E-288/2020

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 20. maí sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Norðurlands eystra af Ö-kk-þgf H-kk-þgf J-kk-þgf og V-kvk-þgf G-kvk-þgf, báðum til heimilis að [...]

Norðurþingi, á hendur Orkuveitu Húsavíkur ohf., Vallholtsvegi 3, Húsavík, með stefnu birtri 26. maí 2020.

Endanlegar dómkröfur stefnenda eru þær, að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnendum 24.700.000 kr. skv. reikningi, dags. 16. desember 2019, sbr. dskj. 3, með dráttarvöxtum skv. vaxtalögum nr. 38/2001 frá 1. janúar 2020 til greiðsludags og að vextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Þá er þess krafist að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda vegna útbreiðslu þistils á lögninni og frá henni í landi stefnenda. Einnig er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi og stefnendur verði insolidum dæmdir til að greiða stefnda málskostnað.

Til vara krefst stefndi sýknu af öllum kröfum stefnenda og að stefnendur verði insolidum dæmdir til að greiða stefnda málskostnað.

Til þrautavara krefst stefndi verulegrar lækkunar á kröfum stefnenda og í því tilviki verði málskostnaður látinn niður falla.

Í þessum þætti málsins verður krafa stefnda um frávísun málsins tekin til úrskurðar. Stefnendur hafna frávísunarkröfu stefnda og krefjast málskostnaðar úr hendi stefnda.

Upphaflega fór munnlegur málflutningur um þessa kröfu fram 22. febrúar 2021 og var krafan tekin til úrskurðar í kjölfarið ánþess að úrskurður væri kveðinn upp.

Dómari málsins tók við málinu 15. apríl sl. og hefur ekki haft afskipti af því fyrir þann tíma.

Dómari boðaði til málflutnings um frávísunarkröfu stefnda hinn 5. maí sl. Í upphafi þinghaldsins óskaði stefndi eftir frestun málflutningsins, sem dómari varð við. Málið var tekið til úrskurðar 20. maí sl. eftir munnlegan málflutning aðila.

I

Stefnendur eru eigendur jarðarinnar Stekkjarholts í Norðurþingi. Krafa málsins er tilkomin vegna ætlaðra óheimilla nota stefnda af jörð stefnenda. Stefndu hafi á árinu 1999, án leyfis og nokkurs samráðs við stefnendur, lagt nýja og stóra hitaveitulögn í gegnum land stefnenda. Stefnendur halda því fram að með því að leggja lögnina í land þeirra hafi stefndi verið að fénýta, sér til hagsbóta, og á óheimilan hátt, eign stefnenda til flutnings á heitri gufu/vatni frá Hveravöllum til Húsavíkur til framleiðslu og sölu rafmagns og til húshitunar eftir að búið var að nýta orkuna í virkjun við Húsavík. Vegna þessa krefjast stefnendur þess að stefndi greiði þeim endurgjald að fjárhæð 24.000.000 kr. sem er stefnukrafa málsins. Þá hafi þessi lögn leitt til þess að sprottið hafi illgresi (þistill) frá lögninni og skemmt mikið land og krefjast stefnendur þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda vegna skemmda sem illgresið hafi valdið á landi stefnenda.

II

Stefndi byggir frávísunarkröfu sína á því að stefna málsins sé afar sundurlaus, óljós og vanreifuð og brjóti gegn 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Sérstaklega sé vísað til d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr.

Varðandi e-lið 1. mgr. 80. gr. sé bent á að ákvæðið áskilji að lýsing málsástæðna og annarra atvika í stefnu þurfi að vera svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið sé. Lýsing í stefnu þurfi þannig að nægja til að taka af tvímæli um það hverjar séu þær kröfur sem stefnandi gerir og að ljóst sé af málsástæðum hvert samhengi þeirra sé við dómkröfur málsins. Kröfum e-liðar 1. mgr. 80. gr. eml. sé ekki fylgt við stefnugerð. Af lestri stefnunnar verði glögglega ráðið að nánast ekkert samhengi sé á milli dómkrafna málsins og þeirra málsástæðna sem teflt sé fram af hálfu stefnenda. Málsástæðukafli stefnenda sé sundurlaus upptalning á málsatvikum, tilvitnunum í fundargerðir og samskiptum stefnenda við ýmsa aðila í bland við upplifanir og skoðanir stefnenda á ýmsum hlutum sem í fæstum tilvikum eigi eitthvað skylt við dómkröfur málsins. Í stefnunni sé meira að segja vitnað til málsatvika og málsástæðna sem eiga heima í einhverju öðru máli og eiga ekkert skylt við umrædda heitavatnslögn í landi Stekkjarholts. Í málsástæðukafla stefnunnar sé engin tilraun gerð til að lýsa þeim atburðum eða atvikum sem búa að baki dómkröfum stefnenda. Framsetning málástæðna og samhengi þeirra við dómkröfur málsins fara í bága við e-lið 1. mgr. 80. gr. eml. og meginreglu réttarfars um skýran og ljósan málatilbúnað. Framsetning stefnunnar og málatilbúnaður stefnenda geri stefnda með öllu ókleift að taka til varna í málinu. Því beri að vísa málinu frá dómi.

