S-2329/2019

Mál þetta, sem dómtekið var 18. maí síðastliðinn, höfðaði héraðssaksóknari með ákæru, útgefinni 28. nóvember 2019, á hendur G-kk-þgf H-kk-þgf R-kk-þgf, kt. [...],[...], [...], „fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa fimmtudaginn 21. mars 2019 á lögreglustöðinni við Hringbraut í Reykjanesbæ sparkað í hægri síðu lögreglumanns nr. 0502, sem var við skyldustörf, með þeim afleiðingum að lögreglumaðurinn hlaut af verki yfir hægri rifjaboga og eymsli yfir neðstu rifbeinum hægra megin.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærða þóknunar sem greidd verði úr ríkissjóði.

I

Samkvæmt lögregluskýrslu er upphaf máls þessa að rekja til þess að tilkynning barst til lögreglu um ætlaðan þjófnað úr bifreiðum við Svölutjörn í Innri- Njarðvík. Fór lögreglumaður númer 1726 á vettvang ásamt lögreglumanni númer H1234 og hittu þar ákærða sem reyndist hafa tvo taupoka í fórum sínum með ýmsum munum. Var ákærði augljóslega undir áhrifum lyfja eða fíkniefna. Í ljós kom að þýfi var að finna í þeim pokum sem ákærði hafði meðferðis. Var ákærða tilkynnt að lögregla ætlaði að leggja hald á munina og brást hann mjög illa við því og gerði sig líklegan til að veitast að lögreglumönnunum. Var þá farið með ákærða á lögreglustöðina við Hringbraut. Hreytti ákærði fúkyrðum í lögreglumennina á leiðinni á stöðina og hótaði að drepa lögreglumann númer H1234, eiginkonu hans og börn. Baðst ákærði síðar afsökunar á þeirri framkomu sinni.

Þegar komið var á lögreglustöðina var ákveðið að vista ákærða í fangaklefa. Þá var munum þeim sem ákærði hafði meðferðis komið til réttra eigenda. Í fangaklefa reyndi ákærði að vefja buxum sem hann var klæddur í um hálsinn á sér og sparkaði látlaust í hurð fangaklefans. Vegna ástands ákærða var haft samband við lækni á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja í því skyni að ákærði fengi róandi lyf. Kom læknir á staðinn og þurfti að beita lögreglutökum til að halda ákærða niðri til að unnt væri að sprauta hann, en ákærði lét öllum illum látum í klefanum og streittist á móti.

Í skýrslu lögreglumanns númer 1724 um atvik málsins segir að þegar ákærði hefði gert tilraun til að hengja sig með því að vefja nærbuxum um hálsinn hefðu lögreglumenn farið inn í fangaklefann til að fjarlægja þær. Í þeim aðgerðum hefði ákærði sparkað í lögreglumann númer 0502 með þeim afleiðingum að hann hefði hlotið eymsli við hægri rifbein. Lögreglumaðurinn hefði fengið áverkavottorð á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja og taldi læknir að hann væri hugsanlega með brákað rifbein.

Í upplýsingaskýrslu lögreglumanns númer 0502 dagsettri 14. júní 2019 segir að hann og tveir aðrir lögreglumenn hafi fylgst með ákærða í eftirlitsmyndavél í fangaklefa þar sem ákærði var og séð þegar hann hefði borið nærbuxur að hálsinum á sér og reynt að kyrkja sig með þeim. Lögreglumenn númer 0502 og H1216 fóru inn í klefann að boði lögreglumanns númer 8 739 til að fjarlægja nærbuxurnar af hálsi ákærða. Þegar þeir hefðu reynt það hefði ákærði streist á móti með því að reyna að sparka í lögreglumennina til að hindra að þeir gætu losað buxurnar frá hálsinum. Náði ákærði að sparka hægra megin í rifbein lögreglumanns númer 0502. Þurfti hann að draga sig út úr átökunum í skamma stund vegna sársauka í hægri síðu, en eftir það hefði honum og fyrrnefndum lögreglumanni númer H1224 tekist að ná nærbuxunum af hálsi ákærða og fjarlægja þær úr klefanum. Í upplýsingaskýrslu lögreglumanns númer 8739 vegna atviksins segir að hann hafi staðið í dyrum fangaklefans þegar lögreglumenn númer 0502 og H1216 hefðu verið að færa ákærða í lögreglutök og hefði ákærði náð að sparka með vinstra fæti í hægri síðu lögreglumanns númer 0502 þannig að hann hlaut eymsli við rifbein hægra megin.

