E-3009/2008

Mál þetta var höfðað 7. október 2008 og dómtekið 21. apríl 2009. Stefnandi er Viðskiptaþjónustan ÁGG ehf., Dalvegi 16d, Kópavogi. Stefndi er Gíga ehf. Arnarhrauni 2, Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 530.059 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og vanefndaálags samkvæmt sama lagaákvæði, frá 11. desember 2007 til greiðsludags. Þá er krafist vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. sömu laga er leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, auk málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá er gerð krafa um málskostnað úr hendi stefnanda.

I.

Í stefnu segir að stefnandi bjóði upp á þjónustu til einstaklinga og fyrirtækja á sviði bókhalds, skattskila og ráðgjafar. Stefndi gaf út hinn 11. desember 2007 tvo reikninga á hendur stefnda.

Á reikningi nr. 628 kemur fram að hann sé fyrir „umsjón og eftirlit með sölu á Sportbar, 2% af söluverði“. Reikningurinn er að fjárhæð 380.000 krónur auk virðisaukaskatts, 93.100 krónur, samtals 473.100 krónur.

Reikningur nr. 629 er að fjárhæð 45.750 krónur, auk virðisaukaskatts að fjárhæð 11.209 krónur, samtals 56.959 krónur, fyrir „ráðgjöf og umsjón með kaupum á Kaffiþjónustunni ehf., 1,5%“.

Með innheimtubréfi, dags. 11. ágúst 2008, var skorað á stefnda að greiða kröfu samkvæmt framangreindum reikningum. Þar sem innheimtuaðgerðir báru ekki árangur hefur stefnandi höfðað mál þetta.

II.

Við aðalmeðferð málsins skýrði Á-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, frá því að stefndi hefði verið í bókhaldsviðskiptum við stefnanda í mörg ár, en hann hefði útbúið ársreikninga og framtöl fyrir stefnda. Í október 2007 hefði S-kvk-nf V-kvk-nf, fyrirsvarsmaður stefnda, komið að máli við hann og viljað selja fyrirtæki sitt, þ.e. rekstur Sportarans. Hún hefði falið honum að annast það fyrir sig, koma því í sölu og sjá um þetta frá A-Ö. Hún hefði sagst treysta honum manna best til að gæta hagsmuna sinna. Hann hefði verðmetið fyrirtækið fyrir hana og komist að þeirri niðurstöðu að setja ætti yfir 20 milljónir króna á fyrirtækið, en það hefði verið mun hærri tala en hún hafi reiknað með og því verið mjög ánægð með verðmatið. Hann hefði svo skráð fyrirtækið hjá fjórum fyrirtækjasölum: Viðskiptahúsinu, Kontakt, Fyrirtækjasölunni og Fyrirtækjasölu Íslands. Á endanum hefði Fyrirtækjasala Íslands gengið frá sölunni. Í millitíðinni, þ.e. í nóvember, hefði hann farið í frí erlendis og J-kk-nf S-kk-nf, þáverandi starfsmaður stefnanda, annast málið í fjarveru hans og J-kk-nf hefði verið viðstaddur þegar endanlega hafi verið gengið frá sölunni. Ekki hefði verið rætt sérstaklega um þóknun fyrir þetta en þegar verið var að ganga frá kaupsamningi hafi verið búið að útbúa reikning frá Fyrirtækjasölunni um 6% söluþóknun. J-kk-nf hefði gert athugasemd við það og reikningurinn verið lækkaður að hann hélt í 4% en það hefði svo komið í ljós að það voru 4,4%. Stefnandi hefði því talið 2% þóknun eðlilega og í raun hefði verið eytt meiri tíma í þetta en hjá Fyrirtækjasölunni og m.a. hefði fyrirsvarsmaður stefnanda átt fyrsta viðtalið við kaupendurna.

Þá sagði fyrirsvarsmaður stefnanda að S-kvk-nf hefði komið að máli við hann áður en hann fór erlendis í frí og velt fyrir sér kaupum á Kaffiþjónustunni ehf. Þau hefðu verið sammála um að fyrirtækið væri góður kostur fyrir hana. Hann hefði talið kaupverðið sanngjarnt og ráðlagt henni að kaupa fyrirtækið. J-kk-nf hefði svo gengið frá kaupunum. Fyrirsvarsmaður stefnanda sagði að vinna hans sé þannig að hann geri aldrei tímaskýrslur. Nefndi hann sem dæmi að þóknun fyrir að útbúa ársreikning væri miðuð við ákveðna veltu. Eftir útgáfu reiknings til stefnda hefði S-kvk-nf rætt við hann og sagt að henni fyndist reikningurinn nokkuð hár. Hann hefði sagt henni að koma til sín og þau gætu skoðað lækkun á reikningnum en hún hefði aldrei komið.

