E-5536/2010

Mál þetta, sem höfðað var 7. september 2010, var dómtekið 30. maí sl.

Stefnandi er Drómi hf., kt. 000000-0000, Lágmúla 6, Reykjavík.

Stefndu eru Fasteignasölusérleyfi ehf., kt. 000000-0000, Skútuvogi 11a, Reykjavík og G-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf, kt. 000000-0000, Laugateigi 8, Reykjavík.

Af hálfu stefnanda hefur verið fallið frá dómkröfum á hendur stefnda G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru að stefndi, Fasteignasölusérleyfi ehf., verði dæmdur til greiðslu skuldar að fjárhæð 3.750.000 kr. ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þingfestingardegi 16. september 2010. Krafist er vaxtareiknings í samræmi við 12. gr. vaxtalaga. Þá er krafist málskostnaðar að skaðlausu.

Stefndi, Fasteignasölusérleyfi ehf., krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Þá er krafist málskostnaðar að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Til vara er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndi, G-kk-nf S-kk-nf H-kk-nf, gerir kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda.

I

Stefnandi lýsir víxli þeim sem skuldin byggist á þannig: Skuld sú sem um ræðir er samkvæmt víxli að fjárhæð 3.750.000 kr. útgefnum í Reykjavík hinn 25.6.2010 af stefndu G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf og samþykktum af stefnda Fasteignasölusérleyfi ehf. til greiðslu hinn 9.7.2010 í Arion banka hf., Reykjavík. Afsögn er óþörf.

Í málavaxtalýsingu stefndu kemur fram að stefndi Fasteignasölusérleyfi ehf. hafi þann 27. september 2006 tekið 15.000.000 kr. að láni hjá Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis (SPRON), Ármúla 13a. Lánið hafi verið gengistryggt og hafi hluthafar í lántaka gengist í pro rata (4x 3.750.000 kr.) sjálfskuldarábyrgð fyrir skaðlausri greiðslu lántaka á skuldinni. Lánið hafi verið með 36 mánaðarlegum gjalddögum þar af 12 vaxtagjalddögum. Lokagjalddagi lánsins hafi verið hinn 1.10.2010 en heimilt hafi verið að framlengja lánið a.m.k. einu sinni til tveggja ára ef samkomulag næðist um kjör lánsins. Lánið hafi verið veitt til endurfjármögnunar á yfirdrætti félagsins ásamt viðbótarfjármögnun. Láni þessu hafi tvisvar verið framlengt.

Til frekari tryggingar skuldinni hafi verið gefnir út fjórir víxlar hver að fjárhæð 3.750.000 kr. samþykktir til greiðslu af stefnda Fasteignasölusérleyfi ehf. en útgefnir af hluthöfum í fyrirtækinu. Undirritað hafi verið sérstakt samkomulag um notkun og útfyllingu víxlanna sem allir hafi átt að greiðast í Sparisjóði Reykjavíkur. Þessir víxlar virðist hafa verið gerðir í hvert skipti sem að láninu var framlengt.

Nú sé uppi ágreiningur um skuld þessa m.a. lögmæti lánasamningsins og hafi kröfuhafinn, sem nú sé tilgreindur sem stefnandi Drómi hf,. því ákveðið að stefna víxlinum. Víxillinn hafi verið útfylltur hvað varðar útgáfudag og gjalddaga, þ.e. þann 25.6.2010 og 9.7.2010 og greiðslustað hans breytt úr Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis í Arion banka hf. Breyting þessi sé ekki gerð af útgefanda eða samþykkjanda víxilsins en á víxli þeim sem um ræði í máli þessu hafi einhver, líklega starfsmaður stefnanda, sett upphafsstafi sína við breytinguna. Samhliða þessu máli séu höfðuð 3 önnur víxilmál á hendur hinum hluthöfum stefnda Fasteignasölusérleyfis ehf. Mál þessi séu að öllu leyti samsvarandi og eigi stefndu ljósrit af víxlunum áður en þeir voru afhentir til kröfuhafans SPRON. Megi því öruggt ætla að greiðslustaður allra víxlanna hafi í upphafi verið SPRON en honum verið breytt í Arion banka hf. í tilefni málssóknar þessarar.

