E-1832/2018

Þetta mál, sem var tekið til dóms 21. desember 2018, höfðar Vörn ehf., kt. [...], Viðarási 26, Reykjavík, með stefnu birtri 30. maí 2018 á hendur B ehf., kt. [...], T-götu, Mosfellsbæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.569.051 kr., ásamt dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af kr. 1.569.051 frá 29. desember 2017 til greiðsludags.

Stefnandi krefst jafnframt málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega.

Stefndi krefst málskostnaðar úr hendi stefnanda sér að skaðlausu.

Þegar málið var tekið fyrir á dómþingi 14. desember sl. var þing ekki sótt fyrir hönd stefnda. Stefnandi fékk þá frest til þess að leggja fram skriflega sókn í samræmi við heimild 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991. Hún var lögð fram á dómþingi 21. desember sl. og var málið dómtekið þann dag.

Eins og þetta mál er vaxið, og þar eð málið gekk ekki til aðalmeðferðar, þykir réttast að gera grein fyrir málsatvikum eins og þau horfa við hvorum málsaðila um sig enda örðugra en ella að gera sjálfstæða grein fyrir málsatvikum þegar ekki hafa verið leidd fyrir dóminn vitni sem kunna að geta varpað skýrara ljósi á málsatvik.

Málsástæður og lagarök stefnanda eru það samtvinnuð málsatvikalýsingu hans að réttast þykir að greina frá hvoru tveggja sem einni heild. Á sama hátt verður greint frá málsatvikalýsingu stefnda, málsástæðum og lagarökum.

Málsatvik, málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst sérhæfa sig í að selja og setja upp heildarlausnir í öryggisbúnaði og myndavélakerfum. Hann vísar til þess að skuld stefnda sé komin til vegna kaupa hans á vörum og þjónustu hjá stefnanda, samkvæmt framlögðum reikningi.

Vinnan sem starfsmenn stefnanda hafi unnið fyrir stefnda hafi meðal annars falist í því að setja upp og leggja efni fyrir myndavélar, ljóskastara, rafmagnsstreng fyrir húsið, nettengla í húsið ásamt öðru eins og komi fram á reikningi og fylgiskjölum hans. Þessi vinna hafi farið fram að beiðni starfsmanns stefnda á starfsstöð hans að Köllunarklettsvegi. Öll samskipti starfsmanna stefnanda hafi verið við starfsmann stefnda sem hafi óskað eftir að þessi vinna yrði unnin fyrir stefnda. Vinnan hafi verið unnin fyrir stefnda í samræmi við óskir starfsmanns hans. Stefnandi hafi mátt líta svo á að starfsmaðurinn hefði stöðuumboð, skv. 10. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Því sé stefndi skyldugur að greiða umræddan reikning.

Skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Stefnandi hafi gert ítrekaðar tilraunir til að innheimta skuldina hjá stefnda fyrir löginnheimtu, eins og framlögð skjöl sýni. Af þessum sökum krefjist stefnandi þess að við ákvörðun málskostnaðar verði tekið tillit til kostnaðar sem stefnandi stofnaði til vegna innheimtu skuldarinnar áður en krafan var send í löginnheimtu, í samræmi við 12. gr. innheimtulaga nr. 95/2008.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Þessi regla fái m.a. stoð í lögum nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. og V. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 með síðari breytingum. Sú krafa að tekið verði tillit til áfallins innheimtukostnaðar styðjist við 7. og 12. gr. laga nr. 95/2008. Krafa um málskostnað styðjist við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum númer 50/1988. Varðandi varnarþing vísast til 33. gr. laga nr. 91/1991.

Málsatvik, málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi er félag sem selur bíla en að sögn fyrirsvarsmanns stefnda eru umsvifin lítil. Starfsmaður stefnda, E, hafi farið þess á leit við stefnanda að komið yrði upp tveimur myndavélum á stæði bílasölunnar og einni inni í söluskúr. Fljótlega eftir að starfsmenn stefnanda hófust handa hafi starfsmaður stefnda innt þá eftir því hvort þeir gætu, um leið og þeir færu upp í stiga til að festa upp myndavélar, fest upp tvo ljóskastara sem hann hafði undir höndum. Stefndi hafi einnig lagt til raflagnaefni og annað sem nýttist við það og ýmislegt annað við verkið. Starfsmenn stefnanda hafi verið fúsir til þess og sagt að í því fælist nær engin viðbótarvinna. Þegar starfsmaður stefnda hafi óskað eftir upplýsingum um það hvað verkið myndi kosta hafi honum verið tjáð að óþarfi væri að gefa honum verðtilboð, enda væri verkið létt og löðurmannlegt. Endurgjald yrði lágt og heildarkostnaður færi alltént ekki fram úr 500.000 kr.

