E-4210/2011

Mál þetta var höfðað 31. október 2011. Málið var munnlega flutt 11. maí sl. en var endurflutt 3. júlí s. og dómtekið sama dag.

Stefnandi er G-kk-nf S-kk-nf, Hólmgarði 27, Reykjavík

Stefndi er Borgarahreyfingin, Reykjavík.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefnda verði gert að greiða stefnanda laun og orlof að fjárhæð 1.243.776 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 350.000 krónum frá 1. ágúst 2011 til 1. september 2011, af 700.000 krónum frá þeim degi til 1. október 2011 en af 1.244.135 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Þess er krafist, að dæmt verði, að dráttarvextir skuli leggjast við höfuðstól á tólf mánaða fresti, í fyrsta sinn þann 1. ágúst 2012 en síðan árlega þann dag.

Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins. Krafist er vaxta af málskostnaði samkvæmt III. kafla vaxtalaga frá 15. degi eftir uppkvaðningu dóms til greiðsludags. Einnig er krafist virðisauka af málskostnaði þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Verði stefndi ekki sýknaður af öllum kröfum stefnanda er gerð sú krafa að kröfur stefnanda verði lækkaðar með hliðsjón af því sem fram kemur í málsástæðum í greinargerð

Þá er krafist málskostnaðar, samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, og virðisaukaskatts af málskostnaði enda sé stefndi ekki virðisaukaskattskyldur aðili.

Málavextir

Stefnandi lýsir málavöxtum svo að hann hafi hafið störf hjá stefnda hinn 1. maí 2011. Ráðningin hafi verið tímabundin til fimm mánaða og hafi ráðningartími verið frá 1. maí 2011 til 1. október 2011. Í ráðningarsamningi segi að stefnandi starfi sem verkefnastjóri kynningarmála hjá stefnda en verkefni stefnanda fólust í framleiðslu á kynningarmyndböndum sem ætluð voru til dreifingar á netmiðlum og í sjónvarpi. Umsamin mánaðarlaun stefnanda voru 350.000 krónur og skyldi fastur vinnutími að jafnaði samsvara átta stunda vinnudegi, fimm daga vikunnar, þar sem áhersla var lögð á verkefnaskil en ekki á viðveru samkvæmt starfssamningi, dags. 14. apríl 2011.

Stefnandi kveðst hafa innt vinnuframlag sitt af hendi með fullnægjandi hætti á starfstíma sínum hjá stefnda. Hann hafi fyrst útbúið tvö myndbönd annað „Bjölluhljómur“ sem hafi verið forskrift að þeim myndböndum sem átti að framleiða. Hitt myndbandið hafi verið um afhendingu gagna til ESA í Brussel.

Forsvarsmenn stefnda hafi verið mjög ánægðir með þau myndbönd sem kynnt voru. Verkefnið hafi verið unnið með þeim hætti að fyrst hafi verið unnið að handritagerð og undirbúningi myndatöku og síðan hafi verið gert ráð fyrir að upptökur færu fram, efnið yrði klippt og sett saman í þann fjölda myndbanda sem samningur gerði ráð fyrir og afhent við lok samningstíma.

Hinn 15. júlí 2011 hafi stefnanda verið sagt upp störfum og tekið fram í uppsagnarbréfi að um uppgjör samnings milli aðila og efndir fari samkvæmt lögum um réttindi og skyldur á vinnumarkaði Ákvörðun um uppsögn hafði verið tekin á stjórnarfundi Borgarahreyfingarinnar hinn 12. júlí 2011.

Ástæða uppsagnar hafi verið sú að stefndi hafi viljað breyta efni samningsins einhliða þannig að stefnandi hætti sem launamaður og gerðist verktaki.

Stefnandi kveðst síðan hafa verið í sambandi við lögmann stefnda í byrjun ágúst og tilkynnt að hann gæti fengið öll gögn sem unnið hafði verið með, bæði sem voru á hörðum diski og önnur gögn, en lögmaðurinn hafi ekki veitt þeim viðtöku fyrr en hinn 23. ágúst 2011 og hafi þá einungis tekið hluta gagnanna.

Stefnanda hafi ekki verið greidd laun vegna júlí 2011 og hafi hann því leitað til VR til innheimtu vangoldinna launa sinna. Hinn 7. september 2011 hafi verið haldinn fundur með lögmönnum aðila auk fyrirsvarmanns stefnda þar sem vinnuframlag stefnanda hafi verið boðið fram en stefndi hafi hafnað því þar sem fyrirsvarsmaður stefnda hafi talið farsælla að gögn yrðu afhent og að laun yrðu greidd. Afhending gagna hafði þá þegar farið fram ásamt því að önnur gögn sem ekki höfðu verið sótt hafi staðið stefnda til boða.

Stefndi hafi síðan tilkynnt fyrirvaralaust að ekki yrði um frekari launagreiðslur að ræða og hafi vísað til þess að stefnandi hefði gert samning um gerð myndbands um lífeyrissjóði og því kæmi ekki til að stefnanda yrðu greidd laun. Sá samningur sem vísað var til lá fyrir, og hafði verið gerður fyrir samning stefnanda við stefnda. Hann hafi því engin áhrif haft á ráðningarsamning aðila, ásamt því að framangreindu verkefni hafði þá þegar við undirritun samninga við stefnda verið frestað um óákveðinn tíma.

Stefndi lýsir málavöxtum á þann veg að með verksamningi, dags. 12.apríl 2011, hafi stefnandi og stefndi gert með sér tímabundinn verksamning. Hafi verið miðað við að upphafstími verksamningsins skyldi vera 1. maí 2011 og skyldi hann vera tímabundinn til fimm mánaða, eða til og með 1. október 2011 að telja. Samkvæmt 3. gr. samningsins skyldi stefnandi, á samningstímanum, vera ábyrgur fyrir tæknivinnslu og kvikmyndatöku við framleiðslu á kynningarmyndun sem ætlaðar eru til dreifingar á YouTube og Facebook, sem og á öðrum þeim miðlum sem ákveðnir yrðu á síðari stigum samningsins. Skyldi nánari útfærsla á verksviði vera gerð í fylgiskjali 1 við samninginn, „Framkvæmdaráætlun og kynningarstarf á vegum X0“. Þá hafi verið ákveðið í 4. gr. samningsins að fastur vinnutími stefnanda hjá stefnda skyldi að jafnaði samsvara átta stunda vinnudegi fimm daga vikunnar. Áhersla hafi verið lögð á verkefnaskil og skyldi samningurinn miðast við þau, en ekki viðveru. Í fylgiskjalinu „Framkvæmdaráætlun og kynningarstarf á vegum XO“ komi m.a. fram að stefnandi skyldi vinna að lágmarki 40 kynningarmyndir sem skyldu sérunnar fyrir dreifingu á netinu. Skyldi lengd hverrar myndar afmarkast við um það bil 50-180 sekúndur. Þá skyldi vinna áfram með 25 myndir af 40 þannig að þær teldust birtingarhæfar í sjónvarpi eða öðrum þeim miðlum sem kalli á gæði sem samsvari því sem viðurkennt sé í sjónvarpi. Þá hafi verið kveðið á um að efnisinntak umræddra kynningarmyndbanda sem áttu að skýra stefnu og lausnir stefnda á skemmtilegan og skýran hátt. Skyldi efnið miðað við að vera áhugavert og upplýsandi. Að auki skyldi vinna efni um lausnir og framkvæmd innan stjórnsýslunnar upp úr 8. bindi Rannsóknarskýrslu Alþingis. Þá sé jafnframt kveðið á um að meðlimir stjórnar stefnda og þeir aðilar sem séu í forsvari fyrir stefnda, eða verði í forsvari í mismunandi kjördæmum, yrðu kynntir með þessum hætti. Auk þess hafi átt að kynna helstu stefnumál stefnda með aðstoð leikara ef með þyrfti. Markmið með ráðningunni og framkvæmdaáætluninni komi fram undir liðnum „Ávinningur“ þar sem segi að stefndi (XO) yrði með þessu gerður að daglegu málefni. Með hliðsjón af liðnum „Tengiliðir“ hafi stefnandi heyrt undir G-kk-þf A-kk-þf S-kk-þf (hér eftir G-kk-nf A-kk-nf), verkefnastjóra (ranglega titlaður framkvæmdastjóri í skjalinu, nokkuð sem stjórnarmönnum hafi yfirsést), en samningur við stefnanda og framkvæmdaáætlun hafi verið útbúin af téðum G-kk-þgf A-kk-þgf. Hið rétta sé að G-kk-nf A-kk-nf hafi verið ráðinn verkefnastjóri hjá stefnda. Þá beri og að líta til þess að í verkáætlun stefnanda hafi átt að nota mánuðina frá júní til september til kvikmyndatöku og eftirvinnslu með stjórnarmönnum stefnda, sem hafði ekki enn verið hafin um miðjan júlímánuð.

