S-520/2021

1 Mál þetta, sem var dómtekið 26. septembersl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 1. desember 2021, á hendur X, kt. [...], [...], Akureyri, „fyrir ofbeldisbrot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot en til vara líkamsárás, hótanir, stórfelldar ærumeiðingar gegn maka og barnaverndarlagabrot, með því að hafa laugardaginn 13. mars 2021, ráðist að barnsmóður sinni og sambýliskonu Y, kt. [...], á heimili hennar/þeirra að [...] á Akureyri og klipið hana ítrekað í líkamann, en eftir að hún hringdi í 112 til að fá hjálp við að fjarlægja hann úr íbúðinni, slegið hana föstu hnefahöggi í höfuð, tekið hana kverkataki, sparkað í hana og kýlt hana ítrekað í hnakkann, auk þess sem ákærði beit í fingur hægri handar hennar og hótað að drepa hana, en þetta gerði hann fyrir framan þriggja ára son þeirra Z, sem reyndi að koma móður sinni til hjálpar með því að berja í föður sinn.

Afleiðingar þessa fyrir brotaþola voru þær að hún hlaut bólgu ofan við hægri augabrún og fyrir ofan vinstri augabrún, auma bólgubletti aftan til á hnakka hægra megin, klórför framanvert á hálsi hægra megin, 1 cm sár ofan við vinstra viðbein, dreifð þreifieymsli í háls- og herðavöðvum, sár og klórför á vinstra brjósti, klórför á neðanverðum kvið, þreifieymsli og roðasvæði hægra megin á mjóbaki, klórfar vinstra megin á mjóbaki og eymsli eftir hryggsúlu upp eftir öllu baki, mar við vinstri olnboga og bitför og bólga á baugfingri og löngutöng hægri handar Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með síðari breytingum, en til vara við 1. mgr. 217. gr., 233. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum og 1. mgr. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með síðari breytingum Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Y, kt. [...], [...], Akureyri gerir bótakröfu á hendur ákærða í málinu að fjárhæð kr. 2.600.000, auk vaxta skv. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá 12. mars 2021 til 30. maí 2021, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er krafist endurgreiðslu málskostnaðar, auk þóknunar vegna starfs réttargæslumanns, samkvæmt síðar framlagðri tímaskýrslu eða að mati dómsins, að meðtöldum virðisaukaskatti.

2 Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvalds en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Hann krefst þess að bótakröfu verði vísað frá dómi, til vara sýknu af bótakröfu en til þrautavara að hún verði lækkuð verulega. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda ákærða.

Málavextir

3 Samkvæmt frumskýrslu lögreglu hringdi kona um klukkan níu að kvöldi 13. mars 2021 og óskaði aðstoðar að [...] vegna barnsföður síns sem væri þar ofurölvi og árásargjarn. Lögregla fór á vettvang og einhver íbúa í húsinu hleypti lögreglu strax inn á stigagang. Þ ar heyrðust öskur frá efri hæðum, í karli og konu. Lögreglumenn hlupu upp og ná m ustaðar við íbúð [...], þaðan sem bárust mikil læti og hjálparhróp frá konu. Dyr voru læstar svo lögregla knúði hraustlega að dyrum, kallaði að þar væri lögregla á ferð og mælti fyrir um að dyr yrðu opnaðar. Eftir stutta stund var opnað. Er því lýst að brotaþoli hafi hálf kropið þar á gólfinu og beðið lögreglu um að „taka hann“. Ákærði hafi staðið fyrir aftan brotaþola, lyft báðum höndum á loft og sagst vera á leið út en lítill drengur staðið í gætt svefnherbergis, grátið sárt og sjáanlega verið stjarfur af hræðslu og í miklu uppnámi. Þ á er því lýst að brotaþoli hafi einnig grátið og verið í miklu uppnámi og mjög hrædd. Ákærði var í kjölfarið færður út og honum tilkynnt að hann væri handtekinn grunaður um heimilisofbeldi. Brotaþoli og barnið hafi enn grátið, bolur brotaþola verið rifinn í tætlur og sjáanleg stór kúla hægra megin framan á enni hennar. Þá hafi mátt sjá fleiri áverka, roða í húð, klórför bæði rauð og blæðandi víðsvegar á handleggjum, baki, hálsi og bringu. Þá er tekið fram að drengurinn hafi grátið mjög sárt og sagt „pabbi var að lemja mömmu“. Hann hafi kúrt sig upp að henni og haldið fast í hana. Hann hafi verið skelfingu lostinn.

4 Lögreglumaður tók sögu brotaþola. Þá komu rannsóknarlögreglumaður, sjúkraflutninga-menn og fulltrúi barnaverndar á vettvang. Ákærði var yfirheyrður næsta morgun og kynnt í lok skýrslutökunnar að ákveðið hefði verið að hann skyldi sæta nálgunarbanni við brotaþola í fjóra mánuði, en látinn laus að því búnu.