Í læknisvottorði A, læknis á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja, 22. mars 2019, segir að við skoðun hafi lögreglumaður númer 0502 verið með verki yfir hægri rifjaboga og aumur yfir neðstu rifbeinum eftir hælspark í rifin. Um meðferð og batahorfur segir í vottorðinu að hugsanlega sé um að ræða brákað rifbein, en talið að viðkomandi muni ná sér að fullu með tíð og tíma. Þörf sé á verkjastillandi og bólgueyðandi lyfjum næstu daga.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 22. mars 2019 og sagði að lögregla hefði snúið svo mikið upp á höndina á honum að sparkið hefði verið ósjálfráð viðbrögð.

II

Ákærði skýrði frá því fyrir dómi að hann hefði verið færður á lögreglustöð og þá hefðu margir lögreglumenn verið „á honum“ í einu sem hefði leitt til þess að gallabuxur sem ákærði klæddist rifnuðu frá klofi og niður aðra skálmina að innan eftir aðfarir lögreglumannanna. Kvaðst ákærði taka ýmis lyf við kvíða, flogaveiki og öðrum sjúkdómum og hafa dottið út við aðfarir lögreglu og ekki hafa gert sér grein fyrir einu né neinu. Læknir hefði komið á stöðina og sprautað ákærða tvisvar sem ekki hefði virkað. Sagði ákærði að hann hefði ekki gert neitt annað í fangaklefanum en að reyna að skaða sjálfan sig. Til dæmis hefði hann hlaupið hvað eftir annað á veggi í klefanum með höfuðið á undan til að reyna að höfuðkúpubrjóta sig. Aðspurður kvaðst ákærði hafa verið ölvaður en þó ekki mikið. Þá sagði ákærði að myndupptaka af atviki samkvæmt ákæru sýndi aðeins brot af því sem gerst hefði. Hann kvaðst ekki muna eftir því atviki sem myndupptakan sýni en kvaðst kannast við sjálfan sig á upptökunni, en mikið hefði gengið á áður en að þessu hefði komið. Þá kvaðst ákærði kannast við þann framburð hjá lögreglu í kjölfar atviksins að hann hefði sparkað en það hefðu verið ósjálfráð viðbrögð. Ákærði kvaðst hafa verið í hræðslukasti og fundist að sér vegið þar sem hann hefði legið í horni klefans. Ákærði kannaðist við að hafa veitt mótspyrnu þegar lögreglumenn komu inn í klefann og sagði það hafa verið út af því sem á undan hefði gengið þegar föt hans hefðu verið rifin og því hefði hann sparkað ósjálfrátt í hægri síðu lögreglumannsins þegar snúið hefði verið upp á höndina á honum. Loks kvaðst ákærði ekki hafa ætlað að skaða lögreglumenn viljandi en hann hefði ætlað að skaða sjálfan sig.

