E-27/2013

Mál þetta, sem tekið var til dóms 4. september 2013, höfðaði stefnandi, Plútó ehf., Langholtsvegi 109, Reykjavík, með stefnum birtum 4. og 5. febrúar 2013, gegn Bílasölu Austurlands ehf., Fagradalsbraut 25, Egilsstöðum, B-kk-þgf H-kk-þgf E-kk-þgf, Árskógum 1a, Egilsstöðum og til réttargæslu Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru eftirfarandi:

Í fyrsta lagi er þess krafist að stefndu Bílasala Austurlands ehf. og B-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf verði in solidum, dæmdir til að endurgreiða stefnanda skuld að fjárhæð 670.947 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sbr. III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 24. ágúst 2012 til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta skv. 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, í fyrsta sinn 24. ágúst 2013.

Í öðru lagi er þess krafist að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda, skaðabætur að fjárhæð 2.829.466 krónur, auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001, frá 24. ágúst 2012 til þingfestingardags, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. III. kafla, laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefndu krefjast aðallega sýknu en til vara lækkunar á stefnufjárhæð.

Ennfremur krefjast stefndu málskostnaðar.

Af hálfu réttargæslustefnda er tekið undir kröfur og málatilbúnað stefndu en engar efniskröfur hafðar uppi í málinu, enda engar kröfur gerðar á hendur honum. Réttargæslustefndi krefst þó málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Málavextir

Mál þetta er að rekja til viðskipta stefnanda við stefndu um kaup á notaðri fólksflutningabifreið frá Þýskalandi. Málsatvik eru að nokkru umdeild og verða rakin hér samkvæmt gögnum málsins.

Í aprílmánuði 2012 leitaði fyrirsvarsmaður stefnanda, S-kk-nf A-kk-nf, til stefndu Bílasölu Austurlands ehf. og fyrirsvarsmanns hennar, stefnda B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef, með það í huga að finna notaða fólksflutningabifreið til kaups erlendis frá. Mun stefndi B-kk-nf hafa kynnt nokkra kosti fyrir fyrirsvarsmanni stefnanda og viðskiptafélaga hans, M-kk-þgf D-kk-þgf S-kk-þgf, forsvarsmanni NSN Tækja ehf., þar á meðal bifreiðina SR-A16, sem viðskipti tókust síðan um. Liggur fyrir tölvupóstur stefnda B-kk-ef sem stílaður er á „M-kk-þf“ og netfangið nsnehf@simnet.is, þar sem helstu upplýsingar um bifreið af gerðinni Ford, árgerð 2008, eru kynntar og er að sjá að ljósmyndir hafi fylgt tölvupóstinum. Óumdeilt er að í tölvupósti þessum sé fjallað um þá bifreið sem keypt var. Kemur þar fram að bifreiðin sé „orginal 17 sæta“, ekin 160.000 km, með olíumiðstöð, kælingu og „með mæli“. Um verð hennar segir: „Verð 3,5 + vask með öllu komin heim“.

Hinn 8. maí 2012 millifærði stefnandi 300.000 krónur inn á reikning stefnda Bílasölu Austurlands ehf. og gerði stefndi B-kk-nf sér ferð til Þýskalands, þar sem hann skoðaði bifreiðina á bílasölu. Liggur fyrir reikningur, dags. 10. maí 2012, sem reyndar var einungis lagður fram á frummálinu, en ekki í íslenskri þýðingu, en af honum verður ráðið að stefndi B-kk-nf hafi fyrir hönd stefnda Bílasölu Austurlands ehf. fest kaup á Ford Transit smárútu á á 15.500 evrur. Er þar getið um að verksmiðjunúmer bifreiðarinnar („FG.-I-e-x.“) sé WFODXXTTFD7P62712.

Hinn 11. maí 2012 millifærði stefnandi greiðslur samtals að fjárhæð 2,7 milljónir króna inn á bankareikning stefnda Bílasölu Austurlands ehf.

Bifreiðin var flutt til landsins með ferjunni Norrænu og kom til Seyðisfjarðar 5. júní 2012. Er ágreiningslaust að flutningur bifreiðarinnar hafi átt sér stað viku síðar en gert hafði verið ráð fyrir, þótt ágreiningur sé uppi um það hvort afhendingu bifreiðarinnar til stefnanda hafi verið lofað á ákveðnum degi eins og stefnandi heldur fram, þ.e. 28. maí s.á.

Stefndu kveða bifreiðina hafa verið tollafgreidda 12. júní 2012 og er afhendingarheimild tollyfirvalda dagsett þann dag. Við tollafgreiðslu bifreiðarinnar kveða stefndu að af hálfu NSN Tækja ehf. hafi verið lögð fram yfirlýsing vegna eftirgjafar vörugjalds, eins og til hafi staðið. Í framburði aðila og vitna fyrir dómi kom fram að þetta sé í raun óumdeilt enda þótt í málinu hafi einungis verið lagt fram óundirritað eintak yfirlýsingarinnar, dags. 12. júní 2012, þar sem fram kemur að NSN Tæki ehf. hafi fengið eftirgefið vörugjald að upphæð 670.947 krónur af ökutækinu SR-A16.

Reikningur vegna aðflutningsgjalda, sem einnig er dagsettur 12. júní 2012, er gefinn út á hendur stefnda Bílasölu Austurlands ehf. Kemur þar fram að tollverð bifreiðarinnar sé 2.681.786 krónur, sem miðað sé við FOB verð hennar 15.500 evrur á genginu 162,11, flutningsgjald að fjárhæð 144.570 og vátryggingu að fjárhæð 26.511 krónur. Skuldfærð gjöld vegna þessa séu samtals 866.259 krónur, þar af nemi 25,5% virðisaukaskattur 721.324 krónum og „30%“ vörugjald 134.189 krónum. Er í greinargerð stefndu bent á að gjald þetta svari til 5% vörugjalds en 25% hluti vörugjaldsins hafi ekki verið lagður á. Mótmæla stefndu því að frekari vörugjöld hafi verið greidd af bifreiðinni.

Eftir að bifreiðin hafði verið flutt til landsins er ágreiningslaust að kaupverð hennar í viðskiptum aðila var lækkað um 300.000 krónur, þótt ekkert liggi fyrir skriflegt um þá ákvörðun. Er í skriflegri aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda sem lögð var fram í málinu vísað til tölvupósts, dags. 13. júní 2012, í þessu sambandi, sem ekki var lagður fram í málinu, þrátt fyrir áskorun stefndu í greinargerð. Kveður stefnandi afslátt þennan hafa verið gefinn vegna tafa sem orðið hafi á afhendingu bifreiðarinnar fram til þess dags, en stefndu kveða dráttarkrók hafa verið settan á bifreiðina til að bæta þá töf og að afslátturinn hafi verið veittur til þess að „gera stefnanda ánægðan með viðskiptin“.

Stefndu lýsa málsatvikum nánar svo að eftir að bifreiðin fékkst tollafgreidd á Seyðisfirði hafi komið upp togstreita milli aðila, þar sem m.a. hafi komið fram það sjónarmið stefnanda að stefndu væru að hagnast niðurfellingu vörugjalda af bifreiðinni. Hafi stefnandi gert þá kröfu að bifreiðin yrði skráð á hann en stefndu gert þá kröfu að kaupverð yrði fyrst greitt að fullu. Ekkert skriflegt liggur fyrir í málinu um þau samskipti.

Reikningur stefnda Bílasölu Austurlands ehf. á hendur stefnanda vegna kaupa á bifreiðinni SR-A16 er gefinn út 4. júlí 2012, að fjárhæð 3.200.000 krónur, en 4.016.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Sama dag millifærði stefnandi þær 1.016.000 krónur sem hann átti ógreiddar af heildarverði bifreiðarinnar inn á reikning stefnda Bílasölu Austurlands ehf. og kemur fram á reit fyrir skýringu á millifærslukvittun að greitt sé með „fyrirvara [um] vörugjald og tafir“. Var bifreiðin afhent daginn eftir, þann 5. júlí s.á.

Af stefnu og greinargerð verður ráðið að meginástæða þess að bifreiðin var ekki afhent fyrr en í júlímánuði sé sú að í ljós hafi komið að bifreiðin þarfnaðist viðgerðar, vegna bilunar eða slits í drifskaftsupphengju. Kveða stefndu að þetta hafi komið í ljós við ástandsskoðun sem farið hafi fram að ósk stefnanda. Liggur fyrir að stefndu sáu til þess að gert var við bifreiðina. Ágreiningur máls þessa lýtur ekki að viðgerð þessari sem slíkri eða kostnaði við hana en stefnandi kveður að áframhaldandi töf á afhendingu bifreiðarinnar á tímabilinu 14. júní til 5. júlí 2012 hafi valdið honum miklum óþægindum og tjóni þar sem hann hafi ekki getað selt bifreiðina út til vinnu á þessum háannatíma í ferðaþjónustu hér á landi.

