S-185/2011

Mál þetta, sem dómtekið var 11. júní sl., höfðaði lögreglustjórinn í Borgarnesi með ákæru 30. ágúst 2011 á hendur ákærða, X… , kt. …, til heimilis að …, …, „... fyrir brot gegn lögum um lax- og silungsveiði og reglugerðum settum samkvæmt þeim með því að hafa þriðjudaginn 27. júlí 2010, haft, í sjónum við Litlu-Brákarey við Borgarnes, silungsnet sem við mælingu hafi reynst vera 21 metri að lengd, 3,1 metri á dýpt og með möskvastærð 50 mm. Í netinu var lax, ca. 1,5 kg. að þyngd. Eftirlitsmaður Fiskistofu fór í eftirlitsferð með lögreglumanni frá Lögreglunni Borgarfirði og Dölum þann 27. júlí 2010 og fundu þeir netið ca. kl. 22:37 og tóku það upp. Telst þetta varða við 4. tl., sbr. 9. tl., reglna nr. 261/1996 um netaveiði göngusilungs í sjó, sbr. d. lið 1. mgr. 50. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 með síðari breytingum. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er þess krafist að gerð verði upptæk með dómi silungsnet, sem við mælingu reyndist vera 21 metra langt, 3,1 metra á dýpt og með möskvastærð 50 mm, og lax ca. 1,5 kg að þyngd, sem lögreglan lagði hald á þann 27. júlí 2010. Upptökukrafan styðst við 1. mgr. 53. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 með síðari breytingum.“

Kröfur ákærða í málinu eru þær að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins, allur sakarkostnaður felldur á ríkissjóð og honum dæmd málsvarnarþóknun að mati dómsins. Til vara krefst ákærði þess að refsing verði ekki dæmd og sakarkostnaður felldur niður.

I.

Samkvæmt skýrslu E-kk-ef S-kk-ef lögreglumanns, dagsettri 15. ágúst 2010, fór hann þriðjudagskvöldið 27. júlí 2010, ásamt R-kk-þgf R-kk-þgf veiðieftirlitsmanni, í eftirlitsferð á sjó í nágrenni Borgarness. Í skýrslunni segir: „Í neti sem er staðsett við Litlu-Brákarey fannst lax, um 1,5 kg. Við skoðun á netinu kom í ljós að stærð möskva var 50mm. Mælt var bilið milli hnúta á nokkrum stöðum. Lagt var hald á laxinn sem fannst í netinu og einnig netið sjálft. Samkvæmt upplýsingum frá R-kk-þgf, hefur A… venjulega lagt þarna net. Ég og R-kk-nf mældum netið aftur á lögreglustöðinni í Borgarnesi sama kvöld og það var haldlagt, þannig að netið var blautt þegar mælingin fór fram. Möskvastærð var 50mm. Netið var um 21 m langt en dýptin var 3,10m. Garnið var 0,424 mm svert. A… var úti á sjó á … þegar netið var haldlagt en ekki var hægt að taka af honum skýrslu vegna slæms símasambands. A… var tilkynnt að netið hafi verið haldlagt.“

Þriðjudaginn 24. ágúst 2010 var tekin skýrsla af A… hjá sýslumanninum i Borgarnesi. Fékk hann stöðu vitnis við skýrslutökuna. Í skýrslunni segir: „A… er eigandi nets sem haldlagt var af lögreglu við Litlu-Brákarey þann 27. júlí 2010. Í netinu fannst lax og við skoðun á netinu kom í ljós að stærð möskva var 50mm.... A… segist hafa farið á sjó þriðjudaginn 20. júlí en þá hafði ekki verið lagt net á hans stað. A… bað X… um að leggja fyrir sig net. A… segir að X… hafi sagt við hann að netið hans A hafi verið orðið lélegt og því hafi A ætlað að koma nýju neti til X sem X… átti að leggja fyrir A…. A… segist hafa farið með net til X… en ekkert hafa rætt við X… eftir það. X… átti síðan að leggja netið fyrir A…. A… telur að X… hafi lagt netið annað hvort 26. eða 27. júlí 2010. A… segist ekki hafa gert sér grein fyrir því að möskvarnir voru of stórir. A… vill koma því á framfæri að það hafi alls ekki verið ætlunin að leggja ólöglegt net. A… vill einnig koma því á framfæri að veiðieftirlitsmaður hafi rekist á net í eigu B… sem staðsett var á tanga úr frá Kveldúlfsgötu en það net hafi einnig verið með of stóra möskva. A… segir R-kk-nf hafa gert athugasemd við það við B… en ekki tilkynnt atvikið til lögreglu.“

