S-127/2009

Mál þetta, sem dómtekið var 22. janúar sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Eskifirði, útgefinni 20. nóvember 2009, á hendur E-kk-þgf G-kk-þgf E-kk-þgf, [kt.], Brekkugerði 13, Reyðarfirði, „fyrir eftirtalin fjárdráttarbrot, framin á Reyðarfirði á árinu 2009, sem rekstrarsjóri í verslun fyrirtækisins Johan Rönning ehf., á Reyðarfirði:

I.

Með því að hafa þann 10. júní, í auðgunarskyni, selt eftirtalin heimilistæki: Gorenje ísskáp, þvottavél og þurrkara og Fagor uppþvottavél, úr verslun Johans Rönning ehf. á Reyðarfirði, til B-kk-ef M-kk-ef kt. 040349-2439 og látið hann leggja kaupverðið kr. 377.606 inn á bankareikning ákærða, nr. 0569-26-419000 í útibúi Íslandsbanka á Reyðarfirði og hagnýta sér féð í eigin þágu og jafnframt leitast við að rangfæra birgðabókhald fyrirtækisins, í blekkingarskyni, þannig að engar upplýsingar lágu fyrir um afdrif hins selda.

II.

Með því að hafa þann 8. júní, í auðgunarskyni, selt uppþvottavél af tegundinni Gorenje GV63321, úr framangreindri verslun, til G-kk-ef H-kk-ef kt. 030968-3799 og látið hann leggja kaupverðið kr. 138.900 inn á bankareikning ákærða sem að ofan er getið, þann 9. júní 2009 en einungis skilað kr. 132.900 til baka til Johans Rönning ehf., sama dag, en dregið sér mismuninn kr. 6.000.

Telst þetta varða við 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Við upphaf aðalmeðferðar óskaði ákæruvaldið þess að bókað yrði í þingbók að viðskipti sem getið er um í ákærulið nr. I. og ákæruvaldið byggi á að hafi verið við B-kk-þf M-kk-þf, hafi átt sér stað fyrir milligöngu eiginkonu B-kk-ef, B-kvk-þf H-kvk-þf.

Ákærði krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins og að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þ.m.t. málsvarnarlaun verjanda hans.

Við aðalmeðferð málsins gaf ákærði skýrslu, en auk þess gáfu skýrslu sem vitni G-kk-nf H-kk-nf, M-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf, H-kk-nf L-kk-nf P-kk-nf, forstjóri Johan Rönning ehf., Ó-kk-nf D-kk-nf G-kk-nf, sölustjóri hjá sama fyrirtæki, E-kk-nf Ó-kk-nf, lögreglumaður, A-kk-nf Ó-kk-nf, U-kvk-nf R-kvk-nf, starfsmaður fyrrnefnds fyrirtækis og R-kvk-nf I-kvk-nf E-kvk-nf, sambýliskona ákærða.

I.

Málavextir eru þeir að 28. ágúst 2009 lagði H-kk-nf L-kk-nf P-kk-nf, forstjóri Johan Rönning ehf., fram kæru hjá lögreglu á hendur ákærða fyrir fjárdrátt. Í skýrslu sem H-kk-nf gaf hjá lögreglu við þetta tækifæri kvað hann konu sem keypt hafi þvottavél af fyrirtækinu hafa haft samband í júlímánuði 2009 og tilkynnt um bilun í henni. Ákærði hafi séð um þessa sölu, en hann hafi starfað sem rekstrarstjóri verslunarinnar. Konan hafi ekki getað famvísað kvittunum vegna kaupa á vélinni og er málið hafi verið skoðað hafi verið að sjá sem öllum færslum vegna sölunnar hafi verið eytt. Í framhaldinu hafi komið í ljós misbrestur á færslum og skráningum á ýmsu er við kom útibúi verslunarinnar á Reyðarfirði og hafi verið tekin sú ákvörðun að leggja fram kæru hjá lögreglu vegna fjögurra atriða þar sem talinn hafi verið fyrir hendi rökstuddur grunur um að ákærði hefði dregið sér fjármuni eða hluti. H-kk-nf hafi ásamt Ó-kk-þgf G-kk-þgf sölustjóra farið á Reyðarfjörð og rætt við ákærða vegna málsins og í framhaldinu hafi ákærða verið sagt upp störfum.

Í málinu liggja m.a. fyrir útprentanir úr tölvukerfum fyrirtækisins og yfirlit yfir bankareikning ákærða.

II.

Fyrir dómi kvaðst ákærði hafa starfað sem rekstrarstjóri hjá Rönning frá árinu 2005. Hann kvað heimildir sínar til að vinna í tölvukerfum fyrirtækisins hafa verið takmarkaðar. Sölukerfið hafi þó staðið honum opið, sem og birgðakerfi og hafi stjórnendur eins og hann haft aðgang að talningalistum og getað leiðrétt þá.

Ákærði kvað ekki til skriflegar reglur innan fyrirtækisins um kjör til starfsmanna vegna kaupa á vörum fyrirtækisins. Þumalputtareglan hafi verið að rafbúnaður væri seldur starfsmönnum með 15% framlegð og heimilistæki með 11% framlegð. Afsláttur hafi því verið mismunandi eftir álagningu á hverja vöru. Ætlast hafi verið til þess að starfsmenn afgreiddu sig ekki sjálfir heldur fengju annan starfsmann til að afgreiða sig, en það hafi þó alveg komið fyrir að starfsmenn hafi selt sjálfum sér vörur.

