E-3205/2020

I

Mál þetta sem var höfðað með stefnu birtri 14. maí 2020, var dómtekið 21. október 2021. Stefnendur eru A og B bæði ríkisborgarar Georgíu, og fyrir hönd ólögráða barns síns C, en stefndi er íslenska ríkið.

Dómkröfur stefnenda eru þær að felldur verði úr gildi úrskurður kærunefndar útlendingamála nr. 483/2019 frá 14. október 2019, í stjórnsýslumálum nr. KNU19080048 og KNU19080049. Þá krefjast stefnendur þess að viðurkennt verði með dómi að Útlendingastofnun hafi verið óheimilt að brottvísa C, kt. [...], frá Íslandi þann 4. desember 2019. Þá krefjast stefnendur greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum dómkröfum stefnanda og að stefnendur verði dæmdir til greiðslu málskostnaðar að mati dómsins. Til vara krefst stefndi þess að málskostnaður verði látinn niður falla.

II

Stefnendur eru ríkisborgarar Georgíu og fædd árin 1980 og 1989. Stefnandi C er fæddur á Landspítalanum í Reykjavík þann 16. janúar 2019. Stefnendur, A og B, komu fyrst til Íslands þann 18. júní 2017 og lögðu þá fram umsókn um alþjóðlega vernd. Stefnandi, B, var þá barnshafandi. Við skoðun 5. október 2017 kom í ljós að barnið var látið í móðurkviði. Barnið var jarðsett í Gufuneskirkjugarði í Reykjavík.

Með ákvörðunum Útlendingastofnunar hálfu ári eftir komu stefnenda til landsins, eða hinn 10. febrúar 2018, var stefnendum, A og B, synjað um alþjóðlega vernd hér á landi, auk þess að vera synjað um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða.

Stefnendur kærðu ákvarðanirnar til kærunefndar útlendingamála og með úrskurði 8. maí 2018 staðfesti kærunefndin ákvarðanirnar. Stefnendum var fylgt af stoðdeild Ríkislögreglustjóra til Georgíu þann 9. júlí 2018.

Stefnendur, A og B, sneru aftur til Íslands 8. nóvember 2018 og sóttu á ný um alþjóðlega vernd. Á þeim tíma var stefnandi, B, barnshafandi öðru sinni. Tekin voru viðtöl við stefnendur og með ákvörðunum Útlendingastofnunar 26. nóvember 2018 var þeim aftur synjað um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Stefnendur óskuðu eftir nánari rökstuðningi fyrir ákvörðuninni og var hann veittur 29. nóvember 2018. Í nánari rökstuðningi Útlendingastofnunar kom fram að stefnendum yrði ekki gert að yfirgefa landið fyrr en sjö dögum eftir að heilbrigðisyfirvöld hefðu veitt þeim heimild til að ferðast eftir fæðingu barnsins.

Hinn 16. janúar 2019 fæddist stefnendum drengurinn C á Landspítalanum í Reykjavík.

Hinn 11. apríl 2019 óskuðu stefnendur eftir því að mál þeirra yrðu endurupptekin og var þeirri beiðni synjað með ákvörðun útlendingastofnunar, dags. 8. maí 2019, sem síðar var staðfest með úrskurði kærunefndar útlendingamála 6. júní 2019.

Með ákvörðunum Útlendingastofnunar, dags. 28. maí 2019, var stefnendum brottvísað og ákvarðað tveggja ára endurkomubann, þar sem þau hefðu ekki orðið við fyrirmælum um að yfirgefa landið innan tilskilins frests. Stefnendur kærðu ákvarðanir til kærunefndar útlendingamála sem felldi þær úr gildi með úrskurði 11. júlí 2019. Í úrskurðinum vísaði kærunefndin m. a. til þess að gögn málsins bæru það ekki með sér að stefnanda, B, hefði verið veitt sérstök heimild heilbrigðisyfirvalda til að ferðast eftir fæðingu barnsins og því væru ekki forsendur til að líta svo á að frestur sem stefnendum hefði verið gefinn til að yfirgefa landið væri liðinn. Af þeim sökum hefði ekki verið grundvöllur fyrir brottvísun þeirra með vísan til til a-liðar 2. mgr. 98. gr. laga nr. 80/2016. Stefnendur voru næst boðuð til viðtals hjá Útlendingastofnun 26. júlí 2019, þar sem þeim var kynnt að borist hefði vottorð trúnaðarlæknis Útlendingastofnunar, dags. 11. júlí 2019, um að konan og barnið hefðu heimild til að ferðast. Var þeim veittur sjö daga frestur til að yfirgefa landið sjálfviljug frá og með 26. júlí 2019. Stefnendur yfirgáfu landið ekki innan tilskilins frests og tók Útlendingastofnun að nýju ákvörðun 27. ágúst 2019 um brottvísun stefnenda og tveggja ára endurkomubann inn á Schengensvæðið. Kærðu stefnendur þær ákvarðanir til kærunefndar útlendingamála hinn 29. ágúst 2019.

Með úrskurði 14. október 2019 staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvarðanir Útlendingastofnunar frá 27. ágúst 2019, sem krafist er ógildingar á í máli þessu. Stefnendur, óskuðu eftir því að réttaráhrifum úrskurðarins yrði frestað og var þeirri beiðni hafnað af kærunefnd útlendingamála með úrskurði nr. 537/2019, dags. 11. nóvember 2019.

Stefnendum var fylgt úr landi af stoðdeild ríkislögreglustjóra 4. desember 2019.

Samkvæmt dagbók Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og gögnum málsins kemur fram að stefnendur höfðu mótmælt því að tekin væri mynd af barninu til þess að unnt væri að útbúa vegabréf þannig á flutningur til Georgíu gæti farið fram. Var stoðdeild lögregluí töluverðum samskiptum við stjórnvöld í Georgíu vegna þessa.

III

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnenda Stefnendur byggja ógildingarkröfu sína á úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 483/2019 í fyrsta lagi á því að stjórnvöld hafi brotið gegn málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttar við meðferð málsins.

