S-315/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 29. ágúst síðastliðinn, er höfðað af Héraðssaksóknara með ákæru útgefinni 18. september 2017 á hendur ákærða, M-kk-þgf J-kk-þgf, kt. […], […], […], „fyrir skilasvik í aðdraganda þess að bú ákærða var tekið til gjaldþrotaskipta:

I

Með því að hafa 21. júlí 2011, framselt inneign sína að fjárhæð kr. 6.130.000, hjá S.G. húsum ehf., kt. […], fyrir óhæfilega lágt verð, sem að mun rýrði efnahag ákærða, til A, kt. […], fyrir samtals kr. 2.500.000. Inneignin var til komin vegna sölu ákærða deginum áður á leigusamningi fjögurra lóða nr. 3, 12, 16 og 20 til 49 ára í frístundabyggð í landi Grafarbakka, merktri 2-C, 176462, Hrunamannahreppi.

II

Með því að hafa 25. nóvember 2011 stofnað til nýrra skulda, sem að mun rýrðu efnahag hans, þegar hann yfirdró reikning sinn hjá Afli Sparisjóði nr. […] um 8.500.000 krónur og skrifaði undir tryggingarbréf að fjárhæð kr. 10.000.000, útgefið 25. nóvember 2011 og móttekið til þinglýsingar þann sama dag, sem veitti Afli sparisjóð veð í bifreið ákærða með fastanúmerið […], Mercedes Bens CL, árgerð 2007, til tryggingar á yfirdrætti reikningsins og hafa með því skert rétt annarra lánadrottna sinna en Afls sparisjóðs til að öðlast fullnægju af eignum hans. Fjárhæðin sem ákærði yfirdró reikning sinn um var millifærð yfir á reikning Centrego Int. ehf., kt. […], nr. […] en ákærði var stjórnarformaður félagsins. Við gjaldþrot ákærða var reikningurinn yfirdreginn um samtals að fjárhæð kr. 8.871.963 þar sem vextir og gjöld höfðu lagst ofan á yfirdrátt ákærða.

Árangurslaust fjárnám var gert hjá ákærða 23. september 2011 og barst Héraðsdómi Reykjaness krafa um gjaldþrotaskipti 26. október 2011. Búið var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness hinn 26. janúar 2012. Skiptum á búinu lauk þann 13. september sl. og námu útistandandi kröfur um 168 milljónum króna.

Framangreind brot teljast varða við 4 tl. 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Kröfur ákærða:

Ákærði krefst aðallega sýknu af báðum ákæruliðum, en til vara að honum verði ekki gerð refsing eða að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og verði refsing skilorðsbundin að öllu leyti. Verjandi ákærða krefst þóknunar sér til handa.

A

Með bréfi skiptastjóra þrotabús ákærða, F-kk-ef H. S-kk-ef lögmanns, 10. maí 2013 var kærð til sérstaks saksóknara ætluð refsiverð háttsemi ákærða í aðdraganda úrskurðar um gjaldþrotaskipti á búi hans. Segir í bréfinu að grunur sé til staðar um að ákærði hafi staðið að stórfelldum undanskotum eigna í aðdraganda þess að lögð hafi verið fram krafa um að bú hans yrði tekið til gjaldþrotaskipta.

Bú ákærða var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 26. janúar 2012. Frestdagur við skiptin var 26. október 2011 þegar krafa var lögð fram um gjaldþrotaskiptin. Greiðsluáskorun var birt fyrir ákærða 2. september 2010 og árangurslaust fjárnám gert hjá ákærða 23. september 2011.

Í bréfi skiptastjóra segir í fyrsta lagi að við könnun á eignum þrotabúsins hafi komið í ljós að þrotamaður hafi verið eigandi bifreiðarinnar […], Mercedes Benz CL, árgerð 2007. Bifreiðin hafi verið veðsett Afli sparisjóði samkvæmt tryggingarbréfi að fjárhæð 10.000.000 króna, útgefnu 25. nóvember 2011. Hafi skuldin að baki tryggingarbréfinu verið vegna yfirdráttar á reikningi ákærða hjá Afli sparisjóði nr. […]. Hafi reikningurinn verið yfirdreginn um 8.871.963 krónur. Stærsti hluti fjárhæðarinnar hafi verið millifærður á reikning Centrego ehf. Segir að millifærslan sé skýrð sem „lán til Centrego“ og að ákærði hafi á sama tíma verið skráður stjórnarformaður félagsins og stofnandi þess. Einnig segir að höfðað hafi verið riftunarmál gegn Afli sparisjóði vegna veðsetningarinnar sem hafi lokið með dómsátt þar sem tryggingarbréfinu hafi verið aflýst gegn því að greiddar hafi verið 5.300.000 krónur til Afls sparisjóðs af söluverðmæti bifreiðarinnar. Hafi bifreiðin verið seld og Afli sparisjóði greidd fjárhæðin. Þá var það mat skiptastjóra að hagsmunum þrotabúsins væri best borgið með því að ganga ekki eftir láni frá Centrego ehf., en félaginu var sent innheimtubréf sem ekki var svarað.

