E-2431/2019

Dómur

Mál þetta sem var höfðað með stefnu birtri 21. maí 2019, var dómtekið 13. nóvember 2019. Stefnandi er A, til heimilis að [---], en stefnda er B, til heimilis að [---], Reykjavík.

Stefnandi gerir eftirfarandi dómkröfur:

1. Að stefndu verði gert að greiða stefnanda miskabætur, samtals að fjárhæð 800.000 krónur, auk vaxta, skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 4. gr. laganna, frá 10. júní 2015 til þess dags er mál þetta er höfðað en með dráttarvöxtum frá þeim degi, skv. 4. mgr. 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., vaxtalaga, sbr. einnig 9. gr., til greiðsludags.

2. Að stefndu verði gert að greiða stefnanda þjáningabætur, sbr. 3. gr. skaðabótalaga, að fjárhæð 235.800 krónur, auk vaxta, samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 4. gr., frá 10. júní 2015 til þess dags er mál þetta er höfðað en með dráttarvöxtum frá þeim degi, skv. 4. mgr. 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., vaxtalaga, sbr. einnig 9. gr., til greiðsludags.

3. Að stefnda greiði stefnanda skaðabætur vegna útlagðs kostnaðar stefnanda, að fjárhæð 136.702 krónur, auk vaxta, samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 4. gr., frá 10. júní 2015 til þess dags er mál þetta er höfðað en með dráttarvöxtum frá þeim degi, skv. 4. mgr. 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., vaxtalaga, sbr. einnig 9. gr., til greiðsludags.

4. Einnig krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefnda krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefnda greiðslu málskostnaðar.

I. i)

Kröfur stefnanda á hendur stefndu eru á því byggðar að stefnda hafi valdið stefnanda tjóni þegar hún kom í hesthús stefndu hinn 10. júní 2015. Þessu hefur stefnda mótmælt.

Það er óumdeilt að stefnandi og stefnda lentu í átökum hinn 10. júní 2015 þar sem þær voru staddar saman í hesthúsi að [---]. Þá er það óumdeilt að stefnandi slasaðist í átökunum og hlaut m.a. 3 cm skurð í hársverði, mar á hægri kinn og kringum nefrót, ásamt mari á hálsi og á handlegg. Aðilum málsins ber hins vegar ekki saman um hvernig áverkarnir eru tilkomnir. Stefnandi kveður stefndu hafi slegið sig með hófklippum, slegið sig í andlit með krepptum hnefa og síðan slegið sig með skeifu, en stefnda kveður stefnanda hafa hlotið áverkana sem hún varð fyrir þegar hún féll í gólfið og á steypta brún.

Stefnandi kærði atvikið til lögreglu. Hinn 7. febrúar 2017 tók lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu ákvörðun um að hætta rannsókn þess með vísan til 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákvörðunin var kærð til ríkissaksóknara sem felldi ákvörðunina úr gildi og lagði fyrir lögreglu að ljúka rannsókn málsins. Lögregla hóf rannsókn málsins að nýju en felldi síðan málið niður með bréfi, dags. 14. maí 2018, með vísan til 145. gr. laga nr. 88/2008, þar sem málið væri fyrnt. Ákvörðunin var kærð til ríkissaksóknara sem staðfesti skoðun lögreglustjóra þar sem brotið félli undir 1. mgr. 217. gr. laga nr. 19/1940 og sök væri þar með fyrnd. ii)

Í frumskýrslu lögreglu, dags. 10. júní 2015, kemur fram að stefnandi hafi setið fyrir utan hesthúsið að [--] þegar lögregla kom á staðinn. Stefnda hafi verið búin að setja dót hennar fyrir utan hesthúsið, þar með talið hjálm sem stefnandi kvaðst ekki eiga. Hún hafi ætlað að skila hjálminum og að hún hafi verið komin inn á gang hesthússins þegar stefnda hafi komið og rifið í hana. Stefnda hafi því næst lamið hana með skeifu svo að gat kom á höfuðið og slegið hana í andlit. Þá hafi vitnið C komið á vettvang og dregið stefndu af stefnanda. Í skýrslunni kemur fram að lögregla hafi rætt við umræddan Þ-kk-þf sem hafi sagt að málið kæmi honum ekki við, en kvaðst þó „vissulega hafa dregið [stefndu] af [stefnanda], en vildi að öðru leyti ekki ræða við lögreglu. Þá segir í skýrslunni að stefnda hafi verið farin af vettvangi þegar lögregla kom á staðinn, en hún hafi síðar hringt inn og tilkynnt líkamsárás í hesthúsahverfi. Lögreglan hafi síðan hafi samband við stefndu í síma skömmu eftir atvikið, hún hafi lítið viljað tjá sig en lýst átökum á milli þeirra og „viðurkenndi að hafa gert gat á höfuð“ stefnanda.

