E-2260/2005

Mál þetta, sem dómtekið var þriðjudaginn 9. janúar sl., er höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur af J og K Eignarhaldsfélagi ehf., kt. 000000-0000, Gjótuhrauni 4, Hafnarfirði, með stefnu birtri 17. marz 2005 á hendur Íslandsbanka hf., sem nú heitir Glitnir hf., kt. 000000-0000, Kirkjusandi 2, Reykjavík, Smáranum-Húsinu fasteignamiðlun ehf., kt. 000000-0000, Suðurlandsbraut 50, Reykjavík, S-kk-þgf J-kk-þgf, kt. 000000-0000, Grundarsmára 4, Kópavogi, og til réttargæzlu Sjóvá-Almennum tryggingum hf., kt. 000000-0000, Kringlunni 5, Reykjavík.

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær, að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda in solidum kr. 4.900.000, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 frá 4. júní 2004 til greiðsludags auk málskostnaðar að skaðlausu að mati dómsins.

Dómkröfur stefnda, Glitnis hf., eru þær, að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda og dæmdur málskostnaður úr hendi hans, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Dómkröfur stefndu, Hússins-Smárans fasteignamiðlunar ehf., og S-kk-ef J-kk-ef, eru þær, að þeir verði sýknaðir af öllum kröfum stefnanda og dæmdur málskostnaður úr hendi þeirra að skaðlausu að mati dómsins.

Af hálfu réttargæzlustefnda eru ekki gerðar kröfur í málinu og engar kröfur gerðar á hendur honum.

II

Málavextir

Með kaupsamningi, dags. 26. marz 2001, seldi stefnandi fasteign sína að Viðarhöfða 2, Reykjavík, fast.nr. 222-0787, ehl. 01-02-06, til Global hf. Kaupverð fasteignarinnar var kr. 33.000.000 og skyldi annars vegar greiðast með kr. 14.312.055, sem hluta kaupverðs á fasteigninni Suðurhraun 12C, Garðabæ, og hins vegar með yfirtöku áhvílandi veðskulda, samtals að fjárhæð kr. 18.687.945,00.

Meðal áhvílandi veðskulda, sem kaupandi skyldi yfirtaka, var veðskuldabréf það, sem deilt er um í máli þessu, upphaflega að fjárhæð kr. 2.500.000, útgefið í Reykjavík hinn 9. september 1998 af Hringbraut ehf., kt. 000000-0000, til Eignanausts ehf., kt. 000000-0000. Endurgreiða átti skuldina með 300 afborgunum mánaðarlega, í fyrsta skipti þann 10.10. 1998, ásamt umsömdum vöxtum af skuldinni, sem voru 7,8% fastir. Bréfið skyldi greiða með jafngreiðsluafborgunum (annuitets). Vexti bar að greiða eftir á, á sömu gjalddögum og afborganir, og reiknuðust þeir frá 10.09. 1998. Bréfið er bundið vísitölu neyzluverðs með grunnvísitölunni 183,6. Bréfið var tryggt með veði í fasteigninni Viðarhöfða 2, Reykjavík, einingu 0206. Þann 6. apríl 2000 framseldi Eignanaust ehf. bréfið til Fjárvangs ehf., kt. 000000-0000, sem síðan framseldi bréfið til Lífeyrissjóðsins Lífiðnar, kt. 000000-0000, þann 25. apríl 2000. Skuldaraskipti urðu að bréfinu þann 30. marz 2000, þegar Flutningsmiðlunin Jónar hf., kt. 000000-0000, yfirtók bréfið sem nýr greiðandi, og þann 9. janúar 2001 þegar að stefnandi yfirtók skuldabréfið sem nýr greiðandi.

Stefnandi kveður Smárann-Húsið, fasteignasölu ehf., hafa útbúið yfirlýsingu um skuldskeytingu, dags. 26. marz 2001, sem send hafi verið Lífeyrissjóðnum Lífiðn til undirritunar. Lífeyrissjóðurinn Lífiðn hafi aldrei hafnað skuldskeytingu við stefnanda, heldur hafi Íslandsbanki hf., sem þá hafi verið með skuldabréfið í innheimtu fyrir kröfuhafa, áritað bréfið um, að skuldskeyting hefði átt sér stað. Hafi það verið gert með því, að nafn Global hf. hafi verið fært inn á bréfið af starfsmanni bankans sem greiðandi, en jafnframt hafi starfsmaður bankans stimplað bréfið með stimpli bankans, um að skuldskeyting hefði átt sér stað, og sett upphafsstafi sína, AH, á bréfið. Um hafi verið að ræða venjubundna framkvæmd hjá bankanum við skuldskeytingar, og hafi stefnandi því ekki mátt ætla annað en að skuldskeyting hefði átt sér stað með samþykki Lífeyrissjóðsins Lífiðnar, og að Global hf. væri orðið skuldari að bréfinu.

Stefnandi kveðst jafnframt hafa fengið þær upplýsingar hjá fasteignasölunni Húsinu-Smáranum ehf., sem hafi séð um ofangreinda fasteignasölu og skuldskeytingu, að skuldskeytingin hefði gengið eftir og hafi í því sambandi verið vísað til áritunar á skuldabréfið sjálft. Á grundvelli áritunarinnar hafi því verið gefið út afsal vegna sölunnar á Viðarhöfða 2, Reykjavík.

Stefnandi kveðst ætíð hafa hafnað greiðsluskyldu á því skuldabréfi, sem hér sé til umfjöllunar, bæði munnlega og skriflega.

Þegar til hafi átt að taka hafi Lífeyrissjóðurinn Lífiðn hafnað því, að skuldskeyting hefði átt sér stað þrátt fyrir áritun stefnda, Íslandsbanka hf., á bréfið og höfðað mál á hendur stefnanda til innheimtu á skuldabréfinu. Hafi stefnandi verið dæmdur í Héraðsdómi Reykjavíkur til greiðslu á kr. 2.695.602 ásamt dráttarvöxtum og bankakostnaði.

Þar sem Íslandsbanki hf. hefur neitað bótaskyldu gagnvart stefnanda vegna tjóns hans, kveður stefnandi sér vera nauðugur einn kostur að höfða mál þetta.

Stefndi, Íslandsbanki hf., kveður stefnanda hafa tekið við skyldum Flutningsmiðlunarinnar Jóna hf., þegar lífeyrissjóðurinn Lífiðn, nýr kröfuhafi, hafi samþykkt þá ráðstöfun þann 9. janúar 2001. Einungis rúmir tveir mánuðir hafi liðið frá því lífeyrissjóðurinn samþykkti ofangreinda skuldskeytingu sem kröfuhafi, þar til stefnandi gekk til kaupsamnings sem seljandi og ritaði undir bæði samning og afsal, þar sem stefndi, Íslandsbanki hf., hafi verið tilgreindur sem kröfuhafi, en ekki greindur lífeyrissjóður, svo sem stefndi telji að rétt hefði verið.

