E-3477/2017

Mál þetta, sem dómtekið var 17. apríl 2010, var höfðað 27. október 2017 af hálfu Landssambands slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna, Brautarholti 30, Reykjavík, á hendur Isavia ohf., Reykjavíkurflugvelli, Reykjavík, til greiðslu skuldar.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda 124.366 krónur, en til vara að stefndi verið dæmdur til þess að greiða stefnanda 23.117 krónur, í báðum tilvikum með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til þess að greiða stefnanda málskostnað samkvæmt gjaldskrá ADVO ehf.

Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda og að honum verði dæmdur málskostnaður að mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Stefnandi er stéttarfélag slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna og kveður stefnandi allt landið vera félagssvæði þess. Félagið sé fagstéttarfélag og tilgangur þess sé m.a. að vinna að kjara- og réttindamálum allra slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna. Félagið eigi aðild að Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja. Rétt til aðildar að félaginu eigi þeir sem starfi við brunavarnir og/eða sjúkraflutninga, þeir sem vinni að björgunar- og slysavörnum í aðalstarfi svo og þeir sem vinni að öryggis- og neyðarmálum. Samkvæmt grein 4.1 í félagslögum skuli inntökubeiðni í félagið vera skrifleg og tekin fyrir á stjórnarfundi. Stefndi er opinbert hlutafélag í eigu íslenska ríkisins og annast félagið m.a. rekstur allra flugvalla á Íslandi. Starfsmenn stefnda starfa m.a. við flugvallarþjónustu og flugvernd, s.s. flugvallarstarfsmenn og flugöryggisverðir.

Stefnandi og stefndi hafa gert kjarasamninga um kjör slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli og er gildandi kjarasamningur stefnda og stefnanda frá 2. júní 2017 en síðasti samningur aðila þar á undan rann út þann 28. febrúar 2017. Stefndi kveðst hafa gert kjarasamninga við ýmis stéttarfélög og vegna flugvallarstarfsmanna við þrjú stéttarfélög, við Félag flugmálastarfsmanna ríkisins (FFR), við SFR–stéttarfélag í almannaþjónustu og við stefnanda. Allir hafi kjarasamningarnir skilgreint gildissvið og taki til mismunandi starfa. Í sumum tilvikum taki fleiri en einn kjarasamningur til sama starfsins og ráðist þá af ráðningarsamningi og ákvörðun starfsmanns undir hvaða kjarasamning hann falli. Kjarasamningur stefnda og stefnanda taki samkvæmt grein 18.1 í samningnum til félagsmanna stefnanda sem starfa á flugvöllum í flokki 1 samkvæmt reglugerð nr. 464/2007 og eru löggiltir/fullnuma slökkviliðsmenn í skilningi laga um brunavarnir nr. 75/2000.

Á stjórnarfundi stefnanda þann 14. júní 2017 voru teknar fyrir umsóknir A og B um aðild þeirra að félaginu og voru umsóknir þeirra samþykktar sama dag. Báðir vinna A og B hjá stefnda á Keflavíkurflugvelli. Aðalstarf A er slökkvistarf, en hann hefur ekki menntun sem slökkviliðsmaður. Hann hóf störf hjá stefnda 15. október 2015 og vinnur einnig við snjóruðning. B hóf störf hjá stefnda 4. september 2012. Hann er í viðbragðshópi ef flugslys verður og í vetraraðgerðum og vinnur ýmis verkefni á Keflavíkurflugvelli. Stefnandi kveður hann hafa réttindi sem hlutastarfandi slökkviliðsmaður frá árinu 2012, og er hann nú löggiltur slökkviliðsmaður samkvæmt löggildingu Mannvirkjastofnunar frá 20. september 2017.

