E-2616/2016

Mál þetta sem var höfðað 16. ágúst 2016 var dómtekið eftir aðalmeðferð þess 8. febrúar 2017.

Stefnandi er S-kk-nf S. L-kk-nf, [...]. Stefndu eru Síldarvinnslan hf., [...] og Tryggingamiðstöðin ehf., [...]

Aðalkrafa stefnanda er að stefndu verði óskipt dæmdir til að greiða honum 9.445.973 krónur, ásamt 4,5% ársvöxtum frá 20. febrúar 2012 til 26. október 2012, og með dráttarvöxtum skv. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Varakrafa stefnanda er að stefndu verði óskipt dæmdir til að greiða honum 2.669.583 krónur, ásamt 4,5% ársvöxtum frá 20. febrúar 2012 til 26. október 2012, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefndu skv. málskostnaðarreikningi. Málskostnaðar er krafist eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi hans.

I.

Mál þetta snýst um hvort við uppgjör á bótum vegna vinnuslyss eigi að beita undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og er því rétt að rekja atvinnuferil stefnanda. Ekki er sjáanlegur ágreiningur um þann feril. Stefnandi sem fæddur er 10. október 1981 í Neskaupstað hefur búið þar að mestu síðan. Hann kveðst hafa farið einn túr til sjós 19 ára gamall en ekki hefur fundist lögskráning um túrinn. Hann stundaði nám í bifvélavirkjun um skeið en átti um eitt og hálft ár eftir af náminu þegar hann ákvað að taka sér hlé. Stefnandi fór hins vegar ekki í námið aftur heldur var á vinnumarkaði fram að því slysi sem er upphaf þessa máls. Hann tók meirapróf og svo vinnuvélapróf árið 2001. Hann starfaði við fiskvinnslu eitt sumar, síðan á sprautuverkstæði í um eitt og hálft ár, þá á vinnuvélum hjá Arnarfelli í um það bil eitt ár, og hjá fyrirtækinu Gröfur í um það bil ár. Hann vann svo við pípulagnir hjá fyrirtækinu Fjarðarlagnir í 5-6 ár. Eitt ár vann hann á vinnuvélum hjá Síló í Reykjavík. Síðan eitt ár við smíðar og á vinnuvélum í Neskaupsstað.

Þann 3. febrúar 2010 byrjaði stefnandi að vinna sem sjómaður á skipinu Bjarti NK-121 hjá stefnda, Síldarvinnslunni hf. Hann var fyrst afleysingamaður en fór síðan reglulega tvo til þrjá túra í mánuði, sbr. lögskráningu. Þá var hann orðinn 1. eða 2. afleysingamaður sem þýðir að sögn að hann var orðinn fastráðinn. Stefnandi hafði því fengið fasta vinnu sem háseti hjá stefnda Síldarvinnslunni og bauðst honum starfið til framtíðar, sbr. tölvuskeyti frá H-kk-þgf V-kk-þgf, starfsmannastjóra Síldarvinnslunnar hf., sem lagt er fram í málinu. Stefnandi gekk í Slysavarnaskóla sjómanna og útskrifaðist þaðan 7. maí 2010. Stefndi Síldarvinnslan greiddi fyrir námið sem stefnandi telur sýna að stefndi hafi gert ráð fyrir að hafa stefnanda til frambúðar í sinni þjónustu. Tekjur stefnanda breyttust mjög til batnaðar við að komast í nýja starfið og hann ákvað að kaupa einbýlishús og gera það upp.

Þann 28. febrúar 2011 var verið að hífa grandara. Hann festist í togvír sem hífðist við það upp. Þegar hann losnaði og skall niður vildi svo illa til að hann lenti á höfði stefnanda sem kom í sömu mund út úr skorsteinshúsi. Stefnandi var á 30 ári þegar slysið varð. Stefnandi varð óvinnufær og hefur verið óvinnufær til sjómennsku síðan. Á þessum tíma var kona stefnanda ólétt að öðru barni þeirra, sem hún fæddi í júlí 2011.

