E-7505/2009

Mál þetta sem tekið var til dóms 18. janúar sl., er höfðað með stefnu birtri 10. júní 2009.

Stefnandi er E-x-x K-x-x, Bræðraborgarstíg 7, Reykjavík.

Stefndi er Sjóvá-Almennar tryggingar hf., Kringlunni 5, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu á 1.854.147 krónum, með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum af 3.059.932 krónum frá 3. janúar 2007 til 3. mars 2008, en af 10.608.543 krónum frá þeim degi til 2. september 2008, en af 9.573.543 krónum frá þeim degi til 29. september 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 9.573.543 krónum frá þeim degi til 9. október 2008, en af 6.752.121 krónu frá þeim degi til 14. janúar 2009, en af 1.854.147 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt málskostnaðarreikningi, eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Stefndi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða stefnda málskostnað samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Til vara krefst stefndi þess að kröfur stefnanda verði stórlega lækkaðar og að málskostnaðar verði þá felldur niður.

Málsatvik

Stefnandi slasaðist við vinnu sína hjá Toppfiski 3. janúar 2007 á fiskflökunarvél. Engin vitni voru að slysinu sjálfu. Samkvæmt frásögn stefnanda átti það sér stað þegar fiskflök festust í vélinni. Stefnandi stöðvaði vélina og losaði flökin, en eftir stutta stund festust flökin aftur í henni. Kveðst stefnandi hafa stöðvað vélina og reynt að losa flökin, en er hann var að losa fiskinn hafi vélin farið sjálfkrafa af stað með þeim afleiðingum að stefnandi hlaut skaða á 2. og 3. fingri vinstri handar.

Stefnandi var fluttur á slysadeild Landspítalans þar sem hann var skoðaður. Kom þar í ljós ótilfært brot á fjærkjúku 3. fingurs. Handarskurðlæknir gerði að meiðslum hans, sem greru ágætlega og var stefnandi í reglulegu eftirliti hjá lækni. Í kjölfar slyssins fékk stefnandi mikla verki í höndina, hún varð viðkvæm og hreyfigeta skert. Gerð var önnur aðgerð á hendinni þar sem 3. fingur var aflimaður um miðkjúku. Stefnandi var eftir þetta í reglulegu eftirliti, en hafði mikla verki og viðkvæmni í stúfnum. Stefnandi treysti sér ekki aftur til vinnu sinnar vegna afleiðinga slyssins. Voru þeir G-kk-nf B-kk-nf læknir og S-kk-nf B. H-kk-nf hrl. fengnir til að meta afleiðingar vinnuslyssins og samkvæmt matsgerð þeirra frá 15. ágúst 2008 var varanlegur miski stefnanda metinn til 35 stiga og varanleg örorka 50%.

Stefnandi krafðist bóta með bréfi til stefnda 29. ágúst 2008 og voru honum greiddar bætur úr slysatryggingu, 2.821.422 krónur auk vaxta, 9. október 2008. Með tölvuskeyti frá 30. desember 2008 tilkynnti svo stefndi lögmanni stefnanda að félagið væri reiðubúið að fallast á bótarétt stefnanda úr ábyrgðartryggingu Toppfisks ehf., en þó þannig að stefnandi skyldi sjálfur bera þriðjung tjóns síns, vegna eigin gáleysis. Stefndi greiddi stefnanda bætur 14. janúar 2009 í samræmi við framangreint að fjárhæð 5.195.540 krónur með vöxtum auk lögmannskostnaðar. Móttók stefnandi þá greiðslu með fyrirvara um frekari bótakröfur.