Í öðru lagi eru einnig rakin í fyrrnefndu bréfi skiptastjóra ætluð skilavik ákærða vegna veðsetningar á 1. veðrétti sumarhússins að Hlíðardal 2 í Hrunamannahreppi og ætluð tilraun til skilasvika og fjársvika vegna veðsetningar á 2. veðrétti sama sumarhúss. Um síðarnefnda tilvikið segir að komið hafi í ljós að ákærði hafi verið eigandi að fasteign að Hlíðardal 2 í Hrunamannahreppi. Á 2. veðrétti hafi verið þinglýst tryggingarbréfi án vaxta sem tryggi kröfu að fjárhæð allt að 10 milljónir. Bréfið hafi verið útgefið 1. júlí 2011 til Dugs fasteignafélags og móttekið til þinglýsingar hjá sýslumanni 9. ágúst 2011.

Þá er í þriðja lagi lýst ætlaðri tilraun til fjársvika og skilasvika vegna inneignar þrotabúsins hjá S.G. húsum ehf., með tveimur samningum milli þrotamanns og S.G. húsa ehf. Hafi ákærði framselt fjórar lóðir í frístundabyggð í landi Grafarbakka í Hrunamannahreppi gegn því að fá inneign hjá félaginu, sem hafi mátt nýta til greiðslu vinnulauna, samtals 6.130.000 krónur. Í skýrslu sem ákærði gaf hjá skiptastjóra sem þrotamaður kom fram að í kjölfar samninga um lóðirnar við S.G. hús hefði hann framselt inneignina til A, sem hefði greitt honum 2.500.000 krónur fyrir framsalið, og tilkynnt fyrirsvarsmönnum S.G. húsa um framsal inneignarinnar sumarið 2012.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 10. september og 28. október 2014. Skýrslur lögreglu af vitnum voru teknar 6. og 8. ágúst 2014 og 25. október 2015.

B

Ákærði lagði fram skriflega greinargerð í málinu samkvæmt heimild í 1. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þar segir meðal annars að ákærði telji sig ekki hafa gerst sekur um refsiverða háttsemi 21. júlí eða 25. nóvember 2011. Hann hafi skort ásetning til brots og falli athæfi hans ekki undir 4. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga. Um hafi verið að ræða eðlileg viðskipti sem ekki rýrðu hag neins kröfuhafa óeðlilega. Ekki hafi verið um að ræða neina gjafagerninga, óeðlilega lágt verð eða kjör sem ekki hafi verið í samræmi við markaðsaðstæður. Túlka beri allan vafa ákærða í vil, ekki aðeins um það hvort háttsemi hans falli undir verknaðarlýsingu í ákæru, heldur einnig um það hvort uppfyllt sé refsinæmiskilyrði um ásetning til brots og fyrir hendi hafi verið auðgunarásetningur samkvæmt 243. gr. almennra hegningarlaga.

Hvað varði fyrri ákæruliðinn vísar ákærði til þess að ósannað sé að verðmæti inneignar hjá S.G. húsum ehf. hafi verið hærra en 2.500.000 krónur eða jafnvel nálægt nafnvirði kröfunnar, 6.130.000 krónur. Augljóst sé öllum sem hafi stundað viðskipti að nafnvirði kröfu sé ekki endilega það sama og raunvirði. Byggi ákærði á því að nafnvirði þeirrar inneignar sem hann hafi selt 21. júlí 2011 hafi alls ekki endurspeglað raunvirði kröfunnar, meðal annars vegna stöðu S.G. húsa ehf. og þeirrar staðreyndar að reiðufé sem má ráðstafa að vild hafi meira notagildi og verðmæti en inneign á verktakavinnu á sumarhúsi.

