S-2580/2019

Mál þetta var dómtekið 2. október 2019 en það var höfðað með ákæru lögreglu-stjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 11. júní sama ár, á hendur F-kk-þgf D-kk-þgf H-kk-þgf, kt. [...], búsettum í [...], fyrir eftirtalin brot:

I.

Nytjastuld og umferðarlagabrot, með því að hafa mánudaginn 10. maí 2017 tekið bifreiðina [...]í heimildarleysi þar sem hún stóð í bifreiðastæði við [...], Reykjavík, og ekið henni sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis og ávana- og fíkniefna (í blóði mældist vínandi 1,23‰ og tetrahýdró-kannabínól 2,8 ng/ml) austur Bogatanga í Mosfellsbæ með þeim afleiðingum að bif-reiðin hafnaði utan vegar.

Mál nr. 007-2017-25361

Telst þetta varða við 1. mgr. 259. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 1., sbr. 3. mgr., 45. gr., 1., sbr. 2. mgr., 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50/1987.

II.

Umferðarlagabrot, með því að hafa:

1. Mánudaginn 31. júlí 2017 ekið bifreiðinni [...], sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist amfetamín 80 ng/ml), vestur Reykjanesbraut í Reykjanesbæ þar sem lögregla stöðvaði aksturinn á móts við Vogastapa.

Mál nr. 008-2017-11491

Telst þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., laga nr. 50/1987.

2. Mánudaginn 25. júní 2018 ekið bifreiðinni [...], sviptur ökurétti, suður Eyra-veg, Árborg, uns lögregla stöðvaði aksturinn við Kaffi Selfoss.

Mál nr. 318-2018-5772

Telst þetta varða við 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., laga nr. 50/1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostn-aðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993 og 18. gr. laga nr. 66/2006.

Ákærði krefst vægustu refsingar sem lög leyfa og hæfilegrar þóknunar til skipaðs verjanda.

Við meðferð málsins féll ákæruvaldið frá ákæru varðandi nytjastuld samkvæmt ákærulið I.

Ákærði hefur með skriflegri yfirlýsingu fyrir dómi, sem samrýmist málatilbúnaði skipaðs verjanda, játað skýlaust þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæru, að teknu tilliti til framangreindrar breytingar á ákærulið I. Játningin er studd sakargögnum. Að þessu virtu eru efni til að leggja dóm á málið samkvæmt 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Það að ákærði hafi ekki í eigin persónu komið fyrir þann dómara sem dæmir í málinu þykir ekki girða fyrir fyrr-greinda málsmeðferð, eins og hér stendur á, sbr. til hliðsjónar Hæstaréttarmál nr.

235/2007 og 334/2012. Samkvæmt því sem að framan greinir verður ákærði sak-felldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæru, að teknu tilliti til framangreindrar breytingará ákæru, og eru brotin rétt færð til refsiákvæða.

Samkvæmt sakavottorði, dags. 4. júní 2019, nær sakaferill ákærða aftur til ársins 2012. Ákærði var með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. febrúar 2019, sem er undir áfrýjun, sakfelldur fyrir brot gegn 209. gr. og 233. gr. b í almennumhegningarlögumnr. 19/1940, sbr. síðari breytingar, sem voru framin á árinu 2016, og gert að sæta fangelsi í sex mánuði. Þ ar af var fullnustu fjögurra mánaða refsingarinnar frestað skil-orðsbundið í tvö ár. Refsingin var hegningarauki við tvær refsiákvarðanir á árinu 2017 og eina á árinu 2016. Nánar tiltekið var ákærði með dómi Héraðsdóms Reykjaness frá 12. júlí 2017, sem var birtur í Lögbirtingablaði 3. apríl 2019, sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr., 231. gr., 232. gr. og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga og gert að sæta átján mánaða fangelsi. Þ ar af var fullnustu sautján mánaða refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár frá birtingu dómsins að telja. Með dóminum var skil-orðsbundinn hluti dóms Héraðsdóms Suðurlands frá 25. apríl 2017 dæmdur upp en í þeim dómi var ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 37. gr., 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a, og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, og gert að sæta fangelsi í tíu mánuði. Þ ar af var fullnustu níu mánaða af refsingunni frestað skilorðsbundið í tvö ár, auk þess sem ákærði var sviptur ökurétti ævilangt. Dómurinn var birtur 9. maí 2017. Með dómi þessum var skilorðsbundinn hluti dóms Héraðsdóms Suðurlands frá 5. febrúar 2016 dæmdur upp þar sem ákærði var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr., 1. mgr. 217. gr., 1. mgr. 232. gr. og 1. mgr. 232. gr., sbr. 20. gr., almennra hegn-ingarlaga, og 1. mgr., sbr. 2. mgr., 45. gr. a í umferðarlögum, og gert að sæta tólf mánaða fangelsi, en fullnustu níu mánaða af refsingunni frestað skilorðsbundið í tvö ár, auk þess sem ákærða var gert að greiða sekt til ríkissjóðs að fjárhæð 270.000 krónur og hann var sviptur ökurétti í tvö ár. Dómurinn var hegningarauki við dóm Héraðs-dóms Suðurlands 18. júní 2014 þar sem ákærði var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr., 231. gr. og 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga og honum gert að sæta fangelsi í einn mánuð. Þá var sá dómur einnig hegningarauki við dóm Héraðsdóms Suðurlands 2. apríl 2014 þar sem ákærði var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr., 1. mgr. 232. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga og 1. mgr., sbr. 2. mgr., 45. gr. a í umferðarlögum, og gert að sæta fangelsi í fimm mánuði, en fullnustu þriggja mánaða af refsingunni var frestað skilorðsbundið í tvö ár, auk þess sem ákærða var gert að greiða sekt til ríkissjóðs að fjárhæð 70.000 krónur og sæta sviptingu ökuréttar í þrjá mánuði. Þessu til viðbótar var ákærði með dómi Héraðsdóms Reykjaness 7. júní 2012 sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 6. gr., 1. mgr. 8. gr. og 44. gr. a í umferðar-l ögumo. fl. og gert að greiða sekt til ríkissjóðs að fjárhæð 200.000 krónur.

