E-2343/2007

Mál þetta, sem þingfest var 29. mars 2007, var dómtekið 3. október 2007. Stefnandi er J-kk-nf V-kk-nf A-kk-nf, Víkurbraut 24, Grindavík. Stefndi er Sjóvá-Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 20.099.206 kr., ásamt 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, frá 2. desember 2003 til 27. október 2005, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, af sömu fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 200.000 krónum sem greiddar voru 22. desember 2003, 200.000 krónum sem greiddar voru 2. apríl 2004, 200.000 krónum sem greiddar voru 4. júní 2004, 200.000 krónum sem greiddar voru 2. september 2004, 710.080 krónum sem greiddar voru 3. september 2004, 150.000 krónum sem greiddar voru 17. desember 2004, 150.000 krónum sem greiddar voru 7. janúar 2005, 150.000 krónum sem greiddar voru 8. apríl 2005, 250.000 krónum sem greiddar voru 13. júní 2005, 700.000 krónum sem greiddar voru 15. desember 2005, og 1.313.748 krónum sem greiddar voru 10. febrúar 2006.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndi krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að mati dómsins.

Til vara krefst stefndi þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður verði felldur niður.

I.

Stefnandi lenti í alvarlegu bílslysi hinn 2. desember 2003. Samkvæmt því sem fram kemur í lögregluskýrslu ók hann bifreiðinni norður Grindavíkurveg, en mikil ísing og hálka var á veginum. Norðan afleggjarans við Seltjörn hafði bifreiðin farið að renna til og farið út af vestan við veginn. Bifreiðin fór veltur og stöðvaðist 26 metra frá veginum. Er lögregla kom á vettvang lá stefnandi á grúfu 14 metra frá veginum og kenndi hann sér eymsla í baki. Stefnandi var fluttur með sjúkrabifreið á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Þaðan var hann fluttur á slysadeild Landspítalans í Fossvogi og svo lagður inn á bæklunardeild spítalans. Röntgenmyndir, sem teknar voru af stefnanda, sýndu brot á ellefta og tólfta brjósthryggjarbol og voru brotin óstöðug. Var aðgerð því gerð á stefnanda sama dag þar sem brotin voru rétt og svæðið spengt. Átta dögum síðar var hann útskrifaður til frekari meðferðar á Sjúkrahúsi Keflavíkur. Var hann þar í tólf daga, eða fram til 21. desember 2003.

Við endurkomu hinn 23. janúar 2004 var stefnandi illa haldinn af verkjum í baki en einnig hafði hann verki í hálsi. Við endurkomu 15. apríl 2004 sást gróandi en verkir voru vaxandi. Er hann kom aftur 2. júlí 2004 hafði brot aðeins verið að falla saman en gróandi var sæmilegur og var honum vísað í sjúkraþjálfun, sem hann stundaði í tæpt ár. Við komu 3. september 2004 var stefnandi enn slæmur af verkjum en járnin voru farin að standa út og var hann því lagður inn 4. október 2004. Járnin voru tekin burt næsta dag og hann útskrifaður á þriðja degi. Brotin sem stefnandi hlaut voru talin að fullu gróin hinn 4. október 2004. Stefnandi átti við svefntruflanir og verki að stríða og lagðist hann inn á Reykjalund. Þar dvaldi hann frá 29. mars til 4. maí 2005, eða í 37 daga. Einnig hafði stefnandi leitað til heimilislæknis 21. desember 2004 vegna þunglyndis og var hann settur á þunglyndislyf.

Aðilar komu sér saman um að óska eftir því við J-kk-þf H-kk-þf lækni og G-kk-þf B-kk-þf, sem er trúnaðarlæknir stefnda, að þeir mætu afleiðingar slyssins samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Í matsgerð þeirra, dags. 24. ágúst 2005, segir að þegar skoðun fór fram hafi stefnandi ekki farið til vinnu á ný, en að ekki hafi verið unnið að fullu úr máli hans varðandi endurhæfingu og að hann ætti að komast til einhverra starfa að nýju sem yrðu að vera létt hlutastörf. Komust þeir að þeirri niðurstöðu að tímabundið atvinnutjón hans væri frá slysdegi 2. desember 2003 til 4. maí 2005, sem væru batahvörf (stöðugleikatímapunktur). Tímabil þjáningabóta var það sama. Þá var stefnandi talinn hafa hlotið 25 stiga varanlegan miska og 60% varanlega örorku við slysið.

Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. 27. september 2005, krafði hann stefnda um greiðslu bóta vegna slyssins, úr svokallaðri ökumannstryggingu, samtals að fjárhæð 18.818.146 kr., auk vaxta og verðbóta, en til frádráttar kæmu innborganir stefnda.