Þann 16. júní 2017 tilkynnti stefnandi stefnda um að inntaka þeirra A og B í stefnanda hefði verði samþykkt og minnti á að greiða bæri af launum félagsmanna LSS í sjóði stefnanda. Krafan var ítrekuð með bréfi dags. 3. júlí 2017. Af hálfu stefnda var þessari kröfu hafnað 12. júlí 2017 með vísan til greinar 18 í kjarasamningi aðila, minnt var á gildissvið kjarasamnings aðila og að umræddir starfsmenn væru enn bundnir af kjarasamningi annars stéttarfélags. Starfsmennirnir væru félagsbundnir öðru stéttarfélagi og hafi ekki uppfyllt ákvæði sem gildissvið kjarasamnings aðila segi til um. Um laun og önnur kjör þeirra A og B kveður stefndi hingað til hafa farið eftir kjarasamningi stefnda við Félag flugmálastarfsmanna ríkisins, enda hafi stefndi greitt félagsgjöld þeirra til þess félags.

Ágreiningur aðila málsins snýst um það hvort stefnda sé skylt, vegna aðildar starfsmannanna að stefnanda, að greiða stefnanda umkrafin gjöld vegna launa þeirra á tímabilinu frá júlí til september 2017. Kveður stefndi hvorugan starfsmanninn falla undir gildissvið kjarasamnings stefnda og stefnanda. Stefndi kveðst því með réttu hafa hafnað kröfum stefnanda um greiðslu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Starfsmenn stefnda, þeir A og B, hafi sótt um félagsaðild að stefnanda og hafi umsóknir þeirra verið samþykktar 14. júní 2017. Frá og með þeim tíma hafi þeir orðið félagsmenn í stefnanda.

Félagafrelsi sé í landinu samkvæmt 2. mgr. 74. gr. laga nr. 33/1944 um stjórnarskrá Íslands þar sem segi að engan megi skylda til aðildar að félagi. Réttur manna til þess að ganga í stéttarfélög sé hluti af grundvallarmannréttindum sem varinn sé af alþjóðlegum samningum, m.a. samþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 87, sem Ísland hafi fullgilt. Vísað sé til 23. gr. mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna frá 1948 og til 11. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu, þar sem segi að menn eigi rétt til þess að stofna og vera í stéttarfélögum.

Stefndi hafi í gegnum árin gert kjarasamninga við stefnanda um kaup og kjör bæði slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna og eins flugvallarstarfsmanna sem vinni við öryggis-, neyðar- og björgunarstörf á flugvöllum sem stefndi reki hér á landi. Þegar fyrir liggi að tveir af starfsmönnum stefnda hafi sótt um félagsaðild að stefnanda og séu þar með orðnir fullgildir félagsmenn, þá verði stefndi að virða vilja þeirra til þess að skipta um stéttarfélag. Sú ákvörðun sé þeirra ákvörðun, byggð á þeirra eigin forsendum og studd af meginreglunni um félagafrelsi. Þeir vilji ekki lengur vera félagar í Félagi flugmálastarfsmanna ríkisins.

Stefndi sem vinnuveitandi þeirra eigi ekki að ráða því í hvaða stéttarfélagi þeir séu félagsmenn, hann verði að virða rétt þeirra. Hann megi ekki hafa áhrif á eða afskipti af því í hvaða stéttarfélagi starfsmenn hans séu félagsmenn. Með því sé hann að skerða félagafrelsi starfsmanna sinna og skipta sér af skipulagi stéttarfélaga og starfsemi þeirra. Það sé andstætt íslenskum lögum.

Um þessa skyldu stefnda sé vísað til 2. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launþega o.fl. Samkvæmt henni sé vinnuveitendum skylt að halda eftir af launum starfsmanns iðgjaldi til viðkomandi stéttarfélags. Stefnda hafi verið tilkynnt um breytta félagsaðild 16. júní 2017 og hafi sú tilkynning verið ítrekuð með bréfi 3. júlí sama ár. Í kjarasamningi aðila segi í grein 16.2.1 að stefndi skuli innheimta félagsgjöld til stefnanda. Félagsgjöld þessi séu nú 2,5% af grunnlaunum samkvæmt samþykkt stjórnar stefnanda. Stefndi hafi, eftir að honum var tilkynnt um breytta félagsaðild, verið skuldbundinn til að greiða gjöld starfsmanna sinna til stefnanda.