Vélin sem stefnandi var að vinna á umrætt sinn er af gerðinni Baader 185. Vélin er búin fimm neyðarrofum. Við innmötun í vél er armur sem rýfur straum fari hönd starfsmanns of nálægt hnífnum. Þá eru neyðarrofar í loki ofan við þann hnapp sem ræsir vélina, fyrir miðju vélarinnar sem og við enda vélarinnar. Loks er neyðarrofi í öryggishlíf sem staðsett er yfir roðflettivél við enda vélarinnar. Þegar fiskur festist í enda vélarinnar þarf starfsmaður að lyfta nefndri hlíf upp til að taka straum af vélinni eða ýta á einn framangreindra neyðarrofa, áður en farið er með hönd inn í vélina. Að sögn framleiðslustjóra stefnda fer vélin ekki í gang sjálfkrafa, hafi það verið gert, nema ýtt sé á ræsihnapp.

Dómari fór á vettvang ásamt stefnanda og lögmönnum aðila og skoðaði framangreinda vél.

Ágreiningur málsins lýtur að því hvort slysið megi að einhverju leyti rekja til eigin sakar stefnanda.

Fyrir dóminn komu og gáfu skýrslur stefnandi, L-kvk-nf Á-kvk-nf, framleiðslustjóri hjá Toppfiski ehf. og Þ-kvk-nf M-kvk-nf G-kvk-nf aðstoðarframleiðslustjóri og verkstjóri.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi telur að vélin sem slysinu olli hafi verið í lélegu ásigkomulagi. Er sú skoðun byggð á því hversu oft vélin hafi fest fiskflök og stöðvast sjálfkrafa. Á vélinni

hafi venjulega verið ýtt á ,,manual“ takka ef hún stöðvaðist, til þess að hún færi aftur í gang. Í tilviki stefnanda hafi það ótrúlega atvik hins vegar orðið að vélin hafi farið sjálfkrafa í gang þegar stíflan losnaði.

Stefnandi byggir á því að þær vinnukröfur sem Toppfiskur geri um hraða og skjóta vinnslu afurða, komi verulega niður á þeim kröfum sem gerðar séu til vinnuaðstæðna og öryggis starfsmanna samkvæmt lögum. Í þessu samhengi beri að hafa í huga að þrjú alvarleg slys hafi orðið á starfsmönnum Toppfisks ehf. vegna vinnu við fyrrgreinda vél á stuttu tímabili, þar á meðal eftir slys stefnanda. Stefnandi telji sig ekki hafa fengið viðunandi kennslu og þjálfun til að vinna við vélina. Beri að hafa í huga 1. mgr. 14. gr. laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustu og öryggi á vinnustöðum og telji stefnandi að Toppfiskur ehf. hafi í engu sinnt þeirri skyldu sem á honum hvíldi samkvæmt því lagaákvæði. Þá beri sérstaklega að líta til þess að Toppfiskur ehf. hafi hvorki tilkynnt slysið til lögreglu né Vinnueftirlits ríkisins innan sólarhrings, eins og 79. gr. laga nr. 56/1980 geri ráð fyrir og því hafi slysið ekki verið rannsakað. Í dómi Hæstaréttar frá 5. febrúar 2009 í máli nr. 272/2008 segi m.a. um þetta atriði: ,,Fallist er á með héraðsdómi að þar sem engin rannsókn fór fram af hálfu Vinnueftirlits ríkisins, sökum þess að stefndi lét hjá líða að tilkynna eftirlitinu um slysið, verði frásögn áfrýjanda af atvikum lögð til grundvallar sem og þær upplýsingar sem liggja fyrir í málinu…“

Stefnandi kveður á ábyrgð vinnuveitanda að tilkynna viðkomandi yfirvöldum þegar slys beri að höndum á vinnustað og beri Toppfiskur ehf. allan halla af því að slysið hafi ekki verið rannsakað.