Stefndi svaraði bótakröfu stefnanda með tölvuskeyti 19. október 2005 og hafnaði því að taka afstöðu til kröfunnar fyrr en upplýsingar um réttindi stefnanda hjá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóðum lægi fyrir. Með bréfi lögmanns stefnanda, dags. sama dag, til Tryggingastofnunar var óskað eftir afstöðu stofnunarinnar til bótaréttar stefnanda vegna slyssins. Í bréfi Tryggingastofnunar, dags. 6. desember 2005, var greiðslu bóta til stefnanda úr slysatryggingu almannatrygginga hafnað þar sem hvorki væri að sjá laun né reiknað endurgjald fyrir desember 2003 úr skattskrá ríkisskattstjóra.

Í gögnum málsins kemur fram að matsmennirnir J-kk-nf H-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf hafi talið líklegt að stefnandi hafi á stöðugleikatímapunkti uppfyllt skilyrði örorkustaðals Tryggingastofnunar ríkisins til 75% örorku. Krafðist stefndi þess að stefnandi færi í almennt örorkumat til Tryggingastofnunar. Þar sem örorkumöt Tryggingastofnunar byggja á læknisfræðilegu mati, sbr. reglugerð nr. 379/1999, og varanlegur miski stefnanda var aðeins metinn 25 stig, hafnaði stefnandi því að hann gæti átt rétt til örorkulífeyris, sem skerða ætti bætur hans, eins og stefndi hélt fram.

Stefndi óskaði eftir því að tryggingastærðfræðingur reiknaði út eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris, í samræmi við 4. mgr. 5. gr. laga nr. 50/1993, með síðari breytingu. Í útreikningum S-kvk-ef G-kvk-ef tryggingastærðfræðings kemur fram að eingreiðsluverðmæti greiðslna frá lífeyrissjóðum væri 729.718 kr. og 8.471.776 kr. vegna greiðslna frá Tryggingastofnun ríkisins, eða samtals 9.201.494 kr.

Með bréfi, dags. 3. febrúar 2006, lýsti stefndi því yfir að til sátta gerði félagið stefnanda bótatilboð sem sundurliðuðust þannig að bætur fyrir tekjutap vegna tímabundinnar örorku voru miðaðar við 145.000 kr. á mánuði í 17 mánuði, samtals 2.465.000 kr. Fallist var á greiðslu þjáningabóta, 60 daga rúmliggjandi 1.950 kr. og 459 daga óvinnufærni 1.050 kr., samtals að fjárhæð 598.950 kr. Þá var fallist á bætur vegna varanlegs miska að fjárhæð 1.502.250 kr. Við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku var miðað við lágmarkslaun skaðabótalaga, sbr. 3. mgr. 7. gr. laganna. Námu bætur 8.588.951 kr., en til frádráttar komu 9.201.494 kr., samkvæmt framangreindum útreikningum tryggingastærðfræðings. Voru 612.543 krónur því dregnar frá öðrum bótaliðum. Vextir námu 366.753 kr. Útreiknuð bótafjárhæð var því 4.320.410 kr. Frádregið var áður greitt vegna tekjutaps 710.080 kr., áður greiddar innborganir 2.200.000 kr. og vextir af innborgunum 96.582 kr. Ógreiddar bætur námu því 1.313.748 kr. auk þóknunar lögmanns að fjárhæð 286.828 kr. að virðisaukaskatti meðtöldum.

Sama dag, hinn 3. febrúar, kvaðst lögmaður stefnanda móttaka bæturnar með fyrirvara um alla þætti uppgjörsins. Fyrir liggur skaðabótakvittun stefnda frá 9. febrúar 2006, um „fullnaðaruppgjör“ að fjárhæð 1.313.748 kr. Þar kemur fram að endurupptaka máls komi því aðeins til álita að hún verði leidd af almennum réttarreglum. Réttur til endurupptöku sé háður ströngum skilyrðum og komi aðeins til greina að afleiðingar slyss verði í verulegum atriðum aðrar og meiri en gera mátti ráð fyrir við uppgjör.

Vegna ágreinings aðila um útreikning og uppgjör bóta höfðaði stefnandi mál gegn stefnda sem þingfest var í Héraðsdómi Reykjavíkur 7. febrúar 2006. Með úrskurði dómsins 13. júlí 2006, sem staðfestur var í Hæstarétti 17. ágúst 2006, var málinu vísað frá dómi að kröfu stefnda vegna vanreifunar, þar sem stefnandi hefði ekki lagt fram gögn um mögulegan rétt sinn til greiðslna úr almannatryggingum.

