S-40/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 27. júní 2017, höfðaði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu með ákæru 24. janúar 2017 á hendur ákærðu, X, kt. [...], [...], [...];

„fyrir umferðarlagabrot með því að hafa mánudaginn 1. ágúst 2016 ekið bifreiðinni [...], undir áhrifum áfengis (í blóði mældist vínandi 1,00‰) norður Landeyjahafnarveg að Bakkavegi í Rangárþingi eystra þar sem lögreglumenn stöðvuðu aksturinn.

Telst brot þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr., 45. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. gr. laga nr. 48/1997.

Þess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga, sbr. 25. gr. laga nr. 44/1993 og 18. gr. laga nr. 66/2006.“

Kröfur ákærðu í málinu:

Ákærða krefst þess að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvalds og að hæfileg þóknun, verjanda til handa, greiðist úr ríkissjóði.

I

Mánudaginn 1. ágúst 2016 var lögregla með umferðareftirlit á Landeyjahafnarvegi, við mót þess vegar og Bakkavegar. Tilgangur eftirlitsins var einkum að kanna ástand ökumanna sem voru að koma frá Vestmannaeyjum með ferjunni Herjólfi. Um kl. 12:00 var akstur ákærðu, sem ók bifreiðinni [...], stöðvaður og gaf ákærða í kjölfarið öndunarpróf. Niðurstaða prófsins var 0,55 mg/l. Að þeirri niðurstöðu fenginni var ákærða handtekin, grunuð um ölvun við akstur.

Í frumskýrslu lögreglu er eftir ákærðu haft að hún hafi talið sig vera orðna hæfa til aksturs. Ákærða hafi vísað til þess að hún hefði fengið að „blása“ hjá lögreglumanni við Landeyjahöfn og eftir blásturinn hefði henni verið sagt „... að hún væri í lagi og mætti aka.“ Vinkona ákærðu, sem verið hefði með henni í för, hefði einnig fengið að „blása“ og fengið það svar að hún væri líka í lagi. Sú hefði síðar blásið yfir mörkum, líkt og ákærða.

Í aðstöðu lögreglu á vettvangi dró hjúkrunarfræðingur blóðsýni úr ákærðu í þágu rannsóknar málsins. Samkvæmt alkóhólákvörðun með gasgreiningu, sem unnin var af Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, sbr. framlagða skýrslu dagsetta 5. ágúst 2016, mældist 1,0‰ alkóhóls í blóðsýni ákærðu.

II

Ákærða kom fyrir dóm við fyrirtöku málsins 16. mars 2017 og neitaði sök. Við aðalmeðferð málsins 27. júní sl. áréttaði ákærða þá afstöðu sína.

Í skýrslu sinni fyrir dómi greindi ákærða svo frá að hún hefði hætt neyslu áfengis á milli kl. 2:00 og 3:00 aðfaranótt 1. ágúst 2016. Tók ákærða fram að hún hefði þá ekki verið ofurölvi eða neitt slíkt, og að hún myndi atvik kvöldsins vel. Ákærða hefði síðan lagst til hvílu um kl. 6:00 um morguninn.

Herjólfur hefði átt að láta úr höfn frá Vestmannaeyjum kl. 10:00 en brottför ferjunnar seinkað til kl. 10:40. Við Landeyjahöfn hefði verið lögreglubifreið þar sem fólki hefði gefist kostur á að blása í öndunarsýnamæli. Taldi ákærða að hún og vinkona hennar hefðu þurft að bíða í 40-45 mínútur í röð við lögreglubifreiðina þar til að þeim kom. Þá hefði klukkan verið um 11:30. Ákærða og vinkona hennar, A, hefðu báðar „blásið“ og hefðu þær báðar fengið „grænt“. Minnti ákærðu að lögreglumaðurinn, sem setið hefði inni í lögreglubifreið og rétt mælinn út um gluggann, hefði sagt „já, ókei“, „já, þú ert góð“, „já, þú mátt fara“ eða eitthvað í þá veru. Þá niðurstöðu sagði ákærða ekki hafa komið sér á óvart, henni hefði liðið vel. Sérstaklega aðspurð kannaðist ákærða ekki við að lögreglumaðurinn hefði talað um að þrátt fyrir niðurstöðuna væri akstur í framhaldinu á hennar ábyrgð.