Um greiðslur í fræðslu-, styrktar- og orlofssjóð sé vísað til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980. Þar segi að öllum atvinnurekendum sé skylt að greiða í fræðslusjóði, sjúkrasjóði og orlofssjóði viðkomandi stéttarfélaga þau gjöld sem aðilar kjarasamninga semji um. Ákvæði séu í kjarasamningi aðila um orlofssjóð, starfsmenntunarsjóð og styrktarsjóð, sbr. greinar 4.9.1, 10.4.1 og 13.1.1. Um skyldu þessa sé einnig vísað til 7. gr. laga nr. 19/1979 um styrktarsjóð stefnanda. Stefndi sé skuldbundinn til þess að virða kjarasamning sinn við stefnanda eftir grunnreglum vinnuréttar og meginreglum kröfuréttar. Eftir inngöngu starfsmannanna eigi þeir rétt til greiðslna úr þeim sjóðum stefnanda sem mál þetta fjalli um og greiðslna sé krafist úr hendi stefnda. Þá sé vísað til 1. mgr. 7. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna, um rétt starfsmanna til þátttöku í félögum sem samningsrétt hafa við vinnuveitendur.

Stefnandi hafni þeim rökum stefnda að gildissvið kjarasamningsins geti á nokkurn hátt skert félagafrelsi þeirra starfsmanna sem hjá honum vinni. Umrætt félagsgjald sé tekið af launum starfsmannsins. Ekki sé um að ræða greiðslu sem komi frá vinnuveitandanum heldur hluta af launum starfsmannsins. Um eign starfsmannsins sé að ræða og hann hljóti að ráða því til hvaða félags hann vilji ráðstafa eign sinni í formi félagsgjalds. Vinnuveitandinn eigi því í raun enga skoðun að hafa á því hvert félagsgjald starfsmannsins renni. Meti starfsmaðurinn það svo að hann fái betri þjónustu hjá einu stéttarfélagi en öðru þá sé það að sjálfsögðu á hans valdi hvert hann greiði slíkt félagsgjald. Stefndi hafi sem vinnuveitandi tekið á sig þá skyldu að skila gjaldi þessu til viðkomandi félags. Þá skyldu hafi hann vanefnt eftir 1. ágúst 2017.

Hið sama eigi við um önnur gjöld samkvæmt kjarasamningi stefnanda við stefnda. Það eigi ekki að skipta hann neinu máli hvert þau gjöld renni og eigi hann ekki að hafa neina skoðun á því. Hann megi ekki og eigi ekki að hafa neina skoðun á því úr hvaða sjóðum starfsmenn hans njóti greiðslna. Réttur þeirra sé bundinn af félagafrelsi. Stefndi sem vinnuveitandi geti aldrei verið sá sem ráði því hvert þessi gjöld fari. Hann hafi skuldbundið sig til þess að skila þeim og við það eigi athafnir hans að takmarkast. Um leið og starfsmennirnir hafi orðið félagsmenn í stefnanda hafi stefnda, að fenginni vitneskju þar um, borið að greiða gjöld af launum þeirra eftir kjarasamningi sínum við stefnanda. Allar takmarkanir á félagafrelsi verði að túlka þröngt og verði þær að eiga sér stoð í lögum. Kjarasamningsákvæði sem stefndi vísi til nægi ekki til þess að afnema slík grundvallarréttindi.