5 Fyrir liggur áverkavottorð A forstöðulæknis bráðamóttöku, dags. 14. apríl 2021. Læknirinn hitti brotaþola ekki en vann upplýsingarnar úr sjúkra skrám bráðamóttöku. Í vottorðinu er rakin frásögn brotaþola af atvikum. Ástandi og áverkum er lýst svo að við skoðun hafi lífsmörk verið í lagi fyrir utan svolítið hraðan hjartslátt, 102 slög á mínútu. Þó nokkur bólga hafi verið ofan við hægri augabrún og einnig minni bólgu fyrir ofan vinstri augabrún. Aumir bólgublettir hafi verið aftan til á hnakka hægra megin, klórför framanvert á hálsi hægra megin og um 1 cm sár ofan við vinstra viðbein. Góð hreyfigeta í hálsi en dreifð þreifieymsli í háls- og herðavöðvum. Sár og klórför á vinstra brjósti, lungnahlustun eðlileg, nokkur klórför á neðanverðum kvið en kviður mjúkur og laus við eymsli. Roðasvæði hafi verið hægra megin á mjóbaki, um 2- 3 cm að stærð. Einnig klórfar vinstra megin á mjóbaki. Þreifieymsli hægra megin á mjóbaki og eymsli eftir vöðvum meðfram hryggsúlu upp eftir öllu baki. Byrjandi mar rétt fjarlægt við vinstri olnboga og greinileg bitför á baugfingri og löngutöng hægri handar og fingur lítillega bólgnir. Á baugfingri hafi bitfar verið rétt við PIP lið (nærlægan fingurlið) og á fjarkjúku. Á löngutöng hafi verið bitfar við miðkjúku. Talsverð eymsl hafi verið í baugfingri og skert hreyfigeta um liði og eymsli í löngutöng. Ekki hafi verið áverkamerki á fótleggjum. Fram kemur að áverkar hafi verið myndaðir, brotaþoli fengið stuðningsumbúðir á fingur og sýklalyf vegna bitanna. Hún hafi komið í endurkomu tveimur dögum síðar og þá lýst stífleika og eymslum í öllum skrokknum og nýjum marblettum. Við skoðun hafi sést sjö litlir marblettir framanvert og hliðlægt á hægri öxl en hreyfigeta um axlalið verið góð og engin þreifieymsli í beinum. Ekki hafi verið áberandi bólga eða roði á baugfingri eða löngutöng en eymsl í nærkjúku, miðkjúku og fja rkjúku baugfingurs. Rétti geta og kraftur hafi verið góð í báðum fingrum en ögn skert beygjugeta í liðum beggja fingra. Fingur hafi verið myndaðir en engin brot sést. Henni hafi verið ráðlagt að klára sýklalyfjaskammtinn og koma aftur ef henni versnaði. Hún hafi ekki leitað aftur á bráðamóttöku.

Framburðir ákærða og vitna fyrir dómi

6 Ákærði kvað þau brotaþola ekki hafa búið saman á þeim tíma er ákæra tekur til, þau hafi slitið sambandi sínu 2018. Þau hafi í raun ekki verið saman en eignast barn saman. Hann hafi þá verið í fangelsi og svo hafi þau hist stöku sinnum þegar þau voru bæði einhleyp. Þegar þetta varð hafi þau verið góðir vinir. Hann hafikomið ölvaður heim til hennar og hún orðið reið og pirruð. Hann kvað áverka á brotaþola ekki samræma st því að hann hafi slegið hana þungu hnefahöggi, hann sé nautsterkur. Þetta hafi gerst þannig að hann hafi verið svo dauðadrukkinn að hann hafi endað í gólfinu og hún setið ofan á honum. Allt hafi þetta gerst í þeirri stöðu. Hún hafi líkamlega yfirburði og hann ekki átt séns, hann hafi varla getað andað, verið með innilokunarkennd og verið að brjálast. Ákærði kvaðst hafa séð mynd af litlu striki fyrir neðan auga brotaþola, því hafi hún valdið sjálf því hún hafi verið að reyna að „tjóðra“ hann niður og rekið handabakið í eigið andlit. Áverkinn hafi komið við það. Aðspurður hvort hann hafi klipið brotaþola kvaðst ákærði mögulega hafa potað eitthvað í hana og beðið hana að gera eitthvað með sér. Hann kvaðst ekki hafa slegið brotaþola hnefahöggi. Aðspurður hvort hann hafi tekið hana kverkataki kvaðst ákærði kannski hafa verið að ýta henni þegar hann lá á gólfinu og hún ofan á honum, hann hafi ekki tekið hana eiginlegu kverkataki. Ákærði kvaðst hvorki hafa sparkað í brotaþola né kýlt hana ítrekað í hnakkann. Ákærði kannaðist við að hafa bitið brotaþola í fingur, hann hafi þá verið að reyna að komast undan henni. Ákærði kvaðst hafa verið mjög hræddur og gert hvað sem er til að komast undan brotaþola því hún hafi áður gripið til vopna; stungið hann með hnífi í andlit og barið hann með þungu járnáhaldi í hnakkann. Hún hafi veriðí neyslu á þeim tíma og í kjölfar hnífstungunnar hafi lögregla sótt hana og hún verið nauðungarvistuð á geðdeild. Hann hafi þó ekki kært hana. Ákærði kvað barnið ekki hafa komið fram fyrr en lögreglan kom á vettvang.

