E-2295/2021

Mál þetta var höfðað með birtingu réttarstefnu þann 4. nóvember 2021, og dómtekið þann 13. júní 2022. Stefnandi er Reiknistofa fiskmarkaða hf., kt. [...], Iðavöllum 7 í Reykjanesbæ. Stefndu eru NRS ehf., kt. [...], Laut 24, 240 Grindavík, E-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf, kt. [...], Laut 24, Grindavík og E-kk-nf Þ-kk-nf, kt. [...], Borgarholtsbraut 67, 200 Kópavogi.

Stefnandi krefst þess „að staðfest verði með dómi lögbannsgerð semsýslumaðurinná Suðurnesjum í málinr. 3 /2021, lagði við því að stefndi noti í starfi sínu, þjónustu eða starfsemi eða hagnýti sér með öðrum hætti:

1. Sölukerfið Njörð.

2. Hugbúnað og gagnagrunna að baki sölukerfi stefnanda, hvort sem er að hluta eða í heild. 3. Viðskiptaleyndarmál sem felast í hugbúnaðinum og sölukerfi stefnanda og önnur viðskiptaleyndarmál stefnanda, þ. m. t. upplýsingar um kaupendur og seljendur, sem og upplýsingar um einstaka samninga og skilmála viðskiptamanna stefnanda við flutningsaðila.

Jafnframt er þess krafist að staðfest verði með dómi lögbann, sem sýslumaðurinn á Suðurnesjum lagði þann 22. október 2021 í máli nr. 3/2021, við því að stefndi E-kk-nf sinni störfum hjá eða veiti þjónustu til stefnda NRS fram til 8. mars 2022 sem og að stefndi E-kk-nf sinni störfum hjá eða veiti þjónustu til stefnda NRS fram til 28. febrúar 2022.

Í báðum tilvikum krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefndu, samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi.

Stefndu krefjast þess að kröfu stefnanda um staðfestingu lögbann sverði hafnað og stefndu verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda auk þess að greiða þeim málskostnað.

Undir rekstri málsins krafðist stefnandi dómkvaðningar matsmanns og var matsgerð Ó-kk-ef S-kk-ef K-kk-ef lögð fram í málinu þann 18. maí sl.

Aðalmeðferð fór fram þann 13. júní sl. og var málið dómtekið að málflutningi loknum.

Málavextir

Samkvæmt gögnum málsins voru stefndu E-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf og E-kk-nf Þ-kk-nf starfsmenn stefnanda samkvæmt ráðningarsamningum. Stefndi E-kk-nf undirritaði ráðningarsamning við stefnanda þann 30. janúar 2014 og stefndi E-kk-nf kveðst hafa hafið störf hjá stefnanda á árinu 2007. Í ráðningarsamningi stefnda E-kk-ef segir að hann gegni starfi tæknimanns hjá stefnanda og heyri undir framkvæmdastjóra félagsins. Þá segir í grein 4.1 í samningnum að honum sé óheimilt, svo lengi sem hann gegni starfi hjá félaginu, án skriflegs samþykkis framkvæmdastóra í hverju einstöku tilfelli, að vera eigandi eða óvirkur þátttakandi í öðru fyrirtæki sem starfi í beinni samkeppni við félagið. Í grein 4.2 segir að allt að einu ári eftir að stefndi láti af störfum hjá félaginu sé honum óheimilt, án skriflegs samþykkis stjórnar félagsins, að hafa beint fjárhagslega hagsmuni í nokkru félagi eða fyrirtæki sem sé beinn samkeppnisaðili félagsins. Í grein 4.3 segir að stefndi skuldbindi sig gagnvart félaginu til að iðka ekki neina þá starfsemi sem geti skaðað samkeppnisstöðu félagsins með þátttöku í framleiðslu og/eða sölu á sambærilegum vörum eða verkefnum eða með öðrum hætti, t. d. ráðgjöf eða þjónustu, á gildistíma samnings þessa og allt að einu ári eftir að gildistími samningsins ljúki. Í kafla 5.0 um þagnarskyldu segir m. a. í grein 5.1 að stefndi sé bundinn þagnarskyldu og trúnaði um allar upplýsingar sem varði verslunar- og/eða viðskiptaleyndarmál félagsins, þ. m. t. upplýsingar um viðskiptasambönd, framtíðaráætlanir og viðskiptalegan rekstur félagsins. Hið sama gildi um allar upplýsingar varðandi samninga og fjárhagsstöðu félagsins sem stefndi hefur aðgang að í starfi sínu. Stefndi má ekki, án sérstakrar skriflegrar heimildar félagsins, veita þriðja aðila slíkar upplýsingar eða hagnýta sér þær með einum eða öðrum hætti á meðan hann starfar fyrir félagið og í næstu þrjú ár eftir að störfum hans lýkur, sbr. 27. gr. samkeppnislaga nr. 8/1993. Í grein 5.2 segir að við starfslok stefnda hjá félaginu sé honum óheimilt að taka með sér ofangreindar upplýsingar á hvaða formi sem þær kunna að vera, t. d. skriflegar upplýsingar, tölvudiskar, minnispunktar, skýrslur, uppdrættir o. fl. enda geri hann sérljóst að slíkar upplýsingar séu ótakmörkuð eign félagsins.

Stefndi E-kk-nf og stefnandi undirrituðu samning um starfslok stefnda þann 24. febrúar 2021. Í grein 1.2 segir að uppsagnarfrestur sé styttur úr sex mánuðum í tvo mánuði eða til 28. febrúar 2021. Í grein 4.1 segir að stefnda sé óheimilt, svo lengi sem hann gegni starfi hjá félaginu, án skriflegs samþykkis framkvæmdastjóra í hverju einstöku tilfelli, að vera eigandi eða óvirkur þátttakandi í öðru fyrirtæki, sem starfi í beinni samkeppni við stefnanda. Í grein 4.2 segir að allt að einu ári eftir 28. febrúar 2021 sé honum óheimilt án skriflegs samþykkis stjórnar félagsins að hafa beint fjárhaglega hagsmuni í nokkru félagi eða fyrirtæki sem sé beinn samkeppnisaðili félagsins. Í grein 4.3 segir að stefndi skuldbindi sig gagnvart félaginu til að iðka ekki neina þá starfsemi sem geti skaðað samkeppnisstöðu félagsins með þátttöku í framleiðslu og/eða sölu á sambærilegum vörum eða verkefnum, eða með öðrum hætti, t. d. ráðgjöf eða þjónustu, á gildistíma samningsins og allt að einu ári eftir 28. febrúar 2021.

Í ráðningarsamningi stefnda E-kk-ef eru sömu ákvæði og talin eru upp í ofangreindum samningi, sbr. greinar 4.1, 4.2, 4.3, 5.1 og 5.2. Stefndi E-kk-nf undirritaði samning um starfslok þann 8. mars 2021. Samkvæmt honum lauk uppsagnarfresti stefnda þann 31. maí 2021. Er tekið fram að aðilar hafi náð samkomulagi um að fella ráðningarsamninginn úr gildi með tilgreindum skilmálum. Skilmálar þeir sem tilgreindir eru í samningnum snúa að vinnuframlagi og aðstoð stefnda við aðra starfsmenn stefnanda og skyldur stefnanda til að greiða laun o. fl. Engin ákvæði eru um bann við störfum í samkeppni við stefnanda eins og kveðið er á um í starfslokasamningi stefnda E-kk-ef.

Félag stefnda E-kk-ef, NRS ehf., var stofnað 20. janúar 2021 og er stefndi E-kk-nf varamaður í stjórn félagsins, framkvæmdastjóri og prókúruhafi.

Þann 21. október 2021 lagði stefnandi fram kröfu um lögbann hjá sýslumanni Suðurnesja og krafðist þess að lögbann yrði lagt við því að stefndu mættu hagnýta sér með hvers kyns hætti 1) sölukerfið Njörð, 2) hugbúnað og gagnagrunna að baki sölukerfi stefnanda, hvort sem sé að hluta eða í heild og 3) viðskiptaleyndarmál stefnanda, þ. m. t. upplýsingar um kaupendur og seljendur, sem og upplýsingar um einstaka samninga og skilmála viðskiptamanna stefnanda við flutningsaðila. Þá var krafist lögbanns við því að stefndi E-kk-nf sinnti störfum hjá eða veitti gerðarþola, NRS ehf., þjónustu fram til 8. mars 2022 og stefndi E-kk-nf til 28. febrúar 2022. Í lögbannsbeiðninni kemur fram að NRS ehf. hafi tilkynnt opinberlega að félagið hyggist gera sölukerfi sitt aðgengilegt fyrir viðskiptavini kl. 13:45 þann 22. október 2021. Er tekið fram í beiðninni að gerðin fari fram á starfsstöð NRS ehf., sbr. 2. tl. 1. mgr. 7. gr. laga nr. 31/1990.

Í endurriti úr gerðabók sýslumannsins á Suðurnesjum kemur fram að þann 22. október 2021 sé gerðin tekin fyrir að Laut 24, Grindavík, en gerðarþoli ekki hist þar fyrir og hafi gerðin verið flutt á skrifstofu sýslumanns í Grindavík. Kemur fram að fulltrúi sýslumanns hafi haft samband við gerðarþola, NRS ehf., og lögmann sem hann taldi vinna fyrir gerðarþola. Þá hafi G-kk-nf Ó-kk-nf lögmaður stuttu síðar haft samband við fulltrúa sýslumanns og óskað eftir því að boðað yrði formlega til fyrirtökunnar. Fulltrúi sýslumanns kvaðst einnig hafa rætt við stefnda E-kk-þf í síma sem hafi mótmælt gerðinni. Reyndi fulltrúi sýslumanns að leita sátta og fá aðila til að ná samkomulagi um frestun allra aðgerða er kynnu að valda aðilum spjöllum en á það var ekki fallist. Í endurriti sýslumanns eru málsatvik rakin ítarlega og vísað til gagna. Féllst sýslumaður á, í ljósi málsatvika og meðfylgjandi gagna, kröfu gerðarbeiðanda um lögbann í samræmi við kröfugerð. Þá er bókað að lögmanni gerðarþola verði send tilkynning um þetta í tölvupósti kl. 13:31 þann sama dag.

Þær upplýsingar komu fram í málinu að fyrirhugað uppboð kl. 13:45 þann 22. október 2021 hefði farið fram.

Með bréfi þann 22. október 2021 sendi stefndi E-kk-nf, fyrir hönd NRS ehf., mótmæli við framkominni gerðarbeiðni stefnanda vegna allra stefndu.

Réttarstefna var gefin út þann 29. október 2021, birt lögmanni stefndu þann 4. nóvember s. á. og þingfest 10. nóvember 2021.

Undir rekstri málsins, þann 14. nóvember 2021, lagði stefnandi fram beiðni um að dómkvaddur yrði óvilhallur matsmaður til að meta:

1. Hvort þau forrit í kerfi matsbeiðanda, sem tilgreind séu í málsgrein 9 í matsbeiðninni og sem háð séu eignar- og höfundarrétti matsbeiðanda, hafi verið afrituð yfir í kerfi matsþola að nokkru eða öllu leyti. Var óskað eftir því að matsmaður skoði sérstaklega þau atriði sem bent hafi verið á af hálfu matsbeiðanda og fram komi á fylgiskjali með matsbeiðninni. Ef matsmaður telur að einhverjir hlutar forrita, stórir eða smáir, í kerfi matsþola séu eins og í kerfi matsbeiðanda, var óskað eftir því að matsmaður tilgreindi að hvaða leyti það væri og skyldi miðast við smæstu mögulegar einingar eða línur.

2) Þá var matsmaður beðinn um að meta hvort kerfi matsþola væri með einhverjum öðrum hætti eftirgerð eða endurgerð kerfis matsbeiðanda, þ. m. t. með tilliti til uppbyggingar, högunar og útfærslu á lausnum í kerfunum. Ef matsmaður telji að kerfi matsþola sé með einhverju öðrum hætti eftirgerð eða endurgerð kerfis matsbeiðanda, var óskað eftir því að matsmaður tilgreindi að hvaða leyti það væri.

