E-4209/2015

Mál þetta, sem dómtekið var hinn 24. janúar sl., var höfðað fyrir dómþinginu af J-kk-þgf og Salvari fasteignafélagi ehf., á hendur H-kk-þgf G-kk-þgf H-kk-þgf, Snorrabraut 33, Reykjavík, M-kk-þgf S-kk-þgf, Langholtsvegi 132, Reykjavík, og Fasteignum Ingveldar ehf., Viðarrima 17, Reykjavík, með stefnu birtri fyrir stefnda M-kk-þgf 9. desember 2015 en fyrir stefnda H-kk-þgf og hinu stefnda félagi Fasteignum Ingveldar ehf. 11. desember sama ár.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær aðallega að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda 7.136.743 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 131.474 krónum frá 23. ágúst 2011 til 8. september 2011, af 978.603 krónum frá þeim degi til 14. september 2011, af 2.411.223 krónum frá þeim degi til 16. september 2011, af 5.011.312 krónum frá þeim degi til 9. mars 2012, af 5.306.467 krónum frá þeim degi til 30. apríl 2014, af 5.629.192 krónum frá þeim degi til 8. nóvember 2014, og af 7.136.743 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum stefndu að fjárhæð 97.120 krónur hinn 13. október 2011, 280.771 króna hinn 15. október 2011, 37.337 krónur hinn 12. mars 2012, 260.368 krónur hinn 7. janúar 2015, 204.817 krónur hinn 13. febrúar 2015 og 1.666.926 krónur hinn 11. mars 2015.

Til vara krefst stefnandi þess að stefndi H-kk-nf verði dæmdur til að greiða stefnanda 5.244.371 krónu ásamt dráttarvöxtum samkvæmt. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 97.120 krónum frá 23. ágúst 2011 til 8. september 2011, af 695.354 krónum frá þeim degi til 14. september 2011, af 1.753.630 krónum frá þeim degi til 16. september 2011, af 3.674.315 krónum frá þeim degi til 9. mars 2012, af 3.892.346 krónum frá þeim degi til 30. apríl 2014, af 4.130.743 krónum frá þeim degi til 8. nóvember 2014, og af 5.244.371 krónu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum stefnda að fjárhæð 97.120 krónur hinn 13. október 2011, 280.771 króna hinn 15. október 2011, 204.817 krónur hinn 13. febrúar 2015 og 1.666.926 krónur hinn 11. mars 2015.

Stefnandi krefst þess að stefndi M-kk-nf verði dæmdur til að greiða stefnanda 957.009 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 17.723 krónum frá 23. ágúst 2011 til 8. september 2011, af 126.892 krónum frá þeim degi til 14. september 2011, af 320.009 krónum frá þeim degi til 16. september 2011, af 670.500 krónum frá þeim degi til 9. mars 2012, af 710.287 krónum frá þeim degi til 30. apríl 2014, af 753.790 krónum frá þeim degi til 8. nóvember 2014, og af 957.009 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefnandi krefst þess að hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., verði dæmt til að greiða stefnanda 902.798 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 16.631 krónu frá 23. ágúst 2011 til 8. september 2011, af 156.357 krónum frá þeim degi til 14. september 2011, af 337.583 krónum frá þeim degi til 16. september 2011, af 666.495 krónum frá þeim degi til 9. mars 2012, af 703.832 krónum frá þeim degi til 30. apríl 2014, af 744.657 krónum frá þeim degi til 8. nóvember 2014, og af 902.798 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum hins stefnda félags, að fjárhæð 37.337 krónur hinn 12. mars 2012 og 260.368 krónur hinn 7. janúar 2015.

Stefnandi krefst þess í öllum tilvikum að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda óskipt dráttarvexti samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.960.772 krónum, frá 9. september 2012 til greiðsludags, 2. júní 2016.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði in solidum dæmdir til að greiða stefnanda málskostnað, en til vara að stefndu verði dæmdir hver um sig til að greiða stefnanda málskostnað.

Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnanda verði gert að greiða hinu stefnda félagi málskostnað.

Stefndi, H-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf, krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað að skaðlausu að viðbættum virðisaukaskatti.

Stefndi, M-kk-nf S-kk-nf, krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst stefndi þess að stefnanda verði gert að greiða honum málskostnað.

II

Með verksamningi, dagsettum 26. október 2010, var ákveðið að stefnandi tæki að sér fyrir stefndu að byggja hús á lóðinni að Klapparstíg 17 í Reykjavík. Samkvæmt verksamningi fólst verkið í að byggja staðsteypt þriggja hæða hús ásamt kjallara. Stefndi H-kk-nf var skráður fyrir þremur eignarhlutum í eigninni, samtals 73,87%. Stefndi M-kk-nf var skráður eigandi eins eignarhluta, alls 13,48% af eigninni. Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., var skráð eigandi að einum eignarhluta, alls 12,65% af eigninni. Samkvæmt ákvæðum verksamningsins skyldi senda reikninga til verkkaupa eins og þeir eru skilgreindir í samningnum og skyldi upphæð hvers reiknings til hvers verkkaupa vera eftir eignarhlutfalli.

Stefnandi lagði fram tilboð í verkið 25. október 2010. Tilboðið hljóðaði upp á 57.833.825 krónur. Tilboðið var lagt fram á grundvelli þeirra teikninga sem fyrir lágu á þeim tíma sem tilboðið var gert og var verkáætlun í samræmi við það. Í verksamningnum kemur fram að verkskilmáli tilboðs sé ekki tæmandi listi eða lýsing yfir það sem þurfi að gera heldur leiðbeinandi. Jafnframt segir í verksamningnum að í tilboðinu felist allt það sem þurfi til að ljúka verkinu eins og það sé skilgreint í samningnum og samkvæmt samþykktum borgaryfirvalda á verkfræði-, raf- og arkitektateikningum. Þá segir að tilboðið miðist við fast heildarverð og að engar verðbætur verði greiddar af verkkaupum, þ.e. stefndu þessa máls.

Tilgreind samningsgögn eru samþykktar teikningar, ÍST 30 og byggingarreglugerð, verklýsing og tilboð verktaka ásamt verkáætlun.

Í verksamningi aðila segir að skila eigi húsinu fullbúnu að utan að engu undanskildu nema málun á húsi að utan. Lóð eigi að skila grófjafnaðri með grús 15 cm neðar en endanlegur hæðarkóti sé á lóðinni. Að innan skuli skila húsinu í eftirfarandi ástandi:

a) Pípulögn skyldi vera fullfrágengin en án hreinlætis- og blöndunartækja.

b) Rafmagn skyldi vera fullbúið en án allra loftljósa og innlagnaefnis, töflur skyldu vera frágengnar og verkinu skilað með vinnulýsingu. Öll sameign skyldi vera fullfrágengin, t.d. útilýsing.

c) Allir innveggir og útveggir að innan skyldu tilbúnir til spörslunar.

d) Þak skyldi vera tilbúið til spörslunar að innan og fullklárað að utan.

Í verksamningnum segir enn fremur að stefnandi og undirverktakar hans séu meðvitaðir um að verkið sé ekki magnmælt og því sé alfarið á ábyrgð undir- og aðalverktaka hvort þeir hafi magntekið teikningar rétt og skoðað þær gaumgæfilega. Þá lýsi stefnandi því yfir með undirskrift sinni að hann hafi yfirfarið stimplaðar teikningar og staðfesti tilboð sitt miðað við þær teikningar, hann hafi kynnt sér aðstæður og verkstað og lýst yfir að hann sé sáttur við hvort tveggja.

Samþykktar teikningar við tilboðsgerð voru rafmagnsteikningar, dagsettar 3. júlí 2010, lagnateikningar, dagsettar 12. júlí 2010, teikningar vegna skráningartöflu, dagsettar 7. september 2010, teikningar vegna burðarvirkis, dagsettar 21. október 2010, og bygginganefndarteikningar, dagsettar 26. október 2010.

Í verksamningnum segir að stefnandi skuli leggja fram upplýsingar um verkáætlun, um sambærileg verk sem hann hafi unnið, um undirverktaka sem vinni í verkinu og um fjárhagsstöðu bjóðenda.

Þá er í verksamningnum kveðið á um að stefndu leggi til allar samþykktar teikningar sem þurfi til að vinna verkið og séu nauðsynlegar til að geta látið taka bygginguna út af byggingarfulltrúa. Þá skuli stefndu leggja fram stimplaðar teikningar af öllum þeim verkþáttum sem eigi að vinna varðandi breytingu úr forsteyptu í staðsteypt hús. Stefndu skuli einnig leggja til undirverktaka afrit af stimpluðum settum af teikningum. Stefndu beri ábyrgð á því að teikningarnar séu réttar.

Fram kemur í verksamningi aðila að stefndu leggi ekki til neinn búnað eða tæki til verksins og að stefnandi skuli leggja til allt efni til verksins, vinnuaðstöðu og tengingu hennar við veitur og gjöld vegna vinnuheimtauga.

Upphaf verks var áætlað 15. nóvember 2010. Miðað var við að framkvæmdir myndu hefjast eigi síðar en sjö dögum eftir að jarðvegsvinnu væri að fullu lokið. Verklok skyldu vera fimm og hálfum mánuði eftir upphaf verksins. Stefnandi áskildi sér rétt til að hefja framkvæmdir síðar bæru stefndu ábyrgð á því að stefnandi gæti ekki hafist handa. Verklok myndu þá frestast um samsvarandi fjölda daga. Teldi stefnandi sig eiga rétt á framlengingu skilafrests skyldi hann skýra strax frá því bæði munnlega og skriflega og um leið leggja fram nauðsynleg gögn sem sanni réttmæti framlengingar.

Verkáætlun stefnanda skyldi vera hluti verksamningsins. Stefnandi skyldi jafnan gera sitt ýtrasta til að fylgja verkáætlun sinni og tilkynna jafnóðum ef út ef brygði og þá af hvaða orsökum. Gengi verkið ekki nógu vel og frávik væru frá verkáætlun skyldi stefnandi fjölga starfsmönnum og tækjum eða grípa til annarra nauðsynlegra ráðstafana til þess að áföngum yrði lokið á fyrir fram ákveðnum tímum. Yrðu veruleg frávik frá verkáætlun, af ástæðum sem stefndu bæru ekki ábyrgð á, væri stefndu heimilt að neita greiðslu reikninga þar til ný samþykkt verkáætlun lægi fyrir. Samþykki á nýrri verkáætlun, sem færi fram yfir umsaminn skiladag, þýddi ekki að stefndu féllu frá rétti sínum til tafabóta.

Í verksamningnum segir að verki sé lokið þegar stefnandi hafi staðið að fullu við skuldbindingar sínar samkvæmt verkskilmála, tilboðs- og samningsgögnum og samþykktum teikningum. Greiðsla lokareiknings sé háð því að verkinu sé í einu og öllu lokið af hálfu stefnanda.

Um breytingar á verki og um aukaverk segir í verksamningnum að stefndu sé heimilt að krefjast breytinga á verkinu frá byggingargögnum, svo sem samþykktum verkfræðihönnunar- og arkitektateikningum. Stefnandi eigi þá rétt á sérstakri greiðslu vegna aukins kostnaðar sem leiði af breytingunni og skuli sú krafa byggð á föstu tilboði eða tímavinnu. Leiði breyting til lækkun kostnaðar geti stefndu krafist lækkunar með sama hætti. Þá er í verksamningnum kveðið á um að aðilar skuli semja um þá hækkun eða lækkun samningsfjárhæðar sem leiði af kröfum stefndu um breytingar, áður en vinna við þá verkliði hefjist, en samningsgerðin skuli þó ekki valda töfum á framkvæmd. Komi upp ágreiningur um kostnað skuli ágreiningnum tafarlaust vísað til óháðs og viðurkennds matsaðila og hans mati fylgt án tafa og frekari málalenginga.

Jafnframt er kveðið á um það í verksamningi aðila að stefnandi megi engin aukaverk vinna nema samkvæmt skýlausum fyrirmælum stefndu. Allar yfirlýsingar um breytingar skuli vera skriflegar, svo og kröfugerð og samningar. Sé samið um að stefnandi vinni aukaverk í tímavinnu skuli hann tilkynna stefndu hvenær verkið verði unnið og af hverjum. Stefnandi skuli enn fremur framvísa skriflegu yfirliti, t.d. með netpósti eða í dagbók, yfir slíka aukavinnu þar sem skilmerkilega sé tilgreint hvaða verk hafi verið unnin og samkvæmt hvaða tímatöxtum úr tilboði, ásamt sundurliðun á efniskostnaði ef við á. Vinnulistar starfsmanna skuli fylgja slíkum reikningum. Þá er kveðið á um það að stefndu beri að greiða slíka reikninga með framvindu reikningum á tveggja vikna fresti. Vinnuseðlar vegna aukaverka skuli áritaðir og samþykktir af stefndu. Heildarupphæð aukaverka sem samið sé um að séu unnin í tímavinnu skuli vera áætluð af stefnanda og samþykkt af stefnda áður en verk hefjist. Um aukaverk segir einnig að komi til þess að einhver undirverktaki standi sig ekki og að skipta þurfi honum út fyrir annan verktaka, sé það á ábyrgð stefnanda að leysa það mál innan ramma tilboðs.

Um fresti og tafabætur segir í verksamningi aðila að stefnandi skuli ljúka öllu verki sínu í samræmi við ákvæði samningsins. Að öðrum kosti skuli stefnandi greiða stefndu tafabætur er nemi 30.000 krónum fyrir hvern almanaksdag, virka og óvirka daga, sem það dragist að ljúka verkinu. Þegar verktíma sé lokið sé stefndu heimilt að halda eftir sannanlega áföllnum tafabótum. Þeim sé skylt að áskilja sér rétt til tafabóta samkvæmt verksamningi með sannanlegum hætti, t.d. með bókun á verkfundi eða skriflega með netpósti eða ábyrgðarbréfi. Verði ágreiningur um hvort réttlætanlegt sé að leggja tafabætur á stefnda skuli þeim ágreiningi vísað beint til óháðs matsmanns og hans úrskurði fylgt án frekari ágreinings.

Í verksamningi aðila segir um greiðslur og reikningsskil, auk þess sem að framan greinir, að vísað sé til skilmála tryggingarfélaga um greiðslur tjónbóta vegna húsbruna og almennt en þó víkjandi til skilmála 31 í ÍST 30:2003. Stefnandi skuli leggja fram reikning, samkvæmt samþykktri verkstöðu, á tveggja vikna fresti og fá hann greiddan innan tveggja vikna frá framlagningu hans. Stefndu muni taka 7% geymslufé af hverjum reikningi stefnanda sem sé greiddur. Geymsluféð skuli geymt á bankabók og muni stefnandi fá af henni vexti þegar greiðslan komi til útborgunar, tólf mánuðum eftir verklokaúttekt. Geymslufé skuli lækka úr 7% í 5% við verklokaúttekt. Gerðir skuli sérstakir reikningar fyrir aukaverk eða viðbótarverk ásamt greinargerð um verkið, sundurliðun á efni og vinnu. Ekki skuli tekið biðfé af aukareikningum. Þá segir að reikningar skuli bera sama hlutfall milli efnis og vinnu og fram komi í tilboði stefnanda.

Í verksamningi aðila er svo kveðið á um að verði ágreiningur milli stefnanda og stefndu skuli stefnandi þó eigi síður framkvæma verkið samkvæmt fyrirmælum stefndu, sbr. ÍST 30:2003, 32. gr., en leita skuli tafarlaust til óháðs matsmanns um sættir. Skuli þá stefndu, eftirlitsmaður þeirra og stefnandi ásamt aðalverktaka halda sáttafund með óháðum matsmanni, sem sé samþykktur af bæði stefndu og stefnanda, áður en verk hefjist. Náist ekki sættir milli aðila taki matsmaður ákvörðun. Sé annar aðilinn ekki sáttur við úrskurð óháðs matsmanns geti sá hinn sami skotið ágreiningnum til héraðsdóms.

Í verksamningnum er kveðið á um að stefnandi eigi að hafa og kosta allar nauðsynlegar vátryggingar, aðrar en brunatryggingu, sem leiði af framkvæmdinni, meðan á framkvæmd verksins standi og þar til verklokaúttekt hafi farið fram.

Samkvæmt verksamningnum skyldi stefnandi halda dagbók yfir verkið. Í hana skyldu skráð verkefni hvers dags, upplýsingar um mannafla samkvæmt starfsgreinum, tæki, veðurfar og annað sem þýðingu kynni að hafa fyrir framgang og gæði verksins. Dagbókina skyldi stefnandi færa í þríriti. Stefndu, eða eftirlitsmaður þeirra, skyldu fá frumrit dagbókarblaða og kvitta fyrir móttöku þeirra.

Um úttektir segir í samningi aðila að stefnandi skuli tilkynna stefndu hvenær úttekt verksins geti farið fram. Það sé stefnandi sem skuli láta framkvæma allar úttektir byggingaryfirvalda. Verklokaúttekt fari fram við verklok á umsömdu verki. Ábyrgðarúttekt fari fram tólf mánuðum eftir verklokaúttekt. Lokaúttekt byggingarfulltrúa fari fram eigi síðar en átta mánuðum eftir verklokaúttekt. Dragist lokaúttektin meira, af völdum stefndu, verði stefndu að bera þann kostnað sem af því hljótist að framlengja byggingastjóratryggingu.

Stefnandi kveður sjálfur að tafir hafi orðið á verkinu, bæði áður en og eftir að framkvæmdir hafi hafist. Iðulega hafi dregist af hálfu stefndu að útvega nýjar teikningar vegna þeirra breytinga sem óskað hafi verið eftir að yrðu gerðar á verkinu og í byrjun árs 2013 hafi enn verið að berast fyrirmæli frá stefndu um það hvernig verkið skyldi framkvæmt. Síðustu teikningar vegna verksins voru stimplaðar í janúar 2013.

Stefndu settu fram kröfur sínar um tafabætur á verkfundi sem haldinn var 8. ágúst 2011.

Verklokaúttekt var samkvæmt matsgerð 1. september 2011 og þann dag var húsið formlega afhent stefndu. Stefnandi kveður að stefndu hafi þó haft aðgang að íbúðunum frá því í júní 2011 og hafi getað byrjað á frágangi þeirra að innan. Á þessum tíma, frá júní til 1. september, hafi gólfin verið flotuð, ris innréttað, unnið hafi verið í sandspörtlun og málningarvinnu sinnt innanhúss. Við verklokaúttektina hafi verið gerðar athugasemdir og hafi stefnandi brugðist við þeim og lagað það sem samþykkja mátti. Stefnandi hafi þó haldið áfram að vinna við fasteignina, að kröfu stefndu um breytingar á verkinu.

Samkvæmt verksamningnum skyldi lokaúttekt ekki fara fram seinna en átta mánuðum eftir verklokaúttekt og hefði hún samkvæmt því átt að fara fram 1. maí 2012. Lokaúttekt fór þó ekki fram fyrr en 13. febrúar 2014.

Stefnandi kveðst hafa leitast við að fá greitt frá stefndu þar sem hann telji þau skulda samkvæmt útistandandi reikningum. Stefnandi hafi lagt fram sáttatillögu árið 2012. Tillagan hafi hvorki verið undirrituð né hafi stefndu látið það í ljós með nokkrum hætti að þau vildu ganga að henni, fyrr en tveimur og hálfu ári síðar þegar ljóst hafi orðið að stefnandi hygðist leita réttar síns.

Stefnandi kveður tilraunum til innheimtu skuldarinnar ávallt hafa verið hafnað á grundvelli þess að stefndu hafi talið sig eiga rétt á tafabótum úr hendi stefnanda. Þá hafi stefndu fullyrt að þau ættu gagnkröfu á hendur stefnanda. Auk þess hafi stefndu talið að verkinu væri ólokið og innheimta reikninga ótímabær. Í tölvupósti lögmanns hins stefnda félags, Fasteigna Ingveldar ehf., frá 22. desember 2014, kemur fram að innheimta reikninga sé ótímabær. Þá kemur fram í bréfi lögmanns stefnda H-kk-ef, 17. mars 2015, að verkinu hafi fyrst verið lokið haustið 2014.

Með matsbeiðni, dagsettri 8. apríl 2015, fór stefnandi þess á leit að dómkvaddur yrði matsmaður til að skoða og meta verksamning aðila. Dómkvaddur matsmaður skilaði matsgerð 1. október 2015. Niðurstaða matsgerðarinnar var í megindráttum sú að upphaf verks hafi verið 14. febrúar 2011 og að verkinu hafi lokið 1. september 2011. Tafir á verkinu hafi numið einum mánuði og hafi tafirnar í öllum meginatriðum verið á ábyrgð stefndu. Stefnandi hafi þar af leiðandi lokið verkinu innan þeirra tímamarka sem í verksamningi greindi og stefndu hafi því ekki átt rétt á tafabótum.

Á grundvelli matsgerðarinnar krafði stefnandi stefndu um greiðslu skuldarinnar með bréfi, dagsettu 15. október 2015.

Stefndi H-kk-nf kveður að stefnandi hafi ekki skýrt frá kröfu um framlengingu á verktíma samhliða ætluðum töfum eða lagt fram gögn, í samræmi við ákvæði verksamningsins. Þá hafi stefnandi ekki fjölgað starfsmönnum þrátt fyrir veruleg frávik frá verkáætlun, líkt og kveðið sé á um í verksamningnum, heldur hafi stefnandi fært stafsmenn til annarra verka. Jafnframt hafi nýjar verkáætlanir ekki verið lagðar fram af hálfu stefnanda.

Stefndi H-kk-nf kveðst líta svo á að krafa stefnanda byggist á ætluðum aukaverkum sem stefndi hafi haft ástæðu til að ætla að rúmuðust innan aðalverks, enda hafi ekki verið áætlaður fyrir fram frekari kostnaður vegna þeirra, ekki hafi verið gerð skrifleg beiðni um aukaverk og í mörgum tilvikum ekki gerð krafa um greiðslu fyrir aukaverk fyrr en löngu síðar.

Stefndi H-kk-nf kveður að ítrekið hafi verið skorað á stefnanda að afhenda dagbók í samræmi við ákvæði verksamningsins en það hafi stefnandi ekki gert fyrr en fyrst undir rekstri framangreinds matsmáls og þá aðeins vegna hluta verksins.

Stefndi H-kk-nf kveður að illa hafi gengið að halda stefnanda við verkið og að fljótlega hafi farið að bera á töfum. Þá hafi frágangur einstakra verkhluta ekki verið í samræmi við samning aðila og reikningsgerð ekki í samræmi við samninginn eða það verk sem hafi verið unnið í raun. Aðilar hafi reynt að sætta málið enda hafi öllum verið ljóst að tafir hefðu orðið á verkinu. Kveður stefndi H-kk-nf að stefndu hafi ítrekað áskilið sér tafabætur í samræmi við verksamninginn.

Í október 2012 hafi stefnandi lagt fram sátt sem byggði á skjali sem hann hafði útbúið. Ekki er ágreiningur um að sátt þessi hafi verið lögð fram. Samkvæmt stefnda H-kk-þgf haldi stefnandi því ranglega fram að stefndu hafi með engum hætti látið í ljós að þeir vildu ganga að sáttinni. Það sé hins vegar ekki rétt. Áður en sáttin hafi verið gerð hefðu aðilar fengið tæknifræðing, sem óháðan matsmann, til að úrskurða um tiltekin atriði. Í kjölfar þess að sátt hafi tekist hafi verið fallið frá því mati og unnið eftir sáttinni, frá október 2012 til ársins 2014, þegar stefnandi hafi gefið út reikning, dagsettan 10. október 2014, með yfirskriftinni „Verkstöðureikningur/lokareikningur“. Reikningurinn hafi verið gerður þegar undirverktaki hafi lokið við verkið sitt 8. október 2014. Eftir þetta hafi þrír reikningar verið gefnir út af stefnanda vegna ætlaðra aukaverka. Stefndi H-kk-nf telur þá reikninga ekki samræmast sátt aðila, verksamningi eða ÍST 30:2003.

Stefndi H-kk-nf kveður sátt aðila hafa byggt á framlögðu skjali. Í skjalinu eru viðbótarverk tilgreind í átta liðum. Annað tilgreint er verkstöðureikningur að fjárhæð 2.600.089 krónur, óreikningsfærð vinna að fjárhæð 235.000 krónur, óunnin vinna að fjárhæð 26.000 krónur og óreikningsfærð aukaverk að fjárhæð 100.000 krónur. Samkvæmt skjalinu er gert ráð fyrir því að kostnaði sé skipt milli stefndu í samræmi við eignarhlutfall þeirra í fasteigninni að Klapparstíg 17. Fram kemur í skjalinu hvað hver stefndu skuldi, stefndi H-kk-nf skuldi 2.454.644 krónur, stefndi M-kk-nf skuldi 280.986 krónur og hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., skuldi 263.684 krónur.

Stefndi H-kk-nf kveður að samkvæmt sátt aðila skyldi hann greiða framangreinda fjárhæð, 2.454.644 krónur, sem skyldi vera fullnaðargreiðsla. Stefndi skyldi efna samninginn þegar verkinu yrði lokið og kveðst hann hafa efnt hann að fullu. Stefndi bendir á að á neðri hluta framlagðs skjals hafi stefnandi tekið út viðbótarverk númer 5 og 6, raflagnir í sameign, stefnda H-kk-ef hlutur að fjárhæð 190.270 krónur, og raflögn/H-kk-nf, stefnda H-kk-ef hlutur að fjárhæð 407.966 krónur. Kveður stefndi H-kk-nf að það hafi verið sameiginlegur skilningur aðila að þessir reikningar hefðu þá verið greiddir. Reikningarnir hafi enda verið greiddir rafvirkjanum beint eins og framlagður reikningur rafvirkjans og staðfesting um greiðslu, hreyfingarlisti og útprentanir af heimasvæði stefnda í netbanka sýni fram á. Stefnandi kjósi nú að horfa alfarið framhjá því að þessir reikningar hafi verið greiddir þrátt fyrir að viðurkenna hið gagnstæða í fyrrgreindu skjali. Þá hafi stefndi H-kk-nf greitt reikning fyrir viðbótarverk 4, veggir ofan á eldra húsi og lóðam., 13. október 2011, eins og framlagður reikningur og útprentun af heimasvæði stefnda í netbanka sýni fram á. Eins og fram komi í stefnu málsins hafi stefndi H-kk-nf jafnframt greitt 280.771 krónu 5. október 2011, þótt það komi ekki fram í greindu skjali vegna sáttarinnar frá október 2012. Það hafi verið eftirstöðvar á hlut hans í verkstöðureikningi númer 16, að fjárhæð 1.920.685 krónur, 73,87% af 2.600.089 krónum. Kveður stefndi H-kk-nf að eftirstöðvarnar, 1.639.914 krónur, hafi þá verið greiddar með þegar áföllnum tafabótum.

Að teknu tilliti til sáttarinnar og innborgana stefnda H-kk-ef, telur hann að honum hafi borið að greiða 2.076.753 krónur, þ.e. 2.454.644 krónur að frádreginni 280.771 krónu innborgun 15. október 2011 og 97.120 krónum, samkvæmt reikningi sem hafði verið settur inn í sáttina af stefnanda en stefndi H-kk-nf hafi verið búinn að greiða. Þessa fjárhæð hafi stefnda H-kk-þgf borið að greiða þegar verkinu yrði að fullu lokið. Stefndi H-kk-nf kveður engan tölulegan ágreining hafa verið um efni sáttarinnar heldur aðeins um hvort hún hafi öðlast gildi. Þegar sáttin hafi verið gerð hafi ekki lengur verið nauðsynlegt að þrátta um tafabæturnar þar sem aðilar hafi náð lendingu um lokagreiðslu að teknu tilliti til mótmæla stefndu. Stefndi H-kk-nf hafi ítrekað óskað eftir því að reikningar til hans yrðu lagfærðir til samræmis við sáttina, annað hvort þannig að nýr reikningur yrði gefinn út eða útgefnir reikningar yrðu bakfærðir að hluta. Hvorugt hafi verið gert.

Með bréfi lögmanns stefnda H-kk-ef, dagsettu 9. febrúar 2015, hafi verið upplýst að stefndi H-kk-nf myndi eigi síðar en 12. mars s.á. greiða að fullu „lokareikning“ verktaka að fjárhæð 171.378 krónur. Þá hafi verið upplýst að stefndi H-kk-nf myndi eigi síðar en sama dag greiða 1.666.926 krónur, 2.076.753 krónur að frádregnum lokareikningi 171.378 krónur og skuld verktaka vegna múrskemmda að fjárhæð 238.450 krónur, inn á reikning í Landsbankanum. Jafnframt hafi verið upplýst að stefndi H-kk-nf myndi heimila útgreiðslu af reikningnum þegar stefnandi hefði staðfest að fallið yrði frá öllum frekari kröfum á hendur honum og reikningar hefðu verið leiðréttir að teknu tilliti til sáttarinnar. Samhliða hafi verið upplýst að stefndi myndi fyrir sitt leyti undirrita heimild til handa stefnanda til að nálgast biðfé samkvæmt verksamningnum, um 3.200.000 krónur. Ljóst sé að stefndi hafi ekki getað fengið virðisaukaskatt af vinnuliðum endurgreiddan þar sem réttir reikningar lægju ekki fyrir. Þetta séu umtalsverðar fjárhæðir. Stefnt hafi í að stefndu þyrftu að höfða mál á hendur stefnanda til að fá gefna út rétta reikninga svo unnt yrði að fá virðisaukaskattinn endurgreiddan.