Aðdraganda að þessari ráðningu stefnanda hjá stefnda megi rekja til stjórnarfundar hjá stefnda sem haldinn var 4. apríl 2011. Að áeggjan þáverandi verkefnastjóra stefnda, G-kk-ef A-kk-ef, sem var sagt upp störfum í lok júlí vegna rökstudds gruns um fjárdrátt úr sjóðum stefnda og sem sé í persónulegum tengslum við stefnanda, hafi verið reynt að fá stjórn stefnanda til að ráðast í gerð kynningarmyndbanda. Í því skyni hafi G-kk-nf A-kk-nf kynnt myndbandið Debtris (sem sýni á einföldu myndmáli skuldir vanþróaðra ríkja í samanburði við skuldir Bandaríkjanna), fyrir stjórn stefnda, með það fyrir augum að stefndi léti útbúa slík myndbönd til dreifingar á YouTube og Facebook. Hafi G-kk-nf A-kk-nf lagt til að stefndi réði stefnanda, auk sameiginlegs kunningja og samstarfsmanns þeirra beggja, H-kk-ef S-kk-ef (hér eftir H-kk-nf), þar sem þeir byggju að mikilli reynslu við kvikmyndagerð.

Stjórn stefnda hafi látið sannfærast um ágæti umræddra myndbanda en þáverandi formaður stjórnar, Þ-kvk-nf B. S-kvk-nf (hér eftir Þ-kvk-nf) og þáverandi varaformaður í stjórn stefnda, I-kvk-nf R. S-kvk-nf, hafi lagt til að gerðir yrðu tímabundnir verktakasamningar við stefnanda og H-kk-þf, þar sem þeim yrði greitt fyrir unnin verk. G-kk-nf A-kk-nf hafi hins vegar lagt hart að stjórn stefnda að samþykkja að fyrrnefndir einstaklingar yrðu ráðnir tímabundið til fimm mánaða sem launamenn hjá stefnda. Á fundinum hafi ekki verið tekin ákvörðun um ráðningu umræddra einstaklinga, en undir lok fundarins hafi Þ-kvk-nf óskað eftir því við G-kk-þf A-kk-þf, að stefnandi máls þessa og H-kk-nf legðu fram sýnishorn af hugsanlegu myndbandi til að stjórn stefnda gæti lagt mat á réttmæti ráðningarinnar og eftir atvikum verk þeirra aðila er stóð til að fá til verksins.

Hinn 10. apríl hafi komið fram ósk frá G-kk-þgf A-kk-þgf um að boðaður yrði stjórnarfundur þar sem lokið yrði við „youtubemálin“ þ.e. gerð ráðningarsamninga við stefnanda og H-kk-þf. Í tengslum við þá ósk hafi Þ-kvk-nf spurt G-kk-þf A-kk-þf hvort sýnishornið af handritinu væri tilbúið. Hafi G-kk-nf A-kk-nf svarað því neitandi, en hins vegar sagt að handrit að hugmynd væri tilbúið, en samkvæmt þeim gögnum sem stefnandi skilaði inn til lögmanns síns og efni á hörðum diski sem G-kk-nf A-kk-nf afhenti Ó-kk-þgf K-kk-þgf hdl., 23. ágúst 2011, hafi ekkert handrit verið til á þessum tíma.

Á stjórnarfundi stefnda, 14. apríl 2011, hafi G-kk-nf A-kk-nf lagt hart að mönnum að gengið yrði frá ráðningarsamningum við stefnanda og H-kk-þf, til fimm mánaða. Byggðust röksemdir G-kk-ef A-kk-ef á því að með því að gera tímabundna ráðningarsamninga við stefnanda og H-kk-þf myndu þeir „alltaf vera að vinna í þessu verki og engu öðru“. Í lok fundarins hafi því verið ákveðið að skrifa undir ráðningarsamninga við stefnanda og H-kk-þf, sem skyldu vera tímabundnir til fimm mánaða og taka gildi 1. maí 2011. Þessu til viðbótar hafi verið samþykkt fjárhagsáætlun upp á u.þ.b. 1,9 milljónir fyrir ýmsum kostnaði við gerð myndbandanna. Þ-kvk-nf hafi á fundinum sett G-kk-þgf A-kk-þgf það skilyrði að framvinda verksins væri háð ánægju stjórnar. G-kk-nf A-kk-nf hafi samþykkt þessa skilmála Þ-kvk-ef.

Á hádegisfundi hjá stefnda, sem haldinn var 16. maí 2011 og boðaður var af G-kk-þgf A-kk-þgf, hafi stefnandi komið og kynnt fyrir stjórn stefnda áætlun sína um það hvernig skyldi gera myndböndin. Hugmyndir stefnanda hafi gengið út á það að stjórnarmenn stefnda myndu koma fram í myndböndunum sem myndi gagnast m.a. sem kynning á þeim og stefnu stefnda. Í aðgerðarlýsingu frá stefnanda hafi einnig komið fram að í maí 2011 ætti að hefja vinnu með stjórnarmönnum stefnda og ákveða hvernig þeir myndu falla að handritinu sem átti að klára í þeim mánuði.

Á stjórnarfundi hjá stefnda sem haldinn var 12. júlí 2011, eftir að stefnandi hafði verið starfsmaður stefnda í rúmlega 10 vikur, og fengið greidd laun fyrir rúmlega 400 vinnustundir, hafi aðeins legið fyrir tvö af a.m.k. 40 myndböndum. Hafi annað þeirra fjallað um kvörtun sem Samtök lánþega, félag G-kk-ef A-kk-ef, Hagsmunasamtök heimilanna, og fjöldi annarra Íslendinga sendu til ESA vegna gengistryggðra lána. Hitt myndbandið, „Bjöllusóló“, hafði verið unnið upp úr sjónvarpsefni RUV og hafi m.a. sýnt R-kvk-þgf Á-kvk-þgf J-kvk-þgf forseta Alþingis slá í bjöllu. Hvorugt þessara myndbanda hafi þó verið innan þess ramma sem verksamningur við stefnanda gekk út á.

Á þessum tíma hafi háttað svo til að stefnandi hafði þá þegar farið tvívegis með G-kk-þgf A-kk-þgf til Spánar á vegum Samtaka lánþega, sem téður G-kk-nf A-kk-nf sé forsvarsmaður fyrir. Annars vegar hafi verið um að ræða ferð frá 8.-13. júní og hins vegar frá 1.-7. júlí, sem farin hafi verið án samráðs við stjórn stefnda og án þess að beðið hafi verið um leyfi frá störfum hjá stefnda. Hafi tilgangur ferðarinnar m.a.verið að kynna heimildarmynd stefnanda Maybe I Should Have.

Hinn 6. júlí hafi Þ-kvk-nf haft samband við H-kk-þf í gegnum Facebook til að spyrja hvenær vænta mætti þess að efnið sem hann átti að hafa verið að klippa í júní og undirbúa tökur á, kæmi inn á netið. Svar H-kk-ef, sem þá hafi verið staddur á kvikmyndahátíð á Írlandi, án leyfis eða samráðs við stjórn stefnda, hafi verið að framleiðslan væri í lágmarki þá stundina en að þeir myndu fara í upptökur „í næstu viku“

Á þessum tíma hafi einnig farið að vakna alvarlegar grunsemdir hjá stjórnarmönnum stefnda um að stefnandi og H-kk-nf, sem höfðu verið ráðnir í fullt starf hjá stefnda við gerð a.m.k. 40 stuttmyndbanda, væru ekki að efna starfssamninga sína. Hafi upptökur átt að fara af stað í „næstu viku“ (sem hófst 11. júlí 2011) hefði augljóslega átt að vera búið að kalla til stjórnamenn sem til stóð að kynna í myndböndunum eða undirbúa þá á einhvern hátt.

Fyrrgreindar grunsemdir stefnda hafi orðið til þess að haldinn var stjórnarfundur hinn 12. júlí 2011 þar sem mál stefnanda og H-kk-ef voru rædd. Að kvöldi 12. júlí 2011 þegar stjórnarfundur fór fram hafði ekkert heyrst frá þeim. Engar tökur höfðu átt sér stað þessa viku samkvæmt þeim gögnum sem skilað var inn til lögmanns stefnanda. Um áform stjórnar þess efnis að breyta starfssamningi stefnanda og H-kk-ef hafi hann, á þeim tíma, ekki getað vitað þar sem fundargerð frá 12. júlí hafi ekki farið strax á vefsíðu stefnda og hafi ekki verið send G-kk-þgf A-kk-þgf, tengilið hans, fyrr en síðdegis 14. júlí. Hér sé því ekki hægt að bera fyrir sig áform stjórnar sem ástæðu vinnuleysis, fyrir utan það að fyrirhugaðar breytingar á samningi stefnanda áttu ekki að taka gildi fyrr en 1. ágúst 2011.

