Q-9/2017

Mál þetta barst dómnum með bréfi skiptastjóra dánarbúa M og P sem móttekið var 22. maí 2017. Aðilar eru allir erfingjar dánarbúanna. Málið var þingfest 16. júní 2017 og eftir nokkrar fyrirtökur á reglulegu þingi var dómara úthlutað málinu 5. janúar sl. Málið var tekið til úrskurðar eftir munnlegan málflutning 9. mars sl.

Sóknaraðilar gera eftirfarandi dómkröfur:

Að varnaraðila verði gert að greiða dánarbúinu 23.191.533 kr. með dráttarvöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. janúar 2016 til greiðsludags.

Að varnaraðila verði gert að skila hlutum úr innbúi hinna látnu, nánar tiltekið, danskri gullkrónu, dönskum 10 króna peningi, hvort tveggja úr eigu afa aðila, silfri S sverði í eigu sóknaraðila A, boxhönskum í eigu sóknaraðila A, málverki eftir Á-kk-þf J-kk-þf, bók með sönglögum B-kk-ef Þ-kk-ef, pels M úri P veiðihníf sóknaraðila A, bíltjakk og búkkum úr bílskúr á ...götu, æðardúnssæng F og M og kassamyndavél af gerðinni Zeiss.

Þá gerir sóknaraðili A þá kröfu að viðurkennt verði að hann sé ekki ábyrgur fyrir láni LSR, nr. 866653, er hvíldi á eigninni að ...götu 4, fnr. ... 2190.

Loks er krafist málskostnaðar úr hendi varnaraðila að skaðlausu.

Varnaraðili krefst sýknu af kröfum sóknaraðila hvað varðar greiðslu á 23.191.533 kr. til dánarbúsins sem og skil á hlutum úr innbúi hinna látnu.

Þá krefst varnaraðili staðfestingar á því að sóknaraðili A sé ábyrgur fyrir veðláni í nafni sonar sóknaraðila A sem hvíldi á eigninni ...götu 4, fnr. ...2190, og að skiptastjóra sé heimilt að draga uppgreiðslufjárhæð þess láns frá erfðahlut hans.

Varnaraðili krefst málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

I.

Á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur þann 26. nóvember 2015 var dánarbú M ...dóttur, sem lést þann ..ágúst 2015, og P ...sonar, sem lést þann ...maí 2006, tekið til opinberra skipta og var Þ-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf lögmaður skipuð skiptastjóri.

Eftir að haldnir höfðu verið fjórir skiptafundir undir skiptunum, fasteign búsins hafði verið seld og innbúi skipt samkvæmt upplýsingum skiptastjóra var henni ljóst að óásættanlegur ágreiningur væri kominn upp á milli erfingja sem óhjákvæmilegt væri að vísa til héraðsdóms og það gerði skiptastjóri með bréfi til dómsins frá 10. apríl 2017.

Sá ágreiningur sem skiptastjóri vísaði til héraðsdóms er í fyrsta lagi meint skuld varnaraðila við búið að höfuðstólsfjárhæð 21.362.247 kr. Í öðru lagi það að erfinginn og sóknaraðilinn A heldur því fram að hann sé ekki ábyrgur fyrir áhvílandi láni á nafni sonar hans þar sem ábyrgðaryfirlýsing sem hann hafi gefið á skiptafundi 15. desember 2015 hafi verið skilyrðum háð. Í þriðja lagi telur A, með fulltingi annarra sóknaraðila, að aðferð skiptastjóra við drátt um það hvaða erfingjar fengu hvaða muni úr innbúi og varðaði málverk eftir K-kvk-þf J-kvk-þf hafi verið ófullnægjandi.

Á fyrsta skiptafundi, sem haldinn var þann 15. desember 2015, gerðu sóknaraðilar grein fyrir þeirri kröfu sinni að við skipti á dánarbúi yrði tekið tillit til þess að einn erfingja þeirra M og P, D, hefði millifært umtalsverðar fjárhæðir af reikningum foreldra sinna undanfarin tíu ár. Voru lögð fram til skiptastjóra reikningsyfirlit af reikningum beggja hjóna. Þá krafðist sóknaraðilinn A þess einnig nokkrum sinnum skriflega við skiptastjóra að umræddar fjárhæðir yrðu endurgreiddar inn í búið eða að tekið yrði tillit til þeirra við skiptin.

Varnaraðili brást við með útprentun af, að hans sögn, greiðsluyfirliti fyrir árin 2009–2014 ásamt greinargerð. Var umræddu greiðsluyfirliti ætlað að sýna fram á í hvað þeir fjármunir sem hann ráðstafaði af reikningum M og P fóru.

Að sögn sóknaraðila er um að ræða millifærslur og úttektir úr hraðbanka að heildarfjárhæð 22.171.638 kr. sem millifærðar hafi verið af bankareikningum hinna látnu inn á reikning varnaraðila, sonar hans X og tengdadóttur varnaraðila án skýringa frá 4. janúar 2005 til 13. apríl 2015. Megi sjá að á ákveðnu tímabili skipti úttektir og millifærslur varnaraðila á hans reikning, sonar hans og tengdadóttur hundruðum þúsunda. Vísa sóknaraðilar þar m.a. til reiknings X nr. 0101-..... þar sem millifærðar eru 3.594.124 kr. á 18 mánaða tímabili, frá 1. janúar 2005 til 16. maí 2006. Á sama tíma millifæri varnaraðili 627.410 kr. af reikningi P nr. 0101.... Eru á umræddu tímabili einnig millifærðar háar óútskýrðar fjárhæðir af reikningi M nr. 011-....., eða 4.873.083 kr. Samtals hafi varnaraðili því millifært eða tekið út úr hraðbanka á þessu tveggja ára tímabili 9.094.620 kr. sem geti varla skrifast á innkaup nauðsynjavara fyrir M...dóttur. Á umræddum yfirlitum megi einnig sjá að á tímabilinu 1. janúar 2014 til 27. ágúst 2015 séu millifærðar tæplega 2,5 milljónir króna á reikning varnaraðila af reikningi M nr. 0111-......

Varnaraðili kveðst hafa haldið ítarlegt yfirlit yfir fjármál móður sinnar og hefur afhent skiptastjóra það. Auk þess hafi hann afhent skiptastjóra, í byrjun febrúar 2016, kassa fullan af greiðslukvittunum sem sóknaraðilum hafi verið boðið að skoða, sem og A og dóttir hans hafi gert, sbr. yfirlýsingu skiptastjóra frá 16. október sl.