Ákærði neiti sakargiftum samkvæmt síðari lið ákæru. Kveðst ákærði hafa verið þátttakandi í viðskiptum með vöru frá Centrego Ltd. í Bretlandi. Ákærði og viðskiptafélagar hans hafi stofnað Centrego International ehf. og Centrego Scandinavian ehf. um dreifingarrétt á vörum á Norðurlöndunum. Um ástæðu þess að ákærði veðsetti ökutæki sitt sagði hann að að öðrum kosti hefði hann ekki fengið þann yfirdrátt sem vantaði til að félögin gætu haldið áfram starfsemi. Gætu félögin ekki starfað áfram væri sá tími og fjármagn sem þegar hafði verið sett í félögin tapað og jafnt ákærði sem kröfuhafar hans verr settir. Hafnar ákærði því að fyrir hendi hafi getað verið ólögmætur auðgunarásetningur, en aðeins eðlileg tilraun til að afla tekna og bæta þannig möguleika ákærða til að gera upp við kröfuhafa. Loks hafnar ákærði því að um undanskot, skilasvik eða óeðlilega ráðstöfun hafi verið að ræða, heldur hafi verið um viðskipti að ræða sem ákærði hafi stundað alla sína ævi. Ekkert bendi til ásetnings ákærða til að skerða hlut kröfuhafa, en hann hafi ekki vitað á þessum tíma að beiðni væri komin fram um gjaldþrotaskipti. Bendi ekkert til hagnaðarásetnings ákærða. Beri af þeim sökum að sýkna ákærða af þessum ákærulið.

C

Skýrslur ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði neitar sök. Hann skýrði frá því að hann kannaðist við samninga í málsgögnum um sumarbústaðalóðir og framsal þeirra til A. Ákærði sagði A vera vin sinn sem hann hefði kynnst vegna starfa sinna. Ákærði kvaðst hafa leitað til A vegna þess að hann hefði vantað lausafé vegna þess að hann hefði staðið í skilnaði. Hefði greiðslan frá A komið í fjórum eða fimm hlutum og verið samtals tvær og hálf milljón sem ákærði kvaðst hafa nýtt til að „halda sér lifandi“ enda hefði hann ekki haft aðgang að neinu fjármagni. Hann hefði verið fluttur að heiman og orðið að búa sér til verðmæti úr einhverju sem hægt væri að gera verðmæti úr. Fjárhagsstaðan hefði verið slæm 2011 og hann vart átt til hnífs og skeiðar. Spurður sagðist ákærði hafa vitað af fjárnámi sem fór fram í eignum hans án árangurs 23. september 2011, enda hefði ákærði á þessum tíma verið að reyna að semja við bankann og hefði reynt það í samtals fimm ár. Ákærði kvaðst hafa átt ýmsar eignir í árslok 2011 og hefði eignastaðan verið ágæt, en bundin þannig að hann hefði ekki haft aðgang að þeim. Ef hann hefði talið að hann hefði enga möguleika til að forðast gjaldþrot þá hefði hann einfaldlega gert það sem margir gerðu á hrunárunum. Ákærði hefði í um það bil fimm ár reynt að forðast gjaldþrotið og hefði litlu munað í lokin að það heppnaðist en það hefði ekki gengið upp. Hann hefði fengið yfirdrátt hjá Afli sparisjóði fyrir 8,5 milljónir 25. nóvember 2011 til að reyna að koma undir sig fótunum. Ákærði kvaðst hafa farið í samstarf við B um viðskipti bæði hér heima og erlendis. Þeir hafi fengið umboð fyrir Skandinavíu, Ítalíu og Spán undir þeim formerkjum að þeir myndu standa sig við sölu á vörum. Til þess hefði þurft að kaupa vörur frá móðurfélaginu, Centrego í Bretlandi, sem þeir áttu viðskipti við og var með Evrópuumboðið. Yfir þeim vofði að þeir myndu missa umboðið. Leiðin til að halda umboðinu var að kaupa vörur. Hefði það verið ástæðan fyrir láninu sem fengið var frá bankanum til að kaupa vörur, sem þeir og gerðu. Fjármunirnir, átta og hálf milljón, fóru til vörukaupa frá Centrego í Bretlandi. Hefðu vörurnar selst hefði ekki verið neitt mál að endurgreiða lánið. Ákærði kvaðst ekki muna hvort hann hefði annast símgreiðslu með fjárhæð lánsins eða hvort bankinn hefði gert það. Það væri hins vegar satt og rétt að fjármunirnir hefðu farið til vörukaupa til að halda viðskiptunum gangandi.