Á umræddum fundi, 12. júlí 2011, hafi eftirfarandi bókun verið færð inn í fundargerð stjórnarfundar stefnda: „Ákveðið var að rifta ráðningarsamningum sem tóku gildi 1. maí annars vegar og 1. júní hins vegar við kynningarstjóra Borgarahreyfingarinnar frá og með 1. ágúst n.k. og greiða þar eftir verktakagreiðslu fyrir unnin kynningarmyndbönd skv. nánara samkomulagi við stjórnarmenn, eins og nokkrir stjórnarliðar lögðu til í upphafi þegar ákveðið var að fá aðila til að framleiða kynningarmyndbönd. Samningar hljóðuðu upp á vinnslu 40 myndbanda sem gera að meðaltali 8. stk. á mánuði m.v. 5 mánaða ráðningarsamning. Í dag eru komin 2 stk. og framleiðslan í lágmarki þessa daga skv. öðrum kynningarstjóranum.“ Afrit fyrrnefndrar fundargerðar hafi verið sent G-kk-þgf A-kk-þgf þann 14. júlí 2011.

Þ-kvk-nf hafi sent tölvupóst 20. júlí 2011 til stefnanda og H-kk-ef, þar sem hún ber fram ósk stjórnar stefnda um að þeir, þ.e.a.s. stefnandi og H-kk-nf, eigi fund með stjórn stefnda vegna ráðningarsamninga þeirra og myndbandaframleiðslu og til að upplýsa um stöðu verksins. Tölvupóstinum hafi aldrei verið svarað hvorki af stefnanda né H-kk-þgf.

Þ-kvk-þgf hafi borist bréf, 25. júlí 2011, í tölvupósti frá B-kk-þgf L-kk-þgf, hdl, þar sem hann f.h. stefnanda og H-kk-ef, óskaði eftir því að fá upplýsingar um „hvert nákvæmlega fundarefnið ætti að vera“. Með bréfi, dags. 28. júlí 2011, hafi Ó-kk-nf K-kk-nf, hdl., lögmaður stefnda, svarað bréfi B-kk-ef L-kk-ef, hdl., frá 25. júlí 2011, Í bréfi Ó-kk-ef K-kk-ef hdl. sé óskað eftir því m.a. að fundur með stefnanda og H-kk-þgf og meirihluta stjórnar stefnda yrði haldinn eigi síðar en 2. ágúst 2011. B-kk-nf L-kk-nf hdl. hafi svarað bréfi Ó-kk-ef K-kk-ef hdl. með þeim hætti að fundur sá sem kallað hafði verið til gæti í fyrsta lagi átt sér stað 4.-5. ágúst 2011 vegna fjarveru stefnanda, sem hafi á umræddum tíma verið staddur í þriðja sinn á Spáni þegar hann hafi átt að vera í fullri vinnu hjá stefnda. Hið næsta sem gerist sé að B-kk-nf L-kk-nf hdl. virðist hafa sagt sig frá málinu og stefnandi farið með málið til VR. Enginn fundur hafi því verið haldinn, hvorki með B-kk-þgf L-kk-þgf hdl. og stjórn stefnda né með stefnanda.

Uppsagnarbréf, dags. 15. júlí 2011, sem G-kk-nf A-kk-nf hafi ritað stefnanda hafi verið ritað án umboðs og heimildar stjórnar og hafi verið lýst ógilt á stjórnarfundi 2. ágúst 2011. Bréfið endurspegli auk þess ekki það sem fram komi í fundargerð stjórnar frá 12. júlí 2011. Í bréfi G-kk-ef A-kk-ef, sem dags. sé 15. júlí 2011, segi að stefnanda sé hér með sagt upp störfum. Ekki komi fram í bréfinu að stjórn ætli að finna aðra leið til að vinna áfram með stefnanda samkvæmt annars konar greiðslufyrirkomulagi en G-kk-nf A-kk-nf taki fram í uppsagnarbréfinu að „uppgjör og efndir fari skv. lögum um réttindi og skyldur á vinnumarkaði“. B-kk-þgf L-kk-þgf hdl. hafi einnig verið tilkynnt að bréfið væri markleysa. G-kk-nf A-kk-nf hafi þar að auki ekki ritað bréfið 15. júlí 2011 heldur 21. júlí 2011, eða daginn eftir að honum hafi verið tilkynnt á stjórnarfundi, 20. júlí 2011, að honum yrði sagt upp störfum sem fyrst. Uppsagnarbréfið hafi verið útbúið (stofnað) 21. júlí 2011. Bréf frá stefnanda sem G-kk-nf A-kk-nf hafi lesið upp á stjórnarfundi 18. júlí 2011 sýni líka að stefnandi hafði á þeim degi ekki verið búinn að fá uppsagnarbréfið en þar segist hann t.d. hafa heyrt að stjórnarmenn hefðu samþykkt að segja upp samningi við sig.

Stefnandi hafi enga áherslu lagt á að ræða við stjórn eða ná samkomulagi um hvernig ætti að ljúka við gerð myndbandanna, aðeins hafi verið lögð áhersla á að innheimta framtíðarlaun. Stefnanda, sem sé fyrrverandi stjórnarmaður í Borgarahreyfingunni, hafi þar að auki mátt vera ljóst að G-kk-nf A-kk-nf, sem hafði vikið úr stjórn stefnda meðan hann gegndi stöðu verkefnastjóra hjá stefnda, hafði ekki vald til að segja upp starfsfólki, aðeins meirihluti stjórnar stefnda hafi það vald.

Á stjórnarfundi, 26. júlí 2011, hafi verið bókað: „Umræður vegna efnda G-kk-ef A-kk-ef, G-kk-ef S-kk-ef og H-kk-ef S-kk-ef við ráðningarsamning. Rætt um að gefa GUS og HS færi á því að sýna afrakstur síðustu mánaða og hvort þeir geti hugsað sér að halda áfram störfum skv. verkáætlun.“

Á næstu dögum og vikum hafi verið gerðar ítrekaðar tilraunir til að koma á fundi með stefnanda og H-kk-þgf en þeir virtust engan vilja hafa til þess að koma til fundar og ræða við stefnda um framgang verksins.

Hinn 7. september 2011 hafi verið haldinn fundur með G-kk-þgf B. Ó-kk-þgf hrl., lögmanni stefnanda, Ó-kk-þgf K-kk-þgf hdl., lögmanni stefnda, og Þ-kvk-þgf. Á fundinum hafi verið ræddir þrír möguleikar til lausnar á málinu sem bera átti undir stefnanda og H-kk-þf S-kk-þf.

Hinn 9. september hafi G-kk-nf B. Ó-kk-nf, hrl., sent tölvupóst til Ó-kk-ef K-kk-ef hdl. þar sem hann telur að ein sáttatillagan myndi ganga. Málið hafi ekki verið rætt frekar. Í vikunni þar á eftir hafi R-kk-nf S-kk-nf hdl., fulltrúi G-kk-ef B. Ó-kk-ef, haft samband símleiðis við Ó-kk-þf K-kk-þf, hdl., og sagt honum að stefnandi hefði komið með gögn til þeirra og viljað fá gert upp við sig. Þ-kvk-nf hafi sent R-kk-þgf tölvupóst og spurt hann hvort sækja mætti gögnin gegn því að hann vottaði hvaða gögn yrðu afhent. Hún hafi jafnframt vísað í tölvupóst frá G-kk-þgf A-kk-þgf, dags. 15. júlí, um að handrit vegna heildarinnar væru nánast tilbúin. Svar R-kk-ef hafi verið að hann gæti ekki afhent gögnin nema við fullnaðaruppgjör launa.