Stefnendur byggja á því að málsmeðferðartíminn hjá Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála hafi farið gegn málshraðareglu 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Á því tæplega ári sem leið frá því að umsókn þeirra um alþjóðlega vernd var lögð fram öðru sinni og þar til úrskurður um brottvísun var kveðinn upp hafi stefnendur öðlast enn ríkari tengsl við landið. Tafir á málinu verði engan veginn rakin til stefnenda.

Stefnendur byggja á því að Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála hafi ekki uppfyllt rannsóknarskyldu sína áður en ákvörðunin var tekin. Ekki hafi verið kannað sérstaklega hversu mikil tengsl stefnenda hafi verið við landið. Aðeins komi fram að kærunefnd fallist á að hindrun á aðgengi að gröf barns geti falið í sér takmörkun á rétti til fjölskyldu- og einkalífs í skilningi 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. einnig 71. gr. stjórnarskrárinnar og að stefnendur hafi nokkur tengsl við landið. Stefnendur bendi á að ekki hafi verið rannsakað hvort fjölskyldutengsl hefðu breyst á þeim 12 mánuðum sem liðu frá því að þau lögðu inn umsókn um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða öðru sinni. Ekki hafi verið litið til þess að stefnendur höfðu eignast annað barn hér á landi í janúar 2019 sem búið hafði hér allt frá fæðingu. Barnið hafi engin tengsl við Georgíu og þekki ekki neitt annað umhverfi en það sem það hafi verið fætt í hér á landi. Við matið hafi ekkert tillit verið tekið til stöðu og réttinda barnsins. Ákvörðunin sé því byggð á röngum forsendum. Stefnendur byggja á því að um afar íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun sé að ræða sem varði líf þeirra allra.

Stefnendur byggja einnig á því að ákvörðun um að vísa þeim brott fari gegn 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 þar sem brottvísun feli í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart þeim. Stefnendur hafi sérstök og sterk tengsl við landið þar sem hinsti hvíldarstaður barns þeirra sé hér á landi en með úrskurðinum hafi verið girt fyrir að stefnendur geti heimsótt gröf barns síns að vild. Mannúðarsjónarmið hljóti að leiða til þess að ákvarðanir um brottvísun og endurkomubann teljist ósanngjörn ráðstöfun í ljósi sérstakra atvika málsins og þess að staða stefnenda sé afar viðkvæm. Byggt sé á því að úrskurðurinn feli í sér verulega íhlutun í friðhelgi fjölskyldu þeirra, sbr. 71. gr. stjórnarskrár og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og taka verði sérstakt tillit til þessa við úrlausn málsins.

Þá liggi fyrir í gögnum málsins að á fyrri stigum þess hafi Útlendingastofnun sérstaklega horft til þess að hvíldarstaður eldra barns þeirra væri hér á landi og talið að brottvísun væri ósanngjörn ráðstöfun gagnvart kærendum, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga, líkt og fram komi í nánari rökstuðningi ákvörðunar Útlendingastofnunar, dags. 27. nóvember 2018. Hins vegar hafi sú afstaða stofnunarinnar breyst án rökstuðnings þar um en ekki séað finna rökstuðning í hinni kærðu ákvörðun hvað valdi breyttu mati stofnunarinnar frá fyrri tíma.

Þá sé jafnframt byggt á því að enn ríkari ástæður séu fyrir hendi til að brottvísa þeim ekki úr landi með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga í ljósi þess að stefnendur hafi eignast barn hér á landi í janúar 2019 sem hafi búið hér alla tíð allt þar til því var fylgt úr landi með foreldrum sínum. Telja stefnendur að kærunefndin hafi ekki litið til réttar barnsins, til að halda áfram að lifa og þroskast í því umhverfi sem það þekki og velferð þess krefst, sbr. skyldur íslenska ríkisins meðal annars á grunni 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Þetta styðji 3. gr. laga nr. 19/2013 um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins þar sem fram komi að það sem barni sé fyrir bestu skuli ávallt hafa forgang við ákvarðanir á vegum hins opinbera sem varði börn.

Einnig beri að líta til þess að 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016 fjalli um almennar takmarkanir við brottvísun og komi fram í greininniað sérstaklega skuli taka tillit til þess ef um barn eða nánasta aðstandanda barns er að ræða og skuli það sem barni er fyrir bestu haft að leiðarljósi við ákvörðun. Bent sé á af hálfu stefnenda að C hafi enn ekki fengist skráður í Georgíu og hafi engin réttindi þar í landi.

Stefnendur byggja einnig á því að 1. mgr. 102. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 standi brottvísun þeirra í vegi en samkvæmt ákvæðinu sé óheimilt að vísa útlendingi úr landi sem hafi átt hér óslitið fasta búsetu frá fæðingu samkvæmt þjóðskrá. Eins og fram hafi komið þá hafi stefnendum fæðst sonur hér á landi í janúar 2019. Stefnendur telji að þótt sonur þeirra C hafi ekki átt aðild að brottvísunarmálunum, þá hafi ekki verið heimilt að brottvísa þeim með vísan til ákvæðisins sem foreldrum drengsins.

Í úrskurði kærunefndar komi fram að barn stefnenda, C hafi ekki verið skráður í þjóðskrá hér á landi og njóti ekki þeirrar verndar gegn brottvísun sem felist í 1. mgr. 102. gr. útlendingalaga. Stefnendur byggja á því að framangreint standist ekki.

