S-395/2017

I

Mál þetta, sem dómtekið var 21. febrúar 2018, höfðaði lögreglustjórinn á Suðurnesjum með ákæru 30. október 2017 á hendur ákærða, X, kt. 000000-0000, til heimilis að [...];

„fyrir eftirgreind hegningarlagabrot gagnvart systur sinni, A, kt. 000000-0000, og móður sinni B, kt. 000000-0000, framin á árinu 2016, sem hér greinir:

1. Fyrir líkamsárás, gagnvart A með því að hafa, þann 28. júlí 2016, á heimili þeirra [...], kýlt hana nokkrum höggum með krepptum hnefa í andlit og slegið með matardisk í hægri upphandlegg hennar með þeim afleiðingum að A hlaut roða vinstra megin í andliti og á hægri upphandlegg.

Telst þetta varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

2. Fyrir líkamsárás gagnvart B með því að hafa, þann 18. desember 2016 [á] heimili þeirra að [...], slegið nokkrum sinnum í höfuð hennar, axlir og hendur þar sem hún lá á sófa í stofunni.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

3. Fyrir stórfelldar ærumeiðingar, með því að hafa með þeirri háttsemi sem lýst er í ákæruliðum 1-2, ítrekað móðgað og smánað A og B.

Telst þetta varða við 233. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.“

Er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá er þess krafist að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð.

II

Að því er 1. lið ákæru varðar eru atvik þau að 28. júlí 2016 var óskað aðstoðar lögreglu að heimili ákærða, þar sem hann væri að brjóta innanstokksmuni og væri ölvaður. Á heimilinu bjuggu einnig móðir ákærða, bróðir hans og tvær systur. Eftir að hafa rætt við heimilisfólk var ákærði handtekinn vegna gruns um líkamsárás og heimilisofbeldi og vistaður í fangageymslu.

Í frumskýrslu lögreglunnar er haft eftir móður ákærða, B, að ákærði hafi ætlað að berja eldri systur sína, A, og hafi móðirin reynt að verja hana fyrir höggum hans. Það hafi þó ekki tekist og hafi ákærði slegið systur sína nokkrum sinnum, kýlt hana í andlitið og slegið hana með diski í upphandlegg. Eftir brotaþola er haft að ákærði hafi slegið hana með krepptum hnefa í andlitið og með eldhúsdiski í upphandlegg. Ekki kvaðst hún vita af hverju ákærði var svona æstur. Þá var haft eftir bróður ákærða að ákærði hafi slegið systur sína með krepptum hnefa í andlitið. Tekið er fram í lögregluskýrslunni að ákærði, móðir hans og bróðir hafi öll verið ölvuð. Á vettvangi tók lögreglan ljósmyndir af brotaþola og má af þeim greina roða á vinstri kinn hennar og upphandlegg.

Daginn eftir mætti brotaþoli til skýrslutöku hjá lögreglunni og greindi frá atvikum. Sagði hún að ákærði hefði slegið hana einu höggi í andlitið með krepptum hnefa, en hún væri ekki með sýnilega áverka. Sagðist hún finna fyrir smá sársauka þar sem höggin lentu, en tók fram að hún teldi ekki þörf á að leita til læknis. Jafnframt kvaðst hún ekki óttast bróður sinn og ætlaði ekki að leggja fram kæru á hendur honum. Hjá lögreglu kvaðst ákærði ekkert muna eftir atvikum sökum ölvunar.

Atvik að baki 2. lið ákæru eru þau að lögregla var kölluð að heimili ákærða 18. desember 2016, og taldi tilkynnandi að stefndi í slagsmál í gleðskap í íbúðinni. Samkvæmt skýrslu lögreglu tók tilkynnandi, bróðir ákærða, á móti lögreglumönnum og sagði ákærða vera búinn að hóta móður þeirra líkamsmeiðingum. Ákærði neitaði því að hafa hótað móður sinni líkamsmeiðingum og vildi móðirin lítið gera úr atvikinu.