Í andstöðu við þær yfirlýsingar hafi stefnda borist reikningur sem nam 1.569.051 kr. Þegar fyrirsvarsmaður stefnda hafi fengið veður af þessu hafi hann undrast, enda hafi hann ekki óskað eftir verkinu. Lögmaður stefnda hafi ritað innheimtuaðila stefnanda bréf í kjölfarið, þ.e. 6. mars 2018 og gert ýmsar athugasemdir við reikninginn. Þrátt fyrir að stefndi teldi sig ekki skuldbundinn til að greiða reikninginn, af ástæðum sem síðar verði raktar, hafi hann engu að síður, í sáttaskyni og umfram skyldu, boðið greiðslu sem nam 600.000 kr. Stefnandi, eða innheimtuaðili hans, hafi ekki sinnt því boði heldur hafi fyrirsvarsmanni stefnanda verið birt stefna 30. maí sl. Stefnda sé af þessum sökum nauðsynlegt að grípa til varna í málinu.

Aðalkrafa um sýknu

Stefndi styður sýknukröfu sína þeim rökum að starfsmann hans, sem var í samskiptum við stefnanda, hafi með öllu skort umboð til að gera þann samning sem reikningur málsins byggist á, sbr. II. kafla samningalaga nr. 7/1936. Stefndi telur einsýnt að stefnanda hafi verið þetta ljóst eða í öllu falli mátt vera það, sbr. 2. mgr. 25. gr. samningalaga.

Ekkert renni stoðum undir það að starfsmaðurinn hafi haft heimildir umfram það sem almennt gildi um starfsmenn lítils félags sem hafi þá eina starfsemi að selja bifreiðar. Daglegur rekstur og störf starfsmannsins felist skiljanlega í samskiptum við kaupendur og seljendur, að skrá bifreiðar á sölu, að koma á kaupsamningum og ganga frá skjölum sem tengist þessu. Ákvarðanir um uppsetningu sérstaks öryggisbúnaðar og breytingar á fasteigninni falli því ekki undir heimildir starfsmannsins. Tilvísun stefnanda til þess að starfsmaðurinn hafi haft stöðuumboð, sbr. 10. gr. laga nr. 7/1936, séu því rangar.

Til frekari áréttingar bendir stefndi á að fyrirsvarsmaður félagsins sé S, eini stjórnarmaður og stofnandi félagsins, sem einn fari með prókúru þess. Fyrirsvarsmaður félagsins hafi hvorki óskað eftir þeirri vinnu sem málið varðar, né gefið vilyrði sitt fyrir því að eftir slíku yrði óskað. Verksamningur stefnanda við starfsmann stefnda sé því óskuldbindandi fyrir stefnda.

Varakrafa um verulega lækkun á kröfu stefnanda

Verði ekki fallist á framangreint byggir stefndi varakröfu sína á því að reikningur stefnanda sé allt of hár. Hann samræmist ekki heldur þeirri fjárhæð sem starfsmaður hans hafi upplýst að hann og stefnandi hafi sammælst um. Þessu til stuðnings vísar stefndi til 29. gr. þjónustukaupalaga nr. 42/2000 sem endurspegli reglur verktakaréttar um frávik frá verðáætlun. Með hliðsjón af því ætti krafa stefnanda ekki að nema hærri fjárhæð en 500.000 kr., enda hafi aldrei verið gert viðvart um að eitthvað hefði komið upp á sem gæti leitt til þess að verkið yrði kostnaðarsamara af ástæðum sem stefnandi gat ekki séð fyrir, sbr. til hliðsjónar 30. gr. laga um þjónustukaup.

Stefndi árréttar einnig að jafnvel þótt ekki verði fallist á að samkomulag hafi náðst um tiltekið hámarksendurgjald fyrir verkið, sbr. samkomulag stefnanda og starfsmanns stefnda, fái reikningur stefnanda allt að einu ekki staðist. Hann eigi einungis rétt á sanngjörnu endurgjaldi í samræmi við eðli og umfang verksins, sbr. meginreglu verktakaréttar sem komi jafnframt fram í 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000 og 45. gr. lausafjárkaupalaga nr. 50/2000 sem litið verði til.

