E-86/2022

1 Mál þetta sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð 21. nóvember sl. var höfðað með stefnu birtri 25. mars sl. og gagnstefnu 25. apríl sl. Aðalstefnandi og gagnstefndi er Byggðastofnun kt. [...], [...], 550 Sauðárkróki. Aðalstefndi og gagnstefnandi er A- 1882 ehf., kt. [...], [...], 680 Þórshöfn.

2 Aðalstefnandi krefst í aðalsök að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 7.050.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frá 10. júní 2021 til greiðsludags. Þá er þess krafist að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, í fyrsta sinn 10. júní 2022 en síðan árlega þann dag. Loks er krafist málskostnaðar auk virðisaukaskatts. Í gagnsök krefst aðalstefnandi sýknu og málskostnaðar.

3 Gagnstefnandi krefst sýknu af kröfu stefnanda í aðalsök og málskostnaðar. Í gagnsök krefst gagnstefnandi greiðslu úr hendi aðalstefnanda að fjárhæð 3.450.000 króna ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 2.700.000 krónum frá 25. maí 2022 til greiðsludags. Þá krefst gagnstefnandi málskostnaðar.

4 Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur Þ-kk-nf G-kk-nf, forsvarsmaður stefnda, E-kk-nf P-kk-nf, fyrrverandi sveitarstjóri Langanesbyggðar, K-kk-nf Þ-kk-nf H-kk-nf, starfsmaður stefnanda, Ó-kk-nf Á-kk-nf R-kk-nf, verkefnisstjóri stefnanda, J-kk-nf E-kk-nf, fyrrverandi sveitarstjóri Langanesbyggðar, og B-kk-nf S. L-kk-nf, sveitarstjóri Langanesbyggðar.

Málsatvik

5 Málið snýr að þremur samningum á milli aðila vegna uppbyggingar á gistiheimili og veitingastað/verslun á Bakkafirði en verkefnið var hluti af verkefninu Betri Bakkafjörður. Forsögu samninganna má rekja til ársins 2017 er var skipaður starfshópur um málefni Bakkafjarðar sem skilaði tillögum í febrúar 2018 sem síðar voru sendar forsætisráðherra í mars 2018, m. a. um að byggð við Bakkaflóa yrði tekin inn í verkefnið Brothættar byggðir og verkefnastjóri skipaður með aðsetur á Bakkafirði. Úr varð að verkefnasjóðnum Betri Bakkafjörður var komið á fót af hálfu Byggðastofnunar til að annast styrkveitingar og umsjón með þeim.

6 Á þessum grundvelli óskaði Þ-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, eftir því að taka gömlu verslunina á Bakkafirði á leigu ásamt skólanum og sendi bréf þess efnis til sveitarfélagsins íjanúar 2019, en þáverandi sveitarstjóri Langanesbyggðar var fylgjandi þessum hugmyndum. Var í kjölfarið gert rammasamkomulag í mars 2019 milli Þ-kk-ef og Langanesbyggðar um að hann tæki að sér sem verktaki annars vegar uppbyggingu og rekstur á verslun og kaffihúsi að Hafnartanga 4 á Bakkafirði og hins vegar að koma á fót og annast rekstur á gistiheimili að Skólavegi 5 á Bakkafirði. Skyldi verkefnið standa í a. m. k. 2 ár. Markmiðið með verkefninu var að skila annars vegar starfsemi í Hafnartanga 4 í því formi að þar væri hægt að vera með lífvænlegan rekstur sem staðið gæti undir hlutastarfi á móti hlutastarfi tengdu rekstri gistingar að Skólavegi 5. Yfir sumartímann yrðu fleiri að vinna við reksturinn. Var hugmyndin að umbreyta skólahúsnæði í gistiheimili annars vegar og hins vegar að umbreyta gamalli verslun í veitingastað og kaffihús. Ef vel tækist til átti verkefnið að geta skilað bættu mannlífi á Bakkafirði og afleiddum tækifærum fyrir byggðarlagið. Skyldi Þ-kk-nf fá greiddar 400.000 krónur á mánuði í verktakagreiðslur fyrir vinnu sína að verkefninu. Umrætt samkomulag var hins vegar háð frekari styrkjum.