Föstudaginn, 16. september 2011, hafi verið haldinn fundur með R-kk-þgf S-kk-þgf hdl., á lögmannsstofu G-kk-ef B. Ó-kk-ef hrl., þar sem mætt voru Þ-kvk-nf og Þ-kk-nf G-kk-nf, þáverandi stjórnarmaður stefnda, ásamt lögmanni stefnda. Á fundinum hafi verið farið yfir þau gögn sem stefnandi hafði komi með og ákveðið að halda annan fund þriðjudaginn 20. september 2011, þar sem stjórn stefnda ætlaði að funda um málið á mánudeginum 19. september 2011. Það sem stefnandi hafði skilað inn til lögmanns síns hafi verið öll bindi Rannsóknarskýrslu Alþingis, sem sé eign stefnda og merkt sem slík. Á skýrsluna hafi verið límdir „post-it“ miðar. Af þeim pappírum sem skilað hafi verið inn hafi ekkert verið að finna sem kallast gæti handrit, sem hafi þó átt, samkvæmt tölvupósti frá G-kk-þgf A-kk-þgf, að vera tilbúið. R-kk-nf S-kk-nf hafi heldur ekki gert tilraun til að sýna fram á að einhverjir af pappírunum gætu talist til handritagerðar. Þ-kvk-nf og Þ-kk-nf G-kk-nf hafi farið þennan sama dag með harðan tölvudisk, sem G-kk-nf A-kk-nf hafði skilað lögmanni stefnda 23. ágúst sl., til auglýsingastofunnar Stefánsson & Stefánsson í þeim tilgangi að fá fagaðila til að skoða hvaða efni væri á harða diskinum. R-kk-nf S-kk-nf hafi viljað meina að gögn stefnanda væri að finna á þeim diski.

Þau gögn, sem stefnandi skilaði inn á lögmannsstofu G-kk-ef B. Ó-kk-ef hrl., og áttu að vera samkvæmt mögulegri sáttaleið, þ.e.a.s. að skilað yrði inn handritum og efni, hafi ekki uppfyllt skilyrði á mögulegri lausn. Á stjórnarfundi 19. sept. hafi verið farið yfir málið og stjórn upplýst um þau gögn, (eða öllu heldur gagnaleysi) sem stefnandi og H-kk-nf höfðu skilað inn til lögmanna sinna. Samþykkt hafi verið á fundinum að leggja fram sáttatillögu. Um eftirmiðdaginn 21. sept. hafði sáttatilboðinu ekki verið svarað og því hafi verið ákveðið að draga tilboðið til baka, en einnig í ljósi þess að Þ-kvk-nf hafði í millitíðinni fundið frétt á dv.is frá 10. mars. 2011, sem sagði frá því að stefnandi og H-kk-nf ætluðu að hefja gerð á heimildarmynd um starfshætti lífeyrissjóðanna í apríl 2011 og áttu tökur að standa fram á haust. Fréttin, sem virtist byggja á fréttatilkynningu frá stefnanda, hafi staðfest orðróm þess efnis að stefnandi og H-kk-nf hefðu ráðið sig í fullt starf hjá stefnda á sama tímabili og til stóð hjá þeim að vinna að heimildarmynd um „gáleysislegar fjárfestingar og leyndarhyggju“ íslensku lífeyrissjóðanna eins og segi í fréttinni. Auk þess að hafa ráðið sig sem launamenn í fullt starf hjá stefnda hafi G-kk-nf A-kk-nf, félagi þeirra, fengið stjórn stefnda til að samþykkja fjárhagsáætlun upp á u.þ.b. 1,9 milljónir króna sem stjórn stefnda hafi verið talin trú um að ætti að nýta til að framleiða a.m.k. 40 stuttmyndbönd til að kynna stjórnarmenn og stjórnmálastefnu stefnda.

Með stefnu sem birt var lögmanni stefnda hinn 31. október 2011, og sem þingfest var 3. nóvember 2011, höfðaði stefnandi mál þetta til greiðslu óuppgerðra launa.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að hann hafi gert tímabundinn ráðningarsamning til fimm mánaða, frá maí til október 2011, sem stefndi hafi sagt upp, fyrirvaralaust og einhliða, þar sem hann hafi viljað breyta efni samningsins.

Þar sem um tímabundinn ráðningarsamning hafi verið að ræða hafi stefnda verið óheimilt að segja samningnum upp og eigi stefnandi því kröfu um vangoldin laun út samningstímann eða til loka september auk orlofs og uppbóta.

Samkvæmt gr. 1.9 í kjarasamningi VR og SA sem gildi frá febrúar 2008 eigi laun að greiðast fyrsta dag eftir að mánuði þeim lýkur sem laun eru greidd fyrir. Samkvæmt 8.gr. orlofslaga nr. 30/1987 beri vinnuveitanda að greiða áunnin orlofslaun við lok ráðningartímans auk þess að greiða áunnið hlutfall launþega af orlofs- og desemberuppbótum samkvæmt köflum 1.3.1 og 1.3.2 í kjarasamningi VR og SA.

Gerð sé krafa um vangoldin laun stefnanda á ráðningartíma hans hjá stefnda en vangoldin séu laun vegna júlí, ágúst og september 2011. Þá sé krafist greiðslu vangoldins 10 daga orlofs stefnanda að fjárhæð 161.510 kr. (350.000 / 21.67 = daglaun 16.151 kr. X 10 dagar) auk hlutfalls orlofs og desemberuppbóta samkvæmt kjarasamningum.

Krafan sundurliðist sem hér segi:

Þar sem innheimtutilraunir, sbr. bréf frá VR, dags. 4. ágúst 2011, og ítrekunarbréf frá G-kk-þgf B. Ó-kk-þgf hrl., dags. 15. ágúst 2011, hafi reynst árangurslausar sé málshöfðun því nauðsynleg. Sé í málinu farið fram á ýtrustu kröfur samkvæmt lögum og kjarasamningum.

Kröfur styður stefnandi við lög nr. 28/1930 um greiðslu verkkaups, lög um orlof nr. 30/1987, meginreglur kröfuréttar, meginreglur vinnuréttar, kjarasamninga VR og vinnuveitenda og bókanir sem teljast hluti kjarasamninga.

Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001.

Kröfur um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 129. gr. 4. tl. um vexti af málskostnaði. Einnig sé krafist virðisaukaskatts af málskostnaði þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattskyldur.

Málsástæður stefnda og lagarök

Sýknukrafa stefnda byggist í fyrsta lagi á því að honum beri ekki að greiða dómkröfur stefnanda þar sem um verulegar vanefndir á samningi stefnanda við stefnda hafi verið að ræða, sbr. m.a. aðgerðalýsingu stefnanda sjálfs. Telja verði að þar sem stefnandi hafi ekki staðið við þann hluta verksamnings aðila er lýtur að vinnuframlagi hafi hann vanefnt umræddan samning.

Samkvæmt almennum reglum vinnuréttarins felist meginskyldur launþega gagnvart launagreiðanda sínum í því að inna af hendi vinnuframlag. Að mati stefnda liggi ljóst fyrir að stefnandi hafi vanefnt sinn hluta ráðningarsamningsins sem gerður var milli hans og stefnda, m.a. með því að hafa hvorki innt af hendi vinnuframlag það sem stefndi greiddi honum fyrir né skilað þeim gæðum á vinnu sem ætlast hafi verið til af honum í upphafi. Samkvæmt 3. gr. verksamnings aðila, dags. 12. apríl 2011, hafi vinnuframlag stefnanda falist í því „að vera ábyrgur fyrir yfirumsjón með framleiðslu á kynningarmyndum sem ætlaðar eru til dreifingar á YouTube og Facebook, sem og á öðrum þeim miðlum sem ákveðnar verða á síðari stigum samnings. Nánari útfærslu verksviðs sé að finna í fylgiskjali með samningi þessum og merkt er fylgiskjal 1, Framkvæmdaráætlun og kynningarstarf á vegum XO.“

Í skjali sem beri yfirskriftina framkvæmdaráætlun og kynningarstarf á vegum XO, dags. 14. apríl 2011, og sé hluti ráðningarkjara stefnanda komi m.a. fram að unnar skuli að lágmarki 40 kynningarmyndir og þær sérunnar fyrir dreifingu á netinu með hjálp miðla á borð við YouTube og Facebook. Lengd hverrar myndar skyldi afmarkast við um það bil 50-180 sekúndur. 25 af þeim 40 myndum, sem unnar verði með þessum hætti, skuli vinna frekar þannig að þær teljist hæfar til birtingar í sjónvarpi og eða öðrum þeim miðlum sem kalla á gæði sem samsvari því sem viðurkennt sé í sjónvarpi; stefna og lausnir XO settar fram á skýran hátt og skemmtilegan. Efni skuli miða að því að vera áhugavert og upplýsandi. Einnig skuli vinna efni um lausnir og framkvæmd innan stjórnsýslunnar upp úr 8. bindi Rannsóknarskýrslu Alþingis. Meðlimir stjórnar XO og þeir aðilar sem séu í forsvari, eða verði í forsvari í hinum mismunandi kjördæmum, verði kynntir með þessum hætti. Helstu stefnumál verði kynnt með aðstoð leikara ef með þurfi. Lögð verði áhersla á mikilvægi breytinga með jákvæðum hætti. XO verði gert að daglegu málefni og þannig tryggt að sá einfaldi og skemmtilegi boðskapur, sem samkvæmt þessu sé fram settur, nái eyrum almennings. Þá sé gert ráð fyrir að einfaldleikinn og skýr framsetning verði til þess að hvetja til umræðna á kaffistofum landsmanna sem og á mannamótum almennt.