7 Aðspurður um skýringu á því að ákærði muni atvik nú en ekki þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglu daginn eftir atvik kvaðst ákærði hafa verið látinn sofa úr sér í fangaklefa og ekki verið með skýra mynd af þessu þá. Nokkrum dögum síðar, eftir að hafa sofið nokkrar nætur, hafi hann munað þetta alveg skýrt. Hann hafi farið á lögreglustöð til að gefa nýja skýrslu en verið neitað um það, B rannsóknarlögreglumaður hafi sagt honum að það myndi engu breyta að gefa nýja skýrslu. Aðspurður um nálgunarbann við brotaþola í kjölfar þessara atvika kvað ákærði brotaþola ítrekað hafa beðið sig að keyra sig í og úr vinnu, og þau fljótt orðið góðir vinir. Þau hafi ítrekað hist á þessu tímabili að hennar frumkvæði. Þau hafi líka hist vegna sonar þeirra daginn fyrir aðalmeðferðina og samskipti þeirra gangi vel.

8 Brotaþoli kvað ákærða ekki hafa verið búsettan hjá henni á þessum tíma en hafa verið búinn að vera nokkuð hjá henni frá því í nóvember/desember, þau hafa verið að gefa þessu „hundraðasta sénsinn eða svo“. Sonur þeirra hafi þá verið rúmlega fjögurra ára. Ákærði hafi verið búinn að drekka mikið dagana á undan, hann eigi til að taka slík tímabil en vera edrú á milli. Brotaþoli hafi verið í fjárhagsvandræðum til skamms tíma og ákærði boðist til að hjálpa. Hún hafi því verið fjárhagslega bundin honum. Brotaþoli hafi verið búin að biðja hann margsinnis að vera heima hjá sér ef hann væri að drekka. Hann hafi vaknað drukkinn þennan laugardag og haldið áfram að drekka fyrir hádegi. Þau hafi rifist og á endanum hafi hún farið út með barnið því ákærði hafi verið svo ruglaður. Þegar heim var komið hafi ákærði verið áfengisdauður í sófanum. Þegar hann vaknaði hafi hún beðið hann að fara, sem hann hafi gert, en tekið húslykil með. Ákærði hafi komið aftur þegar hún hafi verið nýbúin að svæfa son þeirra, hún hafi setið frammi í stofu en barnið sofið í hennar herbergi. Ákærði hafi verið með leiðindi, opnað sér bjór og svo farið og lagst inn í rúm til drengsins. Hún hafi farið á eftir því hún viti hvernig hann geti látið. Hann hafi farið að ýta eitthvað í barnið sem hafi rumskað. Hún hafi lagst hinum megin við barnið og beðið hann vinsamlegast um að hætta þessu. Hann hafi farið að klípa í hana og hún sagt að ef hann hætti ekki myndi hún hringja í lögregluna til að láta fjarlægja hann, enda byggi hann ekki þarna. Þá hafi hann lamið í rúmið, eins og óþekkt þriggja ára barn í frekjukasti, svo hún hafi hringt í lögregluna. Hann hafi þá gert sig líklegan til að fara og farið fram í forstofu. Hún hafi staðið upp og litið fram í forstofu og þá séð hann koma æðandi að henni með hnefa á lofti. Hún hafi svo bara séð svart og heyrt: „ég ætla að drepa þig“ og heyrt að drengurinn væri vaknaður. Brotaþoli hafi með annarri hendi reynt að verja höfuð sitt fyrir höggum og hinni að halda syni sínum í hæfilegri fjarlægð. Ákærði hafi einnig sparkað ítrekað í líkama hennar. Barnið hafi grátbeðið ákærða um að hætta. Hún hafi náð að ýta ákærða í burtu, hundur innhafi þá stokkið á ákærða og glefsað í hann og ákærði hafi þá hrasað um dýnu á gólfinu. Brotaþoli hafi þá gripið tækifærið, sest klofvega yfir hann, tekið í hendur hans og grátbeðið hannað hætta. Ákærði hafi verið brjálaður, hann hafi bitið í fingur hennar svo hún hafi sleppt honum og hann þá gripið um háls hennar með annarri hendi. Þá hafi hann einnig lamið hana, rifið í hárið á henniog bitið í brjóst hennar. Brotaþoli hafi þá heyrt að lögreglan var komin og ákveðið að nýta síðustu krafta sína til að opna fyrir þeim. Hún hafi skriðið að hurðinni en ákærði togað í föt hennar til stöðva hana, og fötin rifnað utan af henni. Aðspurð hvort hún hefði misst andann kvaðst hún hafa verið búin á því, þetta hafi verið svo erfitt. Hún kvað þetta allt hafa gerst inni í svefnherbergi hennar, sem sé næst við hurðina fram í stigagang. Aðspurð kvaðst brotaþoli líklega hafa setið ofan á ákærða í um tvær mínútur.