Fyrir liggur að við afhendingu bifreiðarinnar var hún ekki búin ökurita, en í júlímánuði munu stefndu hafa afhent stefnanda ökurita, sem stefndi B-kk-nf kveður vera annan af tveimur ökuritum sem hann hafi fengið leyfi til að taka úr hillu á bílasölunni í Þýskalandi, eftir að hafa gert athugasemd við að bifreiðin væri ekki búin slíku tæki. Í stefnu er því haldið fram að stefndi B-kk-nf hafi tekið ökuritann úr bifreiðinni fyrir afhendingu hennar, en þeirri staðhæfingu er eindregið mótmælt í greinargerð stefndu. Ágreiningur aðila stendur m.a. um kostnað af ísetningu ökuritans, þ.e. hvort ökuriti hafi átt að vera uppsettur í bifreiðinni. Einnig stendur ágreiningur aðila um það hvort bifreiðin hafi verið haldin göllum sem stefndi beri ábyrgð á, með því að miðstöð bifreiðarinnar hafi reynst biluð og bifreiðin þarfnast hjólastillingar.

Þá kveður stefnandi að í ljós hafi komið við ísetningu ökuritans hér á landi í bifreiðina SR-A16 að um sama ökurita sé að ræða og áður hafi verið í bifreiðinni. Kílómetrastaða hans hafi reynst 331.995 km, en kílómetramælir bifreiðarinnar hafi hins vegar sýnt 164.207 km við komuna til landsins. Er stærstur hluti skaðabótakröfu stefnanda byggður á því að bifreiðin hafi þannig reynst mun meira ekin en ökumælir hennar hafi sýnt og kynnt hafi verið við kaup bifreiðarinnar.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilaskýrslur stefndi B-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf og S-kk-nf A-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, en auk þeirra gáfu skýrslu sem vitni M-kk-nf D-kk-nf S-kk-nf, fyrirsvarsmaður NSN Tækja ehf., J-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf verkstæðisformaður hjá Ökumælum ehf., G-kk-nf J-kk-nf B-kk-nf sölustjóri hjá Brimborg, og K-kk-nf S-kk-nf rekstrarstjóri hjá Snæland Grímsson. Verður vikið að framburði aðila og vitna eftir því sem þörf er á í niðurstöðukafla þessa dóms.

II

Málsástæður stefnanda

Stefnandi kveðst byggja kröfur sínar á hendur stefndu á tvíþættum grunni. Annars vegar sé um að ræða skuld stefndu vegna endurkröfu stefnanda vegna vörugjalds og hins vegar skaðabótakröfur vegna rangrar mælastöðu bifreiðarinnar, reikninga sem stefnandi hafi þurft að greiða vegna ísetningar ökurita, bilaðrar miðstöðvar og hjólastillingar og vegna tafa á afhendingu hennar.

Í stefnu eru dómkröfur stefnanda sundurliðaðar með eftirgreindum hætti:

Liður I. Endurgreiðsla vörugjalds kr. 670.947

Liður II. Skaðabætur:

a) Röng staða ekinna kílómetra kr. 2.235.935

b) Ísetning ökurita kr. 30.874

c) Reikningur v/bilaðrar miðstöðvar kr. 52.557

d) Hjólastilling kr. 10.100

e) Tafabætur frá 14.06. – 04.07.2012 kr. 500.000

Samtals: kr. 2.829.466.

Stefnandi kveður kröfu sína um endurgreiðslu vörugjalds úr hendi stefndu reista á eftirfarandi atvikum:

Hinn 12. júní 2012 hafi NSN Tæki ehf., sem sé hópferða- og sérleyfishafi bifreiðarinnar, sótt um eftirgjöf vörugjalds af bifreiðinni að fjárhæð 670.947 krónur. Hafi vörugjaldið fengist niðurfellt af verði bifreiðarinnar (3.200.000 krónum, auk virðisaukaskatts). Hafi eftirgjöf vörugjaldsins átt að dragast frá kaupverðinu sem stefnandi hefði greitt til stefndu og endurgreiðast til stefnanda sem eiganda bifreiðarinnar. Vísar stefnandi til þess að fyrirvari hafi verið hafður uppi um þetta við lokagreiðslu til stefnda, dags. 4. júlí 2012. Niðurfelling vörugjaldsins hafi verið algjörlega bundin við yfirlýsingu sérleyfishafans og stefnanda sem eiganda bifreiðarinnar, enda komi fram í yfirlýsingunni að lögveð hvíli á bifreiðinni fyrir eftirgefnu vörugjaldi og að ef bifreiðin verði seld aftur þá þurfi stefnandi að greiða ógreitt vörugjald í hlutfalli við eftirgefið vörugjald í réttu hlutfalli við þann tíma sem lögveðið vari eða 5 ár, ásamt fleiri skilyrðum.

Við greiðslu stefnda B-kk-ef f.h. stefndu Bílaasölu Austurlands ehf. á tollagjöldum hjá tollayfirvöldum við innflutning bifreiðarinnar, hafi vörugjaldið, 670.947 krónur, verið fellt niður, sem hafi því dregist frá kaupverði bifreiðarinnar, 3.200.000 krónur. Niðurfelling vörugjaldsins hafi átt að koma til lækkunar á kaupverði bifreiðarinnar til hagsbóta fyrir stefnanda en ekki stefndu, sem hafi tekið til sín niðurfellt vörugjald af bifreiðinni og ekki skilað því til stefnanda, þótt stefnandi (sérleyfishafi bifreiðarinnar) hafi sótt um niðurfellingu þess þann 12. júní 2012 og sett að auki fyrirvara um endurgreiðslu þess í greiðslukvittun. Hafi stefndu neitað að endurgreiða stefnanda vörugjaldið að framangreindri fjárhæð og slegið eign sinni á það án samþykkis stefnanda, þrátt fyrir ítrekanir um endurgreiðslu.

Stefnandi kveðst telja að stefndu hafi vitað að stefnandi ætlaðist til endurgreiðslu vörugjaldsins af kaupverði bifreiðarinnar, enda hafi annað aldrei verið samþykkt af hálfu stefnanda. Stefndu hafi því verið í vondri trú um að ekki þyrfti að endurgreiða vörugjaldið til stefnanda. Kveðst stefnandi því einnig byggja mál sitt á reglum III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og þá sérstaklega sjónarmiðum að baki 33. gr. laganna. Jafnframt sé byggt á meginreglum kröfuréttar og um efndir fjárskuldbindinga.

Um annan lið dómkrafna stefnanda segir svo í stefnu að skaðabótakrafa vegna mælastöðu bifreiðarinnar (a-liður hér að framan) sé reist á því að við nánari skoðun á bifreiðinni við afhendingu hennar hafi komið í ljós að ökuritann (mælinn) vantaði í bifreiðina þrátt fyrir að hún hafi verið keypt með ökurita. Eftir að stefnandi hafi haft samband við stefnda B-kk-þf vegna vöntunar á ökuritanum hafi komið í ljós að ökuritinn væri í vörslu stefndu en að stefndi B-kk-nf hefði tekið ökuritann úr bifreiðinni og geymt hann hjá sér. Er stefnandi hafi loks fengið sendan ökuritann hafi hann farið með hann í ökumælaþjónustu til að sannreyna að þetta væri réttur ökuriti bifreiðarinnar og hafi komið í ljós að svo væri, enda hafi númer ökuritans passað við grind bifreiðarinnar. Það sem aftur á móti hafi verið sláandi hafi verið staða ökuritans, sem hafi staðið í 331.995 km, í stað 164.207 km sem hraðamælir bifreiðarinnar hafi staðið í við komuna til landsins. Hafi hér munað 171.995 km (331.995 km mínus 160.000 km).

Í reglugerð nr. 605/2010, um aksturs- og hvíldartíma ökumanna, notkun ökurita og eftirlit, komi fram í b. lið 2. mgr. 1. gr. „að ökuriti skuli vera í bifreið, sem reglugerðin tekur til, notkun ökurita og skyldur flytjanda og ökumanna þar að lútandi, þar á meðal skyldu þeirra til að skrá aksturs- og hvíldartíma ökumanns og varðveita skráningargögn o.s.frv....“

Í b. lið 1. mgr. 2. gr. reglugerðarinnar komi fram til hvaða flutninga reglugerðin taki, þ.e. m.a. „farþegaflutningar með bifreið sem er hönnuð eða varanlega útbúin til að flytja fleiri en níu farþega, að ökumanni meðtöldum, og er ætluð til slíkra flutninga.“ Hafi bifreiðin því fallið undir framangreinda reglugerð og eins og fyrr sagði hafi átt að nota bifreiðina til farþegaflutninga allt að 16 manna.

Stefnanda hafi verið seld bifreiðin af hálfu stefndu miðað við 160.000 ekna kílómetra (164.965 við komuna til landsins), eins og fram komi í tölvupósti stefnda B-kk-ef f.h. stefnda Bílasölu Austurlands ehf., dags. 30. apríl 2012.

Stefnandi kveður að samkvæmt upplýsingum frá Brimborg sé söluverð samskonar bifreiða á Íslandi miðað við 164.000 ekna kílómetra um 3.200.000 krónur, að viðbættum virðisaukaskatti, sem sé nálægt því verði sem bifreiðin hafi síðan verið keypt á. Til frádráttar því verði komi umfram eknir kílómetrar sem reiknist á 13 krónur hver kílómetri skv. upplýsingum Brimborgar.