Toppfiskur ehf. sé með launþegatryggingu og frjálsa ábyrgðartryggingu hjá stefnda. Beini stefnandi því kröfu að tryggingafélaginu í samræmi við ákvæði 44. gr laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga. Hafi stefndi viðurkennt bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu Toppfisks ehf. að 2/3 hlutum. Stefnandi geti með engu móti fallist á þá niðurstöðu félagsins enda telji hann að öryggisráðstöfunum vegna vélarinnar hafi verið verulega ábótavant. Slíkt sé m.a.s. viðurkennt í tölvupósti frá lögmanni stefnda, þar sem segi: ,,Eftir á að hyggja hefði öryggisbúnaður vélarinnar mátt vera betri, jafnvel þótt Vinnueftirlitið hafi aldrei gert athugasemdir við búnaðinn.“

Þrátt fyrir að stefnandi sé vanur fiskverkunarmaður beri vinnuveitandi hans hallann af því að vélar sem starfsmenn hans vinni við, uppfylli ströngustu öryggiskröfur og að starfsmönnum sé ekki hætta búin vegna þeirra. Byggi afstaða stefnda um eigin sök stefnanda á getgátum um það hvernig hann hafi farið að þegar hann losaði fiskflök úr vélinni. Engin vitni hafi verið að slysinu og hafi stefndi ekki fært rök fyrir þeirri staðhæfingu sinni að líklega hafi stefnandi ekki opnað öryggishlíf á vélinni og því hafi vélin hrokkið af stað þegar flökin losnuðu. Hér beri að nefna að eftir slysið hafi verið bætt við aukahlíf, ofan á þá upphaflegu.

Í 5. gr. reglugerðar nr. 367/2006, um notkun tækja, sé kveðið á um að atvinnurekandi skuli gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að tæki sem starfsmönnum sé ætlað að nota innan fyrirtækisins hæfi verkinu sem inna skuli af hendi eða sé hæfilega lagað að verkinu, þannig að starfsmenn geti notað tækið án þess að öryggi þeirra eða heilsu sé hætta búin. Með hliðsjón af því sem að framan greini um vanbúnað vélarinnar megi vera ljóst að Toppfiskur ehf. hafi með öllu vanrækt þá skyldu sem á honum hafi hvílt samkvæmt ákvæðinu.

Samkvæmt 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja skuli atvinnurekandi upplýsa starfsmenn sína um notkunarskilyrði tækja við óvenjulegar aðstæður sem séu fyrirsjáanlegar og reynslu sem fengist hefur af notkun tækjanna. Einnig skuli atvinnurekandi sjá til þess að skriflegar leiðbeiningar liggi fyrir á vinnustaðnum. Upplýsingar þessar skuli settar fram með þeim hætti að starfsmenn geti skilið efni þeirra. Stefnandi telji ljóst að vinnuveitandi hans hafi ekki fullnægt þessari skyldu sinni.

Samkvæmt 21. gr. laga nr. 46/1980 sé verkstjóri fulltrúi atvinnurekanda og beri honum að sjá til þess að allur búnaður sé góður og öruggt skipulag sé ríkjandi á þeim vinnustað, sem hann hafi umsjón með. Í 1. mgr. 23. gr. laganna sé einnig kveðið á um að verkstjóri skuli beita sér fyrir að starfsskilyrði innan þess starfssviðs sem hann stjórni séu fullnægjandi að því er varði aðbúnað, hollustuhætti og öryggi. Hann skuli sjá um að þeim ráðstöfunum sem gerðar séu til þess að auka öryggi og bæta aðbúnað og hollustuhætti, sé framfylgt. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar skuli verkstjóri jafnframt tryggja að hættu sé afstýrt verði hann var við einhver þau atriði, sem leitt geti til hættu á slysum eða sjúkdómum. Með hliðsjón af þeirri staðreynd að þrjú alvarleg slys hafi orðið á starfsmönnum Toppfisks ehf. vegna vinnu á fiskflökunarvélinni verði ekki betur séð en að verkstjóri Toppfisks hafi með öllu brugðist þeim skyldum sem á honum hafi hvílt samkvæmt fyrrgreindum ákvæðum laga nr. 46/1980.