3) Matsmaður var beðinn um að meta hvort einhverjir gagnagrunnar hafi verið afritaðir úr kerfi matsbeiðanda yfir í kerfi matsþola og/eða hvort kerfi matsþola notist að einhverju leyti við sömu gagnagrunna og kerfi matsbeiðanda, til dæmis um viðskiptasögu notenda kerfanna og gögn um farmflytjendur. Ef matsmaður telur að gagnagrunnar hafi verið afritaðir úr kerfi matsbeiðanda yfir í kerfi matsþola var óskað eftir því að matsmaður tilgreindi hvaða gagnagrunnar það væru og að hvaða leyti slík afritun hefði átt sér stað.

4) Að lokum var matsmaður beðinn um að meta hversu langan tíma það ætti að taka einn mann með góða þekkingu í tölvunarfræði að forrita kerfi á borð við kerfi matsþola frá grunni án þess að nýta sér sambærilegt kerfi sem þegar væri til staðar. Við mat á þessari spurningu var óskað eftir því að matsmaður legði til grundvallar almennt viðurkennd viðmið í því fagi sem um ræði og umfang kerfis matsþola.

Þá var þess óskað að matsmaður upplýsti einnig um og mæti önnur atriði sem hann teldi skipta máli í tengslum við þau atriði sem rakin væru í spurningum nr. 1- 4, þ. m. t. um líkindi milli kerfa matsbeiðanda og matsþola sem hann kynni að telja að væru til komin sökum þess að kerfi matsþola hefði verið byggt á kerfi matsbeiðanda að meira eða minna leyti.

Ó-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf var dómkvaddur til að svara ofantöldum spurningum þann 20. janúar 2022. Var matsskýrsla hans lögð fram í málinu þann 18. maí 2022.

Matsgerð.

Samkvæmt svari matsmanns við spurningu 1) í matsbeiðni segir m. a. í kafla 4.1.2 um klukku að mikið sé um kóða sem snerti á einhvern hátt á „klukkunni“ í báðum verkefnum. Segir að í RSF sé bakendi fyrir klukkuna skilgreindur [...] yfir 1700 lína skjali. Það taki við skilaboðum, sendi skilaboð og stýri flæði klukku og útboðs. Þessi skrá eða nokkur sambærileg skrá sem útfæri þessa virkni sé ekki til staðar í NRS. Það séu vísanir í þessar aðgerðir í klukku framenda, en engin virkni sé til staðar til að taka við þeim í bakenda. Matsmaður hafi fengið aðgang frá NRS að öðru kerfi í Git með heitið [...]. Innan þess verkefnis sé skráin [...] um 1600 línur og 98% sú sama og í RSF. Svaraði matsmaður þessari spurningu játandi.

Þá segir í kafla 4.1.3 að í möppunni „public“ séu sameiginlegar skrár þar sem NRS noti sjálfgefnar skrár frá Ro R (Ruby on Rails). Báðar möppur innihaldi [...] skrá sem þurfi til að setja upp örugg samskipti við aðra þjóna (í þessu tilfelli prentara). Báðar möppur innihaldi sounds- möppu með nákvæmlega sömu hljóðskrám sem notaðar séu í klukku.

Í kafla 4.1.4 er farið yfir config- möppu sem inniheldur stillingar fyrir forrit sem byggist bæði á því hvernig Ro R eigi að virka ásamt öðrum forritum/pökkum sem notaðir eru. Telur matsmaður upp nokkrar skrár innan config sem séu til staðar í báðum forritum. Í kafla 4.1.4.2.1 segir að keyrslan midnight_run sé til staðar í báðum kerfum og keyri eins, kóði í [...] sé til í báðum forritum og líkindi séu með þeim. Þá segir að í kerfi RSF sé keyrð aðgerð sem endurraði pöntunum og sömu aðgerð sé að finna í annarri skrá í NRS.

Í kafla 4.1.3.2 um slóðir segir að til að vefforrit eigi sér slóð sem hægt sé að heimsækja þurfi að skilgreina þær. Oft sé það gert með því að skilgreina route sem tengi saman slóðina áamt forritskóða sem keyri. Matsmaður bendir í þessu samhengi á að ef aðgangur er að kerfi sé hægt að afrita þessar slóðir til að útbúa keimlíkt „route kerfi“. Þá segir hann um samanburð á báðum forritum að um sé að ræða línur sem noti sömu heiti eða mjög lík á slóð resource og/eða controller í báðum kerfum. Setur matsmaður upp í matsgerðinni fjöldann allan af línum og segir að um sé að ræða skilgreiningar á slóðum fyrir klukku þar sem 14 af 17 línum séu eins í NRS og í RSF. Ein lína sé sem keyri svipaða virkni með öðru heiti.

Í kafla 4.1.4.4 um þýðingastrengi segir m. a. að strengir fyrir klukku séu mjög líkir í báðum verkefnum, bæði á íslensku og ensku.

Í kafla 4.1.5.1 segir um tengingu við bankaþjónustu að báðar útfærslur noti sömu þjónustu hjá Landsbankanum á slóðinni [...]. Báðar útfærslur noti [...] pakkann til að sækja gögnin og báðar skrár hafi sama mynstur til að sækja gögn ef þjónusta svarar ekki eða skilar villu. Að auki segir að lógík sem útbúi skýrslu og sendi til Fiskistofu sé mjög lík.

Í kafla 4.1.5.3 kemur fram í lokin að uppsetning á lógík og hvernig tekið sé við skilaboðum og þau meðhöndluð sé eins. Í NRS sé Auction Log og hlutur búinn til í byrjun og nýttur gegnum alla atburði og síðan vistaður. Í RSF sé einnig notaður Auction Log og hlutur en hann sé vistaður per atburð. Í skránni séu atburðir meðhöndlaðir og teljast sjö tilvik þar sem þessir atburðir séu meðhöndlaðir á mög svipaðan máta.

Í kafla 4.1.7.1.2 segir m. a. að í báðum verkefnum séu möppurnar [...], sem skilgreina framenda klukku og eigi við klukku. Kóði í báðum verkefnum sé mjög líkur. Ekki sé farið yfir hvert skjal fyrir sig heldur skrá fyrir skrá í RSF og athugað hversu lík sama skrá í NRS sé í prósentum.

Í kafla 4.1.7.2.5 er virkni til að finna stærstu birgja skoðuð. Í niðurstöðum segir að sömu breytur sé um að ræða, heiti breyta að mestu eins og sjálfgefin gildi séu eins. Filtering á gögnum sé eins en í annarri röð.

Í kafla 4.1.7.2.7 er skráning á gjöldum fyrir flutning skoðuð og segir m. a. að bæði forritin noti sömu breytur með mjög líkum nöfnum. Bæði skilgreina hvernig gögn séu sótt og filteruð á mjög líkan máta.

Í kafla 4.1.7.2.9 er virkni sem leitar að færslum skoðuð og segir í niðurstöðum að í báðum séu breytur sem koma inn eins í sömu röð, með líku heiti, fyrirspurn eftir Transaction sé sett upp á svipaðan máta, „filterar“ eru skilgreindir eins í sömu röð.

Í kafla 4.1.7.7.2 er mappa skoðuð sem er með gögn fyrir birgjauppgjör. Segir að í útfærslunni séu líkindi. Þá segir að það séu að mestu leyti sömu gögn, birt í sömu röð með sömu aðgerðum. Gögn fyrir bráðabirgðaútreikning séu birt í sömu röð (fyrir utan 7% VSK í RSF) Gögn í NRS séu hópuð og samtala sé reiknuð innan ítrunar gegnum gögn en annars birt á líkan máta. Bæði hafa aðgerð til að sjá nánari upplýsingar um bráðabirgðaútreikning á líkan máta.

Í kafla 4.1.7.7.4 um reikninga fyrir kaupendur segir að í báðum séu líkindi í skrám í möppunni. Þá segir að í báðum séu sömu gögn birt í sömu röð með mjög svipuðu móti. Í kafla 4.1.7.7.8 um gerð vigtunarnótu segir að farið hafi verið í gegnum gögn á sama máta [...], sem séu með mjög svipuðum breytum.

Í kafla 4.1.7.7.9 segir að í NRS megi finna líkindi með birtingu á flutningsupplýsingum. Sama röð sé á dálkum, sömu heiti á breytum og eins ítrun gegnum dálka.

Í kafla 4.1.7.7.10 segir að sjá megi líkindi með birtingu gagna, röðun í töflum.

Í kafla 4.1.7.7.11 segir að mappan innihaldi birtingu á „modal“ fyrir klukku. Uppbygging á skjalinu og það HTML, sem skilað sé, sé það sama. Línur 17- 33 séu nákvæmlega eins frá [...] til [...].

Í kafla 4.1.7.7.12 sem er skilgreining fyrir prentarakóða segir að allar skipanir í NRS komi fram í RSF með sömu eða mjög líkum gildum.

Við matsspurningu 2 segir m. a. að út frá þeirri skilgreiningu, sem matsmaður gefur sér um hugtökin endurgerð og eftirlíking, verði spurningunni hvort kerfi matsþola sé með einhverjum öðrum hætti eftirgerð eða endurgerð kerfis matsbeiðanda, þ. m. t. með tilliti til uppbyggingar, högunar og útfærslu á lausnum í kerfinu, svarað játandi. Kerfi NRS sé kerfi RFS búið til upp á nýtt. Kerfi NRS sé verk í hugbúnaðargerð þar sem líkt sé eftir beinni fyrirmynd RSF. Það sé eftirlíking.

Matsmaður kvaðst ekki hafa fengið tíma til að svara matsspurningu 3.

Við matsspurningu 4 segir í svari matsmanns að þar sem hugbúnaðargerð sé sjaldnast einstaklingsvinna sé gert ráð fyrir því að teymi vinni að þessu að einhverjum hluta og því sé a. m. k. aðili sem hafi vitneskju um það sérsvið sem kerfi matsþola sé búið til í. Það gæti verið að sá aðili sé einnig forritarinn en gert sé ráð fyrir því að svo sé ekki. Taldi matsmaður að unnið væri í tveggja vikna lotum og verkefninu gróflega skipt upp íþá virkni sem kerfi matsþola útfæri og sé áætluð vinna samtals 20- 26 lotur eða 10 til 13 mánuðir.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að lögbannsgerðin hafi verið réttilega framkvæmd á grundvelli 24. gr. laga nr. 31/1990 og 9. gr. laga nr. 131/2020 og að öllum skilyrðum fyrir lögbanni sé fullnægt og að sú háttsemi, sem lagt var lögbann við, hafi verið ólögmæt og brjóti gegn lögvörðum rétti stefnanda. Ljóst sé að það sölukerfi, sem stefndi NRS bjóði og hyggst bjóða fram í beinni samkeppni við stefnanda, sé að öllu eða verulegu leyti byggt á RSF- kerfinu og hugbúnaði, gagnagrunnum og öðrum upplýsingum í eigu stefnanda.

Umrætt kerfi og hugbúnaður þar að baki sé höfundarréttarvarin eign stefnanda, enda hafi RSF- kerfið verið forritað af starfsmönnum stefnanda, einkum E-kk-þgf. Skýrt sé af ákvæðum 42. gr. b í höfundalögumnr. 73/1972 að hugbúnaðurinn að baki RSF- kerfinu falli undir skilgreiningu á tölvuforriti í framangreindum lögum og sé eign stefnanda sem vinnuveitanda E-kk-ef. Öll hagnýting þeirra tölvuforrita í þágu E-kk-ef sjálfs eða þriðja aðila sé því skýrt brot á lögvörðum höfundar rétti stefnanda og er þar með ólögmæt athöfn.