Skömmu áður hafi stefnandi krafist greiðslu vegna vinnu pípulagningamanns sem hafi verið undirverktaki hjá stefnanda. Reikningur vegna vinnu undirverktakans var að fjárhæð 726.845 krónur. Af hálfu stefnda H-kk-ef er vakin athygli á því að reikningurinn hafi ekki verið tilgreindur í skjalinu vegna sáttarinnar í október 2012, enda þótt vinnunni hafi að miklu leyti verið lokið fyrir gerð sáttarinnar. Að mati stefnda H-kk-ef hefði sá hluti reikningsins, sem þegar hafi verið fallinn til fyrir október 2012, með réttu átt að hafa verið í samkomulaginu. Stefndi H-kk-nf hafi því mótmælt reikningnum þá þegar.

Í fyrrnefndu bréfi lögmanns stefnda H-kk-ef, dagsettu 9. febrúar 2015, kemur fram að stefndi H-kk-nf hafi í hyggju að greiða fyrir viðgerð á geymslugangi, að fjárhæð 33.439 krónur. Einnig er í bréfinu upplýst að stefndi H-kk-nf geti fallist á að greiða 200.000 krónur vegna vinnu undirverktaka með öllum fyrirvörum og gegn því að samkomulag náist um að fyrrgreindar greiðslur, samtals 233.439 krónur, séu lokauppgjör á reikningum að fjárhæð samtals 726.845 krónur.

Með bréfi lögmanns stefnda H-kk-ef, dagsettu 17. mars 2015, lýsti stefndi því yfir að hann hygðist greiða 1.666.926 krónur út af biðreikningi og inn á reikning stefnanda, í samræmi við það sem áður hefði verið boðað. Fram kemur að stefndi telji sig með greiðslunni hafa efnt sinn hluta af samkomulaginu, sem stefndi telji bindandi þrátt fyrir vanefndir stefnanda. Í bréfinu er skorað á stefnanda að gefa út reikning í samræmi við samkomulag aðila, að kreditfæra aðra reikninga og viðurkenna þar með gildi samkomulagsins og að það hafi verið efnt að fullu af hálfu stefnda H-kk-ef. Þá er vakin athygli á því að biðfé samkvæmt samningnum skyldi fyrst greiðast ári eftir verklokaúttekt en að slík úttekt hafi ekki farið fram.

Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., greiddi stefnanda 260.368 krónur, 7. janúar 2015. Að mati hins stefnda félags var það lokauppgjör á hluta þess, að frádregnum tafabótum að fjárhæð 345.800 krónur. Inni í þessu uppgjöri sé greiðsla á reikningi nr. 451, sem dagsettur er 25. október 2014, að fjárhæð 29.348 krónur. Hið stefnda félag kveður reikning þennan vera lokareikning samkvæmt texta sem stefnandi hafi sett í reikninginn um að hann sé „verkstöðureikningur/lokareikningur“.

Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., kveður samskipti sín við stefnanda aðallega hafa lotið að kröfu félagsins um tafabætur. Ítrekað hafi komið fram í tölvubréfum lögmanns stefnanda að öllum kröfum hins stefnda félags um tafabætur sé hafnað og að ekki sé til umræðu að koma til móts við sjónarmið félagsins hvað varði samningsbundinn rétt þess til tafabóta. Stefndu hafi sett fram kröfur sínar um tafabætur á verkfundi 8. ágúst 2011, eins og fram komi í framlagðri fundargerð. Stefnandi hafi aldrei hafnað þeim kröfum formlega.

Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., kveðst hafa orðið af leigutekjum vegna dráttar á afhendingu íbúðar sinnar og þar af leiðandi hafi félagið orðið fyrir beinu tjóni vegna vanefnda stefnanda á afhendingu fasteignarinnar. Sú upphæð sem félagið krafðist og dró frá meintri skuld sinni við stefnanda hafi numið töpuðum leigutekjum að fjárhæð 140.000 krónur á mánuð í samtals tvo og hálfan mánuð og rúmist sú upphæð vel innan samningsbundins tafabótaákvæðis verksamnings aðila og þess tíma sem verkkaupar gerðu kröfu um, þ.e. samtals 74 daga. Samkvæmt verksamningi hafi stefnanda borið að greiða tafabætur til þess dags þegar verkinu yrði að fullu lokið. Verkkaupar hafi sett fram kröfur sínar á verkfundi og þar með hafi þeir farið eftir ákvæði í verksamningi aðila.

Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., kveðst aldrei hafa fengið sendar innheimtuviðvaranir með vísan til laga nr. 95/2008 vegna þeirra krafna sem stefnandi hafi talið sig eiga á hendur félaginu í formi ógreiddra reikninga. Kröfur á hendur félaginu hafi verið í netbanka félagsins og hafi þær yfirleitt verið greiddar á gjalddaga nema ef um hafi verið að ræða reikninga sem ekki hafi verið samþykktir, t.d. reikninga sem meðstefndu, H-kk-nf eða M-kk-nf, hafi átt að greiða. Hið stefnda félag hafi því greitt kröfur í gegnum netbanka, nema lokauppgjörið, en 260.368 krónur hafi verið millifærðar á reikning stefnanda 7. janúar 2015. Hið stefnda félag kveður þessar greiðslur hafa verið mótteknar af hálfu stefnanda án athugasemda. Af hálfu hins stefnda félags hafi verið tekið fram, við lokauppgjörið, að það hafi falið í sér lokagreiðslu vegna Klapparstígs 17. Stefnandi hafi ekki gert athugasemdir eða mótmælt uppgjöri hins stefnda félags.

Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., kveðst hafa gefið heimild sína fyrir því að biðfé á bankareikningi í Landsbankanum yrði greitt út á sínum tíma. Landsbankinn hafi túlkað ákvæði samningsins um biðfé á þann hátt að allir aðilar þyrftu að kalla til úttektaraðila og á því virðist útgreiðsla á biðfé hafa staðið. Hinu stefnda félagi verði því ekki einu kennt um að geymslufé hafi ekki verið greitt út.

Um málsatvik vísar stefndi M-kk-nf til þess sem fram kemur í greinargerð stefnda H-kk-ef og hins stefnda félags, Fasteignum Ingveldar ehf.

III

Stefnandi byggir aðalkröfu sína á því að stefndu beri óskipta skyldu samkvæmt verksamningnum og beri því í sameiningu ábyrgð á greiðslu skuldarinnar, sbr. 1. mgr. 18. gr. laga nr. 19/1991, um meðferð einkamála. Stefndu hafi staðið sameiginlega að tilboði í verkið og allir hafi ritað undir verksamninginn. Þannig sé í samningnum iðulega vísað til „verkkaupa“ í eintölu og hafi þeir komið fram sem einn aðili. Stefnandi vísar til þess að meðal gagna sem legið hafi til grundvallar verksamningi aðila hafi verið ákvæði staðalsins ÍST 30:2003, Almennir útboðs- og samningsskilmálar. Þar komi fram í grein 6.4 að geri tveir aðilar eða fleiri sameiginlegt tilboð, skuldbindi það þá óskipt. Jafnframt vísar stefnandi til ábyrgðar eigenda í fjöleignarhúsum út á við gagnvart kröfuhöfum en skuldbindingar séu sameiginlegar og persónulegar. Samkvæmt 1. mgr. 54. gr. laga um fjöleignarhús, nr. 26/1994, séu eigendur ábyrgir einn fyrir alla og allir fyrir einn með öllum eignum sínum. Ákvæði fjöleignarhúsalaga eiga einnig við hús á byggingarstigi, sbr. 5. mgr. 1. gr. laganna. Þá hafi stefndi H-kk-nf komið fram fyrir hönd allra verkkaupa á verktímanum í samskiptum við verktaka.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að stefndu beri að greiða allar ógreiddar kröfur er lúti að verksamningi aðila frá 26. október 2010. Stefnandi hafi unnið hið umsamda verk í samræmi við skyldur sínar og gefið út reikninga sem ekki hafi fengist greiddir. Stefndu hafi því ekki staðið við greiðsluskyldu sína samkvæmt verksamningi aðila.

Stefnandi byggir á meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga. Jafnframt kveðst stefnandi byggja á kafla í verksamningi aðila um breytingar á verkinu og aukaverk. Þar sé skýrt kveðið á um að stefnandi eigi rétt á sérstökum greiðslum vegna aukins kostnaðar í kjölfar kröfu stefndu um breytingar á verkinu.

Stefnandi hefur sundurliðað kröfu sína með eftirfarandi hætti:

Frá kröfum stefnanda séu dregnar innborganir stefndu:

Stefndu hafi ekki mótmælt einstökum útgefnum reikningum en hafi gert athugasemdir varðandi upphæðir einhverra reikninga. Stefndu hafi þó ekki lagt fram gögn til stuðnings fullyrðingum sínum. Stefnandi vísar til þess að í matsgerð dómkvadds matsmanns sé til að mynda staðfest að reikningur vegna viðbótarverks nr. 7, sem stefndi H-kk-nf hafi talið of háan, hafi verið í fullu samræmi við verkið. Þá hafi stefndu krafist tafabóta úr hendi stefnanda þar sem þau hafi talið tafir hafa orðið á verklokum. Stefnandi hafi ávallt mótmælt kröfu stefndu um tafabætur enda megi alfarið rekja tafir á verkinu til atriða og athafna stefndu sjálfra.

Kröfuliður stefnanda um greiðsluskyldu stefndu á byggingastjóratryggingu sé byggður á verksamningi aðila. Samkvæmt samningnum hafi stefnandi átt að bera ábyrgð á kostnaði vegna nauðsynlegra vátrygginga. Enn fremur segi í samningnum að lokaúttekt skuli ekki fara fram síðar en átta mánuðum eftir verklokaúttekt. Dragist að framkvæma lokaúttekt vegna ástæðna er varði stefndu verði þeir að bera þann kostnað sem hljótist af því að framlengja byggingastjóratryggingu. Lokaúttekt hafi átt að fara fram 9. maí 2012. Kostnaður stefnanda vegna byggingastjóratryggingar á tímabilinu 10. maí 2012 til og með 30. apríl 2014 hafi verið 322.725 krónur. Stefndu beri sameiginlega ábyrgð á kostnaði stefnanda vegna byggingastjóratryggingar á grundvelli verksamningsins.

Af hálfu stefnanda hafi stefndu verið krafin sameiginlega um greiðslu skuldarinnar með bréfi, dagsettu 3. nóvember 2014. Í svarbréfum stefndu hafi meðal annars verið vísað til sáttatillögu aðila frá árinu 2012. Jafnframt hafi stefndu krafið stefnanda um tafabætur auk þess sem þau hafi haldið því fram að verkið hefði verið illa unnið. Þau hafi, af þeim sökum, ekki talið sig skulda stefnanda. Sú sáttatillaga sem stefndu hafi vísað til hafi hvorki verið undirrituð né hafi stefndu nokkurn tímann gert sig líklega til að fylgja henni eftir. Í kjölfarið hafi kröfur stefnanda um greiðslu skuldarinnar verið ítrekaðar og skorað á stefndu að gera tillögu að matsmanni til að kanna fullyrðingar þeirra um að verkið væri illa unnið. Við þeirri áskorun hafi stefndu ekki orðið.

Þar sem stefndu hafi krafið stefnanda um tafabætur og mótmælt kröfum hans hafi stefnandi farið fram á að dómkvaddur yrði matsmaður til að skoða og meta verksamning aðila og hafi byggingatæknifræðingur verið dómkvaddur til starfans. Matsgerðin sé dagsett 1. október 2015. Stefndu hafi enn á ný verið krafin um greiðslu skuldarinnar með bréfi dagsettu 15. október 2015. Stefndu hafi ekki orðið við kröfum stefnanda.

Varakröfu sína byggir stefnandi á sömu rökum og aðalkröfu að teknu tilliti til eignarhluta hvers stefnanda um sig í fasteigninni. Kröfur stefnanda á hendur stefndu eiga allar rætur í sama löggerningi og séu skilyrði aðilasamlags því fyrir hendi, sbr. 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991. Í verksamningi aðila komi fram að reikningar skuli gjaldfærðir eftir eignarhlutföllum þeirra.

Kröfu sína sundurliðar stefnandi með eftirfarandi hætti í stefnu, með tilliti til eignarhlutfalls hvers stefnanda um sig:

Frá kröfum stefnanda séu dregnar innborganir stefndu:

Stefnandi byggir kröfu sína, um að viðurkennt verði að stefnanda sé heimilt að losa um geymslufé, á verksamningi aðila sem og á því að verkinu sé lokið. Samkvæmt samningnum hafi stefnanda borið að halda eftir og leggja inn á bankabók 7% af hverjum greiddum reikningi meðan á framkvæmdum stóð og 5% eftir verklok. Stefnandi hafi greitt inn á reikning nr. 0130-15-38175 hjá Landsbankanum. Geymslufé skyldi standa inni á reikningi í tólf mánuði frá verklokum. Verklok samkvæmt verksamningi hafi verið 9. september 2011 og hafi stefndu því borið að losa reikninginn til handa stefnanda 9. september 2012, enda sé féð hluti greiðslna vegna reikninga sem þegar hafi verið greiddir. Til að losa féð af reikningnum þurfi aðkomu allra stefndu.

Allar samningsumleitanir stefnanda hafi reynst árangurslausar. Stefndu hafi ávallt viðurkennt greiðsluskyldu en ágreiningur aðila lúti að fjárhæðum. Frá ágúst 2011 hafi stefnandi unnið ýmis verk vegna samnings aðila sem teljist aukaverk samkvæmt verksamningnum. Síðustu stimpluðu teikningar hafi ekki borist fyrr en í janúar 2013 og stefnandi hafi greitt byggingastjóratryggingu vegna samnings aðila til 30. apríl 2014, eða þar til vottorð vegna lokaúttektar hafi verið gefið út. Stefnandi hafi síðan gefið út lokareikning vegna verksins 25. október 2014. Þá hafi því ávallt verið haldið fram af hálfu stefndu að innheimtuaðgerðir stefnanda hafi ekki verið tímabærar þar sem verkinu hafi ekki verið lokið. Fram komi í bréfi lögmanns stefnda H-kk-ef, frá 17. mars 2015, að verkinu hafi í fyrsta lagi verið lokið „síðastliðið haust“, þ.e. haustið 2014. Þá komi fram í tölvupósti lögmanns hins stefnda félags, Fasteigna Ingveldar ehf., frá 22. desember 2014, að innheimta á reikningum sé ótímabær.

Stefndu hafi greitt inn á kröfu stefnanda 7. janúar, 13. febrúar og 11. mars 2015, samtals að 2.412.882 krónur. Með greiðslu stefndu inn á kröfu stefnanda hafi fyrningu verið slitið, sbr. 14. gr. laga nr. 150/2007, um fyrningu kröfuréttinda, og geti kröfur stefnanda því ekki talist fyrndar.

Um lagarök vísar stefnandi til verksamnings aðila, meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga, meginreglu kröfuréttar um efndir fjárskuldbindinga og reglna verktakaréttar um greiðslu verklauna. Jafnframt vísar stefnandi til ÍST 30:2003 Almennra útboðs- og samningsskilmála um verkframkvæmdir, og laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, einkum 14. gr. laganna.

Kröfu um dráttarvexti byggir stefnandi á 1. mgr. 6. gr. og öðrum ákvæðum III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Samkvæmt verksamningi aðila hafi stefndu borið að greiða reikninga innan fjórtán daga frá því að stefnandi legði þá fram. Stefnandi gæti meðalhófs og krefjist dráttarvaxta frá þeim degi þegar liðnir hafi verið fjórtán dagar frá eindaga hvers reiknings til greiðsludags. Með því sé stefndu sýnt mun meira svigrúm en þeir eigi í raun tilkall til. Með þessu móti geti enginn vafi leikið á upphafsdegi dráttarvaxta.

Kröfu sína um óskipta ábyrgð stefndu byggir stefnandi á 18. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, og meginreglum kröfuréttar. Auk þess sé krafa um óskipta ábyrgð byggð á verksamningi aðila sem og á lögum nr. 26/1994, um fjöleignarhús, einkum 54. gr. laganna. Komist dómurinn að því að ekki sé um óskipta ábyrgð að ræða byggi stefnandi á 19. gr. laga nr. 91/1991.

Kröfu sína um málskostnað byggir stefnandi á 1. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

IV

Stefndi H-kk-nf mótmælir óskiptri ábyrgð stefndu á greiðslu stefnukröfunnar enda eigi hún sér ekki stoð í verksamningi aðila. Sérstaklega sé kveðið á um það í samningnum að upphæð hvers reiknings skuli vera eftir eignarhlutfalli. Aðilar hafi samið um hvernig reikningsgerð skyldi háttað og að hver verkkaupi um sig bæri ábyrgð á greiðslu í samræmi við eignarhlut. Stefnandi hafi staðfest þann skilning í verki með því að beina kröfum á hendur stefndu, hverju og einu. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi boðið stefnda H-kk-þgf sættir án aðildar annarra stefndu líkt og staðfest sé í gögnum málsins. Við það sé stefnandi bundinn og þýðingarlaust að vísa til ÍST 30:2003 enda samið um hvernig reikningsgerð skyldi hagað í samningi aðila. Jafnframt sé þýðingarlaust af hálfu stefnanda að vísa til laga nr. 26/1994, um fjöleignarhús, aðalkröfu sinni til stuðnings, enda hafi stefnanda þá borið að beina kröfum fyrst á hendur „húsfélaginu“ sem hann hafi aldrei gert, samkvæmt 54. gr. laganna. Fáist krafa ekki greidd frá húsfélagi geti stefnandi samkvæmt sama ákvæði beint kröfu sinni á hendur eigendum. Stefnandi hafi því glatað rétti sínum til að beina kröfum á hendur eigendum á grundvelli ákvæðisins. Þá hafi stefnandi ekki beint kröfu sinni á hendur eigendum í skilningi ákvæðisins enda stefndi H-kk-nf ekki verið eigandi fasteignarinnar þegar málið hafi verið höfðað. Sama eigi við um stefnda M-kk-þf. Byggi kröfur á hendur stefnda H-kk-þgf á nefndum lögum, beri að sýkna hann á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Þá vísar stefndi H-kk-nf til laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn. Í lögunum sé lögð sú skylda á kröfuhafa að senda ábyrgðaraðilum upplýsingar um stöðu ábyrgða o.fl. Stefnandi hafi í engu farið að fyrirmælum laganna og því sé haldlaust að byggja á því að greiðsluábyrgð hafi verið óskipt. Ákvæði um ábyrgð á skuldum eða samábyrgð beri að skýra þröngt og því ljóst að túlkun stefnanda hvað varði samábyrgð standist ekki. Stefndi H-kk-nf byggir einnig á því að stefnandi hafi glatað rétti til að hafa uppi óskiptar kröfur sökum tómlætis og athafnaleysis. Með vísan til framangreinds beri að sýkna stefnda af þeirri kröfu að stefndu beri óskipta ábyrgð á greiðslum.

Stefndi H-kk-nf byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi að öllu leyti uppfyllt skyldur sínar í samræmi við sátt sem hann hafi gert við stefnanda í október 2012. Samkvæmt sáttinni hafi kröfur aðila átt að jafnast út þannig að stefndi H-kk-nf skyldi greiða 2.076.753 krónur gegn því að verkinu yrði lokið. Jafnframt skyldi stefndi H-kk-nf aflétta fyrir sitt leyti biðfé þegar verkinu væri lokið. Hluti af þeirri vinnu sem hafi verið ólokið hafi verið vinna vegna lagfæringa á múrskemmdum. Samkomulag hafi náðst um að stefndi myndi sjálfur annast þann verkþátt gegn lækkun á kröfum stefnanda að fjárhæð 238.450 krónur. Eftir að stefndi H-kk-nf hafi greitt svokallaðan lokareikning 13. febrúar 2015, að fjárhæð 171.378 krónur, hafi eftirstöðvar samkvæmt sáttinni því verið 1.666.926 krónur, sem greiddar hafi verið 11. mars 2015. Með framangreindri greiðslu hafi stefndi efnt skyldur sínar að öllu leyti samkvæmt sátt aðila frá október 2012.

Stefndi H-kk-nf byggir á því að framangreind sátt sé skuldbindandi fyrir aðila samkvæmt reglum samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga. Stefnandi hafi ekki mótmælt því að greiðslur stefnda væru í samræmi við sáttina heldur ýmist byggt á því að henni hafi verið rift og þá af hálfu stefnda og nú, í stefnu, að sáttatillögu stefnanda hafi ekki verið tekið, sem sé bersýnilega rangt. Til staðfestingar á því að sátt hafi náðst milli stefnanda og stefnda H-kk-ef bendir stefndi í fyrsta lagi á að fallið hafi verið frá því í október 2012 að fá óháðan matsmann til lausnar á ágreiningi aðila. Þá liggi fyrir að stefnandi hafi haldið áfram við að ljúka verkinu og hafi ítrekað sáttina í tölvuskeytum.

Í greinargerð stefnda er gerð grein fyrir því hvað fór á milli aðila í tölvuskeytum varðandi sáttatilboð stefnanda. Samkvæmt því sem þar kemur fram vildi stefndi H-kk-nf ganga að sáttartilboði stefnanda. Stefndi H-kk-nf kveður sáttatilboðið hafa gert ráð fyrir uppgjöri hvers um sig, líkt og viðurkennt sé í stefnu.

Samkvæmt sáttinni hafi stefnanda borið að ljúka við alla verkliði, þ.m.t. snjóbræðslu. Á þessum tíma hafi stefndu gert ráð fyrir að verkinu yrði lokið alveg á næstunni en aðilar hafi verið sammála um að uppgjör færi fram samhliða því að verkinu yrði lokið. Hins vegar hafi stefnandi ekki gert athugasemdir, frá október 2012 til ársins 2014, varðandi það að stefndu hefðu ekki gert upp við stefnanda.

Stefndi H-kk-nf kveður tilvísun til tölvupósts frá stefnanda 13. nóvember 2012 staðfesta að samkomulag hafi náðst milli aðila. Í tölvupóstinum upplýsi fyrirsvarsmaður stefnanda að til standi að fara í fokheldisúttekt og að öryggisúttekt þurfi ekki að fara fram ef aðilar eru tilbúnir í lokaúttekt. Jafnframt upplýsi hann að greiða þurfi fyrir úttektirnar.

Lokaúttekt hafi hins vegar ekki farið fram fyrr en árið 2014. Stefndi kveður að í þessum tölvupóstsamskiptum hafi greiðslur reikninga ekki verið ræddar enda hafi aðilum verið ljóst að greiðslur samkvæmt sáttinni væru háðar verklokum. Stefnandi hafi aðeins minnst á að greiða þyrfti úttektargjald áður en af fokheldisúttekt gæti orðið. Þessari fokheldisúttekt hafi eðli málsins samkvæmt átt að vera löngu lokið en hún eigi að fara fram á því stigi þegar unnt sé að gera athugasemdir við uppsteypu o.fl. Hefði stefndi H-kk-nf hafnað sáttatillögu stefnanda mætti ætla að málinu hefði á þessum tíma verið vísað að nýju til óháðs matsmanns. Hins vegar megi sjá af tölvupóstsamskiptum aðila langt fram á árið 2014 að stefnandi hafi engar kröfur gert um uppgjör af hálfu stefndu. Öll samskiptin hafi verið um úttektir á húsinu sem þyrfti að klára.

Stefndi H-kk-nf kveður að augljóst sé af tilvitnuðum tölvupóstsamskiptum aðila, frá nóvember 2012 til desember 2013, að það hafi verið stefndi en ekki stefnandi sem ýtt hafi á eftir því að farið yrði í fokheldisúttekt og lokaúttekt, ólíkt því sem haldið sé fram af hálfu stefnanda í stefnu.

Fyrir liggi að ástæða þess að verkinu hafi ekki verið lokið á þessum tíma hafi verið sú að stefnandi hafi ekki verið á verkstað heldur kominn í verkefni annars staðar. Þá hafi stefnandi ekki svarað áskorunum stefnda um að ljúka verkinu þannig að úttektir gætu farið fram.

Stefnandi hafi, sem verktaki, átt að vita hvað þyrfti að gerast áður en uppgjör gæti farið fram. Þá hafi stefnandi staðfest í tölvupósti 2. maí 2014 að komin væri tillaga sem flestir, þ.e. stefndi H-kk-nf og hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., hefðu samþykkt. Í tölvupóstinum segi:

Sælir, á er langþráð lokaúttekt í höfn og í framhaldi af því er rétt að klára uppgjörið. Komin var tillaga að lokauppgjöri sem flestir höfðu samþykkt þannig að ekkert er til fyrirstöðu, og síðan þarf að greiða út biðféið. Kv. J-kk-nf E

Stefndi H-kk-nf kveður að stefnandi hafi hins vegar átt eftir að ljúka við að tengja snjóbræðsluna. Það hafi verið gert í október 2014. Þá hafi stefnandi einnig átt eftir að laga rafmagn á þriðju hæð og hafi það verið gert í desember 2014.

Stefnandi hafi sent annan tölvupóst 4. maí 2014 og þá sagt að samhliða greiðslum þyrfti að ganga frá einhverju skjali varðandi samkomulag um uppgjör vegna byggingarinnar að Klapparstíg 17.

Með tölvupósti 7. maí 2014 hafi stefndi H-kk-nf óskað eftir fundi með stefnanda og óskað eftir því að farið yrði yfir sáttina. Stefnandi hafi svarað stefnda H-kk-þgf 30. maí 2014 og spurt hvort ekki hafi allt verið klárt svo aðilar gætu farið að ganga frá uppgjöri. Stefndi H-kk-nf hafi svarað því til, síðar þann sama dag, að rafvirki ætti eftir að klára hjá honum og að ekki væri búið að tengja snjóbræðsluna. Þá hafi stefnandi, með tölvupósti til stefnda H-kk-ef sama dag, viðurkennt að rafvirkinn ætti eftir að klára hluta af verkinu. Í þeim pósti hafi stefnandi í fyrsta skipti minnst á ætluð aukaverk pípulagningamanns vegna snjóbræðslunnar. Stefndu hafi þegar mótmælt fyrirhugaðri reikningsgerð.

Múrari hafi sent kostnaðaráætlun til stefnanda vegna úrbóta á verkinu 3. júní 2014. Stefnandi hafi samþykkt þennan kostnað og í pósti frá stefnanda 4. júní 2014 komi fram að hann hafi heimilað að sá kostnaður yrði dreginn frá í uppgjörinu eftir að viðgerðin hefði verið framkvæmd.

Stefndi H-kk-nf kveður stefnanda fyrst hafa sent reikning vegna ætlaðra aukaverka pípulagningamannsins 4. júní 2014. Þessi aukaverk hafi mörg hver átt að vera frá árinu 2011 og hafi þetta komið stefndu verulega á óvart.

Þá hafi stefnandi sent tölvupóst 19. júlí 2014 og krafist greiðslu reikninga sem ekki hafi verið í samræmi við fyrrgreinda sátt. Gefinn hafi verið vikufrestur til að gera upp vanskilaskuldir samkvæmt útgefnum reikningum og til að heimila útgreiðslu geymslufjár. Tölvupóstur þessi hafi ekki verið í neinum takti við samskipti aðila mánuðina á undan, þ.m.t. sátt aðila, og þá staðreynd að verkinu hafi ekki verið lokið að fullu. Stefndi H-kk-nf hafi svarað stefnanda með tölvupósti 21. júlí 2014 og farið yfir málin og hvernig hann teldi að mætti leysa þau. Hann hafi bent á að greiðsla lokareiknings væri háð því að verkinu væri í einu og öllu lokið. Þá hafi hann mótmælt aukareikningum og bent á ákvæði verksamnings um aukareikninga.

Stefndi H-kk-nf hafi sent stefnanda tölvupóst enn á ný 8. ágúst 2014 og óskað eftir uppgjöri. Tilefni póstsins hafi verið að annar fyrirsvarmaður stefnanda, sem annast hafi reikningsgerð, hafi átt að vera búinn að gefa út reikninga og/eða bakfæra reikninga í samræmi við sáttina sem og taka tillit til þeirra reikninga sem ranglega hafi verið tilgreindir ógreiddir við gerð sáttarinnar. Síðastnefndu reikningarnir hafi verið nefndir í tölvupóstinum 8. ágúst 2014 en hafi einnig verið nefndir við gerð sáttarinnar. Í svari stefnanda er spurt hvort allir séu klárir varðandi biðfé líka, það þurfi að losa samhliða uppgjöri. Stefndi H-kk-nf telur að með því svari hafi stefnandi staðfest samkomulagið og óbeint staðfest að lagfæra hafi þurft reikningana, enda hafi þeim mátt vera ljóst að reikningarnir yrðu ekki greiddir nema þeir væru í samræmi við fyrirhugaða greiðslu. Þá hafi stefnandi einnig staðfest, með tölvupósti síðar sama dag, að múrari hafi átt eftir að ljúka verkinu. Stefndi H-kk-nf hafi svarað því til að hann skyldi ganga í málið varðandi biðféð en hann geti ekki svarað því þá þegar.

Samþykki allra hafi þurft til að losa biðféð en einnig hafi átt eftir að tengja snjóbræðsluna. Stefndi H-kk-nf hafi sent stefnanda tölvupóst 11. september 2014 með hugmyndum um hvernig mætti leysa málið þannig að hægt væri að ganga frá uppgjöri, losa biðféð en halda eftir fé þar til snjóbræðslan væri kláruð.