Því næst hefðu ákærða og A farið og sótt bifreið A, [...]. A hefði sest undir stýri en þá komið í ljós að bifreiðin var föst í sandi og hefðu þær því þurft að leita aðstoðar björgunarsveitar til þess að losa bifreiðina. Á meðan verið var að losa bifreiðina hefði ákærða sest undir stýri.

Ákærða hefði í framhaldinu ekið af stað. Fram kom hjá ákærðu að hún hefði ekki fundið til áfengisáhrifa við aksturinn. Tók ákærða fram í því sambandi að hún hefði aldrei tekið ákvörðun um að aka bifreiðinni hefði hún ekki treyst sér til þess. Akstur ákærðu hefði síðan verið stöðvaður af lögreglu við veginn að Bakkaflugvelli, eftir u.þ.b. 20 mínútna akstur að því er ákærða taldi. Þar hefði henni verið gert að blása aftur í öndunarsýnamæli. Við þann blástur hefði alkóhól mælst í útöndunarlofti ákærðu. Ákærða kvaðst hafa greint lögreglu frá því að þær A hefðu báðar „blásið“ í Landeyjahöfn skömmu áður og báðar fengið „grænt“. Þær hefðu því stungið upp á því við lögreglu að A tæki við akstrinum. Áður en til þess kom hefði lögregla gert A að blása í öndunarsýnamælinn og hefði þá einnig mælst alkóhól í útöndunarlofti hennar. Eftir að hafa gefið öndunarsýni að nýju, sem gefið hefði sömu niðurstöðu, hefði ákærða farið inn í lögreglubifreið þar sem hún hefði gefið blóðsýni.

Spurð um hvernig þær A komust síðan til síns heima bar ákærða að A hefði fengið að „blása“ enn á ný og hefði niðurstaða þess blásturs reynst 0,0‰. Taldi ákærða að er þarna var komið sögu hefðu verið liðnar u.þ.b. 15 mínútur frá því að A blés hið fyrra sinni við veginn að Bakkaflugvelli. Að þessari niðurstöðu fenginni hefði A verið innt eftir því af lögreglu hvort hún treysti sér til þess að keyra. Hún hefði svarað því játandi og henni þá verið heimilað að aka af stað.

III

B lögreglumaður bar fyrir dómi að hann hefði verið við umferðareftirlit umræddan dag á Landeyjahafnarvegi. Vitnið hefði verið statt inni í lögreglubifreið þangað sem allir þeir hefðu verið leiddir sem við gjöf á öndunarsýni fengu jákvæða alkóhólsvörun. Þeim sem blésu yfir refsimörkum hefði verið kynnt réttarstaða grunaðra og úr þeim dregið blóðsýni. Þeir sem mældist í en voru undir nefndum mörkum hefðu hins vegar verið kyrrsettir.

Við Landeyjahöfn kvað vitnið hafa verið staddan lögreglumann sem gefið hefði þeim sem vildu kost á að blása í öndunarsýnamæli áður en haldið var af stað. Vitnið sagði sömu tegund af öndunarsýnamælum hafa verið notaða á báðum stöðum.

Vitnið kvað ákærðu hafa komið til þess í fylgd lögreglumanns sem upplýst hefði að ákærða hefði blásið yfir mörkum, n.t.t. 0,55 mg/l, sem vitnið sagði samsvara yfir 1,0‰ alkóhóls. Ákærða hefði komið því á framfæri að hún hefði skömmu áður fengið að „blása“ hjá lögreglumanni við Landeyjahöfn og að hún hefði þá verið „í lagi“. Í framhaldinu hefði ákærða gefið blóðsýni í þágu rannsóknar málsins.