Sóknaraðilinn A mun hafa flust til Íslands árið 2009, en hann hafði þá verið búsettur erlendis nokkra hríð. Við heimkomuna kveðst honum hafa orðið ljóst að samband móður hans, M, við varnaraðila væri afar stirt. Hafi hún beðið hann að aðstoða sig við að endurheimta yfirráð sín yfir fjármunum sínum, en hún hafði veitt varnaraðila prókúru á reikningum sínum, sem og föður aðila. Sóknaraðili A kveðst ásamt móður sinni hafa óskað eftir fundi með varnaraðila til að leita skýringa, en án árangurs.

Þessu mótmælir varnaraðili og kveður samband sitt og móður sinnar alla tíð hafa verið mjög gott og að móðir hans hafi alla tíð haft full yfirráð yfir fjármunum sínum og ekki skort neitt til sómasamlegrar framfærslu.

Í málinu liggur fyrir bréf frá 28. september 2009 þar sem M fór fram á, eins og A, að framangreindir fjármunir yrðu endurgreiddir. Þessi uppgötvun hafi lagst mjög þungt á M og hún hafi tekið það loforð af sóknaraðila A, að hans sögn, að fást ekkert við það að endurheimta fjármunina á meðan hún væri á lífi. Varnaraðili fullyrðir að umrætt bréf hafi ekki verið ritað af M heldur sé texti þess með rithönd A. Varnaraðili kveður undirskriftina hugsanlega geta verið móður hans en dregur það þó í efa.

M fékk hins vegar varnaraðila til að taka aftur við því verkefni að annast fjármál hennar, en sóknaraðili A telur það stafa af því að varnaraðili hafi við framangreindar breytingar með öllu lokað á samskipti fjölskyldu sinnar við M.

M ...dóttir var, að sögn sóknaraðila, árum saman mikill sjúklingur og þurfti mikla aðstoð í sínu daglega lífi. Samkvæmt upplýsingum frá Reykjavíkurborg var árið 2006 óskað eftir aðstoð félagsþjónustu við umönnun M. Hrakaði heilsu hennar og hófst heimahjúkrun í janúar 2008. M fór í dagvistun í Múlabæ árið 2010 en dvaldi síðan á.... fram í andlátið.

Varnaraðili mótmælir þessu og kveður móður sína alla tíð hafa haft fulla getu til að annast fjármál sín og hafa stofnað til útgjalda að vild. Þá kveðst varnaraðili hafa alfarið séð um greiðslu á reikningum fyrir móður sína og séð um innkaup. Eina þjónustan sem hún hafi fengið frá félagsþjónustu hafi verið böðun einu sinni í viku og hjálp við þrif á heimili um stutt skeið. Heimahjúkrun hafi séð um lyfjagjöf kvölds og morgna síðustu árin.

Sóknaraðilar kærðu meinta háttsemi varnaraðila til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu en rannsókn málsins var hætt samkvæmt bréfi lögreglu frá 15. september sl.

Vegna lánsins sem deilt er um hvort sóknaraðili A hafi ábyrgst, þá var haldinn skiptafundur 15. desember 2015 þar sem bókað var eftir A að hann „staðfestir að lán þessi séu á hans ábyrgð en hann er ekki reiðubúin að samþykkja að dánarbúið eigi kröfu á hendur honum, nema D samþykki að dánarbúið geri kröfu á hendur honum vegna úttekta hans af reikningi sbr. síðar í fundargerð þessari.“

Varnaraðili kveður A hafa tvívegis fengið heimild til að veðsetja heimili foreldra sinna fyrir lánum til eigin nota. A staðfesti það fyrir dómi að andvirði þessara lána hefði gengið til hans, lánin hefðu verið tekin að hans frumkvæði og í hans þágu. Þar sem A hætti hins vegar undir lokin að greiða af lánunum, vegna ásakana um meint misferli varnaraðila og þess að andlegri heilsu M hrakaði mjög eftir slys á heimili hennar í janúar 2015, óskaði varnaraðili eftir því að hún yrði svipt fjárræði. Var það gert 17. apríl það ár en áður en skipaður fjárhaldsmaður hóf störf lést móðir varnaraðila.

Sóknaraðilar telja að skipting innbús hafi ekki farið fram með réttum hætti. Sóknaraðili A kveðst ítrekað hafa bent á innanstokksmuni sem hann hafi talið að vantaði í bú M og P, en varnaraðili hafi verið ófáanlegur til að veita öðrum erfingjum aðgang að íbúðinni að ...götu eftir andlát M. Þegar þangað hafi loksins komið eftir andlát hennar hafi sóknaraðilar tekið eftir að fjölmargir hlutir voru ekki þar inni, þar á meðal málverk eftir Á-kk-þf J-kk-þf sem hefði gengið manna á milli í fjölskyldunni. Hafi varnaraðili þá haft orð á því að honum hefði verið gefið málverkið, en sóknaraðilar könnuðust ekki við það. Varnaraðili hefur bent á að aftan á myndina hafi foreldrar hans ritað að hún væri hans eign, en verkið hafi verið í hans vörslum frá árinu 2006.

Í íbúðinni var hins vegar að finna verk eftir K-kvk-þf J-kvk-þf. Við skiptin á innbúi gerði sóknaraðilinn A kröfu um að fá umrætt verk til sín og tóku sóknaraðilar B og C undir það enda hefði þeim þótt eðlilegt að verkin skiptust á milli þeirra bræðra. Skiptastjóri féllst ekki á kröfu erfingja gegn mótmælum varnaraðila og fór það svo að umrætt verk K-kvk-ef J-kvk-ef féll einnig til varnaraðila við útdrátt sem skiptastjóri stjórnaði.