Þá kveður stefndi H-kk-nf stefnanda hafa viðurkennt samkomulag aðila í tölvupósti 9. nóvember 2014, en þar segi:

Sælir, Skil nú ekki alveg þetta kvart um snjóbræðsluna, eða varstu ekki að segja að þú værir loksins búinn að skaffa það sem þú áttir að skaffa til þess að hægt væri að klára. Það er að segja réttar teikningar af breytingunum ykkar. Hitt með uppgjörið og losun biðfés þar lögðum við fram óformlega sáttatillögu fyrir margt löngu. Séu menn loksins tilbúnir að greiða samkvæmt henni og losa biðféð. Þá getum við gert það strax á morgun eins og alla aðra daga síðan við lögðum hana fram. Kv. J-kk-nf E.

Sem fyrr segi viðurkenni stefnandi hér sáttatillöguna, þó sem óformlega þrátt fyrir að unnið hafi verið eftir henni í tvö ár. Hafi stefnandi sagst geta leyst málið alla daga en hafi þó ekki orðið við beiðnum um fund til að ljúka málinu eða beiðnum um rétta reikninga í samræmi við sáttina. Þá hafi hann verið með útúrsnúninga varðandi „réttar“ teikningar þegar í raun hafi verið að reikna út, á grundvelli teikninga sem legið hafi fyrir, hvort stækka þyrfti forhitara vegna stækkunar á plani. Breytingin á snjóbræðslunni hafi legið fyrir í rúm tvö ár. Pípulagningamaðurinn, sem hafi verið undirverktaki stefnanda, hafi þó fyrst á þessum tíma, 2014, látið stefndu vita af áhyggjum sínum um að ef til vill þyrfti stærri forhitara vegna stækkunarinnar. Þetta hefði legið fyrir þegar árið 2012 hefði stefnandi séð til þess að undirverktakinn, sem unnið hafi á hans ábyrgð, hefði unnið verkið þá en ekki tveimur árum síðar.

Með tölvupósti sem stefndi H-kk-nf hafi sent 9. nóvember hafi hann skýrt að nýju hvernig staðið hafi á því að mál hafi dregist og útskýri út á hvað sáttatillagan hafi gengið. Stefnandi hafi ekki mótmælt þessum skilningi. Í tölvupóstinum segi stefndi frá því að hann hafi reynt að fá pípulagningamann til að setja upp snjóbræðsluna í meira en ár en það hafi fyrst komið í ljós tæpum tveimur mánuðum áður að þurft hafi að enduruppreikna bræðsluna. Þá segi í póstinum:

Þegar S-kk-nf lét okkur vita af þessu gekk ég strax í málið en S-kk-nf var í útlöndum. Þegar S-kk-nf kemur heim næ ég í teikningarnar hjá borginni (því það kom í ljós að hvorki S-kk-nf né S-kk-nf voru með þær) og læt S-kk-þf hafa þær og bið S-kk-ef um að heyra í S-kk-þgf. Það gerir S-kk-nf. S-kk-nf klikkar síðan á því að hringja í S-kk-þf með þær upplýsingar sem S-kk-nf er að bíða eftir en S-kk-nf er ekkert að stressa sig á því og bíður í rúmar tvær vikur þangið til ég hitti hann á förnum vegi og spyr hvernig gangi með snjóbræðsluna. S-kk-nf á náttúrulega að ganga á eftir upplýsingum ef hann fær þær ekki eða láta mig vita eða aðra eigendur hvernig málin standa, ekki bara láta verkið dánka. Maður hefði haldið að menn vildu drífa í þessu til að létta á biðfénu og klára þetta verk.

Í póstinum komi jafnframt fram að byggingarstjóri þurfi að herja á undirverktakann til þess að verkinu verði lokið. Stefndi hafi minnt á að sáttatillagan hafi gengið út á það að byggingarstjórinn gengi frá lausum endum. Þá hafi stefndi rifjað upp að á fundi með fyrirsvarsmönnum stefnanda hafi honum verið sagt að það þyrfti að endurútreikna eða endurútgefa reikninga vegna þess að ákveðnir reikningar hefðu lækkað og ekki mætti láta hann hafa þá með of hárri endurgreiðslu á virðisauka. Varðandi múrviðgerðirnar hafi komið fram í framangreindum pósti stefnda að nýja húsfélagið hafi ekki viljað ganga í verkið á þeim tíma heldur bíða með það fram á næsta sumar. Samið hafi verið við múrara, sem byggingarstjórinn hefði samþykkt, og myndi stefndi draga þá upphæð frá því sem hann skuldaði aðalverktaka og leggja hana inn á nýja húsfélagið. Því næst hafi stefndi lagt til að aðilar gætu hist í næstu viku og farið fyrir stöðuna varðandi uppgjör. Yrði snjóbræðslunni lokið væri hægt að greiða út biðféð. Gengi pípulagningamaðurinn ekki í verkið þyrfti að finna annan mann í verkið.

Stefnandi hafi svarað þessum tölvupósti 12. september 2014 þar sem hann hafi neitað að breyta reikningum nema að fyrir lægi að þeir yrðu greiddir um leið. Stefnandi hafi með þessu gert stefnda H-kk-þgf ómögulegt að greiða þar sem stefnandi hafi neitað að leiðrétta reikningana.

Stefnandi hafi loks samþykkt, með pósti 14. september 2014, að draga kostnað vegna múrviðgerða frá, þótt verkið hafi ekki verið unnið.

Eftir þetta kveðst stefndi H-kk-nf hafa gengið eftir því að fá að greiða inn á reikning húsfélagsins sem og að ganga frá uppgjöri við stefnanda. Þá hafi komið í ljós í október 2014 að enn hafi ekki verið búið að tengja snjóbræðsluna. Með tölvupósti 7. október 2014 kveðst stefndi hafa tjáð stefnanda að það hafi verið á ábyrgð stefnanda að ganga á eftir pípulagningamanni um að klára verkið við snjóbræðsluna og fá upplýsingar þar um. Þegar þeirri vinnu yrði lokið þyrftu allir að hittast í bankanum og skrifa undir að greiða mætti út biðféð. Þá hafi stefndi H-kk-nf sent tölvupóst á alla aðila 5. október 2014 og spurt hvort ekki væri kominn tími til að losa biðféð. Hann hafi þá einnig spurt fyrirsvarsmann stefnanda hvað þyrfti að gerast til þess að hægt væri að ganga „frá þessu öllu saman“, hvort undirskriftir þyrfti frá öllum stefndu til þess að biðféð yrði greitt út.

Stefnandi hafi svarað 7. október og spurt hvort stefndu væru hættir við að hitta stefnanda til að gera upp skuldirnar. Stefnandi hafi þá sagt að væntanlega stæði ekki á pípulagningamanninum að staðfesta að snjóbræðslunni væri lokið hins vegar stæði á stefndu að svara einhverju varðandi viðbótarverkin hans, sem hann hafi lagt fram fyrir margt löngu. Stefnandi hafi jafnframt spurt hvort verið væri að bíða eftir staðfestingu frá pípulagningamanninum varðandi þessa viðbótarvinnu sem hann hafi þurft að bíða með að klára vegna tafa af völdum stefndu.

Stefnandi hafi, með kröfu um aukaverk sem hafi að mestu verið unnin árið 2011, sett uppgjör samkvæmt sáttinni í uppnám. Þá hafi verið uppi misskilningur varðandi leiðrétta reikninga en stefndi H-kk-nf hafi ítrekað að hann gæti ekki greitt nema fyrir lægju reikningar í samræmi við greiðslu hans, ella fengi hann ekki endurgreiddan virðisaukaskatt sem hann hefði átt að fá endurgreiddan að fullu af vinnuliðum.

Stefndi H-kk-nf hafi, með tölvupósti 7. október 2014, boðið fyrirsvarsmanni stefnanda að hitta sig svo hann gæti klárað sín mál. Stefndi hafi enn á ný sent póst 19. október til að ýta á eftir uppgjöri samkvæmt sátt aðila. Stefndi kveður að pósturinn hafi haft þau áhrif að stefnandi hafi eftirleiðis neitað að kannast við sáttina og neitað uppgjöri í stað þess að skýra fyrir stefnda hvernig hann hafi séð fyrir sér uppgjör. Stefndi hefði ítrekað óskað eftir leiðréttum reikningum en ekki hafi verið ágreiningur frá október 2012 um að leiðrétta bæri reikningana til samræmis við sáttina.

Í tölvuskeytum milli aðila 20. október 2014 komi fram að stefnandi hafi litið svo á að stefndu hafi ekki þegið sáttina. Hún hafi verið skilyrt við útgreiðslu biðfjár og að greitt yrði samkvæmt henni en hvorugt hafi gengið eftir. Stefndi H-kk-nf hafi hins vegar litið svo á að sáttin hafi verið háð því að stefnandi lyki við ákveðin verk, t.d. að gera við múr í kringum glugga og ganga frá snjóbræðslu. Þau verk hafi hins vegar ekki verið kláruð fyrr en fyrir stuttu. Segir stefndi að stefnandi hafi boðað sáttina vegna þess að hann hafi vitað að stefndu ættu rétt á tafabótum upp í kröfur stefnanda. Stefnandi hafi svarað stefnda með pósti þar sem m.a. hafi sagt:

Sælir, svona til upprifjunar þá var okkar skilningur sá að þegar ég gekk í að slípa stigana og snurfusa, þvoði meira segja glugganna að utan og innan, um mánaðarmótin apríl maí, að biðfé yrði losað og greitt yrði samkvæmt sáttatillögunni. Samþykkti tölur ykkar múrara vegna viðgerðar á múr við hurðir og gaf ykkur heimild til að melda framkvæmdina. Hversvegna snjóbræðslan var ekki tengd liggur fyrir. Teikningar ófullnægjandi.

Stefnandi og stefndi H-kk-nf hafi í framhaldi af þessu átt nokkur tölvupóstsamskipti þar sem fyrrgreind sjónarmið hafi verið reifuð. Að lokum hafi stefnandi neitað uppgjöri samkvæmt sáttinni og neitað því að hún hefði komist á. Stefndi H-kk-nf mótmælir fullyrðingum stefnanda og bendir á að samningar geti hvort heldur verið munnlegir eða skriflegir. Fyrir liggi skjal frá stefnanda sem staðfesti að samkomulagið hafi verið lagt fram og ítrekað hafi verið vísað til þess, sbr. öll framangreind samskipti. Enginn fyrirvari hafi verið á þessu samkomulagi og hafi stefnandi ekki borið fyrir sig riftun þess eða ógildingarástæður. Samkomulagið standi því óhaggað.

Tölvupóstur frá fyrirsvarsmanni stefnanda 29. september 2014 taki af öll tvímæli en þar segi:

Hitt með uppgjörið og losun biðfés þar lögðum við fram óformlega sáttatillögu fyrir margt löngu. Séu menn loksins tilbúnir að greiða samkvæmt henni og losa biðfé. Þá getum við gert strax á morgun ein s og alla aðra daga síðan við lögum hana fram.

Sama eigi við um tölvupóst frá stefnanda 20. október sama ár sem vísað sé til hér að framan. Með póstunum sé staðfest að í október 2014 hafi enn verið unnið eftir sáttatillögunni, sem þá hafi verið í fullu gildi, og hins vegar að samkomulag hafi verið um fjárhæð vegna viðgerðar á múr við hurðir.

Í bréfi stefnda H-kk-ef, dagsettu 15. desember 2014, sé efni sáttarinnar útlistað nákvæmlega. Bréfinu hafi verið svarað af hálfu stefnanda með bréfi, dagsettu 18. desember 2014. Þar segi orðrétt:

Eins og réttilega segir í bréfinu var samkomulagið unnið af hálfu umbjóðanda míns enda voru J-kk-nf og S-kk-nf þá reiðubúnir að koma til móts við verkkaupa svo ljúka mætti uppgjörinu þar sem verkkaupar höfðu ekki staðið við þann samnings sem lá til grundvallar verkinu. Með umræddri sátt var þér þannig boðið að greiða einungis þinn hluta eftirstöðvanna og ljúka þar með uppgjöri vegna verksins.

Með bréfinu staðfesti stefnandi efni sáttarinnar sem og að sáttin hafi beinst að stefnda H-kk-þgf óháð uppgjöri við aðra stefndu. Hins vegar segi síðar í bréfinu að ekki sé lengur „grundvöllur fyrir sáttinni enda hefðu menn átt að ganga að henni án ástæðulauss dráttar.“ Stefnda H-kk-þgf sé fyrirmunað að skilja þessa fullyrðingu enda hafi sáttin gengið út á að stefnandi lyki verkinu og við verklok skyldi greiða þær fjárhæðir sem tilgreindar hafi verið í sáttinni. Enginn ágreiningur hafi verið um þetta en það sem hafi gerst sé að stefnandi hafi dregið í tvö ár að ljúka við verkið. Við lok verksins, í október 2014, og mánuðina á undan hafi stefndi H-kk-nf ítrekað mikilvægi þess að reikningar yrðu færðir til samræmis við sáttina. Eftir að stefnandi hafi nokkrum sinnum ítrekað að sáttin væri enn í gildi og að unnið væri eftir henni hafi því skyndilega verið haldið fram að hún hefði aldrei komist á. Sú fullyrðing samræmist ekki gögnum málsins.

Af hálfu stefnda H-kk-ef sé á því byggt að stefndi hafi greitt að fullu alla þá reikninga sem útgefnir hafi verið fyrir október 2012, á grundvelli sáttarinnar. Um sé að ræða hlut stefnda H-kk-ef í eftirtöldum reikningum:

Nr. reiknings fjárhæð gjalddagi

- 16 kr. 1.920.685 2.9.2011

- 17 kr. 171.378 25.10.2014

- 4 (merkt aukaverk) kr. 97.378 9.8.2011

- 5 (merkt aukaverk) kr. 190.269 25.8.2011

- 6 (merkt aukaverk) kr. 407.965 25.8.2011

- 7 (merkt aukaverk) kr. 1.058.276 31.8.2011

- 8 (merkt aukaverk) kr. 218.031 24.2.2012

- 11 (merkt aukaverk) kr. 62.790

Þá hafi stefndi H-kk-nf greitt að fullu hlut í reikningi nr. 17 að fjárhæð 171.378 krónur, með gjalddaga 25. október 2014, hinn 13. febrúar 2015 í kjölfar þess að ljóst hafi verið að stefnandi hafi ekki ætlað að lagfæra reikninga sína til samræmis við sátt aðila. Reikningur merktur aukaverk 11 sé tilgreindur í sáttinni sem „óreikningsfærð aukaverk“ og hafi verið áætlaður 100.000 krónur vegna múrverks. Hlutur stefnda H-kk-ef í neðri hluta skjalsins sé áætlaður 73.087 krónur. Stefnandi geri hins vegar reikning að fjárhæð 62.790 krónur og því sé ljóst að stefndi H-kk-nf hafi ofgreitt þann reikning um 10.267 krónur, að teknu tilliti til sáttarinnar, sem komi til skuldajafnaðar við kröfu stefnanda, verði fallist á kröfur stefnanda að einhverju leyti.

Þar sem stefndi H-kk-nf hafi efnt skyldu sína að fullu í samræmi við sátt aðila beri að sýkna hann af öllum kröfum stefnanda.

Stefnandi byggi kröfur sínar einnig á reikningum útgefnum árið 2014. Þeir séu, miðað við hlut stefnda H-kk-ef:

- 9 (merkt aukaverk) kr. 152.615

- 10 (merkt aukaverk) kr. 726.845

Stefnandi geri auk þess kröfu um greiðslu að fjárhæð 238.397 krónur, sé miðað við hlutdeild stefnda H-kk-ef í fasteigninni, en sá reikningur sé sagður með gjalddaga 30. apríl 2014.

Stefndi H-kk-nf mótmæli með öllu reikningum nr. 9-11 og reikningi vegna byggingastjóratryggingar. Reikningar vegna aukaverka samræmist ekki verksamningi sem tilgreini með skýrum hætti hvernig staðið skuli að aukaverkum, samþykki, útlistun o.fl. Þá hafi stefnanda borið að áætla kostnað af aukaverki fyrir fram, hafi aukaverk verið í formi tímavinnu. Þá séu umrædd aukaverk unnin, að því er virðist, að mestu leyti áður en fyrrgreind sátt hafi verið gerð og því hluti af henni. Ágreiningur aðila, sem hafi verið tilefni sáttarinnar, hafi m.a. beinst að tafabótum og aukaverkum. Hvað sem öðru líði hafi stefnandi glatað rétti til að hafa uppi kröfur um aukaverk sem unnin hafi verið fyrir mörgum árum enda hafi skýrt verið tekið fram að slíkir reikningar skyldu gerðir með framvindureikningum á tveggja vikna fresti. Stefnandi hafi þannig sýnt af sér fullkomið tómlæti gagnvart stefndu sem leiði til þess að hann geti ekki haft uppi kröfur þessar á hendur stefndu.

Þá sé á því byggt af hálfu stefnanda sjálfs að verklokaúttekt hafi farið fram 1. september 2011 og lokaúttekt 13. febrúar 2014. Í grein 31.6 ÍST 30:2003 sé hins vegar mælt fyrir um að verktaki skuli senda verkkaupa fullnaðarreikning vegna verksins innan tveggja mánaða frá því að hann hafi skilað verkinu í hendur verkkaupa. Á reikningnum skuli meðal annars greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga. Sé framangreint lagt til grundvallar hafi fullnaðarreikningur átt að vera gerður eigi síðar en 13. apríl 2014. Stefnandi hafi hins vegar gert reikning vegna byggingastjóratryggingar 30. apríl 2014 og reikninga nr. 9, 10, og 11, 25. október 2014, eða u.þ.b. átta mánuðum eftir að ætluð lokaúttekt hafi farið fram. Ljóst megi vera að stefnandi geti ekki haft uppi kröfur sem reistar séu á þessum reikningum og verði stefndi því þegar af þeirri ástæðu sýknaður af þeim kröfum.

Þegar reikningur nr. 9 sé skoðaður komi jafnframt í ljós að vinna að baki honum sé tilgreind „aukavinna byggingastjóra við að koma verki af stað við Klapparstíg 17 vegna afskipta byggingafulltrúa af framkvæmdunum, steinbær á lóð nr. 19. svo og samskiptum við hönnuði vegna þessa ásamt samskiptum við lagnahönnuð vega rangra lagnateikninga í kjallara. Fundarseta bréfaskipti og fleira“. Þá segi að vinnan hafi farið fram í nóvember og desember 2010. Verkið sé ekki frekar útlistað og tímaskýrsla eftir dögum eða dagskýrslur hafi ekki verið lagðar fram um hina ætluðu vinnu en tilgreindar séu tólf klukkustundir. Stefndi H-kk-nf mótmæli þessari kröfu. Sama eigi við um vinnu við „Forúttekt fyrir lokaúttekt“, „eftirrekstur reyndarteikninga“ árið 2012, „afskipti af lóðavinnu í júní 2012“, „Lokaúttekt í febrúar 2014“, „Lokaúttekt í apríl“ 2014 og akstur. Í engu tilviki hafi verið óskað eftir nefndri vinnu og geti stefnandi því ekki gert kröfu um greiðslu. Þá hafi stefnandi sýnt af sér slíkt tómlæti að hann hafi glatað rétti til að hafa uppi kröfu um greiðslu aukaverks sem endurspeglist í því að stefnandi hafi gert fjölda reikninga vegna aukaverks þar sem nefndir vinnuliðir séu ekki tilgreindir, enda þótt megnið af þeim hafi átt að hafa verið unnið áður. Þá séu allir vinnuliðirnir því marki brenndir að falla undir verksamninginn þannig að stefnandi eigi ekki rétt á sérstökum greiðslum, þ.m.t. vegna úttekta o.s.frv. Þá sé krafa um endurgjald vegna vinnu sem unnin hafi verið á árinu 2010 sannanlega fyrnd, enda mál þetta höfðað í desember 2015.

Reikningur nr. 10 sé vegna ætlaðs viðbótarverks við að tengja snjóbræðslulögn. Stefnandi hafi fyrst haldið því fram eftir að hann hafi farið frá verkinu að honum bæri ekki að annast tengingu snjóbræðslulagnar. Á því sé byggt af hálfu stefnda að sá verkþáttur hafi fallið undir verksamninginn og teljist því ekki aukaverk. Hvað sem öðru líði hafi stefnandi glatað rétti til að hafa uppi kröfu vegna þess verkþáttar þar sem stefnandi hafi ekki aflað samþykkis fyrir fram til að vinna aukaverk en stefnanda hafi borið skylda til að upplýsa stefndu um að verkið teldist aukaverk og fara með það sem slíkt, þar með talið að leggja fram tímavinnugreiningar. Þá hafi borið að semja fyrir fram um aukaverk. Stefnanda hafi borið að gera áætlun um kostnað fyrirfram sem skyldi samþykkt af stefndu áður en verk hæfist. Þar sem það hafi ekki verið gert geti stefnandi ekki haft uppi kröfur vegna þessa verkliðar. Auk þess mótmæli stefndi H-kk-nf fjárhæð reikningsins.

Stefndi H-kk-nf kveðst mótmæla reikningi nr. 11, sem sagður sé „viðbótarkostnaður múrara við að einangra hús utanfrá í stað innan í undirgangi“. Reikningurinn sé tilgreindur í sáttinni og hafi verið greiddur, eins og fyrr greini, af þeim sökum. Stefndi H-kk-nf byggir á því að verði ekki fallist á að sáttin sé skuldbindandi þá sé krafan fyrnd en ella sé hún fallin niður sökum þess að ekki hafi verið farið með hana sem aukaverk í samræmi við verksamninginn. Ekki hafi verið gerð verkáætlun, ekki verið upplýst að um aukaverk væri að ræða og vinnulistar eða dagskýrslur ekki verið afhent. Stefndi H-kk-nf byggir og á því að þennan verklið leiði af þeim mistökum stefnanda sjálfs að hafa ekki byggt húsið í samræmi við teikningar aðalhönnuðar. Það sé meginregla að fara eftir teikningum aðalhönnuðar ef einhver áhöld séu um mun á teikningum á milli arkitekts og verkfræðings. Sé ósamræmi á milli arkitektateikninga og teikninga verkfræðings hafi stefnanda jafnframt borið, samkvæmt verksamningi, að láta stefndu vita af því. Það hafi hann hins vegar ekki gert, sem leitt hafi til þess að veggir innanhúss í íbúð á fyrstu hæð hafi verið rangt staðsettir. Fyrir það hafi stefnandi aldrei þrætt. Þess vegna hafi verið gripið til þess ráðs í samráði við stefnanda að einangra íbúðina að utan enda hefði annað breytt rýmum í íbúðinni og í öllu falli breytt eignarhlutfalli og eignaskiptasamningi. Aldrei hafi staðið til að stefndu greiddu fyrir þessa vinnu sem endurspeglist í því að gerður hafi verið reikningur vegna þessa vinnuliðar rúmlega tveimur árum seinna í andstöðu við verksamning. Tómlæti stefnanda valdi því að krafa hans sé niður fallin hafi hún verið fyrir hendi í upphafi.

Stefnandi geri og kröfu um greiðslu fyrir tryggingu byggingastjóra að fjárhæð 322.725 krónur. Stefndi H-kk-nf kveðst mótmæla kröfunni enda hafi stefnanda borið að bera kostnað af tryggingum samkvæmt verksamningnum. Í stefnu segi að krafan taki til tímabilsins 10. maí 2012 til og með 30. apríl 2014 og sé því haldið fram að tafir á verkinu þessi rúmlega tvö ár hafi verið á ábyrgð stefndu. Þessari fullyrðingu sé eðli málsins samkvæmt hafnað enda fráleitt að tafir hafi orðið á verkinu umræddan tíma vegna atvika er varði stefndu og/eða lokaúttekt. Þá hafi stefnandi engan áskilnað gert um kröfu vegna byggingastjóratryggingar. Vegna tómlætis stefnanda hafi hann glatað rétti sínum til að hafa uppi kröfuna.

Líkt og áður hafi komið fram hafi stefndi ekki getað fengið endurgreiddan virðisaukaskatt af vinnuliðum vegna þeirra reikninga sem fallið hafi undir sáttina þar sem stefnandi hafi þverskallast við að leiðrétta reikningana til samræmis við sáttina, sem stefndi H-kk-nf hafi efnt að öllu leyti. Stefndi H-kk-nf byggir á því að stefnandi hafi valdið stefnda bótaskyldu tjóni með vísan til sakarreglunnar. Stefndi H-kk-nf geti ekki annað en áætlað tjón sitt en stefnandi verði að bera hallann af því að hafa ekki leiðrétt reikningana. Við útreikning á kröfunni sé miðað við sátt aðila um greiðslu 2.454.644 króna. Frá þeirri fjárhæð séu dregnar 97.120 krónur, sbr. reikning þeirrar fjárhæðar en stefndi hafi fengið endurgreiddan virðisaukaskattinn af þeim reikningi. Eftir standi 2.357.524 krónur og sé miðað við að vinnuliður sé 60% á móti 40% efniskostnaði. Vinnuliður sé samkvæmt því áætlaður 1.414.514 krónur. Stefndi hefði fengið virðisaukaskatt endurgreiddan að fullu hefðu reikningarnir verið leiðréttir fyrir áramótin 2014/2015. Tjón stefnda H-kk-ef sé áætlað samkvæmt framangreindu 287.412 krónur eða 25,5% virðisaukaskattur af 1.414.514 krónum. Fjárhæð þessi komi til skuldajafnaðar gagnvart ætlaðri kröfu stefnanda.

Stefndi H-kk-nf byggir einnig á því að kröfur stefnanda séu fallnar niður sökum fyrningar. Stefnandi tilgreini sjálfur gjalddaga krafna sinna í stefnu og kröfugerð. Nánar hafi 5.011.312 krónur verið komnar á gjaldaga 16. september 2011, samkvæmt kröfugerð. Í stefnu séu reikningarnir listaðir upp en þar komi fram að gjalddagi reiknings nr. 16, að fjárhæð 2.600.089 krónur, hafi verið 2. september 2011, gjalddagi reiknings nr. 4, að fjárhæð 131.474 krónur, hafi verið 9. ágúst 2011, gjalddagi reiknings nr. 5, að fjárhæð 257.574 krónur, hafi verið 25. ágúst 2011, gjalddagi reiknings nr. 6, að fjárhæð 552.276 krónur, hafi verið 25. ágúst 2011 og að gjalddagi reiknings nr. 7, að fjárhæð 1.432.620 krónur, hafi verið 31. ágúst 2011. Síðastnefnda reikninginn hafi stefnandi upphaflega gert á alla stefndu en leiðrétt það í neðri hluta sáttarinnar þegar hann hafi sett fjárhæðina alla á stefnda H-kk-þf, enda hafi vinnan varðað hann einan. Stefnandi virðist nú hafa fallið frá því í aðalkröfu sinni en reikningur þessi sé augljóslega fyrndur líkt og fyrrnefndir reikningar. Þá sé það reikningur nr. 8, útgefinn 24. febrúar 2012, sem stefndi H-kk-nf byggir einnig á að sé fyrndur, verði sáttin talin óskuldbindandi. Reikningurinn varði vinnu sem unnin hafi verið árið 2011, eins og sundurliðun hans beri með sér. Þá séu reikningar nr. 9, 10 og 11 vegna ætlaðra verka sem unnin hafi verið árið 2011 og/eða vegna verka sem alls ekki hafi verið unnin. Kröfurnar séu þannig allar fyrndar enda þótt reikningar vegna ætlaðra aukaverka hafi verið gefnir út löngu síðar í ósamræmi við verksamning aðila og ÍST 30:2003. Stefnandi geti ekki framlengt gjalddaga verksins með því að láta vera að gefa út reikninga en stefnandi byggi sjálfur á því að verkinu hafi lokið 1. september 2011.

Stefnandi haldi því fram í stefnu að kröfur stefnanda séu ekki fallnar niður sökum fyrningar þar sem stefndu hafi alltaf viðurkennt greiðsluskyldu en ágreiningur hafi snúist um fjárhæðir. Þessari fullyrðingu er mótmælt bæði sem rangri og þýðingarlausri. Þá beri að árétta að samkomulag það sem stefndi H-kk-nf hafi gert við stefnanda hafi ekki falið í sér viðurkenningu á réttmæti krafna stefnanda, enda ekki á því byggt af hálfu stefnanda. Sé litið svo á að sáttargerðin sé úr gildi fallin eða hafi af einhverri ástæðu ekki hlotið gildi sé staðreyndin sú að stefndi H-kk-nf hafi aldrei viðurkennt greiðsluskyldu sína nema að því leyti sem kröfur séu ágreiningslausar. Þannig hafi stefnandi uppi greiðslukröfur gagnvart stefnda H-kk-þgf sem hann hafi aldrei viðurkennt. Fráleitt sé að halda því fram að stefndi H-kk-nf hafi slitið fyrningu með greiðslu inn á kröfur. Stefndi hafi með nákvæmum hætti útlistað inn á hvaða kröfur hann hafi greitt í febrúar og mars 2015 og að greiðslurnar hafi byggt á sáttinni og fælu í sér fullnaðaruppgjör. Slík greiðsla leiði að sjálfsögðu ekki til þess að fyrning rofni gagnvart þeim kröfum sem deilt sé um. Stefnandi hafi höfðað mál þetta með stefnu sem birt hafi verið 9. desember 2015. Þann dag hafi allar kröfur með gjaldaga fyrir 9. desember 2011 verið fyrndar sem og kröfur sem séu vegna vinnu sem unnin hafi verið fyrir þann dag, enda þótt reikningar hafi verið gerðir síðar í andstöðu við verksamning eða ÍST 30:2003. Um fyrningu krafna stefnanda gildi m.a. ákvæði laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, þ.m.t. 3. gr. sem kveði á um fjögurra ára fyrningarfrest. Fyrningarfrestur samkvæmt 2. gr. laganna hafi byrjað að líða þegar unnt hafi verið að krefjast efnda en það nái til þess að vinnu við verk sé lokið. Með öðrum orðum sé ekki unnt að lengja fyrningartíma með því að gefa út reikning vegna verks löngu síðar, líkt og fyrr greini.

