E-360/2006

Mál þetta er höfðað 3. september 2006, þingfest 17 október 2006 og dómtekið 8. febrúar sl.

Stefnandi er K.

Stefndi er M.

Stefnandi krefst þess að samningur um skilnaðarkjör vegna skilnaðar að borði og sæng frá 29. apríl 2005 og staðfestur var af sýslumanni 7. október 2005, verði felldur úr gildi að öllu leyti varðandi fjárskipti aðila. Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða málskostnað.

Aðilar máls þessa hófu sambúð á árinu 1985 og gengu í hjónaband 8. apríl 1995. Eignuðust málsaðilar saman þrjú börn. Þau ákváðu að skilja að borði og sæng og fór skilnaðarferli af stað haustið 2004. Þann 7. apríl 2005 var útbúinn samningur um skilnaðarkjör. R héraðsdómslögmaður veitti aðstoð við gerð þess samnings. Sýslumaðurinn í X veitti aðilum leyfi til skilnaðar að borði og sæng 7. október 2005. Stefnandi telur að skilnaðarsamningur aðila hafi verið bersýnilega ósanngjarn á þeim tíma er skiptin hafi farið fram og megi m.a. rekja það til þess að andleg líðan stefnanda hafi verið slæm í kringum skilnaðinn.

Á dskj. nr. 3 liggur frammi samningur um skilnaðarkjör. Ber hann með sér að hafa verið saminn af R héraðsdómslögmanni. Samningurinn er áritaður af málsaðilum 29. apríl 2005 og er R lögmaður vottur að réttri dagsetningu, fjárræði og undirritun aðila. Þá er samningurinn áritaður af Sýslumanninum í X 7. október 2005 um að hafa að geyma vilja málsaðila. Í samningi eru eignir aðila taldar upp, þ.á m. húseignin að B í X. Er eignin verðlögð á 22.000.000 króna, en frá þeirri fjárhæð dragast áhvílandi skuldir. Tveggja bifreiða er getið. Tekið er fram að innbú sé ekki metið til verðs. Vörulager í ... er verðlagður. Loks eru tilgreindar innistæður í bönkum, innlend skuldabréf og innlend- og erlend hlutabréf. Þá er getið skuldar stefnanda við Lánasjóð íslenskra námsmanna. Þá er tekið fram hvaða eignir komi í hlut hvors aðila. Er tekið fram að í hlut stefnanda komi m.a. að nettóandvirði eignin að B í X og hluti innbús samkvæmt samkomulagi. Þá eru taldir upp þeir hlutir er komi í hlut stefnda og er þar m.a. getið hluta innbús samkvæmt samkomulagi. Í hvorugu tilviki er hluti innbús verðlagður. Loks er í samningi kveðið á um forsjá barna málsaðila, greiðslu framfærslu- og lífeyris, greiðslu opinberra gjalda, lífeyrisréttindi og ábyrgð á fjárskuldbindingum.

Á dskj. nr. 7 liggur fyrir veðbandayfirlit um fasteignina að C í Z. Fram kemur að stefndi er 50% eigandi eignarinnar samkvæmt afsali frá 6. júní 1985. Á dskj. nr. 8 liggur frammi tölvupóstur er R héraðsdómslögmaður hefur ritað lögmanni stefnanda 30. ágúst 2006 í tilefni af fyrirspurn stefnanda um fasteignaverð í X í apríl 2005. Í upphafi er tekið fram að erfitt sé að fullyrða um hvert sé söluverð eignar nema hún sé seld. Þegar lögmaðurinn hafi áætlað söluverð á B í apríl 2005 sé ljóst að um áætlun hafi verið að ræða. Sú fjárhæð hafi getað bæði hækkað og lækkað. Við skilnað hafi aðilar samið svo um að verð á fermetra væri um 88.000 krónur. Í X hafi átt sér stað sölur á nokkrum eignum á sama tíma. Selt hafi verið einbýlishús á 2 hæðum, samtals 234 fermetrar. Verð hafi verið rúmlega 80.000 krónur á fermetra. Um hafi verið að ræða mjög sambærilega eign við B en tekið er fram að húsið hafi verið í gamla bænum þar sem fermetraverð hafi yfirleitt verið hærra en í K þar sem B sé. Raðhús á 2 hæðum samtals 212 fermetrar hafi verið selt á ríflega 77.000 krónur fermetra. Annað svipað raðhús, samtals 240 fermetrar hafi verið selt á ríflega 68.000 krónur fermetra. Loks hafi einbýlishús á 3 pöllum, samtals 172 fermetrar verið selt á rúmlega 80.000 krónur fermetra. Í niðurlagi bréfsins tekur R fram að hann hafi sett upp skilnaðarsamning aðila og hafi hann ekki haft skoðun á öðru í tengslum við skilnaðinn nema hugsanlega verði á húsinu.

