S-5657/2023

Mál þetta, sem dómtekið var 30. nóvember 2023, er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 26. september 2023, á hendur „ X, kt. [...], [...], [...], fyrir líkamsárás og barnaverndarlagabrot með því að hafa, föstudaginn 5. mars 2021, utandyra að [...] í [...], veist með ofbeldi að A, kt. [...], og tekið hann hálstaki með þeim afleiðingum að hann missti andann og hlaut roða á hálsi. Með framangreindri háttsemi beitti ákærði brotaþola ógnunum og sýndi honum vanvirðandi hegðun, yfirgang og ruddalegt athæfi.

Telst framangreint brot varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

S-kvk-nf Ý-kvk-nf J-kvk-nf, réttargæslumaður brotaþola, A, kt. [...], gerir kröfu um greiðslu miskabóta honum til handa að fjárhæð kr. 1.500.000 og skaðabóta að fjárhæð kr. 148.000 með vöxtum skv. 8. gr., sbr. 4. gr., laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af kr. 1.640.000 frá 5. mars 2021 til 9. nóvember 2023 en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, úr hendi ákærða.

Ákærði neitar sök. Verjandi hans krefst þess að hann verði sýknaður en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfi. Þá gerir hann kröfu um að málsvarnarlaun verði greidd úr ríkissjóði.

Réttargæslumaður brotaþola upplýsti dóminn og málsaðila um það fyrir aðalmeðferð málsins að hún ætti í ástarsambandi við vitnið B, lækni, sem hefði hafist í september 2022.

I Málsatvik

Brotaþolinn A kom ásamt móður sinni, vitninu C, á lögreglustöð 15. mars 2021 og kærði líkamsárás sem hann kvaðst hafa orðiðfyrir að kvöldi 5. mars 2021 nærri heimili sínu að [...], [...]. Kvaðst hann hafa verið að gera dyraat ásamt tveimur vinum sínum, vitnunum D og E, og hafa þá m. a. bankað á hurðina hjá nágranna sínum, ákærða, að [...]. Hefði þá ákærði komið út og rætt stuttlega við þá. Hefði hann svo farið inn aftur en þegar brotaþoli og vinir hans hefðu verið komnir á leikvöll skammt frá húsinu hefði ákærði komið ásamt eiginkonu sinni og sakað þá um að hafa kastað grjóti í bílskúr sinn. Þeir hefðu sagt ákærða að þeir hefðu ekki gert það en þá hefði ákærði tekið hann hálstaki. Hefði hann haldið með annarri hendinni í öxlina á brotaþola en með hinni hefði hann tekið um hálsinn á honum í um 5 sekúndur. Hefði hann fundið aðeins til eftir hálstakið. Hefði ákærði svo sagt þeim að elta sig heim til sín sem þeir hefðu gert. Þegar þangað hefði verið komið hefði hann spurt þá hvar þeir ættu heima og um símanúmerið hjá foreldrum þeirra. Hefði einn þeirra þá gefið honum símanúmerið hjá föður sínum og hefðu þeir verið sóttir í kjölfarið. Kvaðst brotaþoli hafa leitað á [heilsugæslu]eftir árásina.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 29. apríl 2021. Hann kvaðst hafa verið heima hjá sér að [...], um klukkan hálftíu föstudagskvöldið 5. mars 2021, þegar hann og kona hans hefðu heyrt þungt högg. Hefði hann farið út til að kanna orsakir þess og þá séð þrjá stráka fela sig bak við bíl nágranna sinna. Hafi einn þeirra verið fremur hávaxinn en hinir tveir lægri. Hefði hann litið á bílskúrshurðina hjá sér, þar sem honum hefði heyrst hljóðið koma þaðan, og þá séð að það var beygla í henni eins og það hefði verið sparkað í hana eða steini kastað í hana. Hefðu hann og eiginkona hans farið út til að reyna að finna drengina og fundið þá á leikvelli skammt frá húsinu. Hafi þau viljað fá að vita hvar drengirnir byggju þar sem þeir hefðu skemmt bílskúrshurðina. Drengirnir hafi hins vegar ekki viljað segja þeim það og sagt að þeir væru ekki með síma á sér. Hafi hann þá séð að strákurinn sem hafi verið í hærri kantinum hafi ætlað að stinga af. Kvaðst ákærði þá hafa gripið í peysu hans fyrir aftan hálsmálið og haldið honum í mögulega 5 sekúndur. Hafi kona hans þá sagt að þar sem þeir myndu ekki heimilisföng sín og væru ekki með síma væri best að þeir kæmu með þeim þar sem þau þyrftu að leysa þetta. Kalt hafi verið úti og þau hafi ekki verið í yfirhöfnum. Hafi drengirnir samþykkt að koma með þeim.