Ákærði greindi frá því að við skilnað hans og eiginkonu ákærða hefði verið deilt um gildi kaupmála sem hefði lokið 27. maí 2011 með dómi Hæstaréttar. Eftir það hefðu sjálf skiptin hafist. Hann hefði ekki haft aðgang að eignum meðan á skiptum stóð og ekki haft aðgang að þeim 25. nóvember 2011 eða í september þegar gert var árangurslaust fjárnám í eignum ákærða. Hann kvaðst hafa átt eignir í september 2011. Ákærði sagði vanda sinn hafa snúist um það að hann hefði ekki haft aðgang að eignum sem unnt var að semja um. Bankinn vissi um þessa stöðu, en ákærði kvaðst hafa flotið sofandi að feigðarósi allan tímann. Um samskipti sín við S.G. hús sagði ákærði að hann hefði verið með leigulóðir á Flúðum og gert samning við S.G. hús um kaup á öllum lóðunum gegn því að þeir myndu skila einu byggðu sumarhúsi á einni af lóðinni. Þeir hafi ekki staðið við samninginn, en á endanum hafi verið gengið frá því að þeir fengju aðeins fjórar lóðir og að ákærði ætti inneign hjá þeim í staðinn. Reiðufé hafi ekki komið til greina af þeirra hálfu fyrir utan það að eina leiðin fyrir hann til að losna út úr þessu var að ná samkomulagi við S.G. hús. Spurður kvaðst ákærði ekki hafa haft á þessum tíma not fyrir inneignina. Hann hefði metið það svo að tvær og hálf milljón væri það mesta sem hann gæti fengið fyrir kröfuna í viðskiptum. Viðskiptin við A hefðu snúist um vinsemd.

F-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, skiptastjóri þrotabús ákærða, greindi frá því að skiptastjóri hefði komist að því að ákærði hefði gert samninga við félagið S.G. hús og framselt því hagsmuni sem hann átti. Þá sagði hann það hafa verið mat skiptastjóra að þrotamaður hefði átt í verulegum greiðsluerfiðleikum á árinu 2011 eða á tímanum fyrir þrot. Kröfum vegna ábyrgða hefði verið lýst í þrotabúið og hefðu kröfur verið talsvert hærri en þær sem hafi ratað í frumvarp til úthlutunar.

Vitnið A skýrði frá því að hann og ákærði væru „gamlir félagar.“ Spurt um samninga ákærða og S.G. húsa hf. kvaðst vitnið kannast við samningana og framsal þeirra til vitnisins 21. júlí 2011. Kvaðst vitnið hafa greitt 2.500.000 krónur í reiðufé fyrir inneign ákærða í viðskiptabókhaldi S.G. húsa ehf. Vitnið kvaðst ekki hafa náð að nýta inneignina sem það fékk framselda því að þegar vitnið hugðist gera það hefði fyrirtækið verið komið í þrot. Það hefði verið 2015. Vitnið kvaðst hafa keypt inneignina af ákærða í júlí 2011 af því að staða ákærða hefði á þeim tíma verið bágborin og þeir hefðu verið góðir félagar og vitnið kvaðst hafa séð fram á að geta nýtt inneignina til framkvæmda sem hann stæði í. Þá kvaðst vitnið aðspurt af verjanda ákærða hafa metið virði inneignarinnar á það verð sem vitnið greiddi fyrir inneignina, enda keypti vitnið aldrei inneignir á nafnvirði. Vitnið kvaðst hafa vitað af skilnaði ákærða og að hann vantaði peninga.

Vitnið C greindi frá því að S.G. hús ehf. hefðu átt viðskipti við ákærða með sumarhúsalóðir. Vitnið, sem var framkvæmdastjóri S.G. húsa, kannaðist við samninga sem gerðir voru milli ákærða og S.G. húsa 20. júlí 2011 og sagði forsöguna vera þá að gerður hefði verið rammasamningur um kaup á sumarhúsalóðum í landi Galtafells við Flúðir. Allmargar lóðir hafi verið undir í fyrstu en samningarnir voru ekki allir fullunnir þegar hrunið skall á og hjólin snérust á annan veg. Eftir nokkurra ára þref á milli vitnisins og ákærða hefði niðurstaðan orðið sú að ákærði tæki til baka flestar lóðir nema þær fjórar sem um getur í samningnum. Vitnið staðfesti að verð lóðanna hefði verið almennt markaðsverð óháð því hvort aðilar samningsins hefðu verið sammála um það. Þetta hefði verið niðurstaðan. Á þessum tíma var varla hægt að tala um almennt markaðsverð enda skipti máli hvar lóð var staðsett, hvort hún var einhvers virði eða mikils virði. Spurt um það að ef samningurinn hefði verið efndur hvort unnt hefði verið að útheimta vinnu af fjárhæðinni svaraði vitnið því játandi. Þá kvaðst vitnið aðspurt ekki minnast þess að hafa verið upplýst um framsal samningsins.