Frekari rannsókn fór fram hjá lögreglu vegna málsins þar sem teknar voru skýrslur af vitnum. Tekin var skýrsla af stefndu ári síðar hjá lögreglu eða hinn 8. júlí 2016. Í lögregluskýrslu lýsir stefnda því að stefnandi hafi leigt hjá henni í hesthúsinu í þrjá vetur. Hún muni eftir því að hafa ýtt stefnanda frá og að hún hafi verið búin að grýta í hana hlutum, m.a. reiðhjálmi. Þá kvaðst hún ekki hafa lamið stefnanda með skeifu í höfuðið. Þá segir í skýrslu lögreglu að borið hafi verið undir stefndu það sem hún hafi áður sagt um að hún hafi viðurkennt að hafa gert gat á höfuð stefnanda. Kvaðst stefnda ekki vita hvers vegna hún hefði sagt þetta. Hún hafi verið mjög reið á þessum tíma. Hún hafi heyrt í stefnanda fyrir utan húsið þar sem hún sagðist vera með gat á höfðinu. Þá sagði hún svo samkvæmt skýrslu lögreglu: „… veit ekki hvort að á þessum tíma ég hafi haldið að það væri eftir mig.“

Lögregla tók skýrslu af vitninu C þann 21. október 2016. Hann lýsti því að hafa séð málsaðila í átökum og að stefnda hafi verið ofan á stefnanda þar sem stefnandi lá á gólfinu. Hann hafi tekið stefndu ofan af stelpunni og skilið þær að. Hann hafi séð högg á báða bóga. Aftur var tekin lögregluskýrsla af vitninu 28. desember 2016. Kvaðst hann ekki hafa séð nein högg þar sem skeifu eða öðru áhaldi hefði verið beitt.

Lögregla tók skýrslu af vitninu D þann 21. október 2016 og aftur 28. desember 2016. D hafði viðkomu í hesthúsinu á þeim tíma sem atvikið átti sér stað. Í skýrslunni er haft eftir D að stefnda hafi hringt í hann tveimur dögum eftir atvikið og sagt við hann að hún hafi gengið of langt og „mundi hann ekki hvort hún hafi sagt við hann að hún hafi lamið [stefnanda] með skeifu eða hent í hana skeifu“.

Stefnandi leitaði sér læknisaðstoðar eftir atvikið. Samkvæmt læknisvottorði heilsugæslunnar Lágmúla, dags. 25. ágúst 2017, kemur fram að stefnandi hafi komið á bráðamóttöku 10. og 12. júní 2015 og síðan til heilsugæslulæknisins 15., 18. og 25. júní 2015 vegna áverka sem hún hlaut í átökum á milli hennar og stefndu. Þá leitaði hún til heilsugæslulæknisins á árinu 2016, annars vegar 30. mars 2016, m.a. vegna höfuðverkja, og aftur 12. október s.á. vegna verkja í kviðarholi. Þann 25. ágúst 2017 leitaði stefnandi til læknis vegna kvið og höfuðverkja. Segir í vottorði læknisins að „árás“ sem stefnandi varð fyrir hafi haft afgerandi áhrif á heilsu hennar.

Stefnandi leitaði til Bjarkarhlíðar, miðstöðvar fyrir þolendur ofbeldis, hinn 11. ágúst 2017. Í bréfi félagsráðgjafa Bjarkarhlíðar, dags. 26. september 2017, kemur fram að stefnandi hafi leitað þangað vegna líkamlegs ofbeldis sem hún kvaðst hafa orðið fyrir. Hafi hún sýnt einkenni áfallastreituröskunar, kvíða og þunglyndis. Stefnandi hafi fyllt út greiningarlista til að meta stöðuna og samkvæmt niðurstöðum uppfylli stefnandi greiningarviðmið um áfallastreituröskun, alvarlegan kvíða og þunglyndi.