Fyrirsvarsmaður stefnda, S-kvk-nf V-kvk-nf, greindi frá því að komið hefði til umræðu á árinu 2007, þegar gengið hafi verið frá ársreikningi, að selja Sportarann. Ó-kk-nf M-kk-nf hjá Fyrirtækjasölu Íslands hefði séð um gagnaöflun og það sem hafi þurft að gera vegna sölunnar og svo hefði V-kk-nf K-kk-nf séð um formlegan frágang. Einu afskipti stefnanda hefði verið afhending á ársskýrslunni. J-kk-nf S-kk-nf hefði svo komið með henni á fund þar sem gengið hefði verið frá sölunni. Hún hefði litið svo á að hann hefði gert það sem vinur en hún hefði oft gert honum greiða. Hann hefði eitt sinn sagt við hana að hún ætti inni greiða hjá honum og gæti haft samband við hann sem vin. Hún hefði því leitað til hans sem vinur og talið þetta vinargreiða á móti vinargreiða. Aldrei hefði komið til tals við Á-kk-þf G-kk-þf G-kk-þf að stefnandi fengi þóknun ef af sölu yrði. Það sem henni og Á-kk-þgf G-kk-þgf hefði farið á milli væri það að hún vonaði bara að það færi enginn illa með hana. Hún hefði trúað því og treyst að hún hefði mann, sem var búinn að vinna fyrir hana í mörg ár, sem „yrði við hliðina á mér og að ekki yrði farið illa með mig“, en hún hefði aldrei beðið hann um að vinna neina aukavinnu fyrir sig. Hún sagðist hafa haft samband við Ó-kk-þf hjá Fyrirtækjasölu Íslands, áður en hún hefði rætt við Á-kk-þf G-kk-þf, og ýjað að því að hún myndi setja Sportbarinn á sölu. Ó-kk-nf hefði síðar komið, tekið myndir og sett á heimasíðu Fyrirtækjasölunnar. Þá kom fram að hún hefði beðið Á-kk-þf G-kk-þf að gefa sér einhverja tölu út frá ársreikningi um söluverð og hann hefði gert það. Jafnframt sagðist hún hafa beðið hann um að „aðstoða mig eins og ég sagði áðan við að enginn færi illa með mig“. Einnig kom fram að henni hafi verið kunnugt um að J-kk-nf S-kk-nf hafi verið starfsmaður stefnanda á umræddum tíma og að hún hefði eitt sinn komið á skrifstofu stefnanda og skrifað undir skjöl þar. Þá greindi hún frá því að fjárhæðir umræddra reikninga hafi komið inn á heimabanka hennar og hún hefði haft samband við Á-kk-þf G-kk-þf og spurt fyrir hvað þetta væri. Hann hefði sagt að þetta væri fyrir sölu á Sportaranum og kaupum á Kaffiþjónustunni. Hún hefði beðið um sundurliðun á þessu en aldrei fengið hana. Hún kvaðst sjálf hafa rætt um afslátt af reikningi Fyrirtækjasölu Íslands og hann verið veittur vegna þess að hún hefði annast svo margt sjálf tengt sölunni.

Vitnið J-kk-nf S-kk-nf sagði fyrir dómi að hann hefði komið að málinu þegar Á-kk-nf G-kk-nf hefði farið erlendis og þá hafi verið búið að finna kaupendur. Vitnið kvaðst hafa aðstoðað S-kvk-þf við að ganga frá skjölum vegna sölu á Sportaranun. Vitnið hefði mætt á kaupsamningsfund hjá Fyrirtækjasölu Íslands. Þá sagði vitnið að reikningur hefði borist frá Fyrirtækjasölu Íslands sem vitninu hafi þótt ansi hár og hann hefði fengist lækkaður. Vitnið kvaðst jafnframt hafa gengið frá breytingum á samþykktum fyrir stefnda og útbúið tilkynningar til ríkisskattstjóra um breytingar á póstfangi og stjórn stefnda. Vitnið sagði að fyrirsvarsmaður stefnda hafi ekki getað litið svo á að um vinargreiða hafi verið að ræða. Þau hefðu hins vegar rætt um að hann myndi seinna sjá sjálfur um ársreikning, skattframtal og annað fyrir hana. Vitnið kvaðst hafa hætt störfum hjá stefnanda í febrúar 2008.

Vitnið S-kk-nf E. S-kk-nf kom fyrir dóm og greindi frá því að hann hefði keypt Sportarann af stefnda á árinu 2007 og að fyrirsvarsmaður stefnda, S-kvk-nf, hefði bent vitninu á að sækja ársskýrslu stefnda til stefnanda.

III.

Stefnandi byggir kröfu sína á tveimur reikningum, annars vegar að fjárhæð 473.100 krónur og hins vegar 56.959 krónur, báðir með gjalddaga 11. desember 2007. Stefnandi kveður að framangreindir reikningar séu vegna umsjónar og eftirlits með sölu á Sportbar og kaupum á Kaffiþjónustunni í desember 2007, eða eins og nánar sé lýst á framlögðum reikningum. Skuld þessi hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir innheimtutilraunir og því sé nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu hennar.

Um lagarök er vísað til meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga, en regla þessi fái m.a. lagastoð í 45. gr., 47. gr. og 54. gr. laga nr. 50/2000 og lögum nr. 42/2000. Um gjalddaga kröfunnar er einkum vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000.

Krafa um dráttarvexti, þ.m.t. vaxtavexti, styður stefnandi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, með síðari breytingum.

