E-1927/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 17. febrúar sl., höfðaði P-x-x M-x-x P-x-x, [...], 22. apríl 2022 á hendur 100 Iceland ehf., Laugavegi 100, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 397.408 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 1. maí 2018 af 13.536 krónum til 1. júní 2018 og frá þeim degi af 45.530 krónum til 1. júlí 2018 og frá þeim degi af 63.505 krónum til 1. ágúst 2018 og frá þeim degi af 85.771 krónu til 1. september 2018 og frá þeim degi af 100.931 krónu til 1. október 2018 og frá þeim degi af 120.888 krónum til 1. nóvember 2018 og frá þeim degi af 136.339 krónum til 1. desember 2018 og frá þeim degi af 152.353 krónum til 1. janúar 2019 og frá þeim degi af 161.333 krónum til 1. febrúar 2019 og frá þeim degi af 173.750 krónum til 1. mars 2019 og frá þeim degi af 189.025 krónum til 1. apríl 2019 og frá þeim degi af 200.078 krónum til 1. maí 2019 og frá þeim degi af 397.408 krónum til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar að teknu tilliti til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskatts skyldur aðili.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda auk málskostnaðar. Til vara krefst stefnandi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði látinn falla niður.

I Málsatvik

Stefndi rekur hótel í Reykjavík. Stefnandi hóf störf hjá stefnda í apríl 2018 og vann þar fram í apríl 2019. Á hóteli stefnda munu vera 18 herbergi og á jarðhæð gestamóttaka og veitingasalur. Fram kemur í stefnu að stefnandi hafi starfað í gestamóttöku en sinnt þrifum samhliða því. Óumdeilt er að stefnandi sinnti ekki herbergisþrifum. Stefnandi kveðst hafa verið ráðinn til starfa í gestamóttöku hótels stefnda og það hafi verið aðalstarf hans en hann hafi einnig sinnt verkum sem lutu að aðstoð á hlaðborði sem gestum og öðrum var boðið uppá að morgni, í hádeginu og á kvöldin, sem fólst m. a. í því að bæta á hlaðborðin, ganga þar frá og taka við greiðslum frá gestum, auk þess að þrífa í kringum og halda gestamóttöku snyrtilegri og svæðinu þar í kring. Óumdeilt er að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda en hann fékk greidd laun eins og hann væri í vaktavinnu samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags vegna vinnu starfsfólks á veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi, sem hér eftir verður vísað til sem „kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar“. Laun stefnanda voru 1.525 krónur á klukkustund í dagvinnu, 2.028 krónur á klukkustund með 33% vaktaálagi og 2.211 krónur á klukkustund með 45% vaktaálagi.

Sem fyrr greinir lét stefnandi af störfum hjá stefnda í apríl 2019. Hinn 4. desember það sama ár sendu LAG lögmenn stefnda innheimtubréf fyrir hönd stefnanda vegna vangreiddra launa og orlofs í maí 2018 til apríl 2019. Byggði stefnandi á því að hann ætti rétt á launum samkvæmt ákvæðum kjarasamnings Samtaka atvinnulífsins og Eflingar um dagvinnu og yfirvinnu.

Stefndi leitaði til Samtaka atvinnulífsins sem hafnaði kröfu stefnanda í bréfi 12. desember 2019. Í bréfinu kemur fram að líkt og launaseðlar stefnanda beri skýrlega með sér hafi hann fengið greidd laun í samræmi við það að hann væri í vaktavinnu. Það hefði stefnandi aldrei gert athugasemdir við á meðan hann starfaði hjá stefnda og ekki fyrr en sjö mánuðum eftir að hann lét af störfum hjá stefnda. Þá hefði allt skipulag vinnunnar borið með sér að um vaktavinnu væri að ræða en ekki dagvinnu og yfirvinnu. Enn fremur kom fram að krafa stefnanda byggði á yfirvinnukaupi sem væri langt umfram taxta kjarasamninga.

Röksemdum Samtaka atvinnulífsins var hafnað í svarbréfi LAG lögmanna 2. janúar 2020 en í bréfi þeirra var því haldið fram að stefnandi hefði ítrekað, en án árangurs, óskað eftir því að gerður yrði við hann skriflegur ráðningarsamningur. Stefndi bæri því sönnunarbyrði fyrir því að stefnandi hefði verið ráðinn í vaktavinnu. Þá bæri atvinnu-rekendum að greiða að lágmarkskjör í samræmi við ákvæði kjarasamninga og gætu þeir ekki skýlt sér á bak við meint tómlæti starfsmanna.