Í kjölfarið sótti stefnandi um örorkulífeyri til Tryggingastofnunar ríkisins með umsókn dagsettri 16. október 2006. Henni fylgdu svör við spurningalista vegna færniskerðingar og skýrsla Þ-kk-ef O-kk-ef læknis. Með bréfi stofnunarinnar, dags. 3. janúar 2007, var umsókn hans hafnað þar sem hann stæðist ekki læknisfræðileg skilyrði til að fá lífeyri.

Þegar þessi niðurstaða lá fyrir krafði stefnandi stefnda á ný um frekari skaðabætur vegna slyssins í bréfi dags. 2. febrúar 2007. Stefndi hafnaði kröfunni í tölvuskeyti 12. mars 2007 þar sem stefnandi hafi samkvæmt fyrirliggjandi mati uppfyllt skilyrði á stöðugleikapunkti 4. maí 2005 til þess að verða metinn með almenna örorku hjá Tryggingastofnun ríkisins. Andlegt og líkamlegt ástand stefnanda hefði hins vegar batnað umtalsvert frá því matsgerðin lá fyrir, auk þess sem hann hefði hafið störf að nýju. Væru því forsendur matsins brostnar og tilboð stefnda um uppgjör. Hafi stefndi því ákveðið að óska eftir mati dómkvaddra matsmanna á afleiðingum slyssins og ítrekaði hann jafnframt afstöðu sína um frádrátt bóta. Stefnandi höfðaði mál þetta í framhaldi af þessu.

Undir rekstri málsins voru að beiðni stefnda dómkvaddir tveir matsmenn til þess að meta afleiðingar líkamstjóns stefnanda vegna slyssins. Í skýrslu matsmanna, R-kk-ef J-kk-ef læknis og V-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef lagaprófessors, dags. 3. júlí 2007, er komist að þeirri niðurstöðu að tímabundið atvinnutjón stefnanda hafi verið frá slysdegi, 2. desember 2003, til stöðugleikatímapunkts hinn 4. maí 2005. Tímabil þjáningabóta var hið sama, en stefnandi hafi verið rúmfastur frá slysdegi til 21. desember sama ár, frá 4. október 2004 til 6. október sama ár og frá 29. mars 2005 til 4. maí sama ár. Varanlegur miski var talinn hæfilega metinn 25 stig og varanleg örorka 40%. Þá töldu matsmenn að stefnandi hafi hvorki uppfyllt skilyrði örorkulífeyris né örorkustyrks frá Tryggingastofnun ríkisins á stöðugleikatímapunkti hinn 4. maí 2005, eða síðar.

II.

Stefnandi hafnar sjónarmiðum stefnda um að forsendur mats læknanna J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef séu brostnar og tilboðs stefnda um uppgjör. Telur stefnandi að stefndi sé skuldbundinn til að leggja til grundvallar mat þeirra um örorku stefnanda. Stefnandi byggir á því að í fyrra máli aðila og í einhliða uppgjöri stefnda á bótum til stefnanda hafi stefndi byggt fyrirvaralaust á örorkumatinu, sem hann telur nú brostnar forsendur fyrir. Andmæli stefnda við því nú séu haldlaus. Þá segir stefnandi að það sé rangt að hann hafi horfið til fyrri starfa.

Stefnandi sundurliðar dómkröfur sínar þannig:

Tímabundið atvinnutjón í 17 mán. x 211.600 3.597.200 kr.

Þjáningarbætur

Rúmliggjandi 60 x 1.900 114.000 kr.

Fótaferð 459 x 1.020 468.180 kr.

Varanlegur miski 5.853.000 x 25% 1.463.250 kr.

Varanleg örorka 2.685.000 x 1,08 x 8.194 x 60% 14.256.576 kr.

Annað fjártjón 200.000 kr.

Samtals stefnufjárhæð 20.099.206 kr.

Inn á tjónið hafi stefndi þegar greitt 4.223.828 kr., sem komi til frádráttar kröfu stefnanda með þeim hætti sem í kröfugerð greinir.

Stefnandi byggir kröfu um bætur vegna varanlegrar örorku á 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, og á matsgerð J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 skuli við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku miða við árslaun sem nemi meðalvinnutekjum tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs síðustu þrjú almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma er upphaf varanlegrar örorku miðist við. Í 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga segi síðan að árslaun skuli þó metin sérstaklega þegar óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og ætla megi að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur tjónþola. Telur stefnandi að beita eigi ákvæði 2. mgr. 7. gr. við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku hans en ekki 3. mgr. 7. gr. Í tilviki hans séu aðstæður að því leyti óvenjulegar að undanfarin ár hafi hann starfað við akstur vöruflutningabifreiða, formlega sem verktaki en í raun sem launþegi. Greiðslur hans fyrstu níu mánuði árs hafi verið að meðaltali 211.600 kr. á mánuði og taki krafa vegna tímabundins atvinnutjóns mið af því. Meðalmánaðarlaun verkamanna fyrstu þrjá ársfjórðunga ársins 2003 hafi verið 209.700 kr. Að teknu tilliti til aðstæðna stefnanda, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, sé því eðlilegt að meta árslaun hans sérstaklega. Krafa vegna varanlegrar örorku miðist við meðallaun verkamanna (12x209.700).

