E-10349/2008

Mál þetta, sem var dómtekið 10. febrúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af Nortech Industries, Inc., 2354 Mountain Avenue, La Cresenta California 91214, Bandaríkjum Norður-Ameríku, á hendur Árdegi hf., Skeifunni 17, Reykjavík og Vátryggingafélags Íslands hf., Ármúla 3 í Reykjavík, með stefnu birtri 7. og 10. nóvember 2008.

Dómkröfur stefnanda eru aðallega að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnanda USD 24.717.- auk dráttarvaxta að fjárhæð USD 100 á viku frá gjalddaga, 19. september 2007 til greiðsludags.

Til vara er gerð krafa um að stefnda, Árdegi hf., verði dæmt til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð USD 24.717.- auk dráttarvaxta að fjárhæð USD 100 á viku frá gjalddaga, 19. september 2007 til greiðsludags.

Þá er krafist málskostnaðar úr hendi beggja stefndu að skaðlausu að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda Vátryggingarfélags Íslands hf. eru aðallega að sýknað verði af öllum kröfum stefnanda, en til vara er krafist lækkunar.

Í aðalkröfu er gerð krafa um málskostnað að mati dómsins að viðbættum 24,5% virðisaukaskatti en í varakröfu er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndi, Árdegi hf., hefur ekki látið málið til sín taka en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta 12. nóvember 2008.

Málavextir

Hinn 21. júní 2007 gerði stefndi, Árdegi hf., pöntun hjá stefnanda fyrir ýmsum rafmagnstækjum og óskaði jafnframt eftir því að vörurnar yrðu sendar í vöruhús stefnda að Keilugranda 1 í Reykjavík. Var pöntun þessi afgreidd af stefnanda í nokkrum hlutum til stefnda, en um miðjan ágúst 2007 sendi stefnandi hluta af vörunum með flugi til Íslands.

Hinn 17. ágúst 2007 gaf stefnandi út reikning nr. 45677 vegna þessara kaupa, samtals að fjárhæð USD 40.810. Í reikningi stefnanda var tekið fram að vörurnar væru sendar með FOB afhendingarskilmálum frá Bandaríkjunum til Íslands. Stefnandi afhenti vörurnar flutningsaðila á flugvellinum í Los Angeles í Bandaríkjunum og voru þær sendar þaðan til Íslands. Stefnandi telur að stefndi, Árdegi hf., hafi tekið farmtryggingu vegna flutningsins hjá stefnda, VÍS hf.

Í lok ágúst 2007, þegar vörurnar höfðu verið afhentar á áfangastað á Íslandi, fékk stefnandi tilkynningu um að líklega hefði verið stolið úr sendingunni á leið hennar frá stefnanda í Bandaríkjunum til Íslands, og var tilkynnt að vörur að andvirði USD 24.717.- hefði vantað í sendinguna. Vegna þessa pantaði stefndi, Árdegi hf. að nýju hjá stefnanda, þær vörur sem á vantaði. Þær voru sendar til Íslands svo og reikningur þeirra vegna, dags. 19. september 2007. Stefndi, Árdegi hf. hafnaði greiðslu reikningsins.

Hinn 26. júní 2008 var aftur skorað á stefnda að greiða kröfuna og þá beindi stefnandi kröfu sinni jafnframt að stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., Tryggingafélagið hafnaði greiðsluskyldu með tölvupósti dags. 16. október 2008.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir aðalkröfu sína gagnvart stefndu sameiginlega á því að við afhendingu varanna af hálfu stefnanda til flutningsaðila í Bandaríkjunum, hafi ábyrgð á þeim færst yfir til stefnda, Árdegi hf. með ábyrgð tryggingafélags stefnda, Vátryggingafélags Íslands hf. skv. útgefinni farmtryggingu vegna flutninganna. Þar sem hluti af hinum seldu vörum hafi tapast í flutningi til stefnda, Árdegis hf., þá eigi stefnandi rétt á greiðslu fyrir vörurnar úr hendi beggja stefndu sameiginlega.