9 Aðspurð kvaðst brotaþoli aldrei hafa stungið ákærða. Hún hafi þó einu sinni haldið á hnífi þegar hún hafi verið farin yfir um. Þetta hafi verið fyrir mörgum árum og hún minnist þess ekki að lögregla hafi verið kölluð til. Ákærði hafi aldrei fengið áverka a fhennar völdum. Þá hafi hún ekki verið nauðungarvistuð á geðdeild. Aðspurð um samskipti við ákærða á þeim tíma sem hann var í nálgunarbanni kvaðst brotaþoli hafa samþykkt að hitta hann einu sinni með móður hans vegna samskipta hans við barnið. Hann hafi þá beðið hana afsökunar á þessu. Þá minnist hún þess að undir lok þess tíma, líklega í byrjun júlí, hafi hún spurt ákærða hvort pabbi hans gæti sótt hana í vinnuna en ákærði hafi þá komið sjálfur að sækja hana. Hún kvað samskipti þeirra í dagekki ganga vel.

10 Brotaþoli kvaðst ekki hafa farið út úr húsi í kjölfar þessara atvika. Hún hafi haldið til hjá móður sinnar í þrjár vikur á eftir og ekki farið í skólann í tvær vikur. Hún hafi upplifað ótta og óöryggi og átt erfitt með að vera heima hjá sér og sé enn ekki örugg heima hjá sér. Hún hafi farið til geðlæknis síns og fengið áfallameðferð þar. Hún hafi sótt um áfallameðferð á heilsugæslu en þar sé löng bið og hún sé nú í meðferð hjá Áfalla- og sálfræðimiðstöðinni í Reykjavík.

11 Vitnið C bjó í sama fjölbýlishúsi og brotaþoli á þessum tíma, í íbúðinni beint fyrir ofan hana. Hún kvaðst hafa heyrt læti, hávaða í fólki og bank í vegg. Hún hafi opnaði dyrnar fram á stigagang og áttaði sig á því að þetta kom frá annarri hæð. Hún hafi heyrt konuna eiga erfitt með öndun, kalla á hjálp og gráta. Hún hafi heyrt karlmann tala um að drepa, orðið óttaslegin og kallaði í eiginmann sinn og beðið hann að hringja í lögregluna. Hávaðinn hafi haldið áfram þar til lögreglan kom. Hún kvaðst ekki vita hve langur tími leið frá símtalinu þar til lögregla kom en kvað eiginmann sinn líklega vita það því hann hafi hringt. Aðspurð um hvort hún hafi heyrt hvaðan í íbúðinni hávaðinn hafi komið kvaðst vitnið aldrei hafa komið í þá íbúð en hún hafi heyrt þetta vel í eldhúsinu heima hjá sér. Aðspurð um framburð hjá lögreglu þess efnis að hávaðinn hafi byrjað í íbúðinni en færst nær inngangi í íbúðinni kvaðst hún ekki geta staðfest það, kannski hafi það ekki verið fyrr en lögregla kom á staðinn. Vitnið kvaðst hafa verið hrædd, hún hafi óttast um konuna.

12 Vitnið D er eiginmaður vitnisins C og bjó einnig í íbúðinni fyrir ofan íbúð brotaþola. Hann kvaðst hafa setið inni í stofu þetta kvöld að horfa á sjónvarpið þegar eiginkona hans hafi sagt að það væri eitthvað mikið að gerast þarna niðri, konan þar hrópaði ítrekað á hjálp og beðið hann að hringja strax í lögregluna sem hann hafi gert. Hann hafi heyrt hávaða eins og væri verið að brjóta allt og bramla þarna niðri. Hann hafi heyrt stúlkuna hrópa á hjálp og heyrt ógreinilegar hótanir, háreystin í röddinni hafi verið þannig að þetta hafi hljómað sem hótanir. Þá hafi hann heyrt „ég skal drepa þig“. Vitnið kvaðst telja hafa liðið 5- 7 mínútur frá símtalinu þar til lögreglan kom. Aðspurt um hvort vitnið gerði sér grein fyrir því hvar í íbúðinni þetta hafi verið kvaðst hann giska á að þetta hafi verið í ganginum á íbúðinni og sennilega einnig í öðru herberginu. Þetta hafi ekki verið á sama stað allan tí mannheldur færst um íbúðina. Vitnið kvaðst áður hafa hringt í lögreglu vegna háreysti í sömu íbúð nokkrum mánuðum fyrr en ekki vita hvað gekk þá á. Vitnið tók fram að þegar lögreglan var komin með manninn hafi hann hótað vitninu í stigaganginum, hann hafi öskrað á vitnið að hann skyldi drepa hann.

13 Vitnið E bjó í sama fjölbýlishúsi og brotaþoli á þessum tíma, í íbúðinni beint fyrir neðan brotaþola. Hún kvað þetta hafa gerst um hálfníuleytið umrætt kvöld, hún hafi vaknað við það. Hún hafi heyrt hljóð eins og maðurinn væri að ráðast á brotaþola. Hana minni að hann hafi talað um að drepa hana, en hún sé ekki viss. Hún hafi heyrt stympingar, þetta hafi verið hræðilegt. Hana minni að hún hafi heyrt hljóð eins og konan ætti erfitt með að anda. Hún hafi heyrt öskur, einnig í barninu. Vitnið hafi legið í herbergi sínu og þetta virst vera beint fyrir ofan, hún hafi verið í panikk og hlaupið fram til að hringja í lögregluna. Vitnið kvað mjög hljóðbært þarna.