Með hliðsjón af öllu framangreindu og þeirri staðreynd að gróflega hafi verið brotið í bága við skráðar hátternisreglur sem á starfssviðinu gildi, telji stefnandi að verkstjóri Toppfisks ehf. hafi sýnt af sér saknæma háttsemi. Á grundvelli hinnar ólögfestu meginreglu íslensks skaðabótaréttar um vinnuveitendaábyrgð, krefjist stefnandi þess að viðurkenndur verði að fullu réttur hans til skaðabóta úr hendi stefnda. Stefnandi telji með öllu ótækt að miða við 2/3 sakarskiptingu í málinu og krefst þess að viðurkenndur verði réttur hans til greiðslu bóta að fullu úr ábyrgðartryggingu Toppfisks ehf. hjá stefnda. Bendir stefndi á að í tölvupósti frá stefnda frá 30. desember 2008 komi fram að félagið telji að sú staðreynd að slys hafi ekki verið rannsakað, eigi ein og sér að leiða til fullrar ábyrgðar og að félagið telji að með lýsingu stefnanda liggi nokkuð ljóst fyrir hvernig slys hafi orðið. Stefnandi telur að stefndi hljóti að hafa með þessari staðhæfingu viðurkennt fulla bótaskyldu vegna vinnuslyss stefnanda 3. janúar 2007.

Endanleg dómkrafa stefnanda sundurliðast þannig:

1. Ógreiddar bætur skv. 3. gr. kr. 550.818.-

426 x 1.293

Áður greitt frá stefnda vegna þjáningabóta: kr. -385.353.-

2. Ógreiddar bætur skv. 4. gr. kr. 2.509.114.-

35% af kr. 7.168.897.-

Áður greitt frá stefnda vegna varanlegs miska: kr. -1.743.904.-

3. Ógreiddar bætur skv. 5-7. gr. skbl. kr. 8.038.117.-

(2006) 1.971.180 x 1.08 / 295,4 x 337,6 = 2.432.999

(2005) 1.586.468 x 1.08 / 268,0 x 337,6 = 2.158.354

(2004) 1.604.570 x 1.08 / 251,4 x 337,6 = 2.327.124

6.918.477

6.918.477 / 3 = 2.306.159 x 6,971 x 50%

Kröfugerð vegna varanlegrar örorku hefur verið leiðrétt með tilliti til launavísitölu fyrir árið 2006 og aldursstuðuls.

Áður greitt frá stefnda vegna varanlegrar örorku kr. -2.768.717.-

Frádráttur vegna greiðslu frá Tryggingastofnun ríkisins: kr. -1.035.000.-

Frádráttur vegna greiðslu frá Gildi lífeyrissjóði: kr. -489.506.-

Frádráttur vegna greiðslu úr launþegatryggingu stefnda kr. -2.821.422.-

SAMTALS: kr.  1.854.147.-

Stefnandi krefst 4,5% vaxta vegna þjáningabóta og varanlegs miska frá slysdegi fram að stöðugleikatímamarki, en frá þeim degi einnig af bótum vegna varanlegrar örorku, samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga fram til 29. september 2008, en dráttarvaxta frá því tímamarki, sbr. lög nr. 38/2001.

Kröfugerð stefnanda tekur að öðru leyti mið af matsgerð G-kk-ef B-kk-ef og S-kk-ef B. H-kk-ef frá 15. ágúst 2008, um afleiðingar slyssins.

Krafist er bóta fyrir tímabundinn miska á grundvelli 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í fyrrnefndri matsgerð komi fram að við mat á þjáningatíma beri að miða við 3. janúar 2007 til 3. mars 2008.

Í matsgerðinni komi fram að varanlegur miski stefnanda vegna afleiðinga slyssins nemi 35 stigum. Byggi krafa um bætur til handa stefnanda fyrir varanlegan miska á niðurstöðu þessari og 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Krafa vegna bóta fyrir varanlega örorku grundvallist einnig á ofangreindri matsgerð og 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Er miðað við árslaun stefnanda síðustu þrjú ár fyrir slysið og þau uppreiknuð fram til stöðugleikapunkts í samræmi við launavísitölu.

Kröfugerð vegna varanlegrar örorku hefur verið leiðrétt með tilliti til launavísitölu fyrir árið 2006 og aldursstuðuls.