Aðalkrafa stefnanda taki mið af launum starfsmanna í júlí, ágúst og september 2017. Heildarlaun A fyrir júlí 2017 hafi verið 669.842 krónur, ágúst 564.979 krónur og september 603.475 krónur, samtals fyrir júlí–september 2017 1.838.296 krónur. Grunnlaun hafi verið 356.446 krónur eða samtals fyrir sama tímabil 1.069.338 krónur. Aðalkröfu sína vegna A sundurliðar stefnandi svo:

1. Gjöld í starfsmenntunarsjóð 0,43% af heildarlaunum júlí til sept. 2017 7.904 kr.

2. Styrktarsjóður BSRB 0,75% af heildarlaunum júlí til sept. 2017 13.787 kr.

3. Gjöld í orlofssjóð LSS 0,5% af heildarlaunum júlí til sept. 2017 9.191 kr.

4. Félagsgjald til stefnanda 2,5% af grunnlaunum júlí til sept. 2017 26.733 kr.

Samtals 57.615 kr.

Heildarlaun B fyrir júlí til og með september 2017 séu samtals 2.320.601 króna. Grunnlaun þessa mánuði séu 1.110.652 krónur. Aðalkröfu sína vegna hans sundurliðar stefnandi svo:

1. Gjöld í starfsmenntunarsjóð 0,43% af heildarlaunum júlí til sept. 2017 9.978 kr.

2. Styrktarsjóður BSRB 0,75% af heildarlaunum júlí til sept. 2017 17.404 kr.

3. Gjöld í orlofssjóð LSS 0,5% af heildarlaunum júlí til sept. 2017 11.603 kr.

4. Félagsgjald til stefnanda 2.5% af grunnlaunum júlí til sept. 2017 27.766 kr.

Samtals 66.751 kr.

Samtals sé aðalkrafa stefnanda vegna beggja starfsmanna 124.366 krónur.

Varakrafa stefnanda grundvallist á launum B og einskorðist við laun hans í september 2017. Krafan miðist við að heildarlaun hans fyrir septembermánuð hafi verið 795.369 krónur og mánaðarlaun hans hafi verið 390.253 krónur (251.043 + 139.210).

Krafan sundurliðist þannig:

1. Gjöld í starfsmenntunarsjóð 0,43% af heildarlaunum sept. 2017 3.420 kr.

2. Styrktarsjóður BSRB 0,75% af heildarlaunum sept. 2017 5.965 kr.

3. Gjöld í orlofssjóð LSS 0,5% af heildarlaunum sept. 2017 3.976 kr.

4. Félagsgjald til stefnanda 2,5% af grunnlaunum sept. 2017 9.756 kr.

Samtals 23.117 kr.

Starfsmenntunarsjóður sé samkvæmt grein 10.4.1 í kjarasamningi stefnanda og stefnda, styrktarsjóður sé samkvæmt grein 13.1.1 í kjarasamningi aðila og orlofssjóður samkvæmt grein 4.9.1. Félagsgjald til stefnanda sé ákveðið á aðalþingi stefnanda, sbr. ákvæði í grein 28 í félagslögum stefnanda. Um greiðsluskyldu stefnda sé vísað til greinar 16.2.1 í kjarasamningi aðila. Um dráttarvexti sé vísað til 7. gr. laga nr. 55/1980.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefnandi eigi enga lögvarða kröfu á hendur stefnda. Krafa stefnanda byggi hvorki á lögum né gildandi kjarasamningi milli aðila. Stefnandi krefjist annars vegar stéttarfélagsiðgjalda vegna tveggja starfsmanna stefnda og hins vegar greiðslu gjalda til sjóða stefnanda og þess bandalags stéttarfélaga sem stefnandi eigi aðild að.

Stefndi hafi á tímabilinu júlí–september 2017 dregið félagsgjöld af launum umræddra starfsmanna og skilað til stéttarfélags þeirra, Félags flugmálastarfsmanna ríkisins (FFR). Starfsmennirnir hafi frá upphafi ráðningar átt aðild að því stéttarfélagi, eins og fram komi í ráðningarsamningum þeirra. Gjaldið hafi verið 1% af heildarlaunum þeirra. Stefndi hafi ekki fengið tilkynningu frá hlutaðeigandi starfsmönnum um að þeir hefðu sagt sig úr því stéttarfélagi. Stefndi hafi heldur ekki fengið staðfestingu frá stéttarfélagi þeirra, FFR, um að þeir hefðu með lögmætum hætti sagt sig úr félaginu. Stefndi hafi því með réttu áfram dregið félagsgjöld af launum hlutaðeigandi starfsmanna og skilað til FFR.