Niðurstaða örorkumats frá 6. júlí 2012 var sú að tímabundið atvinnutjón skv. 2. gr. laga nr. 50/1993 var metið 100% frá 1. mars 2011 til 20. febrúar 2012. Þjáningabótatímabil skv. 3. gr. var metið frá 1. mars 2011 til 20. febrúar 2012 þar af með rúmlegu frá 22. ágúst til 15. september 2011, frá 21. nóvember til 16. desember 2011 og frá 6. febrúar til 20. febrúar 2012. Varanlegur miski skv. 4. gr. laga nr. 50/1993, var metinn 30 stig og varanleg örorka skv. 5. gr., var metin 50%. Stöðugleikapunktur var álitinn vera 20. febrúar 2012.

Í bótakröfu sem stefnandi gerði vegna slyssins hélt hann því fram að vegna óvenjulegra aðstæðna, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, ætti ekki að miða við laun áranna fyrir slysið heldur við þau laun sem stefnandi hafði haft undanfarið í þeirri vinnu sem hann var kominn í á slysdegi eða meðaltekjur sjómanna. Stefndi Tryggingamiðstöðin hf., taldi ekki forsendur fyrir því að fallast á þessi launaviðmið og vildi miða við tekjur síðustu ára sbr. meginreglu 1. mgr. 7. gr. Þann 1. mars 2013 tók stefnandi við bótum frá stefnda TM hf. með fyrirvara, m.a. um viðmiðunarlaun.

II.

Ekki er ágreiningur um að stefnandi á rétt á fullum bótum skv. skaðabótalögum nr. 50/1993. Deilt er um það eitt hver skuli vera árslaun til ákvörðunar bóta fyrir varanlega örorku, sbr. 6. og 7. gr. skbl.

Stefnandi byggir á því að aðstæður hans séu óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. laganna vegna þess að 2. febrúar 2010, eða 13 mánuðum fyrir slysið, hafi laun hans breyst verulega þegar hann skipti um starfsvettvang og var ráðinn skipverji á Bjart NK-121. Af þessum sökum séu laun áranna 2008 og 2009 ekki góður mælikvarði á framtíðartekjur hans. Stefnandi telur að réttur mælikvarði á framtíðartekjur hans séu þau laun sem hann fékk í nýja starfinu hjá stefnda Síldarvinnslunni, sbr. aðalkröfur, eða til vara meðaltekjur sjómanna. Seinni mælikvarðinn sé byggður á mjög gömlum gögnum og sé því síðri.

Stefnandi fellst á að ekki beri að miða við laun í nýju starfi nema nokkuð ljóst sé að viðkomandi hafi átt kost á starfinu til framtíðar og ætlað sér að sinna því til frambúðar. Hafa verði í huga að ekki sé hægt að sanna með óyggjandi hætti hvað hver maður hefði gert það sem eftir er ævinnar. Skaðabótalögin geri þó ráð fyrir að slík sönnunarfærsla fari fram. Ekki megi gera það strangar kröfur í þessum efnum að sönnun sé ómöguleg fyrir stefnanda. Sönnunarkröfum verði því að setja raunhæf og sanngjörn mörk, skoða heildarmyndina og atvik öll. Ekkert bendi til þess að stefnandi hefði hætt hjá Síldarvinnslunni ef hann hefði ekki lent í slysinu. Stefnandi telur mörg rök og staðreyndir hníga í þá átt að sjómannsstarfið hefði orðið framtíðarstarf hans. Sjómannsstarfið sé eftirsótt, umsetið og vel launað. Sjá megi af skattaupplýsingum að laun stefnanda hækkuðu verulega eftir að hann hóf störf til sjós og fram að slysi. Stefnandi nefnir sem dæmi að skv. staðgreiðsluskrá fyrir 2009, hafi mánaðartekjur hans verið um 66.000 til 330.000 krónur en mánaðarlaun eftir að hann hóf vinnu hjá stefnda Síldarvinnslunni hafi verið allt upp í 1,1 milljón, sbr. staðgreiðsluskrá ársins 2010. Ekki sé líklegt að stefnandi hefði farið að segja sig frá slíkum happafeng, sérlega í ljósi aðstæðna hans, sbr. síðar. Á árinu 2010 hafi stefnandi og fjölskylda hans keypt einbýlishús að Egilsbraut 9, Neskaupsstað, sem þurfti að borga af og laga. Þegar slysið varð var kona stefnanda ólétt að öðru barni þeirra og þörf var á fjárhagslegu öryggi og góðum tekjum. Stefnandi hafði lokið öryggisskóla sjómanna á kostnað stefnda Síldarvinnslunnar sem sýni að litið var á stefnanda sem framtíðarstarfsmann. Stefnandi hafi verið kominn á þann aldur að hann hafi þurft að festa sig í sessi hvað snerti atvinnu. Á þessum aldri þurfi menn að sjá fyrir fjölskyldu og halda sig því í góðu starfi. Atvinnurekandinn hafi búist við honum í framtíðarstarf, sbr. framlögð gögn og stefnanda hafi staðið starfið til boða til framtíðar. Stefnandi hafði verið í skipsplássinu í 13 mánuði þegar slysið varð og ekkert fararsnið hafi verið á honum. Þá sáu samstarfsmenn hans ekkert sem benti til þess að hann myndi hætta í starfinu, heldur þvert á móti.

