E-74/2021

Mál þetta er höfðað með stefnu birtri 1. febrúar 2021.

Stefnandi er R-kk-nf B-kk-nf G-kk-nf, [...].

Stefndi er Ód 6 ehf., [...]. Fyrirsvarsmaður G-x-x G. K-kk-nf, [...].

Dómkröfur stefnanda eru að stefnda verði gert að greiða stefnanda skuld að fjárhæð kr. 3.366.000,00, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeirri fjárhæð til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins. Við aðalmeðferð gerði stefnandi þá kröfu til vara að stefnda verði gert að greiða honum kr. 1.750.000 auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 1. febrúar 2021 til greiðsludags, auk málskostnaðar að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda eru að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Stefndi gerir kröfu um greiðslu málskostnaðar samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati dómsins, verði ekki lagður fram málskostnaðarreikningur.

Aðalmeðferð fór fram 28. apríl sl. og var málið dómtekið að henni lokinni.

Við aðalmeðferð gaf stefnandi skýrslu, sem og G-x-x K-kk-nf fyrirsvarsmaður stefnda. Þá gaf einnig skýrslu vitnið A sem dómkvaddur var sem matsmaður undir rekstri málsins.

Málavextir

Samkvæmt málatilbúnaði aðila og fram lögðum gögnum í málinu áttu aðilar í viðskiptum með nokkur tæki í júnímánuði á árinu 2020, en eru ekki fyllilega sammála um þau viðskipti.

Stefnandi kveðst þannig hafa selt stefnda 5 tæki og hafi samanlagt umsamið kaupverð verið kr. 8.866.000, en þar af sé ógreitt kr. 3.366.000. Stefndi lýsir því í greinargerð að hafa gert munnlegt samkomulag við stefnanda um kaup á 4 tækjum og hafi umsamið kaupverð verið kr. 5.500.000. Við aðalmeðferð kom fram hjá fyrirsvarsmanni stefnda að tækin hafi verið 5, þannig að ekki er ágreiningur milli aðila um hvaða tæki voru andlag samningsins.

Fyrir liggja gögn um eigendaskipti á vélavagni með skráningarnúmerið [...]malarvagni með skráningarnúmerið [...], Scania með skráningarnúmerið [...] og flatvagni með skráningarnúmerið [...] Kemur fram á eigendaskipta tilkynningunum að kaupin hafi verið á bilinu 17. - 21. júní 2020. Í þessum gögnum er ekki getið um kaupverð tækjanna, þrátt fyrir að eyðublöðin hafi sérstakan reit þar sem unnt er að skrá kaupverðið.

Engin slík gögn eru í málinu um viðskipti með fimmta tækið, sem er vökvafleygur. Þá eru engir skriflegir samningar í málinu á milli aðila.

Undir rekstri málsins aflaði stefnandi matsgerðar dómkvadds matsmanns, en til verksins var fenginn A véltæknifræðingur og vélstjóri. Var matsgerð hans lögð fram í þinghaldi 23. febrúar 2022.

Í matsbeiðni var farið fram á að metið yrði markaðsverð eftirtalinna lausafjártækja í júní / júlí 2020. a. Vélavagn með skrásetningarnúmer [...] b. Malarvagn með skrásetningarnúmer [...] c. Vökvafleyg CMB 230 d. Flatvagn með gámalásum með skráningarnúmer [...] e. Scania 470 R árg. 2005 skráningarnúmer [...].

Í matsgerð hins dómkvadda matsmanns kemur fram að 3 matsfundir hafi verið haldnir, nánar tiltekið í nóvember og desember 2021. Í niðurstöðum matsgerðar kemur fram að markaðsverð á vélavagninum [...], í því ástandi sem hann hafi verið þegar hann kom til skoðunar 29. júní 2020 hafi verið kr. 1.400.000 – kr. 1.800.000. Malarvagn [...]hafi verið að markaðsvirði kr. 500.000 – kr. 700.000. Markaðsverð vökvafleygsins í því ástandi sem hann hafi verið við skoðun 17. nóvember 2021 hafi verið 0 kr., en miðað við að fleygurinn hafi verið í notkunarhæfu ástandi í júní/júlí 2020 hafi markaðsvirðið þá verið kr. 1.000.000 – kr. 1.250.000. Markaðsvirði fyrir flatvagn [...] sé kr. 0. Markaðsverð á Scania SB042 sé á bilinu kr. 3.000.000 – kr. 3.700.000.