Í framlagðri aðgerðarlýsingu stefnanda og H-kk-ef S-kk-ef komi fram nákvæm verkáætlun um vinnu þeirra í þágu stefnda. Komi þar m.a. fram að í júní til september 2011 hafi átt að framkvæma tökur og eftirvinnslu myndefnis eftir handriti sem ljúka átti í maí 2011. Ljóst sé af þessari aðgerðarlýsingu að stefnandi hafi ekki farið eftir því sem hann sjálfur hafi lagt upp með og kynnt var fyrir stjórn stefnda og sem hafi verið forsenda ráðningar. Sé aðgerðarlýsing þessi hluti af ráðningarsamningi milli stefnanda og stefnda.

Stefnandi hafi því ekki fullnægt þeim frumskyldum sínum að rækja starfsskyldur sínar gagnvart stefnda af alúð og með vönduðum hætti. Forsendur stefnda fyrir því að gera tímabundinn ráðningarsamning við stefnanda hafi m.a. byggst á þeirri tillögu G-kk-ef A-kk-ef, sem fram hafi komið á stjórnarfundi stefnda 14. apríl 2011, að með því að gera stefnanda og H-kk-þf að launamönnum myndu þeir stöðugtvinna í því verki og engu öðru. Þá hafi stefnandi og lýst því fyrir stjórn stefnda á stjórnarfundi sem haldinn var hjá stefnda hinn 16. maí 2011, að hann, þ.e.a.s. stefnandi, væri kominn með hugmyndir og grunnuppdrætti að því hvernig gera ætti myndböndin, þ.e.a.s. stjórnarmenn stefnda hafi átt að koma fram í myndböndunum, sem ætti einnig að vera kynning á þeim. Til þessa dags hafi ekki farið fram nein vinna þar sem stjórnarmenn stefnda eru kvikmyndaðir. Engar útlínur hafi heldur verið dregnar eða drög að handriti. Ekki hafi heldur verið skilað neinu sem sé í samræmi við aðgerðaráætlun stefnanda og H-kk-ef S-kk-ef.

Þegar gögnin sem stefnandi afhenti stefnda í gegnum lögmann sinn hafi verið skoðuð á fundi sem haldinn hafi verið á skrifstofu lögmanns stefnda, föstudaginn 16. september 2011, hafi komið í ljós að stefnandi hafði ekkert unnið að því verki sem honum var falið að vinna. Það sem stefnandi virtist kalla handrit að stuttum kvikmyndum hafi í raun verið lítið annað en öll bindi Rannsóknarskýrslu Alþingis sem í var búið að líma „post-it“ miða á á víð og dreif. Einnig hafi stefnandi skilað inn skrifuðu blaði með hugmyndum sem ekki sé undir neinum kringumstæðum unnt að líta á sem handrit og verði m.a. ekki séð að þessi skil séu í samræmi við aðgerðaráætlun þá sem gerð var af hálfu stefnanda og H-kk-ef. Ekkert hafi gefið til kynna að stefnandi hefði sett saman nokkuð sem gæti nálgast það að vera handrit að stuttmyndum sem hann var ráðinn til að gera í upphafi.

Sú staðreynd liggi því fyrir að eina vinnan sem stefnandi hafi getað lagt fram hafi verið „post-it“ miðar í Rannsóknarskýrslu Alþingis, einkum úr 8. bindi hennar. Þetta geti ekki talist fullnægjandi vinnubrögð af hálfu stefnanda þar sem verkefni hans hafi fyrst og fremst verið að kynna stefnu og sjónarmið stefnda, sbr. áður tilvitnaða verklýsingu, en af því dómskjali sjáist meðal annars að vinna sem byggist á Rannsóknarskýrslu Alþingis hafi í raun og veru verið hliðarverkefni sem stefnandi og H-kk-nf hafi átt að vinna fyrir hönd stefnda, en aðaláhersla hafi átt að vera kynning á stefnu og stjórnarmönnum og frambjóðendum stefnda.

Með hliðsjón af ofangreindu sé því mótmælt að stefnandi hafi innt vinnuframlag sitt af hendi með fullnægjandi hætti á starfstíma sínum hjá stefnda. Stefndi sé einmitt mjög ósáttur við að hafa greitt stefnanda laun án þess að stefndi hafi skilað neinu efni af sér.

Í öðru lagi byggist sýknukrafa stefnda á því að stefnandi hafi verið ráðinn til að sinna stuttmyndagerð fyrir stefnda einkum og sér í lagi vegna reynslu hans af kvikmyndagerð. Af vinnubrögðum stefnanda og þeim afrakstri er hann skilaði inn og kallaði handrit verði ekki ráðið að stefnandi búi yfir mikilli og agaðri þekkingu á gerð kvikmynda. Samkvæmt upplýsingum stefnanda, m.a. frá auglýsingastofunni Stefánsson & Stefánsson, sem hafi mikla reynslu af hugmyndavinnu, undirbúningi og framleiðslu auglýsingaefnis og annars stafræns myndefnis, hafi engin handrit verið að finna á þeim harða diski er skilað hafði verið til lögmanns stefnda 23. ágúst sl. en ein leið til að vinna handrit að stuttu myndbandi sé t.d. að skrifa niður söguþráð fyrir hvert atriði fyrir sig í réttri tímaröð. Eins fylgi handritum oft leiðbeiningar um það hvernig efnið skuli unnið í eftirvinnslu, lýsing á sögupersónum ef einhverjar eru og texti sögumanns ef það á við. Markmið handritsins sé yfirleitt það að leikstjóri sem fái það í hendurnar geti farið beint í að framkvæma verkið.

Hjá auglýsingastofunni Stefánsson & Stefánsson, sem hafi tekið afrit af öllum gögnum sem voru á harða diskinum sem G-kk-nf A-kk-nf hafi skilað inn til lögmanns stefnda 23. ágúst 2011, hafi það einnig fengist staðfest að þar hafi ekkert verið að finna sem benti til þess að starfsmenn stefnda hefðu verið að vinna að gerð annarra myndbanda. Á diskinum hafi eingöngu verið óklippt myndskeið en engin myndvinnsluskjöl, hljóðskjöl eða sambærilegt efni sem tengist einhvers konar frum- eða eftirvinnslu á myndbandi. Eingöngu hafi þar verið að finna myndbönd sem unnin hafi verið í tengslum við ferð til Brussel vegna kæru Samtaka lánþega, Hagsmunasamtaka heimilanna, o.fl. og myndband sem heitir „Bjöllusóló“ og getið sé um í fundargerð stefnda frá 12. júlí 2011. Þá hafi þar verið túristamyndir frá Spáni sem í engu tengist kynningu á starfsemi stefnda eða vinnu upp úr Rannsóknarskýrslu Alþingis, né þeirri vinnu sem stefnandi eða H-kk-nf voru ráðnir til að sinna. Samkvæmt tölvupósti frá G-kk-þgf A-kk-þgf til stjórnar stefnda hafi ofangreind myndbönd þar að auki ekki verið hluti af þeim myndböndum sem stefnandi átti að vinna fyrir stefnda.

Þá sé og til þess að líta að um gerð stuttmynda átti að vera ræða sem áttu að kynna stefnu og starfsemi stefnda. Hafi hver mynd átt að vera á bilinu 50-180 sekúndur að lengd. Eðli málsins samkvæmt þurfi að beita öguðum vinnubrögðum ef vel eigi að standa að verki. Meira og minna öll hugmyndavinna hafi verið tilbúin þegar lagt hafi verið af stað með verkið en stefnandi virðist ekki hafa getað unnið úr henni, þar sem ekki eigi að þurfa mikinn undirbúning til að vinna 50-180 sekúndna myndskeið. Leiði það til þess að unnt sé að draga þær ályktanir að annaðhvort hafi stefnandi ekki tileinkað sér öguð vinnubrögð við gerð kvikmynda, og hafi því selt stefnda þjónustu sem hann gat ekki staðið við, þ.e.a.s. hafi með öðrum tekið að sér starf sem hann hafi hvorki kunnáttu né þekkingu á og því haft svik í frammi gagnvart stefnda, eða að stefnandi hafi ekki lagt fram neina vinnu og hafi ekki ætlað sér að leggja neina vinnu í verk það sem hann tók að sér fyrir stefnda, heldur hafi hann ætlað sér að vera á launum hjá stefnda meðan hann sinnti öðrum verkefnum, en ljóst sé að stefnandi hafi verið að gera kvikmyndina Líf og sjóðir um lífeyrissjóði landsins og meint misferli þeirra í aðdraganda hrunsins ásamt því að kynna eldri heimildarmynd sína, Maybe I should have, á Spáni án samráðs við stefnda, eins og rakið hafi verið.