Á einstökum munum sem krafist er afhendingar á hefur varnaraðili gefið skýringar hér fyrir dómi en áður hefur hann lagt fyrir skiptastjóra skýringar. Hann kveðst hafa fengið myntirnar gefins þegar hann var sem unglingur að hefja myntsöfnun, þetta hafi verið fyrir um 50 árum, en hann kannist hins vegar ekkert við danska gullkrónu. Silfurhúðað kaffistell hafi foreldrar hans ekki viljað hafa hjá sér og hafi gefið honum það. Sverð í eigu föður hans hafi fylgt honum allt til 1990, þegar hann hafi þurft að koma þeim í geymslu. Þaðan hafi þau horfið og varnaraðili ekki séð þau síðan. Boxhanska kveðst varnaraðili hafa haft og kveðst nú þegar hafa afhent skiptastjóra þá. Þjóðlagasafn B-kk-ef Þ-kk-ef hafi föðursystir hans gefið honum og bókin hafi aldrei verið í eigu foreldra hans. Pelsinn, sem keyptur hafi verið 1951, hafi móðir hans gefið eiginkonu hans fyrir 7–8 árum, enda hætt að nota hann eftir að hafa fitnað nokkuð. Úr sem varnaraðili hafi fengið að föður sínum látnum hafi A fengið og sóknaraðilinn B hafi fengið gullúr móður þeirra. Varnaraðili kannast ekki við hvaða hníf sé talað um í kröfugerð. Bíltjakk og stultur hafi varnaraðili og sé reiðubúinn að koma því til skila sé þess óskað. Sængur, sem hafi verið 42 ára gamlar, hafi verið orðnar að mylsnu og þeim verið hent. Varnaraðili kveðst ekki kannast við kassamyndavél en sé hún í hans vörslum og komi í leitirnar verði henni komið til C.

II.

Sóknaraðilar kveðast styðja kröfu sína um að varnaraðila verði gert að endurgreiða dánarbúum foreldra sinna tiltekna upphæð með framlögðum gögnum, sem beri með sér að varnaraðili hafi tekið sér til ráðstöfunar fjármuni í eigin þágu sem lágu á bankareikningum foreldra þeirra, án þess að geta skýrt ráðstöfun þeirra. Þannig hafi ýmist verið um að ræða smáar fjárhæðir eða háar og hafi þær verið teknar út af mörgum reikningum hinna látnu á löngu tímabili. Ekkert geti réttlætt töku varnaraðila á þeim miklu fjármunum sem horfið hafi af reikningum foreldra þeirra en sóknaraðilar geri eingöngu kröfur vegna færslna sem sannanlega hafi verið millifærðar yfir á reikning varnaraðila, sonar hans og tengdadóttur en ekki þeirra óútskýrðu færslna annarra sem sjáist á reikningunum.

Sóknaraðilar vísa jafnframt í gögn máls sem og fullyrðingar varnaraðila sjálfs um að M... dóttir hafi verið alls ófær um að ráða sínum ráðum á þessum árum. Hafi hún því alfarið notið stuðnings sona sinna við fjármálin, sem og þjónustuaðila vegna heilsu sinnar. Eins og sjá megi á yfirlitum M...dóttur hafi reglulega verið millifærðar greiðslur vegna reglubundinna útgjalda hennar og því hafi það ekki komið til að varnaraðili þyrfti að annast greiðslu þeirra. M.... dóttir hafi búið ein og verið afar neyslugrönn og því ekki hægt að segja að mörg hundruð þúsunda og jafnvel milljóna króna mánaðarleg útgjöld hafi mátt teljast eðlilegt rekstrarfé vegna daglegrar neyslu hennar. Geti þau rök varnaraðila fyrir hinum fjölmörgu millifærslum hans af reikningi M því ekki staðist. Þá liggi fyrir yfirlýsing M....dóttur sem staðfesti það að hún hafi ekki á neinum tímapunkti heimilað umræddar færslur til handa varnaraðila. Sé þess því krafist að hann endurgreiði dánarbúinu umræddar fjárhæðir eins og þær eru settar fram í kröfugerð. Krafist sé lægstu almennu vaxta af peningakröfum af fjárhæðunum frá úttektardegi, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 (sic!), en síðan dráttarvaxta frá því mánuði eftir að krafa um endurgreiðslu var sett fram á skiptafundi hjá skiptastjóra þann 15. desember 2015 til greiðsludags. Varðandi útreikning vísist í fylgiskjal með greinargerð sóknaraðila.

Sóknaraðili A styður kröfu sína varðandi meinta ábyrgð á veðskuldabréfinu við það að hann hafi þvert á móti hafnað því að ábyrgjast lán það sem tilgreint sé í kröfugerð. Hann hafi sagst vera reiðubúinn að ábyrgjast lánið, ef það mætti verða til að liðka fyrir endurgreiðslum varnaraðila til dánarbúsins. Hann hafi ekki ætlað einn að standa straum af láni sem hvíldi á eigninni, láni sem ekki var skráð á hann sjálfan. Sóknaraðilar B og C hafa ekki tekið afstöðu til þessarar kröfugerðar.

Sóknaraðilar styðja kröfur sínar um jafna skiptingu innbús við 1. mgr. 2. gr. erfðalaga nr. 8/1962, en þar sé kveðið á um að börn skuli erfa foreldra sína að jöfnu. Ljóst sé að varnaraðili fái í sinn hlut umtalsvert meiri verðmæti en aðrir niðjar arfláta og því sé það í andstöðu við lög.

Krafa um málskostnað sóknaraðilum að skaðlausu er byggð á 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

III.

Varnaraðili vísar því á bug að hann hafi hagað sér að einhverju leyti með saknæmum hætti vegna umsýslu með fjármuni móður sinnar og vísar til þess að lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hafi tilkynnt varnaraðila með bréfi 15. september 2017 að rannsókn lögreglu á meintum fjárdrætti hans hafi verið hætt.

Varnaraðili telur sóknaraðila ekki hafa sýnt fram á það með viðhlítandi gögnum að móðir aðila hafi á þeim tíma sem hér um ræðir, eða allt að 10 árum áður en hún var svipt fjárræði, verið ófær um að ráða fé sínu. Hún hafi í ársbyrjun 2015 orðið það lasburða að vafi hefði leikið á því að hún bæri skynbragð á ráðstafanir sínar í fjármálum og vegna þess og vanskila sóknaraðila hafi varnaraðili óskað eftir því að hún yrði svipt fjárræði.