Lögmaður stefnanda hefur ritað stefnda bréf 1. september 2006. Er um að ræða kröfu vegna fjárskiptasamnings vegna skilnaðar að borði og sæng. Er bréf þetta í málinu á dskj. nr. 9. Í bréfinu er rakið með hvaða hætti stefnandi telji að samningur aðila um fjárskipti hafi bersýnilega verið ósanngjarn á þeim tíma er til hans hafi verið stofnað. Er gerð krafa um að stefndi greiði stefnanda 50% af vantöldum og vanmetnum eignum, eða samtals 7.750.000 krónur.

Á dskj. nr. 11 liggur frammi í málinu handritað yfirlit á 6 blöðum sem ber yfirskriftina Samningur um skiptingu eigna: Yfirlit. Eru á yfirliti eignir taldar upp og merkt við hvort þær falli til stefnanda, stefnda eða þriggja barna.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilar málsins skýrslu, sem og R héraðsdómslögmaður.

Stefnandi kvað stefnda hafa lagt mikla áherslu á að allar eignir væru skráðar niður við skilnað aðila. Hafi stefndi útbúið lista um lausafé, sem væri á dskj. nr. 11 í málinu. Hafi stefnandi einfaldlega setið og hlustað á stefnda við gerð listans. Listinn hafi verið notaður sem fyrsta skref í samningi aðila um skilnaðarkjör. Listinn hafi í framhaldi farið til R lögmanns. Stefnandi kvaðst hafa borið traust til R og hafi hann að auki verið eini fasteignasalinn í X. Hafi R metið verðgildi fasteignarinnar að B í X. Stefnandi kvað stefnda hafa lagt til að leitað yrði til R og hafi stefnandi engum athugasemdum hreyft af því tilefni. Stefndi hafi átt börn fyrir er aðilar hafi hafið sambúð. Rétt væri að stefndi hafi einhverju sinni talað um að hann vildi styrkja börn sín með einhverjum hætti. Stefnandi kvað sér hafa verið ljóst að stefndi hafi um langan tíma verið skráður fyrir helmings hlut í fasteigninni að C í Z. Ekki kvaðst stefnandi vita af hverju sú eign hafi ekki verið skráð í skilnaðarsamningi aðila. Það geti þó verið vegna þess að stefndi hafi talið stefnanda trú um að samningurinn væri stefnanda mjög hagstæður. Stefnandi kvaðst hafa verið í slæmu ástandi á þessum tíma og ekki hafa gert sér grein fyrir hvað verið hafi í gangi varðandi skiptingu eigna. Stefnandi hafi orðið fyrir verulegu áfalli og hafi hana kviðið mjög fyrir framhaldi málsins. Hún hafi þó ekki leitað til læknis vegna ástands síns.

Stefndi kvaðst hafa ritað yfirlit um eignir aðila sem væri á dskj. nr. 11. Aðilar hafi rætt saman um skiptingu eigna og listinn verið útbúinn í samræmi við það. Listinn hafi verið í eldhúsi á heimili þeirra og oft verið farið yfir hann. Aðilar málsins hafi viljað samkomulag um skilnaðinn. Þessi liti hafi síðan farið til R lögmanns, er sett hafi upp skilnaðarsamning fyrir aðila. R hafi báðir málsaðilar treyst. R hafi auk þess verið eini lögmaðurinn og fasteignasalinn í X. R hafi síðan haft á sinni könnu að meta verðgildi fasteignarinnar að B í X. Stefndi kvaðst telja að ekki hafi komið fram í samskiptum við R að stefndi hafi á þeim tíma verið skráður fyrir helmingshlut í fasteigninni að C í Z.