Stefndi H-kk-nf byggir á því til vara að reikningar stefnanda séu rangir sem og að stefndi H-kk-nf eigi kröfur á hendur stefnanda sem séu hærri en kröfur stefnanda á hendur honum. Í fyrsta lagi sé á því byggt að stefndi H-kk-nf eigi rétt á tafabótum úr hendi stefnanda. Nánar sé á því byggt að þær tafir sem orðið hafi á framkvæmd verksins megi rekja til atriða sem stefnandi ber ábyrgð á. Samkvæmt verksamningi hafi upphaf verks verið áætlað 15. nóvember 2010 og hafi verktími átt að vera fimm og hálfur mánuður. Þá segi að telji verktaki sig eiga rétt á framalengingu skilafrests skuli hann strax skýra frá því bæði munnlega og skriflega og um leið leggja fram nauðsynleg gögn sem sanni réttmæti framlengingarinnar. Þá séu fyrirmæli í grein 24.3 í ÍST 30:2003 um það hvernig verktaki skuli bera sig að við að fá framlengingu á verktíma. Í þeirri grein segi: „Ef verktaki telur sig eiga rétt á framlengingu á fresti skal hann tafarlaust senda verkkaupa rökstudda tilkynningu um það. Í tilkynningu skal rökstutt að töfin hafi hlotist af þeim atvikum sem verktaki ber fyrir sig“. Stefnandi hafi aldrei sent stefndu rökstudda tilkynningu um framlengingu á verkskilum eða tilkynningu um hve langan frest hann ætti að fá á skiladegi verksins. Hann hafi því ekki fullnægt skyldum sem á honum hafi hvílt, samkvæmt verksamningi og greinum 24.3 og 24.4 í ÍST 30:2003. Stefnandi geti því ekki borið fyrir sig að honum hafi verið heimilt að skila verkinu eftir umsaminn tíma.

Stefndi H-kk-nf telur að engu skipti þótt stefnandi hafi nú aflað mats dómkvadds matsmanns um hugsanlegar tafir á verkinu. Matsgerðin sé með öllu þýðingarlaus enda skýrlega kveðið á um það í verksamningi og ÍST 30:2003 hvernig stefnanda hafi borið að haga sér ef fresta ætti skiladegi verksins. Matsgerð, sem aflað sé löngu síðar, sé því gagnslaus. Þá hafi tómlæti stefnanda haft áhrif á sönnunarstöðu stefndu en ekki komi til greina að stefnandi geti með síðbúnum málatilbúnaði og kröfum takmarkað möguleika stefnda á að hafa uppi kröfur vegna tafabóta.

Þá mótmælir stefndi H-kk-nf matsgerð hins dómkvadda matsmanns. Reyndar sé það svo að hinn dómkvaddi matsmaður hafni mörgum atvikum sem stefnandi haldi fram í matsbeiðni til héraðsdóms að hafi valdið töfum á verkinu. Þá sé í mörgum tilvikum svarað með almennum hætti án þess að svar matsmanns verði með skýrum hætti yfirfært á það mál sem sé til úrlausnar. Matsgerðin byggi auk þess á röngum forsendum og/eða staðreyndum. Í matsgerðinni segi í lið 49 að „venja er að telja jarðvinnu vera lokið þegar búið er að þjappa fyllingu undir einangrun í botnplötu þó svo að jarðvinnu sé ekki að fullu lokið utan sökkla“. Því hafi verið lokið í síðasta lagi 6. desember 2010 samkvæmt myndum sem stefndi hafi tekið. Staðreyndin sé sú að stefnandi hafi ekki fyllt út dagbækur né hafi hann afhent þær, líkt og honum hafi borið, og því beri hann sönnunarbyrði um þetta atriði.

Einnig segi í matsgerðinni að „í úttektaryfirlit frá Byggingarfulltrúaembættinu komi fram að úttekt hafi farið fram á frárennslislögnum í grunni þann 7. febrúar 2011 en á botnplötu daginn eftir“. Matsmaður komist að því að framkvæmdir hafi því ekki hafist fyrr en 14. febrúar 2011. Það gangi eðli málsins samkvæmt ekki upp. Í fyrsta lagi hafi verið unnið í sökklum á suðurhliðinni 20. janúar 2011 og búið hafi verið að steypa fyrstu hæðina fyrir ofan kjallarann norðan megin hjá hinu stefnda félagi, Fasteignum Ingveldar ehf. Í öðru lagi hafi verið búið að stilla upp íbúð stefnda M-kk-ef 9. febrúar og setja glugga í mótin og verkið löngu komið af stað 20. febrúar 2011. Samræmist þetta ekki því að verkið hafi hafist 14. febrúar 2011 en þá hafi verið búið að steypa upp íbúð stefnda M-kk-ef og taka mótin utan af veggnum. Í þriðja lagi hafi menn verið að leggja lagnir ofan á fyrstu hæðina 1. mars og því hafi verið búið að slá undir, járnabinda og leggja raflögn í plötuna ofan á fyrstu hæðina sextán dögum eftir að verkið hafi átt að hafa hafist samkvæmt matsgerðinni. Síðast en ekki síst hafi löngu verið búið að grafa yfir lagnir í grunni og þjappa fyllingu undir einangrun í botnplötu en það hafi verið gert í síðasta lagi í byrjun desember 2010 og því hafi ekki verið við stefndu, sem verkkaupa, að sakast hafi stefnandi ekki látið taka út lagnirnar fyrr en allt of seint og þegar í raun hafi ekki verið hægt að taka þær út.

Stefnandi hafi boðað til fundar 20. janúar 2011 vegna tafa á verkinu og hafi verið haldinn fundur nokkru síðar þar sem samið hafi verið um að gefa stefnanda ríflegan frest á að skila af sér byggingunni, þ.e. að upphafsdagur verks hafi verið ákveðinn 18. desember 2010 og skiladagur 3. júní 2011, eins og komi fram í fundargerð frá 8. ágúst 2011. Í lok janúar 2011 hafi stefnandi fyrst boðað til formlegs verkfundar þrátt fyrir allar þær tafir sem hann hafi talið sig hafa orðið fyrir. Stefndu hafi farið fram á það 2. febrúar 2011 að fá senda nýju verkáætlunina en hafi aldrei fengið hana.

Hvað varði friðun veggjar, sem fjallað sé um í matsgerðinni, sé ljóst að formleg yfirlýsing hafi komið frá borgaryfirvöldum 18. janúar 2011 um að veggurinn ætti að standa. Hér beri hins vegar að árétta að ljóst hafi verið löngu áður en hin formlega ákvörðun hafi borist að veggurinn myndi standa. Þannig hafi verktakinn sjálfur skrifað í tölvupósti í byrjun desember 2010 að á fundi sínum með borgaryfirvöldum hafi komið fram að ekki ætti að hreyfa við veggnum. Af þeirri ástæðu hafi verið ákveðið að narta utan af honum, þar sem hann hafi verið þykkari að neðan. Það hafi verið gert í byrjun janúar 2011, þegar komið hafi verið að því verki. Formlega yfirlýsingin hafi því ekkert að gera með það hvenær hafi í raun verið byrjað að vinna eftir þeirri áætlun að veggurinn ætti að standa. Hér beri einnig að benda á að tölvuskeyti liggi fyrir þar sem stefnandi fjalli um tilboð í að saga og/eða höggva utan af veggnum löngu áður en formleg ákvörðun hafi komið frá borginni. Að vísa til hinnar formlegu tilkynningar borgarinnar sé því með öllu þýðingarlaust.

Þá segi í matsgerð að „ósamræmi í teikningum tefur að öllum jafnaði verkframkvæmdir“. Í matsgerðinni sé algjörlega óljóst hversu miklum töfum ósamræmi í teikningum hafi valdið. Auk þess beri að hafa í huga að matsmaður hafi talið verkið hafa hafist um miðjan febrúar en á þeim tíma haldi stefnandi því fram að frostakafli hafi skollið á og því hafi hann ekki getað steypt (hitalagnir) í plötu á annarri hæðinni. Verkið hafi þá eðli málsins samkvæmt löngu verið hafið og því sé ósamræmi í matsgerðinni algjört sem ráðist af röngum fullyrðingum stefnanda sjálfs um hvenær verkið hafi hafist og hvenær unnið hafi verið við einstaka verkliði. Enn fremur segi í matsgerðinni að „eðli málsins samkvæmt hafa aukaverk yfirleitt töf í för með sér og telja verður að svo hafi verið í þessu tilviki“. Hér sé verið að fjalla um þegar hitalagnir hafi verið lagðar í gólf á annarri hæð. Í engu sé um það getið hve mikið hin ætluðu aukaverk eigi að hafa tafið verkið og því algjörlega ósannað að svo hafi verið.

Sú undantekningarlausa skylda hafi hvílt á verktakanum að gera alltaf fyrirvara um tafir hafi hann ætlað að vinna aukaverk. Það hafi hann ekki gert og geti því ekki borið fyrir sig tafir löngu síðar.

Stefndi H-kk-nf kveðst mótmæla matsgerðinni í heild og vísar um tafir á verkinu m.a. til athugasemda sinna til hins dómkvadda matsmanns.

Um verklok segi í verksamningnum að verki teljist ekki ekki lokið af hálfu verktaka fyrr en hann hafi staðið að fullu við skuldbindingar sínar samkvæmt verkskilmála, tilboðs- og samningsgögnum og samþykktum teikningum. Jafnframt segi að greiðsla lokareiknings sé háð því að verkinu sé í einu og öllu lokið af hálfu verktaka. Stefnandi hafi sent verklokareikning í október 2014. Það sé óskiljanlegt hvernig matsmaður komist að því að verklok séu 1. september 2011 þegar stefnandi hafi verið að vinna í húsnæðinu löngu eftir það og gögn staðfesti að verkinu hafi alls ekki verið lokið þann dag. Stefnandi hafi farið frá verkinu og hafi stefndi H-kk-nf þurft að fá aðra smiði til að vinna, m.a. við klæðningu á lofti í risi og millilofti. Því verki hafi lokið í lok nóvember 2011. Stefndi H-kk-nf miði aðalkröfu um tafabætur við þá dagsetningu. Krafa stefnda H-kk-ef um tafabætur sé því 174 dagar. Krafa hans sé því 3.856.014 krónur (30.000 krónur x 174 x 73,87%), sem komi til skuldajafnaðar við ætlaða kröfu stefnanda. Hvað sem öðru líður geri stefndi H-kk-nf kröfu um tafabætur í 74 daga. Hann hafi orðið fyrir tjóni vegna tafa á skilum á verkinu sem nemi a.m.k. þeim tíma og sé þá miðað við tímabilið 3. júní til 17. ágúst 2011 og að stefndi hafi glatað leigutekjum sem nemi a.m.k. tveimur og hálfum mánuði. Miðað sé við að verkið hafi hafist þann 18. desember 2010 og tafabætur hætti að reiknast þegar málari á vegum stefnda H-kk-ef hafi komst inn í eina af þremur íbúðum 17. ágúst 2011. Íbúðunum hafi hins vegar verið skilað mun seinna og verkinu sé ekki enn lokið. Tafabætur samkvæmt framangreindu séu 2.220.000 krónur. Hlutur stefnda H-kk-ef í tafabótum sé 73.87%, sem geri 1.639.914 krónur. Líkt og áður greini hafi stefndi H-kk-nf greitt 280.771 krónu inn á verkstöðureikning nr. 16, 15. október 2011, en hlutur hans í verkstöðureikningi nr. 16 sé 1.920.686 krónur. Reikningurinn sé því að fullu greiddur með hluta af tafabótum að fjárhæð 1.639.914 krónur + 280.771 króna = 1.920.686 krónur. Þessi fjárhæð komi í öllu falli til skuldajafnaðar við ætlaða kröfu stefnanda en áskilinn sé réttur til að hafa uppi sjálfstæða kröfu á hendur stefnanda á síðari stigum, þyki ástæða til.

Stefndi H-kk-nf mótmælir reikningum stefnanda í heild. Stefndi telji ástæðu til að nefna hér sérstaklega reikning sem sé sagður vegna aukaverks nr. 7 en stefndu hafi ítrekað reynt að fá fullnægjandi svör við reikningum, án árangurs.

Stefnandi hafi átt að setja upp grind í milliloft í íbúð á þriðju hæð en frá upphafi hafi verið vitað að breyta hafi átt grindinni frá upphaflegri hönnun í burðarhæft milliloft. Stefnandi reikni sér 58 klukkustundir í hina breyttu grind sem stefndi telji fráleitt. Það sem e.t.v. skýri reikninginn sé að stefnandi hafi sett hluta af grindinni vitlaust upp og þurft að taka hana niður og setja hana upp að nýju, en stefnda verði ekki um það kennt. Auk þess hafi starfsmenn stefnanda verið efnislausir í heilan dag við framkvæmd þessa verks og hafi því í staðinn verið að sinna erindum út í bæ vegna byggingarinnar. Hins vegar virðist sem smiðirnir hafi skráð vinnustundirnar á klæðningu loftsins í stað þess að setja vinnustundirnar á heildarverkið (tilboðið). Þá eigi stefnandi eftir að ljúka við klæðningu ofan á milliloftið, þ.e. eftir sé að leggja plöturnar upp við veggina báðum megin, sem sé erfiðasti hluti verksins. Samkvæmt útreikningum smiða stefnda hafi upphæðin sem stefnandi reikni sér við verkþáttinn átt að fela í sér að þessum verkþætti væri að fullu lokið.

Stefnandi geri og kröfu undir liðnum „Loftræsting og stammar, færsla (10 tímar)“. Stefndi mótmæli þessum lið, þar sem stefnandi virðist horfa fram hjá vinnunni sem hefði farið í að fara með rörin beint upp í loftið og gera gat fyrir þau þar í þakið og loka því gati aftur. Þar sem önnur loftrör hafi komið upp við suðurenda hússins hafi verið ákveðið að auðveldara væri fyrir stefnanda að láta rör í miðju rýminu fara með milligólfinu og koma einnig upp með suðurenda hússins. Ella hefði þurft að gera gat á þakið fyrir miðju þaki með tilheyrandi kostnaði fyrir stefnanda sem hafi gert tilboð í heildarverkið. Á þessum tíma hafi ennþá átt eftir að loka götum á suðurenda hússins fyrir önnur rör sem þar hafi komið upp.

Ljóst sé að áhöld hafi verið um það á þessum tíma hver kostnaður væri við að klæða rými á þriðju hæð hússins annars vegar með gifsi og hins vegar með krossvið en sú breyting hafi verið samþykkt af stefnanda möglunarlaust. Stefnandi hafi haldið því fram að vinna við að klæða allt rýmið með gifsi væri aðeins 300.000 til 350.000 krónur en álitsgjafar stefndu hafi áætlað kostnaðinn við að krossviðarklæða rýmið um 258.000 krónum meiri en að klæða það með gifsi. Stefnandi hafi gert tilboð í að krossviðarklæða rýmið upp á 940.000 krónur og vilji aðeins draga 300.000 til 350.000 krónur frá þeirri upphæð. Að lokum hafi tilboði stefnanda verið tekið þótt ekki væri sátt um hver kostnaður væri við að gifsklæða rýmið. Þegar upp hafi verið staðið hafi stefndu þurft að finna aðra smiði í verkið því smiðir stefnanda hafi verið fastir í öðru verkefni, eins og svo oft áður, t.d. við að byggja hótel á Mýrargötu fyrir byggingarstjórann, til 26. september 2011. Það hafi valdið algjörlega óviðunandi töf á upphafi þessa verkhluta. Í skjali vegna útreiknings á reikningi vegna aukaverks nr. 7, hafi stefnandi sjálfur lagt til að kostnaður samkvæmt tilboði yrði dreginn frá kostnaði við að klæða loft með krossvið en þar segi neðst: „Síðan er eftir vinnuliður við að gifsklæða loft og loka risi. Vinnuliðurinn er um 2.100 á m2 og gengur upp í vinnu við að krossviðklæða loft“.

Við uppgjör á reikningum við stefnanda hafi því átt að draga frá þennan og annan kostnað, bæði efni og vinnu, sem hafi átt að fara í að gifsklæða rýmin, samkvæmt tilboði. Þar sem stefnandi hafi ekki séð um að krossviðarklæða loftin hafi honum borið að draga þennan kostnað frá öðrum reikningum, sem margsinnis hafi verið óskað eftir, en stefnandi hafi aldrei fengist til þess. Stefnandi geri ekki grein fyrir því hvaða vinnuliði hann hafi sloppið við að vinna og efniskostnað sökum breytinga á verkinu frá tilboði. Það sé með öllu óviðunandi að vinna og efni sem hefðu farið í verkið, hefði það verið unnið samkvæmt tilboði, sé tilgreint sem ein tala án sundurliðunar.

Þá liggi fyrir að stefnandi hafi aldrei krossviðarklætt milliloftið og þakloftið eða lokað risloftinu og grindinni í milliloftinu að framan. Það hafi verið gert af smiðum stefnda þar sem smiðir stefnanda hafi verið fastir í verki á Mýrargötu. Þá hafi stefnandi ekki lokað millivegg á þriðju hæð auk þess sem hann hafi ranglega haldið því fram að klóaksrör á annarri hæð hafi ekki verið teiknuð inn í vegg. Mjög óeðlilegt hafi verið að láta þau standa fyrir framan steyptan vegg. Ástæðan fyrir þessari niðurstöðu gæti legið í því að stefnandi hafi breytt skipulagi hússins þannig að íbúð á fyrstu hæð hafi minnkað en yfir henni standi einmitt ofangreindur steypti veggur fyrir klóaksrör. Afstaða stefnanda hafi orðið til þess að stefndi hafi orðið að láta klæða vegginn á sinn kostnað sem réttilega hefði átt að falla á stefnanda.

Stefndi H-kk-nf byggir á því að reikningar stefnanda séu rangir og/eða að stefndi eigi kröfur á hendur stefnanda vegna framkvæmdar verksins, sem komi til skuldajafnaðar við kröfur stefnanda. Hér beri að hafa í huga að ágreiningur aðila hafi verið tekinn úr matsferli í október 2012, samhliða því að sátt hafi náðst milli aðila. Það sé algjörlega á ábyrgð stefnanda að málið sé komið í þann farveg þar sem það sé nú með því að hafna eigin sáttatillögu með síðbúnum og óljósum fullyrðingum um að ekki hafi komist á bindandi samningur um uppgjör, sem samræmist ekki gögnum málsins og samskiptum aðila. Útspil stefnanda í október 2012, sem stefnandi vilji nú ekki kannast við, hafi leitt til þess að stefndi H-kk-nf hafi horfið frá því að afla mats um einstaka verkþætti og kostnaðarminnkun, sem leitt hafi af breytingu á verkinu eða verkþáttum sem ekki hafi verið unnir, en um það hafi ágreiningur aðila verið. Ljóst megi vera að torvelt sé að láta meta þessa og aðra verkþætti í dag og sé það algjörlega á ábyrgð stefnanda en ekki stefndu. Byggir stefndi H-kk-nf á því að eftirtaldar fjárhæðir skuli koma til frádráttar kröfum stefnanda, verði fallist á kröfur stefnanda að einhverju leyti:

- Múrun stigar og svalir 800.000 x 0,7382% 594.653

Verk ekki unnið en var hluti af verksamningi.

- Gifsefni í þakloft og milliloft 3. hæð 128.000

Ekki notað í verkið vegna breytinga. Hluti af verki.

- Gifs uppsetningarvinna 3.hæð þakloft og milliloft 399.500

Ekki unnið af verktaka. Hluti af verki.

-Gifs veggur ris 3.hæð efni 59.000

Ekki notað vegna breytingu á efni. Hluti af verki.

- Gifs veggur ris 3.hæð vinna 164.000

Ekki unnið af verktaka. Hluti af verki.

- Gifs veggur 3.hæð klósett og þvottahús efni 10.500

Ekki notað vegna breytingu á efni. Hluti af verki.

- Gifs veggur 3.hæð klósett og þvottahús vinna 28.200

Ekki unnið af verktaka. Hluti af verki.

- Loka milliloftagólfi að framan sem snýr út í stofu 8 x 4700 37.600

Ekki unnið af verktaka. Hluti af verki.

- Loftræsting og stammar, gera gat á þak (inni í tilboði) 18.800

- Halogen kassar standa niður úr loftagrindum 37.600

- Rafvirki gerir við rafmagn/merkir töflu 3. hæð 11.12.2014 37.600

- Gifs veggur 2. hæð efni. Hluti af verki ekki greitt af verktaka 10.500

- Gifs veggur 2. hæð vinna. Hluti af verki ekki unnið af verktaka 23.500

- Gifs veggir efni og vinna 3.hæð (steypti í staðinn) mismunur 75.000

- Breyting 2.hæð til einföldunar (vegg sleppt) vinna/efni 35.000

- Færa eldvarnarplötur því þær eru ekki rétt staðsettar 18.800

- Vantaði stoðir í rafmagnsgrindina í risinu 18.800

- Tréstoðir yfir stálbitann svo væru festur fyrir krossviðinn 18.800

- Það stóðu spýtur sem tengja innri grind í stofu við neðri

grind neðan úr grindinni. Smiðir á vegum stefnda þurftu að

saga af þeim eftir að þeir eru nánast búnir að festa

plötuna upp í loftið: 18.800

- Skórnir standa niður úr, ekki í flúgti við grind: 37.600

- Þrif á gluggum fyrir málun 18.800

- Nibbur af veggjum 18.800

- Gera við göt framan á húsi 18.800

- Lausholt á loftgrind 11tímar x4700 51.700

- Smíða kassa fyrir viftur 2x4700 rörbeygur of krappar 9.400

- Rista af krossvið sem stóð niður úr grind 4.700

Samtals nemi krafa stefnda H-kk-ef 1.893.653 krónum sem koma eigi til skuldajafnaðar við ætlaðar kröfur stefnanda, til viðbótar tafabótum og tjóns vegna endurgreiðslu virðisaukaskatts.

Stefndi H-kk-nf byggir enn fremur á því að gallar séu á verkinu, þ.m.t. á útvegg fasteignarinnar en raki hafi myndast í veggjum. Stefndi áskilji sér rétt til að afla mats um kostnað við úrbætur sem og kostnað við úrbætur á öðrum göllum á eigninni og fyrrgreindum fjárhæðum, þyki ástæða til. Kröfur stefnda byggi m.a. á verksamningi aðila sem kveði á um að breytingar sem leiði til lækkaðs kostnaðar skuli lækka samningsfjárhæðina. Þá byggi krafan á reglum samninga- og kröfuréttar, ólögfestum reglum íslensks skaðabótaréttar, þ.m.t. sakarreglunni, sem og almennum reglum verktakaréttarins um skaðabætur og/eða afslátt. Byggir stefndi á því að stefnandi beri ábyrgð á göllum á verkinu sem og á frágangi þess. Gæði verksins séu ekki í samræmi við ströngustu kröfur og staðla um gæði nýbygginga við íslenskar aðstæður líkt og krafa sé gerð til í verksamningi aðila. Byggir stefndi H-kk-nf á því að stefnanda beri að bæta stefndu tjón þeirra sem af þessu leiði sem og að taka tillit til lækkana samningsfjárhæða vegna breytinga á verkinu líkt og fyrr greini. Sem fyrr áskilji stefndi sér rétt til þess að afla matsgerðar dómkvadds matsmanns ef ástæða þyki til á síðari stigum en á því sé byggt að kröfur stefnda séu hærri en ætlaðar ófyrndar kröfur stefnanda, sem leiði til þess að sýkna beri stefnda en ella að lækka kröfur stefnanda verulega.

Þá telur stefndi H-kk-nf að stefnandi taki ekki tillit til þess í stefnu að samþykkt hafi verið að draga 238.450 krónur frá vegna múrviðgerða. Beri að lækka kröfur stefnanda sem þeirri fjárhæð nemi sem og taka tillit til annarra þátta sem bæði hafi verið ólokið og átt hafi eftir að laga.

Í stefnu geri stefnandi kröfu um að viðurkennt verði að stefnanda verði heimilt að losa geymslufé af biðreikningi hjá Landsbankanum nr. 0130-15-382175. Í verksamningi segi ekki til um hvenær greiða skuli út geymslufé. Hins vegar sé kveðið á um geymslufé í sérstöku samkomulagi sem undirritað hafi verið 7. janúar 2011, sem staðfest hafi verið af Landsbankanum. Þar segi að verkið skuli tekið út af eftirlitsmanni stefndu tólf mánuðum eftir lokaúttekt og geymslufé greitt út eftir það, að því gefnu að sjálfsögðu að ekki verði gengið á geymslufé. Þá segi að bankanum sé óheimilt að greiða út geymslufé nema fyrir liggi samþykki allra. Líkt og rakið sé hér að framan hafi verið samið svo um að hvorki geymslufé né reikningar yrðu greiddir út fyrr en verkinu væri lokið að fullu en það leiði af samkomulagi aðila frá október 2012. Stefnandi sé ekki búinn að ljúka verkinu, enda þótt það kunni að vera smávægilegar framkvæmdir að teknu tilliti til heildarverksins. Því sé í raun ekki komið að því að rétt sé að losa biðfé sem sé til tryggingar á réttum efndum. Stefndi H-kk-nf hafi hins vegar fyrir sitt leyti samþykkt að biðfé yrði greitt út til stefnanda, sbr. yfirlýsingu til Landsbankans, dagsetta 2. desember 2015. Stefndi kveðst hafi afhent bæði Landsbankanum og stefnanda yfirlýsingu þess efnis fyrir málshöfðun þessa. Það hafi hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., einnig gert. Stefnandi beini því kröfum sínum þar að lútandi ranglega að stefnda H-kk-þgf og hinu stefnda félagi. Þá sé stefnandi bundinn af því að hafa samþykkt að samþykki allra þyrfti til að losa biðfé. Stefnda H-kk-þgf sé það óviðkomandi enda hafi hann samþykkt kröfuna. Stefnandi ætti réttilega að beina kröfunni á hendur þeim viðsemjanda sínum sem ekki hafi veitt samþykki fyrir því að biðfénu verði aflétt enda hafi stefnandi ekki lögvarða hagsmuni af kröfunni gagnvart stefnda H-kk-þgf. Ber þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda H-kk-þf af kröfunni en ella að vísa kröfunni sjálfkrafa frá dómi.

Með vísan til framangreinds beri að sýkna stefnda H-kk-þf af öllum kröfum stefnanda.

Stefndi H-kk-nf mótmælir sérstaklega kröfu stefnanda um dráttarvexti enda sé krafan fyrnd sem og greidd í samræmi við samkomulag aðila. Þá sé dráttur á málinu alfarið á ábyrgð stefnanda.

Stefndi áréttar að ráðstafa verði innborgunum inn á reikninga í samræmi við fyrirmæli stefnda.

Um lagarök vísar stefndi til almennra reglna verktaka-og útboðsréttar, ÍST 30:2003, laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, innheimtulaga nr. 95/2008, laga nr. 32/2009, um ábyrgðarmenn, almennra reglna skaðabótaréttar og almennra reglna samningaréttar.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi H-kk-nf á 21. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum á 1. mgr. 130. gr. þeirra.

V

Hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., mótmælir málatilbúnaði stefnanda vegna aðalkröfu hans á þeim rökum að hann fái ekki stoð í samningi aðila enda sé þar sérstaklega kveðið á um að upphæð hvers reiknings skuli vera eftir eignarhlutfalli. Sérstaklega hafi verið samið um það hvernig reikningagerð skyldi háttað og að hver verkkaupa um sig bæri ábyrgð á greiðslu í samræmi við eignarhlut sinn. Þennan skilning hafi stefnandi staðfest í verki með því að beina kröfum á hendur stefndu, hverju og einu, í hlutfalli við hlut þeirra í samningi aðila. Þá hafi verið gerður reikningur á hvert og eitt stefndu vegna aukaverka sem unnin hafi verið fyrir hvert þeirra um sig.

Heimvísan stefnanda um samaðild til 1. mgr. 18. gr. laga 91/1991 hafi því ekkert gildi þar sem ákvæðið taki til tilvika af öðrum toga en þegar aðild sé skýr samkvæmt samningi aðila.

Þá sé vísan til ákvæðis í ÍST 30:2003 marklaus enda samið um hvernig reikningagerð skyldi hagað í samningi aðila. Hefði samningur aðila verið óskýr um aðildina hefði ákvæðið komið til fyllingar eða verið notað til túlkunar á samningi. Það eigi ekki við um þann samning sem aðilar hafi skrifað undir. Samningurinn sé skýr hvað aðildina varði og hve mikinn prósentuhluta hvert hinna stefndu hafi átt í samningnum. Aðilar hefðu aldrei undirritað verksamninginn hefðu þeir þurft að bera óskipta ábyrgð.