Enginn vafi leiki á því að kerfi NRS sé hið sama og kerfi RSF að öllu eða verulegu leyti og að það byggist á hugbúnaði sem sé höfundarréttarvarin eign stefnanda. Engu breyti þótt lítill og aðgreindur hluti kerfisins byggist á samningum við aðra aðila, s. s. Aucxis, enda sé um að ræða sjálfstætt höfundarréttarbrot ef einhver hluti hugbúnaðar hefurverið afritaður án samþykkis eiganda hans. Í þessu máli sé ljóst að kerfi NRS sé að öllu eða verulegu leyti afrit af kerfi RSF og brjóti því í bága við höfundar rétt stefnanda. Jafnframt sé ljóst að höfundar réttur stefnanda muni fara forgörðum ef fyrirhuguð ólögmæt hagnýting höfundar réttar varinna tölvuforrita nái fram að ganga eða haldi áfram. Hvort heldur sem er sé ljóst að réttur stefnanda muni skerðast verði ekki fallist á að leggja lögbann við ólögmætri hagnýtingu hugbúnaðarins af hálfu samkeppnisaðila stefnanda.

Þau viðskiptaleyndarmál, sem tilgreind séu í lögbanni sýslumanns, séu vernduð með lögum um viðskiptaleyndarmál nr. 131/2020 gagnvart öllum stefndu. Lögbannsheimild séað finna í 9. gr. laganna.

Ljóst sé að stefnandi er eigandi þeirra viðskiptaleyndarmála, sem felist í þeim upplýsingum um viðskiptavini hans sem innifalin séu í RSF- kerfinu. Meðal þeirra séu tilgreindar upplýsingar um kaupanda númer viðskiptavina, sem NRS hafi þegar upplýst um að það hafi undir höndum og hyggist hagnýta sér. Einnig sé ljóst að NRS hafi undir höndum upplýsingar um samninga milli stefnanda, viðskiptavina og farmflytjenda, viðskiptaskilmála hvers og eins viðskiptavinar og aðrar upplýsingar um þau viðskiptasambönd sem eingöngu sé að finna í RSF- kerfinu.

Við framangreint megi bæta að samkvæmt samningum stefnanda við E-kk-þf og E-kk-þf sé hvers kyns hagnýting trúnaðarupplýsinga (þ. m. t. viðskiptaleyndarmála) í eigin þágu eða þriðja aðila með öllu óheimil í þrjú ár frá starfslokum þeirra. Ljóst sé að sá tími er ekki liðinn og að þær upplýsingar sem NRS hyggst hagnýta sér í samkeppnisrekstri sínum séu ólöglega fengnar fyrir tilstuðlan þeirra tveggja. Sé því einnig um að ræða skýrt brot á rétti stefnanda samkvæmt þessum samningum.

Ljóst sé að miklir hagsmunir séu fólgnir í því að lögbann verði lagt á yfirvofandi og þegar hafna hagnýtingu stefnda á viðskiptaleyndarmálum stefnanda. Um sé að ræða beinan samkeppnisaðila, sem hafi lýst yfir ásetningi sínum til að taka til sín viðskiptavini stefnanda á grundvelli þessa nýja kerfis, sem þó sé ekkert annað en lítið breytt sölukerfi stefnanda, líkt og stefndu hafi í raun ekki farið í grafgötur með. Í kynningu á sölukerfinu sem vísað sé til er almennt talað um að hlutir séu óbreyttir og eða eins og menn þekki og svo séu nýjungar.

Með vísan til framangreinds séljóst að öll skilyrði lögbanns samkvæmt 9. gr. laga nr. 131/2020 eru uppfyllt.

Lögbann við störfum eða þjónustu E-kk-ef og E-kk-ef fyrir eða þjónustu við NRS.

Kröfur um lögbann við störfum E-kk-ef og E-kk-ef grundvalli st á skýru samkeppnisbanni sem kveðið sé á um í 4. gr. ráðningarsamninga þeirra beggja. Hér beri að hafa í huga að framangreint samkeppnisbann sé hóflegt á íslenskan mælikvarða og kveði eingöngu á um að E-kk-þgf og E-kk-þgf sé óheimilt að koma að fyrirtæki í samkeppnisrekstri við stefnanda, þ. m. t. sem starfsmenn, enda séu þar fjárhagslegir hagsmunir undir, sem og eingöngu í eitt ár frá því að gildistíma ráðningarsamninganna lauk. Nái ákvæðið til hvers kyns starfa og þjónustu við slíkan samkeppnisaðila, þ. m. t. ráðgjöf. Þá beri einnig að líta til þess að við starfslok fengu báðir greiðslur og fríðindi umfram lagaskyldu.

Ætla megi og það sé óumdeilt að NRS sé í beinni samkeppni við stefnanda með vísan til alls framangreinds. Skilyrði IV. kafla laga nr. 31/1990 séu uppfyllt í málinu. E-kk-nf og E-kk-nf hafi í störfum sínum aflað sér aðgangs að mikilvægum upplýsingum, viðskiptaleyndarmálum, viðskiptatengslum og öðrum upplýsingum sem mikilvægt er að séu ekki aðgengilegar samkeppnisaðila stefnanda. Séu því miklir hagsmunir í húfi fyrir stefnanda, ekki síst í ljósi þess sem framan greinir um að NRS hyggist með beinum hætti hagnýta sér þær upplýsingar og þá þekkingu sem E-kk-nf og E-kk-nf hafi aflað sér í störfum sínum fyrir stefnanda. Þá sé einnig ljóst af samningi við Aucxis, sem áður sé vísað til, að ásetningur til að brjóta samkeppnisákvæði og trúnaðarkvæði hafi legið fyrir nánast frá gerð starfslokasamninga með tilliti til stofndags stefnda NRS og dagsetningar samnings við Auxcis.

Athöfn byrjuð eða yfirvofandi og framkvæmd af stefndu Stefnandi telur einsýnt að skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990, um að athöfn sé hafin eða yfirvofandi, séu uppfyllt. Ljóst sé að NRS hafði tilkynnt það opinberlega að það hygðist gera sölukerfið aðgengilegt fyrir viðskiptavini kl. 13:45 þann 22. október 2021 og hélt uppboð þrátt fyrir vitneskju um lögbann og reyndar nýtir kerfið við greiðslumiðlun ennþá þrátt fyrir lögbannið þóað nýtt uppboð hafi ekki farið fram. Þá sé jafnframt ljóst að E-kk-nf og E-kk-nf hafi hafið störf fyrir eða í þágu NRS með vísan til alls framangreinds.

Um aðild sína að málinu vísar stefnandi til þess sem að framan greinir um þau réttindi sem hann á að RSF- kerfinu, viðskiptaleyndarmálum og öðrum upplýsingum, auk samningssambands síns við E-kk-þf og E-kk-þf.

Stefnandi kveður ljóst að hann eigi ekki annan kost til þess að gæta hagsmuna sinna en að fá lögbann sett á þegar hafin og yfirstandandi brot stefndu. Ljóst sé að nær óvinnandi vegur sé að áætla réttar skaðabætur fyrir brot stefndu, sbr. 1. tl. 3. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990, auk þess sem ljóst sé að áframhaldandi brot muni valda varanlegu ólögmætu ástandi og stöðugt auka á tjón stefnanda eftir því sem þau fá að standa lengur. Stefnandi sé því nauðbeygður til að fara fram á lögbann.

Stefnandi byggir á lögum um kyrrsetningu, lögbann o. fl. nr. 31/1990, einkum IV. og V. kafla laganna. Þá byggir stefnandi á höfundalögum nr. 73/1972, einkum 42. gr. b. Stefnandi byggir jafnframt á ákvæðum laga um viðskiptaleyndarmál nr. 131/2020, einkum 9. gr. laganna. Málskostnaðarkrafa byggist á 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Að öðru leyti vísast um lagarök til umfjöllunar um málsástæður sem og til framlagðrar lögbannsbeiðni.

Málsástæður og lagarök stefnda NRS ehf.

Stefndi krefst þess að staðfesting á lögbanni verði hafnað á þeirri forsendu að formskilyrðum lögbanns séekki fullnægt.

Meðferð málsins hjá sýslumanni hafiekki verið í samræmi við lög um kyrrsetningu og lögbann. Í 27. gr. laganna segi að sýslumaður skuli við upphaf lögbannsgerðar kynna gerðarþola eða málsvara hans kröfur gerðarbeiðanda og veita honum leiðbeiningar. Sýslumaður hafi aldrei boðað til fyrirtöku í málinu þvert á skýr fyrirmæli laga. Um leið og fyrirsvarsmanni stefnda hafi verið kynnt lögbannsbeiðnin var send stutt athugasemd og bent á ágalla við framgang lögbanns. Í framhaldi krafðist lögmaður stefnda þess í samtali við sýslumann að málið yrði tekið fyrir og bauðst til að koma samdægurs. Því var hafnað þrátt fyrir að í lögbannsbeiðni og fylgigögnum með henni væru augljóslega atriði sem væru andstæð lögum og með engu móti sýnt fram á eða gert sennilegt að athöfnin bryti gegn lögvörðum rétti stefnanda, s. s. með því að krefjast lögbanns yfir störfum E-kk-ef.

Einnig hafi sýslumaður hafnað því að unnt væri að koma fram með rökstuðning fyrir hærri kröfu um tryggingu en ákveðið hafði verið til bráðabirgða. Lögbann hafi verið sett á án þess að tilgreina endanlega tryggingu fyrir lögbannsgerðinni.

Þá hafialdrei verið sett fram áskorun af hálfu sýslumanns til gerðarþola um að láta af starfseminni eins og áskilið séí lögunum. Formreglum við setningu lögbanns hafi því verið ábótavant og beri af þeim sökum að hafna staðfestingu lögbanns enda framkvæmd gerðarinnar ekki í samræmi við 27. gr. laga um kyrrsetningu og lögbann.

Um efnisinntak lögbannskröfu:

Stefnandi kveðu r lögbannskröfuna byggjast á því að stefnda sé óheimilt að nota eigið sölukerfi sem nefnist Njörður sem og að honum sé óheimilt að nota hugbúnað og gagnagrunn að baki sölukerfinu. Jafnframt sé þess krafist að lagt sé bann við notkun viðskiptaleyndarmála sem felist í hugbúnaði stefnda.

Lögbannskrafa stefnanda byggist í grunninn á því að enginn annar geti hafið samkeppni við stefnanda þar sem því í raun sé haldið fram að öll tölvukerfi sem þjóni sama tilgangi hljóti að vera afritun á kerfum stefnanda. Því fari fjarri.

Krafa stefnanda byggist á þeim grundvallarmisskilningi að tölvukerfi stefnda sé afritun af kerfi stefnanda og að allur gagnagrunnur sem kerfi þeirra byggist á sé höfundar réttarvarinn.

Athygli veki hins vegar að í stefnu séekki gerð ein einasta tilraun til að sýna fram á með hvaða hætti gengið hafi verið á rétt stefnanda eða hvaða höfundar varið efni í eigu stefnanda hafiverið notað. Það að skjámyndir af tveimur kerfum séu líkar segi ekkert til um uppbyggingu kerfis eða þann kóða sem liggi að baki kerfinu. Kerfi stefnda, sölukerfið Njörður, sé kerfi sem sjái um utanumhald viðskipta, fjárhagsuppgjör og ýmiss konar milligöngu milli þeirra sem viðskipti eiga á fiskmörkuðum og veita þeim þjónustu. Í þessari starfsemi feli stekki viðskiptaleyndarmál eða neins konar frumleg sköpun sem n jóti höfundarréttar verndar.

Til þess að forrit eða annarskonar verk eins og líkön, sem og önnur verk sem njóti ekki beinnar listverndar, njóti verndar höfundalaga þurfi að uppfylla ákveðin skilyrði. Sköpun hugverksins skal bera með sér tiltekið sjálfstæði, frumleika og sérkenni sem ekki séu almenns eðlis. Í umræddu forriti séu aðeins tiltekin grunnvandamál sem leyst séu á tiltekinn hátt. Samanburður á almennu formi dugir því ekki heldur verði að skoða efnislegan samanburð sem finnst í kóðuninni sjálfri eða þá að forritið sé sérstaklega útlitsverndað, svo sem á grundvelli grafískrar listverndar. Þá séu gerð strangari skilyrði til efnislegrar afritunar þegar byggt sé á opnum gagnagrunnum, eins og framan hefur verið rakið að forritið keyri vinnslu á, sbr. Microsoft SQL og Ruby. Sækir þetta m. a. stoð í 11. gr. tilskipunar Evrópusambandsins nr. 2009/24/EB sem nánar verður rakin hér að neðan.