Fyrir liggur í málinu loftmynd er sýnir staðsetningu umrædds nets samkvæmt merkingu vitnisins A….

Með drögum að sektargerð, dagsettum 7. júní 2011, tilkynnti sýslumaðurinn í Borgarnesi ákærða að borist hefði kæra á hendur honum vegna brots á lögum um lax- og silungsveiði, þriðjudaginn 27. júlí 2010. Brotið hefði verið í því fólgið að leggja net með möskvastærð meiri en 4,0 cm en möskvastærð hafði reynst vera 50 mm, þegar mælt hafi verið bil milli hnúta á blautu neti. Netið hefði verið lagt við Litlu-Brákarey og verið tekið upp þann 27. júlí 2010. Hafi þá verið lax í því sem verið hafi 1,5 kg. Brotið varði við d-lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði, sbr. 4., sbr. 9. tl. reglna nr. 261/1996 um netaveiði göngusilungs í sjó. Var ákærða með heimild í 149. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 gefinn kostur á að ljúka málinu án dómsmeðferðar með greiðslu 10.000 króna sektar til ríkissjóðs og upptöku á neti sem tekið hefði verið upp við Litlu-Brákarey, 27. júlí 2010, og laxi, 1,5 kg. að þyngd, sem verið hefði í netinu. Ákærði ritaði sýslumanninum í Borgarnesi bréf af þessu tilefni, dagsett 15. júní 2011. Kvaðst hann ekki kannast við kæru á hendur sér vegna brots á lögum um lax- og silungsveiði og óskaði eftir að kæran yrði send sér svo og önnur gögn, ef til væru og tengdust málinu. Kvaðst hann ekki kannast við að hafa framið það brot sem honum væri gefið að sök og myndi hann því ekki gangast undir sátt um sekt en taka til varna, ef lögreglustjóri felldi málið ekki niður. Sýslumaður svaraði bréfi ákærða, 16. júní 2011. Bréfinu fylgdi afrit málsgagna. Þá var í bréfinu rakin sú skoðun sýslumanns að með orðunum „hann notar“ í d.-lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði væri ábyrgð á lagningu ólöglegs nets lögð á þann sem netið legði, jafnvel þótt það væri lagt í lögn annars manns. Með bréfi sýslumanns til ákærða 6. júlí var ákærða ítrekað gefinn kostur á að ljúka málinu með sektargerð. Ákærði mun ekki hafa svarað því bréfi sérstaklega. Lögreglustjórinn í Borgarnesi höfðaði mál þetta á hendur ákærða með ákæru 30. ágúst 2011. Dómari gaf út fyrirkall 23. apríl 2012 og var málið þingfest 11. maí 2012. Málið var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 11. júní sl. Þann drátt sem orðið hefur á rekstri málsins fyrir dómi er einkum að rekja til dvalar ákærða erlendis en hann dvalist erlendis samfellt frá miðjum september 2012 þar til í mars 2013.

II.