7 Leitaði Þ-kk-nf í kjölfarið eftir styrk frá verkefninu Betri Bakkafjörður á vegum stefnanda, með fulltingi sveitarstjóra Langanesbyggðar, en það leiddi tilþessað stefnandi veitti annars vegar styrk að fjárhæð 4.000.000 króna vegna gistiheimilis að Skólagötu 5 og 5.000.000 króna vegna þjónustukjarna að Hafnartanga 4, en styrkina átti að greiða eftir framvindu verkanna. Samningar á milli stefnanda og stefnda vegna styrkjanna tveggja voru undirritaðir 5. júlí 2019. Í þeim var vísað til þess að verkefnin skyldu unnin samkvæmt lýsingu í verk og kostnaðaráætlun sem fylgdi umsókn stefnda til Betri Bakkafjarðar. Hins vegar veitti stefnandi stefnda styrk vegna tilraunaverkefnis með pöntunarþjónustu fyrir nauðsynjavörur að Hafnartanga 4, Bakkafirði, að fjárhæð 1.500.000 krónur. Sjálfstæða verklýsingu er að finna í samningnum, sem undirritaður var í desember 2019.

8 Í kjölfar rammasamningsins við Langanesbyggð í mars 2019 og samninga um styrki frá Betri Bakkafirði hóf Þ-kk-nf í nafni stefnda að byggja upp gistiaðstöðu í gamla skólahúsinu að Skólagötu 5 og veitingastað og verslun að Hafnartanga 4 og hóf þar starfsemi. Alls greiddi stefnandi 7.050.000 krónur til stefnda af 10.050.000 króna heildarfjárhæð umsaminna styrkja.

9 Skömmu fyrir árslok 2020 mun óánægju hafa farið að gæta gagnvart stefnda á Bakkafirði og stuðningur horfið við áframhaldandi starf hans þar og að lokum fór svo að hann hætti rekstri í mars 2021 en þá var liðinn tveggja ára tími sem samningurinn við Langanesbyggð hljóðaði á um. Við viðskilnaðinn neitaði sveitarfélagið í fyrstu að greiða stefnda í samræmi við samning aðila og bar fyrir sig ýmsar ástæður, en að lokum fór svo að sveitarfélagið dró í land og greiddi stefnda samkvæmt samningnum auk kostnaðar vegna innheimtu kröfunnar. Stefnandi taldi aftur á móti að stefndi hafi ekki staðið við skyldur sínar samkvæmt fyrrgreindum samningum um styrkveitingar og höfðaði mál þetta til endurgreiðslu styrkjanna.

Málsástæður aðalstefnanda og gagnstefnda

10 Aðalstefnandi (einnig vísað til sem stefnanda) byggir á því að samkvæmt samningum aðila séu styrkir sem samþykktir voru á grundvelli umsóknar stefnda endurkræfir. Styrktum verkefnum hafi ekki verið lokið í samræmi við skilyrði styrkúthlutana og séu styrkúthlutanir því endurkræfar samkvæmt ákvæðum samninga um verkefnin.

11 Greiddur styrkur vegna Gistiheimilis Skólagötu 5, hafi verið 1.200.000 krónur við undirritun samnings og 1.600.000 krónur þann 20. september 2019 eða samtals 2.800.000 krónur. Samkvæmt samningi sé styrkfé afturkræft að fullu verði ekkert af verkefninu. Verði verulegar breytingar á verkefninu án samráðs við starfsmann verkefnisins sé styrkurinn jafnframt endurkræfur að hluta eða öllu leyti og kveðið sé á um að tæki og búnaður sem keyptur sé fyrir styrkfé verði eign samfélagsins ef styrkþegi hætti rekstri verkefnisins. Lokaskýrslu vegna verkefnisins hafi ekki verið skilað og munir sem keyptir hafi verið fyrir styrkfé hafi verið fjarlægðir og þannig ekkert orðið úr verkefninu. Samtals sé styrkféð endurkræft að fullu.