Kerfið byggistá þekktum alþjóðlegum gagnagrunni og forritunarmáli sem allir geti fengið aðgang að. Sölukerfið sé síðan tengt við þá starfsemi sem því sé ætlað að þjóna, þ. e. a. s. vörur sem seldar séuá uppboði. Slík sölukerfi séutil í þúsundatali og eru notuð um allan heim, t. d. við sölu á blómum, grænmeti, kjöti og öðrum vörum sem seldar eru á uppboði, þar á meðal fiski.

Forritið njóti hugverkaréttarlegrar verndar á grundvelli framsetningar tölvuforritsins sjálfs. Hugmyndir, grundvallarforsendur sem liggja þar að baki, og þar með talið skilfletir þess, njóti ekki höfundar réttar, sbr. 11. gr. tilskipunar Evrópusambandsins nr. 2009/24/EB. Það er því aðeins framsetningin sem slík sem nýtur verndar á grundvelli grunnkóðans. Hugmynd og innihald aðskilst því frá útsetningu og formi.

Í grunninn virki þetta þannig að þeir sem vilja kaupa fisk á markaði skrá sig sjálfir inn í kerfið og í stað kennitölu er hver viðskiptavinur með ákveðið númer til hægðarauka. Hér sé því ekki um nein viðskiptaleyndarmál að ræða gagnvart viðskiptavinum enda gefa þeir sjálfir upp allar upplýsingar um sig inn í kerfið. Aðrar upplýsingar sem notaðar séu komi frá opinberum aðilum, s. s. Fiskistofu. Forritin byggi stá sömu hugmynd en innihald og kóðun sé gjörólík. Beri af þeim sökum að hafna alfarið lögbanni á notkun forritsins enda sé það einungis til þess fallið að vernda einokunarstöðu á markaði byggða á ákveðinni grunnhugmynd forrits sem njóti ekki verndar.

Af hálfu stefnanda sé því haldið fram að þar sem stefnandi óskaði eftir númerum viðskiptavina sem þeir hafi nýtt sér í viðskiptum þá sé verið að biðja um viðskiptaupplýsingar. Það sé alrangt. Kaupendanúmer séu til hægðarauka fyrir viðskiptavini og séu ekki eign stefnanda. Hvort þeir vilji nota sín númer sem þeir séu kenndir við eða önnur sé alfarið ákvörðun viðskiptavina. Kaupendanúmer hafi verið notuð frá stofnun fiskmarkaðanna 1986- 1987, löngu fyrir stofnun stefnanda, og dæmi þess að kaupendur hafi sömu númer ennþá.

V ið þróun á kerfi NRS hafi verið talað við aðila tengda fiskmörkuðum og allir lagt áherslu á að kaupendur héldu sínum númerum og hvatti stefndi þess vegna þá til að skrá sig inn á sömu númerum og þeir voru vanir að hafa. Hér hafi ekki verið um neinar viðskiptaupplýsingar að ræða enda hafi stefndi ekki haft þær undir höndum. Ef stefndi hefði haft þær upplýsingar þá hefði hann ekki þurft að kalla eftir þeim frá kaupendum.

Eins og flestöll forritun í dag þá byggist kerfið á fyrirfram tilbúnum grunnhugbúnaði sem allir geta fengið aðgang að og sem unnið er svo áfram með. Í grunninn sé þetta bókhaldskerfi eins og áður sagði og byggt á þekktu forritunarmáli.

Kerfið Njörður sé byggt ofan á Microsoft SQL sem sé stærsta gagnagrunnskerfi í heimi. Síðan fari fram almenn forritunarvinna til að útfæra kerfisvinnslur og framsetningu gagna til notenda. Hér hafi verið notað forritunarmálið Ruby, sem sémjög vinsælt og notað mjög víða við forritun á vefsíðum. T. d. noti þekkt fyrirtæki eins og Twitch, Shopify, Hulu og Air Bn B það í sínu umhverfi. Einnig stór íslensk hugbúnaðarfyrirtæki eins og Origo forriti á þessu forritunarmáli. Þá megi benda á að R-x-x sé með vinsælustu svokölluðu bakenda forritunarmálum heims. Það eru a. m. k. einmilljón virkra vefsíðna í heiminum sem séu búnar til með Ruby og a. m. k. 140 síður á Íslandi. Þyki þægilegt og einfalt að forrita í Ruby og þess vegna sé það mikið notað af litlum sprotafyrirtækjum eins og stefnda. Fullyrðingar stefnanda að um sjaldgæft forritunarmál sé að ræða eiga sér enga stoð.

Það sé því algjörlega staðlaus staðhæfing að gagnagrunnar á bak við kerfið eða forritunarmálið sem kerfið er unnið í sé í eigu stefnanda.

Kerfi stefnda sé ætlað til þjónustu við fiskmarkaði og er hannað í samstarfi við þá og eftir þeirra þörfum. Ef fleiri en eitt kerfi er hannað fyrir sama markað verða kerfin augljóslega mjög lík. Tvö uppboðskerfi við sölu á matvöru, t. d. fiski, verða því óhjákvæmilega mjög áþekk rétt eins og öll bókhaldskerfi séu áþekk. Öll almenn þekking á mörkuðum og þörfum viðskiptavina sé fyrir hjá stefnda og engin þörf á að sækja þá þekkingu annað.

Allar upplýsingar sem skráðar séu inn og unnið séút frá eru allt opinber gögn og gögn sem viðskiptamenn skrá sjálfir inn. Grunnur kerfisins byggist ekki á neinum upplýsingum frá stefnanda enda vandséð hvaða upplýsingar það ættu að vera og hvað þá að um höfundar réttarlega varið efni sé að ræða.

Hugbúnaðarhluti sölukerfis stefnda skiptist í þrennt: a. Uppboðskerfi Það kerfi er keypt af belgíska fyrirtækinu Aucxis sem hafi söluréttinn á því. Í því er svokölluð „klukka“. Hugbúnaður frá Aucxis leysi úr ákveðnum atriðum er uppboð á sér stað og sendi tilteknar upplýsingar inn í kerfið, s. s. hver átti hæsta boð og svo frv. Hafa beri í huga að margir hafa hannað samskonar forrit og „klukkan“, bæði erlendis og hér á landi, s. s. fyrirtækið Mýs og menn.

Aucxis keypti hugbúnaðinn af stefnanda og greiddi fyrir hugbúnaðinn. Þá þurftu þeir einnig að greiða fyrir fyrstu 5 notendaleyfin sem þeir seldu áfram. Fyrirtækið hafi þróað hugbúnaðinn áfram og selt víða um heim. Stefndi hafi því verið í fullum rétti að nýta sér þann hugbúnað sem keyptur var af Aucxis. b. Skráningarkerfi Stefndi byggir sitt kerfi á eigin forritun eins og áður sé lýst og unnið í forritunarmálinu Ruby. c. Gagnagrunnur Gagnagrunnur sem kerfi stefnda byggist á sé hugbúnaður sem keyptur er notkunarréttur á. Stefndi noti Microsoft SQL sem sé algengasti gagnagrunnshugbúnaður í heimi og kostar notendaleyfi um 1,5 milljónirkróna.

Af hálfu stefnanda sé byggt á því að kerfi stefnda sé það sama og stefnandi noti. Þessu sé harðlega mótmælt. Hvergi í stefnu sé gerð grein fyrir hvað það nákvæmlega sé í kerfinu sem eigiað vera tekið ófrjálsri hendi. Ekki sé vitað til þess að stefnandi hafi séð kerfi stefnda eða þá kóða sem kerfið sé byggt á. Því liggur í augum uppi að tilgangur lögbannsins sé einvörðungu sáað koma í veg fyrir samkeppni.

Stefnandi heldur því fram í stefnu að stefndi hafi undir höndum kóða og aðrar upplýsingar sem nauðsynlegar séutil að starfrækja slík kerfi. Þessu sé harðlega mótmælt. Eins og áður segi þá sé kerfið skrifað frá grunni og byggt á opnum eða aðkeyptum hugbúnaði, eins og t. d. Microsoft SQL. Fullyrðingar um að kóðar séu þeir sömu séu beinlínis rangar og ekki byggðar á neinum rökum.

Af hálfu stefnanda sé í raun viðurkennt í stefnu að kerfin séu ekki eins en því sé hnýtt við að um sé að ræða „viðbætur“ sem hafi verið á verkefnalista stefnanda. Í þessu feli st viðurkenning á að kerfin séu ekki eins og því alfarið hafnað að einhverjar viðbætur hafi verið á verkefnalista stefnanda er E-kk-nf starfaði þar.

Stefnandi virðist byggja á því að notkun á Microsoft SQL sem gagnagrunni undir kerfinu og forritunarmálið Ruby sé höfundarréttarvarið. Slíkt eigi við engin rök að styðjast. Það sé stefnanda að sýna framá hvaða forritunarkóðar hafi verið nýttir og með hvaða hætti það sé höfundar réttarlega varið. Því sé harðlega mótmælt að ekki megi forrita kerfi sem þjóni sama tilgangi ogað selja fisk á markaði og að öll slík kerfi brjóti í bága við kerfi stefnanda. Stefnandi sé með öðrum orðum að reyna að halda því fram að ekki megi stofna til samkeppni á þessum markaði.

Rétt sésem fram komi í stefnu að stefndi E-kk-nf afritaði allt sem hann vann inn á tölvu sem hluta af öryggisneti svo að til væru afrit og gögn myndu ekki tapast ef eitthvað kæmi uppá. Þetta hafi verið gert að ákvörðun forsvarsmanna stefnanda á þeim tíma en fullyrðingar um annað séu beinlínis rangar og settar fram gegn betri vitund sem lýsi í raun hve langt menn séu tilbúnir að ganga til að verja stöðu sína. Er E-kk-nf hætti hafi tölvunni verið skilað og sé hún í fórum stefnanda eins og forsvarsmenn hans viti vel. Í kerfi stefnda séu ekki nein viðskiptaleyndarmál, hvorki það sem hann hafi skráð inn sjálfur eða það sem hefur verið skráð inn af hálfu viðskiptavina og vandséð að í kerfum sem þessum felist einhver viðskiptaleyndamál varðandi gerð kerfisins.

Stefnandi hafi lagt fram yfirlitsmynd af kerfi þeirra. Þessi mynd segi í raun ekki neitt um eiginleika kerfisins eða sérstöðu þess. Mörg kerfi, bæði innlend og erlend, séutil með samskonar uppbyggingu og hvað hægt sé að kalla fram. Kerfi stefnda byggistá þörfum viðskiptavinarins og sé byggt upp á þekkingu starfsmanna stefnda á markaðnum og þörfum viðskiptavina.

Af hálfu stefnanda sé því haldið fram að virkni kerfanna komi fram á dómskjali nr. 11, en þar sé samanburður á skjámyndum. Þegar verið séað bjóða upp á sömu þjónustu með tilteknum upplýsingum er ekki ólíklegt að viðmót á skjámynd sé svipað. Það segi aftur á móti ekkert til um hvernig forritun upplýsinga eigi sér stað. Því sé alfarið hafnað að skjámyndirnar sanni eða sýni fram á að forritun á bak við kerfin sé sú sama. Hafa verði í huga að viðskiptayfirlit, hreyfingarlistar og svo frv. séu í grunninn eins þegar kemur að framsetningu. Framsetning kerfisins séekki til að blekkja eða valda ruglingi. Sambærileg lausn við þjónustu til viðskiptavina sé ekki til þess fallin að brjóta sjálfkrafa á höfundar réttarlegri framsetningu forrits. Framsetning geti verið varin í útlitslegum skilningi en forritin sem um ræði séu rakin til sömu hugmyndafræði en ekki til beinnar eftirlíkingar.