Í þriðja lagi byggist sýknukrafa stefnda á því að á stjórnarfundi hjá stefnda, sem haldinn var hinn 12. júlí 2011, hafi verið fjallað um framvindu verksins og rætt um að breyta samningum við stefnanda og H-kk-þf S-kk-þf. Fundargerð umrædds fundar hafi verið send til G-kk-ef A-kk-ef 14. júlí 2011. Hinn 15. júlí 2011, hafi G-kk-nf A-kk-nf sent stjórn stefnda skilaboð þar sem segi m.a.: „Samningar við H-kk-þf og G-kk-þf eru tímabundnir og er því skylda stjórnar að gera þá upp ef stjórn ætlar að segja þeim upp. Verkefni samkvæmt þessum samningum eru á rúmlega þeim ferilpunkti sem ætlast var til og handrit nánast tilbúið vegna heildarinnar. Þau tvö myndbönd sem komin eru, eru ekki innan þess ramma. Þeir sem EITTHVAÐ vita um kvikmyndagerð VITA að megnið af tímanum fer í undirbúning, ÞANN UNDIRBÚNING ER VERIÐ AÐ VINNA.“

Af þessum orðum verði ekki dregin önnur ályktun en sú að handrit vegna heildarinnar, þ.e.a.s. að minnsta kosti 40 stuttmyndbönd hafi átt að vera tilbúin til vinnslu. Þegar þetta sé skoðað í ljósi þess að G-kk-nf A-kk-nf sé vinur stefnanda verði að taka orð hans trúanleg, að hann hafi rætt við stefnanda og hann sagt vini sínum að handritin væru nánast tilbúin, sem hafi síðan verið komið til skila til stjórnar stefnda. Staðreyndin sé sú að ekkert handrit sé til staðar, þau séu ekki í gögnum sem stefnandi hafi skilaði inn til lögmanns sín til afhendingar fyrir fund 16. september 2011, þau sé ekki að finna á utanáliggjandi hörðu drifi sem stefnandi hafði til afnota hjá stefnda, og þau séu ekki til staðar á skrifstofu stefnda þar sem stefnandi og H-kk-nf hafi átt að vinna verk sín.

Af ofangreindu verði sú ein niðurstaða dregin að stefnandi hafi ekki unnið það verk sem honum var falið og stefndi hafi greitt honum fyrir. Með því hafi stefnandi verulega vanefnt skyldur sínar samkvæmt efni samningsins, sbr. lýsingu stefnanda sjálfs í aðgerðarlýsingu. Hafi stefnandi þar af leiðandi ekki uppfyllt grundvallarskyldur sínar gagnvart stefnda og eigi því ekki rétt til frekari launagreiðslna.

Stefnandi hafi þegið laun hjá stefnda án þess að standa skil á skyldum sínum samkvæmt samningi. Þegar síðan komi í ljós að stefnandi komi fram opinberlega á www.dv.is 10. mars 2011 og segist vera að vinna heimildamynd um íslenska lífeyrissjóði þar sem stefnandi sé titlaður leikstjóri og spyrill og H-kk-nf klippari myndarinnar, sé ekki óvarlegt að álykta sem svo að þann tíma sem stefndi starfaði hjá stefnanda þá hafi hann verið að vinna að gerð heimildarmynda um lífeyrissjóðina, „Líf og Sjóðir“. Hafi hann notið þess að vera á launum við vinnslu sinnar eigin kvikmyndar. Tölvupóstur frá G-kk-þgf A-kk-þgf til stjórnar stefnda, dags. 24. júní 2011, sýni einnig að fjármuni stefnda hafi átt að nota í annað en að vinna að myndböndum fyrir stefnda, en um sé að ræða ósk til stjórnar stefnda um að hún fjármagni ferð stefnanda og G-kk-ef A-kk-ef á ráðstefnu í Madrid á Spáni.

Þær röksemdir fái meðal annars aukið vægi sé skoðaður tölvupóstur frá G-kk-þgf A-kk-þgf til stjórnar stefnda, dags. 24. júní 2011, „H-kk-nf er heima að vinna að undirbúningi og klippingum á myndefni sem þarf a: klára klippingu á, b: þarf að vinna fyrir tökur“. Í tölvupósti frá H-kk-þgf stuttu síðar komi fram að „hann væri staddur á Írlandi og að framleiðslan væri í lágmarki þá stundina en að þeir myndu fara í upptökur í næstu viku“. Ljóst sé að hér hafi stefnandi og H-kk-nf ekki verið að vinna að því verki sem þeir voru ráðnir til, enda liggi engin gögn fyrir, hvorki handrit, drög að handriti, útlínur að handriti, né nothæft myndefni, sbr. verkáætlun stefnanda. Virðist sem svo að þeir hafi notað tíma sinn sem launamenn hjá stefnda til að vinna að kvikmynd um lífeyrissjóðina og hafi síðan í lokin ætlað sér að nota einhver aukamyndskeið úr þeirri mynd til að skila af sér ófullkomnu efni til stefnda.

Í fjórða lagi er á því byggt að þar sem stefnandi sé í vinfengi við G-kk-þf A-kk-þf hafi það verið samantekin ráð hjá þeim að vinna að uppsögn stefnanda hjá stefnda. G-kk-nf A-kk-nf hafi ritað stefnanda uppsagnarbréf, dags. 15. júlí 2011, en bréfið hafi þó ekki verið stofnað fyrr en 21. sama mánaðar og því dagsett fram í tímann. Um hafi verið að ræða heimildarlausa uppsögn þar sem G-kk-nf A-kk-nf hafi farið út fyrir umboð og heimildir sínar þar sem samkvæmt fundargerð stefnda, dags. 12. júlí 2011, hafi eingöngu átt að ræða breytingar á starfstilhögun við stefnanda og samþykkt hafi verið að hefja samningaviðræður við hann. Á stjórnarfundi, sem haldinn var 18. júlí 2011, hafi G-kk-nf A-kk-nf lesið upp bréf frá stefnanda, þar sem ekki sé minnst á uppsagnarbréf heldur segi að stefnandi hafi heyrt að meirihluti stjórnar ætli að segja upp samningi við hann.

Sé horft til þeirrar staðreyndar að stefnandi og G-kk-nf A-kk-nf, forsvarsmaður Samtaka lánþega, og brott vikinn talsmaður stefnda, m.a. fyrir grun um fjárdrátt úr sjóðum stefnda, séu í vinfengi, hafi sömu starfsstöð og hafi starfað mikið saman, m.a. á vettvangi Samtaka lánþega, þá sé ekki óvarlegt að álykta að um samantekin ráð stefnanda og G-kk-ef A-kk-ef sé að ræða sem falist hafi í því að ráða stefnanda til vinnu hjá stefnda með tímabundnum samningi og fjárhagsáætlun til að tryggja stefnanda laun og aðgang að fjármunum stefnda sem fái árlega u.þ.b. 24 milljónir úr ríkissjóði, en hugmyndin hafi aldrei verið að skila stefnda því verki sem ætlast var til af honum, heldur hafi hugmyndin einkum verið sú að tryggja stefnanda laun meðan að hann vann að gerð kvikmyndar um lífeyrissjóðina í aðdraganda hrunsins, og að skilað yrði inn til stefnda afgangsmyndskeiðum sem féllu til vegna gerðar á kvikmynd um lífeyrissjóðina. Því hafi þeir vinir og félagar sammælst um að G-kk-nf A-kk-nf myndi senda stefnanda heimildarlausa uppsögn og tryggja réttindi (tekjur) hans en á sama tíma valda stefnda skaða. Leiði þetta til þess að unnt sé að álykta að um vísvitandi og bersýnilegan ásetning sé að ræða af hálfu stefnanda og vina hans um að taka laun hjá stefnda án þess að fullnægja þeim skyldum sem lagðar hafi verið á þá að vinna að fyrir stefnda.

Þessu til stuðnings megi vísa í 7. gr. starfssamnings við stefnanda, sem útbúinn hafi verið af G-kk-þgf A-kk-þgf, sem segi að stefnandi hafi heimild til að nýta sér efni sem aflað sé á ráðningartíma í allt að eitt ár eftir að ráðningarsambandi ljúki. Verði þetta að teljast nokkuð sérstakt þar sem efnið hafi átt að vera eign stefnda, unnið á launum frá stefnda og með fjármunum stefnda.

Sé ofangreint virt heildstætt, og samhengis gætt, þá sé bersýnilegt að stefnandi hafi ekki fullnægt skyldum sínum samkvæmt ráðningarsamningi við stefnda, sem sé ein af meginreglum vinnuréttarins. Ljóst sé því að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda þar sem stefnda beri ekki að greiða laun fyrir vinnu sem ekki var unninn.