Ranghermt sé í stefnu, að tilgreining Global hf. á framhlið skuldabréfsins sé í samræmi við „venjubundna framkvæmd“ við skuldskeytingar „hjá bankanum“.

Starfsmaður stefnda, sem hafi fært nafn Global hf. inn á skuldabréfið hafi aðeins gert það til að minna á, hver ætti að fá næsta greiðsluseðil, enda hafi fyrirsvarsmaður stefnanda fullyrt í samtali við hana, að skuldaraskipti væru yfirvofandi. Bankanum hafi aldrei borizt samþykki kröfuhafa, Lífeyrissjóðsins Lífiðnar, fyrir skuldaraskiptum, og því hafi hvorki komið til þess að nafn Global hf. yrði fært í innheimtukerfi bankans né heldur hafi það félag nokkru sinni fengið sendan greiðsluseðil. Greiðsluseðlar hafi eftir sem áður verið sendir skuldara bréfsins, stefnanda þessa máls, og allar innheimtutilraunir beinzt þangað. Vegna vanskila stefnanda var bréfið sett í innheimtu 20. ágúst 2001.

III

Málsástæður stefnanda

Stefnandi byggir kröfur sínar á því, að honum hafi verið rétt að treysta því, að Íslandsbanki hf. hefði heimild frá Lífeyrissjóðnum Lífiðn til að árita skuldabréfið um skuldskeytingu, enda hafi bankinn verið innheimtuaðili bréfsins og frumrit í vörzlum hans. Hann hafi að öllu leyti komið fram fyrir hönd kröfuhafa gagnvart stefnanda. Þetta styðji það, sem fram komi í dskj. nr. 8, að venja sé fyrir því, að starfsmenn bankans áriti skuldabréf stefnanda um skuldskeytingu, samkvæmt yfirlýsingum frá stefnanda. Þá hafi það jafnframt verið skylda bankans að útvega sér slíka heimild, og hafi hann ekki gert það, beri hann á því bótaábyrgð. Stefnanda hafi því verið rétt að gefa út afsal á Viðarhöfða 2, Reykjavík, og treysta því, að skuldskeyting hefði átt sér stað. Skuldabréfið sé viðskiptabréf, sem skuli bera með sér þann rétt, sem á því standi, sbr. meginreglur þær sem um viðskiptabréf gildi. Stefnanda hafi því verið rétt að treysta áritun stefnda, og að skuldabréfið bæri það með sér.

Bankinn sé sérhæfður aðili um meðferð viðskiptabréfa sem skuldabréfa, og það megi gera meiri kröfur til hans en annarra. Hann beri því hlutlæga ábyrgð á tjóni stefnanda. Sé ekki á það fallizt, sé á því byggt, að Íslandsbanki hf. beri ábyrgð á tjóni stefnanda samkvæmt almennu sakarreglunni, enda hafi starfsmenn bankans sýnt af sér gáleysi, er þeir árituðu skuldabréfið um skuldskeytingu, án þess að afla áður samþykkis kröfueiganda. Beita beri ströngu sakarmati í málum af þessu tagi. Það verði að teljast óeðlileg niðurstaða, að kröfuhafar, eða bankar, geti borið fyrir sig umboðsskort, þrátt fyrir áritun á viðskiptabréf, og hinir almennu viðskiptamenn beri ábyrgð á handvömm þeirra. Byggi stefnandi þar á ákvæðum samningalaga, einkum 25. gr. um hlutlæga ábyrgð umboðsmanns, sem sé stefndi, á því tjóni, sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna umboðsleysis stefnda, Íslandsbanka hf.

Á því sé byggt, að Íslandsbanki hefði átt að tilkynna stefnanda sérstaklega um handvömm sína, til að koma í veg fyrir að stefnandi byggði aðgerðir sínar á henni og yrði fyrir tjóni, eins og raunin hafi orðið. Ósanngjarnt sé, að stefndi verði fyrir tjóni af samskipta- og sinnuleysi stefnanda, Íslandsbanka hf.

Smárinn-Húsið fasteignasala ehf. hafi annazt söluna á Viðarhöfða 2, Reykjavík, frá stefnda til Global ehf., þ.e. gerð kaupsamnings, skuldskeytingar og gerð afsals, eða allt það, sem viðkomi sölunni. Um skyldur fasteignasala sé vísað til laga nr. 34/1986, einkum II. kafla þeirra laga. Á því sé byggt, að hinn löggilti fasteignasali, S-kk-nf J-kk-nf, sem sé starfsmaður fasteignasölunnar, hafi átt að ganga úr skugga um, að skuldskeyting hefði átt sér stað á umræddu skuldabréfi. Það, að fasteignasalinn hafi ekki gert það, verði að teljast handvömm af hans hálfu. Á því sé byggt, að fasteignasalinn sé sérfræðingur, sem beri hlutlæga ábyrgð á tjóni stefnanda, en sé ekki á það fallizt, beri hann ábyrgð á tjóni stefnanda á grundvelli hinnar almennu sakarreglu.

Krafa stefnanda á hendur Smáranum-Húsinu fasteignamiðlun ehf. sé byggð á almennum reglum bótaréttarins um vinnuveitendaábyrgð.

Stefnufjárhæð sé þannig fundin:

Stefnandi hafi haft réttmæta ástæðu til að láta reyna á greiðsluskyldi sína samkvæmt hinu skuldskeytta bréfi, en hafi verið dæmdur í máli nr. E-4802/2003 til greiðslu á skuldabréfinu ásamt vöxtum og kostnaði og sé það tjón hans, kr. 4.900.000.

Fasteignasalan, Smárinn-Húsið fasteignasala ehf., hafi lögboðnar starfs- og ábyrgðartryggingar hjá Sjóvá-Almennum tryggingafélagi hf. og sé því félagi stefnt til réttargæzlu, en ekki séu gerðar sérstakar kröfur á hendur því.

Stefndi vísi máli sínu til stuðnings í samningalög nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Enn fremur vísi stefndi til almennra reglna kröfuréttar, einkum reglna um viðskiptabréf. Jafnframt til laga nr. 34/1986 um fasteigna- og skipasölu og til laga um viðskiptabanka og sparisjóði nr. 43/1993 ásamt síðari breytingum. Kröfur stefnanda um tildæmdan málskostnað byggi á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um sé að ræða samaðild í máli þessu og byggist hún á 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður stefnda, Íslandsbanka hf.