Stefndi telur reikning stefnanda ekki endurspegla sanngjarnt endurgjald. Stefnandi krefjist verklauna fyrir 100 klst., þ.e. átta stunda vinnudag sleitulaust í tvær og hálfa vinnuviku. Stefndi telur fjarstæðukennt að það takmarkaða verk sem starfsmenn stefnanda hafi unnið sé slíkt að umfangi að þetta geti átt við rök að styðjast. Eðlilegur verktími sé 15 klst. og krefst stefndi því lækkunar á dómkröfu stefnanda því til samræmis.

Stefndi telur tímagjald stefnda ósanngjarnt og jafnframt talsvert hærra en starfsmaður stefnda hafi verið upplýstur um. Þá sé tilgreindur efniskostnaður samkvæmt reikningi ekki í samræmi við það sem séð verði að notað hafi verið til verksins. Þá mótmælir stefndi skriflegum lýsingum starfsmanna stefnanda á framvindu verksins. Hann bendir á að hafi verk á einhvern hátt sóst hægar en stefnandi ráðgerði sé skipulagi og vinnubrögðum starfsmanna stefnanda um að kenna, en ekki stefnda.

Stefndi vísar til laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936, einkum II. kafla og ákvæða 10. og 25. greinar. Stefndi vísar einnig til ólögfestra meginreglna verktakaréttar, ákvæða laga um lausafjárkaup nr. 50/2000, einkum 45. gr. og laga um þjónustukaup nr. 42/2000, einkum 28. 29. og 30. gr. Málskostnaðarkrafa byggist á XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 129.- 131. gr. laganna.

Niðurstaða

Stefnandi, Vörn ehf., höfðar þetta mál á hendur stefnda, B ehf., með stefnu birtri 30. maí 2018. Stefndi afhenti dóminum greinargerð 6. september 2018. Aðalmeðferð var ráðgerð föstudaginn 14. desember sl. Lögmaður stefnda tilkynnti dóminum og lögmanni stefnanda að hvorki stefndi né lögmaður hans myndi sækja þing þann dag. Eins og boðað hafði verið sótti hvorki fyrirsvarsmaður stefnda né lögmaður hans þing 14. desember sl.

Í 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 segir að hafi stefndi lagt fram greinargerð áður en þingsókn hans fellur niður megi gefa stefnanda kost á að svara vörnum hans í skriflegri sókn, en að henni fram kominni verði málið tekið til dóms. Málið verði þá dæmt eftir fram komnum kröfum, gögnum og sókn stefnanda með tilliti til þess sem hafi komið fram af hálfu stefnda.

Í samræmi við þessa heimild lagði stefnandi fram sókn á dómþingi 21. desember sl. og var málið að því búnu dómtekið.

Til grundvallar fjárkröfu stefnanda er reikningur nr. 4514, dagsettur 29. desember 2017. Með reikningnum krefst stefnandi greiðslu fyrir vinnu við að leggja leiðslur og rafmagnsstreng og setja upp myndavélar, ljóskastara, svo og net og tengla eins og nánar er lýst á meðfylgjandi þjónustubeiðnum.

Stefndi krefst sýknu á þeim grundvelli að starfsmaður hans sem ræddi við starfsmenn stefnanda hafi ekki haft umboð til þess að biðja um verkið. Hann hafi því ekki haft stöðuumboð í skilningi 10. gr. laga nr. 7/1936.

Í sókn sinni vísar stefnandi til þess að starfsmaður stefnda, E, hafi komið fram sem eigandi fyrirtækisins í öllum samskiptum sínum við starfsmenn stefnanda. Samkvæmt fram lögðum gögnum hafi hann óskað eftir verkinu og ritað undir þjónustupantanir. Framkoma hans hafi að öllu leyti verið þannig að starfsmenn stefnanda verði að teljast hafa verið fyllilega grandlausir um stöðu hans. Stefnandi hafi því hvorki vitað né mátt vita að þessi starfsmaður væri ekki bær til þess að skuldbinda félagið, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 7/1936. Því verði að líta svo á að E hafi haft stöðuumboð skv. 10. gr. sömu laga.