Sóknaraðilar hafi því síður leitt að því líkum að ráðstafanir varnaraðila hafi verið gerðar án þess að til grundvallar þeim lægju ákvarðanir móður aðila. Varnaraðili kveðst að öllu leyti hafa farið að skýrum fyrirmælum og óskum hennar. Vilji hennar hafi verið sá að varnaraðili tæki út af reikningum hennar vegna þeirra útgjalda sem nauðsynleg hafi verið fyrir framfærslu hennar. Varnaraðili hafi ýmist millifært úr heimabanka hennar eða tekið fjármuni beint úr banka. Hann hafi annast öll innkaup fyrir hana á matvælum, hreinlætisvörum og fatnaði, og hafi séð um greiðslu lífeyrissjóðsláns, fasteignagjalda, hita-, rafmagns- og símareikninga. Varnaraðili kveðst, ásamt eiginkonu sinni og barni, hafa annast þrif á heimili móður aðila og séð um að aka henni. Móðir aðila hafi auk þess viljað hafa hjá sér handbært fé sem hafi gert henni kleift að gefa afkomendum sínum gjafir.

Varnaraðili kveðst ekki hafa haft persónulegan ábata af þessum ráðstöfunum og hafi sóknaraðilar í engu sýnt fram á það. Varnaraðili mótmælir því þannig að greiðslur, sem reifaðar eru í greinargerð sóknaraðila hafi runnið til hans nota. Þessar greiðslur hafi runnið alfarið til framfærslu móður aðila.

Varnaraðili telur augljóst, þegar skattframtöl móður aðila vegna áranna 2009–2015 séu skoðuð, að hún hafi vart átt fyrir nauðsynlegri framfærslu einstaklings, en meðaltekjur hennar hvern mánuð þessi ár hafi verið 189.571 kr. Fjárhæðir þær sem hafi farið út af bankareikningum hennar þessi ár séu mun lægri en nemi eðlilegum framfærslukostnaði einstaklings, sem þarf að greiða af veðláni og rekstrarkostnað fasteignar.

Varnaraðili bendir á, ef dómurinn kemst að þeirri niðurstöðu að varnaraðili hafi haft ábata af framangreindum ráðstöfunum, að þá njóti engra gagna við í málinu um að móðir aðila hafi ætlast til endurgreiðslu á síðari stigum.

Varnaraðili telur sóknaraðila ekki hafa gert líklegt að varnaraðili hafi átt að bera kostnað af framfærslu móður aðila síðustu æviár hennar. Varnaraðili hafi með sannanlegum hætti skýrt af hverju fyrirkomulag hafi verið svo sem raun bar vitni og lagt fram gögn sem sýni með óyggjandi hætti að hann hafi greitt flesta reikninga móður aðila, að undanskildu nokkurra mánaða tímabili 2009 þegar sóknaraðilinn A hafi séð um það.

Fari svo ólíklega að dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að móðir aðila hafi lánað varnaraðila fé og ætlast til endurgreiðslu þess verði ekki betur séð en að kröfurnar séu að mestu eða öllu leyti fyrndar. Varnaraðili telur fjögurra ára fyrningarfrest hafa verið rofinn 22. september 2017, þegar kröfugerð sóknaraðila var lögð fram í Héraðsdómi Reykjavíkur, og það merki að allar fjárkröfur sem stofnað var til fyrir 22. september 2013 séu fyrndar.

Varnaraðili krefst þess að staðfest verði ákvörðun skiptastjóra þess efnis að sóknaraðili A sé ábyrgur fyrir veðláni sem hvíldi á fasteign dánarbúsins að ...götu 4, fnr. ...2190, og að skiptastjóra sé heimilt að draga þá fjárhæð af erfðahlut sóknaraðila A. Krafan byggi á því að sóknaraðili A hafi á skiptafundi 15. desember 2015 gefið bindandi yfirlýsingu í þessa veru sem hann hafi staðfest með undirritun sinni.

Krafa varnaraðila byggir á almennum reglum kröfu- og samningaréttar, sem og lögum um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007, einkum 3. og 15. gr. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Sóknaraðilar krefjast þess í fyrsta lagi að varnaraðili greiði til dánarbúsins fjármuni sem hann eða sonur hans hafi millifært af reikningum M.... dóttur á u.þ.b. tíu ára tímabili á meðan varnaraðili annaðist fjármál M og þar áður P...eiginmanns hennar, alls 23.191.533 kr., en þar innifaldir eru vextir að fjárhæð 1.019.595 kr. Ágreiningslaust er þannig að þessi var raunin, þ.e. að varnaraðili hafði umsjón með fjármálum foreldra sinna og móður eftir andlát föður hans .....2006. Sóknaraðili A annaðist reyndar þessa umsýslan um skamma hríð, eða frá vori 2009, eftir að hann fluttist heim til Íslands frá ..., til haustsins 2009, þegar varnaraðili tók aftur við þessu verkefni. Þá er ekki neinn grundvallarágreiningur um þær fjárhæðir sem hér um ræðir enda liggja fyrir bankayfirlit og aðrar upplýsingar um millifærslur, m.a. sundurliðanir frá varnaraðila sjálfum.

Ekki er heldur gerður teljandi ágreiningur um það að á öllu því tímabili sem hér um ræðir hafi meðaltekjur M numið 189.571 kr. á mánuði samkvæmt skattframtölum. Lögmaður varnaraðila útskýrði við aðalmeðferð að innifaldar í þessari tölu væru leigutekjur sem M hefði haft af hluta fasteignar sinnar 2008 og 2010. Sóknaraðilinn A hélt því reyndar fram í skýrslugjöf fyrir dómi að tekjur móður hans hefðu verið eitthvað á þriðja hundrað þúsund á mánuði en sú staðhæfing er engum gögnum studd eða rökstudd með öðru móti.

Lögmaður varnaraðila benti á framlögð gögn um framfærsluviðmið umboðsmanns skuldara miðað við 1. september sl., en samkvæmt þeim væri framfærslukostnaður á einstakling, fyrir utan húsnæðiskostnað og miðað við barnleysi, 138.000 kr. á mánuði og húsnæðiskostnaður 75.000 kr., eða alls 213.000 kr. á mánuði. Þessum viðmiðum var ekki mótmælt sérstaklega af sóknaraðilum eða önnur gögn lögð fram sem gætu hrakið þetta.