Þannig er lágmarksverð tækjanna metið kr. 5.900.000 miðað við að vökvafleygurinn hafi verið í notkunarhæfu ástandi, en kr. 4.900.000 miðað við að vökvafleygurinn hafi verið í því ástandi sem hann var við skoðun 17. nóvember 2021, en þá var hann metinn verðlaus. Hámarksverð er hins vegar kr. 7.450.000 að því gefnu að vökvafleygurinn hafi ekki verið verðlaus. Matsmaðurinn kom fyrir dóm við aðalmeðferð og staðfesti matsgerð sína.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst hafa, í júlí 2020, selt stefnda eftirtaldar vinnuvélar:

Vélavagn [...] og malarvagn [...] sem hafi verið reikningsfærðir á reikning nr. 821 1. september 2020. Þá hafi stefnandi á sama tíma selt stefnda vökvafleyg DEVO CMB 230 og Flatvagn með gámalásum [...] sem hafi verið reikningsfærðir á reikning nr. 822 þann 1. september 2020. Loks hafi stefnandi selt stefnda Scania [...] sem hafi verið reikningsfærð á reikning nr. 823 þann 1. september 2020. Tækin hafi öll verið afhent stefnda í júlí 2020 sem hafi þá greitt kr. 5.500.000 upp í kaupverðið, en umsamið kaupverð hafi verið kr. 8.866.000 og sundurliðist svo eftir útgefnum reikningum:

Reikningur nr. Dags. Gjalddagi Upphæð 821

822

823

03.07.2020

01.09.2020

01.09.2020

03.07.2020

01.09.2020

01.09.2020

4.340.000,001.426.000,003.100.000,00

Samtals reikningsfært kr. 8.866.000 sem að frádreginni innborgun við afhendingu í júlí geri kr. 5.500.000 geri krónur 3.366.0000, sem sé stefnufjárhæð máls þessa.

Kveður stefnandi að skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og sé því nauðsynlegt að höfða mál til innheimtu hennar.

Stefnandi byggir á því að stefnda sé skylt að greiða stefnanda umsamið kaupverð en stefndi hafi fengið hið selda í sínar vörslur.

Stefnandi vísar til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og skuldbindingargildi loforða. Enn fremur er vísað til ákvæða laga um lausafjárkaup, nr. 50/2000, einkum 45. gr. og laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, einkum 28. gr. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveðst hafa gert munnlegt samkomulag við stefnanda þann 17. júní 2020 um kaup og sölu á fjórum vinnuvélum: Scania með fastanúmerið [...], vélarvagn með fastanúmerið [...], flatvagn með fastanúmerið [...]og malarvagn með fastanúmerið [...].

Eins og að ofan greinir kom fram af hálfu fyrirsvarsmanns stefnda að auk þess hafi vökvafleygur DEVO CMB 230 verið hluti kaupanna. Samningsfjárhæð kaupana hafi verið kr. 5.500.000. Stefndi hafi millifært upphæðina á reikning stefnanda og þeir ritað undir tilkynningar um eigendaskiptin að ökutækjunum, dags. 17. júní 2020. Eigendaskiptin að flatvagninum séu dagsett 21. júní, en þegar hann hafi verið seldur 17. júní hafi hann verið skráður á félag í eigu stefnanda og því þurft að færa hana yfir á stefnanda persónulega og hafi stefndi og stefnandi því gert nýja tilkynningu með dagsetninguna 21. júní 2020, þegar vagninn hafi verið orðinn skráður á stefnanda.

Á tilkynningum um eigendaskipti að ökutækjum sé ekki tilgreint verð fyrir hvert tæki fyrir sig, enda hafi kaupverðið verið heildarverð fyrir öll tækin, líkt og gögnin beri með sér.

Stefnandi hafi afhent stefnda hin keyptu tæki í kjölfarið að undanskildum flatvagni með fastanúmerið [...]og hafi stefnandi neitað að afhenda vagninn nema gegn viðbótargreiðslu við umsamið kaupverð. Því hafi stefndi neitað og sé vagninn því í vörslum stefnanda.