Ákærði kvaðst hafa selt G-kk-þgf H-kk-þgf uppþvottavél eins og greinir í síðari lið ákærunnar og hafi hann gert það í gegnum sinn viðskiptareikning. Hann kvaðst hafa séð um það sjálfur og sjálfur útbúið reikning þar sem hann hafi verið einn í búðinni á þessum tíma. Hann hafi gert það vegna kunningjatengsla við G-kk-þf. Ákærði sagði það ekki hafa verið alveg ljóst hvort starfsmenn mættu selja öðrum vörur með þeim afsláttarkjörum sem þeim buðust, þ.e. það hafi mátt gera sínum nánustu greiða en ekki fara að stunda viðskipti í einhverjum mæli með vörur keyptar með starfsmannaafslætti. Kvaðst ákærði hugsanlega hafa verið á gráu svæði með að leyfa G-kk-þgf að njóta starfsmannaafsláttar síns, en starfsreglur um þetta hafi verið óljósar. Ákærði hafi farið þá leið að láta G-kk-þf leggja greiðslu fyrir uppþvottavélina inn á sinn persónulega reikning, þar sem greiðsla fyrir vélina hafi þurft að koma frá honum sjálfum til að njóta starfsmannaafsláttarins. Ákærði hafi ekki litið svo á að G-kk-nf væri viðskiptavinur fyrirtækisins, heldur ákærði sjálfur, þar sem G-kk-nf væri að fá vöruna í gegnum ákærða á hans afsláttarkjörum. Ákærði kvaðst strax og hann vissi til þess að G-kk-nf hefði lagt inn á reikning hans hafa millifært inn á reikning fyrirtækisins fjárhæð samkvæmt útgefnum reikningi. Hann hafi hins vegar ekki athugað sérstaklega hve mikið G-kk-nf hafi millifært inn á reikning hans. Hann hafi síðar endurgreitt G-kk-þgf mismuninn er honum hafi orðið ljóst að G-kk-nf hafi greitt of mikið.

Aðspurður hvers vegna hann hafi útbúið sölupöntun með svokölluðu SP-númeri á nafn G-kk-ef H-kk-ef og síðan eytt henni, kvað ákærði það hafa verið til að uppþvottavélin yrði rétt merkt G-kk-þgf sem viðtakanda þegar hún væri send frá Reykjavík, svo G-kk-nf gæti sótt hana sjálfur í afgreiðslu flutningafyrirtækis á Egilsstöðum.

Varðandi fyrri ákæruliðinn skýrði ákærði svo frá að M-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf væri frænka sín og B-kk-nf M-kk-nf væri eiginmaður hennar. Hann hafi verið í sveit hjá þeim á sumrin í æsku. B-kvk-nf hafi skrifað honum tölvupóst og sagt honum að syni hennar og konu hans vantaði heimilistæki og spurt hvort þau gætu fengið góð kjör í gegnum hann. Ákærði hafi svarað henni að hann gæti boðið henni þau kjör sem honum byðust sjálfum. Ákærði kvaðst aftur viðurkenna að það kunni að hafa verið á gráu svæði að bjóða þessu fólki þessi kjör, en starfsreglur fyrirtækisins hafi verið óljósar hvað þetta varði. Það hafi verið rætt um að ættingjar starfsmanna ættu að njóta þeirra kjara að kaupa vörur með u.þ.b. 18% framlegð en hann hafi látið þau njóta sinna kjara og því miðað við 11% framlegð. B-kvk-nf og B-kk-nf hafi greitt andvirði vélanna á þessum kjörum inn, þ.e. 377.606 krónur á persónulegan bankareikning ákærða, enda hefði það ekki getað farið aðra leið, þar sem ákærði var að taka út vörur með sínum afsláttarkjörum. Hann hafi síðan greitt fyrirtækinu andvirði varanna fyrir rest. Ákærði kvað þetta einu skiptin þar sem hann hafi leyft öðrum að kaupa hluti í gegnum sig á hans starfsmannakjörum. Kvaðst hann líta svo á að hann sjálfur hafi verið viðskiptavinur fyrirtækisins og að B-kk-nf og B-kvk-nf hafi síðan keypt vörurnar af sér.

Aðspurður hvers vegna það hafi dregist svo lengi að greiða fyrirtækinu fyrir vörurnar, sagði ákærði það annars vegar hafa helgast af því að hann hafi á þessum tíma verið einn í búðinni, en hann hafi ætlað að láta annan sölumann útbúa tilboðið og sölureikninginn eins og ætlast hafi verið til. Auk þess hafi hann ekki talið liggja svo mjög á þessu þar sem viðskiptareikningur hans sjálfs væri bara gerður upp mánaðarlega. Ákærði tók fram að starfsmönnum hafi staðið til boða vaxtalaus afborgunarkjör hjá fyrirtækinu, gætu þeir ekki greitt vörur sem þeir tækju út í einu lagi.