Umfram eknir kílómetrar hafi verið 171.995 (331.995 – 160.000). Samkvæmt uppýsingum frá Brimborg nemi kostnaður á ekinn kílómetra til frádráttar verði bifreiðarinnar því 2.235.935 krónum (kr. 13 x 171.995 km). Sé því gerð krafa um skaðabætur með tilliti til réttrar kílómetrastöðu skv. ökurita bifreiðarinnar því samkvæmt upplýsingum frá Brimborg sé verðmæti samkonar bifreiðar miðað við rétta kílómetrastöðu 966.000 til 1.200.000 krónur en ekki 3.200.000 (3.500.000) krónur eins og stefndu hafi selt stefnanda bifreiðina á. Sé því sannað fjártjón stefnanda 2.235.935 krónur, í lækkuðu endursöluverði. Tekur stefnandi fram að raunar muni verða illmögulegt að selja bifreiðina aftur miðað við hve mikið hún sé ekin og sé því tjón hans meira fyrir vikið.

Stefnandi telji ljóst að stefndi B-kk-nf hafi sýnt af sér annað hvort gáleysi við aðkomu hans að ökurita bifreiðarinnar eða í versta falli verið kunn staða ökurita (mælis) bifreiðarinnar við kaup hennar, er staðið hafi í 331.995 eknum kílómetrum, enda ætti mælastaðan að sjást þegar horft sé á tengdan ökuritann. Stefndi B-kk-nf hafi tekið ökuritann úr bifreiðinni fyrir afhendingu hennar, þrátt fyrir skilyrði stefnanda um að ökuriti (mælir) fylgdi bifreiðinni, sbr. tölvupóst dags. 30. apríl 2012. Séu því allar líkur á því að stefndi B-kk-nf hafi af gáleysi ekki athugað stöðu ökuritans eða þá vísvitandi leynt stefnanda rétta stöðu ökuritans. Sé því tjón stefnanda mikið þar sem bifreiðin sé miklu meira ekin heldur en ráð hafi verið fyrir gert. Endursöluverð hennar taki mið af því og verði illmögulegt fyrir stefnanda að selja bifreiðina í þessari stöðu og meiri hætta á viðgerðarkostnaði. Hafi stefnandi því orðið fyrir miklu fjárhagslegu tjóni vegna viðskiptanna við stefndu sem nemi 2.235.935 krónum.

Hafi því af hálfu stefndu orðið stórkostlegar vanefndir við sölu bifreiðarinnar til stefnanda. Þar sem stefndi B-kk-nf sé löggiltur bílasali í forsvari fyrir Bílasölu Austurlands ehf. sé hér um sérfræðiábyrgð að ræða skv. almennum skaðabótareglum, sem hafi valdið stefnanda stórkostlegu tjóni. Jafnframt sé hætta á að meiri viðgerðakostnaður muni verða er fram líði stundir, sbr. drifskaftsupphengjuna og fleiri atriði sem hafi orsakað tafir á afhendingu bifreiðarinnar þar sem hún hafi verið svo mikið ekin. Ljóst sé og að stefnandi hefði aldrei keypt bifreiðina ekna 331.995 kílómetra á því verði sem stefndu hafi boðið.

Um þann lið skaðabótakröfu stefnanda er varðar ísetningu ökurita (b-liður) kveður stefnandi á því byggt að þar sem bifreiðin hafi verið keypt með ökurita (mæli) hafi hann átt að fylgja með bifreiðinni. Við afhendingu bifreiðarinnar hafi engin ökuriti fylgt í bifreiðinni. Eftir afhendingu bifreiðarinnar hafi komið í ljós að stefndu hefðu ökuritann í vörslu sinni og hafi skilað honum loks eftir eftirgangssemi stefnanda. Af þeim sökum beri stefndu að greiða fyrir ísetningu hans.

Hvað c-lið, reikning vegna bilaðrar miðstöðvar varði, hafi strax við afhendingu bifreiðarinnar komið í ljós að miðstöðin væri biluð. Kveðst stefnandi byggja á því að stefndu beri ábyrgð á göllum á bifreiðinni fram að afhendingu. Stefnandi telji að stefndu beri ábyrgð á bifreiðinni fram að afhendingu hennar samkvæmt almennum reglum laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, um afhendingu og áhættu af söluhlut fram að afhendingu. Auk þess hafi bifreiðin verið ekin helmingi meira en upp hafi verið gefið og því meiri líkur á bilun í tækjum hennar.

Hvað d-lið, reikning vegna hjólastillingar varði, er af hálfu stefnanda byggt á sömu málsástæðum og hvað c-lið hér að framan varðar.

Hvað e-lið, kröfu um tafabætur varði, hafi stefndu greitt stefnanda tafabætur að fjárhæð 300.000 krónur, með lækkuðu verði bifreiðarinnar vegna tafa á tímabilinu frá 28. maí til 13. júní 2012. Ekki hafi þó betra tekið við, því enn hafi orðið tafir á afhendingu bifreiðarinnar eftir það, sem rekja megi til vanrækslu og vanefnda stefndu og þess að bifreiðin hafi verið óvenjumikið ekin og því meiri líkur en minni á að eitthvað væri að henni við komuna til landsins.

Seinni tafir á afhendingu bifreiðarinnar varði tímabilið frá 14. júní til 4. júlí 2012, áður en bifreiðin hafi loks verið afhent þann 5. júlí 2012. Stefnandi hafi verið með verkefni á þessum tíma fyrir bifreiðina en orðið að sleppa þeim og hafi þetta komið mjög illa út fyrir stefnanda. Á þessu síðara tímabili hafi verið um lengri afhendingardrátt að ræða en á fyrra tímabili sem tafabætur hafi verið greiddar fyrir. Þar sem hér hafi verið um háanna tíma í ferðaþjónustu að ræða sé ekki annað en sanngjarnt að stefndu greiði stefnanda tafabætur í annað sinn að fjárhæð 500.000 krónur, vegna missis hagnaðar, sem byggi og á almennu sakarreglunni og 22. og 27. sbr. 40. gr. laga nr. 50/2000, eða lægri fjárhæð að álitum dómsins.

Stefnandi telji að stefndu hafi í störfum sínum sem löggiltur bílasali og bílasala brotið gróflega gegn starfsskyldum sínum gagnvart stefnanda og valdið honum fjártjóni með saknæmum og ólögmætum hætti skv. almennu sakarreglunni. Ljóst sé að stefndu hafi valdið stefnanda fjárhagslegu tjóni með saknæmu atferli, þ.e. annað hvort með gáleysi eða ásetningi við kaup og innflutning bifreiðarinnar þar sem fullnægt sé skilyrðum um sennilega afleiðingu og orsakasamband. Skaðabótaskylda sé að jafnaði hin sama, hvort sem um ásetning eða gáleysi sé að ræða. Með fjártjóni sé ekki einungis átt við hið beina tjón, þ.e. eignarýrnunin, heldur og hið óbeina tjón, þar á meðal missi væntanlegs hagnaðar sem tafabæturnar eigi að bera.

Stefnandi byggi einnig kröfur sínar á 1. mgr., sbr. 4. mgr. 17. gr. laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, en gæði og eiginleikar bifreiðarinnar hafi ekki fullnægt því sem stefnandi hafi vænst við afhendingu hennar, bæði að því er varði ekna kílómetra og ísetningar- og viðgerðarkostnað, sbr. framangreint, þar sem bifreiðin hafi ekki verið í því ástandi sem eðlilegt hafi getað talist og notagildis [sic] við komuna til landsins og síðar afhendingu hennar til stefnanda.

Stefnandi telji að stefndu beri ábyrgð á bifreiðinni þar til hún hafi verið afhent stefnanda, samkvæmt almennum reglum laga nr. 50/2000 um afhendingu og áhættu af söluhlut, sbr. 13. og 17. gr., sbr. 40. gr. laganna, og þá jafnframt ábyrgð á óbeinu tjóni sem stefnandi hafi orðið fyrir, en bifreiðin hafi eingöngu verið keypt fyrir farþegaflutninga.

Þá byggi stefnandi einnig á 1. mgr., sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 50/2000. Stefnandi telji að stefndi hafi ekki veitt honum mikilvægar upplýsingar um notkun og eiginleika bifreiðarinnar sem hann hafi vitað eða mátt vita um og hefðu bæði haft áhrif á kaupin og efni samnings þeirra í millum. Þá byggi stefnandi kröfur sínar á b-lið 19. gr. laga nr. 50/2000 og reglum skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð. Telji stefnandi hátterni stefndu sérstaklega ámælisvert í viðskiptum aðila þar sem stefndu [sic] hafi komið fram sem milligöngumaður, seljandi og bílasali. Telji stefnandi að stefndu hafi því vitað eða mátt vita að upplýsingar um ekna kílómetra bifreiðarinnar skiptu miklu máli og myndu hafa áhrif á afstöðu stefnanda til kaupanna og verðlagningar söluhlutarins. Stefndi [B-kk-nf] hafi því mátt vita eða verið í vondri trú varðandi ekna kílómetra bifreiðarinnar að þessu leyti og byggi stefnandi mál sitt einnig á reglum III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og þá sérstaklega sjónarmiðum að baki 33. gr. laganna.

Stefnandi byggi dómkröfur sínar ennfremur á fyrrgreindum ísetningar- og viðgerðarreikningum. Með vísan til alls framangreinds byggi stefnandi kröfur sínar um skaðabætur á 1. mgr. 30. gr., 1. mgr. 40. gr. og a- og b-lið 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/2000, sem og hinni almennu sakarreglu skaðabótaréttarins.