Þá sé því haldið fram að skilmálar og persónuverndarstefna stefnda sé frá stefnanda komin. Þeir skilmálar sem vísað sé til eru öllum opinberir á heimasíðu stefnanda. Óskiljanlegt sé hvernig gerðarbeiðandi telji að einkaréttur sé á almennt orðuðum viðskiptaskilmálum eða einstökum ákvæðum þeirra. Notendaskilmálar stefnanda og persónuverndarstefna hafi verið gerð af E-kk-þgf á sínum tíma og hann hafi notað þá skilmála og stefnu annarra fyrirtækja og stofnana sem fyrirmynd og steypt saman því sem passaði við starfsemina. Það sama hafi hann gert varðandi viðskiptaskilmála og persónuverndarstefnu stefnda. Notendaskilmálar eigi að langmestu leyti við uppboðskerfið sem sé samskonar og hjá RSF og þess vegna mjög líkir. Hér séekki um höfundar varðar upplýsingar að ræða að því leyti sem þeim svipi til. Jafnframt séu persónuverndar skilmálar unnir í samræmi við lög og reglugerðir sem gildi í íslenskum rétti og njóti ekki höfundar réttarlegrar verndar. Það væri fráleitt að þegar um séað ræða forrit sem megi rekja til sömu hugmyndafræði þurfi að sérsníða notkunarskilmála sem byggjastá íslenskum lögum á þann hátt að það sé frágreinanlegt frá öllum öðrum forritum í sama geira.

Í stefnu sé því haldið fram að stefndi hafi hagnýtt sér viðskiptaleyndarmál í eigu stefnanda. Þessu sé alfarið mótmælt. Hvergi sé það skýrt hvaða upplýsingar átt sé við. Stefndi hafi ekki nýtt eða aflað sér neinna ólögmætra viðskiptaleyndarmála né heldur hugbúnaðar eða viðskiptaleyndarmála sem feli st í „hugbúnaðinum og sölukerfi gerðarbeiðanda“ eins og það sé orðað í kröfugerð gerðarbeiðanda. Stefndi hafi ekkert af þessum upplýsingum sem upp eru taldar, s. s. um afslætti eða viðskiptasamninga. Þá séu engir samningar við flutningsaðila. Ef bjóða ætti slíka þjónustu þá þyrfti samþykki flutningsaðila, kaupenda og að fá gjaldskrá flutningsaðila, allt upplýsingar sem kæmu frá viðskiptavinunum sjálfum. Stefndi hafi engar af þessum upplýsingum.

Allar fullyrðingar um að stefndi hafi tekið ófrjálsri hendi hugbúnað, gagnagrunna og aðrar upplýsingar séu staðlausar staðhæfingar. Í öllum þessum staðhæfingaflaumi komi hvergi fram hvaða hugbúnað sé um að ræða eða með hvaða hætti meint brot eða stuldur á framsetningu eigi að hafa haft áhrif á rétt stefnanda. Framsetning stefnda á gögnum í kerfinu sé sambærileg við fiskmarkaði, blómamarkaði, ávaxtamarkaði og fleiri markaði um allan heim. Stefnandi hafi engan einkarétt á þessari framsetningu enda sé kerfi stefnanda byggt á framsetningu annarra markaða. Í mjög mörgum framsetningum á listum og gögnum sé verið að fara eftir kröfum opinberra aðila, vottunaraðila og fiskmarkaða. Hér sé enginn höfundar réttur til að framsetningu frekar en hjá vefverslunum um allan heim.

Varðandi fullyrðingar um kerfi Aucxis, sem áður sé getið, þá var sá hluti, sem stefndi notar, keyptur af því félagi. Það sésá hluti kerfisins sem sé flóknastur og sá hluti af kerfinu sem kaupendur noti mest. Stefnandi hafi selt rétt sinn gagnvart því kerfi til Auxcis og geti ekki nú amast við því að kaupendur kerfisins af Aucxis noti það.

Fullyrðingar um að stefndi E-kk-nf megi ekki starfa fyrir Aucxis við þróun á hugbúnaði þeirra sé ekki svaraverður enda komi þróun á þeim hugbúnaði stefnanda ekkert við eða hver vinni fyrir þá enda sé Aucxis ekki í samkeppni við stefnanda.

Stefndi krefst þess að staðfestingu lögbanns verði hafnað. Eins og að framan sé rakið þá hafi stefnandi ekki sýnt fram á að fullyrðingar hans um að óskilgreindur hugbúnaður sem hann telji vera í sinni eigu hafi verið nýttur. Þá sé því hafnað að notkun á gagnagrunni Microsoft SQL og notkun á forritunarmálinu Ruby hafi verið ólögmæt.

Þá hafi stefnandi ekki sýnt fram á að neinar trúnaðarupplýsingar hafi verið teknar ófrjálsri hendi eða nýttar. Hér verði að gera ríkar sönnunarkröfur enda fullyrðingar stefnanda ekki byggðar á neinum gögnum heldur einungis staðlausum fullyrðingum.

Skilyrðum lögbanns hvernig sem á það er litið er því ekki fullnægt.

Þá ber þess að geta að fyrirtækjum í einokunarstöðu á markaði sé bannað að gera samninga sem koma í veg fyrir samkeppni.

Stefnandi hafi um árabil verið milliliður fyrir kaupendur og seljendur á fiskmörkuðum á Íslandi. Hefur stefnandi verið í einokunarstöðu á samkeppnismarkaði um veitingu slíkrar þjónustu. Stefnandi sé því í markaðsráðandi stöðu í skilningi 4. tl. 1. mgr. 4. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Raunar sé yfirburðastaða stefnanda slík að um einokunarstöðu séað ræða (e. monopoly).

Í útgefinni réttarstefnu komi það ítrekað fyrir að stefnandi lýsi því yfir að hann líti á stefnda sem samkeppnisaðila sinn á þeim markaði sem um ræðir. Liggi því fyrir staðfesting stefnanda um að aðilar máls séu keppinautar á sama samkeppnismarkaði.

Samkvæmt bannákvæði 11. gr. samkeppnislaga sé misnotkun á markaðsráðandi stöðu bönnuð. Samningar sem fari í bága við ákvæðið halda því ekki að lögum og séu sjálfkrafa ógildir. Í ákvæðinu séu tiltekin í dæmaskyni tilvik sem geti fallið undir misnotkun á markaðsráðandi stöðu. Ekki séþó um tæmandi upptalningu að ræða og geti hvers konar háttsemi markaðsráðandi fyrirtækis verið talin skaðleg samkeppni og þar með ólögmæt.

Þá kveður stefndi að krafa um lögbann verði að byggjast á því að verið séað stöðva yfirvofandi athöfn, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990. Það að stefndi búi til eða forriti ákveðinn hugbúnað, sem ekki sé brot í höfundar réttarlegum skilningi en gegnir sama hlutverki og forrit stefnanda, uppfylli ekki skilyrði lögbanns.

Lögbannskrafa stefnanda þjóni ekki neinum öðrum tilgangi en að reyna að koma í veg fyrir samkeppni á einokunarmarkaði. Telji stefnandi að stefndi hafi brotið gegn rétti sínum þá hefði honum verið í lófa lagið að höfða skaðabótamál í stað þess að krefjast lögbanns. Hér sé langt frá því að um neyðarúrræði sé að ræða og ekki til annars en að viðhalda einokunaraðstöðu á markaði næstu tvö ár meðan málið er rekið fyrir dómstólum.

Krafist er málskostnaðar fyrir héraðsdómi að mati dómsins, sbr. 1. og 2. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

V ísað er til laga nr. 7/1936 um samninga, ógilda löggerninga o. fl. Einnig er vísað í lög um einkahlutafélög nr. 138/1994, samkeppnislög nr. 44/2005, tilskipun Evrópusambandsins nr. 2009/24/EB, lög um meðferð einkamála nr. 91/1991 og 130. gr. s. l. vegna málskostnaðarkröfu.

Málsástæður og lagarök stefnda E-kk-ef.

Stefndi byggir á því að málsmeðferð sýslumanns hafi ekki verið í samræmi við lög um kyrrsetningu og lögbann nr. 31/1990. Í 27. gr. laganna segi að sýslumaður skuli við upphaf lögbannsgerðar kynna gerðarþola eða málsvara hans kröfur gerðarbeiðanda og veita honum leiðbeiningar. Sýslumaður tilkynnti stefnda E-kk-þgf aldrei um lögbannskröfuna né boðaði til fyrirtöku í málinu þvert á skýr fyrirmæli laga.

Aðrir stefndu í málinu bentu á ágalla við framgang lögbanns og í framhaldi krafðist lögmaður meðstefnda, E-kk-ef, þess í samtali við sýslumann að málið yrði tekið fyrir og bauðst til að koma samdægurs. Því hafi verið hafnað þrátt fyrir að í lögbannsbeiðni og fylgigögnum með henni væru augljóslega atriði sem væru andstæð lögum.

Sýslumaður gaf stefnda E-kk-þgf ekki frekar en öðrum stefndu kost á að koma fram með kröfu um tryggingu vegna kostnaðar og tjóns sem af kröfu stefnanda hlytist. Meðferð sýslumanns hafi ekki verið í samræmi við lög um framkvæmd lögbannsbeiðni. Lögbann hafi verið sett á án þess að tilgreina endanlega tryggingu fyrir lögbannsgerðinni. Þá hafialdrei verið sett fram áskorun af hálfu sýslumanns til stefnda E-kk-ef um að láta af starfsemi sinni eins og áskilið sé í lögunum. Formreglum við setningu lögbanns hafiþvíveriðábótavant og beri af þeim sökum að vísa kröfu frá eða til vara hafna kröfu með sömu rökum um staðfestingu lögbanns enda framkvæmd gerðarinnar ekki í samræmi við 27. gr. laga um kyrrsetningu og lögbann.

Um efnisinntak lögbannskröfu.

Stefnandi byggi lögbannskröfu sína á því að í 4. gr. starfs samnings sé kveðið á um samkeppnishindrun. Í starfslokasamningi segi í grein 6.3 að ráðningarsamningurinn sé fallinn úr gildi. Stefnandi geti því ekki byggt kröfu sína á starfssamningnum og því beri að hafna lögbannskröfunni og sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda.

Sú meginregla gildir í vinnurétti að samkeppnishindrandi ákvæði telji st gild en heimilt séað víkja þeim til hliðar. Vísast þar til ákvæða í kjarasamningi VR og SA sem og 36. gr. og 37. gr. samningalaga nr. 7/1936. Við túlkun á samkeppnishindrandi ákvæðum beri að horfa til greinar 1.12 í kjarasamningi VR og SA. Þema þeirrar greinar sé að skilgreina þá hagsmuni sem uppi séu bæði gagnvart fyrirtækjum sem og starfsmönnum. Kjarninn í því mati sé hvaða hagsmuni sé verið að vernda og hvað það varði fyrirtækið miklu að starfsmaður stofni ekki til samstarfs við eða starfi hjá samkeppnisaðila.

Í grein 1.12 í kjarasamningi segir að samkeppnishindrandi ákvæði séu óskuldbindandi séu þau víðtækari en nauðsynlegt sé til að varna samkeppni eða skerða með ósanngjörnum hætti atvinnufrelsi starfsmannsins. Við þetta mat sé einkum horft til starfsins, hvort stefndi sé lykilstarfsmaður og hvort hann sé í beinu sambandi við viðskiptamenn. Þá sé horft til hvaða upplýsingar hann búi yfir. Einnig beri að hafa í huga að samkeppnisákvæðið sé afmarkað og hnitmiðað í því skyni að vernda á kveðna samkeppnishagsmuni. Ákvæði um samkeppnishindrun í ráðningarsamningi og starfslokasamningi stefnda sé almennt orðað og taki í fyrsta lagi til þess að stefndi megi ekki vera óvirkur þátttakandi í öðru fyrirtæki sem starfi í beinni samkeppni við félagið. Það ákvæði eigi ekki við í tilfelli stefnda. Í öðru lagi sé lagt bann við að stefndi hafi fjárhagslega hagsmuni af öðru félagi í samkeppni. Það eigi heldur ekki við í tilfelli stefnda. Í þriðja lagi segi að starfsmaður megi ekki iðka neina þá starfsemi sem skaðað geti samkeppnisstöðu félagsins með þátttöku í framleiðslu eða sölu á sambærilegum vörum. Þetta ákvæði eigi heldur ekki við um störf stefnda.