Á þessum tíma hafi hann beðið þess að fá annan starfsmann í búðina, sem hafi komið í lok júní, en þá hafi ákærði verið kominn með bunka af pappírum sem þurfti að vinna úr. Hann hafi ætlað að láta þann sem kæmi og leysti hann af vinna úr bunkanum og útbúa reikning á sig, en sá hafi ekki komið fyrr en kvöldið áður en ákærði sjálfur hóf sumarfrí sitt og fór af landi brott snemma þann morgun. Ákærði kvaðst ekki hafa talið mögulegt að láta starfsmann annarsstaðar en á Reyðarfirði ganga frá reikningnum, ekki væri ætlast til þess að farið væri fram hjá reglunum með þeim hætti. Þannig hafi farist fyrir að ganga frá útgáfu reiknings vegna varanna áður en ákærði fór í frí, og meðan hann var í fríi hafi hann dvalið erlendis og ekki haft aðstöðu til að ganga frá þessu. Ákærði kvaðst aldrei hafa gert reikning vegna þessarar sölu heldur einungis sölutilboð, og hann hafi ekki talið sér fært að ganga frá greiðslu fyrir vörurnar fyrr en reikningur vegna þeirra hefði verið gefinn út.

Ákærði kvaðst ekki endilega líta svo á að hann hafi eytt því fé sem B-kvk-nf og B-kk-nf lögðu inn á reikning hans fyrir vélunum, enda þótt staða bankareiknings hans hafi verið farin að nálgast núllið þegar hann kom úr sumarfríi, enda hafi verið heimild til yfirdráttar á reikningnum og hann hafi því haft nægt fé til ráðstöfunar til að geta greitt fyrirtækinu þessa fjárhæð. Hann hafi ekki haft ásetning til að eyða þessu tiltekna fé, enda hafi hann og kona hans átt fé á öðrum reikningum sem þau hefðu vel getað notað meðan á sumarfríi þeirra stóð.

Aðspurður hvers vegna tveimur af þeim vörum sem hann seldi B-kk-þgf og B-kvk-þgf hafi verið eytt úr tölvukerfi fyrirtækisins, eins og gögn málsins beri með sér, sagði ákærði að gerð sé talning á heimilistækjum tvisvar á ári, þar á meðal yfirleitt í júnímánuði. Það hafi hann gert umrætt sinn í lok júní, og hafi það raunar verið af gefnu tilefni sem hann hafi framkvæmt talninguna þá, þar sem hann hafði fengið vitneskju um að inni í kerfinu stæði sjónvarp sem ekki fannst í versluninni. Ákærði hafi því ákveðið að telja lagerinn og „hreinsa hann út“ miðað við það sem var til á gólfinu og í sölukerfi fyrirtækisins. Kvaðst hann minna að hann hafi þurft að gera u.þ.b. 25 leiðréttingafærslur, bæði debet og kredit, vegna þeirrar talningar. Ætlast sé til þess að sett sé útskýring á bak við hverja færslu, en hann hafi ekki gert það í þetta skiptið vegna tímaskorts. Hann hafi hins vegar talið nauðsynlegt að afleysingamennirnir hefðu réttar upplýsingar um hvaða vörur væru til áður en hann færi í frí. Þessi tvö tæki sem B-kk-nf og B-kvk-nf hafi fengið hafi verið afgreidd í Reykjavík og ekki verið búið að gera reikning vegna þeirra. Ákærði kvaðst ekki hafa hugsað út í það við talninguna að tækin sem hann seldi B-kk-þgf og B-kvk-þgf gætu skýrt það að einhver tæki vantaði. Hann hafi því gleymt að gera ráð fyrir þeim við talninguna og því hafi þessi mistök orðið að tveimur tækjanna hafi verið eytt úr kerfinu. Ákærði kvaðst ekki vita af hverju bara þessum tveimur tækjum hafi verið eytt úr kerfinu, en ekki öllum fjórum, en honum detti í hug að lagerstaðan hafi ekki verið rétt fyrir varðandi hin tvö tækin. Ákærði kvað það oft koma fyrir að leiðrétta þurfi birgðastöðu en eftir á sé iðulega lögð vinna í að finna út hvers vegna leiðréttingin hafi verið nauðsynleg og það komi yfirleitt alltaf í ljós síðar meir. Aðspurður um fjölda stórra raftækja í versluninni sagði ákærði að þau teldu tugi, en hlypu ekki á hundruðum. Talning hans hafi tekið til u.þ.b. 50-100 vörunúmera.

Ákærði kvaðst vel geta skilið að athafnir hans litu illa út í augum fyrirsvarsmanna fyrirtækisins, en á hinn bóginn hafi það verið lagt á hann að vera einn við störf á vinnustaðnum og aldrei hafi verið spurt hvort það hafi verið í lagi eða honum gefinn kostur á að skýra hvers vegna hann hafi ekki klárað hlutina eftir réttum reglum.

Ákærði kvað U-kvk-þf R-kvk-þf, sölumann hjá fyrirtækinu, hafa hringt í hann meðan hann dvaldi erlendis í sumarfríi og sagt honum að B-kvk-nf frænka hans hefði hringt vegna bilaðs þurrkara. Þetta hafi ekki orðið honum tilefni til að bregðast við með neinum hætti, enda hafi hann ætlað að klára útgáfu reikningsins þegar hann kæmi heim. Ákærði kvaðst t.d. ekki hafa gert neinar ráðstafanir til að stöðva það að frænka hans færi með þurrkarann í viðgerð.

