubolta tvisvar í ákærða og því næst kýlt ákærða í andlitið og hann þá „missti stjórn á [sér] og skallaði hana.“ Ákærði sagði að með þeim orðum að hann hafi misst stjórn á sér, hafi hann átt við að sér hefði verið ögrað og hann „brást við strax“. Ákærði var spurður um það sem eftir honum er haft í lögregluskýrslu að hann hefði framið verknað sinn í sjálfsvörn og kvað hann það rétt. H ann var spurður hvort hann teldi nú, þegar hann horfði til baka, að hann hefði verið í sjálfsvörn. Hann sagði að atburðarásin hefði verið mjög hröð og eins og þruma úr heiðskíru lofti. Hann kvaðst telja viðbrögð sín vera bráðaviðbrögð við ögrun.

Ákærði sagðist hafa kært brotaþola og E fyrir árás á sig umrætt sinn. Hann hefði engin viðbrögð fengið frá lögreglu vegna þess.

Brotaþolinn A sagði að daginn fyrir atvikið hefði sonur sinn sagt sér að ákærði ætlaði að sækja sig á körfuknattleiksæfingu daginn eftir „og neyða hann til þess að koma og gista hjá sér“. Þetta hefði drengurinn ekki viljað og beðið brotaþola um að koma með sér á æfinguna og það hefði brotaþoli gert. Hefði ákærði þá verið þangað kominn og bæði hefðu horft á alla æfinguna. Að henni lokinni „þá ætlar hann að fara að vaða að drengnum“ og brotaþoli hefði þá gengið „á milli“ og sagt „að hann sé ekki að fara að fara með honum“. Ákærði hefði þá mælt einhver ókvæðisorð við hana „og reynir að fara til hliðar og ég geng aftur fyrir framan hann og segi ‚hann er ekki að fara að fara með þér‘, og þá segir hann eitthvað og stendur svona alveg bara uppi í mér, [...] og ég slæ svona frá mér og svo skallar hann mig.“ Brotaþoli sagðist lítið muna af framhaldinu.

Brotaþoli sagði að fyrir atvikið hefði hún sent ákærða sms- skilaboð um að drengurinn vildi ekki fara til hans. Ákærði hefði svarað á þá leið að brotaþoli ætti að leita sér sálfræðiaðstoðar. Brotaþoli hefði í framhaldinu beðið E, föður eins vinar drengsins, að „koma með okkur til öryggis.“

Brotaþoli sagðist ekki hafa heyrt nein orðaskipti milli ákærða og drengsins í íþróttahúsinu.

Brotaþoli var spurð hvort hún hefði ýtt eða hent körfubolta tvívegis í ákærða. Hún sagðist ekki muna eftir því. Brotaþoli var spurð hvar högg sitt hefði komið á ákærða. Hún sagðist ekki vita hvort hún hefði farið á kinn eða á öxl hans. Höndin hefði hins vegar farið í ákærða. Hefði það verið fyrsta snertingin milli þeirra umrætt sinn. Brotaþoli sagðist hafa verið „mjög, mjög, mjög hrædd“ um að ákærði myndi neyða drenginn með sér.

Brotaþoli sagði að höggið frá ákærða hefði verið svo fast að hún hefði dottið í gólfið og myndi fátt frá næstu mínútum á eftir. Höggið hefði komið á hægri hlið andlits, yfir munni. Nef hefði naumlega sloppið.

Brotaþoli sagði að drengurinn hefði staðið fyrir aftan sig þegar atvikið hefði orðið. Hann hefði séð það, þar á meðal þegar hún hefði slegið ákærða og hann skallað brotaþola. Drengurinn hefði orðið „ofboðslega hræddur og leiður“ og átt mjög erfitt vegna þess. Hún sagðist ekki vita hvort hann hefði hlaupið út eftir atvikið, enda hefði hún ekki verið með fullri meðvitund þá. Þegar heim hefði verið komið hefði drengnum liðið „virkilega illa“.

Brotaþoli sagðist ekki muna til þess að ákærði hefði kallað eftir aðstoð eða beðið brotaþola um að hætta. Hún kvaðst ekki muna til þess að sjálft hefði hún kallað eftir aðstoð eða beðið ákærða um að hætta.