Stefndi, félagið B, tiltaki að fyrirsvarsmaður félagsins sé S. Stefnandi kveður það rétt samkvæmt öllum opinberum skrám enda hafi honum verið stefnt fyrir hönd félagsins. Á meðan þetta mál hafi verið til meðferðar hafi forstöðumaður búsetukjarna fyrir [...] haft samband við stefnanda til þess að tilkynna að S búi þar og sé engan veginn í stakk búinn til þess að vera í forsvari fyrir félagi. Hjá forstöðumanninum hafi jafnframt komið fram að starfsmanni stefnda, E sem sé [...] fyrirsvarsmanns stefnda S, hafi verið gerð grein fyrir þessu. Stefnandi áréttar að þótt S sé vissulega lögráða taki hann ekki annan þátt í starfsemi félagsins en að vera skráður fyrirsvarsmaður þess. Raunverulegur eigandi og stjórnandi þess sé E, [...] hans.

Eins og stefnandi vísar til ritar starfsmaður stefnda, E, undir fram lagðar pantanir á þjónustu. Stefndi hefur ekki bent á neitt sem hefði átt að gefa starfsmönnum stefnanda til kynna að hann hefði ekki umboð til þess að biðja um verkið og panta þá þjónustu sem þeir veittu stefnda. Að mati dómsins liggur nægjanlega fyrir í gögnum málsins að starfsmenn stefnanda hafi ekki mátt gera ráð fyrir öðru en starfsmaður stefnda, E, hefði stöðuumboð til þess að biðja um að þetta verk yrði unnið. Stefndi þykir því bundinn við þann löggerning sem starfsmaður hans gerði við stefnanda, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 7/1936. Af þeim sökum er sýknukröfu hans hafnað.

Stefndi krefst þess í öðru lagi að fjárkrafa stefnanda verði lækkuð. Eins og áður segir vísar stefnandi til þess í sókn sinni að samkvæmt fram lögðum gögnum hafi starfsmaður stefnda óskað eftir að verkið yrði unnið og hafi í því skyni ritað undir þjónustupantanir. Stefnda hafi því ekki getað dulist umfang verksins. Stefnandi vísar einnig til þess að staðhæfingar stefnda um verð fyrir verkið séu með öllu ósannaðar. Verðtilboð hafi ekki verið gert í verkið heldur hafi það eingöngu verið unnið í tímavinnu samkvæmt beiðni stefnda. Þær staðhæfingar stefnda að reikningur stefnanda sé of hár og ekki í samræmi við samskipti málsaðila séu með öllu ósannaðar. Það sé stefnda en ekki stefnanda að sýna fram á að reikningur stefnanda sé ósanngjarn og óréttlátur. Stefndi hafi ekki beitt reglum einkamálaréttarfars um sönnun og til dæmis freistað þess að fá dómkvadda matsmenn til þess að sýna fram á staðhæfingu sína. Stefndi verði að bera hallann af því. Stefnandi kveðst jafnframt hafa fullnægt skyldu sinni skv. 1. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup með því að sundurliða þá vinnu sem hann hafi unnið fyrir stefnda í þeim þjónustupöntunum sem starfsmaður stefnda hafi ritað undir.

Fallast verður á það með stefnanda að stefndi hafi ekki fært sönnur á þá fullyrðingu sína að starfsmenn stefnanda hafi skráð of marga tíma fyrir verkið og það hljóti að hafa tekið þá skemmri tíma að vinna það. Jafnframt er ósannað að tímagjaldið sé ósanngjarnt. Enn fremur hefur stefndi ekki sannað að minna efni hafi verið notað til verksins en stefnandi tilgreinir í verkpöntunum og reikningi. Jafnframt er ósannað að stefnandi hafi lagt fram efni til verksins.

Stefndi hefur því að mati dómsins ekki fært sönnur á neina þeirra staðhæfinga sem hann byggir á þá kröfu sína að fjárkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Af þeim sökum verður ekki fallist á þá kröfu hans.

Dómurinn hefur því hafnað bæði aðal- og varakröfu stefnda. Af þeim sökum, og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 180.000 kr. Þar eð báðir málsaðilar eru virðisaukaskattsskyldir er ekki tekið tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðarins.

I-kvk-nf L-kvk-nf kveður upp þennan dóm.

D Ó M s o r ð:

Stefndi, B ehf., greiði stefnanda, Vörn ehf., 1.569.051 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af 1.569.051 kr. frá 29. desember 2017 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 180.000 í málskostnað.

I-kvk-nf L-kvk-nf

-----------------------------

Rétt endurrit staðfestir,

Héraðsdómi Reykjavíkur 28. desember 2018