Af framangreindu megi sjá að langlíklegast sé að stefnandi hefði ekki tekið upp á því að skipta um starf á næstunni heldur verið í þessu starfi til framtíðar. Stefnandi telur því að svona sterk rök færi sönnunarbyrðina yfir á stefndu um að líklegra hefði verið að stefnandi hætti í starfinu.

Stefnandi telur að dómafordæmi Hæstaréttar styrki málsástæður hans og tiltekur fjölda dóma í stefnu málsins og reifar suma. Ekki er ástæða til að taka þá upp í dómsniðurstöðu heldur er tekið tillit til dómanna við úrlausn málsins.

Stefnandi vekur athygli á þeim sérstöku aðstæðum sem leitt hafa til þess að bætur úr slysatryggingu sjómanna eru skaðabætur. Sjómannsstarfið sé sérstakt m.a. vegna þess hve hættulegt það sé og m.a. af þeim sökum sé það vel launað. Til að bregðast við slysahættu hafi því verið ákveðið að tryggja sjómönnum fullar bætur ef þeir lentu í slysum. Forsenda fyrir slíku sé sú að sjómenn fái bætur miðað við þau laun sem þeir fá greidd sem sjómenn en ekki fyrir önnur hættuminni störf. Stefnandi telur að þetta sé enn eitt atriði sem bendi til að rétt sé að viðmiðunarlaun séu reiknuð eins og hann hefur farið fram á. Orð greinargerðar með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 37/1999 um breyting á 7. gr. skaðabótalaga um þetta séu víðtæk þ.e. ef viðmiðið „þykir af einhverjum ástæðum ekki réttmæt[t]“.

Ef aðstæður eru óvenjulegar vegna þess að tjónþoli sé kominn í nýtt starf segi lögin að ákveða eigi „… viðmiðunarlaunin miðað við nýjar aðstæður“. Það sé þá annaðhvort að miða við laun í viðkomandi starfi eða meðaltekjur í starfsgreininni.

Samkvæmt þessu ætti í máli stefnanda að miða við meðaltekjur sjómanna á því ári sem slysið varð þ.e. 2011. Því verði hins vegar ekki við komið í málinu þar sem upplýsingar um meðaltekjur sjómanna liggi ekki fyrir. Hagstofan hafi ekki safnað þeim í töluvert langan tíma eða a.m.k. ekki birt upplýsingarnar síðan árið 2005. Aðalkrafa stefnanda sé því sú að miðað sé við launin í því starfi sem stefnandi gegndi þegar slysið varð en til vara að miðað sé við uppreiknuð laun sjómanna eins og þau voru árið 2005 skv. tölum Hagstofunnar.