Á það sé bent, að grundvöllur skaðabótakröfu stefnanda sé svo óafmarkaður og tilvísun stefnanda til réttarreglna svo fjarri lagi, að til álita hljóti að koma að vísa málinu frá dómi af þeim sökum. Um það sé þó ekki gerð sérstök krafa af stefnda hálfu.

Skaðabótakröfu sinni til stuðnings vísi stefnandi til reglna samningaréttar og kröfuréttar, en ekki til skaðabótaréttar. Af þessu verði ekki önnur ályktun dregin en að hér sé krafizt skaðabóta innan samninga. Með því að stefndi sé ekki bundinn samningi gagnvart stefnanda, geti hinn síðarnefndi ekki gert slíka kröfu á hendur stefnda. Þegar af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda.

Stefnandi hafi enga aðild átt að kaupsamningi stefnanda við Global hf. 26. marz 2001, sem mál þetta sé sprottið af. Með samningnum hafi síðarnefnda félagið lýst sig reiðubúið til að yfirtaka skuld stefnanda samkvæmt skuldabréfi því, sem málið snúist um. Af ástæðum, sem ekki varði stefnda, hafi ekki orðið af þeim skuldaraskiptum. Hafi því aldrei komið til þess, að stefnandi losnaði undan skuld sinni samkvæmt bréfinu. Sú staðreynd, að stefnandi hafi sýnt viðleitni í þá átt að krefja viðsemjanda sinn um greiðslu eftirstöðva umsamins kaupverðs, sé ekki vandamál stefnda. Með málshöfðun þessari hafi stefnandi endaskipti á hlutunum, þegar hann krefji stefnda og fleiri um greiðslu fjármuna, sem með réttu hvíli ekki á öðrum en honum sjálfum, eða eftir atvikum á Global hf., sem af einhverjum ástæðum hafi ekki verið stefnt til greiðslu hér. Megi samkvæmt þessu ljóst vera, að stefndi sé ekki réttur aðili þessa máls. Sé því krafizt sýknu á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Verði ekki á framangreindar málsástæður fallizt, sé sýknukrafa stefnda á því reist, að efnislegar forsendur bresti til að unnt sé að taka kröfu stefnanda til greina. Málssókn stefnanda á hendur stefnda byggist á grundvallarvillu um eðli skuldskeytingar. Skoðanir stefnanda á því efni breyti ekki þeirri staðreynd, að skuldaraskipti verði ekki fyrr en yfirlýst samþykki kröfuhafa fyrir þeirri ráðstöfun liggi fyrir. Í máli þessu liggi afdráttarlaust fyrir, að það samþykki hafi aldrei verið veitt. Stefndi hafi ekki verið kröfuhafi bréfsins og hafi ekki haft umboð kröfuhafa til að samþykkja skuldskeytingu fyrir hans hönd. Hvort tveggja hafi stefnanda verið fullljóst á öllum tímum, sbr. dskj. nr. 5. Af því leiði og í því felist, að stefndi hafi ekki getað samþykkt skuldaraskiptin. Umræða stefnanda um skuldskeytingar „hjá bankanum“ sé samkvæmt þessu í bezta falli á villigötum, í versta falli villandi.

Því sé hafnað, að stefnandi hafi, á grundvelli tilgreiningar Global hf. á bréfinu, verið rétt að treysta því, að lífeyrissjóðurinn Lífiðn hefði samþykkt skuldskeytinguna. Skuldari megi ekki ætla neitt um skuldaraskipti, fyrr en hann hafi fengið í hendur yfirlýst samþykki kröfuhafa fyrir þeirri breyttu tilhögun. Hafa beri í huga, að stefnandi muni aldrei hafa fengið nokkur vilyrði frá kröfuhafa sjálfum vegna yfirlýsingar, sem unnin hafi verið í tengslum við kaupsamning hans við Global hf. vegna fasteignarinnar nr. 2 við Viðarhöfða í Reykjavík. Svo sem fram komi í fyrrnefndum dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. 4802/2003 hafi ritun heitis Global hf. á skuldabréfið ekki gefið til kynna, að stefndi hefði verið leystur frá ábyrgð á greiðslu skuldarinnar, heldur aðeins eftir að Global hf. hafi tekið á sig að greiða skuldina.

Augljóst sé, að á stefnda hvíli engin „skylda til að útvega sér“ heimild til skuldskeytingar, enda hafi stefndi enga aðild átt að skuldasambandinu. Enda þótt tilgreining Global hf. á skuldabréfinu kunni að hafa gefið stefnanda tylliástæðu til þessara málaferla, sé ljóst, að smávægilegt athugunarleysi bankafulltrúa, eitt og sér, geti ekki leitt til þess, að stefndi verði gerður ábyrgur fyrir skuld, sem sannanlega og með réttu hvíli á öðrum. Til að allrar sanngirni sé gætt skuli áréttað, að stefndi sé ekki þeirrar skoðunar, að með öllu sé útilokað, að lánastofnanir verði í einhverjum tilvikum gerðar ábyrgar, valdi mistök þeirra réttlætanlegum misskilningi hjá aðilum skuldasambands, t.d. um yfirtöku lánastofnunar á réttindum eða skyldum. Í því tilviki, sem hér um ræði, hafi það hins vegar verið fjarri lagi, að skilyrði væru til þess að fella á stefnda ábyrgð á skuld stefnanda. Fleira þyrfti til að koma, svo unnt væri að ræða ábyrgð stefnda í þessu máli.

Þótt stefnandi hafi e.t.v. ekki gert sér grein fyrir því, að kaupsamningurinn, eins og hann var úr garði gerður, stæði og félli með formlegu samþykki kröfuhafans sjálfs, geti hann ekki gert stefnda ábyrgan fyrir þeirri lögvillu sinni. Stefnanda hafi frá upphafi mátt vera fullkunnugt um, að samþykki kröfuhafa hafi skort, og fyrr væri hann ekki laus undan skuldbindingu sinni. Óáfrýjaður héraðsdómur í máli nr. E-4802/2003 hafi verið í fullu samræmi við þessi sjónarmið; önnur niðurstaða hefði brotið í bága við öll meginsjónarmið kröfuréttar.

Tilvísun til viðskiptabréfareglna komi stefnanda ekki að haldi. Þær reglur eigi fyrst og fremst að tryggja, að grandlaus þriðji maður megi treysta því, sem fram komi í bréfinu. Einsýnt megi telja, að vegna forsögu málsins geti stefnandi ekki talizt grandlaus þriðji aðili. Af þeim sökum hafi hann ekki mátt ganga út frá því, að hann væri laus undan skuldinni, fyrr en honum hafði borizt um það formleg tilkynning kröfuhafans sjálfs.