Lögreglumaður númer 8739 greindi frá því að hann hefði séð um fangageymsluna þegar komið var með ákærða á lögreglustöðina. Miðað við hegðun ákærða á stöðinni hefði verið full ástæða til að fylgjast með honum og hefði það verið gert. Í fangaklefanum hefði ákærði reynt að þrengja að öndunarvegi sínum með nærbuxum og hafði hann áður reynt sömu aðfarir með buxum sem hefðu verið teknar af honum. Þegar séð var í hvað stefndi fóru lögreglumenn inn í klefa ákærða að skipan vitnisins og reyndu að losa af honum nærbuxurnar. Við það varð ákærði mjög reiður og lét illa eins og hann hafði áður gert þegar hann kom á stöðina. Ákærði hafði áður fengið vitjun læknis til að róa hann. Ákærði hefði brugðist illa við afskiptum lögreglu af honum í fangaklefanum og sparkaði, líklega með hné, í lögreglumann númer 0502. Þá kvaðst vitnið hafa óskað eftir frekari aðstoð og hefði rannsóknarlögreglumaður komið á staðinn og aðstoðað við að losa nærbuxurnar af hálsi ákærða og tekist það. Eftir þetta hefði lögreglumaður númer 0502 farið á slysadeild til skoðunar. Spurt kvaðst vitnið hafa séð atvikið greinilega, enda hefði það staðið í dyrum fangaklefans. Ákærði hefði verið æstur og undir áhrifum einhverra efna eins og oft þegar ákærði kæmi á lögreglustöðina.

Lögreglumaður númer 0502 skýrði frá því að hann hefði verið inni á lögreglustöð þegar lögreglumaður númer 8739 hefði kallað til hans og beðið hann að fara í klefa til ákærða, sem hefði sett nærbuxur utan um hálsins á sér, og fjarlægja buxurnar. Þegar komið var í klefann sást að ákærði átti erfitt með andardrátt. Reynt var að losa buxurnar en ákærði hefði streist á móti og byrjað að sparka til lögreglumannanna. Í einu sparkinu hefði ákærði hitt vitnið í rifbein eða við endann á rifbeinunum á hægri síðu. Vitnið kvaðst hafa fundið fyrir sparkinu og fengið sting og því dregið sig út úr átökunum um stund, en farið aftur inn í klefann til að ljúka málinu með því að taka nærbuxurnar og fara með þær út úr klefanum. Spurt kvaðst vitnið hafa leitað til læknis til skoðunar og fengið verkjalyf. Taldi læknirinn að um væri að ræða brákað rifbein eða rifinn vöðva milli rifja.

Lögreglumaður númer H1216 skýrði frá því að hann og tveir aðrir lögreglumenn hefðu séð í eftirlitsmyndavél að fangi í klefa sex hefði vafið nærbuxum utan um hálsinn á sér. Farið hefði verið í klefann til að fjarlægja nærbuxurnar af hálsinum. Þegar inn var komið þá var lögreglumaður númer 0502 skrefinu á undan vitninu og hafði nálgast ákærða og var líklega búinn að ná tökum á annarri hendi ákærða þegar ákærði sparkaði með vinstri fæti í hægri síðu lögreglumannsins. Eftir þetta urðu átök á milli vitnisins og ákærða. Var ákærði tekinn í lögreglutök og þá var kominn annar lögreglumaður inn í klefann sem fjarlægði nærbuxurnar af hálsi ákærða. Voru buxurnar fjarlægðar úr klefanum. Vitnið kvaðst hafa staðið beint aftan við lögreglumann númer 0502 og séð atvikið vel.

Vitnið A læknir skýrði frá því að óskað hefði verið eftir aðstoð læknis vegna manns í fangaklefa sem lét illum látum og átti erfitt með að róa sig. Vitnið kvaðst hafa komið á staðinn til að ræða við manninn. Maðurinn hefði orðið æstur og annar lögreglumannanna hefði fengið spark með hæl undir rifjabogann hægra megin og orðið hálf óvígur eftir. Við skoðun hefði komið í ljós roði yfir svæðinu en hann ekki sjáanlega verið bólginn en mjög aumur yfir rifjaboganum. Geti það samrýmst því að sparkað hefði verið á þennan stað. Vitnið staðfesti vottorð sitt dagsett 22. mars 2019.