12 Greiddur styrkur vegna þjónustukjarna Hafnartanga 4, hafi verið 1.500.000 krónur við undirritun samnings og 2.000.000 krónur þann 9. ágúst 2019 eða samtals 3.500.000 krónur. Lokaskýrslu hafi ekki verið skilað og munir sem keyptir hafi verið fyrir styrkfé hafi verið fjarlægðir. Samtals sé styrkféð endurkræft að fullu.

13 Greiddur styrkur vegna samnings um tilraunaverkefni með Pöntunarþjónustu með nauðsynjavörur að Hafnartanga 4, Bakkafirði, hafi verið 750.000 krónur við undirritun samnings. Lokaskýrslu hafi ekki verið skilað. Samtals sé styrkféð endurkræft að fullu samkvæmt samningnum sem gerður hafi verið vegna verslunar í strjálbýli samkvæmt aðgerð A.9 í stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2018- 2024.

14 Félagið og forsvarsmaður þess hafi tekið á móti fjármunum úr almannasjóðum án þess að þau verkefni sem styrkt voru hafi orðið að veruleika og því ekki staðið við gerða samninga. Vísar aðalstefnandi til meginreglunnar um skuldbindingargildi loforða.

15 Í gagnsök krefst aðalstefnandi sýknu. Stefndi hafi sinnt verkefnunum illa og viðskilnaður við verkefnin verið slíkur að þeir sem hafi síðar komið að rekstrinum hafi þurft að leggja í fjárfestingar vegna tækja og búnaðar sem stefndi hafi haft á brott með sér, en skýrt hafi verið að tilheyrði samfélaginu á Bakkafirði samkvæmt samningum um styrkveitingar, og sannarlega verið keypt fyrir styrkfé. Því sé alfarið hafnað að núverandi rekstraraðilar hafi tekið við fullbúnum einingum eins og fullyrt sé í gagnstefnu.

16 Framvindu- og lokaskýrslum vegna verkefnanna hafi átt að skila í tölvupósti á ákveðnu formi, en þær ekki borist þrátt fyrir eftirgangssemi. Þar hafi verið um að ræða samskiptaleið sem hafði verið notuð og því hafnað að bréf sem stefndi segi að hafi týnst í pósti breyti því að honum hafi verið fullkomlega gerlegt að skila skýrslum og uppgjöri sem hann hafi ekki gert.

Málsástæður aðalstefnda og gagnstefnanda

17 Aðalstefndi (einnig vísað til sem stefnda) kveðst hafa staðið við skuldbindingar sínar að fullu gagnvart stefnanda og því átt rétt á greiðslu þeirra styrkja sem stefnandi hafi skuldbundið sig til að greiða honum. Endurgreiðslukröfum sé alfarið hafnað og greiðslu krafist á því sem vanti upp á að stefnandi hafi greitt styrkina að fullu. Kveður stefndi að um verulega umfangsmikið verkefni hafi verið að ræða, sem falist hafi í að umbreyta skólahúsnæði í gistiheimili og gamalli verslun í veitingastað og kaffihús, afla viðeigandi starfsleyfa og koma rekstrinum af stað. Stefndi hafi notið aðstoðar einstaklinga sem ráðnir hafi verið tímabundið í vinnu og við verktöku, sem skilað hafi því að veruleg breyting hafi orðið á húsnæðinu að Hafnargötu 4 og Skólagötu 5, en útkoman hafi m. a. verið annars vegar fullbúið gistiheimili og hins vegar veitingastaður og verslun. Aukþess hafi verið reistur pallur framan við veitingastaðinn. Staða ferðaþjónustunnar hafi verið orðin verulega góð í ágúst 2020, þrátt fyrir þá erfiðleika sem Covid farsóttin hafi haft í för með sér. Uppbyggingin hafi einnig nýst íbúum Bakkafjarðar. Er liðið hafi á haustið hafi stefndi fundið að ekki væri stuðningur við áframhaldandi starf hans á Bakkafirði og að svo hafi farið að hann hafi hætt rekstri í mars 2021, en þá hafi runnið á enda tveggja ára starfstími forsvarsmanns stefnda samkvæmt rammasamkomulagi við Langanesbyggð.