Hvað varði umfang skaðabóta byggi stefnandi á 1. og 3. mgr. 67. gr. laga nr. 50/2000 enda skuli skaðabætur svara til þess tjóns sem gagnaðili bíði vegna vanefnda stefndu. Stefnandi hafi og orðið fyrir útgjöldum vegna atvika máls (gallans) og haft kostnað af því að sbr. áður sundurliðaðar skaðabótakröfur.

Hvað réttargæslustefnda varði, hafi með bréfi stefnanda, dags. 25. september 2012, til Vátryggingarfélags Íslands hf. (VÍS), verið gerð krafa í lögboðna starfsábyrgðartryggingu stefnda B-kk-ef vegna sölu bifreiðarinnar til stefnanda. Í svari réttargæslustefnda, dags. 13. nóvember 2012, komi fram að réttargæslustefndi hafi ekki náð í hinn vátryggða til þess að staðreyna málsatvik og fá hans hlið á málum. Vísi réttargæslustefndi til 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, að félagið beri ekki ábyrgð hafi vátryggður af ásetningi valdið því að vátryggingaratburður varð. Jafnframt sé vísað til athugasemda með 27. gr. frumvarps er varð að lögum nr. 30/2004, þar sem skilgreint sé að með ásetningi sé átt við það þegar vátryggður viðhafi háttsemi sem hann viti eða hafi með vissu mátt vita að ylli vátryggingaratburði. Telji réttargæslustefndi að stefndi B-kk-nf hafi sýnt af sér ásetning við sölu bifreiðarinnar til stefnanda og hafni bótaskyldu í málinu.

Stefnandi telji að þar sem ekki hafi náðst í stefnda B-kk-þf til að staðreyna málsatvik og fá hans hlið á málum þá liggi ekki fyrir hvort um ásetning eða gáleysi hafi verið að ræða, þótt stefnandi hafi orðið fyrir ýmiss konar fjártjóni af völdum hans og stefndu Bílasölu Austurlands ehf. Af þeim sökum beri réttargæslustefndi enn ábyrgð í málinu eins og staða þess sé. Mörkin geti oft verið óljós milli kæruleysis, gáleysis og ásetnings og eigi réttargæslustefndi að bera fulla ábyrgð á máli þessu samkvæmt starfsábyrgðartryggingu stefnda B-kk-ef og samvkæmt lögum um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 sbr. 44. gr., 45. gr. og 46. gr. laganna.

Um samlagsaðild stefndu segir í stefnu að mál þetta sé höfðað gegn stefndu á grundvelli 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, þar sem kveðið sé á um að sækja megi fleiri en einn í sama máli ef það eigi rætur að rekja til sama atviks, aðstöðu eða löggernings. Mál þetta eigi rætur að rekja til sömu atvika og löggernings þar sem stefnandi hafi keypt bifreið í gegnum Bílasölu Austurlands ehf. sem stefndi B-kk-nf, löggiltur bifreiðasali bílasölunnar, hafi séð um.

Um lagarök kveðst stefnandi vísa til meginreglna kröfuréttarins, m.a. um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45. og 51. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Jafnframt sé vísað til 13., 17., 18., 22., 27, 30 og 40. gr. laga nr. 50/2000. Þá sé vísað til almennu sakarreglunnar og reglunnar um sérfræðiábyrgð í skaðabótarétti. Byggt sé á reglum skaðabótalaga nr. 50/1993 auk meginreglna kröfuréttar. Jafnframt sé vísað til 44., 45. og 46. gr. laga nr. 30/2004, um vátryggingasamninga. Þá sé vísað til III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sérstaklega 33. gr. laganna. Jafnframt sé vísað til 1. og 2. gr. reglugerðar nr. 605/2010. Kröfur um dráttarvexti kveðst stefnandi styðja við reglur III. kafla laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðjist við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála og varðandi varnarþing vísist til 32. og 33. gr. sömu laga.

III

Málsástæður stefndu

Hvað fyrri dómkröfu stefnanda varðar, kröfu um endurgreiðslu sem beint er að stefndu in solidum, er af hálfu stefnda B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef sérstaklega á því byggt að eðli máls samkvæmt geti ekki annar endurgreitt fjárhæð en sá sem tekið hafi við greiðslu. Áréttað sé þó að engin greiðsla hafi farið fram, sbr. síðari umfjöllun. Óumdeilt sé að stefndi Bílasala Austurlands ehf. hafi verið seljandi bifreiðarinnar SR-A16, eins og útgefinn reikningur og millifærslukvittanir beri með sér. Endurgreiðsluskylda stefnda B-kk-ef geti því ekki komið til álita. Hann sé ekki aðili að kröfu varðandi endurgreiðslu og byggi krafa um sýknu því á aðildarskorti. Af málatilbúnaði stefnanda verði að öðru leyti ekki ráðið á hvaða grundvalli ábyrgð stefnda B-kk-ef geti komið til og því beri að sýkna hann af kröfunni. Vísist að öðru leyti til annarra málsástæðna stefnda Bílasölu Austurlands ehf., sem hér fara á eftir.

Af hálfu stefnda Bílasölu Austurlands ehf. er vísað til þess að viðskipti með bifreiðina SR-A16 hafi komið þannig til að stefnandi hafi leitað eftir því við fyrirsvarsmann stefnda að leitað yrði að notaðri fólksflutningabifreið í Þýskalandi til innflutnings. Við leit að bifreið hafi stefndu þekkt til hvaða reksturs bifreiðin væri ætluð. Stefndu hafi því verið fullkunnugt um það að vörugjöld yrðu felld niður af bifreiðinni við framkvæmd innflutnings. Fjárhæð vörugjalda hafi því eðlilega ekki verið inni í útreikningum á verði bifreiðarinnar, þegar kynnt hafi verið á hvaða verði væri hægt að flytja hana inn, sbr. tölvupóst dags. 30. apríl 2012 sem sendur hafi verið á netfangið nsnehf@simnet.is.

Þar fyrir utan sé það venja í viðskiptum með hópferðabifreiðar að verð þeirra sé kynnt með niðurfellingu, þegar bifreiðar séu auglýstar og kaupendur ekki þekktir fyrirfram. Algengast sé að kaupendur hópferðabíla eigi rétt til niðurfellingarinnar.

Fyrirkomulag niðurfellingar vörugjalda hafi verið með þeim hætti að söluaðili bifreiðar greiði ekki vörugjaldið, heldur sé vörugjaldið í raun aldrei greitt og söluverð ákveðist án þess. Um þetta sé vísað til reiknings um aðflutningsgjöld af bifreiðinni, dags. 12. júní 2012. Á reikningnum komi fram hvernig kaupandi greiði 5% vörugjald, sbr. 3. tl. 4. gr. laga nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl. Fullyrðingar í stefnu um að stefndi hafi fengið vörugjöld endurgreidd og ekki staðið skil á þeim til stefnanda standist ekki.

Stefndu kveðast byggja á því að áður nefndur tölvupóstur, dags. 30. apríl 2012, hafi falið í sér samkomulag um það á hvaða verði unnt væri að flytja bifreiðina SR-A16 inn til landsins. Á því samkomulagi hafi verið óskráðir fyrirvarar varðandi endanlega skoðun og ástand bifreiðarinnar. Sú skoðun hafi farið fram 10. júní 2012 og hafi stefndi B-kk-nf þá haft símasamband við fyrirsvarsmann stefnanda. Þar hafi m.a. komið fram að ökuriti væri ekki í bifreiðinni og nánari upplýsingar um að dekkjagangur fylgdi með bifreiðinni. Í kjölfarið hafi stefnandi staðfest kaup á bifreiðinni, þ.e. með greiðslu á 2,7 milljónum króna þann 11. júní [sic] 2012.

Samkomulag aðila um innflutning á bifreiðinni á verðinu 3,5 milljónir króna, auk virðisaukaskatts, sbr. fyrrnefndan tölvupóst frá 30. apríl 2012, hafi hvílt á því að stefnandi greiddi umrætt kaupverð til stefnda, Bílasölu Austurlands ehf., að teknu tilliti til niðurfellingar. Hin stefnda bílasala hafi aldrei greitt vörugjald af bifreiðinni, heldur hafi verið gengið frá niðurfellingu fyrir afhendingu bifreiðarinnar. Bílasalan hafi því eðli máls samkvæmt ekki fengið neina endurgreiðslu eða auðgast með nokkrum hætti. Fráleitt sé að kaupverð bifreiðarinnar hafi verið ákveðið 3,5 milljónir króna og að vörugjöld hefðu þar átt eftir að dragast frá og raunkaupverð því verið allt annað, en nefnt hafi verið í tölvupóstinum frá 30. apríl 2012. Í ljósi upplýsinga um raunverð bifreiðar, þ.e. 15.500 evrur, stöðu gengis og kostnað við innflutning feli kröfur stefnanda í sér að stefndi hafi þegar við gerð tilboðsins ákveðið að borga með bifreiðinni, sem væru fráleitir viðskiptahættir.