Stefnandi leitaði síðar til VR þar sem hann taldi að laun hans hefðu ekki átt að fara eftir kjarasamningi Samtakaatvinnulífsins og Eflingar því aðalstarf hans hjá stefnda hefði verið í gestamóttöku. VR sendi stefnda bréf 22. nóvember 2021 og krafði hann um greiðslu vangoldinna launa og vetrarfrís fyrir hönd stefnanda. Í bréfinu kom fram að störf stefnanda í þágu stefnda heyrðu undir sérkjarasamning VR og Samtaka atvinnulífsins um störf þeirra sem störfuðu í gestamóttöku. Það helgaðist af því að samkvæmt ákvæði í grein 1.4 í nefndum kjarasamningi skuli starfsmaður sem gegnir mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki fá greidd laun miðað við hærra launaða starfið. Laun stefnanda hefðu því verið röng frá upphafi og undir lágmarkstaxta fyrrnefnds sérkjarasamnings.

Stefnandi ítrekaði launakröfu sína með bréfi 21. desember 2021 og höfðaði síðar mál þetta til heimtu vangreiddra launa, orlofs o. fl.

II

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfu sína á því að hann hafi átt að fá greidd laun fyrir störf sín hjá stefnda í samræmi við lágmarkstaxta launa samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sem gildi um störf þeirra sem starfi í gestamóttöku. Við endurmat og nánari skoðun á réttarstöðu stefnanda hafi komið í ljós að þótt stefnandi gengi að jafnaði í önnur störf hjá stefnda hafi hans aðalstarf verið í gestamóttökunni. Því ætti kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflinga rekki við um störf hans heldur sérkjarasamningur VR og Samtaka atvinnulífsins.

Störf í gestamóttöku falli undir gildissvið sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins sem kveði á um lágmarkskjör í starfsgreininni í samræmi við 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Það hafi engin áhrif á lágmarkskjör starfsmanna þótt þeir gegni fleiri störfum samhliða störfum í gesta-móttöku. Fram komi í grein 1.4 í umræddum kjarasamningi að greiða beri starfsmanni sem gegni mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki laun miðað við hærra launaða starfið. Því komi aðrir kjarasamningar ekki til skoðunar.

Stefndi hafi því greitt stefnanda laun undir lágmarkskjörum samkvæmt sérkjara-samningi VR og Samtaka atvinnulífsins en stefnandi byggir á því að samningar einstakra launamanna og atvinnurekenda um lakari kjör en kjarasamningar kveði á um séu ógildir. Atvinnurekandi geti því ekki byggt á slíkum samningi.

Stefndi hafi byggt á því í málinu að stefnandi hafi verið ráðinn sem almennur hótelstarfsmaður, sinnt ýmsum blönduðum störfum á hóteli stefnda en starf í gesta-móttöku hafi einungis verið lítill hluti starfsins. Þessu hafnar stefnandi sem kveðst hafa verið ráðinn til að starfa í gestamóttöku og það hafi verið meginhluti starfs hans hjá stefnda. Hann hafi svo sinnt öðrum tilfallandi verkefnum við hlaðborðin þegar tími hafi verið til. Stefnandi bendir á að óumdeilt sé að ekki hafi verið gerður skriflegur ráðningarsamningur við hann þrátt fyrir kjarasamningsbundna skyldu vinnuveitanda til þess. Stefndi verði því að bera hallann af sönnunarskorti um það um hvað var samið.

Með vísan til lágmarkstaxta sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins hafi laun stefnanda við upphaf ráðningar átt að vera 1.632,5 krónur í dagvinnu, ekki 1.525 krónur, 2.171,23 krónur með 33% álagi, ekki 2.028 krónur, 2.367,13 krónur með 45% álagi, ekki 2.211 krónur, og 2.882,1 króna á klukkustund fyrir yfirvinnu. Byggi krafa stefnanda á framangreindu.

Í apríl 2018 hafi stefnandi aðeins fengið 317.126 krónur í laun samkvæmt launaseðlum, en samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins hafi hann átt að fá 330.662 krónur. Þar muni 13.536 krónum á og geri stefnandi kröfu um greiðslu þess mismunar. Þá hafi stefnandi átt rétt á því að laun hans tækju kjarasamningsbundnum hækkunum samkvæmt kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Samkvæmt því hafi laun hans átt að hækka í maí 2018, í október 2018 eftir sex mánuði í starfi og 1. apríl 2019 eftir eitt ár í starfi.

Samkvæmt kjarasamningnum hafi laun hans átt að hækka í maí 2018 í 1.681,48 krónur á tímann fyrir dagvinnu, 2.236,37 krónur á tímann með 33% álagi og 2.438,14 krónur með 45% álagi. Í neðangreindri töflu A megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum. Í töflu B geti að líta útreikning miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil stefnanda:

Tafla A.

Tímar:

Tafla B.