Ákærði kvaðst hafa verið meðvitaður um að hann ætti eftir að klára þennan reikning vegna sölunnar til B-kvk-ef og B-kk-ef, og sölutilboð sem hann gerði vegna þessara tækja hafi beðið hans í bunka á skrifborðinu hans. Auk þess væri ætlast til þess að starfsmenn hreinsuðu reglulega úr tölvukerfinu útrunnin sölutilboð, hann hlyti því að hafa rekist á tilboð sitt til B-kvk-ef og B-kk-ef á einhverjum tímapunkti, hefði hann gleymt að ganga frá útgáfu reikningsins.

Ákærði kvaðst hafa beðið forstjóra og eigendur fyrirtækisins afsökunar á því að hann hafi brugðist starfsreglum fyrirtækisins, með því að hafa afhent út vörur án þess að ganga samtímis frá reikningi vegna þess. Með þeirri afsökunarbeiðni hafi hann ekki verið að játa á sig refsiverð brot.

Framburður ákærða fyrir dómi er í öllum aðalatriðum í samræmi við framburðarskýrslur hans hjá lögreglu.

G-kk-nf H-kk-nf kvaðst fyrir dómi hafa hringt í ákærða frá Reykjavík og spurt hvort hann gæti boðið sér betra verð á uppþvottavél sem hann hafði hug á hjá verslun Johans Rönning. Ákærði hafi gefið sér upp verð símleiðis og vitnið gengið að því tilboði. Vitnið kvaðst hafa lagt fjárhæðina sem nefnd var í símtalinu, líklega daginn eftir símtalið, inn á reikning ákærða, en ákærði hafi gefið sér upp reikningsnúmer. Í samtali þeirra hafi komið fram að ákærði léti vitnið njóta afsláttarkjara sem ákærði hafði sem starfsmaður verslunarinnar og hafi vitnið því ekki talið neitt óeðlilegt við að ákærði bæði hann að leggja greiðslu fyrir vélina inn á persónulegan reikning sinn. Vitnið hafi sótt uppþvottavélina á starfsstöð Flytjanda á Egilsstöðum. Reikningur hafi ekki fylgt með vélinni, en vitnið kvaðst hafa beðið ákærða að útvega honum reikning og ábyrgðarskírteini og hafi ákærði ætlað að gera það, en ekki unnist tími til þess. Vitnið hafi hins vegar síðar fengið reikning og ábyrgðarskírteini frá forstjóra fyrirtækisins. Aðspurður um 6.000 króna mismun á því verði sem fram kemur á reikningnum og á greiðslu vitnisins til ákærða, kvaðst vitnið ekki hafa skýringu á því nema ef vera skyldi að hann hafi misheyrt eða misminnt um fjárhæðina sem ákærði nefndi. Kvað hann ákærða hafa endurgreitt sér þennan mismun.

M-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf kvaðst fyrir dómi hafa haft samband við ákærða, sem sé fóstursonur frænda hennar, og beðið hann að finna gott verð á heimilistækjum. Ákærði hafi pantað tækin á sínu nafni í Reykjavík á sínu nafni, til að fá starfsmannaafslátt á þeim. Hún hafi greitt ákærða fyrir tækin, enda hafi hún keypt tækin af honum, en ekki verslun Johan Rönning. Í ágústmánuði hafi verslun J-x-x R-x-x sent henni reikning fyrir kaupunum, en hún hafi aldrei óskað eftir reikningi þaðan. Hún hafi átt von á að fá síðar reikning frá ákærða, en það hafi tafist vegna sumarfrís hans. Hún hafi hins vegar haft í höndunum sölutilboð frá fyrirtækinu á nafni ákærða, sem hún hafi símsent sölumanni fyrirtækisins þegar eitt tækjanna hafi bilað í júlí.

H-kk-nf L-kk-nf P-kk-nf, forstjóri Johans Rönning hf., bar fyrir dómi að ákærði hafi sem rekstrarstjóri útibús fyrirtækisins á Reyðarfirði haft ríkan aðgang að sölu- og birgðakerfum fyrirtækisins. Reglur um afslátt starfsmanna hafi verið þær að viðkomandi starfsmaður skyldi leita til síns yfirmanns. Ef keyptur væri minni hlutur væri miðað við að hann væri seldur með 20% framlegð en ef viðkomandi starfsmaður vildi frekari afslátt, t.d. vegna stærri kaupa, s.s. vegna húsbygginga, þá ætti hann í raun að leita tilboða hjá fyrirtækinu, með því að bera málið undir sinn yfirmann. Starfsmenn hafi getað tekið út vörur fyrir sjálfa sig, ef það var innan heimildar og þá hafi verið dregið af launum viðkomandi starfsmanns fyrir vörunni. Starfsmannaafsláttur gilti aðeins fyrir starfsmenn sjálfa, en ekki ættingja þeirra. Hins vegar gætu starfsmenn leitað eftir því við yfirmann viðkomandi vöruflokks hvort gefa mætti ættingjum þeirra viðbótarafslátt. Ekki væri ætlast til þess í slíkum tilvikum að viðskiptin yrðu keyrð gegnum viðskiptamannareikning viðkomandi starfsmanns. Aðalatriðið væri að þetta væri gegnsætt og starfsmönnum væri óheimilt að selja sjálfum sér. Rekstrarstjórum, þ. á m. ákærða, hafi verið kynntar þessar reglur munnlega og þeir síðan átt að kynna sínum undirmönnum reglurnar. Eftir að atvik komu upp varðandi ákærða hafi verið útbúnar skriflegar reglur.