Þá sé ósannað með hvaða hætti gengið hafi verið frá niðurfellingu á vörugjöldum af bifreiðinni og hver fjárhæð vörugjalda hafi verið. Vísar stefndi þar til yfirlýsingar, dags. 12. júní 2012, vegna eftirgjafar vörugjalds af hópferðabifreið, sem sé óundirrituð. Þá sé í stefnu með engum hætti gerð grein fyrir því með hvaða hætti stefnandi eigi rétt til endurgreiðslunnar í ljósi þess að félagið NSN Tæki ehf., virðist hafa átt rétt til niðurfellingar vörugjaldanna. Samhengi þurfi að vera milli málatilbúnaðar og framlagðra skjala. Yfirlýsing af hálfu NSN tækja ehf., dags. 4. febrúar 2013, geti ekki lagfært málatilbúnað stefnanda. Yfirlýsingin hvíli á þeirri rangfærslu að stefndu hafi með einhverju móti fengið vörugjald endurgreitt. Sýkna beri stefndu vegna aðildarskorts stefnanda málsins að kröfunni.

Hvað síðari dómkröfu stefnanda varðar, kröfu um skaðabætur, er af hálfu stefndu bent á að gildissvið laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, þurfi að skoða með hliðsjón af aðkomu beggja stefndu að viðskiptum bifreiðinni SR-A16. Stefnandi hafi óskað eftir því að stefndi [Bílasala Austurlands ehf., innsk. dómara] myndi flytja inn notaða bifreið sem stefnandi hafi viljað kaupa. Milliganga stefnda [B-kk-ef] hafi falist í því að finna bifreið í samráði við kaupanda, fara til Þýskalands og gera endanlega söluskoðun fyrir kaupanda, annast samningaviðræður, sjá um flutning, innflutning og skráningu á Íslandi. Fyrirkomulag innflutnings hafi verið þannig að bifreiðin hafi verið skráð á stefnda [Bílasölu Austurlands ehf.] í innflutningsferlinu. Enginn ágalli hafi verið á þjónustu stefndu.

Stefndu hafi í ljósi þessa ekki haft fyllri upplýsingar um bifreiðina en stefnandi sjálfur þegar ákveðið hafi verið að stefna á kaup bifreiðarinnar þann 30. apríl 2012, sbr. tölvupóst dags. þann dag. Í ljósi þess að leitað hafi verið til stefnda til að sinna milligönguhlutverki og kaup ákveðin á einstaklega ákveðnum hlut áður en stefndi hafi orðið eigandi hans, sé dregið í efa að lög nr. 50/2000, um lausafjárkaup, gildi um viðskiptin, sbr. 2. mgr. 2. gr. þeirra laga. Aðkoma stefndu feli í raun fyrst og fremst í sér þjónustu við milligöngu í bílaviðskiptum og felist meginskyldur stefndu í þeirri þjónustu. Greiðsla á 300.000 krónum þann 8. maí 2012 hafi ekki falið í sér endanlega staðfestingu á kaupum á bifreiðinni, heldur tryggingu fyrir því að stefndu fengju greitt fyrir þá þjónustu að ferðast til Þýskalands og skoða bifreiðina. Kaup hafi endanlega verið ákveðin þann 10. maí s.á. í símtali aðila.

Framangreind aðstaða, þ.e. milligönguhlutverk stefndu, skipti í öllu falli grundvallarmáli við beitingu laga nr. 50/2000, s.s. varðandi upplýsingar um hið selda, þekkingu á söluhlut, gallahugtakið og sakar- og sanngirnismat vegna skaðabótareglna. Stefnanda hafi verið fullkunnugt um að stefndu hefðu ekki fyllri upplýsingar um bifreiðina en eigandi hennar eða söluaðili í Þýskalandi hafði veitt stefndu.

Varðandi gallahugtakið beri að hafa í huga að málið varði kaup á notaðri bifreið sem aðilar hafi talið að væri ekin um 160.000 km. Eðli máls samkvæmt geti kaupendur slíkrar bifreiðar átt von á því að einhverjir þættir séu í ólagi, án þess að það teljist galli í skilningi 17. gr. laga nr. 50/2000. Stefndi Bílasala Austurlands ehf. hafi, í ljósi slits sem upplýsingar hafi komið fram um eftir innflutning á bifreiðinni, viljað reyna að afhenda bifreiðina í sem bestu ástandi, t.d. með því að lagfæra bilun í drifskafti. Stefndi hafi unnið þá vinnu umfram skyldu í ljósi þess hvernig aðkoma hans að bílaviðskiptunum hafi verið.

Þá hafi bifreiðin verið sett í skoðun hjá Frumherja og hafi stefnandi fengið afrit af skoðunarskýrslu, dags. 5. júlí 2012. Skoðun bifreiðarinnar teljist í raun hluti af skoðun kaupanda á söluhlut í skilningi laga nr. 50/2000. Með því hafi fengist staðfesting á því að hin notaða bifreið væri í góðu lagi. Smávægilegar annmarkar sem komi fram á notaðri bifreið teljast ekki gallar, sbr. 20. gr. laganna.

Stefndu byggi á því að þeir smávægilegu ágallar sem vísað sé til í stefnu geti ekki talist gallar þegar um sé að ræða kaup á notaðri, innfluttri bifreið. Þetta eigi við um meinta galla vegna hjólastillingar, bilun miðstöðvar og ísetningar ökurita. Ósannað sé að fyrstnefndu tveir annmarkarnir hafi verið til staðar við afhendingu, sbr. t.d. skoðun bifreiðarinnar. Þá sé ljóst að við innflutning bifreiðar geti eðlilega komið til þess að kaupandi þurfi að útbúa bifreið í samræmi við íslenskar reglur sem gildi um starfsemi kaupanda. Stefndi hafi í raun lagt stefnanda til ökurita umfram skyldu.

Þá sé áréttað að orðalag í tölvupósti, dags. 30. apríl 2012, þ.e. um verð bifreiðar ,,kr. 3,5 + vask með öllu kominn komin heim“ feli ekki í sér ábyrgðaryfirlýsingu um eiginleika bifreiðarinnar í skilningi 18. gr. laga nr. 50/2000. Orðalagið vísi einungis til þess að ekki muni falla frekari kostnaður á stefnanda í tengslum við innflutning bifreiðarinnar. Þá beri að horfa til þess að upplýsingar um bifreiðina, s.s. um aldur, akstur og annað, hafi byggt á auglýsingu bifreiðarinnar á vefnum www.mobile.de og öðrum upplýsingum sem eigandi/söluaðili í Þýskalandi hafi veitt stefndu. Stefnanda hafi verið þetta ljóst og innflutningur á bifreiðinni hafi hvílt á óskráðum fyrirvara um að stefndu gætu ekki ábyrgst réttmæti þessara upplýsinga. Í ljósi þessa verði upplýsingar frá stefnda um akstur bifreiðarinnar og annað í tölvupósti frá 30. apríl 2012 ekki taldar skilgreina [sic] að um galla á bifreiðinni sé að ræða í skilningi 18. gr. laga nr. 50/2000.

Þá sé vísað til þess að endanlegur fylgibúnaður bifreiðarinnar hafi í raun verið ákveðinn síðar, þ.e. eftir skoðun hennar í Þýskalandi 10. maí 2012. Þá hafi komið fram að ökuriti væri ekki í bifreiðinni og að dekkjagangur fylgdi með. Stefnandi hafi verið fyllilega sáttur við þá stöðu. Í öllu falli sé vísað til þess að stefnandi hafi mátt sjá við söluskoðun að ökuriti væri ekki í bifreiðinni.

Grundvöll bótaskyldu þurfi að skoða með hliðsjón af aðstæðum við kaup á umræddri bifreið, sbr. fyrri umfjöllun um milligönguhlutverk stefndu. Stefndi Bílasala Austurlands ehf. hafi ekki verið eigandi að bifreiðinni SR-A16 þann 30. apríl 2012, þegar kaup hafi verið endanlega ákveðin [sic], sbr. tölvupóst dags. þann sama dag. Stefndi hafi með engu móti getað borið ábyrgð á upplýsingum sem fram hafi komið af hálfu eiganda bifreiðarinnar í Þýskalandi. Það verði með engu móti metið stefnda til sakar að hafa veitt upplýsingar um bifreiðina í samræmi við það sem fram hafi komið á auglýsingu bifreiðarinnar á vefnum www.mobile.de, og ljóst að stefndu hafi ekki ábyrgst réttmæti þeirra upplýsinga.

Skaðabótaregla 40. gr. [laga nr. 50/2000] sé ekki hlutlæg ábyrgðarregla, heldur feli í sér tvenns konar ábyrgð, þ.e. stjórnendaábyrgð vegna beins tjóns og sakarábyrgð vegna óbeins tjóns. Í stjórnendaábyrgð samkvæmt 1. mgr. 40. gr. felist að ábyrgð komi ekki til greina ef galla megi rekja til hindrana sem nefndir séu í 27. gr. Samkvæmt 1. mgr. 27. gr. verði skaðabóta ekki krafist vegna hindrunar sem seljandi hafi ekki fengið ráðið við eða ekki sé með sanngirni unnt að ætlast til að hann hefði haft hindrunina í huga við samningsgerð eða getað komist hjá eða sigrast á afleiðingum hennar.