Krafan um málskostnað er byggð á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Í greinargerð fyrirsvarsmanns stefnda segir að reikningur nr. 628, dags. 11. desember 2007, að fjárhæð 473.100 krónur, hafi aldrei borist stefnda, enda enginn fótur fyrir þessum reikningi. Fyrirsvarsmaður stefnda hafi fyrst séð reikninginn við þingfestingu málsins. Stefndi kveðst hafa greitt Fasteigna og fyrirtækjasölunni ehf. 1.040.820 krónur fyrir sölu á Sportaranum. Á-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, hafi hvergi verið nálægur þegar Sportarinn hafi verið seldur, en hann hafi líklega verið erlendis. Á-kk-nf ætlist svo til að fá 2% sölulaun.

Þá segir stefndi að reikningur nr. 629, dags. 11. desember 2007, hafi heldur ekki borist stefnda, en á honum komi fram að um sé að ræða 1,5% af söluverðmæti Kaffiþjónustunnar. Fyrirtækjasalan Suðurveri hafi annast söluna og Á-kk-nf hvergi komið þar nærri. Kaupverðið hafi verið 3.300.000 krónur og 1,5% af því séu 49.500 krónur en ekki 45.750 krónur eins og fram komi á reikningnum.

Jafnframt byggir stefndi á því að reikningar stefnanda séu ekki löglegir, en á þeim komi ekki fram hver sé útgefandi þeirra og fyrir hvað reikningarnir séu.

Við aðalmeðferð málsins var enn fremur byggt á því að stefnanda sé óheimilt að miða þóknun sína við hlutfall af sölu- eða kaupverði umræddra fyrirtækja.

IV.

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um þóknun að fjárhæð 473.100 krónur fyrir aðkomu sína að sölu á sportbarnum „Sportarinn“ og 45.750 krónur fyrir ráðgjöf og umsjón með kaupum á Kaffiþjónustunni ehf. Stefndi byggir sýknukröfu sína einkum á því að Fyrirtækjasala Íslands hafi séð um söluna á barnum og Fyrirtækjasalan Suðurveri um Kaffiþjónustuna. Þá telur stefndi að reikningar stefnanda séu ekki löglegir.

Við aðalmeðferð málsins kom fram að rætt var um það milli fyrirsvarsmanna aðila að stefndi vildi selja rekstur Sportarans. Framburður fyrirsvarsmanns stefnda um að hún hafi viljað að Á-kk-nf G-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, yrði við hlið hennar og sæi til þess að enginn færi illa með hana verður ekki skilinn öðru vísi en svo að hún hafi óskað eftir því að hann hefði ákveðið umsjónar- og eftirlitshlutverk við sölu Sportarans. Á-kk-nf G-kk-nf ráðlagði ásett söluverð að ósk fyrirsvarsmanns stefnda. Einnig skráði hann eignina hjá fyrirtækjasölum, en stefnandi hefur ekki löggildingu samkvæmt lögum nr. 99/2004, um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa, til að annast kaup eða sölu á atvinnufyrirtækjum. Þáverandi starfsmaður stefnanda, J-kk-nf S-kk-nf, sá um að útbúa samþykktir fyrir stefnda og tilkynningar til ríkisskattstjóra og voru skjölin undirrituð að hluta til á skrifstofu stefnanda. Jafnframt fór J-kk-nf með fyrirsvarsmanni stefnda á fund hjá Fyrirtækjasölu Íslands sem gekk frá kaupsamningi. Stefndi hefur ekki sýnt fram á að um vinargreiða J-kk-ef hafi verið að ræða og mátti stefnda vera ljóst að greiða þyrfti stefnanda þóknun fyrir veitta aðstoð vegna sölunnar, sem og vegna ráðgjafar við kaup á Kaffiþjónustunni sem fyrirsvarsmaður stefnanda hefur lýst fyrir dómi og hefur því ekki verið andmælt að hún hafi verið veitt.

Um réttarsamband aðila gilda lög nr. 42/2000 um þjónustukaup og þar sem ekki var samið um verð ber stefnda að greiða það sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er, sbr. 28. gr. laganna. Á reikningum stefnanda kemur fram að þóknun sé miðuð við ákveðið hlutfall af söluverði. Lög standa þessu ekki í vegi og hefur ekki verið sýnt fram á að verðið sé ósanngjarnt. Hins vegar verður að líta til þess að samkvæmt 2. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 bar stefnda ekki skylda til að greiða fyrir þjónustu stefnanda fyrr en að hafa fengið reikning í samræmi við gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga, en á reikningum stefnanda kemur ekki fram nafn og kennitala stefnanda, sbr. 1. mgr. 20. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Að öllu þessu virtu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 530.059 krónur en dráttarvextir skulu reiknast frá dómsuppsögu, sbr. 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Eftir atvikum, einkum með vísan til annmarka á reikningum stefnanda, þykir rétt að láta hvorn aðila bera sinn kostnað af málinu.

Dóm þennan kveður upp S-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, Gíga ehf., greiði stefnanda, Viðskiptaþjónustu ÁGG ehf., 530.059 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá dómsuppsögu til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf B-kvk-nf