E-1736/2012

I.

Mál þetta, sem dómtekið var mánudaginn 21. janúar 2012, er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Arion banka hf., Borgartúni 19, Reykjavík, á hendur G-kk-þgf Á-kk-þgf, Naustabryggju 36, Reykjavík.

Af hálfu stefnanda er þess krafist að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skuld að fjárhæð 2.350.936 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 7. mars 2012 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt málskostnaðarreikningi.

Af hálfu stefnda er þess krafist að „stefnandi standi við gjört samkomulag um framlengingu yfirdráttarláns nr. 0303-26-000938“. Stefndi, sem er ólöglærður, hefur sjálfur lagt fram greinargerð þar sem kröfur hans koma fram. Verður litið svo á að krafa stefnda lúti að sýknu af kröfum stefnanda að svo stöddu, eins og lögmaður hans hélt fram við flutning málsins fyrir dómi. Þá krefst stefndi í greinargerð sinni „ómaksþóknunar að mati réttarins“ og „greiðslu kostnaðar samkvæmt framlögðum reikningum“. Verður litið svo á að stefndi krefjist málskostnaðar, en krafa um málskostnað var höfð uppi við flutning málsins fyrir dómi.

II.

1. Málavextir og málsástæður stefnanda

Í stefnu er málsatvikum og málsástæðum lýst þannig að stefndi hafi hinn 8. nóvember 1991 stofnað veltureikning með heimild til yfirdráttar hjá Búnaðarbanka Íslands. Veltureikningurinn tilheyri nú útibúi stefnanda og beri númerið 303-26-938. Stefndi hafi fengið 1.500.000 króna yfirdráttarheimild á reikningnum, með gildistíma frá 16. október 2007 til 15. apríl 2008. Hann hafi nýtt sér heimildina og dregið á reikninginn. Yfirdráttarheimildin hafi verið framlengd reglulega, um einn til sex mánuði í senn, fram til apríl 2010. Þá hafi fjárhæð heimildarinnar ýmist verið hækkuð eða lækkuð á tímabilinu, allt samkvæmt beiðni stefnda hverju sinni. Stefndi hafi greitt reglulega inn á reikninginn fram til 6. apríl 2010, en eftir þann tíma hafi hann ekkert greitt. Skuld reikningsins hafi verið framseld stefnanda með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 21. október 2008.

Stefndi hafi ekki sinnt innheimtubréfum sem hann fékk send vegna málsins. Hafi stefnandi því höfðað mál á hendur honum, sem þingfest var við Héraðsdóm Reykjavíkur 10. febrúar 2011, til innheimtu yfirdráttarskuldar að fjárhæð 2.034.499 krónur ásamt dráttarvöxtum frá 18. október 2010. Stefndi hafi tekið til varna í málinu og borið því við að hann hefði í apríl 2010 gert samkomulag við stefnanda um frestun innheimtuaðgerða vegna skuldar á reikningnum. Hafi stefnandi lagt fram yfirlýsingu, dagsetta 5. júlí 2011, undirritaða af F-kk-þgf S-kk-þgf, fyrrverandi bankastjóra stefnanda, þar sem fram kemur að í samkomulaginu hafi falist „að [stefnandi] myndi ekki aðhafast, né gera ráðstafanir, varðandi innheimtu höfuðstólsfjárhæðar vegna yfirdráttar á bankareikningi 0303-26-000938 í eigu [stefnda], heldur yrði greiðanda boðin framlenging“. Í kjölfarið hafi stefnandi fellt málið niður, bakfært áfallna dráttarvexti og framlengt yfirdráttarheimild stefnda í samræmi við samkomulag aðila.