Krafa stefnanda styðst við skaðabótalög nr. 50/1993 með síðari breytingum og almennar ólögfestar reglur íslensks réttar um skaðabætur, þar á meðal sakarregluna og regluna um vinnuveitendaábyrgð. Einnig vísar stefnandi, kröfum sínum til stuðnings, til laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja.

Um vaxtakröfu vísar stefnandi sérstaklega til 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og um dráttarvaxtakröfu er vísað til 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Málsástæður og lagarök stefnda

Aðalkrafa stefna er á því byggð að með þegar greiddum bótum sé tjón stefnanda að fullu bætt og að stefnandi eigi ekki lögvarinn rétt til frekari bóta. Ábyrgð stefnda fari samkvæmt almennu sakarreglunni og þegar svo hátti til, skuli tjónþoli bera tjón sitt sjálfur í samræmi við þá ábyrgð, sem hann beri á því. Stefnandi hafi sýnt af sér mikið gáleysi við framkvæmd starfs síns í umrætt sinn og sé því ótækt annað en að hann beri þriðjung tjóns síns sjálfur.

Af atvikum verði ráðið að stefnandi hafi ekki tekið rafmagn af flökunarvélinni áður en hann fór með höndina inn í hana til að losa þar um fisk. Í raun sé annað útilokað þar sem ljóst megi vera að vélar sem rafmagn hefur verið tekið af, fari ekki í gang af sjálfsdáðum. Stefnandi sé vélfræðingur að mennt og vanur fiskvinnslumaður. Hann hafi starfað hjá Toppfiski ehf. í þrjú ár þegar slysið varð og auk þess hafði hann áður starfað við fiskvinnslu. Stefnandi hafði aukinheldur fengið þjálfun á þá vél sem um er að ræða, í samræmi við reglur fyrirtækisins þar að lútandi. Öllum staðhæfingum stefnanda um hið gagnstæða er harðlega mótmælt.

Samkvæmt reglum Toppfisks ehf. séu starfsmenn í vélarflökun ávallt með reynslu. Þannig kveður stefndi að starfsmönnum sé ekki falin vélarflökun nema þeir hafi áður unnið hin ýmsu störf innan fyrirtækisins og hlotið víðtæka þjálfun á vélarnar. Sérstaklega sé farið yfir staðsetningu neyðarhnappa og brýnt fyrir starfsmönnum hvernig þeir eigi að bera sig að, þegar fiskur lendi í vél. Reglur þessar séu í föstum skorðum innan fyrirtækisins og hafi stefnandi fengið þjálfun í samræmi við þær. Hann hafi því þekkt vel til hættueiginleika umræddrar vélar og hafi verið fullljóst að nauðsynlegt hafi verið að taka rafmagn af henni áður en farið var með höndina inn í hana. Enn fremur sé mynd á vélinni sem sýni hvaða afleiðingar það geti haft að fara með höndina inn í hana án þess að taka fyrst af henni straum.

Staðhæfingum stefnanda um að viðkomandi vél hafi verið í lélegu ástandi er harðlega mótmælt. Allar vélar fyrirtækisins fái daglegt viðhald og hafi öryggisbúnaður umræddrar vélar aldrei sætt athugasemdum af hálfu Vinnueftirlitsins. Hann hafi verið í samræmi við þann búnað sem almennt sé á slíkum vélum. Enn fremur er mótmælt þeirri fullyrðingu stefnanda að fiskur hafi fest óeðlilega oft í umræddri vél, sem og þeirri fullyrðingu að umrædd vél hafi verið tekin í notkun í sparnaðarskyni.

Þá er mótmælt fullyrðingum stefnanda um að sú vinnuaðstaða sem Toppfiskur ehf. bjóði upp á sé á einhvern hátt lakari en tilvitnuð ákvæði laga nr. 46/1980, mæli fyrir um. Þvert á móti sé vinnsluhús Toppfisks ehf. búið fullkomnasta vinnslukerfisbúnaði sem völ sé á og fyrirtækið leggi metnað sinn í að skapa starfsfólki góðar starfsaðstæður.