Ef ekki er fallist á aðalkröfu stefnanda þá gerir stefnandi til vara kröfu um að stefndi, Árdegi hf., verði dæmt til greiðslu stefnukröfunnar. Stefnandi byggir varakröfu sína gagnvart stefnda, Árdegi hf., á því að gerður hafi verið gildur og skuldbindandi samningur á milli hans og stefnda sem hafi verið vanefndur af hálfu stefnda og eigi hann þar af leiðandi rétt á dómi fyrir kröfum sínum úr hendi stefnda. Þær vörur sem stefnukrafan lýtur að, voru seldar stefnda og sendar honum skv. pöntun sem stefndi gerði hjá stefnanda, eftir að hluti úr fyrri vörusendingu hafði horfið. Við gerð þessarar pöntunar, var ekki áskilinn neinn réttur af hálfu stefnda að láta þessar vörur koma í stað þeirra fyrri, án greiðslu, enda hefði slík pöntun aldrei verið samþykkt af hálfu stefnanda. Stefnandi gat því ekki skilið skilaboð stefnda með öðrum hætti en hann ætlaði að kaupa þá vörusendingu, sem stefnukrafan lýtur að, í stað þeirra vara sem skiluðu sér ekki til stefnda í fyrri sendingunni. Á stefnandi því rétt til greiðslu fyrir vörurnar í samræmi við framlagðan reikning.

Af hálfu stefnanda er jafnframt byggt á því að sá reikningur sem stefnukrafan lýtur að hafi ekki verið dreginn í efa af hálfu stefnda og því eigi stefnandi rétt á greiðslu í samræmi við stefnukröfur.

Kröfu sína byggir stefnandi á meginreglum samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga, svo og á meginreglum laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 og laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við vaxtaákvæði í samningi aðila. Kröfu um málflutningsþóknun styður stefnandi við reglur XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda Vátryggingafélags Íslands

Stefndi hafnar kröfu stefnanda og telur að ekki sé um greiðsluskyldu að ræða. Máli sínu til frekari stuðnings bendir stefndi á eftirfarandi:

Í gögnum málsins kemur fram að það er nokkuð á reiki hverjir afhendingarskilmálar fyrir hina umdeildu sendingu voru. Þannig kemur fram í reikningi frá stefnanda, að afhendingarskilmálar séu FOB. Hinsvegar kemur bæði fram í flugfarmbréfi (Air Waybill), og tollskýrslu, að afhendingarskilmálarnir séu DDU Reykjavík, sbr. einnig tölvupóst frá 7. október 2008.

Stefndi telur að stefnandi verði að bera hallann af því ef óljóst er hvaða afhendingarskilmálar giltu um sendinguna. Ef afhendingarskilmálarnir voru DDU Reykjavík þýðir það að stefnandi átti að bera flutningskostnað að þeim stað sem tilgreindur er á ákvörðunarstað, þ.e. Árdegi hf., Skeifunni 17, Reykjavík. Jafnframt átti stefnandi að sjá til þess að sendingin væri tryggð í flutningi. DDU afhendingarskilmálar þýða því í raun, að viðkomandi sending var ekki vátryggð hjá stefnda. Í þessu sambandi bendir stefndi jafnframt á reikning frá stefnanda vegna sendingarinnar en þar kemur fram að stefnandi rukkaði stefnda, Árdegi hf. um USD 1.698,25 í vátryggingakostnað vegna sendingarinnar. Af þessu telur stefndi mega sjá að stefnandi hafði séð um að vátryggja vöruna í flutningi en stefndi, Árdegi hf., hafi greitt iðgjöld fyrir þá tryggingu.

Í þessu sambandi bendir stefndi jafnframt á framlagða tölvupósta þar sem fram kemur að farmtryggingar stefnda, Árdegis hf., hjá stefnda giltu aðeins um þær sendingar þar sem afhendingarskilmálar voru FOB eða EXW.

Með vísan til þess sem hér hefur verið sagt um DDU afhendingarskilmála og í hverjum mæli innflutningur hjá stefnda, Árdegi hf., var vátryggður hjá stefnda telur stefndi því ljóst að umrædd sending var ekki vátryggð í flutningi hjá stefnda og því beri að sýkna stefnda í máli þessu.