Af hálfu stefnanda hafi ekkert verið talið því til fyrirstöðu að hið stefnda félag gerði upp sín mál, án aðkomu annarra. Þetta komi fram í tölvuskeytum milli lögmanna.

Þá vísar hið stefnda félag til laga nr. 32/2009, um ábyrgðarmenn, hvað varði skyldu kröfuhafa til að senda ábyrgðaraðilum upplýsingar um stöðu ábyrgða og annað sem kröfuhafa sé skylt að gera samkvæmt lögunum. Stefnandi hafi í engu farið að fyrirmælum laganna og því sé haldslaust að byggja á því að greiðsluábyrgð hafi verið óskipt með vísan til laga um ábyrgðarmenn. Hefði það verið skilningur stefnanda að svo hefði verið í upphafi hefði honum borið að senda tilkynningar til hinna samábyrgu allan verktímann. Hafi þessi réttur verið fyrir hendi hafi stefnandi glatað honum, þar sem ekki hafi verið farið eftir óundanþægum ákvæðum laga nr. 32/2009, um ábyrgðarmenn. Stefnanda hafi borið að senda sérstakar tilkynningar um samábyrgð stefndu árlega með vísan til laga um ábyrgðarmenn hafi skilningur hans í upphafi verið sá að um samábyrgð hafi verið að ræða.

Þá beri kröfuhöfum, samkvæmt lögum nr. 95/2008, um innheimtu, að senda ábyrgðaraðilum tilkynningar komi til vanskila á kröfum. Það hafi ekki verið gert, enda alveg ljóst að stefndu hafi hvergi verið skráðir sem ábyrgðaraðilar hver fyrir annan á verktímanum, hvernig sem á málið sé litið.

Þá hafi ýmis aukaverk verið unnin, aðallega fyrir einn stefnda, og ljóst að önnur stefndu hefðu aldrei tekið á sig ábyrgð á greiðsluskuldbindingum á aukaverkum hinna stefndu nema að vel athuguðu máli. Öll ákvæði varðandi ábyrgð á skuldum eða samábyrgð beri að skýra þröngt og því ljóst að túlkun stefnanda standist engan veginn.

Þá sé rökstuðningur stefnanda með vísan í lög nr. 26/1994, um fjöleignarhús, aðalkröfu sinni til stuðnings, haldslaus. Ekki hafi verið búið að stofna húsfélag þegar verksamningurinn hafi verið gerður og vinna stefnanda hafi ekki verið fyrir húsfélag. Stefnanda hefði þá enda borið að beina kröfum sínum á hendur því húsfélagi en það hafi hann aldrei gert, sbr. 54. gr. laganna. Fáist krafa ekki greidd frá húsfélagi, samkvæmt ákvæðinu, geti kröfuhafi beint kröfu sinni á hendur eigendum fasteigna í viðkomandi húsfélagi. Stefnandi hafi glatað rétti sínum til að beina kröfum á hendur eigendum á grundvelli ákvæðisins þar sem hann hafi aldrei beint kröfum sínum samkvæmt samningi aðila að húsfélagi. Því beri að sýkna stefnda af kröfum byggðum á framangreindum lögum á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Kröfum stefnanda í aðalkröfu sé því mótmælt sem röngum og ósönnuðum og beri að sýkna hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., sérstaklega af kröfum sem falli undir aðalkröfu stefnanda hvað samábyrgð varði.

Varakrafa stefnanda á hendur hinu stefnda félagi, Fasteignum Ingveldar ehf., sé að fjárhæð 935.363. krónur, auk vaxta og kostnaðar, að frádreginni innborgun að fjárhæð 260.368 krónur, eða 674.995 krónur.

Hið stefnda félag byggir sýknukröfu sína, hvað varakröfu stefnanda varði, í fyrsta lagi á því að hið stefnda félag hafi greitt allar skuldir sínar við stefnanda. Því sé engin krafa fyrir hendi og sýkna beri hið stefnda félag af öllum kröfum stefnanda.

Hið stefnda félag kveðst hafa greitt allar kröfur stefnanda þegar þær hafi komið í netbanka félagsins, þegar þær hefðu verið samþykktar. Sumar kröfur hafi jafnvel verið greiddar umfram skyldu, til að ljúka uppgjöri. Eins og fram komi í gögnum málsins hafi verið ágreiningur um ýmsa reikninga og þeir ekki allir samþykktir af hálfu stefndu í málinu.

Hið stefnda félag hafi sent stefnanda yfirlit yfir stöðu milli félaganna eins og fram komi í samskiptum aðila, samkvæmt framlögðum gögnum. Stefnandi hafi hvorki gert athugasemdir við uppgjörið sem hið stefnda félag hafi lagt fram né hafi hann reynt að sýna fram á að það hafi verið rangt.

Þá mótmæli hið stefnda félag framsetningu kröfugerðar stefnanda sem rangri. Hið stefnda félag kannist ekki við þær upphæðir sem þar séu settar fram eða hvernig þær séu fundnar.

Í dómkröfum stefnanda gagnvart hinu stefnda félagi felist viðbótarreikningur vegna breytinga á íbúðum stefnda H-kk-ef. Þetta séu reikningar nr. 6 og 7. Stefndi H-kk-nf hafi ávallt staðfest að hann eigi að greiða þessa reikninga að fullu. Þá sé afritunarvilla í uppsetningu á kröfutöflu í stefnu fyrir viðbótaverk nr. 5, þar sem gerð sé krafa um að hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., greiði 69.863 krónur en upphæðin eigi að vera 32.583 krónur. Þá hafi hið stefnda félag greitt reikning að baki viðbótarverki nr. 8, að fjárhæð 37.337, 12. mars 2012 en þessi reikningur sé inni í kröfugerð stefnanda.

Það sé því ljóst að framsetning á kröfum stefnanda, á hendur hinu stefnda félagi, sé einfaldlega ekki rétt. Stefnandi hafi verið upplýstur um þessar rangfærslur á sínum tíma en hafi greinilega ekki hirt um að lagfæra þær.

Hið stefnda félag kveðst hafa dregið frá kröfum á hendur sér samningsbundnar tafabætur fyrir 74 daga. Bæturnar hafi numið 345.800 krónum, jafnvirði leigumissi í tvo og hálfan mánuð. Hið stefnda félag hafi greitt stefnanda 260.368 krónur 7. janúar 2014, sem lokauppgjör milli aðila. Stefnandi hafi engar athugasemdir gert við þessa greiðslu. Hið stefnda félag byggir á því að félagið hafi haft fulla heimild til að draga framangreinda fjárhæð frá uppgjörinu með vísan til þess að dráttur hafi orðið á afhendingu verksins. Stefnandi hafi ítrekað hafnað því að hið stefnda félag ætti rétt á tafabótum, án skýringa af sinni hálfu, öðrum en þeim að tafir hafi ekki stafað af atvikum sem tengdust stefnanda. Hafi svo verið, hefði stefnanda borið að tilkynna stefndu sérstaklega um tafir og ástæður tafa með vísan til verksamnings aðila og ÍST 30:2003. Það hafi stefnandi ekki gert og beri hann allan halla af þessu tómlæti og athafnaleysi sínu. Stefnandi geti ekki byggt á því að tafir hafi ekki verið honum að kenna, þar sem hann hafi þá brugðist þeim skyldum sínum að tilkynna um tafir og af hvaða orsökum þær hafi verið. Þetta atriði tæmi í raun sök í málinu. Stefnandi hafi ekki staðið við gerðan verksamning hvað þetta varði. Hafi veður t.d. tafið framkvæmdir hafi stefnanda borið að tilkynna stefndu um slíkar tafir. Hafi tafir stafað af öðrum orsökum, t.d. vegna friðunar á vegg eða vegna þess að teikningar hafi hamlað framkvæmdum, hafi stefnanda borið að tilkynna stefndu um seinkun á verki með vísan til þeirra ástæðna sem stefnandi hafi byggt á. Þetta hafi stefnandi ekki gert og beri hann fulla ábyrgð á þessu tómlæti sínu og vanefndum á samningi aðila hvað hann varði. Hefði stefnandi tilkynnt um tafir með vísan til ástæðna hefðu stefndu getað brugðist við þá þegar, t.d. ef vantað hafi upp á teikningar. Ekkert á verktímanum hafi gefið stefndu tilefni til að ætla að verk drægjust af ástæðum sem þau hafi varðað. Það hafi ekki verið fyrr en löngu seinna að stefnandi hafi borið slíkt fyrir sig.

Með því að standa ekki við verksamninginn af sinni hálfu, í samræmi við það sem að framan greinir, hafi stefnandi útilokað stefndu frá því að bregðast við á þann hátt sem hægt hefði verið til að afstýra töfum á afhendingu. Á þessari háttsemi sinni beri stefnandi einn ábyrgð. Geti stefnandi því ekki með nokkru móti hafnað kröfum hins stefnda félags um tafabætur að fjárhæð 345.800 krónur. Kröfur um tafabætur hafi verið settar fram á verkfundi 8. ágúst 2011 en stefnandi hafi ekki mótmælt þeim fyrr en þremur til fjórum árum síðar, án rökstuðnings.

Tjón hins stefnda félags sé reyndar mun meira en sú fjárhæð sem skuldajafnað hafi verið við kröfur stefnanda því félagið hafi tapað leigutekjum af íbúð sinni þann tíma sem afhending hafi dregist af hálfu stefnanda. Sá tími hafi verið mun lengri en þeir tveir og hálfur mánuður sem krafið hafi verið um. Í raun hefðu stefndu getað gert mun hærri kröfur um tafabætur en látið kyrrt liggja.

Þá hafi stefnanda borið að gefa út verklokareikning innan tveggja mánaða frá verklokum, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 58/2014. Sá dómur sýni einnig fram á þá skyldu verktaka að senda verkkaupum tilkynningar í samræmi við verksamning og ÍST 30:2003 ef verk tefst. Öll ábyrgð vegna tafa á verkinu hafi verið lögð á verktaka þótt ljóst hafi verið að tafir stöfuðu af atvikum sem snert hafi verkkaupa. Þar sem verktaki hafi ekki tilkynnt um seinkun með vísan til þeirra ástæðna sem tafir byggðust á hafi verktaki ekki getað byggt grunn að kröfum sínum vegna þessara vanhalda af sinni hálfu.

Hið stefnda félag byggir einnig á því að kröfur stefnanda séu fyrndar og niður fallnar af þeim sökum. Stefnandi tilgreini sjálfur gjalddaga krafna sinna í stefnu, bæði í aðalkröfu og varakröfu. Fram komi í lýsingu á stefnukröfum í aðalkröfu að krafist sé vaxta frá 23. ágúst 2011, sem eigi þá við reikning útgefinn 23. júlí 2011, og svo framvegis. Í lýsingu á varakröfum séu gerðar kröfur á hendur hinu stefnda félagi frá sama tíma, þ.e. 23. ágúst 2011, og í framhaldinu tilgreindur upphafstími vaxta á fjárhæðir hverrar kröfu, sem reikningar standi væntanlega að baki þótt stefnukröfur séu ekki tilgreindar nákvæmlega með vísan til framlagðra reikninga.

Hið stefnda félag telur að kröfur stefnanda að fjárhæð 231.531 króna séu ekki fyrndar. Þær kröfur sem hið stefnda félag telur fyrndar eru kröfur vegna verka sem ekki hafi verið unnin eða hafi verið unnin árið 2011 og fyrr. Kröfurnar séu fyrndar þótt reikningar vegna þeirra hafi verið gefnir út síðar enda sé það í ósamræmi við verksamning aðila og ÍST 30:2003. Stefnandi geti ekki framlengt gjalddaga verka með því að gefa ekki út reikninga fyrr en löngu seinna.

Þá árétti hið stefnda félag að stefnandi byggi sjálfur á því að verkinu hafi verið lokið 1. september 2011. Þá hefðu allir reikningar átt að liggja fyrir með vísan til verksamnings aðila en þar komi fram að stefnandi skuli leggja fram reikning samkvæmt samþykktri verkstöðu á tveggja vikna fresti og fá hann greiddan innan tveggja vikna. Ósamræmis gæti því í framsetningu og málflutningi stefnanda í málinu í heild.

Stefnandi byggi á því að hann hafi skilað verkinu á réttum tíma og hafi dagsetningin 1. september 2011 verið sett fram af hans hálfu. Hins vegar hafi stefnandi gefið út reikninga löngu eftir að hann segi verkinu hafa lokið. Samkvæmt ÍST 30:2003 beri að gefa út lokareikninga innan tveggja mánaða frá verklokum. Stefnandi geti ekki bæði sleppt og haldið og búið til kröfur eftir því sem honum best henti en haldi því síðan fram á hinn bóginn að verkinu sé löngu lokið og skilað og því sé engin forsenda fyrir stefndu að krefjast tafabóta. Þetta ósamræmi sýni að ekkert samhengi sé í kröfugerð stefnanda. Stefnandi hafni öllum kröfum stefndu um tafabætur með vísan til þess að verkinu hafi lokið á réttum tíma en krefji síðan um greiðslu fyrir verk löngu eftir að hann telji sig hafa skilað verkinu. Þó svo að einhver hluti krafna stefnanda verði ekki talinn fyrndur sé ljóst að hið stefnda félag hafi átt rétt á að skuldajafna tafabótakröfu sinni á móti þeirri fjárhæð sem hafi getað staðið eftir ófyrnd af kröfum stefnanda. Fyrning krafna verði eingöngu rofin með útgáfu stefnu í því máli sem hér sé til meðferðar. Ekki liggi fyrir nein viðurkenning af hálfu hins stefnda félags á greiðsluskyldu á fyrndum kröfum.

Hið stefnda félag hafi greitt þær kröfur sem samþykkt hafi verið að greiða og viðurkenndar hafi verið af hálfu félagsins. Reyndar hafi hið stefnda félag greitt fleiri kröfur en það hafi talið sig eiga að greiða í þeirri von að loka uppgjöri. Fyrningu sé ekki slitið með slíkum greiðslum hvað aðrar kröfur varði. Við lokauppgjör hafi hið stefnda félag skuldajafnað réttmætum og samningsbundnum tafabótum sínum upp í kröfur stefnanda án þess að verið væri að viðurkenna greiðsluskyldu á einn eða neinn hátt að öðru leyti.

Stefnandi hafi höfðað mál þetta með stefnu sem birt hafi verið 9. desember 2015. Allar kröfur með gjalddaga fyrir 9. desember 2011 hafi því verið fyrndar við birtingu stefnu sem og kröfur sem til hafi verið komnar vegna vinnu sem unnin hafi verið fyrir þann dag, enda þótt reikningar hafi verið gerðir síðar enda sé slíkt í andstöðu við verksamnings aðila og ÍST 30:2003. Um fyrningu krafna stefnanda gildi ákvæði laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Með vísan til 3. gr. laganna sé fyrningarfestur á almennum kröfum fjögur ár. Með vísan til 2. gr. laganna hefjist fyrningartími þegar hægt sé að krefjast efnda. Undir það falli t.d. að vinnu sé lokið við verk. Ekki sé hægt að lengja fyrningartíma með því að gefa út reikning vegna verks löngu síðar. Þá hafi stefnandi vanefnt samning aðila hvað varði framlagningu á vinnuskýrslum auk þess sem verkáætlanir hafi aldrei verið lagðar fram né dagbækur. Því hafi hið stefnda félag ekki getað metið með eðlilegum hætti hvaða vinnustundir og verkþættir hafi verið að baki reikningum á hverjum tíma. Stefnandi beri hallann af þessum sönnunarskorti, þ.e. að leggja ekki fram vinnuskýrslur að baki reikningum og dagbók.

Ítrekað hafi verið reynt að ná samkomulagi við stefnanda um verklok og lúkningu uppgjörs milli aðila. Hið stefnda félag hafi verið aðili að samkomulagi sem gert hafi verið á sínum tíma. Félagið hafi fallist á að taka þátt í uppgjöri samkvæmt þeirri sátt. Af einhverjum orsökum hafi stefnandi hafnað því að sáttin hefði tekið gildi eftir að unnið hafi verið eftir henni í langan tíma og séu kröfur hans í stefnu ekki í samræmi við það sem unnið hafi verið eftir, samkvæmt sáttinni.

Í málinu sé lagt fram skjal með yfirliti yfir aukaverk og greiðslur. Unnið hafi verið eftir skjalinu í samræmi við framangreinda sátt milli aðila. Samkvæmt skjalinu hafi eftirstöðvar hins stefnda félags verið 263.684 krónur og hafi þær verið greiddar fyrir löngu. Sáttinni virðist hafa verið einhliða rift af hálfu stefnanda eftir að unnið hafi verið eftir henni í langan tíma.

Þá byggir hið stefnda félag á því að endanlegt uppgjör hafi ekki farið fram vegna ólokinna verka sem stefnandi hafi átt að sjá um. Til að mynda hafi stefnandi samþykkt að múrviðgerðir yrðu dregnar frá uppgjöri aðila. Stefnandi taki ekki tillit til þessa þáttar í stefnukröfum sínum eða til annarra þátta sem ýmist sé ólokið eða eigi eftir að laga. Þá séu ákveðnir verkþættir ekki nægjanlega vel unnir og hefðu þeir komið til skoðunar og mats hefði úttektaraðili verið fenginn til að taka út og meta þá. Í engu sé minnst á þessi atriði eða önnur sem út af standi milli stefnanda og stefndu. Uppgjör á þessum verkþáttum eigi að sjálfsögðu að draga frá útgefnum reikningum og hefði átt að lækka kröfur stefnanda samkvæmt því. Það geri stefnandi ekki og stefnukröfur hans séu því rangar. Hið stefnda félag eigi þar af leiðandi gagnkröfur á hendur stefnanda varðandi ýmis mál sem eigi eftir að semja um eða fá óháðan matsmann til að meta með vísan til verksamnings aðila.

Í verksamningi aðila sé kveðið á um að komi til ágreinings milli aðila skuli leggja hann undir óháðan matsmann. Jafnframt sé í samningnum kveðið á um að stefnandi skuli þá engu að síður framkvæma verkið, samkvæmt fyrirmælum stefndu, sbr. 32. gr. ÍST 30:2003, en leita skuli tafarlaust til óháðs matsmanns um sættir og skuli þá stefndu, eftirlitsmaður þeirra og stefnandi, ásamt aðalverktaka, halda sáttafund með óháðum matsmanni sem sé samþykktur af bæði stefndu og stefnanda. Náist ekki sættir milli verkkaupa og verktaka taki matsmaður ákvörðun í málinu. Verkfræðingur hafi á sínum tíma verið fenginn í þetta hlutverk en sú vinna hafi verið stöðvuð, m.a. af þeirri ástæðu að stefnandi hafi talið að vinna hans yrði of kostnaðarsöm. Fyrrgreind ákvæði verksamningsins séu hins vegar óundanþæg. Stefnanda hafi því borið að óska eftir því að tilnefndur yrði óháður matsmaður til að leysa úr ágreiningi áður en málið færi fyrir dómstóla. Af þessum sökum beri að sýkna stefnda í málinu eða vísa málinu frá dómi án kröfu.

Þrátt fyrir framangreind ákvæði verksamnings aðila hafi stefnandi farið fram á að dómkvaddur yrði matsmaður til að meta ákveðna þætti sem stefnandi einn hafi ákveðið að skyldu metnir án samráðs við verkkaupa. Þetta sé skýlaust brot á verksamningi. Hið stefnda félag telur að framlögð matsgerð hafi ekkert gildi í málinu. Það helsta sem stefnandi byggi á úr matsgerðinni sé sú niðurstaða matsmanns að verkið hafi tafist um einn mánuð. Skýrlega sé tekið fram í verksamningi aðila og í ÍST 30:2003 hvernig stefnanda hafi borið að haga málum yrðu tafir á verkinu og ef farið yrði fram á að skilum yrði frestað. Stefnandi hafi ekki farið eftir þessum fyrirmælum og beri þar af leiðandi hallann af þeim sönnunarskorti sem fyrir liggi í málinu. Það að kalla eftir matsgerð dómkvadds matsmanns sem ekki hafi haft nein sönnunargögn til að fara eftir önnur en útskýringar stefnanda gangi ekki upp. Í matsbeiðni sé t.d. ekki vísað til þessa ákvæðis í verksamningi hvernig stefnanda hafi borið að haga tilkynningum og því ljóst að matsmaður hafi ekki haft rétt gögn í höndum þegar hann hafi verið beðinn um að meta það sem fram hafi komið í matsbeiðni.

Tómlæti stefnanda hvað þetta varði hafi haft áhrif á sönnunarstöðu stefndu. Ekki geti staðist að stefnandi geti, með síðbúnum málatilbúnaði og kröfum, takmarkað möguleika stefndu á að hafa uppi kröfur um tafabætur vegna hans eigin tómlætis og vanefnda á ákvæðum verksamnings. Dagbækur hafi ekki verið fylltar út eða afhentar. Með þeim hefði verið hægt að sýna fram á hvenær verk hafi í raun hafist og hvenær því hafi verið lokið. Önnur samningsbundin gögn hafi heldur ekki verið afhent á réttum tíma. Því mótmæli hið stefnda félag matsgerð hins dómkvadda matsmanns. Reyndar sé það svo að hinn dómkvaddi matsmaður hafni mörgum þeim ástæðum sem stefnandi haldi fram í matsbeiðni til héraðsdóms að hafi valdið töfum á verkinu. Þá sé í mörgum tilvikum spurningum svarað með almennum hætti án þess að svar matsmanns verði með skýrum hætti yfirfært á það mál sem hér sé til úrlausnar. Því sé ljóst að matsgerðin sé byggð á röngum forsendum.

Stefnandi hafi boðað til fundar 20. janúar 2011 vegna tafa á verkinu og hafi fundur verið haldinn nokkru síðar þar sem samið hafi verið um að gefa stefnanda ríflegan frest til að skila af sér byggingunni. Upphafsdagur verks hafi þá verið ákveðinn 18. desember 2010 og skiladagur 3. júní 2011, eins og fram komi í fundargerð frá 8. ágúst 2011. Það sé því fyrst í lok janúar 2011 að stefnandi hafi boðað til formlegs verkfundar þrátt fyrir allar þær tafir sem hann hafi þá talið sig hafa orðið fyrir. Stefndu hafi farið fram á það, 2. febrúar 2011, að fá senda nýju verkáætlunina en hafi ekki fengið hana eða fengið verkáætlanir á seinni stigum. Hið stefnda félag áréttar þá undantekningarlausa skyldu sem hvíli á verktaka að gera alltaf fyrirvara um tafir ætli hann að vinna aukaverk. Það hafi stefnandi ekki gert og hann geti því ekki borið fyrir sig tafir löngu síðar vegna aukaverka eða annarra atvika. Í verksamningi aðila segi að telji stefnandi sig eiga rétt á framlengingu skilafrests þá „skal hann strax skýra frá því bæði munnlega og skriflega og um leið leggja fram nauðsynleg gögn er sanni réttmæti framlengingarinnar“.

Hið stefnda félag bendi á að matsgerð hins dómkvadda matsmanns, sem aflað hafi verið af hálfu stefnanda, sýni á engan hátt fram á sakleysi stefnanda hvað afhendingardrátt varði.

Þá mótmæli hið stefnda félag matsgerðinni í heild. Um verklok segi í verksamningi aðila að verki teljist ekki lokið af hálfu stefnanda fyrr en hann hafi staðið að fullu við skuldbindingar sínar samkvæmt verkskilmálum, tilboðs- og samningsgögnum og samþykktum teikningum. Jafnframt segi að greiðsla lokareiknings sé háð því að verkinu sé í einu og öllu lokið af hálfu stefnanda. Stefnandi hafi sent verklokareikning í október 2014 og því sé sérstakt hvernig matsmaður komist að því að verklok hafi verið 1. september 2011. Hið stefnda félag hafi gert kröfu um tafabætur fyrir tvo og hálfan mánuð, sem nemi töpuðum leigutekjum fyrir þann tíma. Félagið byggir á því að það hafi orðið fyrir tjóni vegna tafa á skilum á verkinu sem nemi a.m.k. þeim tíma. Sé þá miðað við tímabilið 3. júní til 17. ágúst 2011. Miðað sé við að verkið hafi hafist 18. desember 2010 og að tafabætur hætti að reiknast þegar málari, á vegum eins stefnda, hafi komist inn í eina af þremur íbúðum, 17. ágúst 2011. Rétt sé þó að árétta að íbúðunum hafi verið skilað mun seinna og verkinu sé í raun enn ekki lokið.

Hið stefnda félag telji ljóst að ýmislegt eigi eftir að gera í verkinu og betrumbæta ákveðna verkþætti. Því sé verkinu ekki formlega lokið. Í öllu falli hafi stefnandi ekki dregið frá verkþætti, sem eigi eftir að ljúka og laga, heldur setji hann fram kröfur í stefnu vegna þessara verkliða, sem hann hafi þó viðurkennt að sé ólokið og hafi gefið heimild til að draga frá kröfufjárhæðum. Þetta hafi ekki verið gert og því megi líta svo á að hann telji verkinu ólokið.

Hið stefnda félag kveðst hafa freistað þess að semja um uppgjör en ávallt verið neitað. Mál hafi endað þannig að félagið hafi greitt stefnanda það sem hann hafi talið félagið skulda sér og í raun gott betur því félagið hafi greitt sinn hluta í reikningum sem hafnað hafi verið, t.d. vegna byggingastjóratryggingar. Félagið kveðst hafa gert þetta til að freista þess að losna undan málinu ef svo megi að orði komast.

Samkvæmt öllu framansögðu telji hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., að sýkna eigi félagið af öllum kröfum stefnanda. Félagið mótmælir sérstaklega kröfu stefnanda um dráttarvexti, enda sé krafan fyrnd sem og greidd í samræmi við samkomulag aðila. Þá sé dráttur á málinu alfarið á ábyrgð stefnanda. Krafa stefnanda um losun geymslufjár eigi ekki við um hið stefnda félag þar sem það hafi þegar heimilað að geymsluféð verði losað.

Um lagarök vísar hið stefnda félag til almennra reglna samninga-, verktaka- og útboðsréttar, laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, almennra reglna skaðabótaréttar, innheimtulaga nr. 95/2008, laga nr. 32/2009, um ábyrgðarmenn, og til laga nr. 150/2007, um fyrningu kröfuréttinda. Þá er vísað til ÍST 30:2003.

Kröfu um málskostnað byggir hið stefnda félag, Fasteignir Ingveldar ehf., á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

VI

Stefndi M-kk-nf hafnar aðalkröfum stefnanda sem röngum og ósönnuðum. Stefndi M-kk-nf kveður málatilbúnað stefnanda ekki fá stoð í samningi aðila enda sé þar sérstaklega kveðið á um að upphæð hvers reiknings skuli vera eftir eignarhlutfalli. Sérstaklega hafi verið samið um það hvernig reikningsgerð skyldi háttað og að hver verkkaupi bæri ábyrgð á greiðslu í samræmi við eignarhlut sinn. Þennan skilning hafi stefnandi staðfest í verki með því að beina kröfum á hendur stefndu hverjum og einum í hlutfalli við hlut þeirra samkvæmt samningi aðila. Þá hafi verið gerður reikningur vegna aukaverka sem hafi verið unnin fyrir hvern og einn verkkaupa sérstaklega. Ákvæði um samaðild í 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála eigi því ekki við.

Tilvísun stefnanda til ÍST 30:2003 sé einnig marklaus enda sé kveðið á um það í samningi aðila hvernig reikningsgerð skuli hagað. Hefði samningur aðila verið óskýr um aðildina hefði ákvæðið komið til fyllingar eða verið notað til túlkunar á samningnum. Það eigi ekki við um samning aðila. Samningurinn sé skýr hvað varði aðild og hvað varði hlutfall hvers verkkaupa um sig í samningnum. Að mati stefnda M-kk-ef geti stefnandi því ekki vísað til ÍST 30:2003 til stuðnings kröfu sinni um óskipta greiðsluábyrgð. Samkvæmt stefnda M-kk-þgf hefðu aðilar ekki skrifað undir verksamninginn hefði verið kveðið á um óskipta ábyrgð þeirra.

Stefndi M-kk-nf vísar einnig til laga nr. 32/2009, um ábyrgðarmenn, hvað varði skyldu kröfuhafa til að senda ábyrgðaraðilum upplýsingar um stöðu ábyrgða og annað sem kröfuhafa sé skylt að gera. Stefndi M-kk-nf kveður stefnanda ekki hafa farið að fyrirmælum laganna og því sé haldlaust að byggja á því að greiðsluábyrgð hafi verið óskipt með vísan til laga um ábyrgðarmenn. Hefði það verið skilningur stefnanda að svo hefði verið í upphafi hefði honum borið að senda tilkynningar til hinna samábyrgu allan verktímann. Hefði þessi réttur verið fyrir hendi hefði stefnandi glatað honum þar sem hann hafi ekki farið eftir óundanþægum ákvæðum laganna.

Þá hafi ýmis aukaverk verið unnin, aðallega fyrir einn verkkaupa, og ljóst að aðrir verkaupar hefðu ekki tekið á sig ábyrgð á greiðsluskuldbindingum vegna aukaverka hinna verkkaupanna nema að vel athuguðu máli. Öll ákvæði hvað varði ábyrgð á skuldum eða samábyrgð beri að skýra þröngt. Túlkun stefnanda hvað varði samábyrgð standist því ekki.