Með vísan til umfjöllunar um galla komi þá til skoðunar við beitingu 40. gr. hvort leyndur galli og/eða upplýsingar sem veittar hafi verið um söluhlut, skoðist sem hindranir/gallar sem með sanngirni megi telja að stefndu hafi þekkt eða getað þekkt. Við gerð samkomulagsins 30. apríl 2012 hafi aðilum verið ljóst að stefndi Bílasala Austurlands ehf. hafi ekki getað ekki veitt aðrar upplýsingar um akstur bifreiðarinnar en gefnar hafi verið upp af söluaðila hennar í Þýskalandi. Stefndi hafi í raun haft sömu aðstöðu og stefnandi til að draga þær upplýsingar í efa, sbr. m.a. myndir sem legið hafi fyrir af bifreiðinni. Hafa beri í huga að kaup hafi verið ákveðin á þeim grunni að söluverð væri talið hagstætt.

Þá séu að öðru leyti ekki forsendur til að meta aðkomu stefndu til sakar. Vísað sé til atvika um það hvernig stefndi hafi fengið ökurita í hendur og sent síðar stefnanda málsins. Stefndu hafi hvorki þekkt eða mátt þekkja til þess að umrædd bifreið væri hugsanlega ekin meira en mælastaða hennar segði til um. Skilyrði sakarreglu eða annarra skaðabótareglna séu ekki uppfyllt.

Skaðabótaábyrgð á grunni 40. gr. skaðabótalaga eða sakarreglu komi því ekki til álita, hvort sem vísað sé til beins eða óbeins tjóns. Þá vísi stefndu til þess að tjón sé ósannað og geti ekki talist ákveðið í samræmi við X. kafla laga nr. 50/2000.

Hvað varði stöðu stefnda B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef sérstaklega, sé á því byggt að skaðabótaábyrgð samkvæmt lögum um lausafjárkaup fjalli um hugsanlega ábyrgð seljanda og að stefndi B-kk-nf geti með engu móti skoðast sem seljandi bifreiðarinnar SR-A16. Ábyrgð á grundvelli laga nr. 50/2000 eigi því ekki við um hann. Í stefnu sé vísað til sakarreglu og ábyrgðar sérfræðinga. Stefndi B-kk-nf sé löggiltur bílasali, en sem slíkur beri hann ekki hlutlæga ábyrgð á því ef fyrri eigendur notaðrar bifreiðar beiti svikum eða bifreið sé ekki í eins góðu ásigkomulagi og kaupandi hafi vonast til. Kaupum á notuðum bifreiðum fylgi ávallt áhætta.

Ekki séu til staðar nokkur atvik sem metin verði stefnda til sakar. Skoðun á bifreiðinni hafi ekki leitt í ljós að hún sé ekin meira en fram hafi komið á mæli hennar. Mótmælt sé öllum fullyrðingum um að stefndi B-kk-nf hafi vitað eða mátt vita af því að bifreiðin væri meira ekin en fram hafi komið á mæli hennar.

Þá sé að öðru leyti byggt á því að stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til kröfu um skaðabætur, m.a. með tómlæti, ónægum tilkynningum og með því að fara ekki fram á úrbætur af hálfu stefndu.

Hvað afhendingardrátt og tafabætur varði er af hálfu stefndu sérstaklega áréttað, með vísan til málsatvikalýsingar, að samkomulag aðila hafi ekki kveðið á um ákveðinn afhendingardag. Fullyrðingum um annað sé mótmælt og þær séu ósannaðar. Alltaf hafi verið gert ráð fyrir því að einhvern tíma gæti tekið fyrir stefnda Bílasölu Austurlands ehf. að flytja bíl til landsins og undirbúa afhendingu hans. Þá hafi afhending verið háð því að kaupverð bifreiðarinnar væri að fullu greitt, sbr. meginreglu kauparéttar um að hönd selji hönd. Drátt á afhendingu hafi verið að rekja til atvika á ábyrgð stefnanda vegna þessa. Stefndi hafi einnig, umfram skyldu, viljað bæta stefnanda þær tafir sem væru fyrirsjáanlegar og því boðið 300.000 króna afslátt af upphaflegu kaupverði.

Afhending hafi dregist fram yfir það sem upphaflegar vonir aðila hafi staðið til, en í því felist ekki vanefnd eða brot á samningi aðila. Aðilar hafi ákveðið að stefndi Bílasala Austurlands ehf. kæmi að lagfæringu á drifskaftsupphengju. Sú vinna hafi verið framkvæmd án skyldu, enda hafi stefndi með engu móti ábyrgst ástand bifreiðarinnar, sem hafi verið notuð og ástand hennar því tekið mið af því. Áréttað sé að stefnandi hafi ávallt getað greitt kaupverð bifreiðarinnar að fullu og fengið bifreiðina afhenta. Í ljósi þessa og málatilbúnaðar stefnanda verði ekki talinn grundvöllur fyrir greiðslu skaðabóta vegna afhendingardráttar samkvæmt kröfum stefnanda.

Stefndu kveða varakröfu sína um lækkun stefnukröfu taka mið af því ef þeir yrðu af einhverjum sökum taldir bera ábyrgð á greiðslu einhverra þeirra liða sem málatilbúnaður stefnanda hvíli á. Sérstaklega sé byggt á því að alltaf beri að hafna vaxtakröfum, enda verði fjárhæð einstakra liða og/eða sönnun um þá fyrst talin hafa legið fyrir við þingfestingu dómsmálsins. Um varakröfu er að öðru leyti vísað til málsástæðna fyrir aðalkröfu um sýknu.

Um helstu lagarök er af hálfu stefndu vísað til meginreglna samningaréttar og kröfuréttar, s.s. um efndir samninga, til laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, laga nr. 37/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, einkum I. kafla, laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, einkum ákvæða varðandi dráttarvexti. Krafa um málskostnað sé byggð á 129. og 130. gr. laga. 91/1991, um meðferð einkamála og vakin er athygli á því að stefndi B-kk-nf sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Af hálfu réttargæslustefnda, Vátryggingafélags Íslands hf., er í greinargerð alfarið mótmælt öllum málsástæðum og lagarökum stefnanda og tekið undir sýknukröfu stefndu og allar málsástæður þeirra. Er þar tekið fram að það hafi verið fyrst eftir höfðun málsins sem réttargæslustefndi hafi fengið upplýsingar frá stefnda B-kk-þgf um málsatvik, eins og þeim sé lýst í skriflegri aðilaskýrslu hans. Rakin eru í greinargerðinni helstu atriði sem réttargæslustefndi leggi áherslu á. Eru þau í stuttu máli þau að ósannað sé að bifreiðin sé meira ekin en kílómetramælir hennar segi til um, en jafnvel þótt sannað teldist að bifreiðinni hafi verið ekið um 331.000 km eins og stefnandi haldi fram sé tjón hans alfarið ósannað, enda fjárhæð tjónsins byggð á einhliða aflaðs skjals með „hugmyndum“ bílaumboðs um verð á hvern umfram ekinn kílómetra. Ósannað sé að ísetning ökurita hafi átt að vera hluti af kaupverðinu. Ósannað sé fjártjón vegna bilaðrar miðstöðvar og hjólastillingar, en eiginleika bifreiðarinnar verði að meta með hliðsjón af því að um notaða bifreið hafi verið að ræða. Krafa stefnanda um tafabætur á tímabilinu 14. júní til 4. júlí 2012 vegna missis hagnaðar sé alfarið ósönnuð. Er í því sambandi bent á að fullnaðargreiðsla vegna kaupa á bifreiðinni hafi ekki farið fram fyrr en 4. júlí 2012 og því ósannað að um afhendingardrátt hafi verið að ræða, auk þess sem krafan byggi á einhliða öfluðum og ófullnægjandi upplýsingum frá Snælandi Grímssyni um að reiknað hafi verið með bifreiðinni í þjónustu fyrirtækisins á umræddu tímabili. Þá verði ekki séð að stefnandi hafi leitast við að takmarka tjón sitt, t.d. með því að útvega aðra bifreið til bráðabirgða. Áskilur réttargæslustefndi sér rétt til að bera fyrir sig ábyrgðartakmarkanir samkvæmt vátryggingarskilmálum og lögum um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, komi til þess að kröfum verði beint að félaginu á grundvelli tryggingar stefndu hjá því.

IV

Niðurstaða

Eins og rakið er í málavaxtalýsingu hér að framan var ekki gerður skriflegur samningur í tilefni af viðskiptum aðila um bifreiðina SR-A16, en aðilar eru sammála um að umsamið kaupverð hennar hafi upphaflega verið 3,5 milljónir króna, auk virðisaukaskatts, sbr. tölvupóst stefnda B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef, dags. 30. apríl 2012. Verðið hafi síðar verið lækkað í 3,2 milljónir króna, auk virðisaukaskatts og liggur fyrir að stefnandi hafði að fullu greitt það kaupverð 4. júlí 2012, þó með fyrirvara um m.a. „vörugjald“.

Aðilum greinir á um hvort lög nr. 50/2000, um lausafjárkaup, gildi um viðskipti þeirra. Þótt fallast megi á það með stefndu að þeirra þáttur í viðskiptunum beri nokkurn keim af milligöngu, í ljósi þess hvernig viðskiptin bar að, verður ekki hjá því litið að stefndi Bílasala Austurlands ehf. keypti bifreiðina af söluaðila í Þýskalandi, flutti hana inn í eigin nafni og gerði stefnanda síðan reikning fyrir áður umsömdu kaupverði hennar. Verður því við úrlausn málsins lagt til grundvallar að samningur þessara aðila hafi í eðli sínu snúist um kaup á lausafé og að lög nr. 50/2000 eigi því við um viðskiptin.