Fyrir liggur að með ákvörðun þann 21. mars 2009 vék Fjármálaeftirlitið stjórn SPRON frá og skipaði skilanefnd yfir sparisjóðinn. Samkvæmt ákvörðuninni skyldi stofnað sérstakt hlutafélag í eigu SPRON sem tæki við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingaréttindum. Við gildistöku laga nr. 44/2009 varð skilanefndin að bráðabirgðastjórn SPRON og tók bráðabirgðastjórnin við heimildum stjórnar. Á grundvelli framangreindrar ákvörðunar stofnaði bráðabirgðastjórn SPRON hlutafélag, Dróma hf., stefnanda í máli þessu, í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf. og að 99,75% hluta en Mýrarhlíðar ehf. að 0,25% hluta, sem tekur við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingarréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum SPRON, sbr. yfirlýsingu dags. 26. maí 2009 um aðilaskipti að kröfuréttindum í eigu Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf. til Dróma hf.

Þann 23. júní 2009 skipaði héraðsdómur Reykjavíkur SPRON slitastjórn, sbr. 101. gr. laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002.

II

Stefnandi, sem kveður innheimtutilraunir engan árangur hafa borið, höfðar málið á grundvelli víxillaga nr. 93/1933 og rekur það samkvæmt þeim og 17. kafla laga nr. 91/1991. Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við reglur III. kafla laga nr. 38/2001. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, en kröfu um virðisaukaskatt reisir hann á lögum nr. 50/1988. Stefnandi kveðst ekki vera virðisaukaskattskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefndu.

III

Sýknukrafa stefnda er byggð á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafan byggist á því að stefndi telur stefnanda ekki lögmætan eiganda þeirrar kröfu sem hann krefst greiðslu á. Þann 21. mars 2009 hafi Fjármálaeftirlitið (FME) tekið ákvörðun um ráðstöfun eigna og skulda lánveitanda. Í 4. tl. ákvörðunarinnar komi fram að stofna skuli sérstakt hlutafélag „í eigu SPRON sem tekur við öllum eignum félagsins og jafnframt við öllum tryggingaréttindum“.

Í tilkynningu um yfirfærslu eigna SPRON til stefnanda, komi fram að framangreind ákvörðun FME hafi verið virt að vettugi. Stefnandi, hið sérstaka hlutafélag, sem hafi samkvæmt ákvörðun FME átt að vera í eigu SPRON, sé ekki aðeins í eigu SPRON heldur einnig í eigu félagsins Mýrarhlíðar ehf. Ekkert í ákvörðun FME hafi heimilað bráðabirgðastjórn SPRON að yfirfæra kröfur úr félaginu, eða dótturfélögum, til félags í eigu SPRON og Mýrarhlíðar ehf. eða annars aðila. Ákvörðunin hafi einungis heimilað yfirfærslu krafna til sérstaks hlutafélags í eigu SPRON.

Bráðabirgðastjórn SPRON hafi því ekki haft heimild til að yfirfæra kröfur á hendur stefndu inn í Dróma hf., stefnanda málsins, sem þar af leiðandi hafi ekki heimild til að krefja stefndu um greiðslu og því síður beri stefndu að greiða stefnanda vegna krafna sem virðast hafa verið yfirfærðar í andstöðu við fyrirmæli FME.

Samkvæmt framansögðu sé stefnandi ekki rétt kominn að aðild í málinu og verði þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Kröfum um dráttarvexti og málskostnað sé sérstaklega mótmælt með vísan til 5. gr. vaxtalaganna nr. 38/2001 og 45. gr. víxillaganna. Sömu rök leiði til þess að stefnandi geti ekki átt rétt á innheimtuþóknun eða málskostnaði vegna málsins, með því að víxillinn hafi ekki verið sýndur og innheimtur með venjulegum hætti, eins og víxillög geri ráð fyrir, eða að ákvæðum innheimtulaga hafi verið fylgt.

Krafan um málskostnað sé studd við 130. gr. og 131. gr. laga nr. 91/1991.

IV

Stefndu byggja sýknukröfu sína á aðildarskorti stefnanda, þ.e. að stefnandi sé ekki lögmætur eigandi hinnar umstefndu víxilkröfu.

Fyrir liggur að þann 21. mars 2009 tók Fjármálaeftirlitið ákvörðun um ráðstöfun eigna og skulda Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf. Í 4. tl. ákvörðunarinnar kemur fram að stofnað verði sérstakt hlutafélag í eigu SPRON sem taki við öllum eignum félagsins og jafnframt við öllum tryggingaréttindum, þ.m.t. öllum veðréttindum, ábyrgðum og öðrum sambærilegum réttindum sem tengjast kröfum SPRON.

Samkvæmt 6. tl. framangreindrar ákvörðunar var skilanefnd SPRON falið að hrinda ákvörðuninni í framkvæmd. Við gildistöku laga nr. 44/2009 varð skilanefndin að bráðabirgðastjórn SPRON og tók bráðabirgðastjórnin við heimildum stjórnar.