Hefði einn drengjanna þá gefið þeim upp símanúmer föður síns og þau hefðu hringt í hann. Sá hefði ekki komist en hefði hringt í annan föður sem hefði komið og sótt strákana.

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð B, heimilislæknis. Kemur þar fram að brotaþoli hafi leitað til hans 9. mars 2021. Hefði hann þá ekki verið með neina áverka en hefði verið með ljósmynd sem hann hafi sagt tekna eftir hina meintu árás. Þar hefði mátt sjá rautt far á hálsi sem passaði við lýsingu brotaþola á árásinni. Þá er í vottorðinu lýst andlegri líðan vitnisins eftir atvikið. Má sjá á vottorðinu að það byggir að mestu á samtölum læknisins við móður brotaþola, vitnið C.

II

Framburðir ákærða og vitna fyrir dómi og í Barnahúsi Ákærði kvaðst hafa verið heima umrætt föstudagskvöld ásamt eiginkonu sinni þegar þau hefðu heyrt högg. Hefðu þau þá farið út til að athuga hvað hefði gerst og séð þrjá stráka hlaupa í átt að húsi nágrannans. Hefðu þau kannað af hverju þau hefðu heyrt umrætt högghljóð ogþá séð ákomu á bílskúrshurðinni og að það þyrfti að laga hana. Hefðu þau heyrt í strákunum skammt frá og farið til þeirra. Hefðu þau viljað vita hvar þeir byggju og tala við foreldra þeirra um tjónið á hurðinni. Hefði hann verið á undan en kona hans rétt á eftir honum. Hefði hann spurt strákana af hverju þeir hefðu gert þetta og hvar þeir byggju. Hefðu þeir sagt að þeir myndu ekki símanúmer foreldranna og einnig neitað að gefa honum upp nöfn sín. Hefði eiginkona hans síðan talað við þá þar sem hún talaði betri íslensku en hann. Einn strákanna hefði sífellt sagt hinum að segja ekkert. Sá hefði snúið sér við og gert sig líklegan til að fara í burtu og hefði ákærði þá gripið í peysu hans aftan frá og haldið í 3– 5 sekúndur. Kvað hann strákinn varla hafa meitt sig við það og að það hefði alls ekki verið ásetningur hans að meiða hann með því. Strákarnir hefðu engar upplýsingar gefið þeim og þau þá beðið þá að koma með sér heim þar sem þau hefðu ætlað að hringja á lögregluna. Hefðu þeir ekki mótmælt því og komið með þeim. Einn strákanna hefði viljað ræða við þau en sá hávaxnasti hafi sagt honum að segja ekki neitt. Loks hefði einn strákanna sagt þeim símanúmer föður síns og þau hringt í hann. Sá hefði ekki komist en hefði hringt í annan föður. Hafi sá komið og þau útskýrt þetta fyrir honum og sýnt honum ákomuna á hurðinni. Hann hefði beðist afsökunar og sagt að hann ætlaði að tala við drengina. Þeir hefðu síðan farið en nokkrum mínútum síðar hefði móðir hávaxna drengsins komið og verið æst og öskrað á þau. Ákærði kvað tjónið á bílskúrshurðinni ekki hafa verið mikið en hún hafi þó ekki virkað eins og hún átti að gera eftir þetta. Þau hefðu þó ákveðið að láta það kyrrt liggja eftir að í ljós kom að hávaxni drengurinn væri nágranni þeirra.