Þá var þeirri staðhæfingu ekki mótmælt við aðalmeðferð málsins að af heildarfjárhæðinni sem krafist er endurgreiðslu á séu um 9.094.620 kr. úttektir fyrir andlát P... , eiginmanns M, eða um 41% af hinni umdeildu fjárhæð, þ.e. án tillits til þeirra vaxta sem sóknaraðilar hafa reiknað á kröfu sína. Þetta voru útgreiðslur sem fram fóru á tímabilinu 1. janúar 2005 til 16. maí 2006. Því hefur ekki verið haldið fram, eða a.m.k hefur það engum gögnum verið stutt, að P hafi fyrir andlátið verið ófær um að annast sín mál. Þá er ekkert sem bendir til þess að erfingjar, eða skiptastjóri við opinber skipti á búi Þ-kk-ef vegna útgreiðslu til eins erfingja áður en M fékk leyfi til setu í óskiptu búi, hafi gert nokkrar athugasemdir við þessar greiðslur, en skiptum mun hafa lokið árið 2007. Gögn hafa ekki verið lögð fram um framvindu skipta eða skiptalok á dánarbúi P en engin andmæli voru höfð uppi við því að athugasemdir hefðu ekki verið gerðar, enda bar A því við í skýrslu sinni að hann hefði ekki haft hugmynd um að bú föður hans hefði verið til opinberra skipta vegna útgreiðslu til eins erfingja.

Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að P og M hafi átt einhverja sjóði við upphaf þess tímabils sem hér um ræðir. Sérstaklega aðspurðir nefndu A og C reyndar við skýrslutöku að P hefði átt bréf í Eimskipum sem hann hefði selt fyrir á bilinu þrjár til fjórar milljónir kr. en það fé hefði gufað upp fyrir andlát P og væri væntanlega hluti af framangreindum rúmum níu milljónum króna. Til marks um framangreinda stöðu búsins þurfti að taka lán að fjárhæð fimm milljónir króna til að greiða Y, sem vildi ekki samþykkja setu M í óskiptu búi, út hans arfshluta við skiptalok í október 2007. Því verður ekki annað lagt til grundvallar en að á því tímabili sem um er deilt hafi tekjur að meðaltali verið framangreindar 189.000 kr. og útgjöld 184.000 kr. á mánuði eða um það bil.

Engin gögn hafa verið lögð fram sem gefa til kynna að P og M í fyrstu og síðan M ein hafi nokkurn tíma lent í vanskilum. Því var ekki mótmælt við aðalmeðferð málsins að eina skiptið sem hlaupareikningur M hefði farið á yfirdrátt hefði verið í lok þess stutta tíma sem sóknaraðili A annaðist fjármál hennar um sumarið 2009.

Þegar af þeirri ástæðu að ekkert bendir til annars en að útgjöld til heimilis A eftir andlát P hafi stappað mjög nærri tekjum hennar á tímabilinu, og með hliðsjón af framangreindu um eignastöðu búsins á hverjum tíma, þ.e. á lausu fé og vanskilasögu, verður ekki önnur ályktun dregin en að þeir fjármunir sem varnaraðili sýslaði með á tímabilinu fyrir móður sína hafi fyrst og fremst verið nýttir til framfærslu hennar og annarra þarfa. Telur dómurinn því ekki nauðsynlegt að greina fjölmargar millifærslur og greiðslur sem fyrir liggja, enda hafa aðilar ekki gert það sjálfir. Því verður við úrlausn málsins hliðsjón höfð af framangreindri heildarmynd þessara u.þ.b. tíu ára.

Eina eignin sem vísbendingar eru um að hafi verið í búi þeirra hjóna umfram þær tekjur sem þau, og síðan M ein, höfðu er framangreind eign P á hlutabréfum í Eimskipum. Sóknaraðilar telja að af andvirði þeirra hafi um 1.800.000 kr. gengið til varnaraðila. Þótt rökstyðja hefði mátt þá fjárhæð og aðdraganda hennar betur, þ.e. ef þess þá hefði verið kostur miðað við þann langa tíma sem liðinn er, telur dómurinn að ófært sé að hnika einhverri slíkri millifærslu sem þá hefur átt sér stað fyrir 13–14 árum. Varnaraðili telur sig einnig hafa gefið Þ-kvk-þgf S-kvk-þgf skiptastjóra fullnægjandi skýringar á þessum fjármunum sem fallist hafi verið á sbr. framlögð gögn þar sem ráðstöfun fjárins er útskýrð af varnaraðila.

Það verður ekki betur séð en að í máli þessu sé að hluta uppi sama staðan og var uppi í hæstaréttarmálinu nr. 308/2016, að því leyti að lagagrundvöllur fyrir kröfum sóknaraðila verður að teljast vanreifaður. Draga má þá ályktun að krafan byggi einvörðungu á því að varnaraðili hafi með óréttmætum og saknæmum hætti komist yfir fjármuni, fyrst beggja foreldra sinna og síðar móður. Ekki er reifað um hvers konar kröfu er að ræða, svo sem kröfu um endurgreiðslu á grundvelli einhvers konar lánafyrirgreiðslu, kröfu á grundvelli óréttmætrar auðgunar varnaraðila á kostnað búsins og þar með annarra erfingja eða skaðabótakröfu vegna tjóns sem varnaraðili hafi valdið dánarbúunum, svo dæmi séu tekin. Ef litið yrði svo á að um skaðabótakröfu væri að ræða er þó ekki annað að sjá en að a.m.k. kröfur vegna tímans fram að andláti P 2006 séu fyrndar, þó að þau atvik hafi orðið fyrir gildistöku laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, og því hafi gilt 10 ára fyrningarfrestur skv. lögum nr. 14/1905. Þessi málsástæða hefur frá upphafi verið höfð uppi af hálfu varnaraðila án þess að sóknaraðilar hafi brugðist við henni og tíundað atriði eða atvik sem leiða ættu til þess að krafan teldist ófyrnd. Hið sama gildir um þau sjónarmið sem varnaraðili tefldi fram, einkum við aðalmeðferð málsins, að hvað sem öðru liði væri krafa vegna þessa tíma ótvírætt fallin niður fyrir tómlæti. Á þetta verður að fallast. Þannig er því ómótmælt að ekki hafi verið hreyft við ráðstöfunum varnaraðila f.h. foreldra hans fyrir andlát P, engar athugasemdir eru sjáanlegar frá foreldrum hans eða systkinum og ekkert er fram komið um að skiptastjóri í dánarbúi P hafi séð eitthvað athugavert við ráðstafanir varnaraðila, en skiptafundur um skiptalok í búinu árið 2007 hefði þá væntanlega endurspeglað það. Aukinheldur þá kveðst sóknaraðilinn A hafa gert athugasemdir við ráðslag varnaraðila eftir heimkomu 2009. Eftir að hafa fengið skýringar frá varnaraðila, burtséð frá því hvort hann taldi þær fullnægjandi eður ei, aðhafðist hann, móðir hans eða aðrir ekkert í framhaldi vegna þessa.

