L-3/2008

Hinn 8. apríl 2008 barst dóminum krafa sóknaraðila, dagsett 7. apríl 2008, um að varnaraðili verði svipt lögræði. Málið var þingfest 28. apríl sl. og tekið til úrskurðar 3. júní sl.

Sóknaraðilar eru A, kt. 000000-0000, [heimilisfang], B, kt. 000000-0000, [heimilisfang],og C, kt. 000000-0000, [heimilisfang], öll á Y.

Varnaraðili er D, kt. 000000-0000, [heimilisfang].

Sóknaraðilar krefjast þess að varnaraðili verði sviptur lögræði, þ.e. bæði sjálfræði og fjárræði. Þá krefst skipaður talsmaður sóknaraðila þóknunar úr ríkissjóði.

Af hálfu varnaraðila er ekki haldið uppi vörnum í málinu. Skipaður verjandi varnaraðila krefst þóknunar úr ríkissjóði.

Sóknaraðilar byggja aðild sína á a-lið 2. mgr. 7. gr. lögræðislaga nr. 71/1997, en sóknaraðilar eru systkini varnaraðila.

Í beiðni sóknaraðila segir að varnaraðili sé haldinn geðklofa og fíkn í áfengi og lyf. Nú sé svo komið að geðlæknir varnaraðila, K-kk-nf Þ-kk-nf, mæli með sviptingu lögræðis vegna veikinda hans. Í kröfunni segir að foreldrum varnaraðila sé kunnugt um kröfu þessa og að þeir séu hlynntir henni, sem og Félagsþjónusta N, sem annast hafi varnaraðila. Auk þess hafi krafan verið rædd við varnaraðila sjálfan, sem hafi á þeim tíma verið sammála henni.

Sóknaraðilar telja sýnt að varnaraðili sé ekki fær um að annast og taka ákvarðanir um persónulega hagi sína og að geðsjúkdómur varnaraðila hái honum mjög í daglegu lífi. Um lagarök vísa sóknaraðilar til a og b liðar 4. gr. lögræðislaga.

Dómari kallaði eftir vottorði geðlæknis varnaraðila, K-kk-ef Þ-kk-ef, um andlegt heilsufar varnaraðila og álits hans á því hvort varnaraðili sé fær um að ráða persónulegum högum sínum og fé, sbr. heimild í 2. mgr. 11. gr. lögræðislaga. Vottorð læknisins, sem dagsett er 25. maí 2008, var lagt fram við fyrirtöku málsins 3. júní sl.

Þá kallaði dómari varnaraðila fyrir dóminn, kynnti honum kröfuna og gaf honum kost á að tjá sig um hana. Eftir að hafa skýrt það fyrir varnaraðila hvaða réttaráhrif lögræðissvipting hefði í för með sér lýsti varnaraðili því yfir að hann mótmælti ekki framkominni kröfu um að hún verði svipt lögræði.

Niðurstaða.

Sóknaraðilar byggja kröfu sína á því að varnaraðili sé ófær um að ráða persónulegum högum sínum og fé vegna alvarlegs geðsjúkdóms og fíknar í áfengi og lyf og vísa þar um til vottorðs K-kk-ef Þ-kk-ef geðlæknis á geðdeild Landspítala háskólasjúkrahúss.

Í framlögðu vottorði læknisins segir m.a.:

“D hefur verið skjólstæðingur minn nokkur undanfarin ár. Hún hefur um langt árabil strítt við alvarlegan geðsjúkdóm, geðklofa með geðhvarfasýki eða schizophreniu typus affectivus svo og strítt við alvarlega áfengissýki. Hún á að baki margar legur á geðdeild, bæði Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri og eins við Landspítalann og á áfengismeðferðardeildum. Síðast lá hún inni á geðdeild FSA í mars 2007.”

Síðar í vottorðinu segir:

“D hefur nú í mörg ár verið haldin alvarlegum geðsjúkdómi, geðklofa með geðhvarfasýkiseinkennum. Hún er stöðugt með ranghugmyndir og ofskynjanir. Hún hefur strítt við miklar svefntruflanir, ofskynjanir og ranghugmyndir. Þá hefur hún verið haldin mikilli áfengissýki. Utan stofnanna hefur hún ekki ráðið við líf sitt. Ekki getað haldið heimili sjálfstætt, ekki haft stjórn á fjármálum, ekki getað séð um athafnir daglegs lífs án utanaðkomandi hjálpar, ekki getað hugsað um eigin lyfjatöku án stuðnings og hjálpar. Þannig er henni nauðsyn á að búa áfram í sambýli og hún er ekki fær um að ráða eigin næturstað né eigin fjármálum vegna síns alvarlega geðsjúkdóms sem hefur mjög skert hennar dómgreind. Hún hefur gert endurteknar sjálfsvígstilraunir sem hafa skaðað hana.”

Þá kemur fram í vottorðinu að ástand varnaraðila hafi farið stöðugt versnandi síðustu árin og að þrátt fyrir mikla lyfjameðferð hafi ekki náðst fram neinn bati.

Loks segir í niðurlagi vottorðsins:

“Henni er því nauðsyn á að búa í sambýli og þar sem hún er ekki alltaf samvinnuþýð og tilbúin til að þiggja ráð fagaðila tel ég brýna nauðsyn til að hún verði svipt sjálfræði. Jafnframt ber hún ekkert skynbragð á fjármuni og lætur auðveldlega ýmsa misyndismenn (svo) plata sig í fjármálum. Því til ég nauðsynlegt að hún verði einnig svipt fjárræði....”

Verjandi varnaraðila hefur ekki mótmælt kröfu sóknaraðila og hefur tekið undir að nauðsynlegt sé að varnaraðila verði skipaður lögráðamaður til að gæta hagsmuna hans þar sem varnaraðili sé ekki fær um það sjálfur.

Dómarinn telur einsýnt af því sem rakið hefur verið og með vísan til framlagðs læknisvottorðs að öðru leyti að varnaraðili sé ófær um að ráða persónulegum högum sínum og fé vegna alvarlegs geðsjúkdóms og fíknar í áfengi og lyf. Ber því með vísan til a og b liðar 4. gr. lögræðislaga að fallast á beiðni sóknaraðila um að varnaraðili, D, verði svipt lögræði, þ.e. bæði sjálfræði og fjárræði.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hdl., að fjárhæð 87.150 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur og þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, B-kk-ef G. B-kk-ef hdl. að fjárhæð 87.150 krónur, þ.m.t. virðisaukaskattur, greiðist úr ríkissjóði, sbr. 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

Úrskurðarorð:

Varnaraðili, D, er svipt lögræði, þ.e. sjálfræði og fjárræði.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila, E-kvk-ef D-kvk-ef P-kvk-ef hdl., og skipaðs verjanda varnaraðila, B-kk-ef G. B-kk-ef hdl., hvor um sig að fjárhæð 87.150 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

R-kvk-nf B-kvk-nf