Vitnið F, eiginkona ákærða, gaf skýrslu fyrir dóminum. Hún kvað umrædd atvik hafa átt sér stað seint um kvöld í mars 2021. Hefðu hún og eiginmaður hennar, ákærði, heyrt mikil læti við bílskúrshurðina. Hefði ákærði kannað hverju það sætti og komið skömmu síðar til baka og sagt að það væri ákoma á bílskúrshurðinni og að hann hefði séð þrjá stráka hlaupa í burtu frá húsinu. Þetta hefði ekki verið fyrsta skipti sem slíkt hefði gerst en í þetta skipti hefði verið valdið tjóni. Þau hefðu því ákveðið að tala við krakkana og reyna að komast að því hver þau væru til að þau gætu talað við foreldra þeirra. Hefðu þau talið að foreldrar þeirra ættu að fá að vita hvað þeir hefðu gert. Þau hefðu fundið strákana á leikvelli skammt frá og spurt þá hvað þeir hefðu gert og þeir svarað að þeir hefðu ekki gert neitt. Hefðu þau þá sagt við þá að þau þyrftu að tala við foreldra þeirra þar sem bílskúrshurðin væri skemmd, annars myndu þau hringja í lögregluna. Hefði þá einn strákanna viðurkennt að þetta hefðu verið þeir. Þeir hefðu hins vegar ekki viljað segja þeim hverjir þeir væru. Þeir hafi verið með síma en ekki viljað gefa þeim samband við foreldra sína. Hún og ákærði hefðu þá spurt strákana hvort þeir vildu fara með þeim heim. Þau hefðu ekki verið í yfirhöfnum og því verið orðið kalt. Þá hafi þau ekki verið með síma sína meðferðis. Strákarnir hefðu komið með þeim og sest í sófann hjá þeim. Hafi þeir ekki virkað skelkaðir og ekki verið grátandi. Hefði einn strákanna reynt að fá hina til að segja ekki frá. Einn þeirra hafi loks látið hana fá símanúmer föður síns. Hún hafi hringt í hann en hann ekki getað komist og hafi hringt í annan föður sem hafi komið. Hefði komið í ljós að sá var nágranni þeirra. Þau hafi sýnt honum bílskúrshurðina, hann beðist afsökunar og farið með strákana. Nokkrum mínútum síðar hafi hann komið aftur ásamt eiginkonu sinni sem hafi verið mjög reið. Hafi hún spurt hvort þau hefðu tekið strákana með sér heim til að valda þeim skaða. Hefðu þau reynt að útskýra fyrir henni að þeim hefði verið kalt og að strákarnir hefðu ekki viljað segja þeim neitt. Aðspurð kvaðst vitnið ekki hafa orðið vör við neitt ofbeldi og að það hefði ekki farið framhjá henni ef það hefði verið eitthvað slíkt. Ákærði hefði þó gripið í peysu eins strákanna þegar hann hafi ætlað að fara í burtu.

Brotaþolinn A gaf skýrslu í Barnahúsi 22. október 2021. Hann kvaðst hafa verið að gera dyraat ásamt tveimur vinum sínum umrætt kvöld, m. a. hjá ákærða. Hefði hann komið út þegar þeir bönkuðu hjá honum en farið inn aftur. Hann hefði síðan komið til þeirra þar sem þeir voru úti á leikvelli og þá hefði komið í ljós að hann hefði talið að þeir hefðu kastað einhverju í bílskúrshurð sína. Hefði hann síðan tekið í hálsinn á honum og kyrkt hann eiginlega. Hefði hann gengið að sér, tekið í öxlina á sér með annarri hendi en í háls hans með hinni. Hefði ákærði haldið um háls hans í 3– 4 sekúndur og hefði hann ekki getað andað. Hefði hann orðið mjög hræddur eiginlega. Hefði ákærði síðan beðið hann og vini hans að elta sig sem þeir hefðu gert. Hefðu þeir farið að húsi hans og farið inn. Þar hafi hann spurt þá hvar þeir byggju og hvort þeir væru með síma þar sem hann vildi hringja í foreldra þeirra. Hafi ákærði síðan hringt í föður eins þeirra og sá hafi hringt í föður brotaþola. Hafi faðir hans komið í kjölfarið og sótt þá.