Brotaþoli sagðist hafa farið á sjúkrahús strax eftir atvikið. Hún hefði verið með mjög bólgna kinn, bólgnar varir og bólginn góm. Hún hefði nú náð sér af líkamlegum áverkum sínum. Í atburðarásinni hefði hún verið hrædd um drenginn og um líf sitt. Ákærði hefði verið „mjög reiður“ og kominn „í ákveðinn geðveikisham“og þá væri hann til alls líklegur.

Brotaþoli sagði að ákærði hefði kært sig fyrir líkamsárás en málið verið fellt niður.

Borið var undir brotaþola það sem eftir henni er haft í samantekt lögreglu, um að hún hafi við skýrslutöku borið að hún hafi hafi ýtt ákærða frá sér, einu sinni eða tvisvar, og eftir það slegið hann, en muni ekki hvort það hafi verið með krepptum hnefa eða flötum lófa. Brotaþoli sagði að þetta gæti verið rétt. Borið var undir brotaþola það sem segir á sama stað, þess efnis að hún hafi „slegið hann vegna þess að hann hafi staðið ógnandi yfir sér og hún orðin hrædd um að hann myndi reyna að beita sig ofbeldi.“ Brotaþoli sagði að þetta væri rétt. Hún kvaðst ekki hafa slegið ákærða fast, höggið hefði verið laust, svo sem til að gefa til kynna að ákærði ætti ekki að vera þétt upp við brotaþola.

Brotaþoli sagði að eftir þetta atvik hefði drengurinn ekki hitt ákærða og væri það samkvæmt vilja drengsins.

Vitnið F, sambýliskona ákærða, hafði eftir ákærða að daginn fyrir atvikið hefði hann talað við son sinn um að drengurinn myndi gista á heimilinu. Þeir feðgar hefðu ákveðið að ákærði og vitnið myndu sækja drenginn á körfuknattleiksæfinguna.

Vitnið sagði að það og ákærði hefðu farið og horft á æfinguna og að henni lokinni hefði ákærði gengið að drengnum til að spjalla við hann. Brotaþoli hefði þá komið „með látum að honum, byrjar að öskra á hann og hann væri ekkert að fara neitt með okkur og alls konar svoleiðis.“ Brotaþoli hefði tekið upp körfubolta og „þrykkir honum svona í magann á [ákærða] tvisvar, þrisvar, og kýlir hann síðan af öllu afli í [...] hliðina á hausnum. Hann bregst við með því að skalla á móti, hún dettur, það koma tveir menn, [...] einn ræðst aftan á hann, hoppar aftan á hann og ýtir honum og tveir sem að taka í hann.“ Eftir þetta hefðu þau ákærði gengið út og talað við drenginn sem þar hefði setið. Þau hefðu sagt drengnum að hann hefði enga sök átt á atburðunum.

Vitnið sagðist hafa verið á gangi á leið úr húsinu við upphaf atburðarásarinnar en snúið sér við þegar brotaþoli „byrjaði að öskra“. Vitnið hefði eftir það séð alla atburðarásina. Vitnið sagði að drengurinn hefði verið „við hliðina á þeim“ þegar atvikið hefðu orðið og hefði hann horft á samskipti ákærða og brotaþola.

Vitnið sagði að ákærði hefði reynt að ganga til hliðar þegar brotaþoli hefði komið „askvaðandi með bolta“ að honum.

Vitnið G sagðist hafa verið að sækja dóttur sína á æfingu í sama húsnæði. Vitnið hefði staðið fyrir utan íþróttasalinn, „í dyragættinni eiginlega“, og þá heyrt „einhver læti, öskur og garg“. Vitnið hefði litið til hliðar og þá séð karl og konu. Karlinn hefði gengið hratt að henni og „það er eins og hann skalli hana“ og við það hefði hún dottið í gólfið, gripið um andlitið og byrjað að gráta. Í framhaldinu hefðu einhverjir menn komið og leitt manninn burt.

Vitnið sagðist ekki hafa séð konuna gera neitt á hlut mannsins fyrir skallann. Vitnið sagði einhver orð hafa farið milli þeirra, þau hefðu eitthvað verið að rífast en vitnið ekki heyrt orðaskil. Vitnið sagðist ekki hafa séð manninn fara í gólfið.

Vitnið sagðist hafa staðið tuttugu til þrjátíu metra frá atburðarásinni. Það hefði haft beina sjónlínu að henni.