Vitnið kvaðst ekki vita til þess að áður hafi komið upp grunur um að ákærði væri að misnota tölvukerfi fyrirtækisins sjálfum sér í hag.

Vitnið kvað U-kvk-þf R-kvk-þf starfsmann fyrirtækisins hafa hringt í sig síðla í júlímánuði og sagt frá grun sem upp hafi komið um misferli ákærða, vegna þurrkara sem komið hafði til viðgerðar, án þess að reikningur fylgdi, heldur einungis sölutilboð merkt ákærða. Sölutilboð séu merkt númerum sem byrji á stöfunum „ST“. Í ljós hafi komið að þessarar vörur hafi ekki verið til í tölvukerfunum. Beiðni hafi komið frá ákærða um að þessar vörur yrðu afhentar frá lager fyrirtækisin í Reykjavík, með tilvísun í svokallað SP-númer, sem standi fyrir sölupöntun. Það númer hafi ekki heldur fundist, sem hafi þótt grunsamlegt. Þá hafi komið í ljós að átt hafði verið við birgðir í tölvukerfum. Vitnið kvaðst hafa farið til Reyðarfjarðar og tekið stikkprufu af birgðum útibúsins þar og borið saman við birgðalista. Engar grunsemdir hafi vaknað við það. Vitnið hafi síðan aftur farið til Reyðarfjarðar ásamt Ó-kk-þgf G-kk-þgf, og rætt málið við ákærða. Ákærði hafi strax kannast við málið og sagst hafa átt eftir að ganga frá því. Ákærða hafi verið gerð grein fyrir að litið væri svo á að það væri óeðlilegt að búið væri að afhenda vörur út úr húsi, án þess að búið væri að greiða fyrir þær og að SP-númeri væri eytt. Ákærði hafi sagst ekki hafa eytt þessu SP-númeri. Ákærði hafi heldur ekki kannast við að hafa átt við birgðastöðu, enda þótt hans stafir væru við færslurnar og hann auk þess eini starfsmaður útibúsins á umræddu tímabili. Að lokum hafi ákærða verið sýnd greiðslukvittun frá Kaupþingi banka sem sýndi að lagt hefði verið inn á reikning hans fyrir þessum fjórum tækjum. Þá hafi ákærði viðurkennt að hafa gert þetta. Hafi vitnið skilið það svo að ákærði viðurkenndi að hafa dregið sér þessar vörur frá fyrirtækinu. Ákærða hafi verið sagt upp störfum samstundis. Ákærði hafi beðið vitnið afsökunar á að hafa brugðist trausti hans.

Vitnið kvaðst við skoðun sína á tölvukerfum eftir að grunur um misferli ákærða kom upp, hafa séð að uppþvottavél sú sem um ræðir í öðrum lið ákærunnar hafi verið afhent með sambærilegum hætti og vörur samkvæmt fyrri lið ákærunnar. Það hafi vakið spurningar. Enginn reikningur hafi verið til fyrir þessum viðskiptum og svokölluðu SP-númeri vegna pöntunar á uppþvottavélinni hafi verið eytt úr kerfinu, en hægt hafi verið að sjá nafn viðtakanda vörunnar, G-kk-ef H-kk-ef, á farmbréfi frá Flytjanda. Vitnið hafi hringt í G-kk-þf, sem ekki hafi haft neinn reikning undir höndum og í fyrstu ekki sagst minnast þess hvort hann hafi greitt fyrirtækinu eða ákærða fyrir vöruna.

Borið var undir vitnið samrit reiknings, dags. 09.06.2009 á nafn ákærða, varðandi umrædda uppþvottavél. Kvað vitnið þennan reikning benda til þess að ákærði hafi selt sjálfum sér vöruna með starfsmannaafslætti. Þá útskýrði vitnið efni annarra skjala sem hann sendi með kæru sinni til lögreglu.

Vitnið kvað gögnin sýna að ákærði hafi breytt birgðastöðu í tölvukerfi fyrirtækisins og rýrt það um tvö þeirra tækja sem um ræðir í fyrri lið ákærunnar. Kvaðst hann telja það óeðlilegt að ákærði hafi rýrt birgðakerfið um raftæki án þess að ljóst væri hver skýringin væri á hvarfi þeirra af lager.

Vitnið kvaðst hafa kosið að það væru tveir starfsmenn við störf í versluninni, en við það hafi ekki verið ráðið að ákærði hafi orðið að vera einn á umræddum tíma. Sölutölur hafi þó ekki verið háar á þessu tímabili.