Í stefnu freisti stefnandi þess að gera sér mat úr, að lífeyrissjóðurinn Lífiðn hafi „aldrei hafnað skuldskeytingu“. Af ástæðum, sem áður hafi verið nefndar, komi þessi rökstuðningur stefnanda að engu haldi. Sömu sögu sé að segja um tilvísanir stefnanda til þess, að Íslandsbanki hf. hafi „áritað bréfið um að skuldskeyting hafi átt sér stað“. Stefnanda hafi verið fullkunnugt um, að stefndi væri ekki eigandi umræddrar kröfu og gæti ekki heimilað skuldskeytingu. Ritun nafns Global hf. hafi á engan hátt réttlætt útgáfu afsals 2. maí 2001. Telji félagið, sem að málshöfðun þessari standi, að ákvörðun þess sjálfs um útgáfu afsals, gegn betri vitund stjórnarmanna, skapi félaginu einhvern rétt á hendur öðrum, væri nærtækast að reka þann rétt gagnvart þeim, sem ábyrgð beri á gerð og útgáfu afsalsins, en ekki Íslandsbanka hf.

Lesa verði ákvæði 25. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga með hliðsjón af öðrum ákvæðum þeirra laga. Í fyrsta lagi hafi áritun starfsmanns Íslandsbanka hf. á skuldabréfið ekki falið í sér neins konar „löggerning“ í skilningi samningalaga. Áritunin uppfylli ekki þau skilyrði að vera viljayfirlýsing Íslandsbanka hf., sem ætlað hafi verið að stofna rétt, breyta rétti eða fella niður rétt. Í öðru lagi hafi stefnandi ekki haft réttmæta ástæðu til að ætla, að Íslandsbanki hf. hafi haft einhvers konar „umboð“ kröfuhafans, lífeyrissjóðsins Lífiðnar, til að samþykkja skuldskeytingu í hans stað. Til bótaskyldu bankans vegna nafngreiningar Global hf. geti þannig ekki komið, þar sem stefnandi hafi vitað, eða a.m.k. mátt vita, að stefndi hafi ekki haft nægilegt umboð til að samþykkja svo mikilsháttar ráðstöfun fyrir hönd kröfuhafans. Í ljósi þess, að stefnandi hafi fengið sendan greiðsluseðil 10. apríl 2001 og aftur í maí og júní sama ár, hafi hann mátt gera sér grein fyrir því, að skuldskeytingin hafi ekki gengið í gegn. Vísist um þetta til dskj. nr. 22 og 23. Hafi stefnanda þá þegar borið að gera samningsaðila sínum viðvart og í samráði við hann gera ráðstafanir til að bregðast við þeirri staðreynd, að ein meginforsenda kaupsamningsins væri brostin. Þótt stefnandi hafi látið undir höfuð leggjast að sinna þeirri skyldu sinni, verði stefnda ekki um það sleifarlag kennt.

Að síðustu beri að geta þess, að tilvísun stefnanda til sanngirnissjónarmiða eigi ekki við gagnvart stefnda. Stefnanda sé ekki stætt á að segja stefnda hafa veitt ófullnægjandi upplýsingar um stöðu mála. Stefnandi hafi fengið sendan greiðsluseðil með gjalddaga 10. apríl 2001 og einnig vegna greiðslna, sem gjaldfallið hafi eftir útgáfu afsalsins. Stefnandi hafi því aldrei haft ástæðu til að velkjast í réttmætum vafa um stöðu málsins.

Að öllu framangreindu sögðu þyki rétt að víkja að fasteignaviðskiptunum, sem að baki standi. Af lestri kaupsamnings og afsals megi sjá, að Íslandsbanki hf. sé tilgreindur sem eigandi skuldabréfsins, sem standi í forgrunni málsins. Auðsætt sé, að stefnandi verði að leita til annarra en stefnda um skýringar á þeirri tilgreiningu. Mögulegt megi telja, að sú handvömm hafi valdið því, að afsal hafi verið gefið út. Stefndi vilji þó ekki ganga svo langt að fullyrða nokkuð um þetta atriði, enda hafi stefndi engar forsendur til að geta sér til um, hvað hafi villt mönnum sýn við afsalsgerðina. Vangaveltur stefnda um það efni væru jafnlangsóttar og málatilbúnaður stefnanda á hendur stefnda. Öllum þeim, sem að afsalinu hafi staðið, stefnanda sem útgefanda þess, Global hf., sem móttakanda þess, og ekki síst meðstefndu, hafi mátt vera ljóst, í síðasta lagi við afsalsgerð, hver hafi verið eigandi umrædds skuldabréfs. Hafi þeir því mátt gera sér grein fyrir því, að skilyrði hafi brostið til útgáfu afsalsins.

Stefnandi hafi ekki sýnt fram á tjón af sinni hálfu. Eigi heldur hafi honum lánast að færa fullnægjandi rök fyrir því, að Íslandsbanki hf. beri skaðabótaábyrgð gagnvart félaginu eða greiðsluskyldu á öðrum grundvelli.

Með vísan til framanritaðs sé öllum kröfum stefnanda hafnað og kröfur um málskostnað, sem studdar séu við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, ítrekaðar.

Málsástæður stefndu, Hússins-Smárans ehf. og S-kk-ef J-kk-ef,

Stefndu kveðast ekki geta tekið afstöðu til málavaxtalýsingar stefnanda í heild sinni, heldur eingöngu þeirra þátta, sem stefndu hafi vitneskju um.

Rétt sé, að stefnandi hafi átt í fasteignaviðskiptum við Global ehf., og hafi þau viðskipti farið í gegnum fasteignasöluna Húsið á árinu 2001. Stefndi S-kk-nf hafi verið löggiltur fasteignasali í viðskiptunum, en auk þess hafi komið að þeim ýmsir starfsmenn fasteignasölunnar. Svo beri hins vegar við, að á þeim tíma, sem viðskipti þessi fóru fram, hafi rekstur fasteignasölunnar ekki verið í eigu stefnda Smárans – Hússins fasteignamiðlunar ehf., heldur Hússins fasteignasölu ehf., kt. 000000-0000, en nafni þess hafi verið breytt í H.R. Bjarnason ehf. síðla árs 2002. Um þetta sé vísað til dskj. nr. 27. Eins og þar komi fram, hafi stefndi ekki keypt rekstur þessarar fasteignasölu fyrr en í október 2002, eða um 19 mánuðum eftir að hin umdeildu viðskipti áttu sér stað. Stefndi, Smárinn-Húsið fasteignamiðlun ehf., hafi eingöngu keypt rekstur, nafn og viðskiptavild, en hafi ekki ábyrgzt með kaupunum neinar aðrar kröfur en þær viðskiptaskuldir, sem beinlínis hafi verið yfirteknar samkvæmt kaupsamningi. Það sé því ljóst, að þessi stefndi beri ekki, og geti ekki borið ábyrgð á meintum bótakröfum stefnanda vegna þessara viðskipta, hvorki á grundvelli bótaábyrgðar innan samninga, utan samninga né á grundvelli vinnuveitendaábyrgðar vegna stefnda, S-kk-ef, eða annarra starfsmanna fasteignasölunnar Hússins.