18 Stefndi hafi skilað af sér fullbúinni aðstöðu til reksturs gistiheimilis og veitingastaðar, auk þess sem mátt hafi reka litla verslun á veitingastaðnum. Vísi stefndi til ljósmynda sem sýni umbreytinguna og innslags úr viðtali við forsvarsmann stefnda í sjónvarpsþættinum Uppskrift að góðum degi. Þá vísi stefndi til útprentanna af bókunarsíðunni booking. com og Facebook- síðu núverandi rekstraraðila, sem sýni að gistiheimilið og veitingastaðurinn séu í fullum rekstri á þeim grunni sem stefndi hafi lagt.

19 Það sé rangt að stefndi hafi ekki gert stefnanda grein fyrir framvindu verkefnisins og kostnaði við það. Eftir að stefndi hafi lokið starfi sínu á Bakkafirði hafi hann tekið saman allan kostnað við verkefnið og aðkomu sína að því og sent á verkefnastjóra stefnanda á aðsetur hans á Bakkafirði. Hann hafi því skilað framvindu- og lokaskýrslu með fylgigögnum til umsjónarmanns verkefnisins, Ó-kk-ef Á-kk-ef R-kk-ef. Því til staðfestingar vísar stefndi til afrits af umslagi sem gögnin hafi verið sendí og staðfestingu frá Póstinum um sendinguna, sem er á meðal gagna málsins. Umsjónarmaðurinn hafi hins vegar ekki tekið við sendingunni og þar af leiðandi ekki stefnandi. Bréfið hafi verið endursent, eins og staðfesting Póstsins sýni. Hafi stefnandi með því neitað að taka við skýringum á framvindu og lokum þeirra verka sem stefndi hafi framkvæmt í samræmi við samninga aðila.

20 Heildarkostnaður við verk samkvæmt samningum sem undirritaðir voru 5. júlí 2019 hafi verið 9.667.965 krónur, en þar af hafi 2.052.000 krónur verið vegna vinnu Þ-kk-ef G-kk-ef en 7.615.965 krónur vegna útlagðs kostnaðar, eins og nánar sé sundurliðað í gögnum málsins. Þessi tvö verkefni hafi verið unnin að miklu leyti samhliða og því vandkvæðum bundið að greina á milli kostnaðar við hvort verkefni um sig. Starfsmenn gistiheimilisins að Skólagötu 5 hafi til dæmis einnig unnið við uppbyggingu veitinga- og kaffihússins að Hafnartanga 4. Tímagjald stefnda við verkefnin hafi verið verulega lágt og hann ekki hagnast með nokkrum hætti á verkefninu, sem hann hafi haldið gangandi þrátt fyrir áföll vegna Covid. Stefndi hafi lagt mikla vinnu á sig og greitt verulegan kostnað, en Þ-kk-nf G-kk-nf hafi greitt að hluta. Kostnaður stefnda hafi verið umtalsvert umfram styrkina og því sé gerð krafa í aðalsök um að stefndi verði sýknaður af kröfu stefnanda um endurgreiðslu á þeim 6.300.000 krónum sem greiddar hafi verið vegna fyrri samninganna tveggja sem hljóðað hafi upp á heildarfjárhæðina 9.000.000 króna.