Útreikningur:

Stefnandi hafi samtals fengið greiddar 1.381.484 krónur vegna maí, júní, júlí, ágúst og september 2018 en samkvæmt gildandi kjörum hafi hann átt að fá 1.488.836 krónur fyrir vinnu á því tímabili. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar að fjárhæð 107.352 krónur vegna tímabilsins maí 2018 til september 2018. Þá sé gerð krafa um mismun á orlofi að fjárhæð 10.918 krónur (107.352 x 10,17%).

Laun stefnanda hafi átt að hækka að nýju í október 2018 eftir sex mánuði í starfi. Laun hans hafi þá átt að hækka í 1.683,27 krónur á klukkustund í dagvinnu, 2.238,75 krónur með 33 % álagi, 2.432,98 krónur með 45% álagi og 2.971,73 krónur á klukkustund fyrir yfirvinnu.

Í neðangreindri töflu C megi sjá yfirlit yfir unna tíma samkvæmt launaseðlum og í töflu D sé útreikningur miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil:

Tafla C.

Tímar:

Tafla D.

Útreikningur:

Stefnandi hafi samtals fengið greiddar 1.181.468 krónur vegna október, nóvember og desember 2018 og janúar, febrúar og mars 2019. Samkvæmt gildandi kjörum hafi stefnandi hins vegar átt rétt til greiðslu á 1.260.658 krónum. Því sé gerð krafa um greiðslu mismunar að fjárhæð 79.190 krónur vegna tímabilsins frá október 2018 til mars 2019. Einnig sé gerð krafa um greiðslu mismunar á orlofi, sem nemi 8.053 krónum(79.190 x 10,17%).

Eftir eitt ár í starfi, það er í apríl 2019, hafi laun stefnanda átt að hækka að nýju og þá í 1.842,05 krónur á klukkustund fyrir dagvinnu, 2.449,93 á klukkustund með 33% álagi, 2.670,98 krónur á klukkustund með 45% álagi og 3.252,05 á klukkustund fyrir yfirvinnu. Yfirlit í töflu E sýni unna tíma samkvæmt launaseðlum og útreikning miðað við rétt kjör og samanburð við launaseðil:

Tafla E.

Samkvæmt launaseðli hafi stefnandi fengið 220.876 krónur greiddar í apríl 2019 en hann hafi átt rétt á 243.630 krónum. Því sé gerð krafa um greiðslu á 22.754 krónum sem muni þar á milli. Jafnframt gerir stefnandi kröfu um greiðslu mismunar á orlofi, samtals 2.314 krónur (22.754 x 10,17%).

Þá gerir stefnandi kröfu um greiðslu vangoldins vetrarfrís. Í sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sé kveðið á um að starfsmenn í gestamóttöku sem vinni vakta-vinnu skuli fyrir ársstarf fá vetrarfrí samtals 12 daga á ári, eða 96 vinnuskyldustundir miðað við fullt starf, vegna vinnu á frídögum og stórhátíðardögum samkvæmt greinum 2.3.1 og 2.3.2 í aðalsamningi, sem falli á mánudaga til föstudaga.

Líkt og gögn málsins beri með sér hafi stefnandi ekki fengið greitt vetrarfrí. Hann hafi unnið 1505,05 tíma, eða að meðaltali 125,49 tíma á mánuði, á tímabilinu frá maí 2018 til apríl 2019. Starfshlutfall stefnanda hafi því verið 73% og hann átt inni vetrarfrí sem nemi 73,33% af heildar stundum, eða alls 70 tíma í vetrarfrí, samtals að fjárhæð 129.666 krónur (70,39 x 1842,05).

Loks hafi desemberuppbót árið 2019 numið 92.000 krónum samkvæmt kjara-samningi fyrir ársstarf, eða 45 unnar vikur. Stefnandi hafi samkvæmt útgefnum launa-seðlum áunnið sér hlutfall af desemberuppbót, 10,88 vikur, og gerð sé krafa um það, samtals að fjárhæð 22.248 krónur ((92.000/45) x 10,88).

Í samræmi við framangreint sundurliðist krafa stefnanda því sem hér segi:

Mismunur á laun v/maí 2018 til apríl 2019 222.832 krónur

Orlof á mismun 22.662 krónur

Vetrarfrí 129.666 krónur

Desemberuppbót 2019 22.248 krónur

Höfuðstóll 397.408 krónur

Samtals 397.408 krónur

Samkvæmt grein 1.9 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að þeim mánuði lýkur sem laun eru greidd fyrir. Að auki skal vinnuveitandi greiða áunnið orlof til launþega við lok ráðningarsambands samkvæmt 8. gr. orlofslaga nr. 30/1987.