Fallist dómurinn ekki á framangreinda sýknukröfu stefnda en telji þvert á móti að leggja beri til grundvallar þá málsástæðu stefnanda að sendingin hafi verið tryggð hjá stefnda þar sem afhendingarskilmálarnir hafi verið FOB, ber engu að síður að sýkna stefnda. Rökin eru eftirfarandi:

FOB afhendingarskilmálar Free on board (... named port of shipment) (frítt um borð) þýða að afhending vörunnar á sér stað þegar sendingin fer yfir borðstokk á skipi eða öðru flutningstæki sem tilgreint er af kaupanda. Þetta þýðir að kaupandi ber allan kostnað og áhættu á vörunni frá þeim tíma. Seljanda ber þó að ganga frá útflutningsskjölum og gjöldum. Kaupandi ber hinsvegar áhættuna af því að vátryggja sendinguna. Verði síðan tjón á sendingunni í flutningi verður kaupandi að greiða seljanda vöruna en snúa sér síðan til viðkomandi vátryggingafélags til að fá tjón sitt bætt.

Það er rétt hjá stefnanda að ef afhendingarskilmálar fyrir flutninginn hefðu átt að vera FOB þá hefði varan átt að vera vátryggð í flutningi hjá stefnda enda hvíldi þá sú skylda á stefnda, Árdegi hf., að vátryggja sendinguna. Ef sú hefði verið raunin hefði stefndi, Árdegi hf., verið vátryggður eigandi í skilningi vátryggingarinnar enda ber félagið þá áhættuna af því að tjón verði á vörunni í flutningi. Hinsvegar er stefnandi ekki meðvátryggður í skilningi vátryggingarinnar og á því ekki rétt á greiðslu bóta úr henni. Ef rétturinn telur þrátt fyrir það sem að framan greinir, um hvaða hluti innflutnings stefnda, Árdegi hf., átti að vera vátryggður hjá stefnda, að afhendingarskilmálar hafi verið FOB og því í gildi farmtrygging, ber því að sýkna stefnda af kröfu stefnanda á grundvelli aðildarskorts skv. 2. mgr. 16. gr. einkamálalaga nr. 91/1991.

Ef rétturinn fellst ekki á sýknukröfu stefnda á grundvelli framangreindra raka telur stefndi engu að síður að skilyrði sýknu séu til staðar. Þannig kemur fram í gr. 9.2.1 í vátryggingaskilmálum, að vátryggingu lýkur við komu hins vátryggða í hús móttakanda eða í aðra endanlega geymslu á ákvörðunarstaðnum, sem nefndur er í vátryggingaskírteini. Stefndi bendir á að gögn málsins sýna ekki fram á að tjón (þjófnaður) hafi orðið á umræddri sendingu áður en hún kom í endanlega geymslu hjá stefnda Árdegi hf. Því telur stefndi að stefnandi hafi ekki sýnt fram á tjón sem fallið getur undir gildissvið tryggingarinnar og því beri að sýkna stefnda af dómkröfunni.

Fallist dómurinn ekki á sýknukröfu stefnda er stefnukröfu mótmælt sem rangri og of hárri og bent á eftirfarandi í því sambandi:

Í samningi þeim sem gilti um vátryggingar milli stefndu í máli þessu kemur fram að iðgjöld eru reiknuð á grundvelli tollverðmætis innflutnings í íslenskum krónum. Þá kemur fram í gr. 16 í vátryggingaskilmálum fyrir farmtryggingu að bætur skuli miðaðar við verðmæti á tjónsdegi. Stefndi telur því, þ.e. ef fallist verður á greiðsluskyldu, að reikna beri bætur í íslenskum krónum miðað við tollverðmæti vörunnar á tjónsdegi. Telur stefndi að í því sambandi beri að miða við tollverðmæti það sem fram kemur í tollskýrslu. Þar er tollverðsgengi 1 USD = 64.5207 IKR. Heildarverðmæti þess hluta sendingarinnar sem dómkrafan varðar er því USD 24.717 x 64,5207 = 1.594.758 IKR. Stefndi telur því að dómkrafan ætti réttilega að vera 1.594.758 kr.

Stefndi mótmælir kröfu stefnanda um greiðslu 100 USD í dráttarvexti pr. viku. Virðist stefnandi byggja þessa kröfu á meintum samningi stefnanda við stefnda, Árdegi hf. Stefndi telur ljóst að slíkur samningur, ef til staðar er, getur ekki leitt til greiðslu úr farmtryggingu enda er þar ekki gert ráð fyrir slíki greiðslu.