Vitnið B kvaðst fyrir dómi kannast við að hafa vottað framsal samninga milli ákærða og S.G. húsa. Vitnið kvaðst ekki þekkja mikið til málsins, en hafa vottað undirskriftir framsalsins. Vitnið kvaðst þó vita að þetta hefði snúið að peningahagsmunum ákærða við þriðja aðila, en ekki hafa vitað á þessum tíma að ákærði væri í fjárhagsvandræðum. Spurt um félagið Centrego í Bretlandi sagðist vitnið vita lítið um það félag en gæti staðfest að hluti af Centrego væri svikamilla, en ekki allt saman. Viðskiptin hefðu verið örugg á þessum tíma, það er á árinu 2011. Spurt um greiðslu frá ákærða inn á Centrego ehf., átta og hálfa milljón í nóvember 2011, sem hefði verið millifærð til Centrego í Bretlandi, sagði vitnið að greiðslan hefði verið fyrir vörur til að efna samning sem félögin voru með. Vitnið kvaðst hafa vitað að ákærði stóð í skilnaði 2011, en hefði ekki vitað að hann hefði ekki haft aðgang að fjármagni þegar framsal lóðasamninganna var gert. Í dag kvaðst vitnið vita miklu meira. Þá kvaðst vitnið hafa verið upphafsmaður að Centrego-verkefninu og nálgast ákærða með það eftir ábendingu þriðja aðila um að ákærði væri vænlegur fjárfestir í það sem um var að ræða.

D staðfesti yfirlýsingu sem vitnið sendi í bréfi 8. janúar 2018 og allt sem þar kemur fram, það er að ákærði hefði ekki verið eigandi Centrego Ltd. og einnig að hann hefði aldrei átt hlutabréf í félaginu og ekki haft ráðstöfunarvald á peningum á reikningum félagsins. Þá staðfesti vitnið að millifærsla á 53 þúsund evrum á reikning félagsins 29. nóvember 2011 hefði verið eðlileg greiðsla fyrir viðskipti félaganna og vörur. Centrego í Bretlandi hefði útvegað Centrego á Íslandi vörur og fékk greiðslu fyrir þær. Í samningnum hefði verið kveðið á um lágmarksvörukaup en ekki hefði verið farið eftir því.

Vitnið E skýrði frá því að það væri fyrrverandi eigandi lóða í landi Grafarbakka í Hrunamannahreppi nr. 12, 16, 20 og 23. Vitnið sagði að lóðirnar væru einskis virði fyrir vitnið en kvaðst halda að ákærði hafi ætlað að selja lóðirnar. Aðspurt kvaðst vitnið hafa reynt að selja lóðirnar en það hefði ekki gengið nógu vel. Þá kvaðst vitnið halda að S.G. hús hefðu ætlað að selja lóðirnar en hefðu farið á hausinn áður og aldrei greitt ákærða neitt. Allar lóðirnar væru sambærilegar. Þær væru auglýstar til leigu fyrir 800 þúsund krónur, sem væri greiðsla fyrir veg, girðingu og landið til leigu með forkaupsrétti fyrir eina milljón, en enginn hefði keypt lóð.

Vitnið F, fyrrverandi sparisjóðsstjóri Afls sparisjóðs, greindi frá því að Afl sparisjóður hefði lánað Centrego átta milljónir gegn tryggingu í bíl sem ákærði átti. Vitnið spurðist fyrir um ákærða hjá starfsmanni Sparisjóðabankans sem hafði allt gott um ákærða að segja. C-x-x hefði verið að kaupa vörur sem þeir þurftu til að starfa.

Einnig gáfu skýrslu fyrir dómi vitnin G, fyrrverandi yfirmaður lögfræðiinnheimtu Íslandsbanka hf. og H starfsmaður sama banka. Ekki hefur þýðingu fyrir úrlausnarefnið að rekja framburð þeirra.