21 Enginn fyrirvari hafi verið gerður við greiðslu styrkjanna enda hafi þeir verið greiddir út í samræmi við framvindu verksins. Eigi þetta einnig við um samning um pöntunarþjónustu þar sem stefndi hafi fengið greiddar 750.000 krónur til að koma þeirri þjónustu á legg og verði ekki séð að málatilbúnaður stefnanda byggi á því að sú þjónusta hafi ekki verið reynd. Eigi það í raun við um öll verkefnin sem stefnandi skuldbatt sig til að styrkja því málatilbúnaðurinn virðist ekki byggja á því að stefndi hafi ekki framkvæmt það sem hann sannanlega gerði, heldur að hann hafi ekki greint frá því með þeim hætti sem stefnandi gerði kröfu um. Sá málatilbúnaður fái ekki staðist, enda hafi öll gögn legið fyrir og verið send til stefnanda, sem hafi ekki vitjað þeirra.

22 Í gagnsök sé krafist greiðslu þeirra 2.700.000 króna sem vanti upp á að gagnstefndi hafi greitt umsamda 9.000.000 króna styrkfjárhæð að fullu samkvæmt framansögðu. Þar að auki sé þess krafist að gagnstefndi greiði síðari hluta styrks vegna pöntunarþjónustu, 750.000 krónur, samkvæmt samningi aðila frá desember 2019, en stefndi hafi lokið verkefninu og staðið alfarið við sinn hluta samningsins, en verkefnið hafi ekki verið skilgreint þar með nákvæmum hætti. Stefndi hafi hins vegar sett upp litla verslun á veitingastaðnum og kynnt þjónustuna sem m. a. hafi falist í að sækja vörur sem íbúar svæðisins pöntuðu. Því miður hafi reynst lítill áhugi á þjónustunni meðal íbúanna, en einnig hafi Covid haft áhrif.

23 Um lagarök vísar stefndi til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar.

Forsendur og niðurstaða

24 Aðalsök í máli þessu lýtur að kröfu stefnanda um endurgreiðslu styrkja sem veittir voru stefnda vegna samninga um verkefni á grundvelli stefnumótandi byggðaáætlunar 2018-2024. Í gagnsök lýtur ágreiningur aðila að kröfu aðalstefnda um greiðslu þess sem upp á vantar að hann hafi fengið fyrrgreinda styrki greidda að fullu.

25 Samningar aðila um 4.000.000 króna styrk vegna gistiheimilis að Skólagötu 5 og 5.000.000 króna styrk vegna þjónustukjarna að Hafnartanga 4, sem undirritaðir voru 5. júlí 2019 eru samhljóða. Um verklýsingu og framvinduáætlun er vísað til verk- og kostnaðaráætlunar sem fylgdi umsókn stefnda til Betri Bakkafjarðar. Um greiðslur er mælt svo fyrir að þær fari fram í samræmi við framvindu verkefnisins og skil á áfangaskýrslu. Allt að 30% yrðu greidd við undirritun samnings og upphaf verkefnis. Allt að 40% væri heimilt að greiða á verktímanum við skil á framvinduskýrslu. Lokagreiðsla færi fram við skil á lokaskýrslu og uppgjöri. Í framvindu- og lokaskýrslum skyldi viðurkenndum kostnaðarliðum gerð skil með sannanlegum hætti. Tæki og búnaður sem keyptur væri fyrir styrkfjármuni skyldi verða eign samfélagsins ef styrkþegi hætti rekstri verkefnisins.

26 Stefnandi reisir endurkröfu sína á því að lokaskýrslu vegna verkefnisins hafi ekki verið skilað og munir sem keyptir hafi verið fyrir styrkfé hafi verið fjarlægðir og þannig ekkert orðið úr verkefninu. Samtals sé styrkféð endurkræft að fullu.