Svo sem fram komi á dskj. nr. 28, hafi bú fasteignasölunnar Hússins verið tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, dags. 23. maí 2003. Áréttað skuli, að nafn félagsins hafir þá verið H.R. Bjarnason ehf. Engin merki séu um, að stefnandi hafi lýst kröfum í bú þess félags eða haldið með öðrum hætti uppi kröfurétti sínum gagnvart því.

Af framangreindu leiði óhjákvæmilega að sýkna verði stefnda, Smárann-Húsið fasteignamiðlun ehf., af öllum kröfum stefnanda í málinu vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Sem fyrr greini sé ljóst, að kaupsamningar á dskj. nr. 10 og 11 hafi verið gerðir hjá Húsinu fasteignasölu, og hafi stefndi, S-kk-nf, annazt skjalagerðina. Meginþáttur viðskiptanna hafi verið kaup stefnanda á eigninni Suðurhraun 12C í Garðabæ, sbr. dskj. nr. 11, og hafi kaupverð þeirrar eignar m.a. verið greitt með nettóandvirði eignarinnar að Viðarhöfða 2 í Reykjavík, sbr. dskj. nr. 10. Ljóst sé af þessum gögnum, að viðsemjandi stefnanda, Global ehf., hafi átt að taka yfir þær veðskuldir, sem hvíldu á eigninni að Viðarhöfða og sömuleiðis hafi stefnandi átt að yfirtaka skuldabréf, sem hvílt hafi á eigninni að Suðurhrauni. Um ýmiss konar skuldabréf hafi verið að ræða, til lengri og skemmri tíma, og í engum tilfellum um almenn húsnæðislán Íbúðalánasjóðs eða sambærilegra aðila að ræða. Af þeim sökum, og vegna eðlis viðskiptanna í heild sinni, hafi verið bætt inn í kaupsamningana báða sérstöku ákvæði í 19. gr., svohljóðandi: „Seljandi skal sjá um að tilkynna skuldaraskipti á yfirteknum lánum nú þegar.“ Seljandi í þessu tilfelli hafi verið stefnandi.

Samhliða samningsgerðinni hafi verið útbúið skjal um skuldskeytingu, sem hafi verið undirritað af hálfu bæði stefnanda og Global ehf., sbr. dskj. nr. 6, en sérstök athygli sé vakin á því, að stefndi, S-kk-nf, hafi hvergi komið nálægt gerð þess skjals, sbr. til hliðsjónar 1. mgr. 13. gr. laga nr. 54/1997, enda sérstaklega um það samið, að stefnandi myndi sjálfur annast þennan þátt málsins. Starfsmenn fasteignasölunnar hafi vottað undirritanir, og að því búnu hafi stefnanda verið afhent skjalið með það fyrir augum, að hann aflaði sjálfur samþykkis við skuldskeytingu hjá skuldareigandanum. Frekari afskipti hafi fasteignasalan ekki haft af þessum þætti málsins og sé því mótmælt sem röngu, að stefndu hafi annazt skuldskeytinguna fyrir stefnanda. Skömmu eftir að gengið hafði verið frá kaupsamningi, hafi starfsmenn fasteignasölunnar fengið upplýsingar um það frá stefnanda, að skuldskeytingin hefði gengið eftir og hafi ekki verið talin ástæða til að efast um það. Þannig sé einnig rangt, að stefnandi hafi fengið þær upplýsingar frá fasteignasölunni eða stefnda, S-kvk-þgf.

Hér sé og athyglisvert að skoða til samanburðar fyrri skuldskeytingu vegna þessa sama skuldabréfs frá 9. janúar 2001, sbr. dskj. nr. 5. Ekki fáist betur séð en að stefnandi hafi keypt eignina að Viðarhöfða 2 í janúar 2001, og við það tækifæri hafi verið gengið frá skuldskeytingu vegna þessa sama skuldabréfs, án aðkomu fasteignasölu, og með því að fylla út sérstakt eyðublað hjá skuldareigandanum, Lífeyrissjóðnum Lífiðn. Stefnandi hafi því hlotið að vita, hvað þyrfti til að skuldskeyting næði fram að ganga.

Jafnvel þótt dómurinn kæmist að þeirri ólíklegu niðurstöðu, að fasteignasalan, eða stefndi, S-kk-nf, hafi tekið sérstaklega að sér að annast skuldskeytingu lána fyrir stefnanda, þvert á skýrt orðalag 19. gr. kaupsamningsins, breyti það engu um ábyrgð stefndu í málinu. Ekki sé með nokkru móti hægt að líta svo á, að fasteignasalan, eða stefndi, S-kk-nf, hafi ábyrgzt, að skuldskeytingin næði fram að ganga hjá eiganda skuldarinnar, frekar en aðrar efndir á samningnum. Hafi samningsaðilar hlotið að bera áhættuna af því og öðrum efndum samningsins, eðli málsins samkvæmt, ekki stefndu.

Fyrirliggjandi sé, að stefnandi hafi áfram fengið senda greiðsluseðla vegna þessa tiltekna skuldabréfs, eftir að kaupin fóru fram, sbr. t.d. dskj. nr. 10, 22 og 25. Þrátt fyrir það virðist stefnandi hvorki hafa séð ástæðu til að grennslast fyrir um ástæður þess, né leita leiða til ná þá fram skuldskeytingunni. Þvert á móti virðist stefnandi hafa látið það algerlega afskiptalaust, þó honum bærust enn innheimtuseðlar vegna afborgana lánsins og ekkert hafi verið minnzt á þetta af hálfu stefnanda, er gengið var frá afsali um eignina Viðarhöfða 2 þann 2. maí 2001, sbr. dskj. nr. 14. Byggi stefndu á því, að stefnandi hafi vitað, eða mátt vita, að ekki hafi allt verið með felldu, þegar þar var komið sögu, og beri hann því einn ábyrgð á tómlæti sínu og sinnuleysi. Stefnandi sé lögaðili og ætti að vera kunnugur almennum viðskiptum, t.a.m. viðskiptum með skuldabréf, sbr. t.d. áðurnefnt dskj. nr. 5. Stefnandi hafi því ekki getað litið svo á, að allt væri með felldu, fyrst greiðsluseðlar héldu áfram að berast, vanskilatilkynningar og aðrar orðsendingar.