Stefndi M-kk-nf hafnar einnig rökstuðningi stefnanda með vísan til laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Húsfélag hafi ekki verið stofnað þegar verksamningurinn hafi verið gerður og vinnan hafi ekki verið fyrir húsfélag. Stefnanda hefði þá enda borið að beina kröfum sínum á hendur því húsfélagi sem hann hafi aldrei gert. Þar eð stefnandi hafi ekki beint kröfum sínum að húsfélaginu hafi hann glatað réttinum til að beina kröfum sínum að eigendum á grundvelli 54. gr. laganna. Stefnandi geti því ekki byggt samaðildina á framangreindu ákvæði laga nr. 26/1994.

Að framangreindu virtu beri að sýkna stefnda M-kk-þf á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Þá megi vísa til tómlætis og athafnaleysis stefnanda hvað varði þennan þátt kröfugerðarinnar. Stefnanda hafi borið að senda árlega sérstakar tilkynningar um samábyrgð stefndu, með vísan til fyrrgreindra laga um ábyrgðarmenn, hefði stefnandi ætlað að byggja kröfugerð sína á samábyrgð.

Stefndi M-kk-nf vísar einnig til laga nr. 95/2008, um innheimtu. Samkvæmt lögunum beri kröfuhöfum að senda ábyrgðaraðilum tilkynningar komi til vanskila á kröfum. Það hafi stefnandi hins vegar ekki gert enda sé ljóst að verkkaupar hafi hvergi verið skráðir sem ábyrgðaraðilar hver fyrir annan á verktímanum.

Aðalkröfum stefnanda sé því mótmælt sem röngum og ósönnuðum og beri að sýkna stefnda M-kk-þf af kröfum stefnanda er lúti að samábyrgð.

Þá krefst stefndi M-kk-nf þess einnig að hann verði sýknaður af varakröfum stefnanda á hendur honum, að fjárhæð 957.009 krónur, auk vaxta og kostnaðar. Byggir stefndi M-kk-nf á því að hann hafi staðið skil á öllum skuldum sínum við stefnanda.

Eins og fram komi í gögnum málsins hafi verið ágreiningur um ýmsa reikninga og þeir hafi ekki allir verið samþykktir af hálfu stefndu í málinu. Stefndi M-kk-nf mótmæli framsetningu stefnanda til stuðnings kröfugerð sinni varðandi varakröfu sína sem rangri. Stefndi M-kk-nf kannist ekki við þær upphæðir sem þar séu settar fram eða hvernig stefnandi finni þær út. Inni í varakröfu stefnanda séu viðbótarverkreikningar vegna breytinga á íbúðum samstefnda H-kk-ef G-kk-ef H-kk-ef. Stefndi H-kk-nf hafi ávallt staðfest að honum beri að greiða þessa reikninga að fullu. Þetta sé aðeins hluti af þeim rangfærslum sem varakrafa stefnanda byggi á. Stefndi M-kk-nf kveður stefnanda hafa verið upplýstan um þessar rangfærslur á sínum tíma en hann hafi ekki hirt um að lagfæra þær eða upplýsa lögmann sinn um hvað sé rétt, hvað varði kröfur á hendur stefnda M-kk-þgf.

Stefnandi hafi ítrekað hafnað því að stefndi M-kk-nf ætti rétt á tafabótum, án skýringa af sinni hálfu, öðrum en þeim að tafir hafi ekki stafað af atvikum sem tengst hafi stefnanda. Hafi tafir á verkinu ekki stafað af atvikum sem snerti stefnda málsins, hafi stefnanda borið að tilkynna verkkaupum sérstaklega um tafirnar og ástæður þeirra með vísan til verksamnings aðila og ÍST 30:2003. Það hafi stefnandi ekki gert. Stefnandi beri allan halla af þessu tómlæti og athafnaleysi og geti ekki byggt á því að tafir hafi ekki verið honum að kenna. Hann hafi brugðist skyldu sinni um að tilkynna tafir og af hvaða orsökum þær hafi stafað. Þessi málsástæða tæmi í raun sök í málinu. Stefnandi hafi ekki staðið við gerðan verksamning hvað þetta varði. Hefði stefnandi tilkynnt um tafir með vísan til tiltekinna ástæðna hefði stefndi M-kk-nf sem og aðrir stefndu í málinu getað brugðist við þá og þegar og bætt úr því sem aflaga hafi farið. Ekkert á verktímanum hafi gefið verkkaupum tilefni til að ætla að verk drægist af ástæðum sem þá hafi varðað. Það hafi ekki verið fyrr en löngu seinna að stefnandi hafi borið slíkt fyrir sig. Með því að standa ekki við verksamninginn af sinni hálfu hafi stefnandi útilokað alla verkkaupa frá því að bregðast við á viðeigandi hátt til að afstýra töfum á afhendingu. Á þessari háttsemi sinni beri stefnandi einn ábyrgð.

Jafnframt hafi stefnanda borið að gefa út verklokareikning innan tveggja mánaða frá verklokum, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 58/2014. Í dóminum sé einnig fjallað um ábyrgð verktaka á að senda verkkaupum tilkynningar í samræmi við verksamning og ÍST 30:2003 ef verk tefst. Öll ábyrgð vegna tafa hafi í því máli verið lögð á verktaka þótt ljóst hafi verið að tafir hafi stafað af atvikum sem snert hafi verkkaupa. Þar sem verktaki hafi ekki tilkynnt um seinkun með vísan til þeirra ástæðna sem tafir hafi byggst á hafi verktaki ekki getað byggt grunn að kröfum sínum vegna þessara vanefnda af sinni hálfu.

Stefndi M-kk-nf byggir einnig á því að kröfur stefnanda séu fyrndar og fallnar niður af þeim sökum. Stefnandi tilgreini gjalddaga krafna sinna í kröfugerð stefnunnar. Fram komi í lýsingu á aðalkröfu að krafist sé vaxta frá 23. ágúst 2011, sem eigi þá við reikning gefinn út 23. júlí 2011, og svo framvegis. Þessu sé eins farið í lýsingu stefnanda á varakröfu sinni. Tilgreindur sé upphafstími vaxta á fjárhæð hverrar kröfu, sem reikningar standi væntanlega að baki, þótt stefnukröfur séu ekki tilgreindar nákvæmlega með vísan til framlagðra reikninga. Stefnda M-kvk-nf teljist til að mestur hluti af kröfum stefnanda sé fyrndur. Þeir reikningar sem til falli eftir fyrningu telji stefndi M-kk-nf að séu verk sem ekki hafi verið unnin eða hafi verið unnin árið 2011 og fyrr og því séu kröfur að baki þeim fyrndar, þótt reikningarnir hafi verið gefnir út síðar. Vísast einnig til umfjöllunar í greinargerð stefnda H-kk-ef hvað þetta varðar.

Að mati stefnda M-kk-ef séu allar kröfur á hendur honum fyrndar enda þótt reikningar vegna ætlaðra aukaverka hafi verið gefnir út löngu síðar, sem sé í ósamræmi við verksamning aðila og ÍST 30:2003. Stefnandi geti ekki framlengt gjalddaga verka með því að gefa ekki út reikninga fyrr en löngu seinna. Þá skuli áréttað að stefnandi byggi á því sjálfur að verkinu hafi verið lokið 1. september 2011. Þá hefðu allir reikningar átt að liggja fyrir með vísan til verksamnings aðila. Í samningnum komi fram að stefnandi skuli leggja fram reikning samkvæmt samþykktri verkstöðu á tveggja vikna fresti og fá hann greiddan innan tveggja vikna.

Ósamræmis gæti því í framsetningu og málflutningi stefnanda í málinu hvað þetta varði. Stefnandi byggi á því að hann hafi skilað verkinu á réttum tíma og hafi dagsetningin 1. september 2011 verið sett fram af hans hálfu. Hins vegar sé stefnandi enn að gefa út reikninga löngu eftir að hann segi verkinu lokið. Stefndi M-kk-nf telji að stefnandi geti ekki bæði sleppt og haldið og búið til kröfur eftir því sem honum best henti en haldið því síðan fram að verkinu sé löngu lokið og skilað og því sé engin forsenda fyrir verkkaupa til að krefjast tafabóta. Þetta ósamræmi sýni að ekkert samhengi sé í kröfugerð stefnanda. Stefnandi hafni öllum kröfum verkkaupa um tafabætur með vísan til þess að verkinu hafi verið lokið á réttum tíma en krefji síðan um greiðslu fyrir verk löngu eftir að hann telji sig hafa skilað verkinu.

Fyrning krafna verði eingöngu rofin með útgáfu stefnu í því máli sem hér sé til meðferðar. Ekki liggi fyrir nein viðurkenning af hálfu stefnda M-kk-ef á greiðsluskyldu á fyrndum kröfum. Fullyrðingum stefnanda sem fram komi í stefnu varðandi rof fyrningar sé mótmælt sem röngum og ósönnuðum. Stefnandi hafi höfðað mál þetta með stefnu birtri hinn 9. desember 2015. Allar kröfur með gjalddaga fyrir 9. desember 2011 hafi því verið fyrndar við birtingu stefnu, sem og kröfur sem hafi verið til komnar vegna vinnu sem hafi verið unnin fyrir þann dag enda þótt reikningar hafi verið gerir síðar. Slík reikningsgerð sé í andstöðu við verksamning aðila og ákvæði ÍST 30:2003. Um fyrningu krafna stefnanda gildi ákvæði laga nr. 150/2007, um fyrningu kröfuréttinda. Með vísan til 3. gr. laganna sé fyrningarfrestur á almennum kröfum fjögur ár. Með vísan til 2. gr. laganna hefjist fyrningartími þegar hægt sé að krefjast efnda. Undir það falli til dæmis að vinnu sé lokið við verk. Ekki sé hægt að lengja fyrningartíma með því að gefa út reikning vegna verks löngu síðar, eins og þegar hafi fram komið. Þá hafi stefnandi vanefnt samning aðila hvað varði framlagningu á vinnuskýrslum auk þess sem verkáætlanir hafi aldrei verið lagðar fram né dagbækur. Því geti stefndi M-kk-nf ekki metið með eðlilegum hætti hvaða vinnustundir og verkþættir hafi verið að baki reikningum á hverjum tíma. Stefnandi beri hallann af þessum sönnunarskorti.

Þá vísar stefndi M-kk-nf til þess að ítrekað hafi verið reynt að ná samkomulagi við stefnanda um verklok og lúkningu uppgjörs milli aðila. Í greinargerð stefnda H-kk-ef sé ítarlega fjallað um samskipti aðila þegar unnið hafi verið eftir sáttinni og vísast til þeirrar umfjöllunar varðandi nánari lýsingu á þessum þætti málsins.

Stefndi M-kk-nf byggir sýknukröfu sína einnig á því að endanlegt uppgjör hafi ekki farið fram vegna ólokinna verka sem stefnandi hafi átt að sjá um. Vísar stefndi um það til kostnaðar vegna múrviðgerða sem stefnandi hafi samþykkt að dreginn yrði frá uppgjöri aðila. Stefnandi hafi ekki tekið tillit til þess þáttar í stefnukröfum sínum eða til annarra þátta sem sé ólokið eða eigi eftir að laga. Þá séu ákveðnir verkþættir ekki nægjanlega vel unnir, hefðu þeir komið til skoðunar og mats, hefði úttektaraðili verið fenginn til að taka þá út og meta. Ekki sé fjallað um þetta eða önnur atriði sem út af standi milli stefnanda og verkkaupa. Uppgjör á þessum verkþáttum eigi að sjálfsögðu að draga frá útgefnum reikningum og hefði því átt að lækka kröfur stefnanda sem því nemi. Það geri stefnandi hins vegar ekki og séu dómkröfur hans því rangar þar sem fullnaðaruppgjör hafi ekki farið fram milli aðila.

Stefndi M-kk-nf kveðst því eiga gagnkröfu á hendur stefnanda varðandi ýmis mál sem enn eigi eftir að semja um eða fá óháðan matsmann til að meta með vísan til verksamnings aðila.

Stefndi áskilji sér rétt til að óska eftir því að óháður matsmaður meti þau atriði sem út af standi eða að dómkvaddur verði matsmaður til að meta þessa þætti. Stefndi M-kk-nf vísar til þess að í verksamningi aðila sé kveðið á um að aðilar skuli leggja ágreining undir óháðan matsmann komi til ágreinings milli aðila. Í verksamningnum segi að verði ágreiningur milli verktaka og verkkaupa skuli verktaki þó eigi síður framkvæma verkið samkvæmt fyrirmælum verkkaupa, sbr. ÍST 30:2003, 32. gr., en leita skuli tafarlaust til óháðs matsmanns um sættir og skuli þá verkkaupi, eftirlitsmaður hans og viðkomandi verktaki, ásamt aðalverktaka, halda sáttafund með óháðum matsmanni sem sé samþykktur af bæði verkkaupa og verktaka áður en verk hefjist. Náist ekki sátt milli verkkaupa og verktaka taki matsmaður ákvörðun í málinu.

Verkfræðingur hafi á sínum tíma verið fenginn í hlutverk matsmanns en sú vinna hafi verið stöðvuð, meðal annars af þeirri ástæðu að stefnandi hafi talið að vinna hans yrði of kostnaðarsöm. Fyrrgreint ákvæði í verksamningi aðila sé óundanþægt. Stefnanda hafi því borið að óska eftir því að tilnefndur yrði óháður matsmaður til að leysa úr ágreiningi áður en málið hafi farið fyrir dómstóla. Af þessum sökum beri að sýkna stefnda í málinu eða vísa því frá dómi án kröfu.

Eins og fram hafi komið hafi stefnanda borið að leita til óháðs matsmanns kæmi til ágreinings. Þrátt fyrir þetta samningsákvæði hafi stefnandi farið fram á að dómkvaddur yrði matsmaður til að meta ákveðna þætti sem stefnandi einn hafi ákveðið að skyldu metnir, án samráðs við verkkaupa. Þetta sé skýlaust brot á verksamningi. Hvað varði framlagða matsgerð þá sé það mat stefnda M-kk-ef að hún hafi ekkert gildi í málinu af öðrum ástæðum. Það helsta sem stefnandi byggi á úr matsgerðinni sé sú niðurstaða matsmanns að verkið hafi tafist um einn mánuð. Með vísan til verksamnings aðila og með vísan til ÍST 30:2003 sé skýrlega tekið fram hvernig stefnanda hafi borið að haga málum yrðu tafir á verkinu og yrði farið fram á að skilum yrði frestað. Stefnandi hafi ekki farið eftir þessum fyrirmælum og beri þar af leiðandi hallann af þeim sönnunarskorti sem liggi fyrir í málinu. Að kalla eftir matsgerð dómkvadds matsmanns, sem ekki hafi neitt til að byggja á annað en útskýringar stefnanda, gangi ekki upp. Í matsbeiðni sé til dæmis ekki vísað til þess ákvæðis í verksamningi aðila sem kveði á um hvernig stefnanda beri að haga tilkynningum. Matsmaður hafi því ekki haft rétt gögn í höndum þegar hann hafi verið beðinn um að meta það sem fram komi í matsbeiðninni. Þetta hafi áhrif á sönnunarstöðu verkkaupa og það geti ekki staðist að stefnandi geti með síðbúnum málatilbúnaði og kröfum takmarkað möguleika verkkaupa á að hafa uppi kröfur um tafabætur vegna hans eigin tómlætis og vanefnda á ákvæðum verksamnings. Dagbækur hafi ekki verið fylltar út eða afhentar en þær hefðu getað sýnt fram á hvenær verk hafi hafist og hvenær því hafi lokið. Önnur samningsbundin gögn hafi heldur ekki verið afhent á réttum tíma.

Í ljósi framangreinds mótmælir stefndi M-kk-nf matsgerð hins dómkvadda matsmanns. Reyndar hafni hinn dómkvaddi matsmaður mörgu því sem stefnandi haldi fram í matsbeiðninni um hvað hafi valdið töfum á verkinu. Þá sé mörgum spurningum svarað með almennum hætti án þess að svar matsmanns verði með skýrum hætti yfirfært á það mál sem hér sé til úrlausnar. Því sé ljóst að matsgerðin sé byggð á röngum forsendum. Vísast nánar um þetta til umfjöllunar í greinargerð stefnda H-kk-ef.

Enn fremur vilji stefndi M-kk-nf benda á að stefnandi hafi boðað til fundar hinn 20. janúar 2011 vegna tafa á verkinu og hafi fundur verið haldinn nokkru síðar. Á fundinum hafi verið samið um að gefa stefnanda ríflegan frest til að skila af sér byggingunni, þ.e. að upphafsdagur verks skyldi ákveðinn 18. desember 2010 og skiladagur 3. júní 2011, eins og fram komi í fundargerð frá 8. ágúst 2011. Það sé því fyrst í lok janúar 2011 sem stefnandi hafi boðað til formlegs verkfundar þrátt fyrir allar þær tafir sem hann hafi talið sig hafa orðið fyrir. Verkkaupar hafi farið fram á það 2. febrúar 2011 að fá senda nýju verkáætlunina en hafi hvorki fengið hana þá né síðar.

Af hálfu stefnda M-kk-ef sé áréttuð sú undantekningarlausa skylda sem hvíli á verktaka að gera alltaf fyrirvara um tafir ætli hann að vinna aukaverk. Stefnandi hafi ekki sinnt þeirri skyldu og því geti hann ekki borið fyrir sig tafir löngu síðar vegna aukaverka eða annarra atvika.

Stefndi M-kk-nf mótmæli matsgerðinni í heild og vísi um tafir á verkinu meðal annars til athugasemda sinna og annarra matsþola til hins dómkvadda matsmanns. Að framangreindu virtu verður ekki byggt á matinu í málinu.

Um verklok segi í verksamningi aðila að verki teljist ekki lokið af hálfu verktaka fyrr en hann hafi staðið að fullu við skuldbindingar sínar samkvæmt verkskilmálum, tilboði og samningsgögnum og samþykktum teikningum. Þá skuli aðstaða verktaka hafa verið fjarlægð og vinnusvæði hreinsað að fullu. Greiðsla lokareiknings sé háð því að verkinu sé lokið af hálfu verktaka í einu og öllu.

Stefndi M-kk-nf kveður stefnanda hafi sent verklokareikning í október 2014 og því telji hann sérstakt hvernig matsmaður komist að því að verklok hafi verið 1. september 2011. Stefndi M-kk-nf byggi á því að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna tafa á skilum á verkinu, að minnsta kosti fyrir tímabilið 3. júní til 17. ágúst 2011. Sé þá miðað við að verkið hafi hafist 18. desember 2010 og að tafabætur reiknist til þess tíma þegar málari á vegum eins verkkaupans hafi komist inn í eina af þremur íbúðum 17. ágúst 2011. Rétt sé þó að árétta að íbúðunum hafi verið skilað mun seinna og verkinu því í raun ekki verið lokið á þessum tíma. Krafa stefnda um tafabætur gæti því verið mun hærri en hún sé í raun. Vísast um þetta til skjala sem aðrir stefndu hafi lagt fram í málinu og varði meðal annars stöðu á verkinu og úttektum.

Ljóst sé að ýmislegt eigi eftir að gera í verkinu og bæta þurfi ákveðna verkþætti. Því sé verkinu ekki formlega lokið. Stefnandi hafi í öllu falli ekki dregið þá verkþætti, sem enn eigi eftir að ljúka og laga, frá kröfum málsins þrátt fyrir að hafa viðurkennt að þeim sé ólokið og hafa gefið heimild til að draga þá frá kröfufjárhæðum.

Málatilbúnaður stefnanda og kröfugerð hefur að mati stefnda M-kk-ef verið með sérstökum og óbilgjörnum hætti. Stefnandi byggi á því að stefndi M-kk-nf beri óskipta ábyrgð á greiðslu að fjárhæð rúmar fimmtán milljónir króna, þegar kröfur á hendur stefnda M-kk-þgf snúist um litlar eða engar fjárhæðir. Þyki stefnda með ólíkindum að farið sé í harðar og kostnaðarsamar innheimtuaðgerðir á hendur honum án þess að minnsta viðleitni sé höfð í frammi til að semja um málið þegar hagsmunir þeir sem málið snúist um séu ekki meiri en þetta. Stefnanda sé fullljóst að hann hafi ekki farið eftir ákvæðum verksamnings aðila hvað ýmsa þætti varði. Ekki hafi verið haldin dagbók, vinnuskýrslur hafi ekki verið afhentar og ekki hafi verið tilkynnt um tafir sem ljóst sé að hafi orðið á verkinu. Stefnandi hafi neitað að ræða kröfur stefnda M-kk-ef um tafabætur og hafnað þeim alfarið án þess að sýna efnislega fram á að krafa um tafabætur eigi sér hvergi stoð. Þá sé ljóst að kröfur stefnanda séu fyrndar og að tómlæti hans sem og aðrir þættir því til viðbótar leiði til þess að engin krafa sé fyrir hendi á stefnda M-kk-þf í málinu. Nægi að ítreka að kröfugerðin gagnvart stefnda M-kk-þgf sé röng og eigi sér ekki stoð og að útgefnir reikningar séu einfaldlega rangir.

Þrátt fyrir allt sem að framan greini krefji stefnandi stefnda M-kk-nf um rúmar fimmtán milljónir króna í málinu. Stefnandi beri hallann af því sem aflaga hafi farið í málinu sem leiði til þess að sýkna beri stefnda M-kk-þf af kröfum stefnanda.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið telji stefndi M-kk-nf að sýkna beri hann af öllum kröfum stefnanda. Stefndi M-kk-nf mótmælir kröfu stefnanda um dráttarvexti, enda sé krafan fyrnd sem og greidd í samræmi við samkomulag aðila. Þá sé dráttur á málinu alfarið á ábyrgð stefnanda sem og önnur atriði sem rakin séu og rökstudd hér að framan.

Um lagarök vísar stefndi M-kk-nf til almennra reglna samninga-, verktaka- og útboðsréttar, laga nr. 50/2000, um lausafjárkaup, almennra reglna skaðabótaréttarins, innheimtulaga nr. 95/2008, laga nr. 32/2009, um ábyrgðarmenn, og til laga nr. 150/2007, um fyrningu kröfuréttinda. Þá er vísað til ÍST 30:2003.

Kröfu um málskostnað byggir stefndi M-kk-nf á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

VII

Ágreiningur aðila lýtur að uppgjöri vegna verksamnings þeirra á milli um vinnu stefnanda við byggingu húss að Klapparstíg 17. Telur stefnandi alls 11 reikninga óuppgerða á grundvelli verksamnings aðila. Samningurinn var undirritaður 26. október 2010 og er helstu ákvæðum hans lýst hér að framan.

Hvað aðalkröfu stefnanda varðar verður að líta til þess að ákvæði verksamnings aðila eru afdráttarlaus um hlut hvers stefndu að samningnum. Eignarhluti hvers stefndu er tilgreindur og kveðið á um að upphæð hvers reiknings til hvers stefndu skuli vera eftir eignarhlutfalli. Ekkert í samningnum gefur til kynna að verkkaupar samkvæmt honum, stefndu þessa máls, séu ábyrgir fyrir skuldum hver annars eða sameiginlega ábyrgir fyrir kröfum verktaka, stefnanda þessa máls, á hendur þeim.

Meðal tilgreindra samningsgagna er staðallinn ÍST 30 og er þar vísað til íslensks staðals nr. 30:2003, Almennir útboðs- og samningsskilmálar um verkframkvæmdir. Í verksamningnum er sérstaklega vísað til 31. kafla ÍST 30 um greiðslur og reikningsskil. Í grein 31.1 ÍST 30:2003 segir að verkkaupi greiði fyrir verk eftir framvindu þess og á þann hátt sem kann að vera kveðið á um í verksamningi. Í 31. kafla skilmálanna er ekki að finna ákvæði um sameiginlega ábyrgð verkkaupa á greiðslum til verktaka. Stefnandi vísar um aðalkröfu sína til greinar 6.4 í 6. kafla skilmálanna. Ákvæðið tekur hins vegar til þess þegar tveir eða fleiri verktakar gera sameiginlegt tilboð um verk og skuldbindur það þá óskipt. Af skýrum ákvæðum verksamnings aðila og ákvæðum staðalsins ÍST 30:2003 verður ekki sé að stefnandi geti, á grundvelli þeirra, gert óskipta kröfu á hendur stefndu um greiðslu reikninga samkvæmt samningnum.

Þá vísar stefnandi til 1. mgr. 54. gr. laga nr. 26/1994, um fjöleignarhús, til stuðnings óskiptri kröfu á hendur stefndu. Ákvæðið kveður á um ábyrgð eigenda út á við gagnvart kröfuhöfum húsfélaga. Af verksamningi aðila er hins vegar ljóst að húsfélag er ekki aðili að samningnum og kröfur stefnanda því ekki gagnvart slíku félagi. Stefnandi hefur enda ekki beint umþrættum kröfum til húsfélags. Breytir ákvæði 5. mgr. 1. gr. laganna hér engu um. Stefnandi getur því ekki byggt óskipta kröfu á hendur stefndu á framangreindum ákvæðum laga nr. 26/1994.

Þá breytir það ekki framangreindri niðurstöðu að einn stefndu hafi komið fram fyrir hönd allra stefndu á verktímanum gagnvart stefnanda.

Í ljósi þess sem að framan er rakið verða stefndu sýknuð af aðalkröfu stefnanda um að greiða stefnanda óskipt 7.136.743 krónur ásamt dráttarvöxtum, að frádregnum innborgunum.

Varakrafa stefnanda, eins og aðalkrafa hans, byggir á því að óuppgerðir séu alls 11 reikningar á grundvelli verksamnings aðila. Samkvæmt varakröfu stefnanda er gerð sérstök krafa á hendur hverju hinna stefndu í samræmi við eignahlutföll þeirra í fasteigninni að Klapparstíg 17, samkvæmt ákvæðum verksamnings aðila þar um.

Skal þá fyrst vikið að kröfum stefnanda á hendur stefnda H-kk-þgf G-kk-þgf H-kk-þgf. Í samræmi við sundurliðun reikninga í stefnu málsins verður fyrst litið til verkstöðureiknings nr. 16 að fjárhæð 1.920.685 krónur, dagsetts 2. september 2011. Reikningur nr. 16 er skýrður sem verkstöðureikningar samkvæmt fylgiskjali vegna Klapparstígs 17. Á fylgiskjali með reikningnum kemur fram sundurliðun á verkliðum samkvæmt verksamningi og í samræmi við tilboð stefnanda, hvað hver verkliður skyldi kosta samkvæmt tilboði stefnanda, hve mikið væri hlutfallslega búið að vinna af hverjum verklið og hvað ætti að hafa verið greitt samkvæmt því. Heildartilboð stefnanda var að fjárhæð 57.833.825 krónur. Verkliðurinn „jarðvinna“ virðist hafa verið unninn 160,37% og verkliðurinn „uppsteypa“ 99%. Aðrir verkliðir virðast hafa verið unnir 100%. Við útgáfu reikningsins var heildarsamningsfjárhæðin, miðað við það sem unnið hafði verið, komin upp í 58.790.359 krónur. Samkvæmt fylgiskjalinu höfðu stefndu á þessum tíma þegar greitt samtals 56.190.270 krónur og eftirstöðvarnar því verið 2.600.089 krónur. Hlutur stefnda H-kk-ef í reikningnum, samkvæmt eignarhlutfalli hans í eigninni, er 1.920.685 krónur, eins og reikningurinn á hendur honum hljóðar upp á. Af hálfu stefnda H-kk-ef er reikningi nr. 16 og fylgiskjali með honum ekki mótmælt en deilt er um uppgjör reikningsins.

Stefndi H-kk-nf kveðst hafa gert upp skuld sína við stefnanda samkvæmt reikningi nr. 16. Óumdeilt er að stefndi H-kk-nf greiddi 280.771 krónu inn á reikning nr. 16, 15. október 2011. Eftir standa 1.639.914 krónur af þeim reikningi. Þá kveður stefndi H-kk-nf að á grundvelli sáttar hafi aðilar samið um að útistandandi skuldir stefnda H-kk-ef í október 2012, alls 2.076.753 krónur, þar með talin lokagreiðsla, skyldu greiddar sem fullnaðargreiðsla vegna verksins þegar vinnu yrði lokið. Óumdeilt er að stefndi H-kk-nf greiddi stefnda 1.666.926 krónur 11. mars 2015, sem fullnaðaruppgjör á skuldum sínum samkvæmt verksamningi aðila.

Byggir stefndi H-kk-nf málatilbúnað sinn, hvað varðar tafir á greiðslu af hans hálfu, að miklu leyti á því að aðilar hafi gert með sér fyrrgreinda sátt í október 2012. Sáttin hafi m.a. verið gerð vegna krafna stefndu um tafabætur. Fyrir liggur og er óumdeilt að aðilar ræddu samkomulag um uppgjör skulda samkvæmt samningnum. Hins vegar liggur fyrir að ekki var gert skriflegt samkomulag eða viðauki við samninginn. Þá greinir aðila á um efni samkomulagsins og hvort það hafi yfirhöfuð komist á. Virðast báðir aðilar, stefnandi og stefndi H-kk-nf, hafa talið samkomulagið háð skilyrðum sem ekki hafi verið uppfyllt eða verið uppfyllt of seint. Verður ekki talið að stefnda H-kk-þgf hafi tekist að sanna efni sáttar aðila, hvaða skilyrðum hún hafi verið háð og þar með hvert gildi hennar hafi verið, svo vikið geti til hliðar ákvæðum samnings aðila og viðeigandi ákvæðum ÍST 30:2003 um uppgjör reikninga.