Hvað varðar annað fjártjón segir stefnandi að hann hafi þurft að sækja langtímalæknismeðferð og sjúkraþjálfun til Reykjavíkur, Reykjanesbæjar og Mosfellsbæjar. Vegna þessa hafi hann augljóslega orðið fyrir kostnaði, m.a. vegna eigin bifreiðar, sem stefnandi áætlar 200.000 kr.

Með vísan til framangreinds telur stefnandi rétt að ákvarða viðmiðunartekjur sínar eftir mati samkvæmt ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefnandi segir að sundurliðun kröfugerðar hans skýri sig annars sjálf, en gerð sé krafa um að við ákvörðun bóta verði tekið mið af meðaltekjum verkamanna fyrstu þrjá ársfjórðunga 2003, í samræmi við störf hans á slysdeginum. Meðaltekjur þessar fyrir fyrstu þrjá ársfjórðunga 2003 hafi verið 209.700 kr. á mánuði, eða 2.516.400 kr. á ársgrundvelli, sem hækki í 2.685.000 kr. þegar tekið hafi verið tilliti til hækkunar launavísitölu frá miðju ári 2003 (4478) fram til stöðugleikatímamarks í maí 2005 (4778), sbr. 7. gr. skaðabótalaga. Í kröfugerð sé miðað við 8% framlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð.

Þá er gerð krafa um 4,5% vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá 27. október 2005, en þá hafi verið liðinn mánuður frá kröfubréfi stefnanda.

Um lagarök fyrir grundvelli bótaréttar stefnanda er vísað til 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Um bótakröfuna er vísað til ákvæða skaðabótalaga nr. 50/1993, auk almennra ólögfestra reglna íslensks skaðabótaréttar.

Hvað varðar vaxtakröfuna vísar stefnandi sérstaklega til 16. gr. skaðabótalaga og um dráttarvexti til 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Um málskostnaðarkröfu sína vísar stefnandi til laga um meðferð einkamála nr. 90/1991, einkum 1. mgr. 130. gr. laganna.

III.

Aðalkrafa stefnda um sýknu er byggð á því að stefnandi hafi þegar fengið greiddar fullar bætur vegna tjóns síns samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993, sbr. lög nr. 37/1999. Beri stefnandi sönnunarbyrðina um tjón sitt og umfang þess samkvæmt meginreglum skaðabótaréttar.

Stefndi vísar til þess að samkvæmt örorkumati læknanna J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef hafi stefnandi hlotið 25 stiga miska og 60% varanlega örorku. Stöðugleikatímapunktur hafi verið 4. maí 2005. Þegar ofangreint örorkumat var framkvæmt hafi stefnandi ekki hafið störf á ný en athugað með afleysingar við akstur á leigubílum, en það ekki gengið. Á bls. 5 í örorkumatinu segi: ,,Hann er mjög stífur í bakinu og á hann sækir mikil þreyta við að sitja og standa en liðkast við að ganga. Göngugeta er allt að 1 km en ekki lengra því þá fara verkir mjög vaxandi.“ Svo segi: ,,Hann segist vera mjög slæmur í kulda og hann þolir ekki að bera þunga né að bogra og mun það hindra hann við flest störf sem krefjast líkamlegs álags.“ Í almennri niðurstöðu örorkumatsins segi matsmenn á bls. 6: ,,Matsmenn telja að enn hafi ekki verið unnið að fullu úr máli J-kk-ef V-kk-ef varðandi endurhæfingu og að hann ætti að komast aftur til einhverja starfa sem yrðu að vera létt hlutastörf þar sem lítið reyndi á bak að því loknu. Hann mun ekki geta komist til neinna fyrri starfa. J-kk-nf V-kk-nf býr á svæði með mjög takmörkuðu framboði á þeim störfum sem gætu hentað honum að minnsta kosti í náinni framtíð.“ Telur stefndi að ekki sé fullt samræmi milli lýsingar á líkamstjóni stefnanda sem birtist í þessari matsgerð og í beiðni um almennt lífeyrismat hjá Tryggingastofnun ríkisins og fylgigögnum hennar, sem gert er rúmu ári síðar. Í spurningalista vegna færniskerðingar sem fylgdi umsókn um örorkubætur hjá Tryggingastofnun ríkisins, dags. 16. október 2006, komi m.a. fram að stefnandi eigi ekki í erfiðleikum með að ganga, teygja sig eftir hlutum eða lyfta og bera hluti. Í skýrslu Þ-kk-ef O-kk-ef, dags. 5. desember 2006, segi um líkamsskoðun á stefnanda: ,,Efri útlimir: Hreyfiferill er eðl í liðum og ekki að merkja neinar bólgur. Kraftar eru 5/5 og reflexar eru eðl. A-x-x: Erfitt að palpera vegna fitulags. Neðri útlimir: Hreyfiferill er eðl og refl. Getur gengið á tábergum og hælum auk þess eftir beinni línu. Beygir sig niður í hnjám og reisir sig upp án erfiðleika.“ Stefndi segir að svo virðist því sem andlegt og líkamlegt ástand stefnanda hafi batnað umtalsvert frá því sem áður var auk þess sem stefnandi hafi hafið störf að nýju.

