E-1123/2007

Mál þetta var höfðað 12. febrúar 2007 og dómtekið 10. þ.m.

Stefnandi er A […]

Stefndi er B […]

Stefnandi krefst þess að sér verði fengin forsjá barnsins C, f. […] 2003, og að stefndi verði dæmdur til að greiða fjórfalt meðlag með barninu frá málshöfðun til 18 ára aldurs þess sem nemur fjórföldum barnalífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins á hverjum tíma. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál en henni var veitt gjafsóknarleyfi 6. september 2007.

Stefndi samþykkir kröfu stefnanda um að henni verði fengin forsjá barnsins C. Hann krefst þess hins vegar að hafnað verði kröfu stefnanda um að sér verði gert að greiða fjórfalt meðlag, sömu fjárhæðar er nemur fjórföldum barnalífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins, með barninu frá málshöfðun til 18 ára aldurs þess. Þess í stað verði stefnda einungis gert að greiða einfalt meðlag með barninu frá og með málshöfðun til 18 ára aldurs þess og að fjárhæð meðlagsins nemi sömu fjárhæð og barnalífeyrir samkvæmt ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins er á hverjum tíma. Þá krefst stefndi þess að ekki verði fallist á málskostnaðarkröfu stefnanda heldur verði málskostnaður felldur niður.

Aðilar hófu sambúð í maí 2002. Hinn […] 2003 eignuðust þau saman drenginn C. Upp úr sambúðinni slitnaði vorið/sumarið 2004. Aðilar gerðu með sér „samkomulag varðandi skiptingu eigna við sambúðarslit“. Þar segir m.a.: „. . . hafa samningsaðilar náð samkomulagi um að B muni greiða A IKR 5.000.000 þannig að hún geti keypt íbúð (útborgun). Þessi greiðsla er einnig ætluð til framfærslu fyrir son þeirra, C. Vegna þessarar greiðslu mun A aldrei óska eftir auknu meðlagi fyrir C.“ Samningur þessi var ekki staðfestur af sýslumanni.

Hinn 24. ágúst 2004 mætti stefndi á skrifstofu sýslumannsins í Hafnarfirði. Hann æskti þess að sér yrði falin forsjá barnsins C og að það skyldi eiga lögheimili hjá sér. Hann óskaði eftir því að konan, stefnandi, greiddi einfalt meðlag með barninu frá samvistaslitum í samræmi við barnalífeyri samkvæmt lögum um almannatryggingar eins og þau væru á hverjum tíma. Við fyrirtöku málsins 24. ágúst 2005 hafnaði stefnandi kröfum mannsins. Hún krafðist þess að hún færi með óskipta forsjá barnsins og að lögheimili þess yrði hjá sér. Þá krafðist hún þess að maðurinn (stefndi) greiddi meðlag frá samvistaslitum til 18 ára aldurs barnsins.

Í febrúar 2006 var þingfest í Héraðsdómi Reykjaness forsjármál stefnanda þessa máls á hendur stefnda í þessu máli þar sem stefnandi krafðist forsjár barnsins og að stefnda yrði gert að greiða meðlag með því til 18 ára aldurs þess. Samkomulag tókst með aðilum 7. mars 2006 um forsjá, meðlag og umgengnisrétt og var dómsmálið fellt niður í kjölfar þess. Í samkomulaginu fólst að forsjá barnsins skyldi vera sameiginleg og lögheimili þess vera hjá móðurinni. Í 2. gr., um meðlag, segir: „. . . samkomulag er með aðilum að B greiði þrefalt meðlag með barninu til A frá 1. mars 2006 og skal fjárhæð meðlags vera sú sama og þreföld fjárhæð barnalífeyris samkvæmt ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins á hverjum tíma. Aðilum er hins vegar ljós sú lagaskylda er á þeim hvílir að framfæra barn sitt með hliðsjón af högum foreldra og þörfum barnsins, sbr. 53. gr. barnalaga nr. 76/2003.“ Kveðið var á um að samkomulagið væri ótímabundið en skyldi endurskoðast eigi síðar en 1. september 2009, þ.e. þegar skólaganga C hæfist. Hinn 21. mars 2006 staðfesti sýslumaðurinn í Hafnarfirði samkomulag aðila um sameiginlega forsjá og meðlagsgreiðslur svo og samning þeirra um umgengni.