Stefndi starfi við tölvumál og forritun þótthann hafi ekki formlega menntun á því sviði. Stefndi hafi ekki verið í neinum samskiptum við viðskiptamenn og kom ekki nálægt neinum viðskiptasamningum.

Starfssvið stefnda hafi verið að forrita kerfi sem haldi utan um sölu og bókhald stefnanda. Kerfið var unnið í gagnagrunni Microsoft SQL og á forritunarmálinu Ruby sem aðilar kaupi aðgang að og séu ekki sérstaklega varðir. Hvor tveggja séu þekkt og mikið notuð tölvukerfi. Það sölukerfi sem stefndi var að forrita í gagnagrunni Microsoft sé vel þekkt og til í þúsunda vís um allan heim. Um sé að ræða sölukerfi sem tengi st bókhaldi. Það sem gerir kerfið hugsanlega frábrugðið öðrum er svokölluð „klukka“ sem tengist uppboðum en sá hluti kerfisins hafi verið seldur af stefnanda til félags í Belgíu og hafi verið þróað áfram þar. Ekkert í kerfinu teljist atvinnuleyndarmál enda geti allir forritarar búið til sams konar sölukerfi í þeim gagnagrunni sem stefndi vann með og á mörgum forritunarmálum. Útlit og virkni kerfanna séu áþekk en kóðar og forrit geti verið mismunandi eins og er í þessu tilfelli.

Því sé alfarið hafnað að samkeppnisákvæði sem vernda eigi samkeppni við stefnanda sé túlkað með þeim hætti að stefnda sé ekki heimilt að forrita samskonar kerfi. Hann megi ekki nýta sér þá þekkingu sem hann hafi aflað sér með námi og eigin vinnu til að starfa við og búa til kerfi sem hann geti síðan selt til annarra aðila í mörgum atvinnugreinum, rétt eins og hann hafi gert með „klukkuna“ sem hann hannaði í grunninn.

Kerfi stefnanda séekki „patent“ og engin einkaleyfi því tengd enda þúsundir samskonar kerfa til. Það að banna stefnda að vinna við það sem hann hafi þekkingu til sé alvarleg skerðing á atvinnufrelsi hans enda verði ekki séð að stefnandi hafi neina hagsmuni af því að stefndi geti ekki starfað við að þróa forrit. Jafnframt beri að taka fram að hugmyndir að baki forrita, eins og þessara, séu ekki varðar sérstaklega heldur aðeins kóðinn sem slíkur, sbr. 11. gr. tilskipunar Evrópuþingsins nr. 2009/24/EB.

Því sé alfarið hafnað að í forritinu sem slíku felist trúnaðarupplýsingar. Kerfið séekki haldið neinum sérstökum eiginleikum sem veiti fyrirtækinu samkeppnisforskot heldur sé um að ræða forrit sem haldi utan um ákveðna starfsemi rétt eins og bókhaldskerfi. Hér verði stefnandi að sýna fram á einhverja sérstaka eiginleika kerfisins sem leiði til þess að hagsmunir stefnanda séu meiri en stefna og að stefndi megi ekki vinna við forritun sem skerði atvinnufrelsi hans og aflahæfi. Verði sérstaklega að líta til þess að hann séekki lærður forritari og skerðingin því sérstaklega íþyngjandi m. t. t. þess að hann er sjálflærður á tiltekinn afmarkaðan hluta forritunarkerfa.

Samningurinn standist því hvorki ákvæði kjarasamninga né 37. gr. eða 36. gr. samningalaga nr. 7/1936 og verði að teljast bersýnilega ósanngjarnt. Þá beri við túlkun á samkeppnishindrandi ákvæðinu að horfa til þess að fyrirtæki í einokunarstöðu á markaði sé bannað að gera samninga sem koma í veg fyrir samkeppni.

Stefnandi hafi um árabil verið milliliður fyrir kaupendur og seljendur á fiskmörkuðum á Íslandi. Hefur stefnandi verið í einokunarstöðu á samkeppnismarkaði um veitingu slíkrar þjónustu. Stefnandi sé því í markaðsráðandi stöðu í skilningi 4. tl. 4. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Raunar sé yfirburðastaða stefnanda slík að um einokunarstöðu séað ræða (e. monopoly).

Í útgefinni réttarstefnu komi það ítrekað fyrir að stefnandi lýsi því yfir að hann líti á stefnda NRS sem samkeppnisaðila sinn á þeim markaði sem um ræðir. Liggi því fyrir staðfesting stefnanda um að aðilar máls séu keppinautar á sama samkeppnismarkaði.

Samkvæmt bannákvæði 11. gr. samkeppnislaga er misnotkun á markaðsráðandi stöðu bönnuð.

Byggir stefndi á sömu sjónarmiðum um markaðsráðandi stöðu í málatilbúnaði sínum og stefndi NRS ehf.

Stefndi byggir á því að krafa um lögbann á þeim forsendum að stefndi búi yfir upplýsingum er varði starfsemi stefnanda vegna fyrri starfa sinna standist enga skoðun. Stefnda hafi verið heimilt að ráða sig til starfa hjá samkeppnisaðila og skipti engu hvort hann búi yfir einhverjum upplýsingum frá fyrri starfstíma sínum. Krafa um lögbann verðiað byggjast á því að verið sé að stöðva yfirvofandi athöfn, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990. Það að stefndi fari að vinna hjá samkeppnisaðila á þeirri forsendu að hann þekki til starfsemi stefnanda uppfyllir ekki skilyrði lögbanns. Af framangreindum ástæðum ber að hafna kröfu um staðfestingu á lögbanni.

Stefndi vísar til laga nr. 7/1936 um samninga, ógilda löggerninga o. fl. Einnig vísar hann í lög um einkahlutafélög nr. 138/1994, samkeppnislög nr. 44/2005, tilskipun Evrópusambandsins nr. 2009/24/EB, lög um meðferð einkamála nr. 91/1991, sbr. 1. og 2. mgr. 130. gr. vegna málskostnaðarkröfu sinnar.

Málsástæður og lagarök stefnda E-kk-ef.

Stefndi byggir á því að meðferð málsins hjá sýslumanni hafi ekki verið í samræmi við lög um kyrrsetningu og lögbann. Í 27. gr. laganna segi að sýslumaður skuli við upphaf lögbannsgerðar kynna gerðarþola eða málsvara hans kröfur gerðarbeiðanda og veita honum leiðbeiningar. Sýslumaður hafi aldrei boðað til fyrirtöku í málinu þvert á skýr fyrirmæli laga. Um leið og fyrirsvarsmanni stefnda hafi verið kynnt lögbannsbeiðnin hafi stutt athugasemd verið send og bent á ágalla við framgang lögbanns. Í framhaldi krafðist lögmaður stefnda þess í samtali við sýslumann að málið yrði tekið fyrir og bauðst til að koma samdægurs. Því hafi verið hafnað þrátt fyrir að í lögbannsbeiðni og fylgigögnum með henni væru augljóslega atriði sem væru andstæð lögum og með engu móti sýnt fram á eða gert sennilegt að athöfnin bryti gegn lögvörðum rétti hans, s. s. með því að krefjast lögbanns yfir störfum E-kk-ef.

Einnig hafi sýslumaður hafnað því að unnt væri að koma fram með rökstuðning fyrir hærri kröfu um tryggingu en ákveðið hafi verið til bráðbirgða.

Þá hafialdreiverið sett fram áskorun af hálfu sýslumanns til gerðarþola um að láta af starfseminni eins og áskilið er í lögunum. Formreglum við setningu lögbanns hafiþví verið ábótavant og beri af þeim sökum að hafna staðfestingu lögbanns enda framkvæmd gerðarinnar ekki í samræmi við 27. gr. laga um kyrrsetningu og lögbann.

Stefnandi byggi lögbannskröfu sína á því að í 4. gr. starfs samnings sé kveðið á um samkeppnishindrun. Því sé alfarið hafnað að hægt sé að byggja á starfssamningnum þar sem stefnda hafi verið sagt upp störfum. Við það hafi starfssamningurinn fallið úr gildi eins og fram komi í starfslokasamningnum, dagsettum 8. mars 2021. Í lið 1.1 í starfslokasamningi segi: „Ráðningarsamningi EÞG hjá RSF var sagt upp 30. nóvember 2020 og lýkur uppsagnarfresti 31. 05.2021. Aðilar hafa nú komist að samkomulagi um að fella samninginn úr gildi með þeim, skilmálum sem að neðan greinir.“ Stefnanda hafiþví verið vel ljóst er lögbannskrafan var sett fram að samningur sá sem krafan byggðist á hafi verið fallinn úr gildi. Krafan gagnvart stefnda var einungis sett fram til að koma í veg fyrir að hann gæti unnið hjá NRS. Enginn lagagrundvöllur sé því fyrir lögbanni á störf stefnda.

Þ á sé skýrt kveðið á um í 2. mgr. 37. gr. samningalaga nr. 7/1936 að samkeppnishindrandi ákvæði í starfssamningi falli niður ef starfsmanni er sagt upp störfum. Stefnanda hafi því verið vel ljóst að krafa hans hafði engan lagagrundvöll er hún var lögð fram. Ásetningur til að valda stefnda tjóni með því að kippa undan honum framfærslu sinni hafi verið augljós. Áskilinn sé réttur til bóta vegna þessa. Eftir að stefnda hafi verið sagt upp störfum var honum hvort tveggja heimilt að stofna til samkeppni eða fara að starfa hjá samkeppnisaðila er uppsagnarfrestur var liðinn. Um það eru til ótal dómafordæmi, sbr. t. d. H 334- 340 7/2007.

Stefndi vísar jafnframt til rökstuðnings fyrir höfnun lögbanns til greinargerða NRS ehf. og E-kk-ef Þ-kk-ef og þá einkum er varðar brot á 4. gr. og 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005.

Krafa um lögbann á þeim forsendum að stefndi búi yfir upplýsingum er varði starfsemi stefnanda vegna fyrri starfa sinna standist enga skoðun. Stefnda hafi verið heimilt að ráða sig til starfa hjá samkeppnisaðila og skiptir engu hvort hann búi yfir einhverjum upplýsingum frá fyrri starfstíma sínum. Krafa um lögbann verði að byggjast á því að verið sé að stöðva yfirvofandi athöfn, sbr. 1. mgr. 24. gr. lag 31/1990. Það að stefndi fari að vinna hjá samkeppnisaðila á þeirri forsendu að hann þekki til starfsemi stefnanda uppfylli ekki skilyrði lögbanns.

Vísað er tillaga nr. 7/1936 um samninga, ógilda löggerninga o. fl. Einnig er vísað í lög um einkahlutafélög nr. 138/1994, samkeppnislög nr. 44/2005, tilskipun Evrópusambandsins nr. 2009/24/EB, lög um meðferð einkamála nr. 91/1991, sbr. 1. og 2. mgr. 130. gr. laganna.

Skýrslur fyrir dómi.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslu stefndi E-kk-nf Þ-kk-nf og vitnin Ó-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf og A-kk-nf S-kk-nf B-kk-nf. Verður vitnað til framburðar þeirra við úrlausn málsins eins og þurfa þykir.