Stefnandi hefur einnig sótt tíma hjá sálfræðingi eftir atvikið eða fimm sinnum á tímabilinu 28. ágúst 2017 til 8. janúar 2019. iii)

Stefnandi gaf skýrslu fyrir dóminum. Hún kvað stefndu hafa ráðist á sig og að vitnin D og E hefðu séð átökin á milli þeirra, en þó ekki þegar stefnda veitti henni áverkana. Þá kvað stefnandi vitnið C einnig hafa séð átökin og að hann hefði dregið stefndu af henni.

F lögreglumaður, sem kom á staðinn eftir atvikið, tók fram að í útkalli hefði komið fram að kona hefði verið slegin með skeifu. Á vettvangi hefði stefnandi sagt að stefnda hefði ráðist á sig. Vitnið tók fram að skeifan hefði ekki fundist og að vitni sem voru á staðnum hefðu ekki viljað tjá sig um atvikið. Staðfesti vitnið það sem fram kom í frumskýrslu um að stefnda hefði viðurkennt að hafa ráðist á stefnanda.

G lögreglumaður fór með rannsókn málsins en kom ekki á vettvang. Hann staðfesti fyrir dóminum þær lögregluskýrslur sem hann ritaði.

C var starfsmaður hjá stefndu í hesthúsinu. Tók hann fram að hann og stefndu væru góðir vinir. Hann staðfesti að hafa dregið stefndu af stefnanda en taldi sig ekki hafa tekið eftir neinum áverkum á stefnanda. Tók hann fram að hann hefði ekki viljað skipta sér af átökunum.

D kvaðst hafa stoppað stutt við í hesthúsinu þennan dag. Hann hafi heyrt öskur og orðaskipti á milli málsaðila. Hann hafi séð stefndu grípa í jakka stefnanda. Stefnda hafi ýtt stefnanda í átt að hurðinni. Þær hafi staðið á móti hvor annarri, þétt saman. Þær hafi haldið í fatnað hvor annarrar en hann hafi ekki séð stefndu slá eða beita einhverju áhaldi. Vitnið staðfesti það sem haft var eftir honum í lögregluskýrslu um að tveimur dögum eftir atvikið hefði stefnda sagt við hann að hún hefði gengið of langt. Einnig að hann hefði í skýrslunni sagt að hann myndi ekki hvort stefnda hefði sagt að hún hefði lamið stefnanda með skeifu eða hent í hana skeifu.

H, heimilislæknir stefnanda, staðfesti læknisvottorð sem hún ritaði. I sálfræðingur staðfesti að stefnandi hefði komið til hennar á tímabilinu 2017−2019 vegna atviksins. Vitnið kvað atvikið hafa haft mikil áhrif á stefnanda.

Einnig gáfu skýrslu fyrir dóminum Í, fyrrverandi lögreglumaður, J, E og K.

II.

1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi byggir miskabótakröfu sína á því að árásin hafi haft mjög miklar og alvarlegar afleiðingar fyrir andlega líðan sína og að hún hafi verið greind með áfallastreituröskun í kjölfarið. Henni hafi liðið mjög illa, þurft að leita sér lækninga vegna verkja í maga, hún hafi leitað til sálfræðings og hafi ekki náð að jafna sig andlega, þó að langt sé um liðið. Vísar stefnandi til tveggja læknisvottorða þar sem fram komi að árásin hafi haft afgerandi áhrif á hana. Telur stefnandi að skilyrði 26. gr. skaðabótalaga séu uppfyllt. Fjárhæð bóta sé matskennd og telji stefnandi, miðað við umfang tjóns hennar og sök stefndu, að bætur séu hæfilega ákveðnar 800.000 krónur.

Kröfu um þjáningarbætur reisir stefnandi á 1. mgr. 1. gr. og 3. gr. skaðabótalaga. Krafist sé bóta fyrir 180 daga, alls 235.800 krónur.

Í þriðja lagi er krafist bóta vegna útlagðs kostnaðar, samtals að fjárhæð 136.702 krónur. Er þar um að ræða kostnað vegna komugjalda á Landspítala og sálfræðikostnað.

2. Helstu málsástæður og lagarök stefndu Stefnda telur að skilyrði fyrir bótagreiðslum sé ekki uppfyllt. Tjón stefnanda sé ósannað og það sé ekki hægt að rekja til athafna stefndu. Ekkert orsakasamband sé á milli greindra átaka og tjóns sem stefnandi telur sig hafa orðið fyrir.