Fram er komið að stefndi samþykkir kröfu stefnanda um að henni verði fengin forsjá barnsins C.

Stefnandi krefst þess að endurskoðaðar verði meðlagsgreiðslur stefnda með barninu samhliða breytingu á forsjá. Á því er byggt að fjárhagur stefnda sé með þeim hætti að hann hafi fjárhagslegt bolmagn til þess að greiða hærra meðlag en hann geri nú á grundvelli samnings sem geri ráð fyrir sameiginlegri forsjá.

Af hálfu stefnda er á því byggt að í ljósi þess að stefnandi hafi nú gert kröfu um að hún fari ein með forsjá barnsins verði að telja að þær forsendur sem hafi legið til grundvallar samningi þeirra um þrefalt meðlag séu brostnar. Því sé eðlilegt að stefnandi standi við þær skuldbindingar sem hún hafi gefið á sínum tíma um að krefjast ekki aukins meðlags með barninu þar sem hún hafi fengið eingreiðslu frá stefnda til framfærslu barnsins við lok sambúðar. Breytingar á forsjá kalli á endurskoðun á meðlagsgreiðslum með þeim hætti að stefndi greiði einungis einfalt meðlag í stað þrefalds, í samræmi við framangreint samkomulag aðila um það. Eignastaða stefnda geti hins vegar ekki ráðið fjárhæð meðlags.

Fjárhagsstaða aðila er afar misjöfn. Samkvæmt skattframtölum stefnanda námu launatekjur hennar árið 2005 678.293 krónum og árið 2006 1.498.234 krónum auk sjúkradagpeninga að upphæð 160.739 krónur. Samkvæmt staðgreiðsluyfirliti skattstjórans í Reykjavík fékk stefnandi greiddar fyrstu átta mánuði þessa árs 649.843 krónur frá Reykjavíkurborg og Félagsþjónustunni í Reykjavík. Eignir stefnanda í árslok 2006 voru samkvæmt skattframtali 700.000 krónur og skuldir 668.541 króna. Samkvæmt vottorði löggilts endurskoðanda hafði stefndi engar launatekjur árin 2005 og 2006 en hins vegar fjármagnstekjur sem námu fyrra árið 124.979.626 krónum og hið síðara 49.923.485 krónum. Stefndi varð ekki við áskorun stefnanda um að leggja fram skattframtöl síðastliðinna þriggja almanaksára. Stefnandi lagði fram skattframtal hans 2006. Þar kemur fram staðfesting þess að framangreint vottorð endurskoðanda sé rétt varðandi fjármagnstekjur 2005 svo og að eignastaða samrýmist því sem ráða má af fjármagnstekjum.

Framangreindur samningur aðila 2004, sem gerður var vegna sambúðarslita, er ekki gildur að því er tekur til ákvæðis hans um meðlag þegar af þeirri ástæðu að hann var ekki staðfestur af sýslumanni, sbr. 1. mgr. 55. gr. barnalaga nr. 76/2003. Ekki er fallist á að eðlilegt sé að sú breyting forsjár sem hér um ræðir, þ.e. frá sameiginlegri til forsjár stefnanda einnar, skuli leiða til lækkunar á meðlagsgreiðslum heldur verður við það miðað að hið gagnstæða eigi hér við.

Í samræmi við samþykki stefnda er fallist á kröfu stefnanda um forsjá.

Á grundvelli 1. mgr. 53. gr. og 2. mgr. 57. gr. barnalaga er niðurstaða dóms þessa sú að fallast beri á kröfu stefnanda um meðlag eins og hún er fram sett. Dæma ber stefnda til að greiða 240.000 krónur í málskostnað sem renni í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun (þ.m.t. vsk.) Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 300.000 krónur, en útlagður kostnaður nemur 9.250 krónum.

Mál þetta dæmir S-kk-nf H. S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefnandi, A, skal hafa forsjá barnsins C, f. […] 2003.

Stefndi, B, skal greiða fjórfalt meðlag með barninu frá 12. febrúar 2007 til 18 ára aldurs þess sem nemur fjórföldum barnalífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins á hverjum tíma.

Stefndi greiði 240.000 krónur í málskostnað sem renni í ríkissjóð.

Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun Ó-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef héraðsdómslögmanns, 300.000 krónur.

S-kk-nf H. S-kk-nf.