Meintar kröfur vegna tímans fyrir andlát P eru því ótvírætt, að mati dómsins, löngu fallnar niður, ef einhvern tíma var þá fótur fyrir þeim. Hið sama gildir um ráðstafanir varnaraðila síðar í þágu móður sinnar, sbr. framangreinda umfjöllun. Sóknaraðilum hefur ekki tekist sönnun á því að ráðstafanir varnaraðila hafi á einhverjum tíma verið gerðar í óþökk foreldra hans. Engar sönnur hafa verið færðar á að foreldrar hans hafi verið ófær um að taka sjálf ákvarðanir um fjármál sín. Ekki hefur verið leitt líkum að því að ráðstafanir varnaraðila hafi verið gerðar án þess að til grundvallar lægju ákvarðanir foreldra hans. Síðan er það svo að hafi varnaraðili, sonur hans eða tengdadóttir haft einhvern persónulegan ábata af þeim ráðstöfunum sem hann greip til á umræddu tímabili er ekkert sem bendir til þess að foreldrar hans og síðar móðir hafi ætlast til einhvers konar endurgreiðslu af hans hálfu á síðari stigum.

Ekkert bendir síðan til annars en að ráðstafanir varnaraðila eftir andlát föður hans og fram til 2015 hafi miðast við að halda í horfinu, þannig að tekjur móður hans dygðu fyrir útgjöldum, sbr. framangreinda umfjöllun. Það virðist hafa gengið eftir, fyrir utan um 40.000 kr. yfirdrátt í lok þess tíma sem sóknaraðili A annaðist fjármálin, þ.e. í september 2009 og síðan á árinu 2015 þegar sami ákvað að hætta að greiða af tilteknum veðskuldum sem hann þó hafði gert til þess tíma.

Það eina sem sóknaraðilar hafa bent á sem bendir til þess að ætlast hafi verið til einhvers konar endurgreiðslu varnaraðila til móður hans eða búsins er yfirlýsing sem M gaf út við lok ráðsmennsku A, þ.e. haustið 2009, þess efnis að ef varnaraðili myndi ekki skila „þeim peningum sem hann virðist hafa tekið út af bankareikningum okkar hjóna þá þarf A sonur minn ekki að borga veðlán sem hann hefur með veði í ...götu 4, Reykjavík. Svona vil ég að þetta verði.“ A kannaðist við það fyrir dómi að hafa ritað þessa yfirlýsingu sjálfur en móðir hans hefði hins vegar sannanlega undirritað yfirlýsinguna, sem er útgefin óvottuð 28. september 2009. Það dregur reyndar varnaraðili í efa, þótt hann fullyrði ekki neitt í þeim efnum. Dómurinn verður að fallast á að þessi yfirlýsing hefur afar takmarkað gildi fyrir sakarefnið. Yfirlýsingin er þannig óvottuð og samin af sóknaraðilanum A á því tímamarki þar sem M hafði ákveðið, þrátt fyrir allt, að fela varnaraðila eftir þriggja til fjögurra mánaða hlé aftur alla ráðsmennsku fyrir sig án takmarkana. Jafnframt verður litið til þess að þarna er krafa um óskilgreinda endurgreiðslu einungis höfð uppi ef til þess kæmi að sóknaraðili A yrði krafinn um eftirstöðvar veðskulda.

Sóknaraðilar hafa byggt nokkuð eindregið á því að M.... dóttir, móðir varnaraðila og sóknaraðilans A og amma sóknaraðilana B og C, hafi verið ófær um að annast fjármál sín allt frá árinu 2006. Þá er ýjað að því að P heitinn, eiginmaður M, hafi einnig verið illa fær um slíkt undir það síðasta.

Engin gögn eru sjáanleg í málinu sem svo mikið gefa til kynna vanheilsu P í þessa veru og er þeim málatilbúnaði sóknaraðila hafnað sem ósönnuðum.

Varðandi heilsu og hæfi M er ekkert læknisvottorð eða vitnisburðir sem styðja slíkt. Hið eina sem sóknaraðilar hafa bent á í þessum efnum er tölvuskeyti frá Heimaþjónustu Reykjavíkur 21. september 2017. Þar koma fram, umbeðnar, upplýsingar um nýtingu M heitinnar á tilteknum þjónustuúrræðum. Félagsþjónusta hafi hafist 4. maí 2006 og síðasta skráða þjónusta verið 6. september 2011, heimahjúkrun hafi hafist 21. janúar 2008 og síðasta skráða vitjun 8. janúar 2015 og dagvist í Múlabæ hafi hafist 29. október 2010. Ekkert hefur verið lagt fram um inntak þessarar þjónustu eða hversu mikil hún var. Varnaraðili kveður umfjöllun um heilsu móður hans ósmekklega og ranga. Það séu ósannindi að hún hafi árum saman verið mikill sjúklingur og þurft mikla aðstoð í sínu daglega lífi. Hún hafi fengið aðstoð frá honum við innkaup, þrif á heimili og akstur þangað sem hún þurfti að fara erinda sinna. Eina utanaðkomandi aðstoðin sem hún hafi fengið frá félagsþjónustunni hafi verið við böðun einu sinni í viku og þrif á heimili um stutt skeið. Tímabundin dagvistun í Múlabæ hafi verið hugsuð henni til afþreyingar en hún ekki unað sér þar og því hafi heimsóknum hennar þangað verið hætt. Heimahjúkrun hafi séð um lyfjagjöf kvölds og morgna síðustu árin, en að öðru leyti hafi hún ekki þurft á aðstoð heimahjúkrunar að halda. Móðir hans hafi hins vegar dottið á heimili sínu í janúar 2015 og þá verið lögð inn á Landspítalann í Fossvogi. Upp úr því hafi henni hrakað nokkuð andlega. Hafi hún dvalið um tíma á Landakoti og síðan á Vífilsstöðum þar til hún hafi fengið pláss á ..... í byrjun sumars 2015. Undir þessum kringumstæðum hafi varnaraðili ákveðið að óska eftir því að hún yrði svipt fjárræði, og vegna þess að tiltekin veðlán hafi verið komin í uppnám þar sem A hefði hætt að greiða af þeim. Fjárhaldsmaður hafi hins vegar ekki hafið störf þegar M lést .... ágúst 2015.