Stefnendur byggja á því að þær breytingar sem gerðar voru á skráningu lögheimilis barna með lögheimilislögum nr. 80/2018, þá einkum 6. gr. laganna um lögheimili barna, brjóti gegn lögum nr. 19/2013 um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins. Ekki fáist staðist að hægt sé að skrá nýfædd börn í ótilgreind lönd sem þau hafi aldrei komið til en sonur stefnenda, C, sé skráður í ótilgreint land hjá þjóðskrá. Ekki liggi fyrir á hvaða grundvelli þjóðskrá hafi ekki sinnt þeirri skyldu sinni að skrá barnið í þjóðskrá en samkvæmt 1. mgr. 7. gr. barnalaga og 7. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins samkvæmt lögum nr. 19/2013, eigi barn rétt til skráningar á dvalarstað. Um sé að ræða sjálfstæð réttindi barns sem ekki séu háð réttindum foreldra. Byggt sé á því að óheimilt sé að mismuna börnum vegna stöðu foreldra þeirra. Allan vafa að þessu leyti beri að túlka barni í hag og til samræmis við mannréttindaákvæði.

Stefnendur byggja á því að samkvæmt 7. gr. barnalaga skuli skrá barn í þjóðskrá þegar eftir fæðingu og þar sem mismunum milli barna í þessu tilliti vegna stöðu foreldra sé óheimil þýði það hefðbundna skráningu. Samkvæmt 2. gr. laga nr. 80/2018 um lögheimili og aðsetur sé lögheimili sá staður þar sem einstaklingur hafi fasta búsetu. Telji stefnendur samkvæmt framangreindu að barn teljist eiga fasta búsetu í því landi þar sem það sé skráð óháð skráningu foreldra. Samkvæmt öllu hefði átt að skrá barnið með fasta búsetu og lögheimili hérlendis.

Þá sé einnig vísað til þess að veruleg réttaróvissa ríki um stöðu barns stefnanda, C, þar sem hann sé ríkisfangslaus og hafi ekkert gilt ferðaskilríki. Þá sé rökstuðningi úrskurðarins verulega ábótavant þar sem ekki sé fjallað um réttarstöðu barnsins og ekki haft að leiðarljósi hvað barni sé fyrir bestu, þrátt fyrir skýr ákvæði laga og barnasáttmálans. Engin stjórnvaldsákvörðun hafi verið tekin af hálfu stjórnvalds um réttarstöðu barnsins en þrátt fyrir það hafi því verið vísað úr landi.

Stefnendur gera einnig kröfu um það að viðurkennt verði með dómi að brottvísun drengsins þann 4. desember 2019 hafi verið ólögmæt. Fyrir liggi að ákvarðanir Útlendingastofnunar og kærunefndar útlendingamála taki ekki til drengsins og hafi hann ekki átt aðild að málum kærunefndar eða Útlendingastofnunar á fyrri stigum málsins.

Stefnendur byggja á því að framkvæmd brottvísunarinnar þann 4. desember 2019 hafi verið stjórnvaldsákvörðun en hins vegar liggi ekki fyrir nein ákvörðun stjórnvalds um frávísun eða brottvísun drengsins. Hafi því skort heimild til þess að vísa barninu af landi brott. Slík framkvæmd án ákvörðunar stjórnvalds sé ólögmæt og fari í bága við lögmætisreglu stjórnsýsluréttarins, sem og lög um útlendinga nr. 80/2016. Af hálfu stefnenda sé því talið að Útlendingastofnun og lögreglu hafi verið óheimilt að brottvísa stefnanda C úr landi 4. desember 2019.

Stefnendur benda á að í 7. mgr. 104. gr. laga um útlendinga komi fram að lögregla og Útlendingastofnun annist framkvæmd ákvarðana um frávísun og brottvísun. Af framlögðum gögnum sé ljóst að engin ákvörðun liggi fyrir um brottvísun C. Samkvæmt því sé brottvísunin ólögmæt. Byggt sé á því að hafi staðið til að brottvísa drengnum með lögmætum hætti þá hafi hann átt rétt á þeirri málsmeðferð sem útlendingalög og stjórnsýslulög bjóði.

Stefnendur byggja einnig á því að framkvæmdin hafi farið í bága við jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga, meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga, andmælareglu 13. gr. stjórnsýslulaga og önnur viðeigandi ákvæði stjórnsýslulaga. Þá sé sérstaklega bent á það að lögjöfnun frá 98. gr. laga um útlendinga sé ekki tæk þar sem C hafi fæðst hér á landi.

Stefnendur hafi fyrir hönd barns síns verulega lögvarða hagsmuni af úrlausn kröfunnar enda lúti krafan beint að réttindum barnsins hér á landi en ljóst sé að barnið hafi sjálfstæð réttindi óháð stöðu foreldra, auk þess sem stefnendur hyggjast höfða skaðabótamál að fengnum dómi í máli þessu um ólögmæti stjórnvaldsákvörðunarinnar þann 4. desember 2019.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda Stefndi andmælir þeirri málsástæðu stefnanda að málsmeðferðartími hjá Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála í málum stefnanda hafi farið gegn málshraðareglu 9. gr. stjórnsýslulaga, þar sem tæplega ár hafi liðið frá því umsókn þeirra um alþjóðlega vernd var lögð fram öðru sinni og þar til úrskurður um brottvísun hafi verið kveðinn upp.

Stefnendur, A og B, hafi lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd öðru sinni þann 8. nóvember 2018. Á þeim tíma hafi stefnandi B gengið með barn þeirra hjóna, C, sem fæðst hafi 16. janúar 2019. Þar sem skammt hafi verið liðið frá því stefnendum hafði verið synjað um alþjóðlega vernd hér á landi, þá hafi umsókn stefnenda verið tekin til forgangsmeðferðar og þeim verið kynnt það í viðtali 26. nóvember 2018 að þetta þýddi að ákvörðun í málinu yrði að öllum líkindum tekin þann sama dag sem hafi svo gengið eftir, samanber ákvörðun UTL.