Þá telur stefnandi þau sjónarmið stefnda firru að verði fallist á kröfur stefnanda í málinu eigi sérkjarasamningur VR og Samtaka atvinnulífsins við í öllum tilvikum á litlum hótelum eða gistiheimilum þar sem starfsmenn gangi í öll verk og vinna við inn-og útritun gesta sé einungis hluti af verkum starfsmanna. Ekkert standi því í vegi að vinnuveitandi geri ráðningarsamning um að starfsmaður sinni störfum eins og almennur hótelstarfsmaður og að um starf viðkomandi fari eftir samningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins. En þegar fólk sé ráðið til að starfa í gestamóttöku og sú vinna séum 80–90% af starfinu, þá bara gildi sérkjarasamningurinn fullum fetum, hafi vinnuveitandi ekki samið með skýrum hætti um annað. Þá bendir stefnandi á að grein 1.4 í aðalkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, sem sérkjarasamningurinn sé hluti af, standi því til fyllingar að greiða beri eftir sérkjarasamningnum þrátt fyrir að starfsmaður sinni blönduðu starfi. Hafnar stefnandi sjónarmiðum stefnda um að grein 1.4 komi ekkitil álita eða geti ekki átt við í máli þessu.

Þar sem innheimtutilraunir hafi reynst árangurslausar sé málshöfðun nauðsynleg og geri stefnandi ý trustu kröfur samkvæmt lögum og kjarasamningum.

III

Málsástæður stefnda

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefn-anda verði lækkaðar. Byggir stefndi sýknukröfu sína á því að honum hafi verið rétt og skylt að greiða laun samkvæmt kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflinga renda sé hann almennur kjarasamningur sem mæli fyrir um lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Stefnanda hafi verið greidd laun í samræmi við þetta og eigi hann því ekki frekari kröfu á stefnda.

Einnig vísar stefndi til þess að samkvæmt 2. gr. laga Eflingar stéttarfélags sé tilgangur félagsins meðal annars að ákveða kaupgjald og vinna að öðrum hagsmunum verkafólks í tilgreindum starfsgreinum. Veitinga- og gististaðir séu sérstaklega nefndir í i-lið greinarinnar. Þá sé tekið fram í kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar að samningurinn taki til vinnu félagsmanna Eflingar á veitinga-, gisti-, þjónustu- og greiðasölustöðum, afþreyingarfyrirtækjum og við hliðstæða starfsemi, sbr. grein 1.1 um gildissvið samningsins. Í grein 1.2.1 sé fjallað um launaflokk 5, sem taki til almenns starfsfólks veitinga- og gistihúsa, og launaflokk 6 en í hann falli sérþjálfaðir starfsmenn veitinga- og gistihúsa.

Samkvæmt framangreindu sé kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflingar almennur kjarasamningur sem mæli fyrir um lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein á því svæði sem samningurinn taki til. Samningurinn fjalli beinlínis um veitinga- og gististaði. Þar að auki sé sérstakur tilgangur Eflingar stéttarfélags að vinna að hag starfsmanna sem vinna í þeirri starfsgrein. Þegar litið sé til heitis kjara-samningsins, „Kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Eflingar stéttarfélags vegna vinnu starfsfólks á veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi“, og gildissviðs hans í grein 1.1 sé ljóst að hann eigi við um störf stefnanda og teljist almennur kjara-samningur í starfsgreininni.

Samningur stefnda og stefnanda um kjör mæli ekki fyrir um lakari kjör en hinir almennu kjarasamningar og því sé ekki tilefni til að ógilda hann með vísan til 1. gr. laga nr. 55/1980, sbr. einnig 2. gr. laga Eflingar stéttarfélags og grein 1.1 í kjarasamningnum. Því sé ótækt að fallast á kröfu sem lúti að vangreiddum launum á þeim grundvelli að ekki hafi verið greidd lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningum.

Stefndi vísar einnig til þess að gestamóttaka sé ekki sérstaklega undanskilin í kjarasamningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins. Því verði að telja, sér í lagi með vísan til framangreindra röksemda stefnda, að sá kjarasamningur mæli fyrir um lág-markslaun fyrir þá starfsgrein. Óljóst sé hvernig stefndi hefði með sanngjörnum hætti átt að vita að honum bæri að greiða eftir kjarasamningi annars stéttarfélags sem taki hvorki berum orðum til gistiþjónustu í lögum sínum né gefi sig út fyrir að vinna sérstaklega að hag starfsfólks í slíkri starfsemi.

Stefndi bendir á að í 2. gr. laga VR sé tekið fram að tilgangur félagsins sé að efla og styðja hag verslunar-, þjónustu- og skrifstofufólks. Ljóst sé að kjarasamningur Eflingar sé einnig hinn rétti kjarasamningur þegar litið sé til yfirlýsts tilgangs stéttarfélagsins. Að auki bendi eðli málsins og sanngirnisrök til þess að fara eigi eftir kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar.