27 Með stefnu fylgdi afrit af framvinduskýrslum, sem stefndi skilaði stefnanda 9. ágúst og 20. september 2019. Skýrslunum fylgdi lýsing á stöðu verkefnanna á þeim tíma, hvaða verk hafi þegar farið fram og hver stæðu fyrir dyrum, myndir sem sýndu framvinduna og sundurliðað yfirlit yfir aðkeypta vinnu verktaka og kaup á efni, búnaði og tækjum. Óumdeilt er að stefnandi hreyfði engum athugasemdum við þessum skýrslum stefnda, heldur greiddi honum styrkfé án fyrirvara í samræmi við þær, en stefnandi hafði verkefnisstjóra á vettvangi sem sannreynt gat réttmæti skýrslnanna áður en til greiðslu styrkfjár kæmi. Raunar kom fram við aðalmeðferð málsins að verkefnisstjórinn sjálfur útbjó framvinduskýrslurnar samkvæmt upplýsingum frá stefnda. Verður ekki séð að samningar aðila veiti stefnanda heimild nú til að endurkrefja stefnda um framangreindar greiðslur á þeim grundvelli að lokaskýrslu hafi ekki verið skilað á fullnægjandi hátt að mati stefnanda. Stefnandi hefur ekki gert nokkurn reka að því í málatilbúnaði sínum að sýna fram á að þeir kostnaðarliðir sem tilgreindir voru í framvinduskýrslunum hafi verið óréttmætir á einhvern hátt eða í ósamræmi við verkefnislýsingu.

28 Stefnu fylgdi einnig afrit af lokaskýrslu sem stefndi skilaði stefnanda 23. mars 2021. Er samkvæmt því rangt að stefndi hafi ekki skilað lokaskýrslu eins og fullyrt er í stefnu. Hins vegar verður að skilja málatilbúnað stefnanda þannig að hann líti svo á að skýrslan hafi verið ófullnægjandi, þar sem fylgigögn hafi vantað með henni til sönnunar þeim kostnaðarliðum sem tilgreindir voru, en á meðal gagna málsins er bréf verkefnisstjóra stefnanda til stefnda, dags. 20. apríl 2021, þar sem óskað er eftir fylgiskjölum með skýrslunni. Engar athugasemdir eru þó gerðar við lýsingu stefnda á framvindu verkefnanna og rekstri þeirra. Við munnlegan málflutning kom fram af hálfu stefnanda að ekki sé dregið í efa að forsvarsmaður stefnda hafi sent bréf með yfirliti yfir kostnað vegna verkefnisins til verkefnisstjóra stefnanda, eins og framlögð gögn frá Póstinum sýni, þó verkefnisstjórinn kannist ekki við að það hafi borist. Eru ekki efni til annars en að leggja til grundvallar að ásamt lokaskýrslunni hafi stefndi sent stefnanda umbeðin fylgiskjöl, en bréfið ekki verið móttekið af stefnanda. Er haldlaus sú mótbára stefnanda að fylgiskjölin hafi stefndi átt að senda með tölvupósti, en enga slíka kröfu er að finna í samningum aðila. Þessu til viðbótar hefur stefndi lagt fram í málinu sundurliðað yfirlit yfir kostnað vegna verkefnanna, sem nemur alls 9.852.197 krónum, ásamt fjölda reikninga og gagna vegna kaupa á vörum og þjónustu vegna verkefnanna. Þá hefur stefndi lagt fram afrit af hreyfingalistum bankareikninga vegna greiðslna í þágu verkefnanna. Hefur stefnandi ekki að neinu leyti leitast við að hrekja réttmæti þessa kostnaðarliða og gagna að baki þeim.

29 Þá hefur stefnandi heldur ekki gert grein fyrir því að hvaða leyti hann telji á það skorta að stefndi hafi útbúið gistiheimilið að Skólagötu 5 og veitinga- og kaffihúsið að Hafnartanga 4 í samræmi við verklýsingu þá sem er að finna í umsókn hans til Betri Bakkafjarðar og vísað er til í samningum aðila. Óumdeilt er að stefndi kom rekstrinum á fót og nýr rekstraraðili tók við starfseminni eftir að stefndi hætti og liggur ekki annað fyrir í málinu en að hann hafi getað hafið reksturinn á grundvelli þeirra framkvæmda og uppbyggingar sem stefndi stóð að og bera gögn málsins og vitnaskýrslur með sér að reksturinn gangi vel.