Forsendur og niðurstaða

Við úrlausn máls þessa þarf annars vegar að dæma um hvort skilyrði lögbannsgerðar hafi verið uppfyllt, t. d. hvort sú hætta að gerðarbeiðandi bíði tjón sé raunverulega yfirvofandi ef gerðin fer ekki fram, þegar sýslumaður ákveður að gerðin skuli ná fram að ganga. Einnig reynir á það hvort gerðin hafi verið réttilega framkvæmd. Hins vegar er dæmt um efnisleg réttindi gerðarbeiðanda sem gerðinni er ætlað að tryggja. Með efnislegum réttindum er við kyrrsetningu átt við peningakröfu gerðarbeiðanda og við lögbann er leyst úr því hvort gerðarbeiðandi hafi átt þann lögvarða rétt sem lagt var lögbann við. Þá skal, samkvæmt 36. og 37. gr. laga nr. 31/1990, höfða mál um kröfuna samhliða staðfestingarkröfunni ef ekki erþegar búið að dæma hana eða höfða mál um hana.

Í stefnu til héraðsdóms gerir stefnandi einungis kröfu um staðfestingu lögbanns frá 22. október 2021. Þar er hins vegar engin krafa gerð um þau réttindi sem stefnandi leitaði verndar á til bráðabirgða og ekki heldur um viðurkenningu hans á þeim réttindum sem lögbann var sett við. Kröfugerð stefnanda er að þessu leyti í andstöðu við þá reglu 2. mgr. 36. gr. laga nr. 31/1990 að leita skuli í einu og sama máli dóms um staðfestingu á lögbanni og þau réttindi sem lögbanni er ætlað að vernda. Af dómaframkvæmd Hæstaréttar og Landsréttar veldur þessi annmarki ekki einn og sér að málinu verði vísað frá dómi. Verður stefnandi þá að sæta því að dómur honum í vil myndi ekki fela í sér heimild til aðfarar sem leyst gæti af hólmi bráðabirgðavernd réttinda hans með lögbanni, sbr. dóma Hæstaréttar nr. 446/1992, nr. 29/2000 og nr. 541/2005 og dóm Landsréttar í máli nr. 626/2018.

Fyrir liggur í málinu að stefndi NRS ehf. var stofnað 20. janúar 2021 samkvæmt skráningu þann 2. febrúar 2021. Lögheimili félagsins er Laut 24, 240 Grindavík. Tilgangur félagsins er rekstur hugbúnaðarkerfa og uppgjörs- og markaðskerfa fyrir fiskmarkaði sem og annarra markaðs- og uppgjörskerfa, fjárfestingarstarfsemi í verðbréfum og öðrum verðmætum, fasteignarekstur, lánastarfsemi og skyld starfsemi. Eigandi félagsins er G-kk-nf Þ-kk-nf Á-kk-nf en stjórn félagsins skipa, samkvæmt fundi 17. september 2009, A-kk-nf G-kk-nf og stefndi E-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf sem varamaður. Þá er stefndi E-kk-nf framkvæmdastjóri með prókúru með lögheimili að Laut 24 í Grindavík.

Stefndu, E-kk-nf og E-kk-nf, létu af störfum hjá stefnanda í febrúar og mars 2021. Lögbannsbeiðni stefnanda var lögð fram hjá sýslumanni 21. október 2021. Þann 21. og 22. október s. á. sendi stefndi E-kk-nf og aðrir stefndu mótmæli til sýslumanns. Kemur fram í þeim bréfum að þeim sé fullkunnugt um efnisinnihald lögbannsbeiðninnar þar sem beiðninni er efnislega mótmælt. Þá liggur fyrir í endurriti úr gerðabók sýslumanns þann 22. október s. á. að fulltrúi sýslumanns var í símasambandi við lögmann stefndu og stefnda E-kk-þf, sem óskaði eftir formlegri boðun til fyrirtöku. Er þeirri málsástæðu stefndu um að þeim hafi aldrei verið kynnt framkomin krafa, sbr. 27. gr. laga nr. 31/1990, hafnað en í 27. gr. segir að sýslumaður skuli í upphafi lögbannsgerðar kynna gerðarþola eða málsvara hans kröfur gerðarbeiðanda og veita hinum leiðbeiningar. Í endurriti úr gerðabók sýslumanns er bókað að hann hafi reynt að fá aðila til að ná samkomulagi um frestun allra aðgerða er kynnu að valda aðilum spjöllum en á það hafi ekki verið fallist. Telur dómurinn að með því hafi sýslumaður uppfyllt skyldu sína skv. 27. gr. laganna. Þá segir einnig í 1. mgr. 27. gr. að komi ekki fram athugasemdir af hálfu gerðarþola, sem sýslumaður telur varða stöðvun á framgangi lögbannsgerðar, sbr. 3. mgr. 29. gr., skorar hann á gerðarþola að láta af þeirri athöfn sem lögbanns er krafist við. Óumdeilt er að stefndi NRS ehf. hugðist halda uppboð á fiskmarkaði og nota til þess tölvukerfi þann sama dag kl. 13:45, sem stefnandi taldi vera höfundarréttarvarin eign sín. Byrjaði sýslumaður gerðina á heimili stefnda NRS ehf. og stefnda E-kk-ef. Þar sem enginn fyrirfannst þar var gerðin flutt á skrifstofu sýslumanns.

Stefnandi byggði á því að hann hafi uppfyllt skilyrði 24. gr. laga nr. 31/1990. Í 1. mgr. ákvæðisins segir að lögbann megi leggja við byrjaðri eða yfirvofandi athöfn einstaklings eða fyrirsvarsmanns félags eða stofnunar, ef gerðarbeiðandi sannar eða gerir sennilegt að athöfnin brjóti eða muni brjóta gegn lögvörðum rétti hans, að gerðarþoli hafi þegar hafist handa um athöfnina eða muni gera það og að réttindi hans muni fara forgörðum eða verða fyrir teljandi spjöllum verði hann knúinn til að bíða dóms um þau. Eins og rakið er í málsatvikum er óumdeilt að uppboð átti að hefjast kl. 13:45 föstudaginn 22. október 2021. Telur dómurinn því að stefnandi hafi sýnt nægjanlega fram á eða gert sennilegt að athöfn gerðarþola myndi brjóta gegn réttindum stefnanda. Yfirvofandi athöfn stefnda byggðist á því að forrit sem nauðsynlegt var til að geta haldið uppboðið yrði notað. Telur dómurinn að stefnandi hafi sýnt nægjanlega fram á yfirvofandi brot gegn lögvörðum rétti stefnanda.

Er kröfum allra stefndu um sýknu af þeirri ástæðu að ekki hafi verið réttilega staðið að framkvæmd lögbannsgerðarinnar hafnað.

Þá kemur til skoðunar hvort stefnandi hafi sannað efnislegan rétt sinn en fyrir sýslumanni var nægjanlegt að gera sennilegt að hann ætti þau réttindi sem hann krafðist lögbanns við.

Með lögbannsbeiðninni lagði stefnandi fram 2.000.000 króna í tryggingu.

Í gögnum málsins liggur fyrir ítarleg matsgerð sem unnin var af Ó-kk-þgf S-kk-þgf K-kk-þgf hugbúnaðarverkfræðingi. Fékk hann aðgang að báðum kerfum aðila og gat sannreynt hvort um sama kerfi væri að ræða eða líkindi með þeim.

Samkvæmt 1. gr. höfundalaga nr. 73/1972 eru m. a. tölvuforrit háð höfundarrétti. Þá segir í 42. gr. b í sömu lögum að nú sé gerð tölvuforrita liður í ráðningarskilmálum og eignast þá atvinnurekandinn höfundarréttinn að forritinu nema áskilnaður sé gerður á annan veg.

Stefndi E-kk-nf starfaði hjá stefnanda frá árinu 2007 fram í febrúar 2021. Samkvæmt framburði hans fyrir dóminum vann hann sem forritari fyrir stefnanda og vann að gerð og hönnun uppboðskerfis sem stefnandi notar við uppboð á fiskmarkaði. Stefndi E-kk-nf starfaði hjá stefnanda frá árinu 2004 en hann sagði upp störfum þann 30. nóvember 2020. Var stefndi E-kk-nf starfandi framkvæmdastjóri stefnanda. Telur dómurinn sannað að undirbúningur og hönnun tölvuforrita sem stefndu stóðu að smíði á meðan þeir voru starfsmenn stefnanda sé höfundaréttarvarið.

Stefndu byggja á því að það forrit stefnda NRS sem lögbann var sett við sé byggt upp með mörgum tölvuforritum sem séu öllum aðgengileg á veraldarvefnum svo og byggt á kunnáttu stefnda E-kk-ef við gerð og hönnun tölvuforrita. Hafnar hann því alfarið að hafa nýtt sér forrit stefnanda við gerð og hönnun forrits fyrir stefnda NRS.

Í tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/24/EB frá 23. apríl 2009 segir m. a. að vernd sem veitt sé samkvæmt þessari tilskipun taki til tölvuforrits í hvers kyns framsetningu þess. Hugmyndir og grundvallarforsendur sem liggi að baki einstökum þáttum í forritinu, þar með talið þær sem skilfletir þess byggjast á, njóti ekki verndar sem hugverk samkvæmt tilskipuninni. Tölvuforrit sem sé frum hugverk höfundarins skuli njóta verndar. Þá segir að þegar starfsmaður fyrirtækis hefur hannað tölvuforrit í starfi sínu, eða samkvæmt fyrirmælum vinnuveitandans, hafi vinnuveitandinn einn og sér einkarétt til forritsins sem hannað var með þessu móti, nema samningur kveði á um annað.

Óumdeilt er að stefndi E-kk-nf vann við gerð og hönnun tölvuforrits til að annast uppboð á fiskmarkaði bæði fyrir stefnanda og stefnda NRS.

Eins og rakið er að framan kemur fram í matsgerðinni að mikil líkindi eru með tölvuforriti stefnanda og stefnda NRS. Þá kemur fram að líkindi með framenda og afturenda svokallaðrar „klukku“ séu 98% eins. Fram kom hjá matsmanninum fyrir dóminum að það sem ekki var eins hjá báðum forritum var heiti félaganna.

Stefndi E-kk-nf kvaðst fyrir dóminum hafa starfað sem kerfisstjóri hjá stefnanda frá 2007. Þegar stefnda E-kk-þgf hafi verið sagt upp í desember 2020 hafi stefndi ákveðið að hætta hjá stefnanda. Hann hafi, þegar hann hætti hjá stefnanda, byrjað að hanna nýtt tölvuforrit frá grunni. Stefndi lýsti því að í forritinu væri ákveðin klukka sem stýrði uppboðinu.

Stefndi kvaðst hafa unnið heima fyrir stefnanda í Covid og því hafi hann tekið daglega afrit af vinnslu dagsins. Backuppið hafi hætt að virka og hann því sett upp aðra tölvu heima hjá sér í samráði við meðstefnda E-kk-þf til að hafa örugga afritun af kerfinu. Þegar hann hafi hætt störfum hafi hann skilað tölvunum til stefnanda og eytt kóðanum. Við vinnslu fyrir stefnanda hafi stefndi notað kerfi fengin úr A- Fish kerfinu frá Aucxis. Fjöldinn allur af slíkum kerfum séu til í heiminum. Aucxis séu einna helst fyrir fiskmarkaði en einnig séu t. d. blómamarkaðir með slík kerfi. RSF kerfið sé byggt á Aucxis kerfinu. Árið 2012 hafi RSF keypt A- Fish kerfið af Aucxis og stefndi hafi síðan forritað heimasíðuna áfram. Árið 2019 hafi stefndi síða byrjað að endurgera A- Fish kerfið frá Aucxis. Með slíkum kerfum kvað stefndi verða viss líkindi. Stefndi kvaðst hafa forritað svokallaða „klukku“ á árunum 2016/2017 og klukkan hafi síðan verið seld Auxcis. NRS hafi síðan keypt klukkuna frá Aucxis til baka. Klukkan hafi svokallaðan framenda og bakenda. Enginn ágreiningur hafi verið um notkun klukkunnar. Framendinn sé glugginn og það sem neytandinn sjái á skjánum en bakendinn sé kerfið sem stýri vinnslunni og enginn sjái. Stefndi kvaðst ekki hafa notað bakenda klukkunnar og sé búinn að smíða nýjan bakenda. Aðspurður kvað stefndi bakenda klukkunnar frá Aucxis hafa verið í kerfi NRS þegar fyrsta uppboðið fór fram þann 22. október 2021. Stefndi hafi skrifað þann bakenda á sínum tíma. Stefndi staðfesti að kauptilboð sem Aucxis hafi gert stefnanda í desember 2009 sýni sömu uppbyggingu á kerfum stefnanda og stefnda NRS. Kvað stefndi að í uppboðskerfum væru margir gluggar eða kaflar. Uppboðskerfið þyrfti að vinna úr sem dæmi fjölda fiskikera, tilboðum, innborgunum og uppgjöri við kaupendur. Stefndi lýsti hluta klukkunnar, hvernig hún væri byggð upp en kóðinn væri allt annar í NRS- kerfinu en RSF- kerfinu. Lokaniðurstaðan væri sú sama. Aðspurður um líkindi á kerfunum kvaðst stefndi nýlega hafa verið búinn að hanna tölvukerfi fyrir stefnanda þegar hann fór að hanna nýtt kerfi fyrir NRS og hafi byggt á kunnáttu sinni og reynslu. Um væri að ræða lógík sem honum fyndist mjög gott að vinna með. Þá kvaðst hann hafa tamið sér ákveðnar venjur við að skrifa forrit.