Í máli þessu gerir stefnandi tvenns konar fjárkröfur á hendur stefndu in solidum í tilefni af viðskiptum þessum. Í fyrsta lagi er krafist „endurgreiðslu skuldar“ að höfuðstól 670.947 krónur. Í öðru lagi krefst stefnandi skaðabóta að höfuðstól 2.829.466 krónur. Verða dómkröfur stefnanda nú teknar til umfjöllunar í þessari sömu röð.

Krafa um „endurgreiðslu vörugjalds“:

Fyrri dómkröfu sína skýrir stefnandi svo að hún sé um „endurgreiðslu vörugjalds“ sem fyrirtækið NSN tæki ehf., sem sé „hópferða- og sérleyfishafi bifreiðarinnar“ hafi fengið niðurfellt. Byggði stefnandi á því við munnlegan málflutning að með skriflegri yfirlýsingar forsvarsmanns NSN tækja ehf. hafi „eftirgefið vörugjald“ af bifreiðinni SR-A16 að fjárhæð 670.947 krónur verið „framselt“ til Plútó ehf., eins og fram komi í yfirlýsingunni. Mótmælti lögmaður stefndu þeirri málsástæðu sem of seint fram kominni. Við munnlegan málflutning staðfesti lögmaður stefnanda hins vegar einnig að ágreiningslaust sé að stefndu hafi hvorki greitt né fengið endurgreidd önnur vörugjöld en þær 134.189 krónur sem greiddar voru samkvæmt reikningi yfir aðflutningsgjöld á hendur stefnda Bílasölu Austurlands ehf., dags. 12. júní 2012. Samsvarar sú fjárhæð 5% af tollverði bifreiðarinnar. Lagði lögmaðurinn hins vegar í málflutningi áherslu á að aldrei hafi staðið til að stefndu myndu auðgast á því ef til niðurfellingar vörugjalds kæmi og að umsamið kaupverð bifreiðarinnar hafi verið „án niðurfellingar“.

Skilja verður málatilbúnað stefnanda í ljósi þess sem fram kom við munnlegan málflutning svo að fyrri dómkrafa hans byggi einkum á þeirri málsástæðu að umsamið kaupverð hafi átt að taka breytingum til lækkunar kæmi til niðurfellingar vörugjalds við innflutning bifreiðarinnar. Því mótmælir stefndi, sem kveður umsamið kaupverð hafa tekið mið af því að vörugjaldið fengist fellt niður. Þrátt fyrir að villandi verði að teljast það orðalag stefnunnar að krafan sé um „endurgreiðslu vörugjalds“, hafa stefndu ekki haft uppi kröfu um frávísun dómkröfunnar og verður ekki séð að vörnum þeirra hafi af þeim sökum orðið áfátt. Þykja því ekki næg efni til frávísunar þessarar dómkröfu ex officio.

Sýknukrafa stefndu beggja er í fyrsta lagi reist á aðildarskorti stefnanda, þar sem það hafi verið NSN tæki ehf., en ekki stefnandi, sem fengið hafi vörugjaldið niðurfellt. Í ljósi þess sem að framan er rakið um þann skilning sem leggja verður í dómkröfu stefnanda verður ekki á málsástæðu stefndu um aðildarskort stefnanda fallist. Af sömu ástæðu gerist ekki þörf á að taka afstöðu til mótmæla stefndu við þeirri málsástæðu stefnanda að krafan hafi verið framseld honum frá NSN tækjum ehf., sbr. framlagt dómskjal.

Stefndi B-kk-nf krefst sýknu af fyrri dómkröfu stefnanda á grundvelli aðildarskorts. Í stefnu er engin grein gerð fyrir því hvers vegna kröfu þessari er beint að stefndu báðum in solidum, þrátt fyrir að viðskiptin hafi átt sér stað í nafni hinnar stefndu bílasölu, eins framlögð gögn bera eindregið með sér. Er ekkert fram komið sem bendir til þess að stefndi B-kk-nf hafi persónulega gerst aðili að samningi stefnanda við hina stefndu bílasölu, en ekki einungis komið fram fyrir hennar hönd. Fyrri dómkrafa stefnanda á hendur stefnda B-kk-þgf er að þessu leyti bæði vanreifuð og ósönnuð og verður stefndi B-kk-nf sýknaður af henni á grundvelli aðildarskorts.

Verður þá tekin til efnislegrar umfjöllunar fyrri dómkrafa stefnanda á hendur stefndu Bílasölu Austurlands ehf.

Eins og fyrr sagði nýtur ekki við skriflegs samnings, en aðilar eru sammála um að tölvupóstur stefnda B-kk-ef, dags. 30. apríl 2012, þar sem bifreiðin er sögð geta fengist á 3,5 milljónir króna, að viðbættum virðisaukaskatti og „með öllu komin til landsins“ marki grundvöll samningssambands þeirra. Í nefndum tölvupósti, dags. 30. apríl 2012, er ekki skýrt hvernig sú verðhugmynd sem þar kemur fram sé fengin og hvorki þar né annarsstaðar í skriflegum gögnum málsins er þess getið að til lækkunar kaupverðs geti komið fáist þau niðurfelld. Af hálfu stefnda Bílasölu Austurlands ehf. er því haldið fram að í þessari verðhugmynd, sem síðar hafi orðið að umsömdu kaupverði í viðskiptum aðila, hafi verið tekið mið af því að niðurfelling á 25% hluta af 30% vörugjaldi myndi fást, enda hafi stefndu verið kunnugt um það til hvers konar reksturs bifreiðin væri ætluð. Fær sú staðhæfing bæði stoð í stefnu, þar sem ítrekað er tekið fram að bifreiðin hafi verið ætluð til nota við farþegaflutninga, og í aðilaskýrslu S-kk-ef A-kk-ef, fyrirsvarsmanns stefnanda, fyrir dómi. Þá vísa stefndu til þess að venja sé fyrir því í viðskiptum af þessu tagi að verð séu gefin upp að teknu tilliti til þess að vörugjald fáist niðurfellt. Fær sú staðhæfing nokkra stoð í verðlista söluaðila hópferðabifreiða sem stefndu lögðu fram og hefur því í sjálfu sér ekki verið andmælt af hálfu stefnanda að þetta tíðkist í einhverjum mæli, en bent á að í auglýsingunni sé beinlínis tekið fram að verð séu „m/niðurfellingu“, sem ekki hafi verið tekið fram í viðskiptum aðila.

Hér er um viðskipti að ræða milli tveggja lögaðila, annars vegar hinnar stefndu bílasölu og hins vegar stefnanda, sem er einkahlutafélag og virðist samkvæmt því sem í stefnu greinir og fram kom í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda hafa staðið í rekstri fólksflutninga með hópferðabifreiðum. Í ljósi þess að stefnandi byggir á því að hann hafi átt von á því að eftirgjöf vörugjalda kæmi til lækkunar á umsömdu kaupverði getur hann ekki skýlt sér á bak við reynsluleysi sitt og vanþekkingu á reglum um vörugjöld. Samkvæmt framburði fyrirsvarsmanns stefnanda naut hann auk þess í viðskiptunum fulltingis M-kk-ef D-kk-ef S-kk-ef, fyrirsvarsmanns NSN tækja ehf., sem fyrir dómi kvaðst hafa verið vel kunnugt um reglur um vörugjöld og niðurfellingu þeirra, eftir 10 ára reynslu af rekstri í hópferðaakstri. Verður því ekki á það fallist að það hafi staðið stefndu nær að tryggja sönnun fyrir því að kaupverðið tæki mið af niðurfellingu vörugjalda. Þykir stefnandi verða að bera hallann af því að ósönnuð telst sú staðhæfing, sem eins og áður sagði verður að telja málatilbúnað hans reistan á, að umsamið kaupverð hafi átt að sæta lækkun kæmi til þess að vörugjald fengist fellt niður. Verður þeirri málsástæðu stefnanda því hafnað.

Samkvæmt því sem fram kemur í stefnu er fyrri dómkrafa stefnanda jafnframt byggð á þeirri málsástæðu að stefndu hafi haft vitneskju um að stefnandi ætlaðist til endurgreiðslu vörugjaldsins af kaupverði bifreiðarinnar og að stefndu hafi því verið í vondri trú um annað. Er í stefnu í þessu sambandi vísað til reglna III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð umboð og ógilda löggerninga og þá sérstaklega sjónarmiða að baki 33. gr. laganna. Málsástæða þessi er ekki reifuð frekar í stefnu og var henni lítt sem ekkert hreyft sem sjálfstæðri málsástæðu við munnlegan flutning málsins. Er ekkert fram komið í málinu sem stutt getur framangreinda málsástæðu stefnanda og verður henni því hafnað.

Frekari málsástæður eru ekki hafðar uppi til stuðnings fyrri dómkröfu stefnanda. Verður stefndi Bílasala Austurlands ehf. því sýknaður af þeirri kröfu.