Stefndi kveðst byggja á meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og skuldbindingargildi loforða. Þá byggir stefndi á lögum um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, nr. 7/1936 og lögum um lausafjárkaup nr. 50/200, einkum 49. gr. Krafa stefnda um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Forsendur og niðurstöður

Í máli þessu gerir stefnandi kröfu sína um að stefndi greiði honum kr. 3.366.000 með dráttarvöxtum eins og nánar greinir í stefnu, en til vara kr. 1.750.000 með dráttarvöxtum, en stefnandi kveður fjárhæðina vera eftirstöðvar kaupverðs vegna þeirra 5 tækja sem stefnandi seldi stefnda. Ágreiningslaust er að stefndi keypti umrædd tæki af stefnanda, en ágreiningurinn stendur um kaupverðið.

Stefnandi byggir á því að kaupverðið fyrir umrædd 5 tæki hafi samtals verið kr. 8.866.000, en stefndi kveður að heildar kaupverðið hafi verið kr. 5.500.000. Um samning aðila nýtur ekki við neinna skjallegra gagna og verður ekki betur séð en að samningur aðila hafi aðeins verið munnlegur.

Stefnandi hefur freistað þess að færa sönnur á kaupverðið með því að fá dómkvaddan matsmann til að meta hvert verð tækjanna hafi verið á þeim tíma sem kaupin gerðust og er hér að ofa n gerð grein fyrir niðurstöðum matsmannsins. Í stuttu máli eru niðurstöður hans þannig að lágmarksverð tækjanna hafi verið kr. 5.900.000 miðað við að vökvafleygurinn hafi verið í notkunarhæfu ástandi, en kr. 4.900.000 miðað við að vökvafleygurinn hafi verið í því ástandi sem hann var við skoðun 17. nóvember 2021, en þá var hann metinn verðlaus. Hámarksverð er hins vegar kr. 7.450.000. Hér verður að miða við að vökvafleygurinn hafi verið í notkunarhæfu ástandi, enda er ekki byggt á öðru í stefnu og greinargerð málsins. Stefndi lýsti því við aðalmeðferð að vökvafleygurinn hafi reynst ónothæfur, en gegn mótmælum stefnanda kemst sú málsástæða ekki að í málinu, enda ekki byggt á því í greinargerð stefnda að tækin hafi verið biluð eða gölluð.

Metið lágmarksverð skv. matsgerðinni er 400.000 kr. hærra en það verð sem stefndi kveður hafa samist um. Það kaupverð sem stefndi byggir á er þannig tæpum 7 hundraðshlutum undir því lágmarksverði sem matsmaður tiltekur, en í matsgerðinni er ekki litið til þess að öll tækin hafi verið seld saman, heldur er einungis miðað við verð hvers tækis fyrir sig.

Stefnandi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Lýsti stefnandi kaupunum og aðdraganda þeirra. K vað stefnandi umsamið heildarverð fyrir tækin hafa verið kr. 8.866.000. Hins vegar hafi upphafleg verðhugmynd stefnanda verið kr. 10.416.000, en hann hafi slegið af verðinu vegna þess að fleiri tæki hafi verið seld í einu. Hafi stefnandi þannig slegið eina og hálfa milljón af verðinu. Stefnandi kvaðst hafa gengið út frá því að kaupverðið yrði staðgreitt við afhendingu, en það hafi ekki gengið eftir og stefndi ekki haft nema kr. 5.500.000 til að greiða fyrir tækin. Mismunurinn hafi átt að koma innan mánaðar. Kvaðst stefnandi hafa ritað undir eigendaskiptatilkynningar í trausti þess að eftirstöðvarnar yrðu greiddar. Stefnandi lýsti því að hvert tæki fyrir sig hafi verið verðlagt í samningi þeirra og hafi þær tölur verið settar niður á blað. Undir þetta hafi þó ekki verið skrifað. Þetta blað hefur ekki verið lagt fram í málinu. Þá kannaðist stefnandi við að eitt tækjanna hafi ekki verið afhent vegna þess að stefndi hafi ekki greitt allt kaupverðið. Áætlað verð fyrir vökvafleyg hafi verið kr. 1.240.000 með virðisaukaskatti, fyrir flatvagn með gámalásum kr. 186.000, Scania kr. 3.100.000, vélavagn [...] kr. 3.720.000, og malarvagn kr. 620.000. Flatvagninnhafi ekki enn verið afhentur. Innbyrðisverð tækjanna hafi þó ekki skipt öllu máli, heldur heildarverðið, enda hafi verið þægilegra fyrir stefnanda að slá af verðinu og losna við þetta allt á einu bretti. Hafi verið hagræði af því fyrir sig að selja allt í einu. Flatvagninn standi til afhendingar þegar í stað ef eftirstöðvarnar verði greiddar.