Stefndi staðfesti aðspurður fyrir dóminum að hann hefði skrifað kerfi NRS frá grunni og kóðann. Hann kvaðst þekkja kerfin Oxis, A - Fish, sem væri sölukerfi, og Cosmos sem væri klukkukerfi. A - Fish sé svokallað gluggakerfi fyrir bæði NRS og RSF. Stefndi kvaðst hafa verið um átta mánuði að skrifa kerfi NRS og byrjað á því í mars en mundi það ekki nákvæmlega. Kvaðst hann hafa gert margt svipað við hönnun á kerfi NRS og RSF, bara eins og smiðir geri sömu hluti við smíðar. Stefndi kvað klukkukerfi Aucxis hafa verið skrifað upphaflega í gömlu kerfi. Þá hafi vantað vafraklukku og stefndi hafi farið utan til að þjálfa A-x-x í notkun klukkunnar. Lausnir sem klukkan vinni með komi bæði fram í framenda og bakenda klukkunnar.

Vitnið Ó-kk-nf S-kk-nf K-kk-nf, dómkvaddur matsmaður, kom fyrir dóminn og staðfesti matsgerð sína. Staðfesti vitnið að kerfi NRS beri með sér að vera afritun úr kerfi RSF. Vitnið staðfesti einnig að kerfi stefnda væri endurgerð úr kerfi stefnanda. Vitnið kvað framenda klukku vera þá hlið klukkunnar sem birtist á skjánum. Bakendi sé forrit sem sé sértilgert fyrir það verkefni sem eigi að vinna, það geti átt samskipti við gagnagrunn til að vista og eiga við gögn, tala við vefþjónustur og geri það í gegnum viðmótið sem búið sé til í framendanum. Framendinn geti boðið upp á að slá inn tölur eða gögn og bakendinn sjái svo um að gera það sem á að gera við upplýsingarnar. Framendi sé alltaf í öllum kerfum en munur sé á hvaða forrit bakendinn noti. Í báðum kerfum sem skoðuð voru sé samsvarandi bakendi. Í grunninn sé þetta sama kerfið. Vitnið kvaðst hafa fengið kerfi/gögn fyrir bakenda sem stefndu kváðust hafa keypt og það hafi verið sami bakendi og var í kerfi RSF. Aðspurt kvað vitnið í kafla 4.1.4.2.1, Midnight_run í matsgerðinni, að mjög líkar útfærslur væru í báðum forritum. Í kafla 4.1.7.1 í matsgerðinni kemur fram að virkni sé útbúin á framenda vafrans. Í báðum kerfum séu t. d. heitin „flod“ notuð en vitnið vissi ekki í hvaða tilgangi það væri gert. Í kafla 4.1.7.2.2 komi fram að ef fleiri reikningar en tíu eru sóttir komi villumelding. Sama aðferð sé notuð í báðum kerfum. Ekki sé óeðlilegt að nota sömu viðmið í báðum kerfum. Sum kerfi geta ráðið við miklu hærri tölur, en tíu sé þægileg tala. Vitnið kvað tímalengdina, sem stefndi E-kk-nf kvaðst hafa verið við að skrifa forritið, átta mánuði, vel geta staðist af þaulvönum manni. Aðspurt hvort eðlilegt sé að vandamál beggja kerfa séu leyst á svipaðan máta kvað vitnið það vera eðlilegt að því leyti ef sami maður skrifaði bæði kerfin í sama forritinu en væri það gert eftir minni með slík líkindi taldi vitnið það mjög ólíklegt.

Vitnið kvað útlit forrits vera líkt í mörgum kerfum en vinnslan að baki þess geti verið gerð á margan máta.

Kvað vitnið aðspurt að svonefnd „klukka“ væri 98% endurgerð af „klukku“ stefnanda. Klukkan sé kjarninn í forritinu og keyri útboðið.

Í gögnum málsins liggur fyrir kaupsamningur milli RSF og Aucxis frá 28. apríl 2008 þar sem Aucxis kaupir framenda vefklukkunnar. Er sérstaklega tekið fram að kóðar að baki bakenda klukkunnar verði notaðir til útskýringar. Hins vegar séu hugverkaréttindi að baki þeim kóðum ekki framseldir til Aucxis. Eftir þjálfunina verði heildar kóðarnir, þar með talið hugverkaréttindi og nauðsynleg skjöl, framseldir til Aucxis. Engin gögn hafa verið lögð fram um að A-x-x hafi framselt hugbúnaðarrétt sinn af afturenda „klukkunnar“ til stefnda NRS eins og stefndi E-kk-nf hefur haldið fram.

Að öllu þessu virtu telur dómurinn sannað að hugbúnaður stefnanda, sem stefndi E-kk-nf vann að hjá stefnanda, sé höfundarréttarvarin eign stefnanda sbr. 42. gr. b. laga nr. 73/1972.

Stefnandi byggir m. a. á því að þegar lögbannið var framkvæmt hafi stefndu, E-kk-nf og E-kk-nf, verið samningsbundnir stefnanda samkvæmt starfslokasamningum þeirra. Er ekki ágreiningur um þá samninga og gildi þeirra er ekki til úrlausnar í máli þessu. Hins vegar segir í starfslokasamningi E-kk-ef, sem er dagsettur 8. mars 2021, að ráðningarsamningur hans frá 30. nóvember 2020, sem ljúki 31. maí 2021, sé felldur úr gildi með samkomulagi beggja aðila. Engar kvaðir eru þar lagðar á stefnda E-kk-þf varðandi störf fyrir aðra aðila í starfslokasamningnum.

Stefnandi krefst þess að staðfest verði lögbann, sem sýslumaðurinn á Suðurnesjum lagði þann 22. október 2021 í máli nr. 3/2021, við því að stefndi E-kk-nf sinni störfum hjá stefnda NRS eða veiti honum þjónustu fram til 8. mars 2022. Eins og fram kemur að framan var ráðningarsamningi stefnda E-kk-ef hjá RSF ehf. sagt upp án allra kvaða þann 8. mars 2021 með starfslok 31. maí 2021. Féllu þar með úr gildi bæði réttindi og kvaðir er stefndi E-kk-nf hafði undirgengist með ráðningarsamningi þann 30. janúar 2014. Eftir þann tíma var stefnda E-kk-þgf heimilt að ráða sig til vinnu hjá öðrum atvinnurekendum án nokkurra kvaða.

Verður stefndi E-kk-nf því sýknaður af þessari kröfu stefnanda.

Í starfslokasamningi stefnda E-kk-ef voru kvaðir um að hann hefði ekki heimild til að sinna störfum hjá samkeppnisaðila eða veita þjónustu fram til 28. febrúar 2022, en stefndi NRS ehf. er sannanlega samkeppnisaðili stefnanda. Lögbannsbeiðni stefnanda kom fram hjá sýslumanni þann 22. október 2021. Voru þá í gildi þær kvaðir er komu fram um viðskipta- og starfshindranir stefnda E-kk-ef. Einnig var sá samningur enn í gildi þegar réttarstefna var gefin út þann 29. október 2021 og lögbannið tók til. Hafði stefnandi á þeim tíma lögvarða hagsmuni af því að fá lögbannið staðfest með dómi. Þær kvaðir sem stefndi E-kk-nf var samningsbundinn af á þeim tíma rann sitt skeið á enda þann 28. febrúar 2022 og eru því ekki lengur lögvarðir hagsmunir fyrir hendi hjá stefnanda að fá lögbannið staðfest vegna starfa hans eða þjónustu hjá stefnda NRS ehf.

Verður stefndi E-kk-nf því sýknaður af þessari kröfu stefnanda.

Af öllu framansögðu og með vísan til framburðar vitnisins Ó-kk-ef verður staðfest lögbann er sýslumaðurinn á Suðurnesjum lagði við notkun stefndu NRS ehf. og stefnda E-kk-ef í máli nr. 3/2021 þann 22. október 2021, við því að stefndu noti í starfi sínu, þjónustu eða starfsemi eða hagnýti sér með öðrum hætti sölukerfið Njörð, og viðskiptaleyndarmál sem felast í hugbúnaðinum og sölukerfi stefnanda og önnur viðskiptaleyndarmál stefnanda, þ. m. t. upplýsingar um kaupendur og seljendur, sem og upplýsingar um einstaka samninga og skilmála viðskiptamanna stefnanda við flutningsaðila.

Málskostnaður.

Staðfest hefur verið lögbann er stefnandi fór fram á gagnvart stefnda NRS ehf. og stefnda E-kk-þgf varðandi notkun á hugbúnaði og sölukerfinu Nirði. Í því kerfi felast viðskiptaleyndarmál í eigu stefnanda. Þegar lögbannsgerðin fór fram hafði stefnandi lögvarða hagsmuni af því að fá lögbannið staðfest varðandi stefnda NRS ehf. og stefnda E-kk-þf. Verða þeir insolidum dæmdir til að greiða stefnanda 3.500.000 krónur í málskostnað. Hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Stefndi E-kk-nf hefur verið sýknaður í máli þessu. Þykir rétt, í ljósi atvika málsins, að málskostnaður vegna þeirrar kröfu stefnanda og stefnda falli niður.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari, ásamt meðdómsmönnunum J-kk-þgf J-kk-þgf héraðsdómara og S-kk-þgf Þ-kk-þgf hugbúnaðarverkfræðingi, kveða upp dóm þennan.

Dómsorð :

Staðfest er lögbann er sýslumaðurinn á Suðurnesjum lagði við notkun NRSehf., í málinu nr. 3/2021 þann 22. október 2021, við því að stefndu noti í starfi sínu, þjónustu eða starfsemi eða hagnýti sér með öðrum hætti, sölukerfið Njörð, og viðskiptaleyndarmál sem felast í hugbúnaðinum og sölukerfi stefnanda og önnur viðskiptaleyndarmál stefnanda, RSF hf., þ. m. t. upplýsingar um kaupendur og seljendur, sem og upplýsingar um einstaka samninga og skilmála viðskiptamanna stefnanda við flutningsaðila.

Stefndu E-kk-nf G-kk-nf og E-kk-nf Þ-kk-nf eru sýkn af kröfu stefnanda, RSF hf., um að lögbann verði staðfest við því að þeir sinni störfum hjá eða veiti stefnda NRS ehf. þjónustu fram til 8. mars 2022 sem og að stefndi E-kk-nf sinni störfum hjá eða veiti stefnda NRS ehf. þjónustu fram til 28. febrúar 2022.

Stefndi NRS ehf. og stefndi E-kk-nf greiði stefnanda, Reiknistofu fiskmarkaða hf., 3.500.000 í málskostnað.

Málskostnaður milli stefnanda og stefnda E-kk-ef fellur niður.