Ákærði gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og kvaðst hann aldrei hafa neitað því að hafa lagt umrætt net 27. júlí 2010. Hafi hann gert það sem vinargreiða við A…. Væru þeir báðir með netalagnir skammt frá heimili sínu, ákærði við svokallað Jónssker en A… við Litlu-Brákarey. Ákærði kvaðst hafna því alfarið að hafa gerst sekur um eitthvað ólöglegt enda hafi hann verið algerlega grunlaus um að netið væri með of stóra möskva og ekki hvarflað að sér að hann þyrfti að mæla möskvana. A… hafi komið með netið til sín, hann hafi verið að fara út á sjó og beðið sig að leggja fyrir sig netið. Í versta falli hefði verið um sakleysislegt gáleysi af sinni hálfu að ræða. Málið snerist ekki eingöngu um möskvastærð. Hefði hann fært líkur að því að ákæran á hendur sér væri angi af stærra máli. Um árabil hefðu staðið deildur um netalagnir nokkurra manna, sem lagt hefðu löglega silunganet undan Borgarnesi. Forystumenn veiðifélaga í Borgarfirði hefðu farið þar fremstir í flokki og sýslumannsembættið í Borgarnesi staðið með veiðifélögunum í þeim deilum.

A… gaf vitnaskýrslu við aðalmeðferð málsins. Kvaðst hann hafa beðið ákærða að leggja fyrir sig net. Hefði vitnið verið stýrimaður á …. Hann hefði ákveðið að útbúa nýtt net og biðja ákærða að leggja það fyrir sig en hann hefði sjálfur þurft að fara út á sjó daginn eftir. Hefði hann breitt úr netinu á túninu hjá sér. Hann hefði ekki mælt möskvana enda talið netið svo líkt netinu sem hann hefði áður notað að hann hefði ekki uggað að sér. Hefði hann farið með netið til ákærða og beðið hann að leggja það fyrir sig. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa beðið ákærða að mæla möskvana enda hefði hann ekki rennt í grun að möskvarnir væri ólöglegir. Aðspurður kvaðst hann hafa talið að netið væri á sína ábyrgð enda hefði hann beðið ákærða að leggja netið fyrir sig. Í þau skipti sem ákærði hefði lagt fyrir sig net hefði hann alltaf fengið þann fisk sem í netið hefði komið. Hefði hann engan haft til að leggja netið og vitja um það en verið umhugað um að það yrði gert. Þess vegna hefði hann beðið ákærða að leggja það fyrir sig. Kvaðst hann hafa keypt netið í þeirri góðu trú að netið væri löglegt og ekki hvarflað að sér að svo væri ekki.

R-kk-nf R-kk-nf veiðieftirlitsmaður gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kvað hann lögreglumann hafa verið með sér í veiðieftirlitsferð við Borgarnes, 27. júlí 2010, þegar hann hafi komið að silungalögn við Litlu-Brákarey en A… hefði verið með silungalögn þarna undanfarin ár. Möskvar hafi reynst vera of stórir. Hafi netið verið tekið upp, þegar þeir hafi verið búnir að mæla það. Kvaðst hann aðspurður hafa frétt að ákærði hefði lagt netið fyrir A… þar sem hann hefði verið úti á sjó. Kvaðst hann ekki hafa lagt fram formlega kæru en gefið skýrslu um málið til lögreglu.

E-kk-nf S-kk-nf lögreglumaður gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kvað hann R-kk-þf R-kk-þf veiðieftirlitsmann hafa komið á lögreglustöðina og beðið sig að koma með sér í eftirlit. Við Litlu-Brákarey hafi þeir komið að neti. Lax hafi verið í netinu og möskvastærð yfir löglegum mörkum. Þeir hafi tekið netið upp og lagt hald á bæði netið og laxinn. Þeir hafi mælt netið á staðnum og aftur þegar þeir hafi verið komnir á lögreglustöðina. Seinni mælingin hafi verið ítarlegri en sama niðurstaða fengist úr báðum mælingum. Vitnið kvaðst hafa fengið upplýsingar um að A… hefði ekki lagt netið sjálfur heldur hefði ákærði lagt netið. Kvaðst vitnið hafa ætlað að taka skýrslu af A… í síma, sem sakborningi, en símsambandið hefði verið slæmt. Hefði hann í framhaldinu rætt við fulltrúa sýslumanns sem hafi talið að ábyrgðin lægi hjá þeim sem lagt hefði netið. Frumskýrsla vegna málsins hefði verið rituð 27. júlí en prentuð út 15. ágúst.