III

Í máli þessu er ákærða gefið að sök brot gegn valdstjórninni með því að hafa fimmtudaginn 21. mars 2019 á lögreglustöðinni við Hringbraut í Reykjanesbæ sparkað í hægri síðu lögreglumanns númer 0502, sem var við skyldustörf, með þeim afleiðingum að hann hlaut verki yfir hægri rifjaboga og eymsli yfir neðstu rifbeinum hægra megin. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Meðal gagna málsins er myndupptaka úr fangaklefa á lögreglustöðinni við Hringbraut í Reykjanesbæ. Af upptökunni má sjá þegar tveir lögreglumenn koma í fangaklefann til ákærða og hafa afskipti af honum í þeim tilgangi að fjarlægja nærbuxur af hálsi ákærða en hann hafði vafið buxunum um hálsinn á sér og þrengt að. Nokkur átök urðu á milli ákærða og lögreglumanna, ákærði veitti mótspyrnu og sparkaði frá sér. Af upptökunni má sjá ákærða sparka með vinstri fæti í hægri síðu lögreglumanns númer 0502.

Lögreglumaður númer 0502 kom fyrir dóminn sem vitni og lýsti því að þegar reynt hefði verið að losa buxurnar af hálsi ákærða hefði ákærði streist á móti og farið að sparka til lögreglumannanna. Í einu sparkinu hefði ákærði hitt vitnið í rifbein eða við endann á rifbeinunum á hægri síðu. Lögreglumenn númer 8739 og H1216 stóðu rétt hjá lögreglumanni númer 0502 og sáu þegar ákærði sparkaði í hann.

Með fyrrnefndri myndupptöku af samskiptum lögreglu og ákærða og framburði vitna telst sannað að ákærði streittist á móti þegar lögreglumenn ætluðu að fjarlægja buxurnar af hálsi hans og sparkaði í lögreglumann númer 0502. Ákærði kannaðist reyndar sjálfur við að hafa veitt mótspyrnu þegar lögreglumenn komu inn í klefann og benti á að það hefði verið út af því sem á undan hefði gengið þegar föt hans hefðu verið rifin. Kvaðst ákærði hafa verið í hræðslukasti og fundið að sér vegið. Hann hefði því sparkað ósjálfrátt í hægri síðu lögreglumannsins þegar snúið hefði verið upp á hönd hans. Lét ákærði þess getið fyrir dómi að hann hefði ekki ætlað að skaða lögreglumenn viljandi en hann hefði ætlað að skaða sjálfan sig. Það er mat dómsins að ákærða hafi í umrætt sinn mátt vera það ljóst að kröftugur mótþrói hans með spörkum út í loftið væri til þess fallinn að skaða þá lögreglumenn sem stóðu yfir honum. Samkvæmt því og að virtum gögnum málsins telur dómurinn sannað að ákærði hafi umrætt sinn sparkað í hægri síðu lögreglumanns númer 0502 sem var við skyldustörf. Verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem greinir í ákæru og er brot hans þar réttilega heimfært til refsiákvæðis.