Ó-kk-nf D-kk-nf G-kk-nf, sölustjóri á rafbúnaðarsviði hjá Johan Rönning hf., kvaðst hafa verið næsti yfirmaður ákærða og næstum því í daglegum samskiptum við hann. Hann hafi þó einungis verið yfirmaður ákærða hvað rafbúnað snertir en ákærði hafi sem rekstrarstjóri útibúsins á Reyðarfirði jafnframt haft með höndum sölu á heimilistækjum. Vitnið lýsti fundi sem hann og forstjóri fyrirtækisins áttu með ákærða í ágúst sl., þar sem þeir kynntu ákærða grunsemdir um misferli hans. Vitnið kvaðst ekki hafa komið að gagnaöflun vegna málsins fyrir þennan fund. Hann kvaðst minnast þess að ákærði hafi á fundinum viðurkennt að hafa gert rangt og beðist afsökunar á gerðum sínum. Honum hafi í framhaldinu verið sagt upp störfum. Vitnið lýsti reglum um starfsmannaafslætti með svipuðum hætti og forstjóri fyrirtækisins. Þessi kjör væru ætluð til eigin nota starfsmanna eingöngu. Hann taldi ekkert skriflegt til um þetta en honum hafi verið kynnt þetta er hann hóf störf á árinu 2007. Hann viti ekki hvort ákærða hafi verið kynntar þessar sömu reglur. Vitnið kvað það viðtekna reglu í fyrirtækinu að starfsmenn skrifuðu ekki sjálfir út vörur á sig. Vitnið kvað ákærða hafa verið mikið einan við störf í versluninni fyrr um sumarið og kvaðst ekki vilja draga úr því álagi sem hafi verið á ákærða vegna þess en taldi hann hafa ráðið vel við það.

E-kk-nf Ó-kk-nf lögreglumaður lýsti aðkomu sinni að rannsókn málsins en ekki er þörf á að rekja framburð hans fyrir dómi.

A-kk-nf Ó-kk-nf kvaðst hafa verið samstarfsmaður ákærða í verslun Johans Rönning hf. á Reyðarfirði fram til mánaðarmóta apríl/maí 2009. Vitnið kvað það hafa verið skýra reglu að starfsmenn afgreiddu ekki sjálfa sig um vörur. Ef enginn annar var til staðar í versluninni hafi ekki verið hægt að taka út vörur. Aðspurður hvort ekki væri þá hægt að fá sölumann annarsstaðar á landinu til að afgreiða sig kvaðst vitnið ekki vita það, á það hefði ekki reynt í hans tilviki. Starfsmenn hafi mátt taka út vörur með afslætti sem næmi allt niður í að varan væri seld með 15% framlegð. Vitnið kvaðst telja mjög erfitt fyrir starfsmann að vera einn að störfum í versluninni, hann hafi sjálfur reynt það sumarið áður. Sé starfsmaður einn geti hann lítið sinnt pappírsvinnu heldur verði afgreiðsla og símsvörun að hafa forgang.

U-kvk-nf R-kvk-nf, starfsmaður Johans Rönning hf., kvaðst hafa tekið á móti símtali frá frænku ákærða vegna bilaðs heimilistækis. Reikningur vegna viðskiptanna hafi ekki fundist og hún því hringt í ákærða. Ákærði hafi beðið hana að þjónusta konuna og koma tækinu í viðgerð og hafi hann síðar ætlað að finna reikninginn og senda vitninu hann.

R-kvk-nf I-kvk-nf E-kvk-nf, sambýliskona ákærða, kvað ákærða hafa nefnt það við sig að frænka hans hafi beðið hann að redda sér heimilistækjum á góðum kjörum. Hún kvaðst einnig hafa vitað til þess að greiðsla fyrir tækin hafi verið lögð inn á bankareikning ákærða. Þau ákærði hafi rætt um að þetta yrði greitt til fyrirtækisins. Af því hafi ekki orðið vegna anna hjá ákærða í vinnunni.

III.

Ákærða eru gefin að sök tvö fjárdráttarbrot með því að hafa selt tiltekin heimilistæki úr verslun þar sem hann starfaði og látið kaupendur tækjanna leggja greiðslur fyrir þau inn á eigin reikning sinn. Í öðru tilvikinu, samkvæmt fyrri lið ákærunnar, hafi hann hagnýtt sér alla greiðsluna, rúmar 377 þúsund krónur. Í hinu tilvikinu, samkvæmt síðari lið ákærunnar, hafi hann lagt meginhluta greiðslunnar, 132.900 krónur af 138.900 krónum, inn á bankareikning fyrirtækisins, en haldið eftir 6.000 krónum.

Ákærði hefur frá upphafi neitað því að ásetningur hans hafi staðið til þess að slá eign sinni á verðmæti í eigu fyrirtækisins, en viðurkennir að hafa hugsanlega brotið gegn starfsreglum fyrirtækisins með því að útvega M-kvk-þgf B-kvk-þgf H-kvk-þgf og fjölskyldu hennar annars vegar og G-kk-þgf H-kk-þgf hins vegar, heimilistæki á kjörum sem honum stóðu persónulega til boða hjá fyrirtækinu. Hann viðurkennir að hafa séð til þess að heimilistækin yrðu afhent viðtakendum, annars vegar á birgðastöð fyrirtækisins í Reykjavík, og hins vegar í afgreiðslu flutningafyrirtækis á Egilsstöðum.