Fyrir liggi bréf stefnanda til stefnda, dags. 16. júní 2017, um að stefnandi hafi samþykkt tvo starfsmenn stefnda sem félagsmenn. Engar inntökubeiðnir hafi þó verið lagðar fram í málinu eða aðrar staðfestingar þess að hlutaðeigandi starfsmenn hefðu sótt um aðild að stefnanda. Séu hlutaðeigandi starfsmenn félagsmenn stefnanda þá sé þeim frjálst að greiða félagsgjöld til stefnanda. Stefndi hafi með engum hætti komið í veg fyrir það. Hafnað sé öllum málsástæðum stefnanda um að stefndi hafi brotið gegn félagafrelsi starfsmanna sinna. Krafa um milligöngu stefnda um innheimtu og skil félagsgjalda verði einvörðungu reist á lögum og kjarasamningum. Tilvísanir stefnanda til stjórnarskrár, mannréttindasáttmála og annarra alþjóðlegra samþykkta hafi enga þýðingu vegna þeirrar kröfu og hafni stefndi öllum málsástæðum stefnanda sem á þeim byggi. Milliganga vinnuveitanda um innheimtu iðgjalda starfsmanna sinna til stéttarfélaga sé lögfest í 2. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980. Um innheimtuna fari „samkvæmt þeim reglum sem kjarasamningar greina“, eins og segi í lögunum. Stéttarfélag verði að byggja innheimtu iðgjalda á kjarasamningi sem vinnuveitandi sé bundinn af. Stefnandi geti ekki byggt innheimtuna á kjarasamningi stefnanda og stefnda, sá kjarasamningur taki ekki til hlutaðeigandi starfsmanna og verði þegar af þeim sökum að hafna kröfu stefnanda.

Fram komi í ráðningarsamningum hlutaðeigandi starfsmanna að um réttindi og skyldur fari samkvæmt kjarasamningi FFR og stefnda. Sá kjarasamningur hafi síðast verið endurnýjaður 7. apríl 2017 og gildi til 31. mars 2019. Stefndi og hlutaðeigandi starfsmenn séu bundnir af honum út gildistíma hans, sbr. 2. mgr. 3. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur, enda sinni þessir starfsmenn stefnda enn störfum sem falli undir kjarasamninginn. Fyrst eftir að kjarasamningur stefnda og FFR sé úr gildi fallinn geti stefndi samkvæmt lögum orðið bundinn af öðrum kjarasamningi sem nái til þess starfs sem starfsmaður hans sé ráðinn til. Vinnuveitandi verði ekki bundinn af nýjum kjarasamningi við það eitt að starfsmaður gangi í annað stéttarfélag. Um flutning réttinda og skyldna samkvæmt kjarasamningi fari samkvæmt lögum nr. 80/1938 og því sé ljóst að stefndi sé ekki bundinn af kjarasamningi við stefnanda vegna hlutaðeigandi starfsmanna. Kjarasamningur stefnanda og stefnda taki samkvæmt gildissviði sínu ekki til starfa þeirra. Gildissvið samningsins sé afmarkað í grein 18.1, en þar segi:

Samningur þessi nær til félagsmanna LSS sem starfa á flugvöllum í flokki 1 (skv. reglugerð nr. 464/2007) og eru löggiltir/fullnuma slökkviliðsmenn í skilningi laga um brunavarnir nr.75/2000.

Fram komi í stefnu að A sé ekki menntaður slökkviliðsmaður. Því sé ljóst að kjarasamningurinn taki ekki til hans. B hafi fengið löggildingu Mannvirkjastofnunar sem slökkviliðsmaður 20. september 2017. Fyrst eftir að hann tilkynni stefnda um löggildinguna geti hann fallið undir gildissvið kjarasamningsins. Því sé ljóst að hann hafi ekki fallið undir gildissviðið á því tímabili sem dómkröfur stefnanda taki til. Að öðru leyti sé vísað til reglu 2. mgr. 3. gr. laga nr. 80/1938.