Í nánari rökstuðningi Útlendingastofnunar hafi komið fram að stefnendum yrði ekki gert að yfirgefa landið fyrr en sjö dögum eftir að heilbrigðisyfirvöld hefðu veitt þeim heimild til að ferðast eftir fæðingu barnsins. Útlendingastofnun hafi talið að slík heimild hefði verið munnlega veitt í mars 2019 og hafi bæði stoðdeild lögreglu og Útlendingastofnun verið í miklu sambandi við stefnendur í aðdraganda flutnings. Þeim hafi meðal annars verið tilkynnt að verið væri að skipuleggja flug fyrir þau 22. maí 2019, þar sem tekið hefði verið mið af aðstæðum fjölskyldunnar og heilsu barns þeirra. Til þess að mögulegt hefði verið að flytja fjölskylduna til Georgíu hefðu íslensk yfirvöld þurft að fá ljósmynd af syni stefnenda, þar sem georgísk stjórnvöld hefðu haft í hyggju að gefa út vegabréf fyrir hann svo flutningur til heimalands gæti átt sér stað. Stefnendur, A og B, hafi hins vegar neitað staðfastlega að heimila myndatöku af drengnum eða að útvega sjálf ljósmynd afhonum. Hafi þeim verið gert ljóst að umrætt flug 22. maí 2019 væri skipulagt sérstaklega með hagsmuni þeirra og sonar þeirra í huga og að ef þau færu ekki í umrætt flug væru þau komin í ólögmæta dvöl á Íslandi. Stefnendur hafi hins vegar áfram neitað að heimila myndatöku og því ekki orðið úr flutningi þeirra til Georgíu þann 22. maí 2019. Þar sem stefnendur hafi ekki yfirgefið landið í samræmi við ákvörðun Útlendingastofnunar hafi verið tekin ákvörðun um brottvísun og endurkomubann 28. maí 2019, en kærunefnd útlendingamála hafi fellt þá ákvörðun úr gildi með úrskurði 11. júlí 2019. Í úrskurðinum hafi kærunefndin meðal annars vísað til þess að gögn málsins bæru það ekki með sér að stefnanda, B, hefði verið veitt sérstök heimild til að ferðast eftir fæðingu barnsins og því væru ekki forsendur til að líta svo á að frestur sem stefnendum hefði verið gefinn til að yfirgefa landið væri liðinn. Af þeim sökum hefði ekki verið grundvöllur fyrir brottvísun þeirra með vísan til a-liðar 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga.

Stefnendur, A og B, hefðu í framhaldinu verið kölluð til viðtals hjá Útlendingastofnun 26. júlí 2019 og þeim kynnt að borist hefðu vottorð um að konan og barnið hefðu heimild til að ferðast. Í viðtalinu hafi komið fram, að stefnendur hefðu sjö daga tilað yfirgefa landið frá þeim degi sem viðtalið fór fram. Jafnframt hafi verið ítrekað við stefnendur að þau gætu óskað eftir aðstoð Útlendingastofnunar vegna málsins innan sjö daga, ella tæki stofnunin ákvörðun um brottvísun og endurkomubann.

Stefnendur hafi ekki yfirgefið landið innan tilskilins frests og þann 27. ágúst 2019 hafi verið tekin ákvörðun um brottvísun þeirra til Georgíu og endurkomubann inn á Schengensvæðið til tveggja ára. Stefnendur hafi hins vegar áfram neitað að heimila myndtöku á syni þeirra, svo flutningur til Georgíu gæti farið fram, þrátt fyrir tilraunir Útlendingastofnunar og stoðdeildar ríkislögreglustjóra til að fá slíka mynd. Stoðdeild lögreglu hafi verið í miklum samskiptum og samvinnu við georgísk stjórnvöld vegna þessa, og í byrjun desember 2019 hafi stefnendum og syni þeirra loks verið fylgt með stoðdeildinni til Georgíu.

Með hliðsjón af því sem hér hafi verið rakið, byggir stefndi á því, að enda þótt fallast megi á að tafir á flutningi stefnenda hafi að hluta til stafað af því að Útlendingastofnun hafði ekki fengið skriflega ferðaheimild frá íslenskum heilbrigðisyfirvöldum, þá verði ekki fallist á að tafir á málinu verði ekki að neinu leyti raktar til aðgerða stefnenda sjálfra. Byggir stefndi þannig á því, að stefnendum hafi verið veittur frestur til að yfirgefa landið af sjálfsdáðum og boðin aðstoð Útlendingastofnunar við ferðina, sem þau hafi ákveðið að þiggja ekki. Þvert á móti hafi stefnendur ákveðið að veita ekki heimild sína til að tekin yrði mynd af barninu svo unnt væri að gefa út ferðaskilríki fyrir það. Þetta hafi orðið til þess að tefja verulega flutning stefnenda. Að mati stefnda hafi stefnendum verið gerð full grein fyrir því að þau væru í ólöglegri dvöl hér á landi og að þeim bæri að yfirgefa landið.

Stefndi telur, samkvæmt framansögðu, að málsmeðferðartími Útlendingastofnunar og kærunefndar útlendingamála eigi sér málefnalegar skýringar, sem hafi tekið, sér í lagi, mið af barnsburði stefnanda B, auk þess sem stefnendur hafi ekki fylgt fyrirmælum stjórnvalda um að yfirgefa landið. Þá áréttar stefndi, að í stjórnsýslurétti teljist tafir á meðferð máls ekki almennt til annmarka sem leiði til ógildingar á ákvörðun, nema sérstök lagafyrirmæli komi til. Svo sé ekki í þessu máli.

Stefndi mótmælir einnig þeirri málsástæðu stefnenda að rannsóknarregla 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið brotin og að Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála hafi ekki uppfyllt rannsóknarskyldu sína áður en ákvörðun hafi verið tekin.

Stefndi bendir á að í úrskurði kærunefndar útlendingamála hafi verið tekin afstaða til þess hvort brottvísun stefnenda myndi skerða rétt þeirra til fjölskyldulífs, sbr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 71. gr. stjórnarskrár. Hafi nefndin vísað til þess að í dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu hafi verið litið svo á að réttur til þess að vera viðstaddur jarðarför ættingja og votta virðingu við gröf félli undir fjölskyldu- og einkalíf í skilningi 8. gr. sáttmálans. Eins og fjallað hafi verið um í úrskurðinum þá sé það viðurkennd meginregla þjóðaréttar að ríki hafi, með fyrirvara um alþjóðlegar skuldbindingar sínar, rétt til að stjórna aðgengi erlendra ríkisborgara að landsvæði sínu og dvöl þeirra þar. Endurkomubann stefnenda sé til tveggja ára og feli því einungis í sér tímabundna takmörkun á möguleikum þeirra til að votta virðingu sína við gröf barns þeirra.