Stefnandi fullyrði í stefnu að slys hjá fyrirtækinu séu tíð og að þrír aðrir starfsmenn hafi slasað sig alvarlega við vinnu á sömu vél og stefnandi. Stefndi mótmælir þessu sem röngu og ósönnuðu. Hið rétta sé að slys stefnanda sé hið fyrsta af slíkum toga í 30 ára sögu félagsins. Þá hafi einungis eitt sambærilegt slys orðið síðan og það slys hafi orðið á annarri Baader vél sama dag og slys stefnanda. Það slys hafi borið að með allt öðrum hætti og aðstæður hafi á engan hátt verið sambærilegar tilviki stefnanda.

Stefndi mótmæli því einnig sem röngu og ósönnuðu að umrædd Baader vél hafi ekki hentað til þeirra verka sem stefnandi hafi verið að vinna eða að stefnandi hafi ekki getað notað hana án þess að öryggi hans eða heilsu stafaði hætta af. Fyrir liggi að umrædd vél hafi fengið reglubundið viðhald og hún hafi verið í góðu ástandi.

Hún hafi einnig verið með öryggisbúnaði frá framleiðanda á sama hátt og aðrar vélar af sömu tegund og hafi sá búnaður aldrei sætt athugasemdum. Hún hafi því hvorki verið biluð, gölluð né vanbúin á nokkurn hátt. Umrædd vél sé enn í notkun hjá Toppfiski ehf. og henti vel til verka. Sú staðreynd að viðbótar öryggishlíf hafi verið bætt á vélina síðar feli ekki í sér sönnun þess að öryggisbúnaður vélarinnar hafi ekki verið fullnægjandi.

Stefnandi haldi því fram að sú staðreynd að slys hans hafi ekki verið tilkynnt til Vinnueftirlitsins innan tilsettra tímamarka og það hafi þar af leiðandi ekki sætt rannsókn, firri hann allri sök. Þessu sé harðlega mótmælt. Fyrir liggi að stefndi hafi viðurkennt sök að tveimur þriðju hlutum, meðal annars vegna þessarar staðreyndar. Það að slysið hafi ekki sætt rannsókn komi hins vegar ekki í veg fyrir að stefnandi eigi að bera hluta tjóns síns sjálfur, enda fáist ekki séð að rannsókn hefði leitt til þess að atvik fengjust betur upplýst.

Loks mótmælir stefndi því sem röngu og ósönnuðu að aðrir starfsmenn Toppfisks ehf. hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta vanrækslu varðandi eftirlit og leiðbeiningar gagnvart stefnanda við störf hans, sem leiði til þess að ábyrgð stefnda grundvallist á reglunni um vinnuveitendaábyrgð. Jafnvel þótt svo væri, breyti það ekki mati á eigin sök stefnanda, enda myndu þá vegast á sök viðkomandi starfsmanna og sök stefnanda.

Í ljósi alls framangreinds telji stefndi að stefnandi eigi að bera þriðjung tjóns síns sjálfur. Stefnandi hafi farið mjög óvarlega að umrætt sinn og í raun sé þriðjungur lágt hlutfall, miðað við eigin sök hans. Því beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda.

Verði ekki fallist á aðalkröfu stefnda er krafist lækkunar á kröfunni. Í fyrsta lagi er á því byggt að stefnandi skuli bera einhvern hluta tjóns, verði ekki fallist á að hann skuli bera þriðjung þess, vegna eigin sakar.

Í öðru lagi er bótaútreikningi stefnanda mótmælt að tvennu leyti. Í fyrsta lagi er þeirri launavísitölu sem miðað er við vegna ársins 2006 mótmælt sem rangri og í öðru lagi er aldursstuðli við útreikning bóta fyrir varanlega örorku mótmælt sem röngum. Þannig virðist stefnandi nota launavísitölu ársins 2004 vegna ársins 2006 og miða aldursstuðul við aldur stefnanda á slysdegi en ekki við batahvörf.