Fyrirsvarsmaður stefnda, G-x-x K-kk-nf, gaf skýrslu við aðalmeðferð. Fyrirsvarsmaðurinn lýsti kaupunum og aðdraganda þeirra. Þeir hafi samið um heildarverð fyrir tækin kr. 5.500.000 með virðisaukaskatti. Kvaðst hafa millifært fjárhæðina samdægurs. Hafi átt að koma reikningur fyrir þessu, en sá reikningur hafi aldrei komið og engir reikningar yfir höfuð. Aðspurður um verð sem hafi verið áætlað fyrir hvert tæki kvað fyrirsvarsmaðurinn að ekki hafi verið samið sérstaklega um verð fyrir hvert tæki, en þeir hafi samið um heildarverð fyrir allan pakkann. Hið selda hafi verið vélavagn, malarvagn, flatvagn með gámalásum, Scania og vökvafleygurinn. Það sé ekki rétt sem segi í greinargerð að þetta hafi verið 4 tæki, en hið rétta sé að tækin hafi verið 5 og þá að vökvafleygnum meðtöldum. Misræmið skýrist af því að ekki sé fastanúmer á vökvafleygnum. Kvaðst hafa fengið afhent allt nema flatvagn með gámalásum.

Stendur þannig orð gegn orði um kaupverðið og ekki á neinum skriflegum gögnum að byggja um það.

Stefnandi hefur vísað til 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, sem og matsgerðar hins dómkvadda matsmanns um hvað hafi verið eðlilegt verð fyrir tækin. Í 45. gr. laga nr. 50/2000 og lögskýringargögnum með henni kemur fram að hún á við þá aðstöðu þegar ekki hefur verið samið um verð. Það á ekki við hér, enda kom fram hjá báðum aðilum við aðalmeðferð að samið hafi verið um tiltekið verð, þó þá greini á um hvaðþað verð hafi verið.

Þá hefur stefnandi vísað til 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Að mati dómsins getur stefnandi ekki byggt kröfur sínar á henni, en í ákvæðinu kemur fram að það á aðeins við þegar ekki hefur verið samið um verð, en eins og áður segir er það ekki staðan hér. Auk þess á lagagreinin við um kaup á þjónustu, en það er ekki raunin hér.

Að mati dómsins hefur stefnanda ekki lánast sönnun þess að umsamið verð tækjanna hafi verið meira en kr. 5.500.000 og má í því sambandi vísa til þess að það er aðeins tæpum 7 hundraðshlutum undir ætluðu lægsta markaðvirði skv. matsgerð hins dómkvadda matsmanns, en í matsgerðinni er hins vegar ekki tekið tillit til þess að 5 tæki voru seld á einu bretti, en eins og fram kom í framburði stefnanda við aðalmeðferð er nokkurt hagræði fólgið í því fyrir seljandann að selja öll tækin í einu.

Verður því stefndi sýknaður af öllum kröfum stefnanda í málinu.

Að fenginni þessari niðurstöðu ber að dæma stefnanda til að greiða stefnda málskostnað og er hann hæfilega áætlaður kr. 1.000.000.

S-kk-nf G. G-x-x veður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Ód 6 ehf., skal vera sýkn af öllum kröfum stefnanda, R-kk-ef B-kk-ef G-kk-ef.

Stefnandi greiði stefnda kr. 1.000.000 í málskostnað.

S-kk-nf G. G-kk-nf