Á grundvelli ákvörðunarinnar stofnaði bráðabirgðastjórn SPRON hlutafélagið Dróma hf., stefnanda í máli þessu, sem er í eigu SPRON að 99,75% hlutum en Mýrarhlíðar ehf. að 0,25% hlutum.

Með yfirlýsingu, dagsettri 26. maí 2009, framseldi síðan bráðabirgðastjórn SPRON, með vísan til 6. tl. ákvörðunar FME, Dróma hf. allar eignir SPRON.

Fram kemur í gögnum málsins að Mýrarhlíð ehf., Lágmúla 6, Reykjavík hafi verið stofnað af Lækjarhlíð ehf., sama stað.

Þá liggur fyrir að sömu aðilar voru í stjórn SPRON, stjórn Dróma hf. og stjórn Mýrarhlíðar ehf. við yfirfærslu eigna Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis ehf. til Dróma hf. Þá liggur fyrir að þeir aðilar sem skipa slitastjórn SPRON eru núverandi stjórnarmenn í Dróma hf. og Mýrarhlíð ehf.

Stefndu byggja á því að með því að Drómi hf. sé ekki einungis í eigu SPRON, heldur einnig Mýrarhlíðar ehf., hafi verið brotið gegn ákvörðun FME frá 21. mars 2009 um að stofnað skyldi sérstakt hlutafélag í eigu SPRON sem tæki við öllum eignum félagsins og jafnframt öllum tryggingaréttindum.

Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög skulu stofnendur hlutafélaga vera tveir hið fæsta. Var slitastjórn SPRON samkvæmt því ómögulegt að framfylgja ákvörðun FME í samræmi við orða hennar hljóðan og stofna hlutafélag sem einvörðungu væri í eigu SPRON.

Samkvæmt því, og þar sem stofnun stefnanda er lögum samkvæmt, verður ekki fallist á að stefndu geti byggt á því að stefnandi geti ekki átt aðild að máli þessu. Samkvæmt því, og þar sem óumdeilt er að Drómi hf. er kominn að víxlinum, sem framseldur var eyðuframsali, fyrir framsal frá bráðabirgðastjórn SPRON verður ekki fallist á að stefndu geti byggt á að stefnandi sé ekki lögmætur eigandi hinnar umstefndu víxilkröfu.

Samkvæmt framanröktu verður stefndi, Fasteignasölusérleyfi ehf., dæmdur til að greiða stefnanda stefnufjárhæð málsins, 3.750.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. september 2010.

Í 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er kveðið á um að ef vaxtatímabil er lengra en tólf mánuðir án þess að vextir séu greiddir skal leggja þá við höfuðstól og reikna nýja vexti af samanlagðri fjárhæð. Því er óþarft að kveða á um höfuðstólsfærslu vaxta á tólf mánaða fresti í dómsorði.

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ber að dæma stefnda Fasteignasölusérleyfi ehf. til að greiða stefnanda málskostnað. Við ákvörðun málskostnaðar þykir rétt að taka mið af því að samhliða máli þessu eru rekin þrjú önnur mál til greiðslu víxla að sömu fjárhæð, en víxlarnir eru allir útgefnir til tryggingar sömu skuldinni og samþykktir til greiðslu af stefnda, Fasteignasölusérleyfi ehf., en útgefendur eru hluthafar í fyrirtækinu.

Í máli nr. E-5534/2010: Drómi hf. gegn Fasteignasölusérleyfi ehf. og Þ-kvk-þgf G-kvk-þgf, sem lauk með dómi uppkveðnum hinn 17. mars 2011, var stefndi, Fasteignasölusérleyfi ehf., dæmdur til að greiða stefnanda, Dróma hf., 350.000 krónur í málskostnað. Að því virtu þykir málskostnaður til handa stefnanda, Dróma hf., úr hendi stefnda, Fasteignasölusérleyfi ehf., nú hæfilega ákvarðaður 100.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Þá verður stefnandi eftir niðurstöðu málsins dæmdur til að greiða stefnda, G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf, málskostnað. Þar sem varnir stefndu eru efnislega hinar sömu í öllum málunum og greinargerð þeirra sameiginleg þykir málskostnaður til handa stefnda, G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf, hæfilega ákveðinn 70.000 krónur.

Þ-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Fasteignasölusérleyfi ehf., greiði stefnanda, Dróma hf., 3.750.000 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá 16. september 2010 til greiðsludags.

Stefndi, Fasteignasölusérleyfi ehf., greiði stefnanda 100.000 krónur í málskostnað.

Stefnandi greiði stefnda, G-kk-þgf S-kk-þgf H-kk-þgf, 70.000 krónur í málskostnað.

Þ-kvk-nf E-kvk-nf