Hvað síðari lið ákærunnar varðar byggir ákæruvaldið á því að ákærði hafi selt G-kk-þgf H-kk-þgf uppþvottavél á 138.900 krónur en einungis skilað 132.900 krónum til fyrirtækisins og því eignað sér 6.000 krónum af greiðslunni. Ákærði neitar að hafa ætlað að hagnast á sölunni eða draga sér hluta greiðslunnar. Í málinu liggur fyrir beiðni, dags. 8. júní 2009, frá verslun Johans Rönning á Reyðarfirði til birgðastöðvar Johans Rönning í Reykjavík, þar sem m.a. var óskað eftir því að umrædd uppþvottavél yrði send beint til viðtakanda á Egilsstöðum með Flytjanda. Á yfirliti yfir bankareikning ákærða sést að daginn eftir, eða þann 9. júní s.á., lagði G-kk-nf H-kk-nf 138.900 krónur inn á bankareikning ákærða og samdægurs millifærði ákærði 132.900 krónur inn á reikning Johans Rönning hf. Þá liggur fyrir reikningur sem ákærði útbjó á hendur sjálfum sér vegna kaupa uppþvottavélarinnar, dags. 9. júní s.á., þar sem kaupverð uppþvottavélarinnar er sagt 132.900 krónur. Ennfremur liggur fyrir reikningur sem forstjóri fyrirtækisins lét útbúa á nafn G-kk-ef H-kk-ef í ágústmánuði 2009, þar sem sama verð er tilgreint. Samkvæmt framburði G-kk-ef H-kk-ef gaf ákærði honum upp verð uppþvottavélarinnar símleiðis og taldi vitnið vel geta verið að honum hafi misheyrst upphæðin eða misminnt um hana er hann lagði greiðslu inn á bankareikning ákærða. G-kk-nf bar einnig um að ákærði hafi síðar endurgreitt honum þennan mismun.

Samkvæmt framanrituðu hefur ákæruvaldið ekki sýnt fram á að fyrirtækinu hafi borið hærri greiðsla fyrir uppþvottavélina en sú fjárhæð sem því barst, 132.900 krónur, en ákærða er ekki gefið að sök í ákæru að hafa dregið sér eða öðrum fé með því að selja heimilistæki á lægra verði en því verði sem almennum viðskiptavinum bauðst í versluninni. Telst ósannað að ákærði hafi tileinkað sér fjármuni í eigu verslunar Johans Rönning og verður ákærði því sýknaður af öðrum lið ákærunnar.

Hvað fyrri lið ákærunnar varðar byggir ákæruvaldið byggir á því að ákærði hafi heimilað afhendingu heimilistækjanna frá birgðastöð fyrirtækisins í Reykjavík með beiðni þar að lútandi, dags. 10. júní 2009, án þess að jafnframt væri gengið frá því að greiðsla bærist fyrirtækinu og án þess að reikningur væri gerður, auk þess sem ákærði hafi eftir þetta eytt „sölupöntun“ á tækjunum úr tölvukerfi fyrirtækisins. Í lok júnímánaðar 2009 hafi ákærði bókað um rýrnun á tveimur þeirra tækja sem um ræðir í ákærulið I, sem hann hafði þegar heimilað afhendingu á og tekið við greiðslu fyrir inn á persónulegan bankareikning sinn. Þá bendir ákæruvaldið á að ákærði hafi um sumarið eytt fénu sem honum var greitt fyrir tækin út af bankareikningi sínum, auk þess sem hann hafi játað brot sín fyrir forstjóra og starfsmanni fyrirtækisins, þeim H-kk-þgf L-kk-þgf P-kk-þgf og Ó-kk-þgf G-kk-þgf.

Ákærði ber því við að samkvæmt starfsreglum fyrirtækisins hafi hann ekki mátt gefa út reikning á sjálfan sig. Vegna þeirrar aðstöðu að hann var einn við störf í versluninni á Reyðarfirði hafi hann ekki getið fengið neinn til að afgreiða sig og þar sem reikningur hafi ekki verið gefinn út hafi hann ekki getað skilað greiðslu sem lögð var inn á bankareikning hans vegna tækjanna til fyrirtækisins, en ávallt hafi staðið til af hans hálfu að fá annan starfsmann til að gera reikning vegna viðskiptanna og skila þá greiðslunni til fyrirtækisins. Bendir ákærði á að hann hafi ekki talið liggja á að ganga frá greiðslunni, m.a. í ljósi þess greiðslufrests sem starfsmenn njóti hjá fyrirtækinu.

Enda þótt ljóst þyki að starfsreglur fyrirtækisins um kaup starfsmanna á vörum þess og afslætti hafi um margt verið óljósar og einungis kynntar starfsmönnum munnlega, telur dómurinn þá vörn ákærða, að hann hafi ekki getað gefið út reikning á hendur sjálfum sér og því heldur ekki getað gengið frá greiðslu fyrir vörurnar, haldlausa. Hafi ákærði ekki mátt útbúa reikning á hendur sjálfum sér mátti hann enn síður sjálfur sjá til þess að honum eða öðrum yrðu afhentar vörur fyrirtækisins án þess að samhliða væri gengið frá reikningsgerð, sem sýndi þá annað hvort staðgreiðslu eða að varan væri afhent út í viðskiptareikning hans sem starfsmanns. Fyrir liggur, samkvæmt gögnum málsins og framburði ákærða sjálfs, að hann sá til þess að heimilistækin yrðu afhent út af lager fyrirtækisins í Reykjavík, án þess að jafnframt væri gefinn út reikningur vegna sölu þeirra og gengið frá greiðslu til fyrirtækisins. Frá því að ákærði heimilaði afhendingu varanna með „sölupöntun“ 10. júní 2009, þar til hann fór í sumarfrí snemma í júlímánuði liðu rúmar þrjár vikur og tveir mánuðir höfðu liðið þegar hann kom aftur til vinnu úr sumarfríi, og hafði ákærði þá enn ekki séð til þess að reikningur yrði gerður og greiðsla bærist fyrirtækinu.