Vitnið E sagðist hafa komið í húsið til að sækja son sinn af körfuknattleiksæfingu. Fyrir æfinguna hefði brotaþolinn A spurt vitnið hvort þaðgæti komið með, „út af því að hún bjóst við að hann væri að koma þarna að sækja strákinn og hún sagði mér að strákurinn vildi ekki fara með föður sínum.“

Vitnið sagði að eftir æfinguna hefðu brotaþolinn og ákærði farið „að ræða málin“, en því hefði lokið með því að „hann skallar móður stráksins og ég stekk til og ýti honum og hann fellur við“. Ákærði hefði verið „mjög ógnandi“. Margir hefðu orðið vitni að þessu, þar á meðal mörg börn. Nánar spurt um atburðarásina sagði vitnið að „móðirin stígur inn á milli [ákærða og drengsins] og segir eitthvað [...] og það næsta sem ég veit er [...] að þau eru að tala saman og hann er svona frekar ógnandi þannig að hún er eitthvað að reyna að halda honum bara frá og svo sem sagt skallar hann hana.“ Spurt hvernig brotaþoli hefði reynt að halda ákærða frá, sagði vitnið að „hún lyftir þarna upp höndunum, virðist bara vera að verja sig, og örugglega í eitt skipti þá svo fálmar hún höndunum sem að sem sagt fer í höfuð [ákærða].“ Það hefði verið áður en hann skallað hana.

Vitnið sagði að ákærði hefði lagt fram kæru á hendur sér vegna atviksins. Það hefði ekki leitt til ákæru. Að því er vitnið teldi hefði málið verið fellt niður.

Vitnið sagðist hafa verið fjóra til fimm metra frá ákærða og brotaþola þegar atvikið hefði orðið.

Vitnið sagði son ákærða hafa séð atvikið. Drengurinn og sonur vitnisins væru vinir. Málið hefði haft mikil áhrif á alla viðstadda. Þarna hefðu verið fimmtán til tuttugu drengir og hefðu þurft langan tíma til að jafna sig. Vitnið sagðist ekki vita sérstaklega um áhrif málsins á son ákærða.

Vitnið var spurt um þau orð sem eftir því eru höfð í samantekt lögreglu þess efnis að brotaþoli hefði ýtt ákærða í tvígang frá sér sem orðið hafi til þess að ákærði hefði orðið enn æstari og haft uppi einhver orð um hana. Brotaþoli hafi þá slegið ákærða utan undir með opnum lófa en ákærði þá skallað hana í andlitið. Vitnið sagði þetta rétt.

Vitnið C læknir staðfesti vottorð sitt.

B, sonur ákærða, gaf skýrslu í Barnahúsi 25. júní 2018. Við hana var drengnum ekki gerð grein fyrir rétti sínum til að skorast undan skýrslugjöf. Athygli sakflytjenda var síðar vakin á þessu og dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 54/2019. Aðspurðir lýstu sakflytjendur yfir að ekki væri ástæða til að leiða drenginn til nýrrar skýrslugjafar.

Niðurstaða

Ljóst er ákærði og brotaþolar voru öll í íþróttahúsi [...]skóla á þeim tíma sem getið er í ákæru og áttu þar nokkur samskipti. Ákærði var þangað kominn til að sækja son sinn, brotaþolann B, og mun það hafa verið í samræmi við samtal þeirra feðga daginn áður. Í íþróttahúsinu áttu ákærði og A stutt samskipti. Ákærði segir að hún hafi lamið sig með körfubolta en fyrir dómi sagðist brotaþolinn ekki muna eftir slíku, en mótmælti því ekki beinlínis. Ákærði segir að brotaþolinn hafi kýlt sig í andlitið og brotaþolinn sagði fyrir dómi að hún hefði slegið til ákærða og höndin farið í hann, en hún vissi ekki hvort það hefði verið í öxl eða kinn. Fram kom hjá ákærða fyrir dómi að hann hefði lagt fram kæru á hendur henni vegna atviksins en það mál mun hafa verið fellt niður. Vitnið F, sambýliskona ákærða sagði brotaþola hafa þrykkt bolta í maga hans og svo kýlt hann í höfuðið. Vitnið E sagðist telja að brotaþolinn hefði verið að verja sig, en fálmað með höndum svo farið hafi í höfuð ákærða. Fyrir dómi staðfesti vitnið það sem eftir því er haft í lögregluskýrslu, að brotaþoli hefði slegið ákærða utan undir með opnum lófa en ákærði þá skallað hana í andlitið. Í skýrslu skömmu eftir atvikið hefur brotaþoli eftir föður sínum að hún hafi slegið ákærða. Þegar á framanritað er horft þykir mega slá því föstu að brotaþoli hafi slegið ákærða í höfuðið. Fyrir dómi sagði ákærði viðbrögð sín hafa verið þau að hann hafi beygt höfuð sitt í átt að hennar höfði svo snerting hafi orðið. Brotaþoli sagði ákærða hafa skallað sig. F sagði ákærða hafa skallað. Vitnið G sagði að það hefði verið „eins og hann skalli hana.“ Vitnið E sagði að ákærði hefði skallað brotaþola. Þegar á þetta er horft er sannað í málinu að ákærði hafi, í framhaldi af því að brotaþoli sló hann í höfuðið, skallað brotaþolann.