Stefndi mótmælir því að hann sé bundinn af því að leggja örorkumat J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef til grundvallar útreikningi bóta. Bótatilboð stefnda hafi verið sett fram með öllum fyrirvörum af hans hálfu næðist ekki samkomulag um bætur, eins og fram komi á uppgjörsblaði. Stefndi sé því ekki bundinn af því að leggja örorkumatið til grundvallar. Byggir stefndi einnig á því að líkamlegt ástand matsþola frá því að fyrra örorkumat var framkvæmt hafi breyst svo verulega að forsendur, er liggi að baki fyrri matsgerð og þar með uppgjörstilboði stefnda, séu brostnar. Er fyrra örorkumat hafi verið gert hafi læknarnir J-kk-nf H-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf talið að líklegt væri að matsþoli uppfyllti skilyrði örorkustaðals Tryggingastofnunar ríkisins til 75% örorku á stöðugleikapunkti. Hins vegar hafi komið í ljós þegar matsþoli sótti um örorkubætur til Tryggingastofnunar í október 2006 að hann uppfyllti ekki læknisfræðileg skilyrði örorkubóta.

Stefndi byggir á því að afleiðingar slyssins hinn 2. desember 2003 á heilsufar stefnanda hafi verið mun vægari en niðurstaða fyrirliggjandi matsgerðar segir til um og óskaði stefndi því eftir dómkvaðningu tveggja matsmanna til að meta afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda. Er öllum kröfum stefnanda um frekari bætur mótmælt á grundvelli þessa.

Um tímabundið atvinnutjón vísar stefndi til þess að hann hafi greitt stefnanda 2.465.000 kr. vegna tímabundins atvinnutjóns hans, þ.e. 145.000 kr. í 17 mánuði. Stefndi hafi fallist á að leggja þetta viðmið til grundvallar í sáttaskyni, þótt félagið teldi fullnægjandi gögn ekki liggja fyrir um tekjutap stefnanda. Sé þetta viðmið nærri lágmarkstekjuviðmiði 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefndi byggir á því að frekara tímabundið atvinnutjón stefnanda sé ósannað. Mótmælir stefndi því að útgefnir reikningar stefnanda geti talist nægileg sönnun á tjóni hans, en ekki liggi fyrir gögn í málinu um að þeir hafi verið greiddir. Þá bendir stefndi á að upplýsingar um skattskil stefnanda styðji alls ekki að hann hafi orðið fyrir frekara tímabundnu atvinnutjóni en þegar hafi verið bætt.

Stefndi kveðst hafa greitt stefnanda þjáningabætur að fjárhæð 598.950 kr. Þegar litið sé til kröfugerðar stefnanda hljóti að vera óumdeilt að þetta tjón hans hafi verið bætt að fullu.

Þá kveðst stefndi hafa greitt stefnanda bætur vegna varanlegs miska og varanlegrar örorku að fjárhæð 889.707 kr. og hafi útreikningur bóta verið byggður á matsgerð J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef. Samkvæmt því hafi bætur vegna varanlegs miska verið 1.502.250 kr. og 8.588.951 kr. vegna varanlegrar örorku. Frá nefndum kröfuliðum hafi stefndi dregið frá alls 9.201.494 kr. í samræmi við forsendur og niðurstöðu matsins, sbr. 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga og útreikninga tryggingastærðfræðings.

Stefndi byggir á því að ósannað sé að stefnandi hafi orðið fyrir 60% varanlegri örorku og 25 stiga varanlegum miska af völdum slyssins. Áréttað er að nú liggi fyrir að andlegt og líkamlegt ástand stefnanda virðist hafa batnað umtalsvert frá því sem áður var. Ágreiningur um þessa kröfuliði lúti því annars vegar einkum að því hverjar afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda séu og hins vegar að því hvaða árslaunaviðmið beri að leggja til grundvallar við útreikning bóta vegna varanlegrar örorku stefnanda.