Hinn 29. september 2011 hafi stefnandi sent stefnda bréf, þar sem hafi komið fram að í fyrrgreindu samkomulagi hafi falist að stefnda yrði veitt tímabundin framlenging á yfirdrættinum, en ekki loforð um að skuld stefnda við stefnanda yrði ekki innheimt. Stefnda hafi verið tilkynnt að samkomulagi hans við stefnanda væri sagt upp frá og með 1. desember 2011. Honum hafi jafnframt verið tilkynnt að yfirdráttarheimild á veltureikningi nr. 303-26-938 yrði ekki framlengd og að hún myndi falla niður 1. desember 2011. Hafi verið skorað á stefnda að greiða skuld sína við stefnanda eða semja um greiðslu hennar hið fyrsta. Stefnanda hafi borist bréf stefnda, dagsett 30. janúar 2012, þar sem andmælt hafi verið uppsögn samkomulagsins. Hafi þess jafnframt verið krafist að með yfirdráttarskuldina yrði farið samkvæmt samkomulaginu, þannig að „vaxtaútreikningur verði leiðréttur afturvirkt til upphafsdags samkomulags og að allur vanskila- og innheimtukostnaður, hverju nafni sem nefnist, verði bakfærður og fellur (sic) niður“. Í bréfi stefnanda til stefnda, dagsettu 13. febrúar 2012, hafi fyrri sjónarmið verið áréttuð. Jafnframt hafi verið bent á að vaxtaútreikningur hefði þegar verið leiðréttur afturvirkt og við það tekið mið af yfirdráttarvöxtum stefnanda, auk þess sem allur vanskila- og innheimtukostnaður hefði verið felldur niður eins og stefndi hefði farið fram á í bréfi sínu dagsettu 30. janúar 2012. Hafi stefnda verið veittur greiðslufrestur til 28. febrúar 2012. Stefndi hafi ekki orðið við áskorunum stefnanda um greiðslu skuldarinnar og hafi reikningi nr. 303-26-938 því verið lokað 7. mars 2012. Uppsöfnuð skuld á reikningnum hafi þá numið 2.350.936 krónum, sem sé stefnufjárhæð málsins. Þá hafi stefndi reglulega fengið send stöðluð innheimtubréf vegna skuldarinnar og yfirlit um stöðu reikningsins.

Af hálfu stefnanda er á því byggt að stefndi hafi fengið lánaða fjármuni frá stefnanda með tímabundinni yfirdráttarheimild á veltureikningi stefnda nr. 303-26-938, sem tilheyri útibúi stefnanda. Er síðasta yfirdráttarheimild rann út hafi stefndi átt að greiða stefnanda eftirstöðvar skuldar á reikningnum. Það hafi hann ekki gert og sé því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu skuldarinnar.

Stefnandi telur að hann hafi efnt samkomulag það sem gert hafi verið við stefnda í apríl 2010 um tímabundna frestun innheimtuaðgerða og tímabundna framlengingu yfirdráttarheimildar á reikningnum. Hann hafi verið í fullum rétti til að segja upp samkomulaginu. Stefnandi bendir á að stefnda hafi frá 16. október 2007 til 6. apríl 2010 verið veitt yfirdráttarheimild á reikningnum í einn til sex mánuði í senn, gegn því að hann greiddi reglulega inn á reikninginn. Yfirdráttarheimild sem stefnda hafi verið veitt í apríl 2010 hafi hins vegar gilt mun lengur, eða til 1. desember 2011. Þá hafi stefndi ekki greitt af skuldinni frá 6. apríl 2010.

Stefnandi telur að í samkomulaginu hafi ekki falist loforð um að yfirdráttarskuld á veltureikningi stefnda yrði aldrei innheimt. Niðurfelling fyrrgreinds héraðsdómsmáls hafi ekki verið til marks um samþykki stefnanda fyrir veitingu varanlegrar yfirdráttarheimildar á reikningi stefnda eða loforð um að skuld á reikningnum yrði ekki innheimt. Með niðurfellingu málsins hafi stefnandi verið að efna sinn hluta samkomulags aðila frá í apríl 2010 og hafi stefnda jafnframt verið gefinn kostur á að endurgreiða skuld sína við stefnanda án innheimtukostnaðar og vanskilavaxta. Sé það mat stefnanda að stefnda hafi verið veittur ríflegur frestur til endurgreiðslu skuldarinnar. Stefndi hafi hins vegar ekki aðhafst um endurgreiðslu skuldarinnar.

Stefnandi kveðst byggja málsókn sína á almennum reglum kröfuréttar og meginreglum samningaréttar um skuldbindingargildi loforða og skyldu til að efna samninga, sem m.a. fái stoð í lögum um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936. Kröfur um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við ákvæði laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Um varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga um meðferð einkamála.