Stefnandi sundurliðar ítarlega í málinu stefnukröfur. Dómurinn telur ekki þörf á að taka þá sundurliðun upp í dóminn þar sem ekki verður séð að ágreiningur sé uppi um þær forsendur sem stefnandi gefur sér. Stefnukröfur byggjast á framangreindum forsendum, mati á varanlegum áhrifum slyssins á heilsu og hag stefnanda og ákvæði skaðabótalaga. Niðurstaða viðmiðunarlauna í aðalkröfu er 9.293.583 krónur.

Hið sama gildir um varakröfu. Í varakröfu er miðað við meðaltekjur sjómanna á því ári sem Hagstofan reiknaði þau síðast sem er fyrir árið 2005. Meðaltekjur sjómanna á því ári voru 4.767.000 krónur. Að viðbættu 8% lífeyrissjóðstillagi 381.360 krónum og uppfærslu miðað við vísitölu stöðugleikadags og vísitölu ársins 2005 séu viðmiðunarlaunin 8.229.284 krónur. Útreikningur bóta fyrir varanlega örorku er því 12,734 x 8.229.284 x 50% = 52.395.848 krónur. Allt að frádregnum greiðslum frá Sjúkratryggingum Íslands 2.422.870 krónum, eingreiðsluverðmæti lífeyrissréttinda 10.941.000 krónum og innborgun Tryggingamiðstöðvarinnar 36.362.395 krónum. Höfuðstóll stefnufjárhæðar í varakröfu sé því kr. 2.669.583 krónur.

Í báðum tilfellum sé krafist 4,5% vaxta skv. 16. gr. skaðabótalaga frá varanleika, þ.e. 20. febrúar 2012 til 26. október 2012. Þá hafi mánuður verið liðinn frá því að kröfugerð var lögð fram og sé því þess krafist að frá þeim degi leggist dráttarvextir á stefnufjárhæðina og allt til greiðsludags.

Kröfur um bætur styður stefnandi við skaðabótalög nr. 50/1993 með síðari breytingum. Kröfur um skaðabótaskyldu stefndu styður stefnandi við óskráðar reglur skaðabótaréttar, sakarregluna ásamt reglum um vinnuveitandaábyrgð. Um varnarþing vísist til 33. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og um fyrirsvar til 17. gr. sömu laga. Kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. sömu laga. Um aðild er m.a. vísað til 4. mgr. 44. gr. vátryggingasamningalaga nr. 30/2004.

III.

Stefndu benda líkt og stefnandi á að sambærileg álitaefni þ.e. um hvað teljist óvenjulegar aðstæður í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga hafi komið til kasta Hæstaréttar Íslands og verði að horfa til þeirra fordæma, þegar matskennd skilyrði 2. mgr. 7. gr. koma til skoðunar.

Af dómaframkvæmd verði ráðið að aðstæður teljist ekki óvenjulegar við það að tjónþoli sem sé á þrítugsaldri og stundað hefur ófaglærð störf í landi, fari til starfa á sjó sem fastráðinn skipverji í og yfir ár.

Stefndu mótmæla þeim sjónarmiðum sem talin eru upp í níu atriðum í stefnu kröfu stefnanda til stuðnings og telja þau ýmist ekki hafa þýðingu eða að með þeim teljist skilyrðum undantekningarreglu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga fullnægt. Þannig vísi stefnandi til þess að sjómannsstarfið sé eftirsótt og vel launað. Þetta megi m.a. sjá af samanburði á tekjum hans í landi og á sjó. Stefndu telja að samkvæmt dómafordæmum hafi slíkur samanburður ekki áhrif.

Kaup á fasteign og barneignir geti á engan hátt talist óvenjulegar. Þá sé heldur ekki óvenjulegt eða hafi þýðingu að stefnandi hafi lokið öryggisskóla sjómanna enda verði að telja útgerð bæði rétt og að auki skylt að lögum að lögskráður sjómaður hafi hlotið öryggisfræðslu í Slysavarnarskóla sjómanna sbr. lög um lögskráningu sjómanna nr. 35/2010. Sjónarmið um fastráðningu, sjómennsku í um og yfir ár og að um framtíðarstarf hafi verið að ræða hafi ekki leitt til þess að fallist er á að skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga teldist vera til staðar. Því sé og hafnað að sönnunarbyrði um skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga verði snúið við en hún hvíli á þeim sem á henni byggi.