14 Vitnið F læknir kvaðst hafa tekið á móti brotaþola í fyrra skipti sem hún kom á bráðamóttöku og skráð nótu umþað. Hún hafi lesið vottorð A og kvað þar rétt farið með. Vitnið kvaðst hafa tekið niður frásögn brotaþola af því hvað hefði gerst. Hennar mat sé að áverkar brotaþola samrýmist lýsingu hennar af atvikum. Vitnið las upp úr nótu sinni þar sem hún hafi skráð að brotaþoli hafi skýrt frá því að barnsfaðir hennar hafi ráðist á hana. Hann hafi verið drukkin frá því deginum áður og komið til hennar. Hann hafi farið út meðan hún svæfði þriggja ára son þeirra en komið aftur þegar hann var sofnaður, og fengið sér bjór. Hún hafi tjáð honum að það væri ekki í boði og beðið hann að fara. Hann hafi lagst upp í rúm hjá drengnum og brotaþoli farið á eftir til að tryggja að hann myndi ekki vekja drenginn. Hann hafi farið að faðma drenginn sem hafi rumskað og hún beðið hann að hætta þessu. Hann hafi þá farið að klípa í handlegg hennar og hún sagst hringja í lögreglu ef hann hætti ekki. Hún hafi svo gert það og þegar hún hafi sagt honum það hafi hann farið fram og klætt sig í skó en komið aftur, staðið fyrir hurðinni og meinað henni útgöngu. Hann hafi svo ráðist á hana með hnefahöggum og spörkum, m. a. barið hana nokkrum sinnum með krepptum hnefa í andlit og sparkað og barið með krepptum hnefa í bak. Hann hafi á einhverjum tímapunkti tekið hana hálstaki og klórað hana á hálsi, vinstra brjósti og kvið. Hann hafi hrasað og hún náð að setjast ofan á hann og halda höndum hans. Hann hafi þá bitið hana í tvo fingur. Þegar lögregla kom hafi hann haldið í fætur hennar en hún náð að skríða að dyrunum og opna. Á einhverjum tímapunkti hafi drengurinn vaknað, farið að gráta og beðið föður sinn að hætta. Þá rakti vitnið skráningu sína á áverkum brotaþola sem samræmast því sem rakið er í málsatvikakafla hér að framan, málsgrein 4, úr áverkavottorði A læknis. Kvað vitnið málið hafa verið tilkynnt til barnaverndar og brotaþoli sagst ætla til móður sinnar.

15 Vitnið lögreglumaður nr. G kvaðst hafa komið á vettvang. Hún kvað brotaþola hafa verið í miklu uppnámi og virst vera mjög hrædd. Hún vísað til skýrslu sinnar um lýsingu á áverkum sem hún sá. Aðspurt kvaðst vitnið ekki muna klukkan hvað ákærði var handtekinn og vísaði til skýrslu sinnar þar um.

16 Vitnið lögreglumaður nr. H kom á vettvang eftir að ákærði hafði verið fjarlægður. Þá tók vitnið skýrslu af ákærða daginn eftir. Vitnið var spurt hvort það minntist þess að ákærði hafi komið einhverju síðar og óskað eftir að gefa viðbótarskýrslu. Vitnið kvaðst minna að ákærði hafi ekki komið heldur hringt. Hún ekki haft tök á því að taka skýrslu þegar hann ræddi við hana og ekkert orðið úr því. Aðspurt hvort vitnið hafi áður haft afskipti af ákærð a kvaðst vitnið margsinnis hafa gert það. Hún kvaðst ekki minna st þess að hafa komið að máli vegna árása brotaþola á hann. Hins vegar hafi ákærði einhverju sinni sagt að brotaþoli hefði einhvern tímann ráðist á hann, með eggvopni að vitnið minnti. Hann hafi ekki viljað leggja fram kæru þá en verið leiðbeint um að hann gæti komið og gert það. Vitnið minni að það hafiverið eftir skýrslutöku í máli þessu sem ákærði hafi nefnt þetta. Ákærði hafi þá verið að losna úr fangaklefa og viljað drífa sig út og ekki verið í miklu stuði til að tala við hana. Þetta kunni þó að hafa verið þegar hann talaði við hana síðar um að hann vildi bæta við framburð sinn í þessu máli. Vitnið kvað brotaþola hafiverið allsgáða þegar vitnið kom á vettvang, en í uppnámi og greinilega liðið illa.

Niðurstaða

17 Ákærða er gefið að sök að hafa, laugardaginn 13. mars 2021, ráðist að brotaþola, klipið hana ítrekað í líkamann, slegið hana föstu hnefahöggi í höfuð, tekið hana kverkataki, sparkað í hana og kýlt hana ítrekað í hnakkann, auk þess að bíta í fingur hægri handar hennar og hótað að drepa hana, að viðstöddu þriggja ára barni þeirra.

18 Samkvæmt handtökuskýrslu var ákærði handtekinn klukkan 21:05 og ástandi hans lýst þannig að hann hafi verið í annarlegu ástandi og ölvun mikil, sjáöldur útvíkkuð, jafnvægi óstöðugt, framburður ruglingslegur og málfar óskýrt. Hann var yfirheyrður klukkan 11:15 daginn eftir og afþakkaði að fá verjanda. Í samantekt lögreglu af skýrslutökunni segir að ákærði hafi sagst muna lítið eftir því sem gerst hefði, hann myndi eftir að hafa gengið út með lögreglunni en ekki mikið meira. Hann væri þó viss um að hafa ekki framið líkamsárás og telja þetta endurtekningu á gömlu máli. Brotaþoli væri geðveik, haldin geðklofa, og hafi oft ráðist á hann og þau á hvort annað. Hann hafi verið dauðadrukkinn og hann skildi að hún hefði þurft að koma honum út.