Ástandi ákærðu lýsti vitnið almennt sem góðu. Af henni hefði lagt áfengislykt en hún verið stöðug, í góðu jafnvægi, yfirveguð og kurteis.

C lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði umræddan dag verið við Landeyjahöfn og leyft þeim að „blása“ sem kannað hefðu viljað hæfni sína til aksturs. Fjölmargir hefðu nýtt sér þennan mögulega og taldi vitnið að u.þ.b. 300 manns hefðu komið og fengið að „blása“ eftir hverja ferð Herjólfs.

Vitnið sagði mælitækið ekki hafa gefið tölulega niðurstöðu. Niðurstaðan hefði einfaldlega verið annað hvort jákvæð eða neikvæð, n.t.t. grænn skjár eða rauður. Vitnið kvaðst hafa verið með staðlaðan texta sem það hefði farið með fyrir fólk: „Blástu í bolla, ekki snerta.“ Í þeim tilvikum sem niðurstaðan var neikvæð hefði vitnið síðan sagt: „Tækið segir að það mælist ekki neitt en það er á þína ábyrgð að aka.“ Skýrði vitnið þessi orð sín svo að með prófuninni fengi fólk ekki heimild til þess að aka. Aksturinn og ástand viðkomandi væri ávallt á ábyrgð hans sjálfs.

Aðspurt um hvort það myndi eftir ákærðu þennan dag kvað vitnið svo ekki vera. Vísaði vitnið í því sambandi til þess mikla fjölda fólks sem nýtti sér umrædda þjónustu lögreglu samkvæmt framansögðu.

A sagðist hafa komið til Landeyjahafnar með Herjólfi ásamt ákærðu umræddan morgun. Vitnið sagði um 40 mínútna seinkun hafa verið á ferð ferjunnar. Eftir að hafa sótt töskur sínar hefðu ákærða og vitnið farið og fengið að „blása“ hjá lögreglu. Um 40 mínútna bið hefði verið eftir því að komast að. Vitnið sagðist hafa „blásið“ fyrst en síðan ákærða. Lögreglumaðurinn hefði sagt „já“ og vitnið þá spurt hvort það mætti fara af stað og hann svarað því játandi. Hefðu vitnið og ákærða báðar fengið þau skilaboð frá lögreglumanninum að þær mættu aka. Vitnið minntist þess ekki að lögreglumaðurinn hefði nefnt að akstur í framhaldinu væri á þeirra ábyrgð.

Því næst kvað vitnið þær ákærðu hafa farið að bifreið vitnisins, sem þá hefði reynst vera föst. Ákærða hefði í kjölfarið sest undir stýri og björgunarsveitarmenn aðstoðað þær við losa bifreiðina.

Vitnið og ákærða hefðu síðan yfirgefið Landeyjahöfn. Eftir stutta stund hefði akstur ákærðu verið stöðvaður af lögreglu og henni verið gert að gefa öndunarsýni í tvígang. Í báðum tilvikum hefði niðurstaðan reynst jákvæð. Vitnið hefði þá spurt hvort það mætti taka við akstrinum. Lögregla hefði svarað því játandi en viljað að vitnið myndi áður blása í öndunarsýnamælinn. Það hefði vitnið gert og niðurstaðan verið jákvæð, líkt og hjá ákærðu. Í kjölfarið hefði ákærða verið færð inn í lögreglubifreið en vitnið beðið í bifreiðinni á meðan. U.þ.b. 20 mínútum síðar hefði vitnið fengið að blása að nýju í mælinn og þá hefði ekkert alkóhól mælst.

IV

Í málinu er ákærðu gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa mánudaginn 1. ágúst 2016 ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum áfengis. Ákærða neitar sök.