Í þriðja lagi er kröfum stefnanda um vexti harðlega mótmælt enda hafi hann þegar fengið greidda vexti af útgreiddum bótum.

Í fjórða lagi er dráttarvaxtakröfu stefnanda mótmælt frá fyrra tímamarki en dómsuppsögudegi.

Niðurstaða

Stefnandi slasaðist á hendi við vinnu sína er hann var að losa flök úr fiskverkunarvél af Baader gerð á vinnustað sínum, Toppfiski ehf., 3. janúar 2007. Stefndi féllst á bótaskyldu í málinu og voru bætur greiddar úr ábyrgðartryggingu Toppfisks ehf., en þó þannig að stefnandi skyldi sjálfur bera þriðjung tjóns síns, vegna þess að stefnandi var talinn hafa sýnt af sér gáleysi við vinnu sína.

Í tölvubréfi stefnda frá 30. desember 2008 segir m.a. ,,Eins og áður greinir þá er félagið tilbúið til að fallast á bótaskyldu að 2/3 hluta í málinu þar sem eftir á að hyggja hefði öryggisbúnaður vélarinnar mátt vera betri, jafnvel þótt Vinnueftirlitið hafi aldrei gert athugasemdir við búnaðinn…Félagið telur í ljósi aldurs og reynslu tjónþola að hann hefði mátt vita að það var hættuspil að losa fiskinn með þeim hætti sem hann gerði. Vegna þessa telur félagið að tjónþoli beri 1/3 eigin sök í málinu. Hefði tjónþoli opnað öryggishlífina hefði vélin stöðvast og ekki farið í gang nema með endurræsingu á þar til gerðum rofa…“

Dómari fór á vettvang og skoðaði vél þá sem stefnandi vann við er slysið varð. Um er að ræða vél sem flakar fisk og stóð stefnandi við aftari hluta vélarinnar þegar slysið var. Á þeim hluta vélarinnar er öryggisgrind og samkvæmt framburði vitna þeirra er komu fyrir dóminn, stöðvast vélin ef grindinni er lyft. Þá stöðvast vélin einnig ef ýtt er á öryggisrofa, sem eru fimm talsins á vélinni og bar vitnið L-kvk-nf Á-kvk-nf, framleiðslustjóri í Toppfiski ehf., fyrir dómi, að vélin færi ekki í gang að nýju, nema ýtt væri á einhvern öryggishnappanna.

Stefnandi hefur borið fyrir dómi að hann hafi lyft grindinni af vélinni og við það hafi vélin stöðvast. Er hann hafi losað fiskinn, hafi vélin farið aftur í gang, án þess að hann hefði á því skýringu hvernig það hefði gerst. Óumdeilt er að umrætt sinn var stefnandi einn að vinna á vélinni, en venjan er að tveir menn vinni við hana. Engin vitni voru að því hvernig slysið bar að höndum.

Af framburði vitna sem fyrir dóminn komu, verður ráðið að verkstjóra og framleiðslustjóra Toppfisks ehf. var ljóst eigi síðar en um hádegisbil 3. janúar 2007, að stefnandi hafði orðið fyrir slysi um morguninn og að hann hefði farið á slysadeild vegna áverka á hendi. Engu að síður var slysið ekki tilkynnt Vinnueftirlitinu af hálfu Toppfisks ehf. eins og nauðsyn hefði þó borið til, sbr. 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, fyrr en með tilkynningu frá 19. mars 2007. Það var því ekki rannsakað af hálfu Vinnueftirlitsins, sbr. 1. mgr. 81. gr. laga nr. 46/1980. Engin rannsókn liggur því fyrir í málinu um það hvort búnaður vélarinnar hafi umrætt sinn brugðist með þeim afleiðingum að vélin hrökk í gang, þótt öryggisgrind hefði áður verið lyft, og hún ekki ræst að nýju, eða hvort slíkt sé útilokað.