Engin sönnun liggi fyrir um það í málinu, að stefndu hafi vitað af því, að skuldskeytingin hefði ekki gengið eftir. Engin tilkynning um það hafi borizt fasteignasölunni eða stefnda, S-kk-nf. Skilyrðislaus fullnaðarkvittun stefnanda með undirritun á afsalið hafi þvert á móti gefið stefndu tilefni til að ætla, að viðskiptin hefðu gengið eftir með þeim hætti, sem ráðgert hafi verið. Þessu til frekari stuðnings vísi stefndu til atvika máls nr. E-2261/2005, sem einnig sé rekið fyrir dóminum að tilhlutan stefnanda, en í því máli hafi verið gripið til sérstakra ráðstafana, þegar í ljós hafi komið, að Global ehf. hafi ekki getað yfirtekið tvö önnur skuldabréf vegna sömu viðskipta.

Ef málatilbúnaður stefnanda sé rétt skilinn, virðist fyrst og fremst um að ræða misskilning stefnanda sjálfs eða ranghugmyndir um eðli skuldskeytingar og/eða meint loforð stefnda, Íslandsbanka hf., innheimtuaðila bréfsins. Þar að auki virðist liggja fyrir, að starfsmaður stefnda, Íslandsbanka hf., hafi gert smávægileg mistök með því að árita nafn Global ehf. sem nýs greiðanda á skuldabréfið, án þess að skuldskeyting hefði náð fram að ganga. Hvorki fasteignasalan né stefndi, S-kk-nf, geti borið ábyrgð á athöfnum bankans eða athafnaleysi stefnanda, hvað þá því hvernig stefnandi hafi túlkað þessa áritun bankans.

Stefndu byggi á því, að hvorki starfsmenn fasteignasölunnar né stefndi S-kk-nf hafi brotið gegn hagsmunum stefnanda, skyldum sínum og/eða ákvæðum laga um fasteignasölu. Í stefnu sé byggt á ákvæðum laga nr. 34/1986 til stuðnings kröfum stefnanda. Lög þessi hafi ekki verið í gildi, er atvik málsins urðu, heldur lög nr. 54/1997. Stefndu hafi ekki gerzt brotlegir við nein ákvæði þeirra laga eða góðar venjur í fasteignaviðskiptum. Sé því sérstaklega mótmælt, að stefndi, S-kk-nf, hafi gert mistök. Jafnframt sé því alfarið mótmælt, að stefndi, S-kk-nf, beri hlutlæga ábyrgð á meintu tjóni stefnanda.

Málatilbúnaður stefnanda sé í verulegum atriðum torskilinn og vanreifaður. Tilgreining aðila sé ruglingsleg og tilvísanir til dómskjala í mörgum tilfellum rangar. Meintur bótagrundvöllur sé afar óskýr, og bótakrafan sem slík sé ekki rökstudd með viðunandi hætti í stefnu. Þá sé algerlega óljóst, hvert tjón stefnanda sé eða hafi verið í raun, enda hljóti stefnandi að þurfa að sanna tjón sitt, ekki sízt það að innheimta á hendur Global ehf. hafi reynzt árangurslaus með öllu, áður en hægt sé að beina bótakröfum að stefndu þessa máls. Stefndu telji ekki ástæðu til að krefjast frávísunar málsins, enda sé hér um að ræða atriði, sem varða myndu frávísun af sjálfsdáðum.

Stefndu telji stefnanda hafa sýnt af sér verulegt tómlæti, sem óhjákvæmilega hljóti að standa í vegi fyrir öllum meintum bótarétti hans. Við blasi, að hin tilteknu viðskipti hafi átt sér stað í marz 2001, og eins og rakið sé hér að framan hafi stefnanda mátt vera ljóst í beinu framhaldi af því, að skuldskeytingin hafi ekki náð fram að ganga. Telji stefndu, að stefnanda hafi borið að beina þá þegar kröfu að Global ehf. og fylgja henni eftir án tafar. Stefndu hafi fyrst fengið veður af meintum kröfum stefnanda á hendur sér með stefnu þessari, 4 árum eftir viðskiptin. Slík óþarfa töf af hálfu stefnanda feli í sér tómlæti, valdi stefndu vanda við hugsanlega endurkröfu á hendur Global ehf. og hafi að auki mikil áhrif á sönnunarstöðu stefndu í málinu í heild sinni. Hljóti stefnandi að bera halla af sönnunarskorti að öllu leyti og hljóti sömuleiðis að hvíla á stefnanda enn ríkari sönnunarkröfur en ella.

Í tengslum við umfjöllun um tómlæti verði ekki hjá því komizt að vekja athygli á því, að stefnandi hafi höfðað mál á hendur Global ehf. vegna þessara viðskipta í janúar 2003, sbr. dskj. nr. 29-31. Af einhverjum ástæðum hafi stefnanda ekki hugkvæmzt að gera kröfur á hendur Global ehf. á grundvelli þess skuldabréfs, sem hér sé til umfjöllunar, heldur vegna annarra skuldabréfa, þeirra sem fjallað sé um í fyrrgreindu máli nr. E-2261/2005.

Á stefnanda hvíli sú almenna skylda að takmarka tjón sitt, og það tjón, sem stefnandi hefði getað fyrirbyggt, sé ekki á ábyrgð stefndu. Byggi stefndu á því, að fyrst stefnandi hafi séð ástæðu til að höfða dómsmál á hendur Global ehf. á árinu 2003, hafi stefnanda á þeim tímapunkti hlotið að vera ljós nauðsyn þess að hafa uppi kröfur vegna þessa skuldabréfs líka. Það hafi ekki verið gert. Endurspegli þetta enn frekar tómlæti og í raun algert sinnuleysi stefnanda. Eins og fram komi í dómsátt á dskj. nr. 31 hafi stefnandi fengið greiðslu frá Global ehf. og megi telja mjög líklegt, að stefnandi hefði fengið fullnustu annarra krafna á hendur Global ehf., ef hann hefði yfir höfuð haft þær uppi. Þar að auki sé óhjákvæmilegt að skora á stefnanda að upplýsa um allan þann ávinning, sem hlotizt hafi af greiðslu samkvæmt sáttinni, ekki sízt skattalegan ávinning. Fyrst með svari við slíkri áskorun sé hægt að draga einhverjar ályktanir um það, hvort stefnandi hafi yfir höfuð orðið fyrir tjóni vegna vanefnda Global ehf. í samningssambandinu.