Um afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda byggir stefndi á því að ástand stefnanda hafi breyst svo verulega frá því að læknarnir J-kk-nf H-kk-nf og G-kk-nf B-kk-nf mátu afleiðingar slyssins á heilsufar hans að forsendur fyrir uppgjöri á grundvelli 60% varanlegrar örorku og 25 stiga varanlegs miska séu brostnar. Mótmælir stefndi því kröfum stefnanda um frekari bætur vegna varanlegs miska og varanlegrar örorku. Óskaði stefndi eftir dómkvaðningu matsmanna m.a. til að leggja mat á varanlega örorku og varanlegan miska af völdum slyssins.

Þá byggir stefndi á því að árslaun beri að ákvarða á grundvelli meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. lög nr. 37/1999. Þar sem stefnandi hafi ekki lagt fram fullnægjandi gögn um að meðaltekjur hans síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysið hafi verið hærri en lágmarkstekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga mælir fyrir um, beri að leggja það viðmið til grundvallar.

Stefndi telur að stefnandi beri sönnunarbyrðina um að skilyrði séu til að beita undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og að annar mælikvarði en sá sem 3. mgr. 7. gr. mælir fyrir um sé réttari á líklegar framtíðartekjur hans, s.s. meðallaun verkamanna fyrstu þrjá ársfjórðunga 2003, eins og miðað sé við í stefnu.

Stefndi mótmælir því harðlega að sýnt hafi verið fram á að aðstæður stefnanda hafi verið svo óvenjulegar að 2. mgr. 7. gr. laganna geti átt við. Fullnægjandi gögn hafi ekki verið lögð fram um tekjur stefnanda síðustu árin fyrir slysið, en hann hafi skilað síðast inn skattframtali fyrir árið 1999. Í þessu sambandi áréttar stefndi mótmæli við sönnunargildi útgefinna reikninga stefnanda. Jafnvel þótt dómurinn telji að óvenjulegar aðstæður séu fyrir hendi og að ætla megi að annar mælikvarði sé réttari á líklegar framtíðartekjur stefnanda byggir stefndi á því að sá mælikvarði fari aldrei yfir lágmarkstekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

Stefndi byggir jafnframt á því að frá kröfum stefnanda um bætur fyrir varanlegan miska og varanlega örorku beri að draga þær greiðslur sem stefnandi kann að eiga rétt á frá Tryggingastofnun ríkisins eða lífeyrissjóðum og falli undir 4. mgr. 4. gr. og 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga, komi í ljós að stefnandi eigi rétt á slíkum greiðslum eftir að afleiðingar slyssins á heilsufar stefnanda hafa verið metnar að nýju.

Stefndi mótmælir kröfum stefnanda um bætur fyrir annað fjártjón. Þessi kröfuliður sé órökstuddur og áætlaður af stefnanda. Stefndi telur með öllu ósannað að stefnandi hafi orðið fyrir óbættum kostnaði vegna slyssins, en stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn til stuðnings þessum kröfulið, s.s. kvittanir, þrátt fyrir fullt tilefni.

Varakrafa stefnanda er byggð á sömu röksemdum og aðalkrafa um sýknu. Verði ekki fallist á að leggja beri lágmarkstekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga til grundvallar útreikningi bóta vegna varanlegrar örorku er á því byggt að ósannað sé að miða beri við þær fjárhæðir sem stefnandi leggur til grundvallar kröfu sinni. Telur stefndi að lækka beri kröfu stefnanda verulega.

Þá krefst stefndi þess að við ákvörðun bóta verði tekið tillit til greiðslna félagsins til stefnanda, alls 4.320.410 kr.

Stefndi tekur fram að hann hafi þegar greitt alls 270.171 kr. í vexti (366.753 – 96.582).

Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi.

Loks krefst stefndi þess að tekið verði tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar að stefndi hafi þegar greitt stefnanda 286.828 kr. í lögmannskostnað vegna málsins.

Um lagarök vísar stefndi einkum til reglna skaðabótaréttar um sönnun tjóns og sönnunarbyrði, skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. lög nr. 37/1999, auk meginreglna einkamálaréttarfars, laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Í máli þessu er ekki ágreiningur um bótaskyldu stefnda á grundvelli 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum, vegna bílslyss sem stefnandi varð fyrir í 2. desember 2003, en deilt er um einstaka kröfuliði og fjárhæðir. Einnig er ágreiningur um upphafstíma dráttarvaxta.

Stefnandi krefst bóta vegna annars fjártjóns sem hann áætlar 200.000 kr. vegna kostnaðar sem hann hafi orðið fyrir við að sækja læknismeðferð og sjúkraþjálfun til annarra sveitarfélaga, m.a. vegna eigin bifreiðar. Stefndi mótmælir kröfunni. Engin gögn liggja fyrir um útlagðan kostnað eða upplýsingar um akstur stefnanda. Kröfu hans um annað fjártjón, sbr. 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, verður því hafnað.