Með slíkri rannsókn hefði verið unnt að leiða í ljós hvort orsakir slyssins var að rekja til vanbúnaðar vélarinnar eða gáleysis stefnanda. Toppfiskur ehf. getur ekki firrt sig ábyrgð á því að slysið var ekki tilkynnt Vinnueftirlitinu fyrr en gert var, með því að framleiðslustjóri fyrirtækisins hefði talið stefnanda vera farinn til Póllands og það væri orsök fjarveru hans úr vinnu, næstu dagana eftir slysið.

Telja verður að stefnda hafi borið afla matsgerðar eða annarra sönnunargagna um eiginleika umræddrar vélar, til að færa sönnur á þá staðhæfingu sína að slysið verði rakið til eigin gáleysis stefnanda, en ekki þess að eitthvað hafi farið úrskeiðis í búnaði vélarinnar umrætt sinn.

Verður stefndi að bera hallann af því að það var ekki gert og engin rannsókn liggur fyrir um orsök slyssins. Því verður frásögn stefnanda af því hvernig slysið bar að höndum, lögð til grundvallar. Eru þá engin efni til að fella sök á slysinu að neinu leyti á stefnanda og fallist er á kröfu stefnanda samkvæmt endanlegri kröfugerð hans um að stefndi verði dæmdur til greiðslu á 1.854.147 krónum ásamt vöxtum og dráttarvöxtum.

Í endanlegri kröfugerð stefnanda kemur fram að krafa vegna varanlegrar örorku hafi verið leiðrétt með tilliti til launavísitölu fyrir árið 2006 og rétts aldursstuðuls. Hefur því verið komið til móts við andmæli stefnda sem að þessu lúta og fram koma í greinargerð stefnda.

Stefndi mótmælti vaxtakröfu stefnanda, enda hefði stefnandi þegar fengið greidda vexti af útgreiddum bótum. Verður ráðið af gögnum málsins að stefndi hefur þegar fengið greidda vexti af útgreiddum bótum, en bótafjárhæð miðaðist við greiðslu bóta að 2/3 hlutum, þar sem stefnandi bæri ábyrgð á 1/3 hluta tjóns síns sjálfur. Verður því fallist á að stefndi greiði stefnanda vexti af 1/3 hluta þeirra fjárhæða sem greinir í endanlegri fjárhæð.

Samkvæmt framangreindu verður stefndi dæmdur til greiðslu á 1.854.147 krónum með 4.5 % vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum af 1.019.978 krónum frá 3. janúar 2007 til 3. mars 2008, en af 3.536.181 krónu frá þeim degi til 2. september 2008, en af 3.191.181 krónum frá þeim degi til 29. september 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 9.573.543 krónum frá þeim degi til 9. október 2008 en af 6.752.12 krónum frá þeim degi til 14. janúar 2009, en af 1.854.147 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Fallist er á kröfu um dráttarvexti frá þeim tíma er mánuður var liðinn frá þeim degi er stefnandi lagði fram kröfugerð sína, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001.

Stefnandi hefur gjafsókn í málinu samkvæmt leyfi Dóms- og kirkjumálaráðuneytisins frá 26. febrúar 2009. Allur gjafsóknarkostnaður, þar með talin þóknun lögmanns hans, G-kvk-ef B-kvk-ef hdl., 460.000 krónur og 3.900 krónur í útlagðan kostnað, greiðist úr ríkissjóði.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 greiði stefndi stefnanda málskostnað sem er ákveðinn 463.900 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og renni í ríkissjóð.

I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Sjóvá-Almennar tryggingar hf. greiði stefnanda, E-x-x K-x-x 1.854.147 krónur með 4.5 % vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum af 1.019.978 krónum frá 3. janúar 2007 til 3. mars 2008, en af 3.536.181 krónum frá þeim degi til 2. september 2008, en af 3.191.181 krónum frá þeim degi til 29. september 2008, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 9.573.543 krónum frá þeim degi til 9. október 2008, en af 6.752.12 krónum frá þeim degi til 14. janúar 2009, en af 1.854.147 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, 463.900 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Stefndi greiði stefnanda í málskostnað 463.900 krónur sem renni í ríkissjóð.

I-kvk-nf E-kvk-nf