Fyrir dómi sagði brotaþolinn að fyrsta líkamlega snerting milli þeirra umrætt sinn hafi verið er hún sló hann. Ekki verður slegið föstu í þessu máli hvort brotaþolinn hafi beitt körfubolta í atburðarásinni en það breytir ekki því að leggja verður til grundvallar að brotaþolinn hafi átt fyrstu snertinguna, með því að slá ákærða í höfuðið. Í beinu framhaldi af því hafi ákærði skallað brotaþolann. Atvikið varð að lokinni íþróttaæfingu barna og viðstaddur einhver fjöldi barna og foreldra þeirra. Þó brotaþoli hafi átt fyrstu snertingu þeirra umrætt sinn verður engan veginn talið að það, að skalla brotaþola eins og hann gerði, hafi verið ákærða nauðsynlegt til að verjast hafinni eða yfirvofandi árás. Verður ekki litið svo á að verk ákærða hafi verið honum leyfileg neyðarvörn í þeim aðstæðum sem þarna urðu. Með vottorði C læknis, sem læknirinn staðfesti fyrir dómi, er sannað að brotaþoli kom á sjúkrahús skömmu eftir atvikið og var þá með þá áverka sem í vottorðinu greinir. Engin ástæða er til að ætla að þeir áverkar séu komnir til að öðru en umræddu atviki. Er ákærði sannur að þeirri sök að hafa umrætt sinn skallað brotaþolann A í andlitið með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir og varðar háttsemi hans við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Fyrir dómi sagðist ákærði ekki vita hvort drengurinn B hafi orðið vitni að atvikinu, en hann hefði ekki hitt drenginn. Brotaþolinn A sagði drenginn hafa séð atvikið. Vitnið F sagði drenginn hafa horft á samskipti ákærða og brotaþolans A. Vitnið E sagði drenginn hafa séð atvikið. Þegar á framanritað er horft verður lagt til grundvallar að drengurinn hafi orðið vitni af atvikinu. Verður að fallast á að með því að ráðast að móður drengsins með þeim hætti sem hér liggur fyrir, að honum ásjáandi, hafi ákærði sýnt drengnum vanvirðandi háttsemi og ruddalegt athæfi sem varðar við 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Eins og áður segir gaf sonur ákærða skýrslu í júní 2018. Var honum þá ekki gerð grein fyrir rétti sínum til að skorast undan skýrslugjöf. Skýrslugjöf hans ber að meta í ljósi dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 54/2019. Ekkert í skýrslugjöf hans þykir mæla gegn þeirri niðurstöðu sem hér hefur orðið um sönnun einstakra atriða í málinu.

Á sakavottorði ákærða er getið um einn dóm, en ákærði var í október 2011 dæmdur í 30 daga fangelsi, skilorðsbundið í tvö ár, fyrir húsbrot, líkamsárás og eignaspjöll.

Við ákvörðun refsingar verður að horfa til þess sem ákærði játaði af háttsemi sinni, en hann gengst við því að hafa beygt höfuð sitt að höfði brotaþolans A þannig að snerting hafi orðið. Ákæra er gefin út rúmlega tveimur og hálfu ári eftir atvikið, en hluta þess tíma mun ákærði hafa verið búsettur í heimalandi sínu. Þá verður að horfa til þess, sem fram kom hjá bæði ákærða og brotaþolanum A, að hún átti fyrstu snertingu þeirra umrætt sinn, svo sem rakið hefur verið. Á hinn bóginn teljast þau ákærði og brotaþolar nákomin og það að atlaga beinist að höfði eykur alvarleika hennar.