Þá hafi stefnendum gefist kostur á að yfirgefa landið sjálfviljug, sem þau hafi ekki gert. Hefðu þau yfirgefið landið sjálf, eins og þeim hafi vissulega gefist kostur á, þá hefði ekki komið til endurkomubanns þeirra inn á Schengensvæðið. Í samræmi við a-lið 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, sem feli í sér innleiðingu á þeim skuldbindingum sem íslensk stjórnvöld hafa gengist undir, þ. e. tilskipun 2008/115/EB um brottvísun útlendinga í ólögmætri dvöl, beri íslenskum stjórnvöldum skylda til að brottvísa þeim útlendingum sem dvelji hér í ólögmætri dvöl. Þegar endurkomubanni stefnenda ljúki geti þau komið til landsins á grundvelli áritunarfrelsis, sbr. 49. gr. laga um útlendinga og 8. gr. reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017 með síðari breytingum, og heimsótt leiði barns síns.

Stefndi telur ljóst að stjórnvöld hafi fullnægt rannsóknarskyldu sinni að því er varði stefnanda C, en við meðferð málsins hafi verið tekið tillit til þess að stefnendur, A og B, eignuðust barnið hér á landi og hafi barnið verið um 9 mánaða þegar úrskurður kærunefndar hafi verið kveðinn upp. Með hliðsjón af framangreindu telji stefndi að fullnægjandi upplýsingar hafi legið fyrir í málinu þegar kærunefnd útlendingamála úrskurðaði í því.

Varðandi takmarkanir á heimild til brottvísunar, sbr. 3. mgr. 102 gr. laga nr. 80/2016, lúti rökstuðningur stefnenda í meginatriðum að því að brottvísun þeirra hafi falið í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart stefnendum. Vísað sé til þess að endurkomubann þeirra girði fyrir að stefnendur geti heimsótt gröf barns þeirra að vild.

Kærunefnd útlendingamála hafi fallist á það með stefnendum að brottvísun þeirra frá landinu hafi falið í sér skerðingu á þeim réttindum sem mælt sé fyrir um í 8. gr. MSE, sbr. 71. gr. stjórnarskrár. Það hafi hins vegar verið mat kærunefndar að slík ráðstöfun væri nauðsynleg með vísan til 2. mgr. 8. gr. sáttmálans. Nefndin hafi bæði vísað til þess að um tímabundna takmörkun hafi verið að ræða, sem og að ekkert vægara úrræði hafi verið tiltækt, þar sem stefnendur hefðu dvalið hér á landi í lengri tíma í ólögmætri dvöl og ekki sýnt vilja til þess að yfirgefa landið innan veitts frests. Stefnendur hafi, eins og að framan greinir, möguleika til þess að koma til landsins á grundvelli áritunarfrelsis samkvæmt 49. gr. laga um útlendinga, eftir að endurkomubanni ljúki. Þau hafi þannig raunhæfan og virkan möguleika til þess að heimsækja gröf barns síns.

Þá bendir stefndi á, að rökstudd afstaða hafi verið tekin til þess að stefnendur uppfylli hvorki skilyrði 37. gr. laga um útlendinga sem flóttamenn, né 74. gr. laganna til útgáfu dvalarleyfis á grundvelli mannúðarsjónarmiða.

Hvað varði umfjöllun í stefnu um skráningu lögheimilis stefnanda, C, hjá Þjóðskrá Íslands, þá hafi þegar verið leyst úr sambærilegu álitaefni með dómi Landsréttar frá 20. desember 2019 í máli nr. 187/2019. Í 1. mgr. 6. gr. laga um lögheimili og aðsetur nr. 80/2018 komi fram, að barn yngra en 18 ára hafi sama lögheimili og foreldrar þess ef þeir eru í hjúskap eða skráðri sambúð. Stefndi áréttar að foreldrar stefnanda, C, stefnendur, A og B, hafi aldrei haft lögheimili hér á landi og séu skráð í Þjóðskrá Íslands með lögheimili á ótilgreindum stað erlendis. Í ljósi þessa, þá njóti barnið ekki þeirrar verndar gegn brottvísun sem felist í 1. mgr. 102. gr. laga um útlendinga, enda geti barn ekki átt sjálfstæðan rétt til lögheimilisskráningar á grundvelli fastrar búsetu, þegar um ólöglega dvöl foreldra í landinu sé að ræða, samanber framangreindan dóm Landsréttar í máli nr. 187/2019.

Þá sé jafnframt ljóst að barnið C leiði rétt sinn af foreldrum sínum í heimaríki og eigi rétt á ríkisborgararétti þar í landi á þeim grundvelli. Samkvæmt 10. gr. laga um georgískan ríkisborgararétt, þá hafi barnið öðlast georgískt ríkisfang við fæðingu, þar sem báðir foreldrar hans séu georgískir ríkisborgarar. Sé með öllu haldlaus sú málsástæða stefnenda að veruleg réttaróvissa ríki um stöðu stefnanda C.

Stefndi hafnar þeirri málsástæðu stefnenda að brottvísun barnsins, stefnanda C, 4. desember 2019, hafi verið ólögmæt stjórnvaldsákvörðun. Líkt og rakið hafi verið, hafi stefnendum, A og B, verið brottvísað með úrskurði kærunefndar útlendingamála, dags. 14. október 2019, og kveðið á um endurkomubann þeirra til landsins í tvö ár. Þann 11. nóvember sama ár hafi kærunefnd hafnað kröfu stefnenda um frestun réttaráhrifa á þeim úrskurði á meðan þau færu með mál sitt fyrir dómstóla. Við birtingu úrskurðar kærunefndar, þann 21. október 2019, hafi hann orðið bindandi, sbr. 1. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga, og framkvæmdarhæfur samkvæmt 104. gr. laga um útlendinga, en samkvæmt 7. mgr. síðastgreinds ákvæðis annist lögregla og Útlendingastofnun framkvæmd ákvarðana um frávísun og brottvísun. Samkvæmt gögnum málsins hafi stefnendur verið flutt til heimaríkis í fylgd lögreglu 4. desember 2019.