Í verksamningi aðila segir að verktaki, stefnandi, leggi fram reikning, samkvæmt samþykktri verkstöðu, á tveggja vikna fresti og fái hann greiddan innan tveggja vikna frá framlagningu hans. Í 31. kafla ÍST 30:2003, grein 31.3, segir að greiðslu skuli lokið innan þriggja vikna frá því að hennar hafi verið krafist nema verkkaupi, stefndu þessa máls, hafi lagt fram skrifleg og rökstudd andmæli gegn reikningi. Þá er kveðið á um það í samningi aðila að verktaki skuli leggja fram reikninga, samkvæmt samþykktri verkstöðu, á tveggja vikna fresti og reikninga skuli greiða innan tveggja vikna frá þeim degi. Reikningur nr. 16 er dagsettur 2. september 2011 og skyldi því greiddur eigi síðar en 16. september sama ár en var hins vegar ekki að fullu greiddur fyrr en með greiðslu stefnda H-kk-ef 11. mars 2015, eða tæpum fjórum árum síðar.

Hvað varðar greiðsludrátt stefnda H-kk-ef vegna reiknings nr. 16, verður að líta til ákvæða verksamnings aðila um frávik frá verkáætlun og tafir á verki. Í samningnum eru veruleg frávik skilgreind sem frávik yfir 12 vinnudaga. Samkvæmt samningnum skyldi verkinu vera lokið á fimm og hálfum mánuði. Skyldi verkinu þá skilað útteknu, þ.e. samkvæmt verklokaúttekt. Þá segir í samningnum að verki teljist ekki lokið af hálfu verktaka fyrr en hann hafi staðið að fullu við skuldbindingar sínar samkvæmt verkskilmála, tilboðs- og samningsgögnum og samþykktum teikningum. Þá skuli aðstaða verktaka hafa verið fjarlægð og vinnusvæði hreinsað að fullu. Greiðsla lokareiknings sé háð því að verkinu sé í einu og öllu lokið af hálfu verktaka. Jafnframt segir í samningi aðila að verði veruleg frávik frá verkáætlun á framvindu verks, af ástæðum sem verkkaupar beri ekki ábyrgð á, sé verkkaupum heimilt að neita greiðslu reikninga þar til ný samþykkt verkáætlun liggi fyrir.

Óumdeilt er í málinu að veruleg frávik urðu frá verkáætlun og miklar tafir á verkskilum. Upphaf verks var áætlað 15. nóvember 2010 en aðilar urðu ásáttir um að miða upphaf verksins við 18. desember sama ár og skyldi verkinu þá lokið 3. júní 2011. Samkvæmt matsgerð dómkvadds matsmanns fór verklokaúttekt fram 1. september 2011 en samkvæmt stefnda H-kk-þgf fór hún aldrei fram. Í stefnu málsins byggir stefnandi ýmist á því að verklokaúttekt hafi verið 1. september 2011 í samræmi við matsgerðina eða 9. september 2011. Í 28. kafla ÍST 30:2003 er fjallað um úttektir. Í grein 28.1 segir að verktaki skuli tilkynna verkkaupa áætluð verklok með a.m.k. einnar viku fyrirvara og boði þá verkkaupi samningsaðila tafarlaust til úttektar á verkinu. Láti verkkaupi það farast fyrir geti verktaki boðað til úttektarinnar. Í grein 28.5 segir að við úttektina skuli rækilega skoðað og verkkaupi segja til um hvort hann telji verkið fullnægja þeim kröfum sem gerðar séu í verksamningi. Telji verkkaupi verkinu áfátt skuli hann benda á gallana. Hafi þær aðfinnslur við rök að styðjast sé verktaka skylt að bæta úr göllunum innan hæfilegs tíma sem samið skuli um við úttektina. Í grein 28.6 segir að verktaki teljist hafa skilað verki að úttekt lokinni nema í ljós hafi komið gallar sem hamli eðlilegri notkun. Þá segir í grein 28.7 að rita skuli sérstaka úttektargerð og geta þar alls þess sem fram fari við úttektina og máli skiptir. Aðilar skuli undirrita úttektargerðina og hvor þeirra fá sitt eintak eða endurrit hennar. Í samræmi við þau ákvæði sem hér hafa verið rakin verður ekki séð af málatilbúnaði aðila eða framlögðum gögnum að eiginleg verklokaúttekt hafi farið fram. Samkvæmt framlögðum tölvupósti frá fyrirsvarsmanni stefnanda 2. september 2011 getur ekki staðist að verklokaúttekt hafi farið fram deginum áður, líkt og byggt er á í matsgerð hins dómkvadda matsmanns, en í póstinum segir: „Sælir, Við erum klárir í verklokaúttekt. Viljið þið nefna tíma sem hentar. kv. J-kk-þf E.“ Í tölvuskeytum milli aðila 6. september 2011 kemur fram að stefndu höfðu þá gert úttekt á fasteigninni án þess að boða fulltrúa frá stefnanda. Er það í samræmi við framlagt óundirritað skjal um úttekt „4,5 eða 6.sept 2011“. Sú úttekt samræmist hins vegar á engan hátt fyrrgreindum ákvæðum um verklokaúttekt enda fulltrúi stefnanda ekki boðaður og úttektargerð ekki undirrituð af hálfu allra aðila. Þá eru engin gögn lögð fram sem styðja það að verklokaúttekt hafi farið fram 9. september 2011 annað en tölvupóstur frá fyrirsvarsmanni stefnanda þar sem tekið er fram að farið hafi verið yfir athugasemdalistann vegna úttektar á verkinu með stefnda H-kk-þgf. Þá skyldi lokaúttekt byggingarfulltrúa samkvæmt verksamningi aðila fara fram eigi síðar en átta mánuðum eftir verklokaúttekt en lokaúttekt fór ekki fram fyrr en 13. febrúar 2014. Af lokaúttekt byggingarfulltrúa á vegum Reykjavíkurborgar verður ekki annað séð en að verkið hafi á þeim tíma enn ekki verið í samræmi við aðaluppdrætti, búnaður hafi ekki verið samkvæmt uppdráttum, gera hafi þurft grein fyrir því hvort klæðningar væru innan marka varðandi brunaálag, lýsingu þyrfti á frágang frá arinpípu frá kamínu á þriðju hæð, bora þyrfti drengöt í þröskulda á útidyrum og leiksvæði væri ekki komið á lóð. Fram kemur að til þess að fá lokaúttekt staðfesta þurfi að svara athugasemdum varðandi klæðningar og lýsingu á frágang arinpípu. Úrbótum skyldi lokið fyrir 1. apríl 2014. Niðurstaðan er að lokaúttekt var synjað þar til úrbætur hefðu farið fram. Vottorð er svo gefið út af byggingarfulltrúa 30. apríl 2014. Samkvæmt vottorðinu er lokaúttekt staðfest með athugasemdum. Athugasemdir lutu að því að húsið væri enn ómálað að utan, ræstivaska í þvottahús vantaði í allar íbúðir, eftir ætti að bora drengöt í þröskulda á útidyrum og leiksvæði var enn ekki komið.

Samkvæmt framlagðri matsgerð dómkvadds matsmanns lúta athugasemdir í lokaúttekt ýmist að atriðum sem stefndu hafi borið ábyrgð á eða hafi ekki verið hluti af upphaflegum verksamningi aðila heldur falið í sér aukaverk að beiðni stefndu. Þó hafi verktaka, stefnanda, borið að sjá um gerð drengata á þröskuldum útidyra. Er það mat hins dómkvadda matsmanns að þau verk sem hafi verið ókláruð við samþykkta lokaúttekt og stefnandi beri ábyrgð á hafi verið óveruleg miðað við heildarverkið. Í samræmi við niðurstöðu matsgerðar um þetta atriði er við það miðað að verklok hafi verið 1. september 2011 þó svo að lokaúttekt byggingarfulltrúa hafi verið 30. apríl 2014.

Ljóst er af gögnum málsins og málatilbúnaði aðila að margt vann saman að því að verkið tafðist. Af ákvæðum verksamnings og ÍST 30:2003 er hins vegar ljóst að það er á ábyrgð verktaka að haga framkvæmdum þannig að verki eða einstökum hlutum þess sé lokið innan þess skilatíma sem settur hafi verið í útboðsgögnum. Samkvæmt grein 24.2 í ÍST 30:2003 getur verktaki krafist framlengingar á fresti ef a) breytingar hafa orðið á verkinu og þær seinka framkvæmdum, b) verkkaupi leggur ekki til í tæka tíð teikningar, verklýsingar, efni, vinnu, vinnutæki eða annað sem hann sjálfur eða aðrir hans vegna eiga að láta í té og verki seinkar af þessum sökum eða verki seinkar vegna annarra atriða sem varða verkkaupa, c) óviðráðanleg atvik, sem verktaka verður ekki um kennt, tálma framkvæmdum verulega, d) tíð er sérlega óhagstæð miðað við stað og árstíma og raskar framkvæmdum verulega frá verkáætlun verktaka, enda sýni hann fram á að ekki hefði verið komist hjá töf með breyttri verkáætlun. Í grein 24.3 segir að telji verktaki sig eiga rétt á framlengingu á fresti skuli hann tafarlaust senda verkkaupa rökstudda tilkynningu um það. Í tilkynningu skuli rökstutt að töfin hafi hlotist af þeim atvikum sem verktaki beri fyrir sig.

Óumdeilt er að upphaf verks frestaðist vegna steinveggjar á aðliggjandi lóð og voru aðilar þá ásáttir um að miðað yrði við að verkið hæfist 18. desember 2010. Eins og fyrr segir skyldi verkinu lokið 3. júní 2011. Hvað varðar frekari tafir á verkinu verður að horfa til þess hvort stefnandi hafi krafist framlengingar á fresti til að skila af sér verkinu og hvort hann hafi gert það með því að senda stefndu tafarlaust rökstudda tilkynningu þar um í samræmi við fyrrgreind ákvæði.

Lögð eru fram tölvupóstsamskipti milli aðila, stefnanda og stefnda H-kk-ef, sem hefjast 21. júní 2011. Samkvæmt þeim þrættu aðilar um orsakir tafa sem þegar höfðu orðið. Stefnandi virðist telja stefnda H-kk-þf bera ábyrgð á einhverjum töfum vegna dráttar á afhendingu réttra teikninga og vegna þess að stefndi H-kk-nf hafi breytt forsendum. Fullyrðingar stefnanda geta þó ekki talist rökstuddar né gerir hann eiginlega kröfu um framlengingu á fresti. Tölvupóstsamskipti stefnanda og stefnda H-kk-ef frá 5. ágúst 2011 bera með sér að enn á ný hafi komið upp ágreiningur milli aðila um orsakir tafa á verki án þess að stefnandi fari beinlínis fram á framlengingu frests til skila verksins. Stefnandi rekur á eftir greiðslum frá stefndu en stefndu virðast hafa haldið eftir greiðslum vegna tafa á verki. Stefnandi segir í tölvupósti frá 7. ágúst 2011 að ógreiddir reikningar muni hafa og hafi nú þegar áhrif á skiladag verksins.

Ljóst er, samkvæmt framlagðri fundargerð, að stefndu höfðu þegar gert kröfur um dagsektir þegar verkfundur var haldinn 8. ágúst 2011. Fundargerðin er óundirrituð en hefur ekki verið mótmælt af hálfu stefnanda. Dagsektir, eða tafabætur, voru til umfjöllunar á fundinum og kemur fram í fundargerðinni að stefnandi hafi hafnað dagsektum algjörlega. Stefndu H-kk-nf og M-kk-nf hafi hins vegar ítrekað að þeir krefðust dagsekta frá 3. eða 4. júní það ár, þegar stefnanda hafði borið að skila af sér verkinu í samræmi við samning aðila. Af hálfu stefndu var þá jafnframt óskað eftir nýrri verkáætlun frá stefnanda.

Í kjölfar fyrrgreindrar úttektar sem fram fór fyrri hluta september 2011 verður uppi ágreiningur milli aðila um hvað teljist aukaverk, gæði verksins og hverju sé enn ólokið. Í tölvupósti frá fyrirsvarsmanni stefnanda 6. október 2011 kemur fram að stefnandi ætli að óska eftir því að matsmaður verði fenginn til að úrskurða um ákveðin atriði í samræmi við ákvæði verksamningsins, t.a.m um dráttarvexti vegna seinkunar á greiðslu reikninga, aukaverk og verkgæði. Það kom þó aldrei til þess að matsmaður úrskurðaði um þau atriði heldur reyndu aðilar að ná samkomulagi um lok verks og uppgjör þeirra á milli, m.a. með tilliti til kröfu stefndu um tafabætur. Ágreiningur aðila hélt áfram og er nú til úrlausnar í máli þessu.

Að framangreindu virtu er það mat dómsins að stefnandi hafi ekki uppfyllt ákvæði verksamnings aðila og ÍST 30:2003 um tafarlausar tilkynningar til stefndu um tafir á verki og orsakir þeirra. Þá er ekki að sjá af framlögðum gögnum að stefnandi hafi farið fram á tilgreindan frest á skilum vegna tilgreindra tafa. Eins og fyrr greinir bar stefnda H-kk-þgf að greiða reikning nr. 16 eigi síðar en 16. september 2011. Á þeim tíma lá fyrir að tafir höfðu orðið á verkinu. Stefndi H-kk-nf hafði þá þegar bókað um kröfu sína um tafabætur á verkfundi 8. ágúst sama ár. Þá verður ekki séð af málatilbúnaði stefnanda að hann hafi lagt fram nýja samþykkta verkáætlun, þrátt fyrir áskoranir stefndu þar um, eða dagbækur um framvindu verksins. Þrátt fyrir að þær miklu tafir sem urðu á verkinu kunni að hafa verið á ábyrgð stefndu og að umkvartanir þess efnis komi ítrekað fram í tölvuskeytum stefnanda hefur stefnandi ekki sannað að hann hafi sent stefndu rökstuddar tilkynningar um framlengingu á verkskilum og tilgreint hve langan frest hann ætti að fá á skiladegi verksins. Í samræmi við fyrrgreint ákvæði verksamnings aðila um veruleg frávik frá verkáætlun verður að telja að stefnda H-kk-þgf hafi verið heimilt að halda eftir greiðslu vegna verkstöðureiknings nr. 16.

Í fyrrgreindu ákvæði verksamnings aðila, sem heimilar verkkaupa að neita greiðslu reikninga við veruleg frávik frá verkáætlun, er ekki tilgreint hámark þeirra fjárhæða sem verkkaupa er heimilt að halda eftir. Þrátt fyrir að stefndu þessa máls hafi lagt 7% af hverjum reikningi inn á bankabók sem geymslufé verður ekki talið að sú fjárhæð sem stefndi H-kk-nf hélt eftir sé úr hófi, sé litið til samnings aðila. Þá verður að hafa í huga að í samræmi við fylgiskjal með verkstöðureikningi nr. 16 hafði stefndi H-kk-nf þá þegar gert upp rúmlega 95% af heildarfjárhæð samningsins samkvæmt upphaflegu tilboði.

Þar eð ný verkáætlun var ekki lögð fram eftir að tafir urðu á verkinu verður að telja að stefnda H-kk-þgf hafi verið heimilt að halda eftir umræddri greiðslu þar til verkinu var skilað. Sem fyrr segir er gert ráð fyrir því í ÍST 30:2003 grein 28 að verkkaupi boði aðila til úttektar á verkinu eftir að verktaki tilkynnir honum um áætluð verklok. Þetta gerðu verkkaupar ekki. Eins og fram kemur í matsgerð hins dómkvadda matsmanns miðar hann verklok við það að verkkaupar gætu notið fulls arðs af íbúðum sínum þann 1. nóvember 2011. Samkvæmt því verði að telja að verktaki hafi skilað íbúðunum til verkkaupa þann 1. september 2011 þó svo að hann hafi átt eftir að ljúka ýmsum verkþáttum sem tilheyrðu verksamningi aðila, en telja verður að þau atriði hafi verið óveruleg. Það er mat dómsins að það viðmið um verklok sé bæði eðlileg og sanngjörn. Þá verður að hafa í huga ákvæði í ÍST 30:2003 grein 28.9 þar sem segir að ef verkkaupi taki verkið eða hluta þess í notkun án úttektar telst verktaki hafa skilað þeim verkhluta af sér sem verkkaupi tekur í notkun. Kemur þá til skoðunar hvort stefnda H-kk-þgf hafi verið rétt að halda eftir greiðslunni eftir þann tíma.

Stefndi H-kk-nf gerir gagnkröfu til skuldajafnaðar kröfum stefnanda á hendur honum. Byggir hann þá kröfu sína á rétti hans til tafabóta úr hendi stefnanda vegna tafa á verkinu í samræmi við kröfu hans þar um samkvæmt bókun á verkfundi 8. ágúst 2011. Þá margítrekaði stefndi H-kk-nf kröfu um tafabætur í framlögðum tölvuskeytum og vildi m.a. að tekið yrði tillit til hennar þegar tilraun var gerð til að ná sátt um uppgjör aðila árið 2012. Stefnandi mótmælir kröfum stefndu um tafabætur og kveður að tafir á verkinu megi alfarið rekja til atvika sem varða stefndu sjálf. Í verksamningi aðila segir að verktaki skuli ljúka verki sínu á umsömdum tíma. Að öðrum kosti skuli hann greiða verkkaupum tafabætur sem nemi 30.000 krónum fyrir hvern almanaksdag sem það dragist að ljúka verkinu. Þá segir að verkkaupa sé heimilt að halda eftir, þegar verktíma ljúki, upphæð fyrir sannanlega áföllnum tafabótum. Verkkaupa sé skylt að áskilja sér rétt til töku tafabóta samkvæmt verksamningi með sannanlegum hætti, t.d. með bókun á verkfundi eða skriflega með netpósti eða ábyrgðarbréfi. Samkvæmt ákvæðum þessum var stefnda H-kk-þgf heimilt, við verklok, að halda eftir sannanlega áföllnum tafabótum.

Eins og áður er rakið fór stefnandi ekki eftir ákvæðum verksamnings og ÍST 30:2003 um framlengingar á fresti til að skila af sér verkinu og var um veruleg frávik að ræða. Samkvæmt grein 24.5.1 í ÍST 30:2003 þarf verkkaupi ekki að sanna tjón sitt séu ákvæði í verksamningi um tafabætur. Stefndi H-kk-nf þurfti því ekki að sanna tjón sitt en átti rétt á tafabótum fyrir hvern dag sem tafðist að skila verkinu. Sé miðað við að stefnanda hafi borið að skila verkinu 3. júní 2011 reiknast tafabætur fyrir hvern dag frá og með 4. júní 2011. Í samræmi við það að verklok hafi verið 1. september 2011 er fallist á þá kröfu stefnda H-kk-ef, í samræmi við framangreind ákvæði verksamnings aðila, að hann eigi rétt á tafabótum fram til þess dags. Eru það alls 88 dagar og tafabætur fyrir þann tíma, miðað við 30.000 krónur á dag, 2.640.000 krónur. Hlutur stefnda H-kk-ef í þeirri fjárhæð er 1.950.168 krónur, og verður fallist á kröfu stefnda H-kk-ef sem nemur þeirri fjárhæð. Að öllu framangreindu virtu var stefnda H-kk-þgf heimilt að halda eftir greiðslu reiknings nr. 16 fram yfir verklok og verður því ekki gert að greiða dráttarvexti af þeirri kröfu stefnanda sem á honum byggir.

Reikningur nr. 17, að fjárhæð 171.278 krónur, dags. 25. október 2014, er skýrður sem verkstöðureikningur/lokareikningur vegna Klapparstígs 17. Á fylgiskjali með reikningnum kemur fram sundurliðun á verkliðum í samræmi við framangreint fylgiskjal með reikningi nr. 16. Breytingar frá fyrra fylgiskjali eru þær að verkliðurinn „uppsteypa“ er unninn 100%. Reikningurinn nemur 232.000 krónum og er hluti stefnda H-kk-ef 171.378 krónur. Af hálfu stefnda H-kk-ef er reikningi nr. 17 og fylgiskjali með honum ekki mótmælt. Reikningurinn skyldi greiddur eigi síðar en 8. nóvember 2014 en óumdeilt er að stefndi H-kk-nf greiddi reikninginn 13. febrúar 2015. Hvað varðar greiðsludrátt stefnda H-kk-ef er vísað til umfjöllunar hér að framan varðandi reikning nr. 16. Samkvæmt því sem þar er rakið verður stefnda H-kk-þgf talið heimilt að hafa haldið eftir greiðslu vegna reiknings nr. 17 og verður því ekki gert að greiða dráttarvexti af þeirri kröfu stefnanda sem á honum byggir.

Koma þá til skoðunar reikningar vegna aukaverka, fyrst reikningur vegna aukaverks nr. 4, að fjárhæð 97.120 krónur, dags. 9. ágúst 2011. Óumdeilt er að stefndi H-kk-nf greiddi reikninginn 13. október 2011. Krafa stefnanda um dráttarvexti á kröfu hans samkvæmt reikningi fyrir aukaverk nr. 4, frá gjalddaga 23. ágúst 2011 til greiðsludags 13. október 2011, var fyrnd og niður fallin, samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, þegar mál þetta var höfðað með birtingu stefnu 9. desember 2015. Stefndi H-kk-nf verður því sýknaður af kröfum stefnanda hvað varðar reikning vegna aukaverks nr. 4.

Reikningur vegna aukaverks nr. 5, að fjárhæð 190.269 krónur, dags. 25. ágúst 2011, var samkvæmt fylgiskjali vegna vinnu við raflagnir og töflu samkvæmt tveimur reikningum Rafvirkni. Annar reikningurinn er að fjárhæð 9.790 krónur og hinn að fjárhæð 235.519 krónur. Við þetta er lagt álag verktaka 5%, 12.265 krónur. Stefndi H-kk-nf kveður samkomulag hafa verið milli aðila um að stefndi greiddi Rafvirkni ehf. þessa reikninga beint.

Reikningur vegna aukaverks nr. 6, að fjárhæð 407.965 krónur, einnig dags. 25. ágúst 2011, var samkvæmt fylgiskjali vegna vinnu við raflagnir samkvæmt þremur reikningum frá Rafvirkni. Stefndu þessa máls eru á einu máli um að stefnda H-kk-þgf hafi einum borið að greiða reikninga vegna aukaverks nr. 6. Samkvæmt fylgiskjali eru reikningarnir að fjárhæð 13.672 krónur, 53.845 krónur og 458.461 króna, samtals 525.978 krónur. Við þetta er lagt álag verktaka 5%, 26.298 krónur. Stefndi H-kk-nf kveður samkomulag hafa verið milli aðila um að stefndi greiddi Rafvirkni ehf. þessa reikninga beint.

Sé 5% álag verktaka dregið frá kröfum vegna reikninga nr. 5 og 6 á hendur stefnda H-kk-þgf, standa eftir samtals 707.188 krónur. Samkvæmt framlögðu yfirliti úr netbanka stefnda H-kk-ef greiddi hann greiðsluseðil frá Rafvirkni ehf. 14. nóvember 2011 að fjárhæð 744.410 krónur. Samkvæmt framlögðum hreyfingarlista frá Rafvirkni ehf. var það útistandandi skuld stefnda H-kk-ef á þeim tíma. Þá leggur stefndi H-kk-nf fram reikninga frá Rafvirkni ehf. sem merktir eru honum. Framlagðir reikningar og hreyfingarlistar frá Rafvirkni ehf. eru í samræmi við málatilbúnað stefnda H-kk-ef og verður því fallist á þá staðhæfingu hans að samkomulag hafi verið milli aðila um að stefndi greiddi Rafvirkni ehf. umrædda reikninga beint og að hann hafi greitt þá að fullu. Telji stefnandi að hann eigi engu að síður kröfu á hendur stefnda H-kk-þgf um tilgreint 5% álag verður málatilbúnaður stefnanda talinn vanreifaður hvað það varðar. Verða kröfur stefnanda á hendur stefnda H-kk-þgf vegna aukaverka nr. 5 og 6 því ekki teknar til greina.

Reikningur vegna aukaverks nr. 7, að fjárhæð 1.058.276 krónur, dags. 31. ágúst 2011, var samkvæmt fylgiskjali fyrir vinnu í risíbúð vegna breytinga. Stefndi H-kk-nf hefur mótmælt sundurliðun verksins í fylgiskjali og talið að ákveðnir liðir, tilgreindir í greinargerð hans, eigi að koma þar til frádráttar. Samkvæmt ákvæðum verksamnings aðila má verktaki ekki vinna nein aukaverk nema samkvæmt skýlausum fyrirmælum verkkaupa. Allar yfirlýsingar um breytingar skulu vera skriflegar, svo og kröfugerð og samningar. Sé samið um að aukaverk sé unnið í tímavinnu skal verktaki tilkynna verkkaupa hvenær verkið verði unnið og af hverjum. Í verksamningnum segir enn fremur að aðilar skuli semja um þá hækkun eða lækkun samningsfjárhæðar sem leiði af kröfum verkkaupa um breytingar áður en vinna við verklið hefjist. Stefnandi byggir málatilbúnað sinn ekki á því að hafa fengið skrifleg fyrirmæli frá stefndu vegna aukaverks nr. 7 eða að aðilar hafi gert skriflegan samning þar um. Þá leggur hann ekki fram nein gögn í málinu sem gefa til kynna að þannig hafi verið gengið frá málum varðandi aukaverk nr. 7, í samræmi við framangreind ákvæði samnings aðila. Verður hann að bera hallann af því enda skýrt kveðið á um að hann hafi ekki mátt vinna aukaverk nema að skýlausum fyrirmælum stefndu og að yfirlýsingar um breytingar, kröfugerð og samningar þurfi allt að vera skriflegt. Þá verður fallist á að krafa samkvæmt reikningi þessum var fyrnd er mál þetta var höfðað. Þegar af þeirri ástæður verður ekki fallist á kröfu stefnanda er lýtur að aukaverki nr. 7.

Reikningur vegna aukaverks nr. 8, að fjárhæð 218.031 króna, dags. 24. febrúar 2012, var samkvæmt fylgiskjali fyrir aukna hljóðeinangrun í gleri, fullmálun hurða og vinnu við að brjóta göt og raufar vegna lagna og þrifa. Hér gildir það sama og um aukaverk nr. 7. Stefnandi byggir málatilbúnað sinn ekki á því að hafa fengið skrifleg fyrirmæli frá stefndu vegna aukaverks nr. 8 eða að aðilar hafi gert skriflegan samning þar um. Þá leggur hann ekki fram nein gögn í málinu sem gefa til kynna að þannig hafi verið gengið frá málum varðandi aukaverk nr. 8, í samræmi við framangreind ákvæði verksamnings aðila. Verður stefnandi að bera hallann af því. Þá verður einnig að líta til þess að reikningurinn er gefinn út eftir tilgreindan frest samkvæmt grein 31.6 í ÍST30:2003. Verður því ekki fallist á kröfu stefnanda er lýtur að aukaverki nr. 8.

Reikningar vegna aukaverka nr. 9, 10 og 11, eru allir dagsettir 25. október 2014. Eins og að framan er rakið er miðað við að stefnandi hafi skilað verkinu 1. september 2011. Í grein 31.6 í ÍST 30:2003 er mælt svo fyrir að verktaki skuli senda verkkaupa fullnaðarreikning vegna verksins innan tveggja mánaða frá því að hann skilar verkinu í hendur verkkaupa. Á reikningnum skuli meðal annars greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga. Í grein 31.8 segir að verktaki geti ekki haft uppi frekari kröfur eftir að hann hefur lagt fram fullnaðarreikning. Stefnanda bar því að skila fullnaðarreikningi eigi síðar en 1. nóvember 2011. Stefnandi getur því ekki haft uppi kröfur reistar á reikningum vegna aukaverka nr. 9, 10 og 11 og er stefndi H-kk-nf sýknaður af þeim lið kröfugerðar stefnanda.

Loks er það kröfuliður stefnanda er lýtur að byggingarstjóratryggingu en samkvæmt stefnanda sjálfum voru stefndu ekki krafin um greiðslu vegna tryggingarinnar fyrr en með bréfi dagsettu 3. nóvember 2014. Í samræmi við það sem að framan er rakið varðandi reikninga vegna aukaverka nr. 9-11 bar stefnanda að gera stefnda reikning vegna þessa eigi síðar en tveimur mánuðum frá því að verkið var skilað. Hins vegar var stefnanda unnt samkvæmt grein 31.7 í ÍST 30:2003 að gera fyrirvara um leiðréttingu á fullnaðarreikningi ef atvik, sem honum er ekki kennt um, eru þess valdandi að útreikningur á kröfum liggur ekki fyrir í tæka tíð. Samkvæmt því er ekki unnt að miða við seinni dagsetningu en 30. apríl 2014 er úttekt byggingarfulltrúa fór fram. Krafan vegna byggingarstjóratryggingar verður því talin of seint fram komin og er stefndi H-kk-nf sýknaður af þeim lið kröfugerðar stefnanda.