Stefnandi krefjist þess að stefndi greiði gjöld til styrktar-, orlofs- og starfsmenntunarsjóðs stefnanda. Um greiðslu þessara gjalda fari samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980, en þar segi að greiða skuli „samkvæmt þeim reglum sem kjarasamningar greina“.

Stefndi sé óbundinn af kjarasamningi við stefnanda vegna hlutaðeigandi starfsmanna sinna. Krafa stefnanda verði því ekki reist á kjarasamningnum eins og áskilið sé í 1. mgr. 6. gr. laga nr. 55/1980. Stefndi hafi á tímabilinu júlí til september 2017 greitt iðgjöld til sömu eða sambærilegra sjóða annars aðildarfélags BSRB, en stefnandi og stéttarfélag umræddra starfsmanna, FFR, eigi aðild að BSRB. Þannig hafi stefndi greitt iðgjald til styrktarsjóðs BSRB vegna starfsmanna sinna en í stefnu sé þess krafist að stefndi greiði aftur sama iðgjald til sama sjóðs á sama tímabili vegna sömu starfsmanna. Gjöldum þessum sé ætlað að veita starfsmönnum stefnda tiltekin réttindi í sjóðum en þau réttindi hafi þegar verið tryggð með greiðslu iðgjalda af hálfu stefnda. Stefndi verði ekki dæmdur til að tvígreiða umrædd gjöld.

Krafa um málskostnað styðjist við XXI. kafla l. nr. 91/1991 um meðferð einkamála, aðallega 130. og 131. gr.

Niðurstaða

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda, sem er vinnuveitandi tveggja manna sem gengið hafa í stefnanda, um greiðslu gjalda sem hann telur að stefnda beri að greiða sér vegna launa þeirra fyrir mánuðina júlí, ágúst og september 2017. Stefnandi telur að greiðsluskylda stefnda hafi stofnast við tilkynningu sína til hans um að félagsaðild starfsmannanna í stefnanda hefði verið samþykkt. Stefndi greiddi vegna þeirra á tímabilinu samsvarandi gjöld til annars félags, Félags flugvallarstarfsmanna ríkisins. Stefndi telur starfsmennina ekki hafa uppfyllt skilyrði til að falla undir gildandi kjarasamning milli stefnda og stefnanda á því tímabili sem krafan tekur til.

Fyrir liggja ráðningarsamningar þeirra starfsmanna sem málið varðar og þeir undirrituðu, annars vegar 15. október 2015 og hins vegar 4. september 2012. Í þeim báðum kemur fram að þeir séu ráðnir hjá stefnda sem flugvallarstarfsmenn og að um réttindi og skyldur fari samkvæmt kjarasamningi Félags flugmálastarfsmanna ríkisins (FFR) og Isavia ohf. og að stéttarfélag þeirra sé FFR. Var kjarasamningur stefnda við FFR síðast endurnýjaður 7. apríl 2017 og gildir hann til 31. mars 2019. Kjarasamningur stefnda og stefnanda var síðast endurnýjaður 2. júní 2017 og gildir hann einnig til 31. mars 2019.