D

Eins og fram kemur í kafla A að framan var gert árangurslaust fjárnám hjá ákærða 23. september 2011. Þann 26. október 2011 var lögð fram beiðni um gjaldþrotaskipti á búi ákærða. Var bú hans tekið til gjaldþrotaskipta 26. janúar 2012. Í ákæru kemur fram að lýst hafi verið kröfum í bú ákærða að fjárhæð samtals um 168 milljónir króna.

Með bréfi 10. maí 2012 tilkynnti skiptastjóri þrotabúsins embætti sérstaks saksóknara um ýmis ætluð brot ákærða í aðdraganda þess að bú hans var tekið til gjaldþrotaskipta. Taldi skiptastjóri ákæra hafa staðið að stórfelldum undanskotum eigna í aðdraganda þess að lögð hafi verið fram krafa um að bú ákærða yrði tekið til gjaldþrotaskipta.

Ákæruliður I.

Samkvæmt þessum ákærulið eru ákærða gefin að sök skilasvik í aðdraganda þess að bú hans var tekið til gjaldþrotaskipta með því að hafa 21. júlí 2011 framselt inneign sína að fjárhæð 6.130.000 krónur hjá S.G. húsum ehf. fyrir óhæfilega lágt verð til A, fyrir samtals 2.500.000 krónur, sem rýrði að mun efnahag ákærða. Var inneignin tilkomin vegna samnings ákærða og S.G húsa ehf. degi fyrr um sölu á leigusamningi lóðanna númer 3, 12, 16 og 20 í frístundabyggð í landi Grafarbakka í Hrunamannahreppi.

Ákærði neitar sök. Í skýrslu hjá lögreglu greindi ákærði frá því að upphaflegur samningur hans og S.G. húsa ehf. hefði verið um að félagið hefði fengið allar lóðir hans í frístundabyggðinni í Hrunamannahreppi, 18 eða 19 lóðir, gegn því að smíða og afhenda ákærða eitt sumarhús á staðnum. Hefðu þetta því verið eins konar vöruskipti. S.G. hús ehf. hefðu ekki efnt samninginn, en engu að síður fengið fjórar lóðir. Samkomulag hefði orðið um að félagið héldi lóðunum, en ákærði fengi inneign hjá félaginu varðandi eitthvert verk, eða einhverja vinnu að fjárhæð 6,1 milljón króna. Þá kvaðst ákærði hafa verið búinn að gera A heilmikinn greiða og leitað til hans eftir að hann hefði flutt að heiman um jólin 2011 slippur og snauður og fengið peninga frá A án þess að vita hvað það hefði verið mikið. Fyrir dómi kvaðst ákærði kannast við samninga í málsgögnum um sumarbústaðalóðir og framsal þeirra til A. Væri A vinur ákærða og ákærði hefði leitað til hans þegar hann vantaði lausafé vegna skilnaðar. Greiðsla frá A hefði alls numið 2.500.000 krónum og hefði hún verið greidd í fjórum eða fimm hlutum. Kvaðst ákærði hafa notað peningana til að „halda sér lifandi“ enda hefði hann ekki haft aðgang að peningum. Ákærði sagði fjárhagsstöðu sína hafa verið slæma 2011 og hefði hann vart átt til hnífs og skeiðar og hefði hann vitað af því að árangurslaust fjárnám hefði verið gert hjá honum 23. september 2011, enda hefði hann á þeim tíma verið að reyna að semja við bankann.

Með tveimur samningum, báðum dagsettum 20. júlí 2011, seldi ákærði S.G. húsum ehf. fjórar lóðir í frístundabyggð í landi Grafarbakka, Hrunamannahreppi. Í öðrum samningnum segir að um sé að ræða framsal til 49 ára á leigu lóða númer 3, 12, 16 og 20. Söluverð hverrar lóðar er 1.500.000 krónur, sem sagt er vera almennt markaðsverð og sama verð og aðilar höfðu áður sammælst um. Kveðið er á um það að söluverð lóðanna greiðist sem inneign ákærða á viðskiptareikningi hjá S.G. húsum ehf. að fjárhæð 4.130.000 krónur þegar tekið hefði verið tillit til kostnaðar við heimtaugar hitaveitu Flúða. Þá er gert ráð fyrir því að ákærði geti hvenær sem er tekið út af viðskiptareikningum með því að „útheimta“ vinnu hjá S.G. húsum fyrir sig eða aðra sem hann vísar til. Loks segir að ákærði geti framselt inneign sína á viðskiptareikningnum til þriðja aðila. Með hinum samningnum eignaðist ákærði inneign á viðskiptareikningi hjá S.G. húsum að fjárhæð 2.000.000 króna án þess að tilgreint væri fyrir hvað. Degi síðar, eða 21. júlí 2011, framseldi ákærði inneign sína, samtals að fjárhæð 6.130.000 krónur, hjá S.G. húsum ehf. til A fyrir 2.500.000 krónur. Fyrir dómi staðfesti A að hafa keypt inneign ákærða hjá S.G. húsum. Kvaðst hann hafa gert það af því að staða ákærða hefði verið bágborin á þessum tíma og hefði hann vitað að ákærða vantaði peninga.