R kvað upphaf þess að hann hafi aðstoðað málsaðila við samning um skilnaðarkjör vera að stefndi hafi leitað til hans í þeim tilgangi. Kvaðst R hafa fengið í hendur pappíra sem hann hafi lagt til grundvallar við skiptin. Hann hafi rætt við báða málsaðila um samninginn og hafi hann litið svo á að hann væri að aðstoða þau bæði. Hafi hann ekki skipt sér af efni samningsins. R kvaðst hafa skoðað og metið fasteignina að B í Z í tengslum við skilnaðinn. Aðilar málsins hafi orðið sammála um að miða við að eignin væri metin á 22.000.000 króna. R kvaðst ekki endilega telja að verð á húsinu hafi verið í hærri kantinum miðað við stöðu á fasteignamarkaði í X á þeim tíma. Verðmat á B hafi sennilega verið eðlilegt. Nokkuð bil hafi verið á fasteignaverði í X. Á þessum tíma hafi hann verið með fjórar eignir í sölu og hafi verð á fermetra við sölu eignanna verið á bilinu 68.000 til 80.000 krónur á fermetra. Eign málsaðila hafi verið miðuð við 88.000 krónur á fermetra. Húseignin hafi verið góð, en það skipti máli við sölu á eign. Þá skipti máli um verð staðsetning eignar. Fermetraverð eigna hafi lækkað er komið væri yfir 200 fermetra eignir, svo sem almennt væri. Þá væru stærri eignir oft þyngri í sölu. R kvað einu aðkomu sína að málinu hafa verið þá að hann hafi sett samning aðila upp miðað við lista er hann hafi fengið í hendur frá þeim, auk þess sem hann hafi metið verðmæti fasteignarinnar að B. Fasteign að C í Z hafi ekki verið á þeim lista er hann hafi fengið í hendur. R kvað málsaðila báða hafa borið þess merki að þau hafi verið að ganga í gegnum skilnað. Ástand þeirra hafi þó ekki verið verra en annarra við sambærilegar aðstæður.

Málsástæður og lagarök stefnanda.

Stefnandi kveður stefnda í febrúar 2006 hafa farið þess á leit að stefnandi myndi afsala sér fasteigninni að B í X til stefnda, m.a. vegna hækkunar á verði fasteignarinnar frá því að samningur um skilnaðarkjör hafi verið gerður. Hafi stefndi talið sig vera hlunnfarinn við skiptin. Í framhaldi af þeim kröfum hafi stefnandi farið að skoða skiptin og komist að þeirri niðurstöðu að skiptin hafi verið bersýnilega ósanngjörn á þeim tíma er til þeirra hafi verið stofnað og hallað á stefnanda við þau. Stefnandi kveður andlega líðan sína hafa verið slæma í kringum skilnaðinn og hafi henni af þeim sökum verið mikið í mun um að ljúka skiptum á milli aðila. Hafi stefndi, í samráði við R héraðsdómslögmann, ákveðið uppsetningu skilnaðarsamkomulagsins og lagt fyrir stefnanda til undirritunar. Hafi verið gagnkvæmur skilningur aðila að við fjárskiptin ætti að miða við helmingaskiptareglu hjúskaparlaga.

Stefndi hafi talið stefnanda trú um við gerð skilnaðarsamningsins að verðmat fasteignarinnar að B, að fjárhæð 22.000.000 króna, væri langt undir raunvirði og því fengi stefnandi í sinn hlut mun verðmætari eign en fram kæmi í samningi aðila. Telji stefnandi að fasteignin að B hafi verð ofmetin um a.m.k. 2.000.000 króna á þeim tíma er samningurinn hafi verið gerður. Af þeim ástæðum og þar sem stefnandi hafi fengið í sinn hlut flygil, að verðmæti um 1.000.000 króna, sem ekki hafi verið getið í samningi aðila, hafi stefnandi talið sig vera að fá helming allra hjúskapareigna aðila, þrátt fyrir að ekki hafi í skilnaðarsamningi verið tilteknar eignir sem komið hafi í hlut stefnda við skilnaðinn. Hafi verið um að ræða eftirtaldar eignir:

- 50 % fasteignarinnar að C, Z að verðmæti 7.500.000 krónur

- Tjaldvagn af gerðinni BV500 750.000 krónur

- Lán til D 2.000.000 krónur

- Heitur pottur, soft tub 300.000 krónur

- Snjósleði, ásamt kerru 150.000 krónur

- Píanó, Iback 20 ára 300.000 krónur

- ...áhöld 1.000.000 krónur

- Kjarvalsmálverk 1.500.000 krónur

Samtals 13.230.000 krónur

Sé það vegna hinna vantöldu hjúskapareigna stefnda og verðmætis fasteignarinnar að B að stefnandi telji að samningurinn hafi verið ósanngjarn. Stefnda hafi verið ritað bréf 1. september 2006 þar sem settar hafi verið fram kröfur um að stefndi greiddi stefnanda ákveðna fjárhæð, fyrst og fremst vegna vantalinna hjúskapareigna í skilnaðarsamningi. Stefndi hafi ekki sinnt þeim kröfum stefnanda eða ljáð máls á samningum. Þess vegna sé málshöfðun nauðsynleg.

Stefnandi byggi kröfur sínar á þeirri málsástæðu að fjárskiptasamningur aðila hafi verið bersýnilega ósanngjarn á þeim tíma sem til hans hafi verið stofnað, sbr. 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlega, nr. 31/1993, m.a. þar sem samningurinn hafi einungis tekið til hluta af hjúskapareignum aðila. Hinar vantöldu hjúskapareignir, að undanskildum flygli, hafi komið í hlut stefnda. Miðað við eignastöðu á þeim tíma sem skiptin hafi fram farið hafi vantað a.m.k. 7.000.000 króna upp á að stefnandi hafi fengið við skilnaðinn helming af hreinni eign í samræmi við helmingaskiptareglu hjúskaparlaga. Vegna þess hafi verið mikið ósamræmi milli verðmæta þeirra sem aðilar hafi fengið í sinn hlut við skiptin og samningurinn því bersýnilega ósanngjarn gagnvart stefnanda.

Stefnandi vísar til 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga, nr. 31/1993 og 130. gr. sömu laga. Um málskostnað er vísað til 130. gr. laga nr. 91/1991, um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun er vísað til 60/1988. Um heimilisvarnarþing er vísað til 32. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda.

Stefndi kveður umræddan skilnaðarsamning hafa verið saminn af R héraðsdómslögmanni, sem jafnframt hafi vottað undirskrift aðila. Samhliða samningi hafi verið gerður eignalisti þar sem lausafé hafi verið skráð og því skipt á milli aðila. Sá listi komi fram á dskj. nr. 11 í málinu. Ekki sé rétt sem fram komi í stefnu að R hafi gert samninginn að beiðni stefnda og að stefndi hafi lagt samninginn fyrir stefnanda til undirritunar. R hafi annast hagsmuni beggja aðila og hafi hann sett samninginn upp eftir óskum aðila. Stefnandi hafi haft samninginn til skoðunar í rúma 5 mánuði eftir að hann hafi verið undirritaður. Stefnandi hafi hins vegar hvorki gert athugasemdir við hann við stefnda eða R. Þann 7. október 2005 hafi stefnandi staðfest samninginn hjá Sýslumanninum í X og hafi þá verið bókað eftir stefnanda að samningurinn væri í samræmi við vilja stefnanda. Þá hafi ríflega 5 mánuðir verið liðnir frá því aðilar hafi undirritað samninginn.