Stefnda telur ósannað að hún hafi orsakað áverka stefnanda. Ekki hafi verið um líkamsárás að ræða, heldur átök sem hafi stofnast til eftir að stefnandi kastaði reiðhjálmi í höfuð stefndu. Stefnda hafi gripið til varna til þess að koma stefnanda út úr hesthúsinu. Við það hafi stefnandi dottið um koll og líklegast sé að „óhemjugangur“ hennar hafi valdið umræddum áverkum.

Stefnda bendir á að áverkar stefnanda séu allir hægra megin á líkama hennar, aðilar hafi snúið hvor að annarri, stefnda sé rétthent og þyrfti því sérstaka hæfileika hennar til að valda áverkunum.

Þá liggi ekkert fyrir um andlegt ástand stefnanda fyrir 10. júní 2015 og því sé ekki unnt að leggja mat á hvort um tjón sé að ræða eða hversu mikið það sé. Telur stefnda að andlegt ástand stefnanda hafi ekki verið gott fyrir atvikið.

Stefnda hafnar kröfu um greiðslu miskabóta skv. 26. gr. skaðabótalaga. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á orsakasamband. Auk þess sem hún geti ekki hafa valdið tjóninu með tilliti til þess að áverkar séu allir hægra megin á líkama hennar. Sé það því ósannað að stefnda hafi valdið tjóni stefnanda. Því beri að sýkna hana af öllum kröfum stefnanda um bætur vegna þjáninga og miska.

Þá bendir stefnda á að læknisvottorð lýsi frásögn stefnanda. Þá beri vottorð frá Bjarkarhlíð með sér að stefnandi hafi leitað þangað tveimur árum eftir atvikið, auk þess sem það byggi aðeins á frásögn stefnanda.

Þá beri reikningar vegna útlagðs kostnaðar ekki með sér að tengjast tjóni stefnanda, nema fyrsta koman á Landspítala.

Til stuðnings varakröfu tekur stefnda fram að báðir málsaðilar hafi tekið þátt í umræddum átökum, þó að stefnandi hafi átt upptökin þegar hún henti reiðhjálmi í stefndu.

III.

Í máli þessu krefur stefnandi stefndu um greiðslu miskabóta, þjáningabóta og greiðslu kostnaðar vegna tjóns sem hún telur sig hafa orðið fyrir í átökum sem áttu sér stað á milli málsaðila í hesthúsi stefndu hinn 10. júní 2015.

Stefnda hafnar öllum kröfum stefnanda. Telur hún tjón stefnanda ósannað og enn fremur að þeir áverkar sem hún hlaut í átökum þeirra séu ekki af hennar völdum. Segir í greinargerð stefndu að líklegast hafi stefnandi dottið um koll í átökunum.

Það er meginregla að sá sem byggir bótakröfu á hendur öðrum á tilteknum staðhæfingum verði að sanna þær staðhæfingar og að tjón hans megi rekja til þeirra atvika.

Óumdeilt er að málsaðilar lentu saman í átökum í hesthúsi stefndu hinn 10. júní 2015. Í frumskýrslu lögreglu, dags. 10. júní 2015, sama dag og átök málsaðila áttu sér stað, kemur fram að lögreglu hafi borist útkall vegna þess að kona hafi verið lamin með skeifu og væri blóðug. Á vettvangi hafi lögreglan hitt stefnanda sem hafi lýst því að stefnda hafi lamið hana með skeifu í höfuðið. Vitnið C, sem var staddur í hesthúsinu þegar átökin áttu sér stað, kvaðst í frumskýrslu lögreglu hafa dregið stefndu af stefnanda. Staðfesti vitnið frásögn sína fyrir dóminum. Í frumskýrslu lögreglu kemur enn fremur fram að lögregla hafi haft samband við stefndu skömmu eftir atvikið þar sem hún viðurkenndi að hafa gert gat á höfuð stefnanda. Í lögregluskýrslu ári síðar, 8. júlí 2016, kveðst stefnda ekki vita hvers vegna hún hafi áður viðurkennt að hafa gert gat á höfuð stefnanda. Samkvæmt lögregluskýrslu þann 28. desember 2016 af vitninu D segir vitnið að stefnda hafi hringt í hann tveimur dögum eftir að atvikið átt sér stað og sagt við hann að hún hafi gengið of langt, en vitnið kveðst ekki muna hvort stefnda hafi sagt við hann að hún hafi annaðhvort „lamið stefnanda með skeifu eða hent í hana skeifu“. Staðfesti vitnið frásögn sína fyrir dóminum.