Þá bendir stefndi á meginreglur samningaréttar um skuldbindingargildi samninga, samningsfrelsi og gagnkvæma tillitsskyldu aðila. Stefnandi hafi starfað samkvæmt umsömdum kjörum, þ. e. kjarasamningi Samtaka atvinnulífsins og Eflingar, í um það bil ár. Stefnda hafi ekki verið gerð grein fyrir áðurnefndum sér-kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins vegna starfsfólks í gestamóttöku, sem liggi til grundvallar kröfum stefnanda, fyrr en löngu eftir að vinnusambandi þeirra hafi lokið. Þegar stefnandi hafi starfað hjá stefnda hafi hann aldrei hreyft neinum andmælum við launakjörum sínum með vísan til þess að hann ætti rétt á launum samkvæmt öðrum kjarasamningi. Þvert á móti hafi hann tekið við launagreiðslum fyrirvaralaust. Því hafi stefnandi enn fremur glatað kröfu sinni fyrir tómlætis sakir.

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að sérkjarasamningur VR og Sam-taka atvinnulífsins eigi ekki við um störf stefnanda sem hafi verið almennur starfs-maður á litlu hóteli og ekki haft starf í gestamóttöku sem aðalstarf. Það sé rangt og því mótmælt sem stefnandi haldi fram í stefnu, að aðalstarf hans hjá stefnda hafi verið í gestamóttökunni en að hann hafi samhliða því sinnt þrifum. Starfsemi stefnda felist í rekstri lítils gistiheimilis og verkaskiptingin sé mun minni en á stærri hótelum þar sem starfsfólk sé sérstaklega ráðið til að starfa í gestamóttöku sem aðalstarf. Á gistiheimili stefnda séu aðeins nokkur stöðugildi. Þar starfi kokkur, þernur sem sjái um þrif á herbergjum og svo almennir hótelstarfsmenn sem sinni öllum öðrum störfum á hótelinu.

Stefndi hafi ráðið stefnanda sem almennan hótelstarfsmann. Eins og komið hafi fram séu aðeins 18 herbergi á hótelinu og því fari lítill hluti dags í inn- og útritun gesta á herbergi. Þegar stefnandi hafi unnið hjá stefnda hafi verið boðið upp á morgunverðar-, hádegis- og kvöldverðarhlaðborð fyrir gesti og gangandi. Umfangs-mestu verkefni almennra hótelstarfsmanna yfir daginn, þ. á m. stefnanda, hafi verið að undirbúa og sjá um hlaðborðin, auk þrifa á veitingasalnum og öðrum rýmum en herbergjum.

Stefnandi haldi því fram í stefnu að þótt starfsmenn gegni fleiri störfum sam-hliða vinnu í gestamóttöku, eins og þrifum, hafi það engin áhrif á lágmarkskjör þeirra. Það byggi stefnandi á því sem komi fram í grein 1.4 í kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, að greiða beri starfsmanni sem gegni mismunandi launuðum störfum hjá sama fyrirtæki laun miðað við hærra launaða starfið. Stefndi bendir á að ekki sé um mismunandi launaðar stöður hjá sér að ræða heldur eitt stöðugildi, þ. e. stöðugildi almenns hótelstarfsmanns, og greitt sé fyrir þau störf samkvæmt gildandi kjara-samningi. Stöðugildi almenns hótelstarfsmanns falli undir kjarasamning Samtaka atvinnulífsins og Eflingar og laun ákvarðist samkvæmt honum.

Þá tekur stefndi fram að verði fallist á kröfu stefnanda í málinu sé staðan sú að á öllum litlum hótelum eða gistiheimilum, þar sem ekki þurfi sérstakan starfsmann í gestamóttöku og starfsmenn gangi bara í öll verk, beri alltaf að fara eftir sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, bara vegna þess að einhver hluti starfsins feli í sér inn- og útritun gesta, en starfsmaðurinn sé þó að mestu leyti að sinna öðrum verkum. Það geti hreinlega ekki staðist nema bara á stærri hótelum.

Í stefnu segi að stefnandi hafi unnið sér hlutfall af desemberuppbót fyrir árið 2019, að fjárhæð 22.248 krónur, sem ekki hafi verið greidd. Líkt og fram komi á launaseðli 30. júní 2019 hafi verið greidd út desemberuppbót að fjárhæð 28.480 krónur. Því hafi það hlutfall desemberuppbótar sem stefnandi hafi átt rétt á vegna vinnu sinnar árið 2019 þegar verið greitt út til stefnanda.