Á heimilinu var einnig staddur C, kærasti eldri systur ákærða, og kvaðst hann hafa heyrt ákærða hóta móður sinni. Er lögreglumenn voru að ræða við hann utan íbúðarinnar kom eldri systir ákærða hlaupandi og sagði ákærða hafa slegið móður þeirra. Er lögreglumenn komu inn í íbúðina lá móðirin í sófa með hendur yfir höfuð, eins og hún væri að verja á sér höfuðið. Ákærði var þá handtekinn, grunaður um líkamsárás og heimilisofbeldi, og vistaður í fangageymslu. Tekið er fram í lögregluskýrslu að ekki hafi verið sjáanlegir áverkar á móðurinni. Haft er eftir henni að hún hafi setið í sófa og verið að horfa á sjónvarpið. Hafi ákærði kallað hana ýmsum óviðeigandi nöfnum og slegið hana síðan í vinstri öxl og vinstra eyra. Kvaðst hún ekki vita hvort um eitt eða tvö högg hafi verið að ræða, né hvort ákærði hafi slegið með krepptum hnefa. Tók hún jafnframt fram að hún myndi ekki kæra son sinn og ekki heldur leita læknis. Hún skoraðist jafnframt undan því að gefa skýrslu hjá lögreglunni um atvikið. Hinu sama gegndi um eldri systur ákærða og bróður þeirra. Þá sinnti hvorki áðurnefndur C boðun lögreglu til skýrslutöku, né heldur yngri systir ákærða. Við yfirheyrslu hjá lögreglu sagðist ákærði ekkert muna eftir atburðum gærdagsins, enda hafi hann verið mjög ölvaður og ætti þá til að fá svokallað „black-out“.

III

Við aðalmeðferð málsins kom ákærði fyrir dóm. Hann kvaðst ekki muna eftir atvikum í hvorugt skiptið sem ákært er fyrir í málinu. Í bæði skiptin hafi hann verið mjög ölvaður og sagðist drekka nánast daglega. Hann sagði að samskipti sín við annað heimilisfólk væru yfirleitt góð, hann ætti það þó til að verða pirraður þegar hann hefði drukkið mikið. Sérstaklega spurður um samband hans við eldri systur sína og móður sagði hann það gott. Hann byggi enn á heimilinu með móður sinni, bróður og yngri systur, en eldri systir hans væri nú flutt að heiman.

Vitnið B, móðir ákærða, kom fyrir dóminn, en skoraðist undan því að gefa þar skýrslu samkvæmt heimild í 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008. Hinu sama gegndi um vitnin A og D, systur ákærða.

Vitnið E, bróðir ákærða, kvaðst ekkert muna eftir atvikum samkvæmt 2. ákærulið, þ.e. 18. desember 2016, og aðeins lítillega eftir atvikum samkvæmt ákærulið 1. Í báðum tilvikum hafi hann verið undir áhrifum áfengis. Að því er hið síðarnefnda varðar sagði hann að þar hafi aðeins verið um venjulegt rifrildi og drykkju að ræða, sem farið hefði úr böndum. Hann kvaðst ekki hafa séð ákærða slá systur sína og hafi hann heldur ekki séð áverka á henni. Sagði hann það rangt sem ritað er í frumskýrslu lögreglu að hann hafi komið að ákærða og séð hann slá A með krepptum hnefa í andlitið, hvað þá að hann hafi séð hann slá hana nokkuð oft. Ítrekaði hann að hann hafi ekki séð þetta.

Vitnið C kvaðst hafa búið á hæðinni fyrir ofan íbúð móður ákærða, ásamt A, kærustu sinni og systur ákærða, á þeim tíma er atvik urðu samkvæmt 2. ákærulið. Sagði hann að móðir ákærða hafi hringt í sig og beðið sig og A um að koma þar sem mikil læti væru í íbúðinni, fólk drukkið og óttaðist hún að allt færi úr böndum. Mikill hávaði hafi verið í búðinni þegar þau komu niður og tónlist hátt spiluð. Ákærði hafi verið æstur og hafi bróðir hans viljað hringja í lögregluna. Þegar lögreglan kom á vettvang hafi hún ekki viljað gera neitt. Vitnið kvaðst hafa verið að ræða við lögreglumenn í anddyri íbúðarinnar þegar A kom hlaupandi og sagði að móðir hennar lægi í sófanum. Lögreglumennirnir hafi þá hlaupið inn og handtekið ákærða.

B sagðist vitnið ekki hafa séð neitt ofbeldi í íbúðinni, né hafi hann heyrt hótanir. Hann sagði að mikið áfengi hafi verið haft um hönd umrætt sinn.

Vitnið F lögreglumaður gaf skýrslu fyrir dóminum um síma. Kvaðst hann hafa komið að báðum þeim málum sem ákært er fyrir í málinu og hafi hann ritað frumskýrslu í þeim báðum. Í fyrra tilvikinu, 28. júlí 2016, sagði hann að aðstæður hafi verið mjög slæmar og hafi honum virst sem ákærði, sem var mjög ölvaður, héldi fjölskyldunni í gíslingu. Systir hans, brotaþoli í því máli, hafi virst „skíthrædd“ við hann. Ekki mundi hann hvort hann hefði séð áverka á brotaþola.