Fyrir liggi að slys stefnanda er bótaskylt úr slysatryggingu sjómanna hjá stefnda Tryggingamiðstöðinni enda hafi bætur verið greiddar úr þeirri vátryggingu og ákvarðast þær eftir reglum skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum. Stefnandi byggi á að þar sem skaðabótalög séu grundvöllur útreiknings bóta úr slysatryggingu þá verði að miða við launatekjur á sjó en ekki önnur hættuminni störf. Stefndu mótmæli þessum skilningi.

Sjómenn, ólíkt öðrum starfstéttum, njóti slysatryggingar þar sem bætur séu ákvarðaðar í samræmi við ákvæði skaðabótalaga nr. 50/1993. Þessa tilhögun megi upphaflega rekja til gerðardóms, sem komið var á með lögum nr. 34/2001, sem úrskurðaði í vinnudeilu Sjómannasambands Íslands o.fl. og aðildarfélaga Landssambands íslenskra útvegsmanna.

Sambærilegt ákvæði (1.23) sé að finna í kjarasamningi Sjómannasambandsins og LÍÚ sem gilti frá 1. janúar 2009. Eins og ráðið verði af úrskurðinum og síðar kjarasamningsákvæðum eigi bótaskylt slys úr slysatryggingu að bætast þannig að bætur ákvarðast á grundvelli reglna skaðabótalaga. Uppgjör fari þá fram á grundvelli reglna skaðabótalaga án undanbragða, en ekki þannig að miða eigi við það að t.d. 7. gr. laganna gildi almennt ekki eða eigi að gilda með sérstökum hætti. Tilgangur vátryggingarinnar sé því ekki að tryggja öllum er slasast um borð fullar bætur miðað við sjómannslaun eins og stefnandi heldur fram, heldur ljóslega að tryggja sjómönnum þann sannanlega ríka rétt að fá bætur úr slysatryggingu á grundvelli skaðabótalaga en ekki summutryggingaruppgjör hefðbundinna slysatrygginga.

Því sé ekki hægt að fallast á að aðstæður stefnanda teljist óvenjulegar í þeim skilningi sem lagður hefur verið í þetta skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga í réttarframkvæmd eða að annar mælikvarði sé réttari en sá sem leiðir af 1. mgr. 7. gr. laganna. Þetta sé því sama niðurstaða og kemur fram í niðurstöðu örorkumatsgerð um varanlega örorku, þar sem segir að afleiðingar slyssins komi til með að há stefnanda við störf í framtíðinni, en hann hafi lengst starfað á vinnuvélum. Sé og sérstaklega litið til þeirra starfa í rökstuðningi fyrir 50% metinni örorku.

Stefndu telja alla vexti sem eru eldri en frá 18. ágúst 2012 fyrnda sbr. 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007 en stefna máls hafi verið árituð um birtingu þann 18. ágúst 2016. Stefndu mótmæla upphafstíma dráttarvaxtakröfu og telja að hana eigi að miða við síðara tímamark eða þegar mál var höfðað sbr. 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, enda hafi liðið meira en þrjú ár frá því ágreiningur var ljós og bótauppgjör fór fram þar til stefnandi höfðaði mál þetta.

Málskostnaðarkrafa stefndu styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einkum 1. mgr. 130. gr. þeirra.

IV.