Samkvæmt grunnreglu 2. mgr. 3. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, hættir meðlimur stéttarfélags að vera bundinn af samþykktum félags síns og sambands þess þegar hann, samkvæmt reglum félagsins, er farinn úr því. Samningar þeir sem hann hefur orðið bundinn af á meðan hann var félagsmaður eru skuldbindandi fyrir hann, meðan hann vinnur þau störf, sem samningurinn er um, þar til þeir fyrst gætu fallið úr gildi samkvæmt uppsögn. Ekki liggja fyrir gögn um úrsögn umræddra starfsmanna úr stéttarfélaginu FFR eða upplýsingar um reglur félagsins um það hvernig standa skuli að slíkri úrsögn. Kveðst stefndi engar tilkynningar í þá veru hafa fengið frá stéttarfélaginu FFR um þessa starfsmenn og bendir ekkert til hins gagnstæða. Fyrir liggur að stefnandi samþykkti umsóknir þeirra um félagsaðild að stefnanda og tilkynnti stefnda um það 16. júní 2017. Stefndi vefengir ekki rétt þeirra til að ganga í stefnanda, en mótmælir á hinn bóginn þeim kröfum sem stefnandi telur leiða af aðild þeirra að stefnanda, þ.e. að greiðsluskylda stefnda samkvæmt 6. gr. laga nr. 55/1980 stofnist gagnvart stefnanda við slíka tilkynningu.

Samkvæmt reglum fyrrgreindra kjarasamninga stefnda við FFR annars vegar og við stefnanda hins vegar ber stefnda að greiða framlög í starfsmenntunar- og orlofssjóði félaganna og iðgjald í styrktarsjóð BSRB sem bæði félögin munu eiga aðild að, auk iðgjalds af launum starfsmanns til stéttarfélags hans, sbr. 6. gr. laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Stefnda ber að greiða gjöld á grundvelli annars hvors kjarasamningsins, en ekki beggja, vegna sama starfsmanns. Óumdeilt er að stefndi hefur staðið skil á greiðslum vegna umræddra starfsmanna til stéttarfélagsins FFR og að greitt hefur verið iðgjald vegna þeirra í styrktarsjóð BSRB. Stefnda verður ekki gert að greiða stefnanda iðgjaldið sem þegar hefur verið greitt í styrktarsjóð BSRB á grundvelli kjarasamnings við FFR vegna launa starfsmannanna.

Af fyrrnefndri grunnreglu 2. mgr. 3. gr. laga nr. 80/1938 leiðir að þessir starfsmenn stefnda voru bundnir af kjarasamningi stefnda og félagsins FFR út samningstímabilið til 31. mars 2019, nema til kæmi breyting á samningsbundnum ráðningarkjörum þeirra. Telja verður óumdeilt að sú hafi ekki verið raunin. Slík samningsskuldbinding felur ekki í sér skerðingu á frjálsri stéttarfélagsaðild starfsmanna, sbr. til hliðsjónar dóm Félagsdóms 27. nóvember 1998 í máli nr. 18/1998. Félagsdómi er falið vald í IV. kafla laga nr. 80/1938 til að leysa úr ágreiningi um nánar tiltekin atriði, sem talin eru í 44. gr. laganna, og hefur hann við úrlausn mála á valdsviði sínu veitt leiðsögn um fyrrgreind réttaráhrif 2. mgr. 3. gr. laganna. Samkvæmt orðanna hljóðan tekur 44. gr. laganna ekki til kröfu sem snýr að innheimtu umræddra gjalda og eru ekki efni til að skýra ákvæðið á rýmri veg en orð þess gefa beint tilefni til, sbr. t.d. dóma Hæstaréttar í málum nr. 48/2000 og 464/2002. Valdsvið Félagsdóms tekur ekki til ágreinings aðila eins og hann er lagður fyrir dóminn, þeir hafa ekki gert athugasemdir við lögsögu þessa dómstóls í málinu, og verður því ekki vísað frá dómi án kröfu.

Stefnda bar samkvæmt framansögðu að greiða gjöld vegna launagreiðslna umræddra starfsmanna á tímabilinu frá júlí til september 2017 til FFR, svo sem hann hefur gert. Stefndi þarf ekki jafnframt að greiða slík gjöld til annarra félaga sem þessir starfsmenn hans kunna að eiga aðild að. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að stefnda beri að greiða honum umkrafin gjöld og verður stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda. Þrátt fyrir þau málsúrslit þykir eftir atvikum rétt að málskostnaður falli niður.

Dóm þennan kveður upp K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Isavia ohf., er sýkn af kröfum stefnanda, Landssambands slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf K-kvk-nf