Kröfur stefnanda byggi á því að skilnaðarsamningurinn hafi verið bersýnilega ósanngjarn þegar hann hafi verið gerður þar sem eignir hafi verið vantaldar. Á það geti stefndi ekki fallist. Samhliða skilnaðarsamningi hafi verið gert sérstakt samkomulag um lausafjármuni þar sem flestir þeir munir er stefnandi telji vantalda hafi verið skipt á milli aðila. Stefndi telji að heildstætt mat á þeim eignum er til skipta kom sýni að ekki hafi verið hallað á stefnanda við skiptin. Stefnandi hafi fengið í sinn hlut fasteign aðila að B í X. Stefndi telji að eignin hafi verið verðlögð mjög lágt við skiptin. Þá hafi eignin hækkað verulega en nú sé áætlað að matsverð eignarinnar sé um 40.000.000 króna. Fasteignin hafi því hækkað langt umfram aðrar eignir sem til skipta hafi komið.

Aðilar málsin hafi gert með sér sérstakt samkomulag um skiptingu lausafjár, samhliða skilnaðarsamningi. Í samkomulaginu hafi innbú verið talið upp, bifreiðar og önnur vélknúin ökutæki. Þar hafi verið taldir upp allir þeir lausafjármunir sem stefnandi telji vera vantalda. Þar hafi verið talinn upp snjósleði ásamt kerru, munir í ...., heitur pottur, tjaldvagn og málverk í stofu. Samkvæmt samkomulaginu hafi þessir hlutir komið í hlut stefnda og hafi skipting eigna tekið mið af því. Í samkomulaginu hafi eignirnar verið verðmetnar. Það sé því rangt að ekki hafi verið tekið tillit til þeirra við gerð skilnaðarsamkomulagsins.

Í skilnaðarsamkomulagi hafi ekki verið getið 50% eignarhluta í eigninni C í Z. Þá fasteign eigi stefndi með móður sinni. Faðir stefnda hafi afsalað eigninni til stefnda á árinu 1986. Hafi stefndi aldrei litið á eignina sem raunverulega eign, enda hafi hann aldrei greitt fyrir hana og engin áform hafi verið um að eigninni yrði komið í verð. Stefnanda hafi verið fullkunnugt um að stefndi væri þinglýstur eigandi eignarhlutans og væri það staðfest í stefnu. Stefnandi hafi engar athugasemdir gert við að eignarinnar hafi ekki verið getið í skilnaðarsamningi aðila og hafi það bent til þess að stefnandi hafi ekki litið á eignina sem raunverulega eign eða a.m.k. talið sanngjarnt að hún rynni til stefnda. Við mat á ójafnræði um eignaskiptingu sé eðlilegt að hafa nokkra hliðsjón af skáskiptareglu 104. gr. laga nr. 31/1993. Í 1. mgr. ákvæðisins komi fram að helmingaskiptareglan geti leitt til ,,bersýnilega ósanngjarnra málaloka”. Við mat á því hvort frávik verði ákveðið frá helmingaskiptum sé m.a. bent á fjárhag hjóna, lengd hjúskapar og annað hjóna hafi flutt í búið verulega miklu meira en hitt og einnig sé sérstaklega vikið að erfðafé og gjafafé í 104 gr.

Í stefnu sé talið meðal eigna aðila lán til dóttur stefnda D, að fjárhæð 2.000.000 króna. Stefndi hafi ekki lánað dóttur sinni umrædda fjárhæð og því sé ekki um skuld að ræða. Hið rétta sé að stefndi hafi gefið dóttur sinni um 2.000.000 króna þegar dóttirin hafi fest kaup á íbúð á árinu 1996. Um hafi því verið að ræða gjöf til hennar en ekki lán. Skattframtöl stefnda staðfesti þetta en þar sé engrar slíkrar skuldar getið.