Ekki verði hjá því komizt að gera alvarlegar athugasemdir við það, að stefnandi hafi ekki upplýst um þessa fyrri málssókn sína og dómsáttina af sjálfsdáðun í stefnu málsins. Telji stefndu, að þetta gefi málatilbúnaði stefnanda nokkurn ólíkindabrag og í raun óskiljanlegt hví stefnandi hafi nú uppi kröfur á hendur stefndu þessa máls með þeim hætti, sem gert sé, þegar forsagan sé þessi. Þá hljóti 131. gr. laga nr. 91/1991 að koma til álita við ákvörðun málskostnaðar.

Tekið skuli fram, að allar framangreindar málsástæður eigi við um stefnda Smárann – Húsið fasteignamiðlun ehf., fallist dómurinn ekki á sýknu vegna aðildarskorts. Til fyllingar málatilbúnaði sínum leyfi stefndu sér að vísa til málatilbúnaðar stefnda, Íslandsbanka hf., að svo miklu leyti sem það eigi við.

Að öðru leyti sé málatilbúnaði stefnanda mótmælt í heild sinni.

Þess skuli getið, að misritun hafi orðið til þess, að stefndi, Íslandsbanki hf., hafi í kaupsamningi verið tilgreindur eigandi þess skuldabréfs, sem deilt sé um í máli þessu, sbr. dskj. nr. 10. Ágreiningslaust sé þó, að stefnandi hafi vitað, að eigandinn hafi verið Lífeyrissjóðurinn Lífiðn, og hafa þessi mistök því engin áhrif á kröfur stefnanda, enda ekki á því byggt af hálfu stefnanda.

Kröfu stefnanda um dráttarvexti sé sérstaklega mótmælt. Ljóst sé, að stefnandi hafi ekki beint kröfu að stefndu fyrr en með höfðun þessa máls og eigi því ekki heimtingu á dráttarvöxtum fyrr en í fyrsta lagi að liðnum mánuði frá því að kröfur hans voru settar fram við þingfestingu málsins. Hins vegar telji stefndu, að atvik málsins séu með þeim hætti, að ekki sé verjandi að dæma dráttarvexti, komi það til álita á annað borð, fyrr en frá dómsuppsögu.

Stefndu byggi kröfur sínar á almennum reglum skaðabótaréttar, auk reglna fjármunaréttarins; kröfuréttar og samningaréttar. Þá byggi stefndu á reglum um fasteignakaup, ásamt lögum nr. 54/1997, eftir því sem við eigi, og ákvæðum laga nr. 42/2000, 50/2000, 7/1936 og 38/2001. Um málskostnað og réttarfar sé byggt á ákvæðum laga nr. 91/1991.

IV

Forsendur og niðurstaða

Fyrirsvarsmaður stefnanda, B-kk-nf G-kk-nf, gaf skýrslu fyrir dóminum.

Dómkröfur stefnanda á hendur stefnda, Glitni hf., eru byggðar á því, að stefnandi hafi mátt treysta því, að bankinn hefði heimild til að árita bréfið um skuldskeytingu, enda bankinn innheimtuaðili og bréfið í vörzlum hans. Enn fremur að það hafi verið skylda bankans að útvega sér slíka heimild. Til vara byggir stefnandi á því, að stefndi beri ábyrgð samkvæmt almennu skaðabótareglunni vegna þess gáleysis starfsmanna bankans að árita bréfið um skuldskeytinguna án samþykkis kröfueiganda.

Ekki er fallizt á þá málsvörn stefnda, að sýkna beri hann vegna aðildarskorts, þar sem bótakröfur stefnanda séu einungis byggðar á skaðabótaskyldu innan samninga, þar sem stefnandi vísar m.a. til almennu sakarreglunnar í málatilbúnaði sínum, svo sem fyrr greinir.

Eins og málavextir og málsástæður stefnanda eru settar fram í stefnu sýnist stefnandi ekki hafa velkzt í vafa um, hver var kröfueigandi hins umdeilda veðskuldabréfs, þrátt fyrir að Íslandsbanki sé tilgreindur skuldareigandi bréfsins í kaupsamningi, en stefnandi byggir m.a. á því, að hann hafi mátt treysta því, að skuldskeyting hefði átt sér stað með samþykki Lífeyrissjóðsins Lífiðnar og að bankinn hefði verið innheimtuaðili.

Fram hafa verið lögð í málinu tvö ljósrit af hinu umdeilda veðskuldabréfi. Ber annað ljósritið, sem liggur fyrir á dskj. nr. 3, með sér, að á skjal það, sem ljósritað var eftir, hafi verið vélritaður textinn „Nýr gr. Global hf.“ Áritun þessari fylgir hvorki stimpill bankans né upphafsstafir starfsmanns bankans, AH, svo sem er á síðara ljósritinu á dskj. nr. 12. Hins vegar er á þessu skjali stimpill sýslumannsins í Reykjavík um nauðungarsölu, sem ekki er á síðara skjalinu. Einnig er á þessu fyrra skjali ljósrit af annarri blaðsíðu skuldabréfsins með framsalsröð. Bendir þetta til þess, að fyrra skjalið sé ljósrit af frumskjali bréfsins. Síðara skjalið, þar sem framangreindri áritun fylgir stimpill Íslandsbanka og áritun upphafsstafa starfsmanns bankans, virðist þá vera ljósrit af afriti veðskuldabréfsins.

Stefnandi undirritaði samþykki um skuldskeytingu, sbr. dskj. nr. 6, auk þess sem samþykki Globals hf. sem nýs skuldara var ritað á skjalið. Á því skjali var jafnframt gert ráð fyrir samþykki kröfuhafa, sem aldrei var veitt. Ekki liggur fyrir, hver tilkynnti Íslandsbanka um skuldaraskipti, en samkvæmt 19. gr. kaupsamningsins bar stefnanda að tilkynna um þau.

Ekki er fallizt á, að hinum stefnda banka hafi borið skylda til þess að afla samþykkis kröfuhafa um skuldskeytingu, enda var hann ekki aðili að viðskiptum aðila.

Stefnandi byggir á því m.a., að skuldabréfið sé viðskiptabréf, sem skuli bera með sér þann rétt, sem á því standi, sbr. meginreglur um viðskiptabréf. Hafi honum því verið rétt að treysta áritun bankans og að skuldabréfið bæri það með sér.