Með vísan til framangreinds verður því slegið föstu að engin sönnun hafi verið færð fram fyrir því að M hafi fram til ársins 2015 verið ófær um að ráða sínum fjármálum sjálf og ákveða þann hátt sem á þeim voru.

Sóknaraðilar kvarta yfir því að varnaraðili hafi ekki getað sýnt fram á með óyggjandi hætti hvernig fjármunum móður hans hafi verið nákvæmlega varið og er vísað til þess að þar sem móðir hans hafi setið í óskiptu búi hafi skráning og utanumhald þurft að vera mjög nákvæmt. Af málflutningi við aðalmeðferð varð ekki annað ráðið en að í þessum efnum dygði ekki minna en allt að því fullkomið bókhald, a.m.k. þyrfti varnaraðili að taka stikkprufur af ákveðnum tímabilum til að sýna fram á að hlutirnir hefðu verið í lagi. Varnaraðili hefur mótmælt þessu og kveður ítarleg yfirlit og skýringar sem hann hafi þegar lagt fram fullnægjandi. Þá bendir hann á að hann hafi afhent skiptastjóra fullan kassa af alls konar greiðslukvittunum og yfirlitum sem öllum sé frjálst að kynna sér. Einnig benti varnaraðili á að þegar hann hefði gefið lögregluskýrslu í tilefni af framkominni kæru A til lögreglu hefði verið farið lið fyrir lið í allar færslur málsins, en lögregla hefði í kjölfarið látið málið niður falla. Við aðalmeðferð kom fram að sóknaraðilinn A hefði ásamt dóttur sinni ætlað að kynna sér framangreind skjöl sem bárust skiptastjóra en talið framsetningu varnaraðila óárennilega og óviðunandi og lokað kassanum strax án þess að kanna innihald hans.

Dómurinn telur með vísan til alls framangreinds, eðlis þeirrar umsýslu sem varnaraðili annaðist og þeirra gagna sem hann þó hefur lagt fram um ráðslagið ekki hægt að gera frekari kröfur á hendur honum, a.m.k. ekki þannig að meintir annmarkar á framsetningu eða utanumhaldi varnaraðila hafi nokkur áhrif á sönnunarbyrði í málinu eða sakarefni.

Með vísan til alls framangreinds verður varnaraðili sýknaður af kröfum sóknaraðila um greiðslu á 23.191.533 kr. ásamt dráttarvöxtum.

Önnur krafa sóknaraðila lýtur að tilgreindum lausafjármunum sem byggt er á að séu eða eigi að hafa átt að vera í búinu. Eins og fram kom við aðalmeðferð málsins má ljóst vera að eins og gögnum málsins er háttað er nær útilokað fyrir dóminn að taka afstöðu til þessara dómkrafna. Varnaraðili hefur gert nokkuð ítarlega grein fyrir einstökum munum. Um afdrif sumra er þannig ekkert vitað. Suma hlutina hefur varnaraðili kannast við að hafa haft í sínum vörslum og samþykkt að koma þeim til skiptastjóra. Svo er um að ræða muni sem aldrei hafa verið í eigu búsins og muni sem varnaraðili og eiginkona hans hafa að sögn fengið að gjöf. Verðmætasti munurinn, vatnslitamynd eftir Á-kk-þf J-kk-þf, er að sögn varnaraðila með áritun foreldra hans á baki um að myndin skuli hans eign, og hefur því ekki verið andmælt sérstaklega af sóknaraðilum að svo geti verið. Hefur því ekki heldur verið mótmælt að hún hafi verið í vörslum varnaraðila frá andláti föður hans. Við úrlausn á atriðum sem þessum yrði og undir hefðbundnum kringumstæðum mjög horft til varslna og löglíkur taldar fyrir því að eignarréttur fylgdi vörslum.

Sá hængur er hins vegar á kröfugerð sóknaraðila hvað þessi atriði varðar að ágreiningi um þessa muni hefur ekki verið vísað til héraðsdóms. Eini ágreiningurinn sem varðar lausafjármuni búsins og skiptastjóri hefur vísað til héraðsdóms snýst um málverk eftir K-kvk-þf J-kvk-þf, en sóknaraðilar voru þeirrar skoðunar að verkið ætti ekki að fara í drátt skiptastjóra um skiptingu innbús heldur skyldi halda því frá drættinum og sóknaraðili A fá að óskiptu myndina til mótvægis við myndina eftir Á-kk-þf J-kk-þf. Skiptastjóri hefur hafnað þessu og telur dráttinn bindandi. Þessum ágreiningi hefur hins vegar ekki verið vísað til héraðsdóms og kröfugerð sóknaraðila varðar því aðra lausafjármuni en þá sem skiptastjóri taldi ástæðu til að héraðsdómur fjallaði um. Ekki verður heldur séð af framlögðum fundargerðum skiptastjóra að ágreiningur um þá fjármuni hafi fengið þá málsmeðferð sem áskilin er í 112. gr. laga nr. 20/1991. Þannig verður ekki séð að skiptastjóri hafi freistað þess að jafna þennan ágreining sérstaklega enda lítur skiptastjóri svo á að lyktir hafi fengist í skipti á því innbúi sem ágreiningslaust er að sé undir skiptunum, m.a. með þeim drætti sem fór fram á skiptafundi 7. apríl 2016, að því er best verður séð.

Ef ágreiningur rís milli aðila við opinber skipti um atriði eins og þau sem hér hafa verið rakin skal skiptastjóri leitast við að jafna hann, sbr. 112. gr. laga nr. 20/1991. Takist það ekki beinir hann málefninu til héraðsdóms eftir ákvæðum 122. gr. laganna. Í kröfu skiptastjóra um úrlausn héraðsdóms skal meðal annars tilgreina um hvað ágreiningur standi og hverjar kröfur hafi komið fram í því sambandi, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 122. gr. nefndra laga. Með því móti er sakarefni málsins afmarkað og verður ekki leyst úr öðrum ágreiningsefnum í því, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 25. janúar 2016 í máli nr. 811/2015 og málinu nr. 237/2016 svo dæmi séu tekin.