Að mati stefnda hafi ekki verið sýnt fram á að skilnaðarsamningur aðila, sem gerður hafi verið 29. apríl 2005, hafi verið bersýnilega ósanngjarn. Stefnandi byggi kröfu sína um ógildingu samningsins á 2. mgr. 95. gr. laga nr. 31/1993. Samkvæmt því ákvæði sé heimilt að lýsa óskuldbindandi skilnaðarsamninga sem séu bersýnilega ósanngjarnir á þeim tíma sem til þeirra hafi verið stofnað. Skilyrðið sé tvíþætt og lúti annars vegar að efni samningsins og hins vegar að ákveðnu tímamarki. Orðalagið ,,bersýnilega ósanngjarn” feli í sér að mikið þurfi til að koma til að ákvæðinu verði beitt. Þau ströngu skilyrði séu reist á því að mikilvægt sé að ekki sé verið að hrófla við samningi nema sérstaklega standi á. Í ákvæðinu sé forsenda þess að unnt sé að lýsa samning óskuldbindandi að samningurinn sé ósanngjarn á þeim tíma er til hans hafi verið stofnað. Í ákvæðinu sé ekki gerð krafa um að skiptin skuli vera jöfn, heldur einungis að þau séu ekki bersýnilega ósanngjörn. Sá sem haldi því fram að samningur sé bersýnilega ósanngjarn beri sönnunarbyrði fyrir því. Stefnandi hafi í málatilbúnaði sínum ekki sýnt fram á að samningur aðila þessa máls um skilnaðarkjör hafi verið bersýnilega ósanngjarn.

Vegna meginreglunnar um samningafrelsi hjóna þurfi mikið til að koma til að samningur verði lýstur óskuldbindandi. Ekkert benti til þess að stefnandi hafi ekki verið fær um að gera sér grein fyrir efni samningsins. Hún sé ágætum gáfum gædd og eigi ekki við nein andleg vandamál að stríða. Hún hafi notið aðstoðar lögmanns þegar samningurinn hafi verið gerður. Í stefnu komi fram að efni samningsins hafi verið rætt milli aðila og að stefnanda hafi verið kunnugt um þær eignir sem ekki hafi komið fram í skilnaðarsamningi aðila. Í stefnu komi fram: ,,Af framangreindum ástæðum og svo því að stefnandi fékk í sinn hlut ...flygil, ca. kr. 1.000.000.- sem ekki var getið um í samningi aðila þá taldi stefnandi sig vera að fá helming allra hjúskapareigna aðila þrátt fyrir að ekki væru tilteknar í skilnaðarsamningi aðila eftirtaldar eignir sem komu í hlut stefnda við skilnaðinn.” Það sé því ljóst að stefnandi hafi vitað að samningurinn hafi verið ófullkominn hvað eignaupptalningu varðaði, en hafi ekki talið það skipta máli og að samningurinn væri sanngjarn.

Stefndi vísar til ákvæða hjúskaparlaga, nr. 31/1993, sérstaklega 45. og 95. gr., sem og til almennra reglna samningaréttar um gildi samninga. Um málskostnað er vísað til 130. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða:

Samkvæmt 2. mgr. 95. gr. laga nr. 31/1993 er unnt með dómi að fella samning um fjárskipti úr gildi að nokkru eða öllu leyti, sem hjón hafa gert vegna væntanlegs skilnaðar að borði og sæng eða lögskilnaðar, ef hann var bersýnilega ósanngjarn á þeim tíma er til hans var stofnað. Skal höfða dómsmál innan árs frá fullnaðardómi til skilnaðar eða frá útgáfu leyfis til skilnaðar.

Stefnandi reisir kröfur sínar um ógildi skilnaðarsamnings aðila, sem dagsettur er 29. apríl 2005, annars vegar á því að fasteignin að B í X hafi verið of hátt metin til verðs er samningurinn hafi verið gerður og hins vegar á því að samningurinn hafi ekki tilgreint hjúskapareignir aðila, sem að meginstefnu til hafi komið í hlut stefnda. Hafi samningurinn því verið bersýnilega ósanngjarn í garð stefnanda á þeim tíma er til hans hafi verið stofnað.