Eins og að framan er rakið virðist sem stimpill bankans og upphafsstafir starfsmanns bankans hafi verið á afriti bréfsins en ekki á frumriti þess. Þá skýrði fyrirsvarsmaður stefnanda svo frá fyrir dómi, að hann hefði séð skjalið með árituninni um nýjan greiðanda á fasteignasölunni, en hann kvaðst ekki muna, hvort um frumrit bréfsins eða afrit hefði verið að ræða. Er því ósannað að stefnandi hafi byggt þá ályktun sína, að skuldskeyting hefði verið samþykkt, á áritun á frumskjal veðskuldabréfsins, heldur hafi hann einungis haft afrit þess eða ljósrit af afriti þess undir höndum. Er ekki fallizt á, að stefnandi hafi mátt líta á afrit skuldabréfsins sem fullgilda heimild samkvæmt reglum um viðskiptabréf.

Samkvæmt dómi í máli Lífeyrissjóðsins Lífiðnar á hendur stefnanda í máli þessu nr. E-4802/2003 vegna veðskuldabréfs þess, sem er grundvöllur málsóknar þessa máls, var stefnandi í máli þessu dæmdur til að greiða Lífeyrissjóðnum Lífiðn kröfur sjóðsins að fullu. Meðal annars segir í dóminum, að áritun sú, sem færð var inn á bréfið um nýjan skuldara, gefi ekki til kynna svo óyggjandi sé, að stefndi hafi verið leystur frá ábyrgð á greiðslu skuldarinnar, heldur aðeins eftir orðanna hljóðan, að Global hf. hafi tekið á sig að greiða skuldina. Bindur þessi niðurstaða stefnanda í máli þessu, enda hefur honum ekki tekizt að hnekkja henni, sbr. 4. mgr. 116. gr. l. nr. 91/1991. Gat stefnandi þannig ekki byggt á því, að áritunin á veðskuldabréfið eða afrit þess væri bindandi yfirlýsing um, að skuldaraskipti hefðu þegar verið samþykkt af kröfuhafa og er ekki fallizt á, að starfsmaður bankans hafi sýnt af sér saknæmt gáleysi, þegar hann ritaði nafn nýs greiðanda inn á afrit skuldabréfsins.

Verður að telja, samkvæmt því sem að framan hefur verið rakið, að stefnandi hafi ekki mátt ganga að því sem vísu, að samþykki rétts kröfuhafa fyrir skuldskeytingu lægi fyrir, þegar afsal var gefið út. Er þá jafnframt litið til þess, að fyrirsvarsmaður stefnanda er viðskiptafræðingur að mennt og starfsemi fyrirtækisins lýtur að viðskiptum með fasteignir. Ber því að sýkna stefnda, Glitni hf, af kröfum stefnanda í máli þessu.

Í ljósi þessarar niðurstöðu ber stefnanda að greiða þessum stefnda málskostnað, kr. 400.000, þar með talinn virðisaukaskattur.

.

Kröfur sínar á hendur stefnda, Smáranum-Húsinu ehf., byggir stefnandi á því, að fasteignasalan hafi annazt söluna á Viðarhöfða 2 og beri ábyrgð á handvömm fasteignasalans, S-kk-ef J-kk-ef, starfsmanns fasteignasölunnar, fyrir að ganga ekki úr skugga um, að skuldskeyting hefði átt sér stað á skuldabréfinu.

Hin stefnda fasteignasala byggir sýknukröfu sína á því, að það hafi verið fasteignasalan, Húsið fasteignasala ehf., kt. 000000-0000, sem hafi annazt viðskiptin. Nafni þeirrar fasteignasölu hafi verið breytt í H.R. Bjarnason ehf. síðla árs 2002 og hafi stefndi ekki keypt rekstur, nafn og viðskiptavild þessarar fasteignasölu fyrr en í október 2002. Með kaupunum hafi hann ekki ábyrgzt neinar aðrar kröfur en þær viðskiptaskuldir, sem beinlínis voru yfirteknar með kaupsamningi.

Það liggur fyrir, að félagið, Húsið ehf. fasteignasala, kt. 000000-0000, var áfram til eftir að stefndi, Smárinn-Húsið ehf., keypti rekstur þess, og var það félag tekið til gjaldþrotaskipta á fyrri hluta árs 2003, sbr. dskj. nr. 28. Er því ósannað, að stefndi, Smárinn-Húsið ehf., hafi komið að viðskiptum aðila, sem mál þetta snýst um. Þá verður ekki ráðið af gögnum málsins, að hin stefnda fasteignasala hafi yfirtekið ábyrgðir, sem lúta að fyrri viðskiptum Hússins ehf. fasteignasölu við kaupin. Ber því þegar af þeim sökum að sýkna þennan stefnda af kröfum stefnanda og dæma stefnanda til að greiða þessum stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn kr. 400.000.

Kröfur sínar á hendur stefnda, S-kk-þgf J-kk-þgf, byggir stefnandi á því að hann hafi verið starfsmaður fasteignasölunnar, sem sá um samningsgerðina og hafi átt að ganga úr skugga um, að skuldskeyting hefði átt sér stað á bréfinu. Hann beri ábyrgð á þeirri handvömm að hafa ekki gert það. Sé ábyrgð hans hlutlæg, en til vara beri hann ábyrgð samkvæmt almennu sakarreglunni.

Eins og rakið er hér að framan í umfjöllun um meðstefnda, Glitni hf., þykir stefnandi ekki hafa sýnt næga aðgæzlu, þegar hann ákvað að treysta áritun á afrit veðskuldabréfsins, en með vísan til dóms í máli Lífeyrissjóðsins Lífiðnar á hendur stefnanda í máli þessu nr. E-4802/2003, sem áður er getið, gaf sú áritun ekki óyggjandi til kynna, að stefndi hefði verið leystur frá ábyrgð á greiðslu skuldarinnar, heldur einungis, að Global hf. hefði tekið á sig að greiða skuldina. Stefnandi tók sjálfur að sér, samkvæmt kaupsamningi, að tilkynna um skuldaraskiptin. Með hliðsjón af menntun stefnanda og starfsemi þeirri, sem fyrirtækið hefur með höndum, verður að telja, að stefnandi hafi mátt vita betur. Verður ábyrgð því þegar af þeim sökum ekki lögð á stefnda, S-kk-þf.

Eftir þessum úrslitum ber að dæma stefnanda til að greiða þessum stefnda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn kr. 400.000.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, Glitnir hf., Smárinn-Húsið ehf. og S-kk-nf J-kk-nf, eru sýknir af kröfum stefnanda, J og K eignarhaldsfélags ehf., í máli þessu. Stefnandi greiði hverjum hinna stefndu kr. 400.000 í málskostnað.

S-kvk-nf Ó-kvk-nf