III.

Ákærða er í málinu þessu gefið að sök „brot gegn lögum um lax- og silungsveiði og reglugerðum settum samkvæmt þeim, með því að hafa þriðjudaginn 27. júlí 2010, haft, í sjónum við Litlu-Brákarey við Borgarnes, silungsnet, sem við mælingu reyndist vera ... með möskvastærð 50 mm.“ Í ákæru er lýst brot ákærða talið varða við 4. tl., sbr. 9. tl. reglna nr. 261/1996 um netaveiði göngusilungs í sjó, sbr. d-lið 1. mgr. 50. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 með síðari breytingum.

Samkvæmt d-lið 1. mgr. 50. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 varðar það mann sektum eða fangelsi allt að tveimur árum ef hann notar veiðitæki eða veiðiaðferðir, sem bannað er að nota eða fylgir ekki settum reglum um tilhögun veiðitækja eða veiðiaðferð. Samkvæmt 51. gr. laganna telst brot gegn d-lið 50. gr. fullframið jafnskjótt og veiðarfæri er komið að veiðistað, nema sannað sé að það hafi verið flutt þangað í lögmætum tilgangi.

Auk brots gegn framangreindum ákvæðum laga nr. 61/2006 er ákærða gefið að sök brot gegn 4. tl., sbr. 9. tl. reglna nr. 261/1996 um netaveiði göngusilungs í sjó, sem settar voru með stoð í ákvæðum eldri laga um lax- og silungsveiði nr. 76/1970. Halda tilvitnaðar reglur gildi sínu þrátt fyrir brottfall laga nr. 76/1970 enda samrýmast þær að efni til lögum nr. 61/2006. Lagastoð fyrir setningu reglnanna er nú að finna í 7. mgr. 15. gr. laga nr. 61/2006.

Í 4. tl. reglna nr. 261/1996 segir meðal annars svo: „Netið skal hins vegar eigi vera stórriðnaðra en svo að 4,0 cm (leyfilegt frávik +/- 0,2 cm) séu milli hnúta ...“. Ákærði hefur viðurkennt að hafa þriðjudaginn 27. júlí 2010 lagt framangreint net við Litlu-Brákarey við Borgarnes. Mæling á möskvum netsins, þegar það var tekið úr sjó og síðar á lögreglustöðinni í Borgarnesi, sýndu að möskvar voru 50 mm. Fellur háttsemi ákærða því undir verknaðarlýsingu tilvitnaðra refsiákvæða í ákæru og er ákærða því refsinæm.

Saknæmisskilyrði vegna brots gegn ákvæðum d-liðar 51. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði og 4. tl., sbr. 9. tl. reglna nr. 261/1996, er með gagnályktun frá 18. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, ásetningur eða gáleysi.

Í skýrslu vitnisins A… fyrir dómi kom fram að hann hefði beðið ákærða að leggja fyrir sig net þar sem hann hefði séð fram á að verða við störf út á sjó, þegar leggja skyldi netið, og hefði hann ekki haft neinn annan til að aðstoða sig við netalagninguna. Hefði hann farið með netið, sem verið hefði í sinni eigu, til ákærða og beðið hann að gera sér þennan greiða. Hann hefði sjálfur ekki mælt möskvana enda talið netið svo líkt neti, sem hann hefði áður notað, að hefði ekki uggað að sér. Kvaðst hann aðspurður ekki hafa beðið ákærða að mæla möskvana enda hafi ekkert bent til þess að þeir væru of stórir.

Í skýrslu sinni fyrir dómi kvaðst ákærði hafa verið algerlega grunlaus um að netið væri með of stóra möskva og hefði ekki hvarflað að honum að hann þyrfti að mæla möskvana. A… hefði komið með netið til sín, þegar hann hefði verið að fara út á sjó, og beðið sig að leggja það fyrir sig. Í versta falli hefði verið um sakleysislegt gáleysi af sinni hálfu að ræða.