Við refsiákvörðun í máli þessu þarf að líta til ríkjandi dómvenju, nánar tiltekið þess að óskilorðsbundið fangelsi er að jafnaði dæmt vegna ítrekaðra brota gegn 45. gr. og 45. gr. a í umferðarlögum nr. 50/1987, við aðra ítrekun (3. brot) og síðari ítrekanir eftir það, að uppfylltum öðrum skilyrðum, sbr. 61. og 71. gr. almennra hegn-ingarlaga. Í meginatriðum á hið sama við um ítrekuð eða endurtekin brot gegn 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga, að því er varðar akstur sviptur ökurétti. Í máli þessu háttar svo til að ákærði hefur með háttsemi sinni dagana 10. maí 2017 og 31. júlí sama ár, sbr. ákæruliði I og II/1, í eitt skipti brotið gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr., og í tvö skipti brotið gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr., 45. gr. a í umferðarlögum, og ber að fara með brot þessi sem þriðju ítrekun (4. brot) varðandi vímu aksturs brot, sbr. fyrrgreinda héraðs-dóma 2. apríl 2014, 5. febrúar 2016 og 25. apríl 2017. Þessu til viðbótar hefur ákærði í fyrrgreind skipti og með háttsemi 25. júní 2018, sbr. ákærulið II/2, í þrjú skipti brotið gegn 1. mgr. 48. gr. sömu laga, og ber að fara með þessi sviptingarakstursbrot sem fyrstu ítrekun (2. brot), sbr. héraðsdóminn frá 25. apríl 2017. Þá ber einnig við ákvörðun refsingar, eins og hér stendur á, að líta til sjónarmiða um brotasamsteypu (l. concursus), sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga. Er þannig ljóst, miðað við framan-greinda dómvenju o. fl., að hinn almenni útgangspunktur við refsingu ákærða vegna framangreindra brota er óskilorðsbundin refsing. Frávik frá dómvenjunni geta átt við þegar sérstaklega stendur á. Þessu til viðbótar getur sú staða verið uppi í málum af þessum toga að við refsiákvörðun verði að taka upp eldri skilorðsdóm og ákveða refs-ingu í einu lagi, sbr. 60. og 77. gr. sömu laga. Þegar sú staða er uppi verður ekki útilokað að blandaður skilorðsdómur geti átt við þegar sérstaklega stendur á, sbr. dóm Hæstaréttar nr. 692/2015. Þá getur hið sama átt við ef um er að ræða hegningarauka við skilorðsdóm. Þegar sú staða er uppi hefur almennt verið við það miðað, og leiðir það af 60. gr. og 78. gr. laganna, að eldri skilorðsdómur verði tekinn upp og refsing ákveðin í einu lagi, sbr. til hliðsjónar fyrrgreindan Hæstaréttardóm nr. 692/2015 og dóm Landsréttar nr. 19/2018. Refsing er þá ákvörðuð sem samsvari þeirri þyngingu refsingar sem kynni að hafa orðið ef brotið hefði verið dæmt með fyrri dómi, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Lög girða hins vegar fyrir það að sami maður eigi yfir sér tvo skilorðsdóma í senn, sbr. og fyrrgreindan dóm Landsréttar.