30 Stefnandi hefur engar sönnur fært á staðhæfingar sínar um að stefndi hafi haft með sér á brott muni sem keyptir hafi verið fyrir styrkfé og átt að verða eign samfélagsins á Bakkafirði samkvæmt samningum aðila. Vitnið B-kk-nf S. L-kk-nf, sveitarstjóri Langanesbyggðar, sem fór á vettvang eftir að stefndi sagði sig frá verkefninu, kvað ekki hafa vantað þar muni, en viðskilnaður hafi verið sóðalegur. Stefndi hafi fallist á það og gert hafi verið samkomulag um að greiðsla vegna þrifa myndi skiptast á milli sveitarfélagsins og stefnda. Að öðru leyti liggur fyrir að sveitarfélagið dró í land athugasemdir sínar um að lausafé hafi vantað og greiddi stefnda að fullu samkvæmt samningi aðila.

31 Loks hefur stefnandi ekki sýnt fram á stefndi hafi vanrækt skyldur sínar að öðru leyti samkvæmt verkefnislýsingu í umsókn stefnda til Betri Bakkafjarðar. Fyrir dómi kom ítrekað fram af hálfu starfsmanna stefnanda og Langanesbyggðar, sem gáfu skýrslur, að væntingar stefnanda og íbúa á Bakkafirði hafi verið meiri, en stefndi hafi staðið undir. Hann hafi vissulega ráðist í framkvæmdir við húsnæðið og komið starfseminni á fót og forsvarsmaður stefnda verið mikið á Bakkafirði á verkefnatímanum, en að þeirra mati hafi vantað meira líf í húsnæðið. Forsvarsmaður stefnda hafi farið vel af stað í byrjun og m. a. staðið fyrir jólahlaðborði um áramótin 2019- 2021, sem hafi verið vel heppnað, en hins vegar hafi þeim þótt skorta meira frumkvæði. Þáhafi óánægju gætt á meðal íbúa við þjónustu stefnda, en veitingar sem hann bauð upp á hafi þó verið til fyrirmyndar. Covid hafi að vísu sett strik í reikninginn, en engu að síður hafi þeim þótt stefndi mega sinna rekstrinum betur. Þrifnaði hafi verið ábótavant og það skapað gremju á meðal íbúa. Utan almennra staðhæfinga um að stefndi hafi ekki sinnt rekstrinum í samræmi við væntingar þeirra gátu starfsmenn stefnanda hins vegar í engu lýst á hvaða hátt stefndi hefði brotið gegn skyldum sínum samkvæmt skilmálum í samningum aðila.

32 Samkvæmt öllu framansögðu fer því fjarri að stefnandi hafi sýnt fram á skilyrði til endurkröfu styrkfjár vegna framangreindra verkefna um gistihús að Skólavegi 5 og veitinga- og kaffihús að Hafnartanga 4, úr hendi stefnda og verður hann sýknaður af kröfunni. Að sama skapi liggur fyrir að taka ber til greina gagnkröfu stefnda um greiðslu 2.700.000 króna eftirstöðva styrkfjár vegna sömu verkefna með vöxtum eins og í dómsorði greinir, enda hefur stefnandi ekki að neinu leyti sýnt fram á stefndi hafi ekki uppfyllt skyldur sínar samkvæmt samningum aðila.