19 Fyrir dómi lýsti hann því að nokkrum dögum síðar hefði hann munað skýrt hvað gerðist þetta kvöld. Hann kvaðst ekki hafa klipið brotaþola en kannski potað eitthvað í hana. Hún hefði svo setið ofan á honum og haldið höndum hans og hann fengið innilokunarkennd og orðið mjög óttasleginn vegna fyrri árása hennar á hann og því gert hvað sem var til að losa sig. Hann hafi ekki slegið brotaþola hnefahöggi og hvorki sparkað í hana né kýlt hana ítrekað í hnakkann. Aðspurður um kverkatak kvaðst hann kannski hafa ýtt á háls hennar þegar hún sat ofan á honum og kannaðist við að hafa bitið í fingur brotaþola til að losa sig. Ákærði lýsti þeirri skoðun sinni að áverkar brotaþola samræmdust því ekki að hann hafi slegið hana þungu hnefahöggi, hann væri nautsterkur. Þá kvaðst hann hafa séð á mynd af litlu striki fyrir neðan auga brotaþola og kvað hana hafi valdið því sjálf með því að reka handarbakið í andlit sitt þegar hún hafi verið að reyna að halda honum niðri. Hann kvað barnið ekki hafa komið fram fyrr en lögregla kom á vettvang.

20 Brotaþoli lýsti atvikum ítarlega fyrir dómi. Hún kvaðst hafa verið búin að vísa ákærða út fyrr um daginn vegna ölvunar en hann komið aftur þegar barnið var rétt sofnað. Hann hafi lagst upp í hjá drengnum sem hafi rumskað. Hún hafi reynt að fá hann til að láta barnið vera og hringt í lögreglu þegar hann varð ekki við því. Ákærði hafi þá farið fram og virst vera að fara en þegar hún hafi litið fram hafi hann komið æðandi að henni með hnefa á lofti. Hún hafi svo séð svart og heyrt hann hóta því að drepa hana og barnið hafi vaknað. Ákærði hafi látið högg og spörk dynja á henni og hún reynt að verja höfuð sitt með annarri hendi en halda barninu frá með hinni. Hún hafi grátbeðið ákærða að hætta. Hún hafi svo náð að ýta ákærða frá sér, hundur hennar glefsað í hann og ákærði hrasað um dýnu á gólfinu. Hún hafi þá náð að setjast ofan á hann og halda höndum hans niðri. Ákærði hafi verið brjálaður og bitið í fingur hennar, hún hafi þá sleppt höndum hans og hann gripið um háls hennar með annarri hendi, lamið hana, rifið í hár hennar og bitið hana í brjóst. Þá hafi lögregla komið og brotaþoli notað síðustu krafta sína til að skríða að hurðinni og opna en ákærði hafi hangið í fötum hennar sem hafi rifnað utan af henni. 21 Brotaþoli skýrði lögreglu á vettvangi frá á sama veg og liggur fyrir upptaka af þeirri yfirheyrslu. Þá skýrði hún F lækni einnig á sama hátt frá atvikum sama kvöld á bráðamóttöku Sjúkrahússins á Akureyri, en þangað fór brotaþoli í fylgd lögreglu.

22 Um ástæður þess að ákærði hafi verið svo hræddur við brotaþola vísaði hann til þess að hún hefði eitt sinn stungið sig með hnífi í andlitið. Lögregla hefði þá tekið hana og látið nauðungarvista hana á geðdeild. Brotaþoli kvaðst aldrei hafa veitt ákærða áverka og aldrei verið nauðungarvistuð. Hún kannaðist við að hafa haldið á hnífi eitt sinn fyrir mörgum árum á þeim tíma er hún var í neyslu.

23 Að ósk ákærða lagði lögregla fram þau gögn sem fundust um tilkynningar um ofbeldi brotaþola í garð ákærða. Ekkert er þar um hnífstungu í andlit ákærða eða nauðungarvistun brotaþola. Lagðar voru fram þrjár dagbókarfærslur. Í fyrsta lagi um atvik 13. september 2015 þar sem ákærði skýrði lögreglu frá því að brotaþoli hafi ráðist á hann með skiptilykli og stungið hann tvívegis í handlegg. Tekið er fram að þetta hafi ekki litið út fyrir að vera á rökum reist. Lögregla hafi fariðinn á heimilið og því lýst að ástandið hafi verið mjög slæmt og augljós merki um neyslu eiturlyfja. Ákærði hafi reynt að fá lögreglu til að skutla sér á Sjúkrahúsið á Akureyri. Hann hafi hins vegar ekki verið slasaður, aðeins með smá skrámur á hendi og gamalt glóðarauga. Í öðru lagi er bókun frá 18. desember 2015 þar sem ákærði hringdi í lögreglu og kvaðst hafa verið kýldur. Er bókað að til orðaskipta hafi komið milli ákærða og brotaþola og hún lamið hann í andlitið. Loks er dagbókarfærsla frá 8. ágúst 2020 þar sem bókað er að lögreglu hafi verið tilkynnt að ákærði hafi verið áfengisdauður í sófa og tveggja ára barn hans með honum. Barnsmóður hans hafi verið gert viðvart og hún sé komin að berja ákærða en ekki er ljóst eftir hverjum það var haft. Lögregla fór á vettvang og kom ákærði til dyra, sjáanlega mjög ölvaður og ný vaknaður, og skýrði frá því að brotaþoli hefði komið og náð í barnið en ekki nefntað hann hafi talað um að hún hafi lamið hann.