Brottvísunarmál Útlendingastofnunar og kærunefndar útlendingamála hafi einungis lotið að stefnendum A og B. Ástæða þess sé sú að ákvarðanir Útlendingastofnunar um brottvísanir séu íþyngjandi stjórnvaldsákvarðanir sem varði almennt aðeins foreldra barns, enda fari þeir með forsjá barna sinna og taki ákvarðanir fyrir þeirra hönd. Þá sé litið til þess að hagsmunir barna séu alla jafna best tryggðir með því að þau fái að fylgja foreldrum sínum til heimaríkis og með því sé beitt þeirri ráðstöfun sem sé barninu fyrir bestu, svo sem lög geri ráð fyrir.

Ef foreldrar, sem hafa ekki leyfi til dvalar í landinu, gerast brotlegir við lög um útlendinga með einhverjum hætti, svo sem með því að dvelja hér í ólögmætri dvöl, þá sé alla jafna aðeins tekin ákvörðun um brottvísun foreldranna, en ekki barnanna, nema þá í þeim tilvikum þar sem sérstakar umsóknir hafi verið lagðar inn til Útlendingastofnunar fyrir tiltekið barn. Í máli stefnenda hafi ekki verið sótt um dvalarleyfi fyrir son stefnenda, né heldur hafi hann verið aðili að öðrum málum foreldranna hjá Útlendingastofnun. Framkvæmdin sjálf, það er þegar útlendingur sé fluttur úr landi, feli í sér framkvæmd á ákvörðun Útlendingastofnunar og kærunefndar um brottvísun foreldranna og í tilviki stefnenda hafi sonur þeirra yfirgefið landið í fylgd foreldranna, þar sem það hafi verið talið barninu vera fyrir bestu að fylgja foreldrum sínum, enda drengurinn mjög ungur.

Í málum sem þessum sé það athöfn foreldranna sem leiði til þess að fjölskyldan dvelji hér í ólögmætri dvöl, en ekki barnsins sjálfs. Litið hafi verið til þess að ákvörðun um brottvísun sé íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun og feli almennt í sér endurkomubann inn á Schengensvæðið fyrir aðila málsins. Í samræmi við meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga sé markmiði brottvísunar yfirleitt náð með því að brottvísa einungis foreldrum en ekki börnum þeirra. Með vísan til framangreindra sjónarmiða hafi stefnanda C því ekki verið brottvísað þann 4. desember 2019, heldur hafi hann fylgt foreldrum sínum, sem séu lögráðamenn hans, til heimaríkis.

Þá er byggt á því af hálfu stefnda að í framkvæmd stjórnvalda hafi verið gætt að jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga, þar sem sambærileg tilvik hljóti sambærilega meðferð, nema þegar hlutlægar og málefnalegar ástæður réttlæti mismunandi meðferð. Að öðru leyti mótmælir stefndi því að brotið hafi verið gegn öðrum málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga.

Með vísan til alls sem fyrr sé rakið og að öðru leyti sé öllum málsástæðum stefnenda og kröfum á þeim reistum mótmælt. Beri því að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnenda.

IV

Stefnendur í máli þessu eru ríkisborgarar Georgíu. Þau hafa í tvígang sótt um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða hér á landi, fyrst á árinu 2017 og aftur á árinu 2018. Í bæði skiptin hefur beiðnum þeirra verið hafnað. Í fyrra skiptið með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 10. febrúar 2017, sem staðfest var með úrskurði kærunefndar útlendingamála 8. maí 2018. Voru stefnendur í kjölfarið flutt með stoðdeild Ríkislögreglustjóra til Georgíu 9. júlí 2018. Í síðara skiptið með ákvörðunum Útlendingastofnunar, dags. 26. nóvember 2018, en stefnendur höfðu komið aftur til Íslands 8. nóvember 2018, og sóttu þá á ný um alþjóðlega vernd. Voru hinar síðari ákvarðanir Útlendingastofnunar ekki kærðar til kærunefndar útlendingamála.

Í máli þessu er deilt um lögmæti úrskurðar kærunefndar Útlendingamála uppkveðins 14. október 2019, sem staðfesti ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 27. ágúst 2019, um að vísa bæri stefnendum á brott frá Íslandi og um endurkomubann þeirra inn á Schengensvæðið í tvö ár. Hinn 4. desember 2019 var stefnendum og syni þeirra fylgt úr landi.

Stefnendur krefjast þess að úrskurður kærunefndar útlendingamála frá 14. október 2019 verði felldur úr gildi og einnig að viðurkennt verði með dómi að Útlendingastofnun hafi verið óheimilt að brottvísa synir þeirra, C, sem fæddist á Íslandi hinn 16. janúar 2019.

Er á því byggt af hálfu stefnenda að við meðferð málsins hafi verið brotið gegn málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttar. Í fyrsta lagi hafi málsmeðferðartíminn farið í bága við málshraðareglu 9. gr. stjórnsýslulaga. Í öðru lagi hafi rannsókn og rökstuðningi málsins verið ábótavant. Í þriðja lagi hafi ákvörðun um að vísa þeim af landi brott farið í bága við 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016. Í fjórða lagi fari þær breytingar sem gerðar voru á 6. gr. laga nr. 80/2018, í bága við lög nr. 19/2013 um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins og að þjóðskrá hafi ekki sinnt þeirri skyldu sinni að skrá son stefnenda í þjóðskrá, sbr. 7. gr. laga nr. 80/2002. Þá er á því byggt að brottvísun drengsins hinn 4. desember 2019 hafi verið ólögmæt þar sem engin formleg ákvörðun hafi legið fyrir um brottvísun hans, heldur aðeins um foreldra drengsins.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnenda og mótmælir öllum málsástæðum þeirra.