Stefnandi krefst 3.597.200 króna í bætur vegna tímabundins atvinnutjóns á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga. Ekki er ágreiningur um það að stefnandi var óvinnufær í 17 mánuði, heldur um það hvaða launatekjur eigi að leggja til grundvallar útreikningi á tímabundnu atvinnutjóni stefnanda. Stefndi telur að miða eigi við 145.000 kr. meðallaun, sem sé nálægt lágmarkstekjuviðmiði 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Kröfugerð stefnanda miðast hins vegar við meðallaun hans árið 2003, sem voru 211.600 kr. samkvæmt fyrirliggjandi reikningum vegna vinnu hans við akstur vörubifreiða það ár hjá fyrirtækinu Feró sf. Í yfirlýsingu fyrirtækisins kemur fram að stefnandi starfaði þar frá haustinu 2002 og fékk greitt sem verktaki samkvæmt reikningi. Er því ekki ástæða til að vefengja reikningana. Að mati dómsins er eðlilegt að ákveða bæturnar á grundvelli meðaltals launa hans árið 2003, sem eru í samræmi við meðallaun verkamanna. Verður því fallist á kröfu stefnanda eins og hún er fram sett.

Stefnandi gerir kröfu um þjáningabætur að fjárhæð 582.180 krónur, sbr. 3. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt uppgjöri stefnda í febrúar 2006 hefur verið fallist á þennan kröfulið.

Þá gerir stefnandi kröfu um 1.463.250 krónur vegna varanlegs miska samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga. Í áðurnefndu uppgjöri stefnda var einnig fallist á þennan kröfulið.

Ágreiningur er um bætur vegna varanlegrar örorku stefnanda, sbr. 5.-7. gr. skaðabótalaga. Fyrir liggja tvær matsgerðir. Annars vegar matsgerð læknanna J-kk-ef H-kk-ef og G-kk-ef B-kk-ef, frá 24. ágúst 2005, sem aðilar komu sér saman um að afla, og hins vegar matsgerð dómkvaddra matsmanna, R-kk-ef J-kk-ef læknis og V-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef lagaprófessors, frá 3. júlí 2007, sem stefndi aflaði undir rekstri þessa máls. Matsgerðunum ber saman um tímabundið atvinnutjón, þjáningatímabil, batahvörf og varanlegan miska. Matsgerðunum ber hins vegar ekki saman um varanlega örorku. Í fyrri matsgerðinni er varanleg örorka stefnanda metin 60%, en dómkvaddir matsmenn telja hana vera 40%.

Deilt er um það hvora matsgerðina eigi að leggja til grundvallar uppgjöri bóta, en stefnandi telur að stefndi sé skuldbundinn til að leggja fyrri matsgerðina um 60% örorku til grundvallar. Í matsgerð dómkvaddra matsmanna kemur fram að þeir telja að engar marktækar breytingar hafi orðið á ástandi stefnanda frá batahvörfum 4. maí 2005 og þar til síðara matið fór fram. Þegar matsgerðirnar eru bornar saman kemur í ljós að mismunurinn á niðurstöðum um varanlega örorku virðist ráðast af því að dómkvaddir matsmenn eru nokkuð bjartsýnni á að stefnandi geti jafnvel unnið létt starf í fullu starfi og þeir telja að hann þurfi að una því að leita eftir öllum almennum störfum á Suðurnesi. Þegar litið er til þess að matsgerð dómkvaddra matsmanna er mun ítarlegri og betur rökstudd en fyrri matsgerð, einkum hvað varðar niðurstöðu um varanlega örorku, hefur hún að mati dómsins ríkt sönnunargildi um varanlega örorku stefnanda. Verður hún því lögð til grundvallar í málinu og miðað við að varanleg örorka stefnanda sé 40%. Önnur niðurstaða myndi leiða til óeðlilegs hagnaðar stefnanda. Er því ekki fallist á að stefndi sé skuldbundinn til að leggja fyrra matið til grundvallar.

Einnig er ágreiningur um það á hvaða tekjuviðmiði skuli byggt við útreikning bóta fyrir varanlega örorku. Fyrir liggur að stefnandi skilaði ekki skattframtölum vegna tekjuáranna 2000, 2001, 2002 og 2003. Einu gögnin sem liggja fyrir um tekjur þessi ár eru vegna skila fyrir launamann og reikningar sem stefnandi gaf út vegna vinnu hjá Feró sf. á tímabilinu janúar til september 2003. Samkvæmt þeim voru tekjur hans 197.208 kr. árið 2000, 340.632 kr. árið 2001, 2.290.801 kr. árið 2002 og 1.903.800 kr. árið 2003. Þannig liggur fyrir að meðaltekjur hans síðustu þrjú almanaksár fyrir slysið voru lægri en lágmarkstekjuviðmið 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Árslaunaviðmið 1. mgr. 7. gr. laganna á því ekki við um stefnanda. Stefnandi telur að beita eigi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þannig eigi að meta árslaun hans sérstaklega og miða þau við meðallaun verkamanna, en ekki við lágmarksárslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laganna, eins og stefndi heldur fram.