2. Málsástæður og lagarök stefnda

Af hálfu stefnda er á því byggt að í aprílmánuði 2010 hafi hann handsalað samkomulag við þáverandi bankastjóra stefnanda, F-kk-þf S-kk-þf, um að stefnandi „myndi ekki aðhafast, né gera ráðstafanir, varðandi innheimtu höfuðstólsfjárhæðar vegna yfirdráttar á bankareikningi nr. 0303-26-000938, heldur yrði greiðanda boðin framlenging“. Er því haldið fram af hálfu stefnda að túlka skuli samkomulag hans við stefnanda svo að sá tími sé ekki kominn að stefnandi geti krafið hann um greiðslu skuldarinnar. Því beri að sýkna stefnda að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Þá vísar stefndi til þess að af sömu ástæðu geti dómari vísað málinu frá án kröfu, sbr. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi byggir jafnframt á því að greiðslustöðvun Kaupþings banka hf. falli ekki undir greiðslustöðvunarákvæði gjaldþrotalaga nr. 21/1991, þar sem skilyrðum laganna um greiðslustöðvun hafi ekki verið fullnægt. Af því leiði að framsal krafna frá Kaupþingi banka hf. til stefnanda hafi ekki öðlast gildi gagnvart stefnda. Stefnandi eigi því ekki kröfu á stefnda. Vísar stefndi í því sambandi til 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936.

Um lagarök vísar stefndi, auk þess sem að framan greinir, til laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002 og innheimtulaga nr. 95/2008. Um kröfu um málskostnað er vísað til XXI. kafla laga nr. 91/1991, einkum 129. gr. og 130. gr.

III.

Forsendur og niðurstaða

Í málinu krefur stefnandi stefnda um greiðslu skuldar vegna yfirdráttar á veltureikningi stefnda hjá stefnanda. Stefndi hefur í greinargerð borið því við að stefnandi geti ekki krafið hann um greiðslu skuldarinnar þar sem hann eigi ekki aðild að málinu. Verður greinargerð stefnda skilin svo að krafist sé sýknu af þeim sökum. Samkvæmt gögnum málsins stofnaði stefndi umræddan veltureikning hjá Búnaðarbanka Íslands, sem síðar sameinaðist Kaupþingi banka hf. Með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 21. október 2008 var eignum og skuldum Kaupþings banka hf. ráðstafað til stefnda, sem þá hét Nýi Kaupþing banki hf. Samkvæmt framansögðu er hafnað sýknukröfu stefnda á grundvelli aðildarskorts. Þá verður ekki séð að atvik séu með þeim hætti að 36. gr. laga nr. 7/1936 eigi við í málinu.

Í málinu liggur fyrir afrit yfirlýsingar, dagsettrar 5. júlí 2011, undirritaðrar af fyrrverandi bankastjóra stefnanda, þar sem kemur fram að þeir stefndi hafi „handsalað“ samkomulag í aprílmánuði 2010 um að stefnandi „myndi ekki aðhafast, né gera ráðstafanir, varðandi innheimtu höfuðstólsfjárhæðar vegna yfirdráttar á bankareikningi [stefnda], heldur yrði greiðanda boðin framlenging“. Stefndi gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og kvað hann hafa falist í samkomulaginu að hann myndi greiða vexti af yfirdráttarláninu, samkvæmt vaxtatöflu stefnanda, mánaðarlega um þriggja til fimm ára skeið, en hefja síðan endurgreiðslu höfuðstóls lánsins. Fyrir liggur að stefndi hefur ekki greitt af láninu frá 6. apríl 2010, eða um það leyti sem samkomulagið var gert. Þá er framburður stefnda um gildistíma samkomulagsins óljós að mati dómsins. Af framangreindri yfirlýsingu verður ekki annað ráðið en að um ótímabundinn samning hafi verið að ræða milli aðila, sem stefnanda var rétt að segja upp með hæfilegum fyrirvara. Þá liggur fyrir að eftir að yfirlýsingin var lögð fram í júlímánuði 2011, féll stefnandi frá málshöfðun til innheimtu skuldar stefnda, felldi niður dráttarvexti og kostnað og framlengdi yfirdráttarheimildina. Með því þykir stefnandi hafa efnt samkomulag sitt við stefnda. Samkvæmt framansögðu er hafnað kröfu stefnda um sýknu að svo stöddu og eru ekki efni til að vísa málinu frá dómi án kröfu. Er fallist á að stefnda beri að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 2.350.936 krónur, sem nemur yfirdrætti á veltureikningi stefnda nr. 303-26-938, er reikningnum var lokað 7. mars 2012, auk dráttarvaxta sem í dómsorði greinir. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað, sem samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi nemur 170.050 krónum.

R-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D ó m s o r ð :

Stefndi, G-kk-nf Á-kk-nf, greiði stefnanda, Arion banka hf., 2.350.936 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 7. mars 2012 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 170.050 krónur í málskostnað.

R-kvk-nf H-kvk-nf