Skaðabótakrafa:

Síðari dómkrafa stefnanda um skaðabætur er í fyrsta lagi byggð á því að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni vegna þess að mælastaða bifreiðarinnar SR-A16 hafi verið röng. Óumdeilt er að kílómetramælir bifreiðarinnar sýndi að henni hafi verið ekið ríflega 160.000 km við afhendingu hennar til stefnanda, nánar tiltekið 164.207 km samkvæmt því sem greinir í skoðunarvottorði Frumherja, dags. 5. júlí 2012. Óumdeilt er ennfremur að enginn ökuriti var í bifreiðinni þegar hún var afhent stefnanda, en að stefndu hafi síðar látið stefnanda í té þann ökurita sem settur var í bifreiðina 7. ágúst 2012. Byggir stefnandi á því að þessi tiltekni ökuriti hafi áður verið í bifreiðinni og sýni réttan fjölda kílómetra sem bifreiðinni hafi verið ekið, þ.e. 331.995 km.

Engin rannsókn hefur farið fram á bifreiðinni sjálfri heldur hefur stefnandi kosið að einskorða sönnunarfærslu sína við það að leggja fram gögn um ökuritann og voru útprentanir úr honum mestmegnis fyrst lagðar fram við aðalmeðferð málsins, sem telja verður að hafi torveldað varnir stefndu. Þá hefur stefnandi ekki neytt úrræða XII. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, til að afla matsgerðar dómkvadds matsmanns til sönnunar kröfu sinni.

Nægilega þykir sannað með þeim gögnum sem stefnandi hefur lagt fram í málinu, m.a. útprentunum úr ökurita þar sem verksmiðjunúmer bifreiðarinnar SR-A16 kemur fram, að ökuritinn sem settur var upp í bifreiðinni 7. ágúst 2012 hafi áður verið notaður í þeirri sömu bifreið. Á hinn bóginn kom fram í framburði J-kk-ef G-kk-ef H-kk-ef, verkstæðisformanns hjá Ökumælum ehf., sem annaðist ísetningu ökuritans í bifreiðina, að lesa megi það úr upplýsingum sem hann hafi prentað út úr ökuritanum að ökuritinn hafi orðið fyrir straumrofi nokkrum sinnum á árinu 2011, síðast 21. september það ár og síðan ekki aftur fyrr en 19. júlí 2012, er ökuritinn hafi verið prófaður á verkstæði vitnisins. Samræmist framburður vitnisins um dagsetningar þessar framlögðum útprentunum úr ökuritanum. Kvað vitnið straumrof geta þýtt að ökuritinn hafi verið fjarlægður úr bifreiðinni. Kom fram í framburði vitnisins að ekki hafi verið skráðar upplýsingar í ökuritann um að hann hafi verið settur upp í annarri bifreið, líkt og borið hefði að gera ef svo hefði háttað til. Af framburði vitnisins, sem var á köflum óljós, varð þó ekki annað ráðið en að vitnið gæti ekki útilokað með aflestri gagna úr ökuritanum að ökuritinn hafi verið notaður í annarri eða öðrum bifreiðum en þeirri sem hér er til umfjöllunar.

Þótt framburður stefnda B-kk-ef um að hafa valið sér ökurita af handahófi úr hillu á bílasölunni í Þýskalandi kunni að virðast ólíklegur verður að telja framburð vitnisins J-kk-ef G-kk-ef H-kk-ef og framlögð gögn um tímasetningar á straumrofum í ökuritanum geta stutt þann framburð stefnda, enda bendir ekkert til þess að straumrof hafi orðið í ökuritanum um það leyti sem stefndu höfðu umráð bifreiðarinnar. Staðhæfing í stefnu um að stefndi B-kk-nf hafi fjarlægt ökuritann úr bifreiðinni fyrir afhendingu hennar er þannig ósönnuð, gegn mótmælum stefndu.

Með vísan til framanritaðs þykir stefnandi verða að bera hallann af því að ósönnuð er sú fullyrðing, sem skaðabótakrafa hans byggir á, að mælastaða bifreiðarinnar við afhendingu hennar hafi verið röng og að bifreiðinni hafi þá verið ekið þann fjölda kílómetra sem ökuritinn sem settur var upp í bifreiðinni 7. ágúst 2012 sagði til um. Þegar af þeirri ástæðu verða stefndu sýknaðir af þeim hluta skaðabótakröfu stefnanda, sem að þessu lýtur.

Í annan stað er skaðabótakrafa stefnanda reist á því að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna tafa á afhendingu bifreiðarinnar á tímabilinu 14. júní til 5. júlí 2012. Gerir stefnandi af þessum sökum kröfu um bætur vegna missis atvinnutekna á umræddu tímabili.

Alls ósannað er gegn mótmælum stefndu að samið hafi verið um ákveðinn afhendingardag bifreiðarinnar. Verður að leggja til grundvallar þá meginreglu 9. gr. laga nr. 50/2000 að afhenda hafi borið bifreiðina innan sanngjarns tíma frá því að kaup voru gerð. Fyrir liggur að heimild tollyfirvalda til afhendingar bifreiðarinnar lá fyrst fyrir 12. júní 2012. Þá er óumdeilt að á því tímabili sem krafa stefnanda tekur til sætti bifreiðin viðgerð, að því er virðist á kostnað hinnar stefndu bílasölu, vegna bilunar í drifskaftsupphengju, enda þótt aðila virðist greina á um hvort sú viðgerð hafi verið umfram skyldu eður ei og hver hafi haft frumkvæði að því að viðgerðin var framkvæmd. Ekki er af hálfu stefnanda á því byggt að stefndu hafi ábyrgst sérstaklega tiltekið ástand bifreiðarinnar, sem var eins og fram er komið var notuð en ekki ný. Hvað sem framangreindu líður liggur ekkert fyrir um að stefnandi hafi í framhaldi af því að innflutningur bifreiðarinnar var heimilaður skorað á stefndu að afhenda bifreiðina gegn greiðslu þess sem eftir stóð af kaupverðinu, en lokagreiðsla þess fór eins og fyrr sagði fram 4. júlí 2012 og er ekki á því byggt að samið hafi verið um greiðslufrest.

Samkvæmt framanrituðu og með vísan til 1. mgr. 10. gr. laga nr. 50/2000 verður stefnandi að bera hallann af því að ósannað telst að töf hafi orðið á afhendingu bifreiðarinnar sem stefndu beri ábyrgð á og verða þeir því þegar af þeirri ástæðu sýknaðir af þessum hluta skaðabótakröfu stefnanda.

Í þriðja lagi er skaðabótakrafa stefnanda reist á því að hann hafi orðið fyrir beinu tjóni vegna kostnaðar af ísetningu ökurita, hjólastillingu og vegna viðgerðar á miðstöð bifreiðarinnar, en fjárhæð kröfunnar er sundurliðuð í kafla um málsástæður stefnanda hér að framan. Gegn mótmælum stefndu telst ósannað að ökuriti hafi átt að fylgja uppsettur í bifreiðinni og verður þeim hluta skaðabótakröfu stefnanda sem lýtur að kostnaði af ísetningu hans að fjárhæð 30.874 krónur því hafnað. Framlagðir reikningar vegna viðgerðar á miðstöð og vegna hjólastillingar nema samtals 62.657 krónum og eru dagsettir 31. júlí og 2. ágúst 2012. Eins og fyrr sagði er ekki að sjá að byggt sé á því að samið hafi verið um að stefndu afhentu bifreiðina í sérstöku ástandi eða á því að stefndu hafi ábyrgst ástand bifreiðarinnar með einhverjum hætti. Í ljósi kaupverðs bifreiðarinnar, þess að um notaða bifreið var að ræða og loks í ljósi eðlis samningssambands aðila sem eins og áður sagði ber keim af milligöngu þar sem stefnandi hafði allt frumkvæði að því að hin stefnda bílasala keypti og flutti til landsins erlendis frá þá bifreið sem um ræðir, telst ósannað, gegn mótmælum stefndu, að framangreindir annmarkar, sem telja verður lítilsháttar, hafi falið í sér galla í skilningi 17. gr. laga nr. 50/2000 sem stefndu beri ábyrgð á. Er auk þess ósannað að framangreindir annmarkar hafi verið til staðar við afhendingu bifreiðarinnar 5. júlí 2012. Þegar af framangreindum ástæðum verða stefndu sýknaðir af þeim hluta skaðabótakröfu stefnanda sem varðar beint tjón vegna kostnaðar af ísetningu ökurita, viðgerð á miðstöð og hjólastillingar.

Samkvæmt öllu framanrituðu eru stefndu alfarið sýknaðir af öllum kröfum stefnanda í málinu. Með hliðsjón af því og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnandi dæmdur til að greiða stefndu og réttargæslustefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn til hvers þeirra fyrir sig eins og í dómsorði greinir. Hefur þá verið tekið tillit til skyldu stefnda B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef til greiðslu virðisaukaskatts af málskostnaði.

H-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan, að gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991. Voru lögmenn aðila og dómari sammála um að ekki væri þörf á endurflutningi málsins þrátt fyrir þann drátt sem varð á dómsuppsögu fram yfir lögbundinn frest, sem helgaðist af embættisönnum dómarans.

Dómsorð:

Stefndu, Bílasala Austurlands ehf. og B-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf, eru sýknir af öllum kröfum stefnanda, Plútó ehf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefnda Bílasölu Austurlands ehf. 350.000 krónur, B-kk-þgf H-kk-þgf E-kk-þgf 439.250 krónur og réttargæslustefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., 80.000 krónur í málskostnað.

H-kvk-nf B-kvk-nf