Í málinu ber stefnandi því við að meðalatvinnutekjur hans þrjú síðustu almanaksárin fyrir slysdag, ákveðnar eftir reglum 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, gefi ekki rétta mynd af þeim tekjum, sem hann hefði haft í framtíðinni ef slysið hefði ekki borið að höndum. Ástæðan sé sú að hann hafi í byrjun febrúar 2010 byrjað í afleysingum á Bjarti NK-121 og farið fljótlega í tvo til þrjá túra á mánuði. Hafi hann þá verið orðinn 1. eða 2. afleysingarmaður og þar með fastráðinn. Þetta staðfestir H-kk-nf V-kk-nf, starfsmannastjóri Síldarvinnslunnar hf., og hefur stefndi ekki vefengt þessa stöðu stefnanda. Tekjur stefnanda jukust stórlega á þessum tíma frá því sem hann hafði að jafnaði haft.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga gildir sú meginregla við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku að lagðar verði til grundvallar meðalatvinnutekjur tjónþola að meðtöldu framlagi vinnuveitanda til lífeyrissjóðs þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag, sem tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við. Með þessum mælikvarða er í senn tekið tillit til þess hvernig tjónþoli hefur í reynd nýtt getu sína til að sinna launuðum störfum um tiltekinn tíma fyrir tjónsatburð og hverra tekna hann hefur aflað á þann hátt. Til þess að vikið verði frá þessu með heimild í 2. mgr. 7. gr. laganna verður tjónþoli að sýna fram á að fyrir hendi séu óvenjulegar aðstæður og að annar mælikvarði sé réttari til að meta hverjar framtíðartekjur hans hefðu orðið.

Í 2. mgr. 7. gr. er gert ráð fyrir að dómstólar meti hvenær atvik eru með þeim hætti að ákvæðinu verði beitt. Við það mat verður litið til athugasemda við 6. gr. frumvarps þess er varð að lögum nr. 37/1999, sem breyttu 7. gr. laga nr. 50/1993. Þar er tekið fram að launatekjur liðinna ára séu ekki góður mælikvarði ef breytingar hafa orðið á högum tjónþola skömmu áður en slys varð eða þegar fullyrða má að slíkar breytingar standi fyrir dyrum. Sem dæmi er nefnt að tjónþoli hafi skipt um starf þannig að breyting hafi orðið á tekjum. Í slíku tilviki sé eðlilegra að ákveða viðmiðunarlaunin miðað við nýjar aðstæður.

Í stefnu eru færð margvísleg rök fyrir því hvers vegna líklegt megi telja að stefnandi hefði haldið áfram til sjós. Þau eru studd gögnum málsins. Fyrir liggur og er ómótmælt af stefnda að stefnandi hafði verið starfsmaður Síldarvinnslunnar hf. í um þrettán mánuði, hann hafði fengið fastráðningu á skipið, laun hans höfðu hækkað til muna og félagslegar aðstæður hans höfðu breyst þannig að líkur stóðu til þess að hann hefði ekki látið frá sér plássið. Jafnframt er sjálfsagt að horfa til þess að þótt stefnandi hafi átt að baki nokkuð fjölbreyttan starfsferil áður en hann fór til sjós, þá var hann nálægt þrítugu þegar slysið varð og fjölskylduhagir þannig að hann átti eins árs gamla stúlku og von á öðru barni. Þótt til að mynda sú staðreynd að stefnandi hafi fest kaup á einbýlishúsi og átti von á barni geti ekki talist „óvenjulegar aðstæður“ í skilningi 2. mgr. 7. gr., eins og stefndi heldur fram, þá eru þetta atriði sem að mati dómsins ásamt öðrum sem tíunduð eru í stefnu, koma til skoðunar þegar metnar eru líkur á því að tjónþoli muni halda áfram þeim störfum sem hann hefur ráðið sig til og gera það þá líklegt að annar mælikvarði sé réttari við mat á framtíðartekjum tjónþola en samkvæmt meginreglu 1. mgr. 7. gr.

Það liggur í hlutarins eðli að útilokað er að sanna það með óyggjandi hætti hvort skilyrðum 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sé fullnægt. Hins vegar verður sú krafa gerð að það sé gert líklegt.

Dómurinn telur að með því að stefnandi hafði ráðið sig í skipsrúm í fyrsta skipti á sinni starfsævi um þrettán mánuðum fyrir slysið og fengið fastráðningu, sé uppfyllt skilyrði 2. mgr. 7. gr. um að uppi hafi verið óvenjulegar aðstæður, sbr. athugasemdir með ákvæðinu þegar því var breytt með 6. gr. laga nr. 37/1999. Framangreind atriði um stöðu stefnanda almennt og um borð leiða síðan til þess að telja verður að síðara skilyrði ákvæðisins um að líklegt sé að annar mælikvarði sé réttari við mat á framtíðartekjum tjónþola sé einnig fullnægt. Því verði árslaun stefnanda metin sérstaklega.