Sama grundvallarhugmynd liggur að baki áskilnaði um ásetning og gáleysi þ.e. að huglæg afstaða geranda teljist ámælisverð eða vítaverð. Hugtakið gáleysi hefur verið skilgreint með eftirfarandi hætti í fræðilegri umfjöllun, sbr. rit J-kk-ef Þ-kk-ef, Afbrot og refsiábyrgð II, Háskólaútgáfan 2002, bls. 123:

Það er gáleysi, ef hinn brotlegi álítur eða hefur hugboð um, að refsinæm afleiðing verknaðar kunni að koma fram, eða hefur hugboð um, að aðrir refsinæmir þættir verknaðarlýsingar kunni að vera til staðar, en hann vinnur verkið í trausti þess, að afleiðing komi ekki fram eða að hugboðið reynist ekki rétt. Enn fremur er það gáleysi, ef hinn brotlegi, sem gegn og skynsamur maður, hefði átt að gera sér grein fyrir nefndum ástæðum og bregst við þeim í samræmi við þær, en hann hefur hins vegar ekki gætt þeirrar varkárni, sem af honum mátti ætlast.

Framangreind fræðileg skilgreining hugtaksins gáleysi er í samræmi við réttarframkvæmd.

Með vísan til áðurgreinds framburðar vitnisins A… og ákærða fyrir dómi, en framburður beggja er trúverðugur, verður að telja að ákærði hafi ekki, þegar hann lagði netið, sem tekið var upp við Litlu–Brákarey 27. júlí 2010, haft hugboð um að möskvar á netinu væru 50mm en ekki 40mm. Þá er það ennfremur niðurstaða dómsins að jafnvel þótt talið yrði að ákærði hefði, sem gegn og skynsamur maður, átt að gera sér grein fyrir því að möskvarnir væru 10 mm of stórir, hafi gáleysi hans í umrætt sinn verið svo óverulegt að það geti ekki orðið grundvöllur refsiábyrgðar enda hafi verknaður hans, eins og á stóð, ekki verið ámælisverður. Verður ákærði því sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins í máli þessu.

Samkvæmt 53. gr. laga um nr. 61/2006 lax- og silungsveiði skal ólöglegt veiðitæki, sem notað hefur verið með ólöglegum hætti, gert upptækt. Eins fer um ólöglegt veiðifang, með þeirri undantekningu sem greinir í 52. gr. laganna. Sú undantekning á ekki við í máli þessu. Með vísan til skýrslna R-kk-ef R-kk-ef veiðieftirlitsmanns og E-kk-ef S-kk-ef lögreglumanns, fyrir dómi, þykir nægilega sannað að umrætt net hafi, þegar það var lagt 27. júlí 2010, verið ólögmætt veiðitæki í merkingu 53. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði, sbr. 4. tl. reglna nr. 261/1996 um netaveiði göngusilungs í sjó. Verður því fallist á upptökukröfu ákæruvaldsins.

Ákærði, sem er löglærður, flutti sjálfur mál sitt fyrir dómi. Ákærði lagði fram við aðalmeðferð málsins reikning Lögmannsstofu Bjarna S. Ásgeirssonar hrl. að fjárhæð 30.000 krónur. Af hálfu ákæruvaldsins var því mótmælt við aðalmeðferðina að um væri að ræða sakarkostnað í merkingu 1. mgr. 216. gr laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Framangreindur reikningur ber ekki með sér að vera vegna vinnu lögmanns við vörn ákærða eða fela með öðrum hætti í sér óhjákvæmileg útgjöld vegna meðferðar málsins. Verður ákærða því ekki dæmdur sakarkostnaður í málinu.

Dóm þennan kveður upp Þ-kk-nf S. G-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X…, skal vera sýkn af refsikröfu ákæruvaldsins í máli þessu. Ákærði sæti upptöku á silungsneti því sem veiðieftirlitsmaður tók upp 27. júlí 2010 og haldlagt var sama dag af lögreglu. Þá sæti ákærði upptöku á laxi, u.þ.b. 1,5 kg. að þyngd, sem lögregla lagði hald á 27. júlí 2010.

Þ-kk-nf S. G-kk-nf