Stefnendur sneru aftur til Íslands 8. nóvember 2018, eftir að þeim hafði verið fylgt af stoðdeild Ríkislögreglustjóra til Georgíu þann 9. júlí 2018. Þegar þau komu var stefnandi, B, barnshafandi. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 26. nóvember s. m., og nánari rökstuðningi sem veittur var með bréfi, dags. 29. nóvember s. m., var talið að umsókn þeirra væri bersýnilega tilgangslaus, þau væru ekki flóttamenn, og var þeim synjað um alþjóðlega vernd á Íslandi með vísan til 37. gr. útlendingalaga nr. 80/2016 og um dvalarleyfi á grundvelli 73. gr. laganna. Þá var þeim synjað um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða skv. 74. gr. laganna. Í ljósi þungunar B var ákveðið að brottvísun færi ekki fram fyrr en sjö dögum eftir að heilbrigðisyfirvöld á Íslandi hefðu gefið út heimild til stefnenda til að ferðast eftir fæðingu barnsins.

Hinn 11. apríl 2019 óskuðu stefnendur eftir því við Útlendingastofnun að mál þeirra yrði endurupptekið og með ákvörðun stofnunarinnar 8. maí 2019, var þeirri beiðni hafnað. Þeirri ákvörðun var skotið til kærunefndar útlendingamála 10. maí 2019 og með úrskurði 6. júní 2019, var staðfest niðurstaða Útlendingastofnunar.

Í ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 28. maí 2019, til stefnanda, A, var stefnendum vísað úr landi, á grundvelli a-liðar 2. mgr. 98. gr. laga nr. 80/2016 og ákveðið endurkomubann þeirra til Íslands í tvö ár þar sem stefnendur hefðu ekki yfirgefið landið í samræmi við ákvörðun Útlendingastofnunar 26. nóvember 2018 og neitað að framfylgja fyrirmælum stofnunarinnar svo hægt væri að flytja drenginn og fjölskylduna til heimalands.

Með úrskurði uppkveðnum 11. júlí 2019, var ákvörðun Útlendingastofnunar felld úr gildi, þar sem gögn málsins höfðu ekki borið með sér að stefnanda, B, hefði verið veitt sérstök heimild heilbrigðisyfirvalda til að ferðast eftir fæðingu barnsins og því ekki forsendur til að líta svo á að frestur sem stefnendum hefði verið gefinn til að yfirgefa landið væri liðinn. Í framhaldinu voru stefnendur kölluð til viðtals hjá Útlendingastofnun 26. júlí 2019 og þeim tilkynnt að vottorð hefði borist um að konan og barnið hefðu heimild til að ferðast. Var þeim tilkynnt að þau hefðu 7 daga til að yfirgefa landið frá þeim degi sem viðtalið fór fram, ella yrði tekin ákvörðun um brottvísun og endurkomubann. Stefnendur yfirgáfu ekki landið innan tilskilins frests og 27. ágúst 2019 tók Útlendingastofnun ákvörðun um brottvísun þeirra til Georgíu og endurkomubann inn á Schengensvæðið til tveggja ára. Stefnendur kærðu þá ákvörðun til kærunefndar útlendingamála og með úrskurði nefndarinnar 14. október 2019 var ákvörðunin staðfest. Samkvæmt gögnum málsins höfðu stefnendur hafnað myndatöku af syni þeirra svo að hægt væri að gefa út ferðaskilríki fyrir barnið þannig að flutningur þeirra til Georgíu gæti farið fram. Voru íslensk stjórnvöld í töluverðum samskiptum við stjórnvöld í Georgíu vegna þessa en í byrjun desember 2019 var fjölskyldunni fylgt til Georgíu.

Með vísan til þeirrar málsmeðferðar sem hér hefur verið lýst er ljóst að mál stefnenda var í samfelldri meðferð hjá Útlendingastofnun frá því að stefnendur komu til Íslands í síðara skiptið hinn 8. nóvember 2018 og þar til þeim var fylgt úr landi hinn 4. desember 2019. Á grundvelli 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016, var ákveðið að fresta brottvísun þeirra, vegna þungunar stefnanda, B, þar til heilbrigðisyfirvöld hefðu mælt fyrir um heimild hennar og barnsins til að ferðast. Það vottorð lá fyrst fyrir hinn 11. júlí 2019. Þar sem þau yfirgáfu ekki landið innan tilskilins frests var tekin ákvörðun um brottvísun þeirra. Af framangreindu er ljóst að brottvísun stefnenda tafðist vegna þungunar stefnanda, B, og vegna þess að þau neituðu að yfirgefa landið eftir að ferðaheimild lá fyrir en einnig vegna þess að stefnendur stóðu í vegi fyrir því að unnt væri að útbúa ferðaskilríki fyrir barnið. Að virtum framangreindum atvikum málsins er hafnað þeirri málsástæðu stefnenda að meðferð málsins hafi farið í bága við málshraðareglu 9. gr. stjórnsýslulaga. Telur dómurinn að sá tími sem málið tók eigi sér eðlilegar skýringar. Þá verður að líta til þess að stefnendur nýttu sér lögbundinn rétt til að bera ákvarðanir Útlendingastofnunar í máli þeirra undir kærunefnd útlendingamála. Að öllu virtu telur dómurinn að ákvörðun í máli stefnenda hafi verið tekin svo fljótt sem verða mátti.