Varakröfu um lækkun á stefnukröfum byggir stefndi á því að dómkröfur séu ofreiknaðar að því er varðar kröfu um greiðslu 10 daga orlofs. Í kröfum stefnanda sé farið fram á greiðslu 10 orlofsdaga samtals að fjárhæð 161.510 krónur, en stefnandi hafi þegar nýtt sér níu orlofsdaga á tímabilinu 8.-13. júní og hins vegar 1.-7. júlí en þá hafi stefnandi verið á ferð um Evrópu að kynna m.a. kvikmynd sína „Maybe I should have“ og sækja ráðstefnu með G-kk-þgf A-kk-þgf um „sameiningu upplýstra þjóðfélags- og menningarhópa“. Beri því að draga frá dómkröfum stefnanda 9 x 16.151 krónu eða samtals 145.359 krónur. Ljóst sé að stefnandi hafi ekki verið að störfum fyrir stefnda á umræddum tíma þar sem hann hafi verið í orlofi frá stefnda að sinna öðrum störfum. Dagana 18., 19. og 20. maí hafi stefnandi verið í Brussel og hafi G-kk-nf A-kk-nf, í heimildarleysi, tekið kostnað vegna ferðar hans út af reikningi stefnda. Kostnaðurinn hafi ekki verið samþykktur af stjórn stefnda.

Að auki beri að draga frá dómkröfum stefnanda samtals 200.932 krónur vegna flugs, gistingar og uppihalds í Brussel en ferð stefnanda þangað hafi aldrei verið samþykkt af stjórn stefnda.

Stefndi vísar einkum til laga nr. 28/1930, um greiðslu verkkaups, laga um orlof nr. 30/1987, meginreglna vinnuréttar og kröfuréttarins.

Um málskostnað vísar stefndi til 129. gr., sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, með síðari breytingum en þar sem stefndi sé ekki virðisaukaskattskyldur aðili sé krafist 25,5% virðisaukaskatts ofan á málflutningsþóknun.

Niðurstaða

Kröfur sínar í málinu byggir stefnandi á því að hann hafi gert tímabundinn ráðningarsamning við stefnda til fimm mánaða, frá maí til október 2011. Stefndi hafi fyrirvaralaust sagt samningi þessum upp þar sem hann hafi viljað breyta efni samningsins. Á því er byggt af hálfu stefnanda að þar sem um tímabundinn ráðningarsamning hafi verið að ræða hafi stefnda verið óheimilt að segja samningnum upp og eigi stefnandi því kröfu á hendur stefnda um vangoldin laun út samningstímann, eða til loka september 2011, auk orlofs og uppbóta.

Af málatilbúnaði stefnda verður ekki ráðið hvort byggt er á því að umræddur samningur sé ráðningarsamningur eða verksamningur þar sem af hálfu stefnda er ýmist vísað til samnings aðila sem ráðningarsamnings eða verksamnings.

Samningur sá sem um er deilt í málinu ber yfirskriftina verksamningur. Samningurinn er undirritaður af stefnanda og fyrir hönd Borgarahreyfingarinnar undirrita samninginn G-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, sem titlaður er framkvæmdastjóri, Þ-kvk-nf B. S-kvk-nf stjórnarmaður, I-kvk-nf R. S-kvk-nf og Þ-kk-nf G-kk-nf.

Þrátt fyrir að samningurinn beri yfirskriftina verksamningur ber hann helstu einkenni ráðningarsamnings. Samkvæmt samningnum er stefnandi ráðinn sem verkefnastjóri kynningarmála hjá stefnda. Ráðningartími er tilgreindur frá og með 1. maí 2011, sem sé fyrsti starfsdagur. Samningurinn er tímabundinn og skyldi gilda í fimm mánuði frá fyrsta starfsdegi að telja. Vinnutími er tilgreindur, en um hann segir í samningi að fastur vinnutími stefnanda skuli að jafnaði samsvara átta stunda vinnudegi fimm daga vikunnar. Áhersla er lögð á verkefnaskil og miðist „verksamningur“ við þau en ekki viðveru. Föst laun eru tilgreind 350.000 krónur á mánuði. Þá segir að orlof, veikindi, tryggingar og önnur atriði er varða réttindi og skyldur skuli taka mið af kjarasamningi VR og Samtaka atvinnulífsins.

Samhliða þessum samningi, og sama dag, munu stefnandi og H-kk-nf S-kk-nf, sem samskonar samningur var gerður við, hafa undirritað yfirlýsingu sem ber yfirskrifitina framkvæmdaáætlun og kynningarstarf á vegum XO. Í þessu máli liggur fyrir skjal sem H-kk-nf undirritaði en því hefur ekki verið mótmælt að stefnandi hafi undirritað samskonar skjal. Þar kemur m.a. fram að unnar skuli að lágmarki 40 kynningarmyndir og skuli lengd hverrar myndar vera um það bil 50-180 sekúndur. Um innihald myndanna segir að stefna og lausnir XO skuli settar fram á skýran og skemmtilegan hátt og efni skuli vera áhugavert og upplýsandi. Einnig skuli vinna efni um lausnir og framkvæmd innan stjórnsýslunnar upp úr 8. bindi Rannsóknarskýrslu Alþingis.

Eins og áður getur ber samningur aðila helstu einkenni ráðningarsamnings og ber því að líta á hann sem slíkan. Yfirlýsingu framkvæmdaáætlunar verður að túlka svo að þar sé getið þeirra verkefna sem stefnanda hafi borið að vinna á ráðningartímanum.

Stefnandi þáði laun samkvæmt samningi aðila í maí og júní 2011 en fékk ekki greidd laun fyrir júlí, ágúst og september 2011. Samkvæmt framburði Þ-kk-ef G-kk-ef var ákveðið að halda eftir launum þar sem litið var svo á að G-kk-nf og H-kk-nf hefðu ekki staðið við samninga sína.

Í ráðningarsamningi segir að áhersla skuli lögð á verkefnaskil. Í samningnum er hins vegar í engu getið hvernig eða hvenær þau verkefnaskil skuli fara fram. Ekki verður annað séð, samkvæmt þeim samningi er gerður var við stefnda, en að stefnandi hafi haft frjálsar hendur um það hvernig verkefnið yrði unnið svo framarlega sem því yrði lokið áður en ráðningarsamningur rynni út. Í framkvæmdaáætlun er þess heldur ekki getið hvernig eða hvenær verkskil skuli fara fram. Í framlagðri aðgerðarlýsingu kemur fram að tökur og eftirvinnsla fari fram mánuðina júní til september.

Fram hefur komið að í júlímánuði 2011 hafi stjórn stefnda farið að undrast það að engin skil voru á verkefnum af hálfu stefnanda. Er því haldið fram af hálfu stefnda að það hafi ekki verið í samræmi við ráðningarsamning, framkvæmdaáætlun og aðgerðalýsingu sem sett hafi verið fram af hálfu stefnanda í maí 2011. Stjórn stefnda virðist hafa staðið í þeirri meiningu að kynningarmyndbönd yrðu afhent jafnt og þétt á þessu fimm mánaða tímabili en ekkert í ráðningarsamningi eða greindum yfirlýsingum gefur vísbendingu um að stefnandi hafi skuldbundið sig til þess.

Því er borið við af hálfu stefnda að á þessum tíma hafi illa gengið að ná sambandi við stefnanda, m.a. vegna þess að stefnandi hafi verið erlendis, án leyfis stjórnar. Það hafi leitt til þess að stjórnarfundur var haldinn 12. júlí 2011. Samkvæmt framlagðri fundargerð var ákveðið á þeim fundi að rifta ráðningarsamningi við stefnanda frá og með 1. ágúst og greiða eftir það verktakagreiðslur fyrir unnin kynningarmyndbönd samkvæmt nánara samkomulagi við stjórnarmenn. Ekkert er hins vegar minnst á það í fundargerðinni að reynt verði að ná samkomulagi við stefnanda um slíkar greiðslur.

Fyrir liggur að í kjölfar stjórnarfundar 12. júlí 2011 sendi G-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf, titlaður verkefnastjóri, uppsagnarbréf til stefnanda, sem dags. er 15. júlí 2011. Í bréfinu segir: „Yður G-kk-þgf S-kk-þgf, kt. 160359-7819, er hér með sagt upp störfum sem kynningarstjóri hjá Borgarahreyfingunni, samkvæmt ákvörðun stjórnar, sbr. meðfylgjandi fundargerð stjórnarfundar Borgarahreyfingarinnar dags. 12. júlí 2011. Um uppgjör samnings og efndir fer skv. lögum um réttindi og skyldur á vinnumarkaði.“

Stefndi byggir á því að G-kk-nf A-kk-nf hafi ekki verið framkvæmdastjóri stefnda heldur verkefnastjóri og hann hafi enga heimild haft til þess að senda stefnanda þetta uppsagnarbréf. Þá hafi undirritun G-kk-ef A-kk-ef, sem framkvæmdastjóri, á ráðningarsamning stefnda verið mistök.