Upplýst er að ákærða ók bifreiðinni [...] frá Landeyjahöfn eftir Landeyjahafnarvegi að Bakkavegi umræddan dag. Þá liggur fyrir að í blóðsýni sem dregið var úr ákærðu í þágu rannsóknar málsins mældist 1,0‰ alkóhóls. Varnir ákærðu eru á því reistar að þrátt fyrir að hún hafi ekið bifreið með nefnt alkóhólmagn í blóði verði hún ekki sakfelld fyrir brot gegn 1., sbr. 2., mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þar sem skilyrði grunnreglunnar um saknæmi séu ekki uppfyllt í málinu, sbr. 18. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Fyrir dómi báru ákærða og vinkona, A, að ákærða hefði blásið í öndunarsýnamæli eftir komu til Landeyjahafnar, áður en hún settist undir stýri. Hún hefði að blæstri loknum fengið þau skilaboð frá lögreglumanninum, sem um prófunina sá, að hún mætti aka. Hvorki ákærða né vinkona hennar könnuðust við að lögreglumaðurinn hefði síðan nefnt að akstur í framhaldinu væri allt að einu á hennar ábyrgð, svo sem lögreglumaðurinn, C, kvaðst í skýrslu sinni fyrir dómi almennt gera. Hvað þetta varðar verður ekki framhjá því litið að aðspurður fyrir dómi kvaðst lögreglumaðurinn ekki muna sérstaklega eftir ákærðu, en upplýst er að fjölmargir nýttu sér umrædda þjónustu lögreglu þennan dag. Að þessu gættu verður ekki annað lagt til grundvallar við úrlausn málsins en ákærða hafi, eftir að hafa blásið í öndunarsýnamæli, fengið þau skilaboð frá lögreglumanninum að hún væri hæf til aksturs og er ósannað að þeim skilaboðum hafi fylgt áðurgreindur fyrirvari.

Ákærða bar fyrir dómi að niðurstaða öndunarprófsins við Landeyjahöfn hefði ekki komið henni á óvart þar sem henni hefði liðið vel. Kom fram hjá ákærðu að hún hefði hætt neyslu áfengis á milli kl. 2:00 og 3:00 um nóttina og kvaðst hún ekki hafa fundið til áfengisáhrifa við aksturinn. Verður að telja vætti lögreglumannsins B þessum framburði ákærðu að sínu leyti til stuðnings en hann lýsti ástandi ákærðu almennt sem góðu. Af henni hefði þó lagt áfengislykt en hún hins vegar verið stöðug, í góðu jafnvægi, yfirveguð og kurteis.

Til að verknaður geti bakað geranda refsiábyrgð þarf hann að vera saknæmur. Samkvæmt gagnályktun frá 18. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er saknæmisskilyrði brota gegn umferðarlögum ásetningur eða gáleysi. Augljóst er af framansögðu að ákærða hafði ekki ásetning til brots gegn 45. gr. umferðarlaga. Eins og rakið hefur verið nýtti ákærða sér þjónustu lögreglu umrætt sinn í því skyni að ganga úr skugga um hæfni sína til aksturs. Niðurstaða þeirrar prófunar var sú að ákærða væri ekki undir áhrifum áfengis. Samkvæmt því og að öðru framangreindu virtu verður ekki talið að ákærða hafi mátt vita að alkóhól væri enn í blóði hennar er hún settist undir stýri bifreiðarinnar [...]. Verður akstur ákærðu á hádegi umræddan dag, sem fór í bága við 1., sbr. 2. mgr., 45. gr. umferðarlaga, því ekki talinn henni saknæmur og ber því að sýkna hana af kröfum ákæruvalds.

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 2. mgr. 218. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, greiðist allur kostnaður sakarinnar úr ríkissjóði, þ.m.t. þóknun skipaðs verjanda ákærðu, B-kk-ef E-kk-ef hdl., en þóknun lögmannsins þykir hæfilega ákveðin, að virðisaukaskatti meðtöldum, svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð:

Ákærða, X, skal sýkn af kröfum ákæruvalds í málinu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. þóknun skipaðs verjanda ákærðu, B-kk-ef E-kk-ef hdl., 316.200 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum.

K-kk-nf H-kk-nf