Stefnendur byggja einnig á því að rannsókn og rökstuðningi í máli þeirra hafi verið ábótavant. Samkvæmt gögnum málsins lagði Útlendingastofnun til grundvallar mati sínum á aðstæðum stefnenda, að stefnandi, B, hafði misst barn á meðgöngu sem jarðsett væri hér á landi, en einnig var litið til þess að hún var barnshafandi þegar hún kom til landsins í nóvember 2018, og fæddi son sinn, C, tveimur mánuðum síðar eða hinn 16. janúar 2019. Af þeim sökum var ákvörðun um brottvísun frestað og allt þar til fyrir lá vottorð heilbrigðisyfirvalda um heimild móður og barns til að ferðast hinn 11. júlí 2019. Einnig var lagt mat á tengsl stefnenda við landið og hvort brottvísun fæli í sér ósanngjarna ráðstöfun í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016. Þá var lagt mat á það hvort brottvísun myndi skerða hagsmuni þeirra til fjölskyldu- og einkalífs, sbr. 8. gr. mannréttindasáttamála Evrópu. Að þessu virtu verður ekki fallist með stefnendum að rannsókn málsins hafi verið ófullnægjandi áður en ákvörðun var tekin eða rökstuðningi hafi verið ábótavant. Telur dómurinn þvert á móti að fullnægjandi gögn og upplýsingar hafi legið fyrir þegar lagt var mat á aðstæður stefnenda áður en Útlendingastofnun tók ákvörðun í máli þeirra og kærunefnd útlendingamála kvað upp úrskurð sinn hinn 14. október 2019.

Stefnandi byggir einnig á því að við meðferð málsins hafi ekki verið tekið tillit til viðkvæmrar stöðu þeirra og að með því hafi verið skert réttindi sem mælt sé fyrir um í 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

Í úrskurði kærunefndar útlendingamála er á það fallist að hindrun á aðgengi að gröf barns geti falið í sér takmörkun á rétti til fjölskyldu- og einkalífs í skilningi 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. einnig 71. gr. stjórnarskrárinnar. En í ljósi þess að brottvísun stefnenda væri tímabundin ráðstöfun og þar sem vægari úrræði en brottvísun kæmi ekki til greina m. t. t. réttar ríkja til að stjórna aðgengi erlendra ríkisborgara að landsvæði sínu og dvöl þar, væri brottvísun heimil með vísan til 2. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar.

Fram er komið að endurkomubann stefnenda samkvæmt úrskurði kærunefndar útlendingamála er til tveggja ára talið frá og með 4. desember 2019 og felur því í sér tímabundna takmörkun á möguleikum stefnenda að koma til landsins og vitja leiðis barns þeirra. Fram er komið að stefnendur höfðu dvalist ólöglega hér á landi í tvígang og ekki yfirgefið landið sjálfviljug innan veittra fresta, og ber íslenskum stjórnvöldum þegar þannig háttar til að vísa þeim úr landinu, sbr. a-lið 2. mgr. 98. gr. laga nr. 80/2016. Þegar endurkomubanni þeirra lýkur eiga þau þann kost að koma til landsins á grundvelli 49. gr. laganna, sem mælir fyrir um dvöl án dvalaleyfis á grundvelli vegabréfsáritunar.

Með vísan til framangreinds verður ekki talið að með því að fallast á brottvísun stefnenda hafi orðið rof á fjölskyldulífi í skilningi 8. gr. mannréttindasáttmálans og 71. gr. stjórnarskrárinnar eða að brottvísun sé ósanngjörn í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016 gagnvart stefnendum. Er málsástæðu stefnenda um að ekki hafi verið tekið tillit til viðkvæmrar stöðu þeirra og með því skert réttindi þeirra sem varin eru af 71. gr. stjórnarkrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu því hafnað.

Stefnendur byggja einnig á því að 1. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016, standi í vegi fyrir brottvísun þeirra þar sem sonur þeirra sem fæddist hér á landi hafi í skilningi ákvæðisins átt óslitna fasta búsetu hér á landi frá fæðingu, auk þess sem hann hafi ekki átt aðild að brottvísunarmálunum sem hafi beinst að stefnendum en ekki barninu.

Fyrir liggur að stefnendur hafa ekki fengið leyfi til dvalar hér á landi og að þeim hefur verið vísað úr landi. Þau hafa ekki haft lögmæta búsetu hér á landi hvorki fyrir né eftir að sonur þeirra fæddist í janúar 2019 og hafa ekki uppfyllt skilyrði til þess að fá skráð lögheimili hér álandi. Á meðan þau dvöldust hér á landi voru þau skráð í Þjóðskrá Íslands með lögheimili á ótilgreindum stað erlendis.

Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 80/2018 um lögheimili og aðsetur hefur barn yngra en 18 ára sama lögheimili og foreldrar þess ef þeir eru í hjúskap eða skráðri sambúð. Með vísan til þessa ákvæðis getur barnið ekki átt sjálfstæðan rétt til lögheimilisskráningar hér á landi óháð stöðu foreldra þess. Þá getur barnið ekki heldur átt sjálfstæðan rétt á grundvelli 1. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016, óháð stöðu foreldranna heldur leiðir réttarstaða barnsins af stöðu foreldra þess. Er því hafnað þeirri málsástæðu stefnenda að ákvæðið standi í vegi fyrir brottvísun þeirra. Þá er með vísan til framangreinds hafnað málsástæðu stefnanda um að ákvæði 6. gr. laga um lögheimili fari í bága við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins. Verður að telja að það þjóni best hagsmunum barnsins að fylgja foreldrum sínum sem fara með forsjá þess. Með vísan til framangreinds er einnig hafnað kröfu stefnenda um að viðurkennt verði að brottvísun barnsins ásamt foreldrum þess hafi verið ólögmæt og að framkvæmdin hafi farið í bága við 11., 12. gr. og 13. gr. stjórnsýslulaga eða önnur viðeigandi ákvæði laganna eins og það er orðað í stefnu.

Með vísan til alls þess er að framan greinir er niðurstaða dómsins að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnenda í máli þessu.

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins.

L-kk-nf D-kk-nf lögmaður flutti málið af hálfu stefnenda.

G-kvk-nf S-kvk-nf A-kvk-nf lögmaður flutti málið af hálfu stefnda.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, íslenska ríkið, er sýknaður af kröfum stefnenda, A og B.

Málskostnaður fellur niður.

R-kvk-nf S-kvk-nf (sign.)