Ákærði kannast við að hafa átt þá inneign hjá S.G. húsum sem tilgreind er í ákæru, en bendir á að verðmæti inneignarinnar hafi ekki verið nafnvirði kröfunnar og sé ósannað að það hafi verið hærra en 2.500.000 krónur. Þannig hafi nafnvirðið ekki endurspeglað raunvirði kröfunnar, meðal annars vegna stöðu S.G. húsa ehf. og þeirrar staðreyndar að reiðufé sem ráðstafa má að vild hefur meira notagildi og verðmæti en inneign á verktakavinnu. Þá hafi sala á inneigninni verið nauðsynleg tekjuöflun fyrir ákærða sem hafði lítið sem ekkert sjóðsstreymi þrátt fyrir að eiga eignir. Á þetta er ekki unnt að fallast með ákærða og þykja skýringar hans ótrúverðugar. Sannað er með framburði ákærða og vitnisins A að ákærði seldi A inneign sína hjá S.G. húsum að nafnvirði 6.130.000 krónur, sem ákærði hafði samið um við félagið sem jafnvirði markaðsvirðis sumarbústaðalóðanna. Það staðfesti vitnið C fyrir dómi. Inneignina seldi ákærði degi síðar fyrir 2.500.000 krónur og hagnýtti þá fjármuni í eigin þágu. Ákærði hefur viðurkennt að fjárhagsstaða hans hafi verið erfið þegar hann seldi inneignina og kvaðst hafa verið að semja við viðskiptabanka sinn um skuldirnar. Ákærða var þannig kunnugt um bága fjárhagsstöðu sína og kvaðst hann fyrir dómi hafa reynt að forðast gjaldþrot á búi sínu með samningum við bankann sem stóðu í um fimm ár. Greiðsluáskorun var birt fyrir ákærða í september 2010. Þá var gert árangurslaust fjárnám hjá ákærða 23. september 2011. Beiðni um gjaldþrotaskipti á búi ákærða var lögð fram 26. október 2011. Söluverð inneignarinnar var mun lægra en markaðsvirði þeirra lóða sem ákærði seldi S.G. húsum ehf. og telst að mati dómsins vera óhæfilega lágt verð og fjarri umsömdu markaðsvirði degi fyrir framsalið. Með því að selja inneignina fyrir óhæfilega lágt verð skerti ákærði rétt lánardrottna sinna til að öðlast fullnægju af eignum sínum. Er það hafið yfir skynsamlegan vafa og verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í ákærulið I. Er háttsemi ákærða réttilega heimfærð til refsiákvæða 4. töluliðar 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og verður ákærða gerð refsing fyrir brotið.

Ákæruliður II.

Samkvæmt síðari lið ákæru málsins eru ákærða gefin að sök skilasvik í aðdraganda þess að bú hans var tekið til gjaldþrotaskipta með því að hafa 25. nóvember 2011 stofnað til nýrra skulda sem rýrðu efnahag hans. Ákærði yfirdró reikning sinn hjá Afli sparisjóði um 8.500.000 krónur og skrifaði undir tryggingarbréf að fjárhæð 10.000.000 króna. Veitti ákærði Afli sparisjóði veð í bifreið sinni, Mercedes Bens CL, til tryggingar yfirdrætti reikningsins. Framangreind fjárhæð, 8.500.000 krónur, var millifærð á reikning Centrego Int. ehf., en ákærði var stjórnarformaður félagsins. Við gjaldþrot ákærða var reikningurinn yfirdreginn um 8.871.963 krónur. Atvik þessi eru óumdeild og eiga sér stoð í gögnum málsins og framburði ákærða og vitna fyrir dómi. Í ákæru segir að ákærði hafi með háttsemi sinni skert rétt annarra lánardrottna sinna en Afls sparisjóðs til að öðlast fullnægju af eignum hans.