24 Vitnin C, D og E, nágrannar brotaþola komu fyrir dóminn og lýstu því öll að hafa heyrt mikla háreysti frá íbúðinni. Þau hafi öll upplifað það svo að konan væri í hættu. Vitnin C og D kváðust hafa heyrt manninn tala um að drepa hana og heyrt konuna hrópa á hjálp. Vitnið E kvað þetta hafa hljómað eins og maðurinn væri að ráðast á konuna og bæði konan og barnið hafi öskrað.

25 Lögregla kom á vettvang nokkrum mínútum eftir útkall, heyrði þá frá íbúðinni kvenmannsrödd sem hrópaði á hjálp. Brotaþoli opnaði fyrir þeim krjúpandi, í rifnum fötum, í miklu uppnámi og grétu bæði hún og barnið. Lögregla fylgdi brotaþola á sjúkrahús til skoðunar þá um kvöldið. Áverkum brotaþola er lýst í ákæru og samræmist sú lýsing fyrirliggjandi áverkavottorði og framburði F læknis sem tók á móti brotaþola, og skrifaði þá nótu sem lá til grundvallar vottorðinu. Var það álit vitnisins F að áverkar brotaþola samræmdust vel lýsingu brotaþola á atvikum.

26 Þ að er álit dómsins að sú frásögn ákærða, að hann hafi ekki gert annað en pota í hana, bíta í fingur hennar og ýta á háls hennar og að aðeins hafi verið um að ræða viðbrögð vegna ótta hans við brotaþola, sé ótrúverðug. Er þar meðal annars litið til þess að sú frásögn fær ekki samrýmst öllum þeim áverkum sem voru á brotaþola, en einnig þess að lýsingar hans á þeim atvikum sem hafi valdið honum þessum ótta fá ekki stoð í gögnum málsins. Engin gögn eru um aðkomu lögreglu og nauðungarvistun brotaþola í kjölfar hnífstungu og af dagbókarfærslu 13. september 2015 verður ekki annað ráðið en að ákærði hafi þar lýst árás af hennar hendi, meðal annars tveimur hnífstungum, sem lögregla hafi þegar metið ótrúverðugt þar sem ekki hafi verið aðrir áverkar á honum en smá skrámur á hendi og gamalt glóðarauga. Framburður brotaþola hefur á hinn bóginn verið stöðugur frá upphafi og fær góða stoð í framburði vitna og áverkavottorði. Að öllu framangreindu virtu þykir sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem lýst er í ákæru.

27 Í ákæru er brot ákærða aðallega heimfært til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga skal hver sá sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, sæta fangelsi allt að sex árum. Sambúðarmaki í skilningi ákvæðisins verður ekki túlkað svo þröngt að nauðsynlegt sé að sambúð hafi verið formlega skráð hjá yfirvöldum svo ákvæðið komi til skoðunar.

28 Ákærði og brotaþoli eiga saman barn, fætt 2017. Ákærði kvað þau hafa slitið sambandi sínu 2018 en sagði svo að þau hefðu í raun ekki verið í sambandi heldur eignast barn saman. Hann hafi verið í fangelsi þegar barnið fæddist en þau síðan hist stöku sinnum þegar þau voru bæði einhleyp. Þegar þetta varð hafi þau verið góðir vinir. Brotaþoli kvað ákærða ekki hafa búið hjá henni á þessum tíma, hann hafi verið búinn að vera þarna í einhverja daga og þau verið „gefa þessu hundraðasta sénsinn eða svo“. Af framangreindum dagbókarfærslum verður ráðið að þau hafi verið í sambandi þegar árið 2015. Þá verður af framburði ákærða og brotaþola ráðið að þau hafi verið stopult í sambandi allt þar til atvik þessa máls urðu. Með vísan til þess, og þess að ákærði og brotaþoli eiga barn saman, verður fallist á að tengsl þeirra hafi verið þess eðlist að brotaþoli teljist nákomin ákærða í skilningi ákvæðisins.