-------

Þær ályktanir hafa verið dregnar af dómafordæmum Hæstaréttar að þar sem því verði við komið séu lögð til grundvallar við þessar aðstæður meðallaun á því ári sem slys verður í þeirri starfsgrein sem tjónþoli starfaði á slysdegi. Varakrafa stefnanda miðast við meðallaun sjómanna árið 2005, en það ræðst af því að Hagstofa Íslands hefur ekki birt upplýsingar um meðallaun sjómanna eftir það ár. Stefndi hefur ekki andmælt því að þessi sé raunin eða bent á önnur úrræði eða aðrar heimildir um meðallaun sjómanna. Dómurinn telur að þessi viðmiðun geti ekki gefið rétta mynd af líklegum framtíðartekjum stefnanda, þannig að því verði ekki við komið að nota meðallaun sjómanna því sá mælikvarði er ekki þekktur í málinu.

Því telur dómurinn að engar forsendur séu til annars en að fallast á það viðmið sem stefnandi byggir aðalkröfu sína á, en það hefur verið talið tæk niðurstaða að taka mið af þeim launum sem tjónþoli hafði í því starfi sem hann gegndi á slysdegi, sbr. t.d. dóma Hæstaréttar í málunum nr. 646/2009 og nr. 264/2004. Þetta hefur stefnandi gert og stefndi hefur ekki mótmælt þessari aðferðarfræði sem slíkri eða bent á annan hugsanlegan mælikvarða en þann sem felst í sýknukröfu hans, um að meginreglan í 1. mgr. 7. gr. sé lögð til grundvallar líkt og gert var í tjónsuppgjöri við stefnanda.

Stefndi hefur heldur ekki mótmælt útreikningi á aðalkröfu stefnanda eða forsendum hans. Því verður hann lagður til grundvallar en ekki verður betur séð en að hann sé í samræmi við gögn málsins og þær reglur skaðabótalaga sem gilda um útreikning á tjóni vegna varanlegrar örorku.

Stefnandi gerir kröfu til 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 frá stöðugleikapunkti 20. febrúar 2012 til 26. október 2012, þegar mánuður var liðinn frá því að kröfugerð var lögð fram, en frá þeim degi er krafist dráttarvaxta sbr. 3. mgr. 5. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Dómurinn telur að hér beri að beita niðurlagsákvæði 9. gr. laga nr. 38/2001 og hafna dráttarvöxtum fram til höfðunar þessa máls, sbr. niðurstöðu í máli Hæstaréttar nr. 370/2007, enda liðu næstum þrjú ár og hálft ár frá því að bótauppgjör fór fram 1. mars 2013 þar til málið var höfðað 16. ágúst 2016. Hins vegar verður talið að krafa stefnanda hafi þá borið vexti samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga til þess dags er málið var höfðað en þó ekki lengur en frá 16. ágúst 2012 vegna 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007.

Með hliðsjón af framangreindu og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda málskostnað sem renni í ríkissjóð og ákveðst 1.537.527 krónur.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ. á m. málflutningsþóknun lögmanns hans, 1.500.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Við ákvörðun málskostnaðar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Þ-kk-nf H-kk-nf héraðsdómslögmaður flutti mál þetta fyrir hönd stefnanda og G-kk-nf Ó-kk-nf M-kk-nf héraðsdómslögmaður fyrir hönd stefnda.

Dómsuppkvaðning hefur dregist fram yfir frest samkvæmt 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991, en aðilar og dómari voru sammála um að ekki væri þörf á endurflutningi málsins.

L-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefnanda, S-kk-þgf S. L-kk-þgf 9.445.973 krónur, auk 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. laga nr. 50/1993 frá 16. ágúst 2012 til 16. ágúst 2016 en frá þeim degi dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til greiðsludags.

Stefndi greiði 1.537.527 krónur í málskostnað sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ. á m. þóknun lögmanns hans, 1.500.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

L-kk-nf K-kk-nf