Fram hefur komið að stefnandi byrjaði ungur að vinna og hefur unnið ýmis störf verkamanna. Þegar litið er til tekna hans árin 2002 og 2003 er ljóst að þær voru yfir lágmarksárslaunaviðmiði 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Dómkvaddir matsmenn telja að stefnandi hafi haft fulla atvinnuþátttöku fram að slysinu, þótt hann hefði haft þann hátt á að starfa sem verktaki fremur en launþegi vegna gjaldþrots síns. Þá telja þeir að hann myndi hafa fulla atvinnuþátttöku áfram ef slysið hefði ekki komið til. Að þessu virtu og þar sem bótareglum skaðabótalaga er ætlað að bæta tjónþola tjón vegna tekna sem með réttu má ætla að aflað hefði verið, hefði slys ekki átt sér stað, er rétt að miða árslaun stefnanda við meðaltekjur verkamanna, eins og hann gerir kröfu um að teknu tilliti til 40% örorku en ekki 60%. Útreikningur stefnanda, miðað við gefnar forsendur hans, hefur ekki sætt athugasemdum og reiknast bætur vegna varanlegrar örorku því þannig: 2.685.000 x 1,08 x 8,194 x 40%. Samtals eru þetta 9.504.385 kr. Ósannað er að stefnandi hafi við batahvörf átt rétt á bótum úr almannatryggingum sem koma eigi til frádráttar kröfu hans. Fyrirliggjandi útreikningar tryggingastærðfræðings um eingreiðsluverðmæti greiðslna frá lífeyrissjóðum eru byggðir á 60% örorku stefnanda en réttur til örorkulífeyris í lífeyrissjóðum sem stefnandi hefur greitt í miðast við 50% örorku eða meiri. Varanleg örorka stefnanda er hins vegar 40% og kemur eingreiðsluverðmæti greiðslna frá lífeyrissjóðum því ekki til frádráttar.

Samkvæmt framansögðu ber stefnda að greiða stefnanda samtals 15.147.015 krónur (3.597.200+582.180+1.463.250+9.504.385). Ágreiningur er um upphafstíma dráttarvaxta. Stefnandi krefst dráttarvaxta frá 27. október 2005 þegar mánuður var liðinn frá því hann sendi stefnda kröfubréf þar sem miðað var við 60% örorku. Eins og fram kemur í frávísunarúrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 13. júlí 2006, sem staðfestur var í Hæstarétti 17. ágúst 2006, lágu þá ekki fyrir gögn um mögulegan rétt stefnanda til greiðslna úr almannatryggingum. Var því ekki unnt að taka afstöðu til kröfunnar og verður því ekki miðað við það tímamark. Dæmdar bætur eru vegna 40% varanlegrar örorku samkvæmt mati dómkvaddra matsmanna. Þykir því rétt að miða við að krafa stefnanda beri dráttarvexti frá 3. ágúst 2007, þegar mánuður var liðinn frá því matsgerð þeirra lá fyrir. Á móti kröfum stefnanda koma greiðslur sem stefndi hefur innt af hendi, samtals 4.223.828 kr., eins og nánar greinir í dómsorði.

Eftir þessum úrslitum verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 1.300.000 krónur í málskostnað. Hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf, settur héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf., greiði stefnanda, J-kk-þgf V-kk-þgf A-kk-þgf, 15.147.015 krónur ásamt 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, frá 2. desember 2003 til 3. ágúst 2007, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum 200.000 krónum sem greiddar voru 22. desember 2003, 200.000 krónum sem greiddar voru 2. apríl 2004, 200.000 krónum sem greiddar voru 4. júní 2004, 200.000 krónum sem greiddar voru 2. september 2004, 710.080 krónum sem greiddar voru 3. september 2004, 150.000 krónum sem greiddar voru 17. desember 2004, 150.000 krónum sem greiddar voru 7. janúar 2005, 150.000 krónum sem greiddar voru 8. apríl 2005, 250.000 krónum sem greiddar voru 13. júní 2005, 700.000 krónum sem greiddar voru 15. desember 2005, og 1.313.748 krónum sem greiddar voru 10. febrúar 2006.

Stefndi greiði stefnanda 1.300.000 krónur í málskostnað.

S-kvk-nf B-kvk-nf