29 Í athugasemdum með frumvarpi með ákvæði 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga kemur fram að með því að háttsemi sé endurtekin sé vísað til þess að hún hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að telja megi að viðvarandi ógnarástand hafi skapast. Þó sé ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Minni háttar brot sem ekki nái því stigi geti eftir sem áður varðað við vægari refsiákvæði eins og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

30 Að framan var komist að þeirri niðurstöðu að sannað væri að ákærði hefði ráðist að brotaþola, klipið hana ítrekað í líkamann, slegið hana föstu hnefahöggi í höfuð, tekið hana kverkataki, sparkað í hana og kýlt hana ítrekað í hnakkann, auk þess að bíta í fingur hægri handar hennar og hótað að drepa hana. Brotaþoli hlaut umtalsverða áverka víðsvegar um líkamann og var háttsemin til þess fallin að vekja mikla ógn hjá brotaþola. Verður fallist á með ákæruvaldinu að með atlögunni hafi ákærði á alvarlegan hátt og með ofbeldi ógnað heilsu brotaþola og velferð. Verður háttsemi hans því felld undir 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga.

31 Samkvæmt framburði brotaþola varð sonur þeirra, sem þá var þriggja ára, vitni að þessu. Vitnið E, nágranni þeirra, kvaðst hafa heyrt öskur bæði í konunni og barninu. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu stóð drengurinn í dyragætt svefnherbergsins þegar lögregla kom á vettvang, grét mjög sárt og var sjáanlega stjarfur af hræðslu. Telst sannað að barnið hafi orðið vitni að atvikum. Brotaþoli kvað barnið hafa blandast í átökin með því að reyna að stöðva ákærða en ekki liggur annað fyrir um þaðen framburður hennar. Þótt framburður hennar hafi verið metinn trúverðugur þykir ekki nægilega sannað að brot ákærða hafi beinst beinlínis að barninu og verður brot hans því ekki heimfært undir 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Hins vegar verður talið sannað að ákærði hafi með framgöngu sinni sært barnið og sýnt því yfirgang og ruddalegt athæfi. Verður hann því einnig sakfelldur fyrir brot gegn 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

32 Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins á ákærði nokkurn sakaferil sem nær aftur til ársins 2008. Hann hefur einu sinni hlotið dóm fyrir ofbeldisbrot, árið 2009. Að öðru leyti er um að ræða brot gegn umferðarlögum og lögum um ávana- og fíkniefni. Síðast var hann dæmdur 27. júní 2016, í sex mánaða fangelsi fyrir akstur sviptur ökurétti. Við ákvörðun refsingar nú verður litið til þess að um grófa atlögu varað ræða að barnsmóður hans að barni viðstöddu. Að mati dómsins á hann sér ekki málsbætur. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í níu mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið, eins og nánar greinir í dómsorði.

33 Brotaþoli gerir kröfu um miskabætur úr hendi ákærða sem hefur með háttsemi sinni skapað sér bótaskyldu. Er ljóst að slík árás er til þess fallin að valda umtalsverðum miska. 34 Brotaþoli lýsti því að hafa flutt til móður sinnar í þrjár vikur í kjölfar árásarinnar og misst úr skóla í tvær vikur. Þá liggur fyrir vottorð J geðlæknis, dags. 13. apríl 2021. Þar kemur fram að brotaþoli hafi notið þjónustu hans með hléum frá árinu 2018. Einkennamynd hafi helst bent til áfallastreitueinkenna og langvarandi einkenna sem geti komið í kjölfar áfalla fyrr á lífsleið. Frá upphafi fram að miðju ári 2020 hafi brotaþoli náð góðum árangri með lyfjameðferð og hugrænni vinnu. Í komu 7. ágúst 2020 hafi komið fram að lífið gengi heilt yfir vel og einkenni verið í lágmarki um nokkuð langt skeið. Hún hafi svo aftur mætt í viðtal 13. apríl 2021 og skýrt frá því að hafa orðið fyrir ofbeldi af hálfu barnsföður síns. Í því viðtali hafi komið fram skýr versnun á einkennum sem helst höfðu valdið henni óvinnufærni áður og hafi leitt til þess að hún fór í meðferð og eftirlit á göngudeild geðdeildar SAk og Læknastofum Akureyrar síðar með. Fram hafi komið skýr einkenni áfallastreitu sem ekki hafi verið greinanleg í viðtölum fyrir það, ásamt því að langvarandi einkenni áfalla frá fyrri tíð virtust einnig aukast í kjölfar árásarinnar. Ákveðið hafi verið að hún ynni með áfall vegna ofbeldisins hjá sálfræðingi í viðeigandi áfallameðferð en læknirinn vinna með versnun á langvarandi einkennum vegna eldri áfalla. Í viðtölum í júní, júlí og ágúst hafi mátt greina áframhaldandi versnun á einkennum en einkenni þó farið minnkandi í hvert sinn. Kemur fram það álit læknisins að afleiðingar ofbeldisins hafi verið umtalsverðar og náð yfir næstu mánuði eftir árásina. Ekkert sé þó því til fyrirstöðu að hún nái sér að fullu með viðeigandi meðferð og með tímanum.

35 Að framangreindu virtu þykja miskabætur til brotaþola hæfilega ákveðnar 800.000 krónur.

36 Að kröfu ákæruvalds og með vísan til dómsniðurstöðu verður ákærði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef G-kk-ef lögmanns, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, eins og greinir í dómsorði að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

A-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í níu mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, Y, 800.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 13. mars 2021 til 30. maí 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 1.522.514 krónur í sakarkostnað, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns S-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 861.645 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, F-kk-ef S-kk-ef lögmanns,592.875 krónur.