Skal þá næst vikið að kröfum stefnanda á hendur hinu stefnda félagi, Fasteignum Ingveldar ehf. Í samræmi við sundurliðun reikninga í stefnu málsins er fyrst litið til verkstöðureiknings nr. 16 að fjárhæð 328.912 krónur, dags. 2. september 2011. Eins og að framan greinir er reikningur nr. 16 skýrður sem verkstöðureikningur samkvæmt fylgiskjali. Vísast um sundurliðun í fylgiskjali til fyrri umfjöllunar. Af hálfu hins stefnda félags er reikningnum og fylgiskjali með honum ekki mótmælt en hið stefnda félag kveðst hafa gert upp allar skuldir sínar við stefnanda og byggir það á þeirri sátt sem aðilar hafi gert með sér í október 2012. Við uppgjör samkvæmt sáttinni, sem fram fór 7. janúar 2015, greiddi hið stefnda félag 260.368 krónur. Dró það þá frá skuldum sínum gagnvart stefnanda tafabætur að fjárhæð 345.800 krónur.

Eins og rakið hefur verið liggur fyrir og er óumdeilt að aðilar ræddu samkomulag um uppgjör skulda samkvæmt samningnum. Hins vegar liggur fyrir að ekki var gert skriflegt samkomulag eða viðauki við samninginn. Þá greinir aðila á um efni samkomulagsins og hvort það hafi yfir höfuð komist á. Verður ekki talið að hinu stefnda félagi hafi tekist að sanna efni sáttar aðila, hvaða skilyrðum hún hafi verið háð og þar með hvert gildi hennar hafi verið, svo vikið geti til hliðar ákvæðum samnings aðila og viðeigandi ákvæðum ÍST 30:2003 um uppgjör reikninga.

Í samræmi við áður tilgreind ákvæði verksamnings aðila og 31. kafla ÍST 30:2003 bar hinu stefnda félagi að greiða reikning nr. 16 eigi síðar en 16. september 2011. Óumdeilt er í málinu að hið stefnda félag greiddi stefnanda 260.368 krónur 7. janúar 2015.

Hvað varðar greiðsludrátt hins stefnda félags vegna reiknings nr. 16, verður að líta til ákvæða verksamnings aðila um frávik frá verkáætlun og tafir á verki. Vísast um atvik til fyrri umfjöllunar. Í verksamningi aðila er kveðið á um að verði veruleg frávik frá verkáætlun á framvindu verks, af ástæðum sem verkkaupar beri ekki ábyrgð á, sé verkkaupum heimilt að neita greiðslu reikninga þar til ný samþykkt verkáætlun liggi fyrir. Í samræmi við framangreinda niðurstöðu er miðað við að verklok hafi verið 1. september 2011. Þar eð stefnandi sendi stefndu ekki tafarlaust rökstuddar tilkynningar um tafir og kröfu um tilgreinda framlengingu á fresti til að skila verkinu getur hann ekki borið fyrir sig að tafir hafi verið á ábyrgð stefndu. Þá skilaði stefnandi ekki nýrri verkáætlun eftir að tafir urðu, þrátt fyrir áskoranir þar um.

Líkt og áður hefur verið rakið varð uppi ágreiningur milli aðila í kjölfar þeirrar úttektar sem gerð var á verkinu í september 2011 um hvað teldist til aukaverka, um gæði verksins og hverju væri enn ólokið. Til stóð að óháður matsmaður yrði fenginn til að úrskurða um ákveðin atriði þar að lútandi. Það kom þó ekki til þess heldur reyndu aðilar að ná samkomulagi um lok verks og uppgjör, m.a. með tilliti til kröfu stefndu um tafabætur. Ágreiningur aðila hélt þó áfram og er hér til úrlausnar.

Að öllu framangreindu virtu og í samræmi við fyrrgreind ákvæði verksamnings aðila um veruleg frávik frá verkáætlun verður að telja að hinu stefnda félagi hafi verið heimilt að halda eftir greiðslu vegna verkstöðureiknings nr. 16. Sem fyrr segir er miðað við að verkinu hafi verið skilað í samræmi við ákvæði verksamningsins 1. september 2011. Kemur þá til skoðunar hvort hinu stefnda félagi hafi verið rétt að halda eftir greiðslum.

Hið stefnda félag gerir gagnkröfu til skuldajafnaðar kröfum stefnanda á hendur félaginu. Byggir félagið kröfu um tafabætur á töfum á verkinu í samræmi við kröfu þar um á verkfundi 8. ágúst 2011. Þá kemur fram í framlögðum tölvuskeytum að gert var ráð fyrir því þegar tilraun var gerð til sátta árið 2012 að tekið yrði tillit til kröfu stefndu um tafabætur við uppgjör milli aðila. Stefnandi mótmælir kröfum stefndu um tafabætur og kveður að tafir á verkinu megi alfarið rekja til atvika sem varða stefndu sjálf. Í verksamningi aðila segir að verktaki skuli ljúka verki sínu á umsömdum tíma. Að öðrum kosti skuli hann greiða verkkaupum tafabætur sem nemi 30.000 krónum fyrir hvern almanaksdag sem dragist að ljúka verkinu. Þá segir að verkkaupa sé heimilt að halda eftir, þegar verktíma ljúki, upphæð fyrir sannanlega áföllnum tafabótum. Verkkaupa sé skylt að áskilja sér rétt til töku tafabóta samkvæmt verksamningi með sannanlegum hætti, t.d. með bókun á verkfundi eða skriflega með netpósti eða ábyrgðarbréfi. Samkvæmt ákvæðum þessum var hinu stefnda félagi, við verklok, heimilt að halda eftir sannanlega áföllnum tafabótum.

Eins og áður er rakið fór stefnandi ekki eftir ákvæðum verksamnings og ÍST 30:2003 um framlengingar á fresti til að skila af sér verkinu og var um veruleg frávik að ræða. Samkvæmt grein 24.5.1 í ÍST 30:2003 þarf verkkaupi ekki að sanna tjón sitt séu ákvæði í verksamningi um tafabætur. Hið stefnda félag þurfti því ekki að sanna tjón sitt en átti rétt á tafabótum fyrir hvern dag sem tafðist að skila verkinu. Sé miðað við að stefnanda hafi borið að skila verkinu 3. júní 2011 reiknast tafabætur fyrir hvern dag frá og með 4. júní 2011. Krafa hins stefnda félags um tafabætur miðar við að þær eigi að reiknast til 17. ágúst 2011, alls 74 daga og eru tafabætur fyrir þann tíma, miðað við 30.000 krónur á dag, 2.220.000 krónur. Hlutur hins stefnda félags í þeirri fjárhæð er 280.830 krónur. Hefur hinu stefnda félagi ekki tekist að færa sönnur á tjón umfram tilgreinda sektarfjárhæð í samningi aðila. Að framangreindu virtu verður talið að hinu stefnda félagi hafi verið heimilt að halda eftir greiðslu sem nemur þeirri fjárhæð vegna reiknings nr. 16 umfram verklok. Samkvæmt því hefði hinu stefnda félagi verið rétt að greiða stefnanda 48.081 krónu vegna reiknings nr. 16 á gjalddaga reikningsins.

Reikningur nr. 17, að fjárhæð 29.348 krónur, dags. 25. október 2014, er skýrður sem verkstöðureikningur/lokareikningur og vísast um sundurliðun í fylgiskjali með honum til fyrri umfjöllunar. Hið stefnda félag kveðst hafa gert upp allar skuldir sínar með uppgjöri 7. janúar 2015, þegar félagið greiddi stefnanda 260.368 krónur. Kveðst félagið þá hafa greitt allar kröfur stefnanda á hendur sér, sumar umfram skyldu. Þá byggir hið stefnda félag sýknukröfu sína meðal annars á því að stefnanda hafi borið að gefa út verklokareikning innan tveggja mánaða frá verklokum. Í grein 31.6 er mælt svo fyrir að verktaki skuli senda verkkaupa fullnaðarreikning vegna verksins innan tveggja mánaða frá því að hann skilar verkinu í hendur verkkaupa. Á reikningnum skuli meðal annars greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga. Í grein 31.8 segir að verktaki geti ekki haft uppi frekari kröfur eftir að hann hefur lagt fram fullnaðarreikning. Eins og framan voru verklok 1. september 2011 og bar stefnanda því að skila fullnaðarreikningi eigi síðar en 1. nóvember 2011. Reikningur nr. 17 var ekki gefinn út fyrr en 25. október 2014. Stefnandi getur því ekki haft uppi frekari kröfur reistar á þeim reikningi og verður hið stefnda félag sýknað af kröfum stefnanda sem byggja á reikningi nr. 17.

Koma þá til skoðunar reikningar vegna aukaverka, fyrst reikningur vegna aukaverks nr. 4, að fjárhæð 16.631 króna, dags. 9. ágúst 2011. Samkvæmt fylgiskjali með reikningnum var hann vegna vinnu við að fjarlægja vegg ofan þaks á gamla húsi og við að fjarlægja vegg á lóðamörkum, hvort tveggja „umsamið“. Hið stefnda félag mótmælir ekki reikningnum en telur sig hafa greitt hann með lokauppgjöri 7. janúar 2015. Hvað varðar greiðsludrátt félagsins vísast til fyrri umfjöllunar og verður hinu stefnda félagi talið heimilt að hafa haldið eftir greiðslu vegna reikningsins til verkloka, þar eð stefnandi hafði ekki uppfyllt skyldur sínar samkvæmt verksamningi og ÍST 30:2003 varðandi tilkynningar vegna tafa og kröfur um fresti. Þá lagði stefnandi ekki fram nýja verkáætlun þrátt fyrir áskoranir þar um. Hefði hinu stefnda félagi því verið rétt að greiða reikning vegna aukaverks nr. 4, 16.631 krónu, eigi síðar en 1. september 2011.

Reikningur vegna aukaverks nr. 5, að fjárhæð 257.574 krónur, dags. 25. ágúst 2011, var samkvæmt fylgiskjali vegna vinnu við raflagnir og töflu samkvæmt tveimur reikningum Rafvirkni. Annar reikningurinn er að fjárhæð 9.790 krónur og hinn að fjárhæð 235.519 krónur. Við þetta er lagt álag verktaka 5%, 12.265 krónur. Samtals eru þetta 257.574 krónur og er fallist á það með hinu stefnda félagi að stefnandi eigi ekki kröfu á hendur félaginu umfram hlut þess í heildarkröfunni, alls 32.583 krónur. Hið stefnda félag mótmælir ekki reikningnum að öðru leyti eða fylgiskjali með honum en telur sig hafa greitt reikninginn með lokauppgjöri 7. janúar 2015. Gjalddagi reikningsins var 8. september 2011 og hefði hinu stefnda félagi verið rétt að greiða stefnanda reikning vegna aukaverks nr. 5, að fjárhæð 32.583 krónur, eigi síðar en 8. september 2011.

Reikningur vegna aukaverks nr. 6, að fjárhæð 69.863 krónur, einnig dags. 25. ágúst 2011, var samkvæmt fylgiskjali vegna vinnu við raflagnir samkvæmt þremur reikningum frá Rafvirkni. Stefndu þessa máls eru á einu máli um að stefnda H-kk-þgf hafi einum borið að greiða reikninga vegna aukaverks nr. 6. Hefur þegar verið rakið að stefndi H-kk-nf hefur með fullnægjandi hætti sýnt fram á að hafa greitt reikning vegna aukaverks nr. 6 og verður hið stefnda félag því sýknað af kröfum stefnanda hvað þann reikning varðar.

Reikningur vegna aukaverks nr. 7, að fjárhæð 181.226 krónur, dags. 31. ágúst 2011, var samkvæmt fylgiskjali fyrir vinnu í risíbúð vegna breytinga. Hið stefnda félag mótmælir reikningnum og telur hann stafa af aukavinnu sem unnin hafi verið við íbúðir stefnda H-kk-ef. Samkvæmt ákvæðum verksamnings aðila má verktaki ekki vinna nein aukaverk nema samkvæmt skýlausum fyrirmælum verkkaupa. Allar yfirlýsingar um breytingar skulu vera skriflegar, svo og kröfugerð og samningar. Sé samið um að aukaverk sé unnið í tímavinnu skal verktaki tilkynna verkkaupa hvenær verkið verði unnið og af hverjum. Í samningnum segir enn fremur að aðilar skuli semja um þá hækkun eða lækkun samningsfjárhæðar sem leiði af kröfum verkkaupa um breytingar áður en vinna við verklið hefjist. Stefnandi byggir málatilbúnað sinn ekki á því að hafa fengið skrifleg fyrirmæli frá stefndu vegna aukaverks nr. 7 eða að aðilar hafi gert skriflegan samning þar um. Þá leggur hann ekki fram nein gögn í málinu sem gefa til kynna að þannig hafi verið gengið frá málum varðandi aukaverk nr. 7, í samræmi við framangreind ákvæði samnings aðila. Verður hann að bera hallann af því enda skýrt kveðið á um að hann hafi ekki mátt vinna aukaverk nema að skýlausum fyrirmælum stefndu og að yfirlýsingar um breytingar, kröfugerð og samningar þurfi allt að vera skriflegt. Þá kom fram við aðalmeðferð málsins að stefnandi viðurkenndi að umrætt aukaverk hafi einungis verið unnið fyrir stefnda H-kk-þf. Þegar af þeirri ástæðu verður ekki fallist á kröfu stefnanda sem lýtur að aukaverki nr. 7.

Reikningur vegna aukaverks nr. 8, að fjárhæð 37.337 krónur, dags. 24. febrúar 2012, var samkvæmt fylgiskjali fyrir aukna hljóðeinangrun í gleri, fullmálun hurða og vinnu við að brjóta göt og raufar vegna lagna og þrifa. Reikninginn skyldi greiða 9. mars 2012. Óumdeilt er að hið stefnda félag greiddi reikninginn 12. mars 2012. Í ljósi þeirra tafa sem þá þegar höfðu orðið á verki stefnanda og í samræmi við áðurgreind ákvæði verksamnings aðila og ÍST 30:2003 um rétt verkkaupa til að halda eftir greiðslum verður ekki talið að stefnandi eigi frekari kröfur á hendur hinu stefnda félagi vegna reikningsins.

Reikningar vegna aukaverka nr. 9, 10 og 11, eru allir dagsettir 25. október 2014. Eins og framan er rakið voru verklok 1. september 2011. Samkvæmt grein 31.6 í ÍST 30:2003, sem að framan er rakin, skyldi fullnaðarreikningi skilað eigi síðar en 1. nóvember 2011 og skyldi þar greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga. Stefnandi getur því ekki haft uppi kröfur reistar á reikningum vegna aukaverka nr. 9, 10 og 11 og er hið stefnda félag þar af leiðandi sýknað af þeim lið kröfugerðar stefnanda.

Loks er það kröfuliður stefnanda er lýtur að byggingarstjóratryggingu en samkvæmt stefnanda sjálfum voru stefndu ekki krafin um greiðslu vegna tryggingarinnar fyrr en með bréfi dagsettu 3. nóvember 2014. Í samræmi við það sem að framan er rakið varðandi reikninga vegna aukaverka nr. 9-11 bar stefnanda að gera stefnda reikning vegna þessa eigi síðar en tveimur mánuðum frá því að verkið var skilað. Hins vegar var stefnanda unnt samkvæmt grein 31.7 í ÍST 30:2003 að gera fyrirvara um leiðréttingu á fullnaðarreikningi ef atvik, sem honum er ekki kennt um, eru þess valdandi að útreikningur á kröfum liggur ekki fyrir í tæka tíð. Samkvæmt því er ekki unnt að miða við seinni dagsetningu en 30. apríl 2014 er úttekt byggingarfulltrúa fór fram. Krafan vegna byggingarstjóratryggingarinnar talin of seint fram komin og er hið stefnda félag sýknað af kröfum stefnanda byggðum á reikningnum.

Að öllu framangreindu virtu og að teknu tilliti til tafabóta, sem dómurinn hefur þegar fallist á, bar hinu stefnda félagi að greiða stefnanda samtals 97.296 krónur á dögunum 1., 8. og 16. september 2011. Kemur þá til skoðunar hvort hinu stefnda félagi beri að greiða dráttarvexti af þeirri fjárhæð eins og krafist er í stefnu til greiðsludags, 7. janúar 2015. Miðað við 13,5 % ársvexti og fjörtíu mánuði eru það tæplega 44.000 krónur. Verður þá að líta til þess að hið stefnda félag greiddi 7. janúar 2015 260.368 krónur. Séu 97.295 krónur dregnar frá standa eftir 133.725 krónur. Verður þar af leiðandi ekki talið að stefnandi eigi frekari kröfur á hendur hinu stefnda félagi á grundvelli tilgreindra reikninga.

Skal þá vikið að kröfum stefnanda á hendur stefnda M-kk-þgf S-kk-þgf. Stefndi M-kk-nf byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi þegar gert upp allar skuldir sínar við stefnanda samkvæmt verksamningi aðila. Í samræmi við sundurliðun reikninga í stefnu málsins er fyrst litið til verkstöðureiknings nr. 16 að fjárhæð 350.491 króna, dags. 2. september 2011. Eins og að framan greinir er reikningur nr. 16 skýrður sem verkstöðureikningur samkvæmt fylgiskjali. Vísast um sundurliðun fylgiskjals til fyrri umfjöllunar. Af hálfu stefnda M-kk-ef er kröfu stefnanda vegna reikningsins mótmælt sem fyrndri. Stefndi M-kk-nf byggir málatilbúnað sinn einnig á því að hann eigi gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur stefnanda með vísan til kröfu sinnar um tafabætur. Þrátt fyrir að í greinargerð stefnda M-kk-ef sé ekki gerð eiginleg gagnkrafa til skuldajafnaðar við kröfu stefnanda að tiltekinni fjárhæð, verður að líta svo á að gagnkrafan sé nægilega tilgreind þar eð stefndi gerir grein fyrir þeim dögum sem hann telur rétt sinn til tafabóta taka til. Þá er fjárhæð tafabóta fyrir hvern dag tilgreind í verksamningi aðila.

Stefndi M-kk-nf byggir jafnframt á því að eiga aðrar gagnkröfur á hendur stefnanda vegna ýmissa mála, m.a. verkþátta sem ekki séu nægilega vel unnir. Eru þær kröfur ekki nægilega tilgreindar í greinargerð stefnda eða rökstuddar þannig að hægt sé að byggja frekar á þeim í málinu.

Í samræmi við áður tilgreind ákvæði verksamnings aðila og 31. kafla ÍST 30:2003 bar stefnda M-kk-þgf að greiða reikning nr. 16 eigi síðar en 16. september 2011. Um málsatvik vísast til fyrri umfjöllunar. Í verksamningi aðila er kveðið á um að verði veruleg frávik frá verkáætlun á framvindu verks, af ástæðum sem verkkaupar beri ekki ábyrgð á, sé verkkaupum heimilt að neita greiðslu reikninga þar til ný samþykkt verkáætlun liggi fyrir. Í samræmi við framangreinda niðurstöðu er miðað við að verkinu hafi lokið í samræmi við ákvæði verksamnings aðila 1. september 2011. Þar eð stefnandi sendi stefndu ekki tafarlaust rökstuddar tilkynningar um tafir og kröfu um tilgreinda framlengingu á fresti til að skila verkinu getur hann ekki borið fyrir sig að tafir hafi verið á ábyrgð stefndu. Þá skilaði stefnandi ekki nýrri verkáætlun eftir að tafir urðu, þrátt fyrir áskoranir þar um.

Ágreiningur kom upp milli aðila í kjölfar þeirrar úttektar sem gerð var á verkinu í september 2011 um hvað teldist til aukaverka, um gæði verksins og hverju væri enn ólokið. Til stóð að óháður matsmaður yrði fenginn til að úrskurða um ákveðin atriði þar að lútandi. Það kom þó ekki til þess heldur reyndu aðilar að ná samkomulagi um lok verks og uppgjör, m.a. með tilliti til kröfu stefndu um tafabætur. Ágreiningur aðila hélt þó áfram og er hér til úrlausnar.

Að öllu framangreindu virtu og í samræmi við fyrrgreind ákvæði verksamnings aðila um veruleg frávik frá verkáætlun verður að telja að stefnda M-kk-þgf hafi verið heimilt að halda eftir greiðslu vegna verkstöðureiknings nr. 16. Samkvæmt því verður að telja að stefnda M-kk-þgf hafi verið heimilt að halda eftir umræddri greiðslu. Sé miðað við að stefnandi hafi þá fyrst réttilega getað krafist efnda gagnvart stefnda M-kk-þgf vegna reiknings nr. 16, verður einnig talið að fyrningarfrestur kröfunnar hafi þá fyrst byrjað að líða. Stefndi hefur ekkert greitt af kröfum stefnanda. Krafan er því fyrnd, sbr. 1. mgr. 2. gr. og 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

Kemur þá til skoðunar reikningur nr. 17 að fjárhæð 31.274 krónur, dags. 25. október 2014. Reikningur nr. 17 er skýrður sem verkstöðureikningur/lokareikningur og vísast einnig um sundurliðun fylgiskjals með honum til fyrri umfjöllunar. Stefndi M-kk-nf byggir á því að stefnanda hafi borið að gefa út verklokareikning innan tveggja mánaða frá verklokum. Í grein 31.6 er mælt svo fyrir að verktaki skuli senda verkkaupa fullnaðarreikning vegna verksins innan tveggja mánaða frá því að hann skilar verkinu í hendur verkkaupa. Á reikningnum skuli meðal annars greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga. Í grein 31.8 segir að verktaki geti ekki haft uppi frekari kröfur eftir að hann hefur lagt fram fullnaðarreikning. Eins og framan er rakið voru verklok 1. september 2011 og bar stefnanda því að skila fullnaðarreikningi eigi síðar en 1. nóvember 2011. Reikningur nr. 17 var ekki gefinn út fyrr en 25. október 2014. Stefndi M-kk-nf er því sýknaður af kröfum stefnanda sem byggja á reikningi nr. 17.

Koma þá til skoðunar reikningar vegna aukaverka. Eins og fram hefur komið byggir stefndi M-kk-nf sýknukröfu sína á því að hann hafi gert upp allar skuldir sínar við stefnanda. Ágreiningur hafi verið um ýmsa reikninga og þeir hafi ekki allir verið samþykktir af hans hálfu. Meðal krafna á hendur honum séu viðbótarreikningar vegna breytinga á íbúðum stefnda H-kk-ef, sem hafi ávallt staðfest að honum beri að greiða þessa reikninga að fullu. Þá byggir stefndi M-kk-nf á þeirri undantekningalausu skyldu sem hvíli á verktaka að gera alltaf fyrirvara um tafir ætli hann að vinna aukaverk. Hvað varðar aukaverk nr. 4-7 þá vísast til ákvæða verksamnings aðila sem kveða á um að verktaki megi ekki vinna nein aukaverk nema samkvæmt skýlausum fyrirmælum verkkaupa. Allar yfirlýsingar um breytingar skulu vera skriflegar, svo og kröfugerð og samningar. Sé samið um að aukaverk sé unnið í tímavinnu skal verktaki tilkynna verkkaupa hvenær verkið verði unnið og af hverjum. Í samningnum segir enn fremur að aðilar skuli semja um þá hækkun eða lækkun samningsfjárhæðar sem leiði af kröfum verkkaupa um breytingar áður en vinna við verklið hefjist. Stefnandi byggir málatilbúnað sinn ekki á því að hafa fengið skrifleg fyrirmæli frá stefndu vegna tilgreindra aukaverka eða að aðilar hafi gert skriflegan samning þar um. Þá leggur hann ekki fram nein gögn í málinu sem gefa til kynna að þannig hafi verið gengið frá málum varðandi aukaverk nr. 4-7, í samræmi við framangreind ákvæði samnings aðila. Verður hann að bera hallann af því enda skýrt kveðið á um að hann hafi ekki mátt vinna aukaverk nema að skýlausum fyrirmælum stefndu og að yfirlýsingar um breytingar, kröfugerð og samningar þurfi allt að vera skriflegt. Með vísan til þess að reikningar nr. 4-7 voru gefnir út í ágúst 2011 voru kröfur grundvallaðar á þeim fyrndar við málshöfðun, sbr. 1. mgr. 2. gr. og 3. gr. laga nr. 150/2007. Þegar af þeirri ástæðu verður ekki fallist á kröfur stefnanda gagnvart stefnda M-kk-þgf, sem lúta að aukaverkum 4-7.

Reikningar vegna aukaverka nr. 9, 10 og 11, eru allir dagsettir 25. október 2014 og nr. 8 í febrúar 2012. Eins og framan er rakið voru verklok í september 2011. Samkvæmt grein 31.6 í ÍST 30:2003, sem að framan er rakin, skyldi fullnaðarreikningi skilað eigi síðar en 1. nóvember 2011 og skyldi þar greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga. Stefnandi getur því ekki haft uppi kröfur reistar á reikningum vegna aukaverka nr. 8, 9, 10 og 11 og er stefndi M-kk-nf því sýknaður af þeim lið kröfugerðar stefnanda.

Loks er það kröfuliður stefnanda er lýtur að byggingarstjóratryggingu en samkvæmt stefnanda sjálfum voru stefndu ekki krafin um greiðslu vegna tryggingarinnar fyrr en með bréfi dagsettu 3. nóvember 2014. Í samræmi við það sem að framan er rakið varðandi reikninga vegna aukaverka nr. 8-11 bar stefnanda að gera stefnda reikning vegna þessa eigi síðar en tveimur mánuðum frá því að verkið var skilað. Hins vegar var stefnanda unnt samkvæmt grein 31.7 í ÍST 30:2003 að gera fyrirvara um leiðréttingu á fullnaðarreikningi ef atvik, sem honum er ekki kennt um, eru þess valdandi að útreikningur á kröfum liggur ekki fyrir í tæka tíð. Samkvæmt því er ekki unnt að miða við seinni dagsetningu en 30. apríl 2014 er úttekt byggingarfulltrúa fór fram. Krafan vegna byggingarstjóratryggingarinnar talin of seint fram komin og er stefndi M-kk-nf sýknaður hvað hana varðar.

Varðandi kröfu stefnanda um að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda dráttarvexti af geymslufé, 2.960.772 krónum, frá 9. september 2012 til greiðsludags, 2. júní 2016, þá er kveðið á um það í samningi aðila að geymsluféð skuli koma til útborgunar 12 mánuðum eftir verklokaúttekt. Þá undirrituðu aðilar samkomulag 7. janúar 2011 um að 12 mánuðum eftir verklokaúttekt skyldi verkið endanlega tekið út af eftirlitsmanni verkkaupa og geymsluféð greitt verktaka ásamt vöxtum, enda gæfi úttektin ekki tilefni til annars. Jafnframt segir að bankanum sé óheimilt að greiða út geymslufé nema fyrir liggi samþykki allra. Eins og að framan greinir hefur verið miðað við að verklok hafi verið 1. september 2011. Bar stefndu því, eigi síðar en tólf mánuðum eftir þau verklok að losa tilgreindan reikning til handa stefnanda, en geymslufé, samkvæmt ákvæðum verksamningsins, var fyrst og fremst ætlað að tryggja verkkaupa væru gallar á verki. Verður fallist á það að stefndu hafi borið að greiða dráttarvexti af geymslufénu, 2.960.772 krónum, eins og krafist er í stefnu þó þannig að til frádráttar dráttarvöxtum komi fjárhæð þeirra bankavaxta sem lögðust á kröfuna á sama tímabili. Í samræmi við hið undirritaða samkomulag um að samþykki allra þyrfti til að greiða út geymsluféð verða stefndu taldir hafa borið óskipta ábyrgð á því að geymsluféð yrði losað.

Með hliðsjón af framangreindri niðurstöðu og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnandi dæmdur til þess að greiða upp í málskostnað stefnda H-kk-ef, 800.000 krónur, og til að greiða hinu stefnda félagi, Fasteignum Ingveldar ehf., 500.000 krónur í málskostnað.

Rétt þykir að málskostnaður falli niður milli stefnanda og stefnda M-kk-ef, sem flutti mál sitt sjálfur.

Dóminn kveða upp H-kvk-nf Þ-kvk-nf héraðsdómari og meðdómsmennirnir dr. R-kk-nf I-kk-nf og S-x-x P-kk-nf, verkfræðingar.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, H-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf, Fasteignir Ingveldar ehf. og M-kk-nf S-kk-nf, greiði óskipt stefnanda, Jóni og Salvari fasteignafélagi ehf., dráttarvexti samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 af 2.960.772 krónum frá 9. september 2012 til 2. júní 2016, að frádregnum áföllnum vöxtum sem bættust við þá fjárhæð á sama tímabili.

Stefndi, H-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf, er að öðru leyti sýkn af kröfum stefnanda, J-kk-ef og Salvars fasteignafélags ehf.

Stefndi, Fasteignir Ingveldar ehf., er að öðru leyti sýkn af kröfum stefnanda.

Stefndi, M-kk-nf S-kk-nf, er að öðru leyti sýkn af kröfum stefnanda.

Stefnandi greiði stefnda, H-kk-þgf G-kk-þgf H-kk-þgf, 800.000 krónur, og stefnda Fasteignum Ingveldar ehf., 500.000 krónur, í málskostnað.

Málskostnaður fellur niður milli stefnanda og stefnda, M-kk-ef S-kk-ef.

H-kvk-nf Þ-kvk-nf

Dr. R-kk-nf I-kk-nf

S-kk-nf P-kk-nf