Vitnið D gaf skýrslu í Barnahúsi 22. október 2021. Hann kvaðst hafa verið að gera dyraat ásamt vinum sínum umrætt kvöld. Hafi ákærði síðan komið til þeirra ásamt eiginkonu sinni þar sem þeir hafi verið staddir á leikvelli og sagt að þeir hefðu skemmt bílskúrshurð hans, sem þeir hefðu ekki gert. Hefði ákærði þá farið að brotaþola og kyrkt hann. Hefði ákærði tekið með annarri hendinni um háls brotaþola og lyft honum upp og bent í andlitið á honum með hinni hendinni. Hefði eiginkona hans sagt honum að hætta þessu. Hefði ákærði haldið brotaþola þannig í 10– 15 sekúndur og vitnið verið orðinn rauður í framan. Hefðu þeir vinirnir síðan farið með ákærða heim til hans. Þar hefði ákærði eða eiginkona hans síðan beðið vitnið E um símanúmer pabba hans. Hefðu þau hringt í hann og síðan hefði pabbi brotaþola sótt þá.

Vitnið E gaf skýrslu í Barnahúsi 22. október 2021. Hann kvaðst hafa verið að gera dyraat ásamt vinum sínum, brotaþola og vitninu D, umrætt kvöld. Hefði ákærði síðan komið þangað sem þeir hafi verið á leikvelli í miðju hverfinu. Hefði hann verið reiður. Hefði hann gengið að brotaþola og kyrkt hann. Hefði hann haldið um háls hans með báðum höndum í 10– 30 sekúndur. Hefði ákærði síðan fengið þá til að fylgja sér heim þar sem hann hefði látið þá setjast í sófa. Hefði hann svo hringt í foreldra þeirra sem hefðu sótt þá.

Vitnið C, móðir brotaþola, gaf skýrslu fyrir dóminum. Hún kvað tvo vini sonar hennar hafa ætlað að gista hjá þeim umrædda nótt. Hefði faðir vitnisins E hringt um kvöldið og sagt að vinirnir væru í næsta húsi. Hefði eiginmaður hennar sótt drengina í kjölfarið. Hefði sonur hennar farið að hágráta þegar hann hefði komið heim og sagt þeim að hann hefði verið tekinn hálstaki af ákærða. Hefði hann sagt að ákærði hefði síðan farið með þá heim en þeir hefðu ekki þorað annað en að hlýða honum. Sagði hún að honum hefði liðið mjög illa um langt skeið eftir þetta og væri ekki búinn að jafna sig enn.

B læknir, sem ritaði læknisvottorð í málinu, gaf skýrslu fyrir dóminum um síma. Hann staðfesti læknisvottorð sitt sem fyrir liggur í málinu. Hann kvað móður brotaþola hafa haft samband við sig og lýst málsatvikum. Hefði brotaþoli komið til hans nokkrum dögum síðar og þá verið langt niðri. Hannhefði ekki verið með neina áverka þá en hefði sýnt vitninu myndir sem hann hefði sagt að væru af áverkum sem hann hefði hlotið við árás ákærða. Hefði vitnið skoðað myndirnar og talið að sá áverki sem þar sæist væri í samræmi við lýsingu brotaþola á atvikum. Hann staðfesti að hann og réttargæslumaður brotaþola ættu í ástarsambandi sem hafist hefði í september 2022.

G sálfræðingur gaf skýrslu fyrir dóminum um síma og staðfesti vottorð sitt sem fyrir liggur í málinu.