Um fyrra atriðið liggur það fyrir að eignin að B var metin á 22.000.000 króna við samning aðila um skilnaðarkjör. Eru aðilar sammála um það atriði, auk þess sem R héraðsdómslögmaður hefur staðfest að hafa metið húseignina til verðs og hugsanlega haft skoðun á verðmæti hússins. Stefnandi byggir sjónarmið um að húsið hafi verið verðmetið of hátt á upplýsingum frá R um algengt verð á fermetra húsnæðis í tengslum við sölu á öðrum fasteignum í X á svipuðum tíma. Mat á verðmæti fasteignar verður, eðli málsins samkvæmt, alltaf ákveðinni óvissu háð. Raunverulegt verðmæti eignar kemur fyrst í ljós þegar eignin hefur verið seld, svo sem R hefur lýst. Þá er til þess að líta að R, sem á þeim tíma var eini fasteignasasalinn í X, hefur borið hér fyrir dóminum að hann telji mat á eigninni hafa verið eðlilegt miðað við gangverð fasteigna í X í apríl 2005. Hefur hann gert grein fyrir þeim atriðum er taka þurfi tillit til við mat á verðmæti eignar. Hefur hann borið að þó svo verð á fermetra á öðru húsnæði, sem hann hafi nefnt til sögunnar, hafi verið lægra breyti það ekki því mati hans að eignin hafi verið rétt metin. Stefnandi hefur ekki lagt fram önnur gögn þessari málsástæðu sinni til stuðnings. Í ljósi framburðar R hér fyrir dóminum og yfirlýsinga hans á dskj. nr. 8, hefur stefnanda ekki tekist sönnun þess að fasteignin að B hafi verið of hátt metin til verðs við gerð skilnaðarsamnings aðila.

Í annan stað byggir stefnandi á því að tilteknar hjúskapareignir hafi runnið til stefnda, sem ekki hafi verið tekið tillit til í samningi og hafi gert skiptingu eigna bersýnilega ósanngjarna í garð stefnanda. Í stefnu eru tilgreinar eignirnar tjaldvagn, heitur pottur, snjósleði, kerra, píanó, ...áhöld, ...byssa, skápar úr ... og Kjarvalsmálverk. Stefnandi hefur viðurkennt að upptalning á yfirliti á dskj. nr. 11 hafi verið unnið vegna skilnaðar aðila. Hafi yfirlit þetta farið í hendur R lögmanns við gerð skilnaðarsamningsins. Er það í samræmi við málstað stefnda. Á lista þessum kemur fram að snjósleði, kerra, pottur og tjaldvagn hafi runnið til stefnda. Sama eigi við um málverk úr stofu og píanó úr vinnuherbergi. Verður að miða við að þar sé átt við hið svokallaða Kjarvalsmálverk. Flygill úr stofu hafi runnið til stefnanda. Þegar til þessara atriða er litið verður ekki við annað miðað en að þessir hlutir hafi sérstaklega verið tilteknir þegar innbúi hafi verið skipt. Þá er merkt við í yfirliti á dskj. nr. 11 að til stefnda hafi runnið úr ..., án þess að það sé frekar sundurgreint. Í skilnaðarsamningi eru þessir hlutir tilfærðir sem vörulager og metnir til 200.000 króna. Kemur hvergi fram að stefndi hafi fengið ...áhöld, ...byssu og skápa úr ... að verðmæti 1.000.000 krónur. Ekki er gerð nánari grein fyrir þessum hlutum í gögnum málsins. Þá liggur ekki fyrir neinskonar verðmat þeirra annað en fullyrðing stefnanda þar um. Telja verður fyrirfram líklegt að öllum hlutum í tengslum við ... hafi við skilnaðinn verið ráðstafað í einu lagi til stefnda, sem er ... . Þegar til þessa er litið er það niðurstaða dómsins að stefnanda hafi ekki tekist sönnun þess að þessir hlutir hafi ekki verið á meðal þess sem stefndi fékk úr ... og fram kemur á dskj. nr. 11. Engin skjöl liggja fyrir um að dóttur stefnda, D, hafi verið veitt lán og kemur ekkert fram um slíka lánveitingu í skattframtölum í málinu. Liggur þá eingöngu staðhæfing stefnanda fyrir um það, sem stefndi hefur mótmælt. Hefur stefnanda þar með ekki tekist sönnun þess að veitt hafi verið lán í þessa veruna.