Jafnframt sé gerð krafa um vangoldið vetrarfrí í stefnu, að fjárhæð 129.666 krónur. Samkvæmt sama launaseðli frá 30. júní 2019 hafi verið greiddar út 13.360 krónur fyrir vetrarfrí og því krefst stefndi að sú greiðsla komi til frádráttar kröfunni, verði á hana fallist.

IV

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi greiðslna úr hendi stefnda vegna vangreiddra launa, orlofs, desemberuppbótar og vetrarfrís á starfstíma sínum hjá stefnda frá apríl 2018 til apríl 2019. Stefnandi byggir á því að laun hans hjá stefnda hafi farið samkvæmt röngum kjarasamningi. Óumdeilt er að stefndi greiddi stefnanda laun samkvæmt ákvæðum kjarasamnings Eflingar og Samtaka atvinnulífsins vegna vinnu starfsfólks í veitinga- og gistihúsum og hliðstæðri starfsemi. Stefnandi telur að þar sem aðalstarf hans hjá stefnda hafi verið í gestamóttöku hafi um kjör hans átt að fara samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins vegna starfsfólks í gestamóttöku. Hann hafi því á starfstíma sínum hjá stefnda notið lægri kjara en honum bar samkvæmt hinum síðarnefnda kjara-samningi og því í raun fengið greitt undir lágmarkstaxta sem sé óheimilt samkvæmt 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Fer stefnandi með kröfugerð sinni hér fyrir dóminum því fram á leiðréttingu á kjörum sínum þann tíma sem hann starfaði hjá stefnda með umkröfðum greiðslum í málinu. Stefndi hafnar sjónarmiðum stefnanda. Hann telur ljóst að stefnandi hafi fengið greitt samkvæmt réttum kjarasamningi, laun hans séu að fullu greidd og hann eigi engar frekari kröfur á hendur stefnda vegna vangoldinna launa, orlofs eða annarra greiðslna. Verði fallist á að stefnandi hafi átt einhverjar kröfur á stefnda byggir stefndi á því þær séu fallnar niður vegna tómlætis.

Stefnandi byggir á því í málinu að hann hafi verið ráðinn til starfa í gestamóttöku á hóteli í eigu stefnda og það hafi verið hans aðalstarf. Hann hafi jafnframt sinnt öðrum tilfallandi verkefnum, helst í tengslum við hlaðborð sem boðið var upp á hótelinu, á morgnana, í hádeginu og á kvöldin. Hafi þau verk helst falist í því að fylla á hlaðborðið, tiltekt í kringum það í lok dags og að taka við greiðslum frá þeim sem nýttu sér þessa þjónustu. Þá hafi hann sinnt þrifum við gestamóttöku en óumdeilt er að almenn herbergisþrif voru ekki á könnu stefnanda. Stefndi byggir aftur á móti á því að stefnandi hafi verið ráðinn sem almennur hótelstarfsmaður og sem slíkur fengið greitt eftir kjara-samningi Eflingar og Samtaka atvinnulífsins sem fyrr er getið.

Með málshöfðun þessari hefur stefnandi borið mál sitt undir almennan dómstól sem honum er og heimilt. Niðurstaða þess ræðst því af almennum sönnunarkröfum í einkamáli þar sem við úrlausn krafna hans er horft til atvika og gagna sem við eiga í þessu máli.

Aðila greinir á um til hvaða starfa stefnandi var ráðinn og hver hafi verið megin-hluti starfs hans fyrir stefnda. Óumdeilt er í málinu að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda þrátt fyrir skýr ákvæði í kjarasamningi um skyldu þar að lútandi, hvort sem litið er til kjarasamnings Eflingar og Samtaka atvinnulífsins eða VR og Samtaka atvinnulífsins. Liggur því engin eiginleg starfslýsing fyrir í málinu um þau störf sem stefnandi var ráðinn til að sinna hjá stefnda. Stefndi verður sem vinnu -veitandi að bera hallann af skorti á sönnun um starfssvið og ráðningarkjör eins og margoft hefur verið dæmt í dómum Hæstaréttar í tilvikum þegar skriflegur ráðningarsamningur við starfsmann er ekki fyrir hendi.

Við aðalmeðferð málsins lagði stefnandi fram ljósrit af vinnustaðaskírteini sem hann kvaðst hafa fengið í starfi sínu hjá stefnda þar sem fram kemur nafn stefnanda og kennitala auk heitis hótelsins og kennitölu stefnda. Á skírteininu er stefnandi titlaður „Receptionist“. Stefnandi telur þetta gagn styðja málatilbúnað sinn um að hann hafi starfað í gestamóttöku á hóteli stefnda. Tveir fyrirsvarsmenn stefnda gáfu skýrslu fyrir dóminum. Annar þeirra kannaðist ekki við slíkt skírteini en fram kom í skýrslutöku af hinum að hann kannaðist við umrætt skírteini, hefði útbúið það sjálfur og afhent stefnanda.