Málskostnaðarkröfur stefnda, bæði í aðalkröfu og varakröfu, eru reistar á 129. gr. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt byggist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Forsendur og niðurstaða

Stefndi, Árdegi hf., pantaði vörur af stefnanda. Rýrnun varð í sendingunni og voru því nýjar vörur pantaðar fyrir USD 24.717, sem er stefnufjárhæðin. Samkvæmt gögnum málsins hafa stefndu hafnað greiðsluskyldu og talið að stefnandi hafi borið ábyrgðina á að vörurnar kæmust til Íslands. Í málinu þarf í upphafi að skera úr því hvort afhendingaskilmálarnir hafi verið DDU Reykjavík eða FOB, þegar vörurnar voru sendar til Íslands.

Stefnandi byggir á því að vörurnar hafi verið keyptar FOB þannig að stefndi, Árdegi hf., hafi borið ábyrgð á flutningi vörunnar frá Bandaríkjunum til Íslands og þar með áhættuna af því ef tjón yrði á henni á flutningsleiðinni. Síðan hafi Árdegi hf. haft tryggingu hjá stefnda, Vátryggingarfélagi Íslands hf. Stefnandi telur að það hafi verið venja í viðskiptum aðilanna að um FOB skilmála hafi verið að ræða og komi það glöggt fram á þeim reikningum sem stefnandi sendi stefnda, Árdegi hf. og hafi þeir verið greiddir athugasemdarlaust. Einungis þrír reikningar hafa verið lagðir fram af hálfu stefnanda og telur dómurinn að með þeim sé ætluð venja ekki sönnuð. Stefndi, Vátryggingarfélag Íslands hf., heldur því hins vegar fram að skilmálarnir hafi verið DDU Reykjavík, þannig að stefnandi beri ábyrgð á flutningi vörunnar til Reykjavíkur og verði því að senda nýjar vörur í stað þeirra sem skiluðu sér ekki til stefnda, Árdegis hf. Bendir stefndi, Vátryggingarfélag Íslands hf., á að ábyrgð þessi komi fram í flugfarmbréfi vörunnar svo og á tollskýrslu.

Samkvæmt þessu liggja fyrir ósamhljóða upplýsingar í gögnum málsins um það með hvaða afhendingarskilmálum varan var send.

Skilmálar seljanda fyrir DUU afhendingu eru þeir að seljandi verður á eigin kostnað að koma vörunni til kaupanda. Í skilmálum fyrir FOB afhendingu kemur fram að engar skyldur hvíli á seljanda fyrir flutningi eða tryggingu vörunnar heldur verður kaupandinn að sjá um það á sinn kostnað.

Í málinu liggur fyrir flugtilkynning frá framflytjanda þ.e. Eimskip og kemur þar kemur fram að flutningskostnaður sé ekki greiddur af móttakanda. Er því ekki öðrum til að dreifa til að greiða flutningskostnaðinn en stefnanda. Því styður þessi flugtilkynning það að varan hafi verið send með DDU Reykjavík afhendingarskilmálum. Þá verður ekki annað ráðið af tölvupósti dags 9. júní 2008 frá starfsmanni Árdegis hf., en að viðkomandi starfsmaður hafi talið að afhendinga-skilmálarnir hafi verið DDU Reykjavík.

Í málinu er stefnandi að krefja greiðslu á reikningi. Hann hefur sönnunarbyrði fyrir því að afhendingarskilmálarnir hafi verið FOB svo sem hann heldur fram og ber jafnframt hallann af því, ef sönnun tekst ekki.

Þegar á allt ofangreint er litið er það niðurstaða dómsins að stefnanda hafi ekki tekist að sanna að varan hafi verið seld með FOB afhendingarskilmálum. Reyndar bendir allt til þess að um DDU Reykjavík afhendingarskilmála hafi verið að ræða. Því beri að sýkna stefnda, Vátryggingarfélag Íslands hf., af kröfum stefnanda. Þótt stefnda, Árdegi hf., sem nú hefur verið tekið til gjaldþrotaskipta, hafi ekki látið málið til sín taka, þá leiðir af því sem að framan er rakið að þeim ber ekki heldur að greiða kröfuna. Verður þrotabúið því einnig sýknað af kröfu stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaðar milli aðila falli niður.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kvk-nf I. J-kvk-nf hrl.

Af hálfu stefnda flutti málið G-kk-nf S-kk-nf hrl.

S-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

DÓMSORÐ

Stefndu, Vátryggingarfélag Íslands hf. og þrotabú Árdegis hf., eru sýknuð af kröfum stefnanda.

Málskostnaður fellur niður.

S-kvk-nf G-kvk-nf.