Ljóst er að ákærði og brotaþolinn A hafa lengi deilt um umgengni ákærða við son þeirra. Engin afstaða verður tekin til þeirra deilna í þessum dómi en ljóst þykir að ákærði telur sig hafa verið miklum órétti beittan. Umrætt sinn var hann kominn í íþróttahúsið til að hitta son sinn. Mun það hafa verið í samræmi við það sem þeim feðgum hafði farið á milli daginn áður en um það hafði ákærði ekki haft samráð við brotaþolann A, sem fer með forsjá drengsins. Er ekki vafi á að ákærði hafi verið í uppnámi umrætt sinn en það réttlætir ekki þá gjörð hans að skalla brotaþolann. Samkvæmt gögnum málsins hefur ákærði á undanförnum mánuðum gengið til sálfræðings og liggur fyrir vottorð þar sem getið er um fimmtán viðtöl á tímabilinu október 2020 til febrúar 2021. Í vottorðinu segir að ákærði hafi náð miklum árangri og á umræddum tíma tekið töluvert öðruvísi og af stillingu á málum sem upp hafa komið. Verður að telja að ákærði hafi með þessu sýnt í verki vilja sinn til að bæta sig.

Þegar á allt er horft ákveðst refsing ákærða fangelsi í einn mánuð en fullnustu hennar frestað og niður falli hún að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð. Fyrir liggur bótakrafa brotaþolans A. Ákærði framdi ólögmæta meingerð gegn henni. Brotaþolinn hefur náð sér af líkamlegum afleiðingum atviksins. Þegar á það er horft og þaðsem rakið hefur verið um atvikið verður ákærða gert að greiða brotaþolanum 200.000 krónur ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir. Í málinu liggur sakarkostnaðaryfirlit ákæruvaldsins og verður ákærða gert að greiða 31.430 króna kostnað vegna læknisvottorðs en annar kostnaður sem þar er greindur verður ekki lagður á ákærða í málinu. Brotaþola var tilefndur réttargæzlumaður á rannsóknarstigi, U-kk-nf S-kk-nf B-kk-nf lögmaður, og skipaður fyrir dómi E-kk-nf K-kk-nf lögmaður. Hafa lögmennirnir báðir óskað eftir að þóknun vegna starfa þeirra verði dæmd í einu lagi síðarnefnda lögmanninum. Fyrir liggur tímaskýrsla vegna starfa þeirra. Samkvæmt henni hefur töluverð vinna verið innt af hendi vegna atriða á borð við kæru til ríkissaksóknara vegna niðurfellingar saksóknar og vegna óska um nálgunarbann. Verður þóknun vegna réttargæzlu ákveðin 1.050.000 krónur með virðisaukaskatti og verður ákærða gert að greiða 300.000 krónur af henni en að öðru leyti greiðist þóknunin úr ríkissjóði. Aksturkostnað lögmanns, 44.000 krónur, verður ákærða gert að greiða. Loks verður ákærða gert að greiða málflutningslaun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef A-kvk-þgf lögmanns, 1.060.200 krónur með virðisaukaskatti, og 47.880 króna ferðakostnað lögmannsins. Gætt var 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008. Af hálfu ákæruvaldsins fór Á-kk-nf J-kk-nf saksóknarfulltrúi með málið. Þ-kk-nf D-kk-nf kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, X, sæti fangelsi í einn mánuð. Fullnustu refsingarinnar skal frestað og niður skal hún falla að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 200.000 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. apríl 2018 til 2. janúar 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 1.060.200 króna þóknun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns og 47.880 króna aksturskostnað verjandans, 300.000 króna þóknun E-kk-ef K-kk-ef lögmanns, skipaðs réttargæzlumanns brotaþola, 44.000 króna ferðakostnað réttargæzlumanns og 31.430 krónur af öðrum sakarkostnaði. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði, þar með taldar 750.000 krónur af þóknun réttargæzlumanns, E-kk-ef K-kk-ef lögmanns.

Þ-kk-nf D-kk-nf

Rétt endurrit staðfestir

Héraðsdómur Reykjaness 14.06.2021.