Þá byggir stefndi frávísunarkröfu sína á því að dómkröfur stefnenda séu með öllu vanreifaðar. Til stuðnings kröfu um greiðslu skv. reikningi sé lagður fram reikningur sem er dagsettur 16. desember 2019 sem sé alfarið og einhliða smíð stefnenda. Hvorki í stefnu málsins né í gögnum þess sé að finna nokkra sundurliðun eða útskýringar á grundvelli eða tilurð þessarar kröfu. Samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð einkamála skal stefnandi við þingfestingu máls leggja fram þau skjöl sem varða málatilbúnað hans eða hann byggir annars kröfur sínar á. Í þeirri kröfu felst að fram eigi að koma öll skjöl sem styðja dómkröfur stefnenda. Framlögð skjöl geyma engar útlistanir á kröfum stefnenda eða grundvelli þeirra, hvað þá sundurliðanir. Í gögnum málsins sé t. a. m. engan frekari stuðning eða útskýringar að finna á því hvernig einingaverð þeirrar 100.000 kr. leigu á mánuði sé fundið sem framlagður reikningur byggist á. Þá sé hvergi að finna hvert það tjón stefnenda sé. Þá sé viðurkenningarkrafan ekki í samræmi við þau skilyrði sem sett eru í 25. gr. laga nr. 91/1991.

Stefnendur hafna því að málatilbúnaður þeirra sé óskýr og megi ljóst vera af stefnu hvers sé krafist.

III

Í þinghaldi 22. febrúar sl., er krafa þessi var fyrst tekin til úrskurðar, breyttu stefnendur kröfum sínum þannig að eftir stendur peningakrafan, þar sem krafist er greiðslu á 24.000.000 kr. Þá breyttist einnig síðasti málsliður 1. mgr. dómkrafna í stefnu sem var eftirfarandi: „Þá er krafist þess að stefndi bæti allt tjón sem leitt hefur af útbreiðslu jurtarinnar þistill í landi Stekkjarholts sem kom með óleyfis lögninni.“ Þessi liður í núverandi kröfugerð er eftirfarandi: „Þá er krafist að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefnda vegna útbreiðslu þistils á lögninni og frá henni í landi stefnenda.“

Stefnendur hafa forræði yfir kröfum sínum og málatilbúnaði og geta fallið frá kröfum eða lækkað þær. Stefnendur geta hins vegar ekki hækkað kröfur eða gert aðrar breytingar stefnda í óhag. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga um meðferð einkamála skal vísa frá kröfum, sem ekki koma fram í stefnu, séu þær ekki samþykktar af stefnda. Með breytingu á þeim málslið í dómkröfum í stefnu er lýtur að ætluðu tjóni stefnenda vegna illgresisins komu stefnendur fram með nýja kröfu, þ. e. viðurkenningarkröfu, en féllu frá skaðabótakröfunni. Hefur stefndi ekki samþykkt að þessi nýja krafa kæmist að í málinu og ber því að vísa henni frá dómi.

Þá er gerð krafa um greiðslu reiknings að fjárhæð 24.700.000 kr. Krafa þessi byggist á reikningi er stefnendur sendu stefnda 16. desember 2019. Í meginmáli reikningsins kemur fram að hann sé vegna tímabilsins 1. júní 1999 til 31. desember 2019. Segir þarað um sé að ræða endurgjald vegna lagnar í óleyfi í landi Stekkjarholts; 100.000 kr. pr. mánuð x 247 mánuðir. Í stefnu er sú skýring gefin, að eignarrétturinn sé friðhelgur og sé reikningurinn vegna óleyfisnota og fénýtingar stefnda af landi stefnenda og sé mánaðargjaldið 100.000 kr. og mánuðirnir 247. Að mati dómsins er krafa þessi með öllu vanreifuð með því að í engu er getið hvernig endurgjald hvers mánaðar er fundið út og engin gögn lögð fram til stuðnings kröfunni, svo sem stefnendum hefði borið að gera, sbr. 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð einkamála. Þótt fresti til gagnaframlagningar hafi ekki verið lýst lokið verður að leggja þá skyldu á stefnendur að þeir skýri á fullnægjandi hátt í stefnu hvernig dómkrafan sé fundin út og rökstudd, því að öðrum kosti svipta þeir stefnda tækifæri á að hafa uppi varnir í greinargerð sinni og hafa þannig áhrif á það að stefndi geti tekið til varnar. Varðandi dráttarvaxtakröfu stefnenda þá er ógetið í stefnu á hvaða grein laga nr. 38/2001 er byggt.

Þegar litið er á stefnu málsins og málatilbúnað stefnenda í heild sinni og þess sem að framan greinir þá fullnægir stefnan og málatilbúnaður stefnenda ekki skilyrðum d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. um meðferð einkamála og ber að vísa málinu frá dómi.

Með vísan til 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnendum að greiða stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 300.000 kr. Við ákvörðun málskostnaðar er litið til þess að samkvæmt 2. mgr. 99. gr. if. laga nr. 91/1991 hefði stefndi getað látið við það sitja að skila greinargerð einungis um formhlið málsins. Þá ber stefnendum að greiða stefnda 27.430 kr. vegna fargjalds 22. maí sl. Kröfu um greiðslu kostnaðar vegna fargjalds 20. maí er hafnað, með því að búið var að ákveða að málflutningurinn færi fram með aðstoð teams fjarfundabúnaðarins, en lögmaður stefnda kaus að mæta í eigin persónu í dómsal.

S-kvk-nf G-kvk-nf dómstjóri kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð :

Málinu er vísað frá dómi.

Stefnendur greiði stefnda, Orkuveitu Húsavíkur ohf., 327.430 kr. í málskostnað.