Ákærði neitar sök. Hann skýrði frá því fyrir dómi að hann hefði tekið yfirdráttinn hjá Afli sparisjóði í nóvember 2011 til að reyna að koma undir sig fótunum. Kvaðst ákærði hafa farið í samstarf við B og fengið umboð fyrir vörur fyrir Skandinavíu, Ítalíu og Spán. Hefðu fjármunirnir verið nýttir til að kaupa vörur frá Centrego í Bretlandi. Vitnið B greindi frá því fyrir dómi að greiðsla frá ákærða að fjárhæð 8.500.000 krónur, sem hefði verið millifærð á reikning Centrego í Bretlandi, hefði verið fyrir vörur samkvæmt samningi. Í sama streng tók vitnið D, sem staðfesti einnig að ekki hefði verið beitt ákvæði í samningi félaganna um lágmarksvörukaup til að félag ákærða héldi dreifingarrétti vörunnar.

Af hálfu ákærða er byggt á því að hann hafi verið þátttakandi í viðskiptum með vöru frá Centrego í Bretlandi. Hafi ákærði og viðskiptafélagar hans stofnað félagið Centrego International ehf. og Centrego Scandinavian ehf. um dreifingarrétt á vörunum á Norðurlöndunum. Til að halda dreifingarréttinum þurftu nefnd félög að panta vörur og greiða ýmsan kostnað. Viðskiptafélagi ákærða hafði lagt nokkra fjárhæð í slíkan kostnað og sóttist eftir yfirdráttarlánum á eigin nafni til að lána félögunum. Óskaði hann eftir því að ákærði gerði slíkt hið sama. Leitaði ákærði þá til Afls sparisjóðs um lánsfé, en gat ekki fengið þann yfirdrátt sem félögin vantaði nema að veðsetja bifreið sína til tryggingar.

Með þeirri háttsemi ákærða að stofna til nýrra skulda 25. nóvember 2011 með því að yfirdraga reikning sinn hjá Afli sparisjóði um 8.500.000 krónur og skrifa undir tryggingarbréf sama dag að fjárhæð 10.000.000 króna og veita Afli sparisjóði veð í bifreið sinni til tryggingar yfirdrættinum skerti ákærði rétt annarra lánardrottna sinna en Afls sparisjóðs til að öðlast fullnægju af eignum hans. Gat ákærða ekki dulist eigin fjárhagsstaða á þessum tíma, en fram er komið að ákærða var kunnugt um að árangurslaust fjárnám hafði verið gert hjá honum 23. september 2011. Að eigin sögn reyndi ákærði hvað hann gat til að forðast gjaldþrot á hans eigin búi með samningum við bankann sem stóðu í um fimm ár. Beiðni um gjaldþrotaskipti á búi ákærða var lögð fram 26. október 2011. Er það hafið yfir skynsamlegan vafa að með þeirri háttsemi ákærða sem að framan er lýst skerti hann rétt annarra lánadrottna sinna en Afls sparisjóðs til að öðlast fullnægju af eignum hans. Verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í ákærulið II. Er háttsemi ákærða réttilega heimfærð til refsiákvæða 4. töluliðar 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og verður ákærða gerð refsing fyrir brotið.

E

Ákærði er fæddur 1949. Samkvæmt sakavottorði hans hefur hann ekki áður sætt refsingu. Ákærða verður gerð refsing fyrir skilasvik með því annars vegar að framselja inneign sína hjá S.G. húsum ehf. fyrir óhæfilega lágt verð og rýra með því efnahag sinn og hins vegar með því að stofna til nýrra skulda sem rýrðu efnahag hans þegar ákærði yfirdró reikning sinn og veitti veð í bifreið í hans eigu í aðdraganda þess að bú ákærða var tekið til gjaldþrotaskipta. Skýringar ákærða þykja ótrúverðugar og eru haldlausar. Var ákærða vel kunnugt um bága fjárhagsstöðu sína þegar hann framdi þau brot sem hann er ákærður fyrir. Við ákvörðun refsingar er litið til 6. og 7. töluliða 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði. Fært þykir að ákveða að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

F

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað málsins. Verður ákærði dæmdur til að greiða þóknun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns, sem þykir að virtu umfangi málsins hæfilega ákveðin 2.108.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af rekstri málsins.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Ákærði, M-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í 10 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði þóknun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns, 2.108.000 krónur.

J-kk-nf H-kk-nf