33 Hvað snertir ágreining aðila um styrkveitingu vegna pöntunarþjónustu fyrir nauðsynjavörur, sem fjallað er um í samningi aðila frá desember 2019 um styrk vegna verslunar í strjálbýli, þá er verkefninu lýst sem tilraunaverkefni til að koma upp pöntunarþjónustu fyrir helstu nauðsynjavörur að Hafnartanga 4, Bakkafirði, til að auðvelda fólki að búa á svæðinu, en verslun hafi ekki verið rekin á staðnum um nokkurt skeið enda rekstrargrundvöllur afar veikur. Um 70 km væru í næsta þéttbýlisstað, en hluti fólks hefði ekki tækifæri á að sækja verslun reglulega um langan veg, auk þess sem það hamli jákvæðri byggðaþróun að geta ekki nálgast brýnustu nauðsynjar í nærumhverfi sínu. Kveðið var á um að 750.000 krónur yrðu greiddar við undirritun, en 750.000 krónur við skil á lokaskýrslu 31. desember 2020. Mælt er fyrir um skyldu styrkþega til að skila upplýsingum um framkvæmd verkefnisins og ráðstöfun styrksins við lok samningstímans.

34 Stefndi lýsti því fyrir dómi að staðið hafi til að koma pöntunarþjónustunni á fót og hann hafi kynnt hana með tölvupósti til íbúa, en einungis tveir hafi skráð sig og engin eftirspurn verið. Hann hafi því sett upp litla verslun með nauðsynjavörur í staðinn, þar sem mátt hafi kaupa hveiti, sykur og aðrar slíkar vörur. Viðskiptin hafi verið lítil og aðallega krakkar úr fiskvinnslunni hafi komið til að kaupa sælgæti. T ilraunaverkefniðvarð því hvorki fugl né fiskur, hvort sem um var að kenna skorti á kynningu af hálfu stefnda eða skorti á eftirspurn eftir þjónustunni. Líta verður til þess að um tilraun var að ræða, eins og skýrt kemur fram í samningnum, en lýsing á verkefninu og til hvers hafi verið ætlast af styrkþega við framkvæmd þess er þar hins vegar afar fátækleg. Er ekki unnt að fallast á að stefnandi hafi sýnt fram á vanefndir af hálfu stefnda við framkvæmd verkefnisins, en í vanefndaákvæði samningsins er mælt fyrir um að gefa skuli styrkþega frest til úrbóta, telji Byggðastofnun styrkþega ekki uppfylla skyldur sínar. Ekkert liggur fyrir um að athugasemdir hafi verið gerðar við stefnda um framkvæmd verkefnisins né að úrbóta hafi verið krafist, en skilyrði endurgreiðslukröfu er að um verulegar vanefndir sé að ræða. Hefur stefnandi ekki sýnt fram á að skilyrði vanefndaákvæðisins séu uppfyllt í málinu og verður stefndi því sýknaður af endurgreiðslukröfu stefnda.

35 Á hinn bóginn hefur stefndi enga grein gert fyrir kostnaði af verkefninu né skilað um það lokaskýrslu, eins og áskilið er í samningnum. Verður af þeirri ástæðu að sýkna stefnanda af kröfu stefnda í gagnsök um greiðslu 750.000 króna eftirstöðva styrkfjárins.

36 Samkvæmt framansögðu hefur aðalstefndi verið sýknaður af öllum kröfum stefnanda í aðalsök og kröfur aðalstefnda í gagnsök verið teknar til greina að stærstum hluta. Í samræmi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður aðalstefnanda gert að greiða aðalstefnda málskostnað sem samkvæmt efni og umfangi málsins þykir hæfilega ákveðinn í einu lagi í aðalsök og gagnsök, eins og í dómsorði greinir.

37 Af hálfu aðalstefnanda flutti málið H-kk-nf Á-kk-nf lögmaður, en af hálfu aðalstefnda flutti málið E-kk-nf G-kk-nf, lögmaður.

H-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Aðalstefndi, A- 1882 ehf., er sýkn af kröfum aðalstefnanda, Byggðastofnunar.

Gagnstefndi, Byggðastofnun, greiði gagnstefnanda, A- 1882 ehf., 2.700.000 krónur ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 25. maí 2022 til greiðsludags.

Aðalstefnandi og gagnstefndi, greiði aðalstefnda og gagnstefnanda 1.700.000 krónur í málskostnað.