Stefnandi miðar við að ekki hafi í skilnaðarsamningi verið tekið tillit til helmings eignarhluta stefnda í fasteigninni að C í Z. Hefur stefnandi lýst því að eignin hafi sennilega ekki verið sérstaklega tilgreind þar sem stefndi hafi talið stefnanda trú um að stefnandi væri að fá meira út úr skilnaðarsamningi heldur en stefndi. Stefndi hefur viðurkennt að eign þessarar hafi ekki sérstaklega verið getið við skiptin. Hafi hann í reynd ekki litið á eignina sem raunverulega eign sína og t.a.m. ekki greitt fyrir hana. R lögmaður hefur borið að eign þessa hafi ekki borið á góma er hann hafi gengið frá skilnaðarsamningi aðila. Samkvæmt 99. gr. laga nr. 31/1993 taka skipti við skilnað hjóna til heildareigna hvors hjóna, nema samningar um séreignir, reglur um lögmæltar séreignir eða fyrirmæli gefanda eða afleiðanda leiði til annars. Miða verður við að stefndi hafi fengið helmingshlutdeild í fasteigninni að C að gjöf frá foreldrum sínum. Stefndi hefur ekki haldið því fram að eignarhluti sinn í fasteigninni hafi verið séreign sín. Eign þessi hefði því að öðru óbreyttu átt að koma til skipta við fjárslit milli aðila. Aðilar virðast hins vegar hafa verið meðvitaðir um eign þessa við skiptin og stefnandi lýst yfir að hún hafi vitað um tilvist þessa eignarhluta í langan tíma. Stefnandi hefur metið eignarhlutdeild þessa til 7.500.000 króna. Engin önnur gögn liggja mati þessu til stuðnings.

Ef miðað er við kröfur stefnanda í máli þessu hefur því verið slegið föstu hér að framan að ekki hafi verið tekið tillit til helmingseignarhluta stefnda í fasteigninni að C við samning aðila um skilnaðarkjör. Miðað við ýtrustu kröfur stefnanda væri um 7.500.000 krónur að ræða, sem skiptast hafi átt milli aðila og því 3.750.000 krónur átt að koma í hlut stefnanda. Ef litið er til skilnaðarsamnings aðila er unnt að miða við að helmingshlutdeild í fasteigninni að C hafi numið tæplega 12% af heildareignum aðila. Er þá ekki tekið tillit til verðmætis innbús. Stefnandi hefur haldið því fram að hún hafi átt mjög erfitt andlega á meðan á skilnaði aðila stóð og því ekki verið fær um að gera sér grein fyrir þeim skilnaðarsamningi er hún hafi undirritað. Stefnandi hefur ekki lagt fram nein vottorð þessu til stuðnings, hvorki frá læknum, sálfræðingum eða öðrum sérfræðingum. Þá hefur R lögmaður borið að andlegt ástand málsaðila hafi verið eins og gerist og gengur hjá öðrum við sambærilegar aðstæður. Við skilnað gildir meginreglan um samningafrelsi hjóna. Þegar litið er til aðstæðna aðila á skilnaðartíma, fjárhæðar eignarhlutans í heildareignum málsaðila, þess að full vitneskja var þá hjá stefnanda um eignarhlutann í C og þess að stefnandi hefur ekki getað sýnt fram á að staða hennar hafi verið verri en gengur og gerist við skilnað hjóna, er það niðurstaða dómsins að stefnanda hafi ekki tekist að sýna nægjanlega fram á að samningur aðila um skilnaðarkjör hafi verið bersýnilega ósanngjarn með því að ekki hafi verið tekið tillit til eignarhlutans í C við skiptin.

R lögmaður bar að hann hafi talið sig gæta hagsmunum beggja málsaðila jafnt. Verður því ekki talið að hann hafi sérstaklega gætt hagsmuna stefnda, umfram hagsmuna stefnanda, við samninginn um skilnaðarkjörin. Með hliðsjón af þeirri niðurstöðu verður stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.

Í ljósi eðlis lagaþrætu þessarar þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu.

Af hálfu stefnanda flutti málið Þ-kvk-nf B-kvk-nf héraðsdómslögmaður, en af hálfu stefnda S-kvk-nf G-kvk-nf hæstaréttarlögmaður.

Dóminn kveður upp S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari.

D ó m s o r ð:

Stefndi, M, er sýkn af kröfum stefnanda, K.

Málskostnaður fellur niður.

S-kk-nf S-kk-nf