G-kk-nf A-kk-nf S-kk-nf bar fyrir dómi að hann hefði verið ráðinn sem framkvæmdastjóri stefnda á umræddum tíma. Hann bar einnig að þegar ákvörðun hefði verið tekin á stjónarfundi, um að rifta ráðningarsamningi við stefnanda, hafi hann talið sér skylt að segja stefnanda upp störfum enda hvíli sú skylda á stefnda að birta fundargerðir á netinu.

Fyrir dómi bar Þ-kvk-nf B. S-kvk-nf, þáverandi stjórnarformaður stefnda að G-kk-nf A-kk-nf hefði ekki haft samþykki stjórnar til að segja stefnanda upp störfum. Hún líti því svo á að stefnanda hafi ekki verið sagt upp störfum. Þá staðfesti hún einnig að samningi við stefnda hefði aldrei verið rift. Bar hún að stjórnin hefði ekki vitað um uppsögnina fyrr en bréf barst frá B-kk-þgf L-kk-þgf hdl., lögmanni stefnanda, sem dags. er 25. júlí 2011. Í þessu bréfi B-kk-ef er fjallað um uppsögnina og óskað upplýsinga efni fundar sem Þ-kvk-nf hafði óskað eftir með stefnanda og H-kk-þgf. Í bréfi lögmanns stefnda til B-kk-ef L-kk-ef hdl., dags. 28. júlí 2011, segir að umrætt uppsagnarbréf hafi verið sent án heimildar og í umboðsleysi meirihluta stjórnar stefnda og sé því ómarktækt og óskuldbindandi af hálfu meirihluta stjórnar stefnda.

Stefnandi bar fyrir dómi að eftir að honum og H-kk-þgf hefðu borist uppsagnarbréfin hafi þeir mætt í vinnu og beðið eftir því að einhver hefði samband við þá. Þeir hafi búið sig undir það versta þar sem þeir hefðu ekki vitað hvað myndi gerast. Bar stefnandi að hann hefði verið tilbúinn að klára verkefnið ef hann fengi greitt en engar greiðslur hefðu verið inntar af hendi. Fór svo að hann leitaði til VR og fékk aðstoð lögmanns til að annast samskipti sín við stefnda.

Því er hins vegar borið við af hálfu stefnda að ítrekaðar tilraunir hafi verið gerðar til að koma á fundi með stefnanda og H-kk-þgf en þeir hafi ekki sýnt neinn vilja til þess að koma til fundar og ræða við stefnda um framgang verksins.

Þegar litið er til þess sem fram hefur komið í málinu er það niðurstaða dómsins að stefndi hafi gert tímabundinn ráðningarsamning við stefnanda til fimm mánaða. Almennt er litið svo á að slíkum samningi verði ekki rift nema samið sé sérstaklega um það, en það var ekki raunin í því tilviki sem hér um ræðir. Stefndi byggir á því að stefnandi hafi vanefnt samninginn. Þykir stefndi ekki hafa sýnt fram á að svo hafi verið, sbr. það sem áður er rakið um skil verkefna. Með aðgerðum stefnda var hins vegar komið í veg fyrir að stefnandi gæti lokið því verki sem hann var ráðinn til. Þar sem stefndi taldi stefnanda hafa vanefnt samninginn bar honum, í samræmi við reglur vinnuréttar, að veita stefnanda áminningu og gefa honum kost á að bæta úr. Ekki hefur verið sýnt fram á að slíkt hafi verið gert.

Þegar litið er til uppsagnarbréfs þess sem stefnanda var sent, og meðfylgjandi fundargerðar, verður að telja að stefnanda hafi verið rétt að álykta að honum hafi verið sagt upp stöfum fyrirvaralaust og benda viðbrögð hans til þess að svo hafi verið þar sem hann leitaði umsvifalaust lögmannsaðstoðar í málinu.

Fram er komið að stjórn stefnda varð ekki kunnugt um uppsagnarbréfið fyrr en henni barst bréf B-kk-ef L-kk-ef hdl, dags, 25. júlí 2011. Hvað sem líður heimild G-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef til að senda umrætt uppsagnarbréf, var það sent sent í nafni stefnda og af starfsmanni, sem stefndi bar ábyrð á. Hafi stjórn stefnda viljað afturkalla uppsögnina bar henni að gera það með afgerandi hætti strax og kunnugt varð um bréfið og skora á stefnda að mæta til vinnu á ný. Það var ekki gert með fullnægjandi hætti heldur var því einungis lýst yfir í bréfi til lögmanns stefnanda að bréfið væri ómarktækt og óskuldbindandi af hálfu meirihluta stjórnar stefnda. Ber í þessu samhengi einnig að líta til þess að samkvæmt fundargerð frá 12. júlí 2011, sem barst stefnanda með uppsagnarbréfinu, hafði stjórnin ákveðið að rifta ráðningarsamningi við stefnanda. Samkvæmt framansögðu er það álit dómsins að stefnanda hafi fyrirvaralaust verið sagt upp störfum hjá stefnda. Uppsögnin var ólögmæt þar sem um tímabundinn ráðningarsamning var að ræða auk þess sem stefnda hefur ekki tekist að sýna fram á að stefnandi hafi vanefnt samninginn af sinni hálfu, sbr. það sem áður er rakið. Ber stefnda því að efna ráðningarsamninginn í samræmi við efni hans og greiða stefnanda umsamin laun.

Stefndi byggir einnig á því að um samantekin ráð milli G-kk-ef A-kk-ef og stefnanda hafi verið að ræða um að vinna að ráðningu og uppsögn stefnanda í þeim tilgangi að tryggja stefnanda laun og aðgang að fjármunum stefnda en hugmyndin hafi aldrei verið sú að skila af sér því verki sem ætlast var til af stefnanda. G-kk-nf A-kk-nf hafi farið út fyrir umboð sitt er samningi við stefnanda var sagt upp en ætlunin hafi einungis verið að ræða breytingar á starfstilhögun. Framangreindar fullyrðingar stefnda eru með öllu ósannaðar. Hver sem aðdragandi að samningi stefnda við stefnanda var, verður að telja að stjórn stefnda beri fulla ábyrgð á þeim samningi sem hún gerði og beri að efna hann í samræmi við efni hans og greiða stefnanda laun fyrir það tímabil sem samið var um í upphafi.

Stefnandi krefst vangoldinna launa fyrir mánuðina júlí, ágúst og september 2011, 350.000 krónur á mánuði eða samtals 1.050.000 krónur. Er óumdeilt að stefnandi hefur ekki fengið greidd laun fyrir þetta tímabil og er ekki ágreiningur um fjárhæðir. Ber því að taka þessa kröfu stefnanda til greina

Stefnandi krefst greiðslu vegna orlofs í 10 daga, 16.151 krónu á dag, eða samtals 161.510 króna. Heldur stefndi því fram að stefnandi hafi nýtt sér níu daga orlof á tímabilinu 8.-13. júní og hins vegar 1.-7. júlí. Stefnandi bar fyrir dómi að hann hefði farið til Spánar án samþykkis stjórnar stefnda. Í ljósi þess þykir stefnandi ekki hafa gert nægilega grein fyrir þessari kröfu sinni. Er því einungis fallist á greiðslu orlofs í einn dag í samræmi við mótmæli stefnda. Kröfum um orlofsuppbót og desemberuppbót hefur ekki verið mótmælt sérstaklega og verða þær teknar til greina.

Málsástæðu stefnda um að lækka beri kröfur stefnanda vegna flugs, gistingar og uppihalds í Brussel að fjárhæð 200.932 krónur er hafnað en málsástæða þessi er með öllu órökstudd.

Samkvæmt framansögðu ber stefnda að greiða stefnanda 1.098.776 krónur með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

Eftir þessari niðurstöðu ber stefnda að greiða stefnanda málskostnað sem ákveðst 550.000 krónur.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Borgarahreyfingin, greiði stefnanda, G-kk-þgf S-kk-þgf, 1.098.776 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 350.000 krónum frá 1. ágúst 2011 til 1. september 2011, af 700.000 krónum frá þeim degi til 1. október 2011, en af 1.098.776 krónum frá þeim degi til greiðsludags og 550.000 krónur í málskostnað.

K-kvk-nf J-kvk-nf