Með hliðsjón af framburði vitnanna D og C, stöðugum framburði stefnanda fyrir dóminum, sem einnig á sér stoð í gögnum málsins, verður að telja sannað að stefnda hafi valdið stefnanda tjóni, einkum á höfði, í átökum þeirra umræddan dag, 10. júní 2015. Er einnig til þess að líta að engar haldbærar skýringar hafa komið fram á því af hálfu stefndu hvers vegna hún viðurkenndi í samtali við lögreglu eftir atvikið að hafa gert gat á höfuð stefnanda og hvers vegna hún dró síðan þá frásögn til baka ári síðar í skýrslutöku hjá lögreglu. Engar nánari skýringar liggja fyrir að þessu leyti, en stefnda kaus að gefa ekki aðilaskýrslu fyrir dóminum við aðalmeðferð.

Stefnandi krefur stefndu annars vegar um miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Hins vegar krefst stefnandi þjáningarbóta, samkvæmt 3. gr. sömu laga, að fjárhæð 235.800 krónur.

Samkvæmt a.lið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993 er heimilt að láta þann sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi veldur líkamstjóni greiða miskabætur til þess sem misgert var við.

Í ljósi þess að stefnda veittist með alvarlegum hætti að stefnanda og veitti henni áverka á höfði, án sýnilegrar ástæðu, þykir fullnægt skilyrðum ákvæðis a.liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga til að dæma stefndu til að greiða stefnanda miskabætur, sem þykja hæfilega ákveðnar 300.000 krónur. Er þá m.a. litið til gagna málsins um afleiðingar atviksins fyrir stefnanda, læknisvottorðs heilsugæslulæknis þar sem gerð er grein fyrir komum stefnanda á bráðamóttöku vegna áverka sem hún hlaut í átökum í júní 2015 og á heilsugæslu á árunum 2016 og 2017, m.a. vegna höfuðverkja, auk skýrslu sálfræðings fyrir dóminum um áhrif atviksins á andlega líðan stefnanda.

Víkur þá að kröfu stefnanda um greiðslu þjáningabóta. Læknisfræðileg gögn málsins bera ekki með sér að stefnandi hafi getað talist veik í skilningi 1. mgr. 3. gr. skaðabótalaga í kjölfar átaka hennar við stefndu. Þá liggja engin gögn fyrir um að hún hafi verið frá vinnu á því tímabili sem um ræðir. Með vísan til þessa er kröfu stefnanda um greiðslu þjáningabóta hafnað.

Stefnandi krefst greiðslu útlagðs kostnaðar. Er um að ræða lækniskostnað og kostnað vegna sálfræðings, samtals að fjárhæð 136.702 krónur. Sannað þykir að stefnda hafi valdið stefnanda tjóni og er því fallist á kröfu stefnanda um greiðslu útlagðs kostnaðar.

Samkvæmt framangreindu ber stefndu að greiða stefnanda 436.702 krónur með vöxtum, eins og nánari greinir í dómsorði.

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefndu að greiða stefnanda 750.000 krónur í málskostnað.

Dómsmálaráðherra veitti stefndu gjafsóknarleyfi þann 31. október 2019. Takmarkast gjafsóknin við réttargjöld og þóknun lögmanns við rekstur málsins fyrir héraðsdómi. Gjafsóknarkostnaður greiðist því úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanna stefndu, J-kk-ef J-kk-ef 85.000 krónur og Þ-kk-ef Þ-kk-ef 556.750 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndu, B, ber að greiða stefnanda, A, 436.702 krónur með vöxtum, samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr., laga nr. 38/2001, frá 10. júní 2015 til 21. maí 2019, en með dráttarvöxtum frá þeim degi, skv. 4. mgr. 5. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laga nr. 38/2001, til greiðsludags.

Stefndu ber að greiða stefnanda 750.000 krónur í málskostnað.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun lögmanna stefndu, J-kk-ef J-kk-ef 85.000 krónur og Þ-kk-ef Þ-kk-ef 556.750 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði þar með talin þóknun lögmanna stefndu, J-kk-ef J-kk-ef 85.000 krónur og Þ-kk-ef Þ-kk-ef 556.750 krónur.

R-kvk-nf S-kvk-nf