Stefndi mótmælti ekki framlagningu umrædds gagns sem slíkri en hann telur þó að hér sé um að ræða málsástæðu sem ekki rúmist innan málatilbúnaðar í stefnu þar sem ekki sé þar fjallað um vinnustaðaskírteini á nokkurn hátt eða hvaða þýðingu slíkt skírteini eigi að hafa fyrir kröfur stefnanda. Þetta sé því málsástæða sem sé of seint fram komin. Þessu hafnar stefnandi og telur ljóst að á því sé byggt að hann hafi verið ráðinn til að sinna starfi í gestamóttöku á hóteli stefnda, það hafi verið meginhluti starfs hans og efni skírteinisins styðji augljóslega við þann málatilbúnað hans. Ekki hafi verið gerður skrif-legur ráðningarsamningur við stefnda og önnur starfslýsing en sú sem þó felist í efni skírteinisins liggi ekki fyrir í málinu.

Eins og sönnunarstaðan er í máli þessu telur dómurinn óhjákvæmilegt að horfa til þessa gagns við úrlausn málsins. Lítur dómurinn því svo á að hér sé um að ræða lið í sönnunarfærslu stefnanda um að hann hafi verið starfsmaður í gestamóttöku á hóteli stefnda, að umrætt skjal sé til fyllingar á málatilbúnaði stefnanda og styrki þau sjónarmið sem hann hefur haldið fram í málinu. Hafnar dómurinn því að um sé að ræða málsástæðu sem sé of seint fram komin.

Í samræmi við framangreint, og eins og málum er hér háttað, er ekki annað fært en að fallast á sjónarmið stefnanda um að hann hafi haft gestamóttöku á hóteli stefnda að aðalstarfi og að um launakjör stefnanda og önnur kjör sem starfsmanns í gestamóttöku á hóteli stefnda hafi átt að fara samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins. Þá kemur sú staðreynd að stefnandi gegndi einnig öðrum tilfallandi störfum við hlaðborð á hóteli stefnda ekki í veg fyrir þá niðurstöðu þegar horft er til greinar 1.4 í almennum kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins sem samkvæmt skýrri tilvísun í 1. gr. sér-kjarasamningsins um gildissvið er hluti aðalkjarasamnings sömu aðila. Er sjónarmiðum stefnda þar að lútandi hafnað. Það er niðurstaða dómsins að stefndi hafi ekki fært sönnur á það að stefnandi hafi verið ráðinn til starfa á hóteli hans sem almennur hótelstarfsmaður og að um kjör hans hafi því farið samkvæmt kjarasamningi Eflingar og Samtaka atvinnu-lífsins.

Dómurinn tekur hér fram að yfirlýsing og framburður fyrrum starfsmanns stefnda, sem vann sem kokkur á hótelinu og sá þar um umrædd hlaðborð, um að með honum hefðu starfað þrír pólskir þjónar, þ. á m. stefnandi, og að þeir hefðu aðallega starfað við veitingaþjónustu á hóteli stefnda, breytir ekki þessari niðurstöðu. Óumdeilt er að stefnandi sinnti öðrum tilfallandi verkefnum með starfi sínu í gestamóttökunni, þ. á m. að aðstoða við hlaðborðin. Í ljósi þeirrar staðreyndar að ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda getur túlkun þessa fyrrum samstarfsmanns stefnanda og starfsmanns stefnda á því að stefnandi hafi aðallega starfað við veitingaþjónustu ekki breytt sönnunarstöðu í málinu. Auk þess hefur því ekki verið haldið fram af stefnda í málinu að stefnandi hafi starfað sem þjónn á hóteli stefnda eins og í yfirlýsingu samstarfs-mannsins greinir.

Verður með vísan til framangreinds ekki fallist á sýknukröfu stefnda á þessum forsendum. Þá hafnar dómurinn því að krafa stefnanda sé niður fallin fyrir tómlæti. Verður hér að hafa í huga að í kröfugerð stefnanda felst leiðrétting á kjörum hans þann tíma er hann starfaði fyrir stefnda þar sem hann naut ekki þeirra lágmarksgreiðslna sem honum bar samkvæmt sérkjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins, sbr. og inntak 1. gr. laga nr. 55/1980. Stefnanda ber því greiðslur úr hendi stefnda til að rétta hlut hans að þessu leyti. Er sjónarmiðum stefnda um sýknu á grundvelli tómlætis því einnig hafnað.