Í seinna tilvikinu, 18. desember 2016, kvaðst vitnið hafa hlaupið inn í íbúðina, eftir að kallað hafi verið til lögreglumanna, og sagt að ákærði væri að ráðast á móður sína. Hafi ákærði þá staðið yfir móður sinni, sem lá í sófa og hélt höndum yfir höfði sér, og hafi hann verið mjög æstur. Ekki minntist vitnið þess að hafa séð áverka á móður ákærða.

Ekki þykir þörf á því að rekja vætti annarra lögreglumann sem komu fyrir dóminn, enda mundu þeir lítið eftir atvikum þar sem langt væri um liðið, en vísuðu til lögregluskýrslna sem ritaðar höfðu verið og lægju frammi í málinu.

Fyrir dóminn kom loks sem vitni G. Hann sagðist hafa verið á heimili ákærða og móður hans 18. desember 2016. Þar hafi einnig verið ákærði, móðir hans, bróðir hans, C, kærasti A, A sjálf og D, yngri systir ákærða. Þær systur hafi þó verið inni í herbergi. Sagðist hann sjálfur hafa verið ölvaður, en einnig ákærði og bróðir hans. Ákærði hafi verið „agressivur“ og með stæla, leiðindi og ýtandi við vitninu og öðrum sem þar voru. Virtist vitninu sem ákærði hafi ætlað að gera eitthvað, en gerði þó ekkert. Ekki kvaðst vitnið hafa orðið vart við neinar hótanir eða ofbeldi ákærða gagnvart móður sinni. Vitnið taldi að móðir ákærða hafi ekki verið undir áhrifum áfengis.

IV

Ákærði neitar sök og krefst sýknu af öllum ákæruliðum. Telur hann gögn málsins ekki sýna fram á sekt hans svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa. Sýknukrafa hans byggist einnig á því að ekki liggi fyrir kæra í málinu, hvorki af hálfu systur hans né móður, og hafi almenningshagsmunir ekki krafist þess að ákæra yrði gefin út í málinu, sbr. 2. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í máli þessu er ákært fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar höfðar ákæruvaldið mál út af brotum samkvæmt 1. mgr. og skal það ekki gert nema almenningshagsmunir krefjist þess. Fyrir liggur í málinu að ákæruvaldið hefur metið það svo að almenningshagsmunir krefðust þess að mál þetta yrði höfðað. Sú ákvörðun felur í sér beitingu ákæruvalds á valdheimildum á grundvelli laga og getur eðli málsins samkvæmt ekki sætt endurskoðun dómstóla. Því verður kröfu ákærða um sýknu á þessum grundvelli hafnað.

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Þó er sú undantekning gerð samkvæmt 3. mgr. sömu greinar að skýrsla vitnis hjá lögreglu getur haft sönnunargildi þótt vitnið komi ekki fyrir dóminn. Er þá lagt í mat dómara að meta hvort slík skýrsla hafi sönnunargildi og hvert það sé.

Eins og rakið hefur verið skoruðust brotaþolar í báðum þeim tilvikum sem ákært er fyrir í máli þessu undan því að gefa skýrslu fyrir dómi. Önnur vitni sem komu fyrir dóminn gátu lítið sem ekkert upplýst um atvik og ekkert vitnanna kvaðst heldur hafa séð ákærða beita því ofbeldi sem hann er ákærður fyrir, né hafa heyrt hann hafa í frammi hótanir við móður sína. Ekki er heldur læknisvottorðum til að dreifa um áverka brotaþola. Fyrir vikið nýtur ekki við annarra gagna en frumskýrslna lögreglu vegna afskipta af ákærða 28. júlí og 18. desember 2016, skýrslu brotaþola hjá lögreglu 29. júlí sama ár og ljósmynda sem teknar voru af sama brotaþola á vettvangi 28. júlí 2016. Á þeim ljósmyndum má greina roða á vinstri kinn hennar og upphandlegg. Gegn eindreginni neitun ákærða er það mat dómara að gögn þessi verði ekki lögð til grundvallar sem sönnun fyrir sekt ákærða. Samkvæmt því verður ákærði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og sakarkostnaður lagður á ríkissjóð, eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun lögmannsþóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

D ó m s o r ð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Úr ríkissjóði greiðist þóknun tilnefnds verjanda á rannsóknarstigi, J-kk-ef A-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 106.020 krónur, og þóknun skipaðs verjanda við meðferð málsins fyrir dómi, D-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 421.600 krónur, auk ferðakostnaðar lögmannsins, 18.560 krónur.

I-kk-nf E-kk-nf