III

Niðurstaða

Ákærði í máli þessu er ákærður fyrir að hafa veist með ofbeldi að brotaþolanum A og tekið hann hálstaki með þeim afleiðingum að hann missti andann og hlaut roða á hálsi. Með þessari háttsemi hafi ákærði beitt hann ógnunum og sýnt honum vanvirðandi hegðun, yfirgang og ruddalegt athæfi.

Sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag hvílir á ákæruvaldinu og metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði ve-fengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð saka-mála. Þá skal dómur reistur á þeim sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. sömu laga.

Ákærði neitar sök. Hann kveðst hafa viljað fá upplýsingar um hvar brotaþoli og vinir hans byggju þar sem hann hafi viljað ræða við foreldra þeirra. Hefði hann haldið að brotaþoli ætlaði að forða sér og því gripið í peysu hans og haldið í nokkrar sekúndur. Taldi hann brotaþola varla hafa meitt sig við það. Framburður ákærða hefur verið stöðugur og að mati dómsins trúverðugur um hvað gerðist umrætt kvöld. Fær framburður hans stoð í framburði eiginkonu hans fyrir dómi.

Brotaþolinn A sagði í framburði sínum í Barnahúsi að ákærði hefði veist að honum og eiginlega kyrkt hann. Hefði ákærði tekið með annarri hendinni um öxl hans og með hinni um hálsinn í 3– 4 sekúndur. Vinir brotaþola, vitnin E og D, gáfu einnig skýrslu í Barnahúsi. Í framburði vitnisins E kom fram um þetta að ákærði hefði kyrkt brotaþola með báðum höndum í 10– 30 sekúndur, en hann myndi það þó ekki alveg. Í framburði vitnisins D kom hins vegar fram um þetta að ákærði hefði tekið um háls brotaþola með annarri hendi og lyft honum og bent í andlitið á honum með hinni hendinni. Hefði hann haldið honum þannig í 10– 15 sekúndur. Ekki er því samræmi í framburðum brotaþola og umræddra vitna um hina meintu atlögu ákærða að brotaþola.

Fyrir liggur að vitnið B læknir, sem skrifaði læknisvottorð sem fyrir liggur í málinu, hitti brotaþola ekki fyrr en fjórum dögum eftir umrædd atvik og að enginn áverki vegna hinnar meintu árásar var þá til staðar. Byggði hann vottorðið því, hvað varðar áverka á brotaþola, á myndum sem brotaþoli kvaðst sjálfur hafa tekið. Virðist sem lögregla hafi hvorki kannað uppruna umræddra mynda né sannreynt hvenær þær voru teknar. Þá var upplýst fyrir aðalmeðferð í málinu að umræddur læknir á í ástarsambandi við réttargæslumann brotaþola í málinu og verður að meta framburð hans fyrir dóminum með hliðsjón af því.

Með vísan til alls sem rakið er hér að framan telur dómurinn verulegan vafa leika á því að atvik hafi verið með þeim hætti sem lýst er í ákæru og sömuleiðis að afleiðingar þeirra hafi orðið þær sem þar er lýst. Þennan vafa verður að skýra ákærða í hag, en einsog áður var nefnt hefur hann verið staðfastur og trúverðugur í framburði sínum, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi. Með hliðsjón af þessu, og með vísan til 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, telst því ósannað að ákærði hafi veist með ofbeldi að brotaþola og tekið hann hálstaki með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru og að hann hafi með háttseminni beitt ógnunum, sýnt vanvirðandi hegðun, yfirgang og ruddalegt athæfi. Verður ákærði því sýknaður af ákæru í málinu.

Í samræmi við framangreinda niðurstöðu verður einkaréttarkröfu brotaþola, A, vísað frá dómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Með vísan til 2. m gr. 235 gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, skulu málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola greiða stúr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði. Annan sakarkostnað leiddi ekki af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið G-kvk-nf R-kvk-nf S-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

B-kk-nf Þ-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá dómi.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.114.884 krónur, greiðast úr ríkissjóði.

Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 700.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

B-kk-nf Þ-kk-nf