IV

Ákærði er fæddur í september [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, útgefnu í nóvember 2019, á ákærði að baki sakaferil sem nær aftur til ársins 2001. Af þeim sakaferli þykir rétt að nefna að með dómi Hæstaréttar 1. desember 2005 var ákærði dæmdur í 12 mánaða fangelsi fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni og almennum hegningarlögum. Með viðurlagaákvörðun 1. september 2008 samþykkti hann greiðslu sektar og tímabundna sviptingu ökuréttar, fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Með dómi 29. sama mánaðar var ákærði dæmdur til sektargreiðslu og tímabundinnar ökuréttarsviptingar, fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, auk aksturs undir áhrifum slíkra efna og áfengis. Með dómi 23. febrúar 2009 var hann dæmdur til sektargreiðslu og tímabundið sviptur ökurétti, fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Með viðurlagaákvörðun 15. mars 2011 samþykkti hann greiðslu sektar og tímabundna sviptingu ökuréttar, fyrir ölvunarakstur, akstur sviptur ökurétti, brot gegn áfengislögum, brot lögreglulögum, nytjastuld og þjófnaðarbrot. Með dómi 12. desember 2012 var ákærði dæmdur í eins mánaðar fangelsi, skilorðsbundið til þriggja ára, fyrir brot gegn almennum hegningarlögum. Með dómi 26. september 2013 var hann dæmdur til að sæta fangelsi í fjóra mánuði, skilorðsbundið til tveggja ára. Var fyrrnefndur dómur frá 12. desember 2012 dæmdur upp. Með dómi 23. janúar 2014 var hann dæmdur í fimm mánaða fangelsi, þar af fjóra mánuði skilorðsbundið til tveggja ára, fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, akstur undir áhrifum þess háttar efna, ölvaður og sviptur ökurétti. Umferðarlagabrotin framdi hann fyrir uppsögu dóms frá 26. september 2013, þar sem hann hlaut fjögurra mánaða dóm, skilorðsbundinn til tveggja ára fyrir líkamsárás, og var að því leyti gerður hegningarauki, en fíkniefnalagabrotið framdi hann eftir þann tíma. Var dómurinn frá 26. september dæmdur upp og ákærða gerð refsing í einu lagi. Ákærði lauk afplánun óskilorðsbundna hluta refsingar dómsins frá 23. janúar 2014 þann 7. febrúar 2015. Þá samþykkti ákærði sektargreiðslur með tveimur sáttum hjá lögreglustjóra 13. maí 2014, vegna brota gegn lögreglulögum, lögum um ávana- og fíkniefni og áfengislögum. Ákærði samþykkti sektargreiðslu með sátt 2. júlí 2014 fyrir brot gegn áfengislögum. Loks var ákærða með dómi 4. maí 2017 gert að sæta fangelsi í átta mánuði, þar af fimm skilorðsbundna til þriggja ára, fyrir brot gegn umferðarlögum, áfengislögum, lögreglulögum og lögum um ávana- og fíkniefni. Var fyrrnefndur skilorðsdómur frá 23. janúar 2014 þá dæmdur upp. Þá liggur fyrir samkvæmt staðfestingu Fangelsismálastofnunar í bréfi 17. apríl 2020 að ákærði lauk þann 20. júní 2019 afplánun á óskilorðsbundnum hluta átta mánaða fangelsisrefsingar samkvæmt fyrrnefndum dómi 4. maí 2017.

Með broti því sem ákærði er nú sakfelldur fyrir hefur hann rofið skilyrði fyrir frestun á fullnustu skilorðsbundna hluta refsingar dómsins frá 4. maí 2017 og með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er sá hluti refsingar þess dóms því tekinn upp og dæmdur með þeirri refsingu sem ákærða er nú gerð. Samkvæmt því og að framangreindu virtu og samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sjö mánuði. Eins og atvikum málsins er háttað og aðstæðum ákærða í það skipti sem um ræðir þykir fær tað binda refsinguna skilorði á þann veg sem í dómsorði greinir.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærða gert að greiða sakarkostnað málsins sem nemur samkvæmt yfirliti um slíkan kostnað 6.700 krónum. Þá greiði ákærði þóknun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin 310.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá greiði ákærði aksturskostnað verjanda, 18.200 krónur.

Dóm þennan kveður upp J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari sem tók við meðferð málsins 19. febrúar 2020.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf H-kk-nf R-kk-nf, sæti fangelsi í sjö mánuði. Fresta skal fullnustu fimm mánaða af refsingunni og falli sá hluti niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, H-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 310.000 krónur, 18.200 krónur í aksturskostnað og 6.700 krónur í annan sakarkostnað.

J-kk-nf H-kk-nf