Eins og ítarlega er rakið í kafla um málsástæður stefnanda krefst hann van-greiddra launa auk orlofs á laun, desemberuppbótar og vetrarfrísgreiðslu úr hendi stefnda. Höfuðstóll kröfu hans nemur 397.408 krónum. Krafa hans vegna vangreiddra launa nemur 222.832 krónum. Þegar litið er til sundurliðunar kröfu um orlof á laun virðist eitthvað vanta upp á í útreikningi og fjárhæð ekki vera rétt en allt að einu er samtala kröfunnar réttilega framsett og nemur hún 22.662 krónum. Verður fallist á þessa kröfuliði stefnanda enda verður ekki betur séð en að þeir séu í samræmi við gögn málsins. Þá krefst stefnandi desemberuppbótar að fjárhæð 22.248 krónur og vetrarfrísgreiðslu að fjárhæð 129.666 krónur.

Stefndi gerir varakröfu um lækkun krafna stefnanda. Hann hafnar kröfu stefnanda vegna vetrarfrís og desemberuppbótar og kveður stefnanda þegar hafa fengið greidda desemberuppbót að fjárhæð 28.840 krónur og hluta af vetrafrísgreiðslu eða sem nemur 13.360 krónum. Varakrafan er ekki frekar reifuð í greinargerð að öðru leyti en því að stefndi vísar um þessar fjárhæðir til launaseðils fyrir júní 2019 sem lagður var fram við aðalmeðferð málsins og ber með sér að vera einhvers konar uppgjörsseðill gagnvart stefnanda. Kemur þar fram að laun séu lögð inn á tiltekinn bankareikning. Stefnandi mótmælti ekki framlagningu umrædds skjals sem slíkri en hann kveðst ekki kannast við að hafa fengið umræddar greiðslur, auk þess sem stefndi hefði ekki lagt fram neina millifærslukvittun vegna þeirra.

Um þetta er það að segja að umrætt skjal er sambærilegt þeim launaseðlum sem þegar liggja fyrir í málinu og stefnandi lagði sjálfur fram til að sýna fram á hvaða greiðslur hann fékk frá stefnda og þar er uppgefinn bankareikningur sá sami og á þeim launaseðli sem stefndi lagði fram. Stefnanda hefði verið í lófa lagið að leggja fram lista yfir greiðslur frá stefnda sem launagreiðanda sínum á tilteknu tímabili. Það var ekki gert. Samkvæmt þessu verður því ekki fallist á greiðslu desemberuppbótar að fjárhæð 22.248 krónur, þar sem krafan virðist að fullu greidd, og stefnandi hefur ekki sýnt fram á annað. Þá lækkar umkrafin greiðsla vegna vetrarfrís að fjárhæð 129.666 krónur um 13.360 krónur sem stefndi hefur þegar innt af hendi. Verður talið að stefnandi hafi að öðru leyti sýnt nægilega fram á rétt sinn til greiðslu vetrarfrís samkvæmt ákvæðum sérkjarasamnings VR og Samtaka atvinnulífsins og verður fallist á þennan hluta kröfu hans sem stefndi hefur ekki hnekkt. Höfuðstóll kröfu stefnanda lækkar því sem áðurnefndum fjárhæðum nemur vegna umkrafinnar desemberuppbótar og vetrarfrísgreiðslu.

Að öllu framangreindu virtu verður fallist á að stefnda beri að greiða stefnanda samtals 361.800 krónur með dráttarvöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Í samræmi við úrslit málsins, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ber að dæma stefnda til þess að greiða stefnanda málskostnað. Fjárhæð hans þykir, að virðisaukaskatti meðtöldum, hæfilega ákveðin 300.000 krónur og er þá horft til hagræðis af því að samhliða þessu máli eru rekin tvö önnur samkynja mál gegn stefnda.

Af hálfu stefnanda flutti málið B-kk-nf S-kk-nf G-kk-nf lögmaður fyrir G-kk-þf B. Ó-kk-þf lögmann en af hálfu stefnda S-kvk-nf A-kvk-nf.

H-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. júlí 2022.

Dómsorð:

Stefndi, 100 Iceland ehf., greiði stefnanda, P-x-x M-x-x P-x-x, 361.800 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 13.536 krónum frá 1. maí 2018 til 1. júní 2018, af 45.530 krónum frá þeim degi til 1. júlí 2018, af 63.505 krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2018, af 85.771 krónu frá þeim degi til 1. september 2018, af 100.931 krónu frá þeim degi til 1. október 2018, af 120.888 krónum frá þeim degi til 1. nóvember 2018, af 136.339 krónum frá þeim degi til 1. desember 2018, af 152.353 krónum frá þeim degi til 1. janúar 2019, af 161.333 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2019, af 173.750 krónum frá þeim degi til 1. mars 2019, af 189.025 krónum frá þeim degi til 1. apríl 2019, af 200.078 krónum frá þeim degi til 1. maí 2019 og af 361.800 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 300.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf G-kvk-nf