Fyrir dómi var ákærði ekki sérstaklega spurður hvort hann hefði eytt sölupöntun (SP09051196) vegna tækjanna fjögurra, en hjá lögreglu kannaðist hann aðspurður ekki við að hafa gert það. Engin skjalleg sönnunargögn liggja fyrir í málinu sem sýna fram á að sölupöntun þessari hafi verið eytt og verður ekki litið til þessa atriðis við mat um það hvort fram séu komnar sönnur fyrir því broti sem um ræðir í fyrri lið ákærunnar. Ekki verður heldur lagt til grundvallar að ákærði hafi játað fjárdráttarbrot á fundi með forstjóra og starfsmanni fyrirtækisins, enda þótt fyrir liggi að hann hafi þar beðist afsökunar á gjörðum sínum.

Með því að ákærði lét afhenda þau heimilistæki sem greinir í fyrri lið ákærunnar út af lager fyrirtækisins, án þess að sjá jafnframt til þess að reikningur vegna viðskiptanna yrði gefinn út og greiðsla innt af hendi eða gengið frá öðrum greiðsluskilmálum, eins og ákærða bar skylda til, en ákærði hafði ekki enn bætt úr þessu er upp komst um háttsemi hans, telur dómurinn nægar sönnur fram komnar fyrir því að huglæg saknæmisskilyrði teljist uppfyllt og ákærði hafi gerst sekur um fjárdrátt. Styður það ennfremur þessa niðurstöðu að mati dómsins að framburður ákærða um að hann hafi ekki áttað sig á því er hann gerði breytingar á birgðastöðu verslunarinnar í tölvukerfi fyrirtækisins 26. júní 2009, að hann var að rýra lager fyrirtækisins um tvö þeirra tækja sem hann hafði skömmu fyrr útvegað skyldfólki sínu, án þess að ganga jafnframt frá reikningsgerð og greiðslu, verður ekki talinn trúverðugur. Ekki verður heldur fallist á þá vörn ákærða að vitneskja hans um eftirfylgni innan fyrirtækisins með rýrnun á birgðum styðji staðhæfingar hans um skort á ásetningi til fjárdráttar, enda liggur fyrir að athugun var ekki hafin á háttsemi ákærða fyrr en fyrirtækinu barst krafa á grundvelli ábyrgðar þess vegna bilunar á einu þeirra tækja sem um ræðir í ákærunni.

Samkvæmt öllu framanrituðu verður ákærði því sakfelldur fyrir það fjárdráttarbrot sem honum er gefið að sök samkvæmt fyrri lið ákærunnar og er þar réttilega heimfært til 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga. Tekið skal fram að ekki þykir skipta máli hvort litið sé svo á að andlag fjárdráttarbrots ákærða séu umrædd heimilistæki eða greiðslan fyrir þau sem lögð var inn á bankareikning hans, en hvort tveggja þykir rúmast innan orðalags ákærunnar.

Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverð brot. Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til andvirðis þeirra fjármuna sem ákærði dró sér og til þess að ákærði misnotaði sér stöðu sína sem rekstrarstjóri útibús verslunarinnar. Á hinn bóginn þykir mega horfa til þess að ákærði hefur skýrt greiðlega frá atburðum, þótt hann hafi ekki viðurkennt að ásetningur hans hafi staðið til þess að tileinka sér fjármuni, og að hann hefur skilað til fyrirtækisins allri þeirri greiðslu sem hann móttók fyrir þau heimilistæki sem hann er hér sakfelldur fyrir að draga sér. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvo mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Enda þótt ákærði sé hér sýknaður af öðrum lið ákærunnar þykja ekki efni til að beita heimild 1. mgr. 218. gr. laga um meðferð sakamála til þess að leggja hluta sakarkostnaðar á ríkissjóð. Verður ákærði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað, sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, G-kk-ef M. A-kk-ef hdl., en annar sakarkostnaður hlaust ekki af málinu. Ekki var lögð fram tímaskýrsla af hálfu verjandans en með því sem ráða má af gögnum málsins um störf hans, þykja málsvarnarlaun hans vegna starfa bæði á rannsóknarstigi og fyrir dómi hæfilega ákveðin 251.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dómur þessi er kveðinn upp af H-kk-þgf B-kk-þgf dómstjóra í dómsal Héraðsdóms Austurlands að Lyngási 15, Egilsstöðum, þriðjudaginn 2. mars 2010 kl. 10:55, að gættu ákvæði 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008, en uppsaga dómsins hefur dregist nokkuð vegna embættisanna dómara.

Dómsorð:

Ákærði, E-kk-nf G-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í tvo mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði greiði 251.000 krónur í sakarkostnað, sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, G-kk-ef M. A-kk-ef hdl.

H-kk-nf B-kk-nf