Hér er sú staða uppi í máli ákærða að refsing sem honum var gert að sæta sam-kvæmt dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. febrúar 2019, sem er undir áfrýjun, sbr. Landsréttarmál nr. 218/2019, var ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga við eldri dóma ákærða frá 12. júlí 2017, 25. apríl sama ár og 5. febrúar 2016. Hegningaraukaáhrif miðast almennt við uppkvaðningu dóms, sbr. Hæstaréttarmál nr. 361/2011. Í stað þess að taka upp skilorðsbundna hluta fyrrgreinds dóms Héraðsdóms Reykjaness frá 12. júlí 2017 og ákveða refsingu í einu lagi sem hæfilega viðbót samkvæmt 60. og 78. gr. sömu laga var farin sú leið með dóminum 19. febrúar 2019 að hrófla ekki við hinum eldri dómi en dæma þess í stað nýjan bland-aðan skilorðsdóm með hæfilegri viðbótar refs ingu, sbr. 78. gr. laganna. Saman virðast dómarnir mynda leyfilegt hámark samþættrar óskilorðs- og skilorðsbundinnar refs-ingar, einsog málin hefðu verið dæmd saman, sbr. 1. mgr. 57. gr. a í almennumhegn-ingarlögum, sbr. 9. gr. laga nr. 101/1976 og 12. gr. laga nr. 82/1998.

Leiðir allt framangreint til þess að við úrlausn málsins þarf að taka til sérstakrar athugunar skilorðsbundna hluta dómsins frá 12. júlí 2017. Upphaf tveggja ára skil-orðstíma þess dóms var samkvæmt dómsorði, sbr. 2. málsl. 2. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga, miðað við dómsbirtingu en ekki dómsuppsögu. Fyrir liggur að dómur-inn var birtur fyrir ákærða 3. apríl 2019, eins og áður greinir. Rannsókn gegn ákærða, sem sakborningi, hófst 31. júlí 2017 á broti samkvæmt ákærulið II/1. Rannsókn hófst 12. mars 2018 á broti samkvæmt ákærulið I. Þá hófst rannsókn 25. júní sama ár að því er varðar brot samkvæmt ákærulið II/2. Að þessu virtu hófst rannsókn mála vegna fyrrgreindra brota fyrir upphaf fyrrgreinds skilorðstíma. Var því ekki, eins og hér stendur á, um að ræða rof á almennu skilorði í skilningi 1. málsl. 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga, að því er varðar ákæruliði II/1– 2. Brot samkvæmt ákærulið I var hins vegar framið fyrir uppsögu dómsins og er því um að ræða hegningarauka við þann dóm þegar kemur að refsiákvörðun, sbr. 60. og 78. gr. almennra hegningar-laga. Að því virtu verður ekki hjá því komist að taka upp skilorðsbundna hluta dóms-ins frá 12. júlí 2017 og dæma refsingu í einu lagi fyrir brotin, sbr. fyrrgreindar viður-lagareglur og 77. gr. almennra hegningarlaga. Þá er eins og hér stendur á ekki unnt að hrófla við dóminum frá 19. febrúar 2019 þar sem hann er undir áfrýjun en hins vegar verður tekið tillit til dómsins við refsiákvörðun, sbr. 78. gr. fyrrgreindra laga. Saka-ferill ákærða hefur áhrif til refsiþyngingar, sbr. 5. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegn-ingarlaga. Ákærða til málsbóta verður litið til þess að hann hefur skýlaust játað sök, sbr. 8. tölul. 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Meðferð máls þessa hefur dregist hjá lögreglu og ákæruvaldi og gengur það gegn málshraðareglu 2. málsl. 3. mgr. 18. gr. og 2. málsl. 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 og verður litið til þess við ákvörðun refsingar. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í átján mánuði.

Með vísan til 101. og 102. gr. umferðarlaga ber að árétta ævilanga sviptingu öku-réttar ákærða.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, D-kk-ef R-kk-ef lög-manns, sem ræðst af framlagðri tímaskýrslu, 455.576 krónur að meðtöldum virðis-aukaskatti, og telst til sakarkostnaðar. Þá greiði ákærði 266.668 krónur í annan sakar-kostnað samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, F-kk-nf D-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í átján mánuði.

Áréttuð er ævilöng svipting ökuréttar ákærða.

Ákærði greiði málsvarnarþóknun skipaðs verjanda síns, D-kk-ef R-kk-ef lög-manns, 455.576 krónur, og 266.668 krónur í annan sakarkostnað.

D-kk-nf K-kk-nf