Með vísan til framangreinds telur dómurinn því óhjákvæmilegt að vísa annarri kröfu sóknaraðila frá dómi án kröfu.

Að síðustu krefst sóknaraðilinn A þess að viðurkennt verði að hann sé ekki ábyrgur fyrir láni LSR, nr. 866653, er hvíldi á eigninni að ... götu 4, fnr. ... 2190.

Á skiptafundi sem haldinn var 15. desember 2015 staðfesti A að hann bæri ábyrgð á tveimur lánum sem hvíldu á fasteign búsins. Er þar annars vegar um að ræða lán nr. 866653 samkvæmt skuldabréfi sem hann sjálfur gaf út 4. mars 2003 til Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins að fjárhæð 4.600.000 kr., sem hvíldi á 1. veðrétti, og hins vegar lán sem sonur hans tók hjá Gildi lífeyrissjóði, að fjárhæð 2.500.000 kr., samkvæmt skuldabréfi útgefnu 16. febrúar 2009, sem hvíldi á 3. veðrétti eignarinnar. A hefur kannast við og staðfesti síðast fyrir dómi að andvirði beggja þessara lána hefði gengið til hans.

Ekki verður enda betur séð en að A hafi sjálfur, eðli máls samkvæmt, álitið sig greiðsluskyldan og að hann hafi þannig greitt af báðum lánunum alla tíð, eða allt þar til hann hætti greiðslum á árinu 2015.

Skiptastjóri hefur litið svo á að A hafi undirgengist ábyrgð á greiðslu lánsins sem er á nafni sonar hans á framangreindum skiptafundi. Ábyrgð A á láninu sem hann sjálfur tók ætti hins vegar undir hefðbundnum kringumstæðum að vera óumdeild, a.m.k. að óbreyttu. A hefur hins vegar viljað skilyrða greiðslur við það að varnaraðili standi skil á þeim kröfum sem á hann eru gerðar, sbr. framangreint.

Á skiptafundi í dánarbúunum 10. ágúst 2016 var bókað um þetta atriði efnislega undir liðnum „Varðandi ágreiningsefni skiptanna“ að A teldi sig ekki ábyrgan fyrir áhvílandi veðskuld á nafni sonar hans og að yfirlýsingin frá 15. desember hefði verið bundin skilyrði sem ekki hefði gengið eftir. Lögmaður varnaraðila mótmælti þessu og taldi A bundinn af yfirlýsingunni. Þetta er sá ágreiningur sem gerður var um ábyrgð sóknaraðilans A á veðskuldum í búinu. Krafa varnaraðila hér fyrir dómi vegna þessa er, til samræmis við þetta, sú að sóknaraðili A sé ábyrgur fyrir þessu láni í nafni sonar hans og að skiptastjóra sé heimilt að draga uppgreiðslufjárhæð þess láns frá erfðahlut hans.

Ágreiningur um sérstaka ábyrgð A á skuldum búsins er í bréfi skiptastjóra til dómsins í samræmi við framangreint einskorðaður við meinta ábyrgð A á þessu láni. Skiptastjóri telur reyndar þá ábyrgð ótvíræða samkvæmt yfirlýsingu A sjálfs.

Hins vegar bregður svo við að í kröfu sinni til dómsins krefst sóknaraðilinn A þess að viðurkennt verði að hann sé ekki ábyrgur fyrir láni LSR, nr. 866653, er hvíldi á eigninni að ... götu 4, fnr. ...-2190.

Ekki er hægt að velkjast í vafa um að þarna er átt við annað lán, en staðreyndin er sú að lán nr. 866653 er það lán sem hvíldi á 1. veðrétti eignarinnar og A var sannanlega skuldari að enda sjálfur útgefandi þess bréfs. Engin krafa er þannig gerð vegna þess skuldabréfs sem skiptastjóri vísaði ágreiningi um til héraðsdóms, en það bréf er nr. 665676 og hvíldi á 3. veðrétti.

Þessi krafa sóknaraðilans A er því sama marki brennd og önnur krafa sóknaraðila. Um hana hefur ekki verið gerður sérstakur ágreiningur og reynt að jafna hann hjá skiptastjóra. Ekki er hægt að segja um kröfuna, líkt og gert var í framangreindum dómi Hæstaréttar í málinu nr. 811/2015, að hún komi ekki skýrlega fram í bréfi skiptastjóra til héraðsdóms, því staðreyndin er sú að hún, eins og reyndar önnur krafa sóknaraðila, kemur alls ekki fram í bréfi skiptastjóra. Því verður með vísan til sömu röksemda og tíundaðar voru fyrir frávísun á annarri kröfu sóknaraðila einnig að vísa þriðju kröfunni frá dómi án kröfu. Eru því ekki efni til að fjalla um kröfu varnaraðila er snýr að láni því sem sonur A er skrifaður fyrir.

Með vísan til framangreinds verður því annarri og þriðju kröfu sóknaraðila vísað frá dómi án kröfu, en varnaraðili sýknaður af aðalkröfu sóknaraðila um greiðslu á 23.191.533 kr.

Með vísan til úrslita málsins og 1. og 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verða sóknaraðilar dæmd til að greiða varnaraðila sameiginlega málskostnað sem telst hæfilega ákveðinn, miðað við umfang málsins, 1.200.000 krónur, þar með talinn er virðisaukaskattur.

Fyrir sóknaraðila flutti málið K-kvk-nf G-kvk-nf lögmaður vegna H-kvk-ef V-kvk-ef H-kvk-ef lögmanns og fyrir varnaraðila Þ-kvk-nf B-kvk-nf lögmaður.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. janúar sl.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kröfu A, B og C um að varnaraðila D verði gert að skila tilgreindum hlutum samkvæmt öðrum hluta kröfugerðar sóknaraðila er vísað frá dómi.

Kröfu sóknaraðilans A samkvæmt þriðja hluta kröfugerðar, um að viðurkennt verði að hann sé ekki ábyrgur fyrir láni LSR, nr. 866653, er hvíldi á eigninni að ...götu 4, fnr. ...2190, er vísað frá dómi.

Varnaraðili, D, er sýknaður af kröfu sóknaraðila samkvæmt fyrsta hluta kröfugerðar.

Sóknaraðilar greiði varnaraðila sameiginlega 1.200.000 krónur í málskostnað.

L-kk-nf K-kk-nf