E-2340/2009

Mál þetta, sem var dómtekið 7. f.m., var höfðað 22. maí 2009.

Stefnandi er Strúctor byggingaþjónusta ehf., Vesturbergi 161 í Reykjavík.

Stefndi er Ó-kk-nf Ö-kk-nf K-kk-nf, Fellahvarfi 16 í Kópavogi.

Stefnandi gerir þá kröfu að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 31.637.697 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.190.171 krónu frá 21. maí 2008 til 28. sama mánaðar, en af 1.824.425 krónum frá þeim degi til 4. júní sama ár, en af 3.582.904 krónum frá þeim degi til 11. sama mánaðar, en af 5.490.168 krónum frá þeim degi til 19. sama mánaðar, en af 6.550.097 krónum frá þeim degi til 25. sama mánaðar, en af 8.225.613 krónum frá þeim degi til 1. júlí sama ár, en af 9.937.126 krónum frá þeim degi til 9. sama mánaðar, en af 11.655.459 krónum frá þeim degi til 16. sama mánaðar, en af 13.581.009 krónum frá þeim degi til 31. sama mánaðar, en af 18.431.680 krónum frá þeim degi til 6. ágúst sama ár, en af 20.427.624 krónum frá þeim degi til 13. sama mánaðar, en af 22.522.136 krónum frá þeim til 18. sama mánaðar, en af 24.710.047 krónum frá þeim degi til 26. sama mánaðar, en af 26.408.746 krónum frá þeim degi til 10. mars 2009, en af 31.637.697 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 3. júní 2008 að fjárhæð 634.254 krónur, 16. júlí sama ár að fjárhæð 400.000 krónur, 8. ágúst sama ár að fjárhæð 450.000 krónur, 4. september sama ár að fjárhæð 180.000 krónur, 8. október sama ár að fjárhæð 160.171 króna, 8. sama mánaðar að fjárhæð 339.829 krónur, 3. nóvember sama ár að fjárhæð 1.000.000 krónur, 12. sama mánaðar að fjárhæð 1.500.000 krónur, 26. sama mánaðar að fjárhæð 300.000 krónur, 4. desember sama ár að fjárhæð 600.000 krónur, 8. sama mánaðar að fjárhæð 600.000 krónur, 13. sama mánaðar að fjárhæð 500.000 krónur, 17. sama mánaðar að fjárhæð 500.000 krónur, 30. sama mánaðar að fjárhæð 1.000.000 krónur, 9. janúar 2009 að fjárhæð 1.500.000 krónur, 11. sama mánaðar að fjárhæð 272.872 krónur og 5. febrúar sama ár að fjárhæð 2.227.128 krónur. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I

Málið á rót sína að rekja til þess að í maí 2008 tók stefnandi að sér að einangra og múra einbýlishús, sem stefndi er að byggja að Vatnsendabletti 719 í Kópavogi, að utan. Gerði stefnandi kostnaðaráætlun fyrir verkið sem eingöngu tók til vinnuliða og hljóðaði hún upp á 8.000.000 krónur. Í kjölfarið hófst stefnandi handa við það og lagði að auki til efni. Þá er óumdeilt að stefnanda var síðar falið að vinna viðbótarverk. Hefur stefnandi gefið út 15 reikninga fyrir þau verk sem hann kveðst hafa unnið fyrir stefnda og nema þeir samtals 31.637.697 krónum. Stefndi hefur einungis staðið stefnanda skil á 12.164.254 krónum og telur sér ekki skylt að inna frekari greiðslu af hendi.

Fyrir liggur að málsaðilar undirrituðu 27. ágúst 2008 skjal þar sem fram kemur að heildarkrafa fyrir þau verk sem stefnandi vann í þágu stefnda nemi 26.408.744 krónum. Af efni skjalsins verður ráðið að þar hafi orðið að samkomulagi að stefndi myndi greiða stefnanda 22.000.000 krónur, en hann hafði þá aðeins greitt 1.484.254 krónur. Mál þróuðust hins vegar á þann veg að samkomulagið var ekki efnt og telja aðilar sig óbundna af því. Þá er þess að geta að á meðal málsskjala er ódagsett bréf fyrirsvarsmanns stefnanda, þar sem fram kemur að í upphafi verks í maí 2008 hafi verið „gerð kostnaðaráætlun upp á vinnuliði, verkpalla og efni, sem hljóðaði upp á a.m.k. 13-14 milljónir“.

II

Stefnandi rekur verktakastarfsemi í byggingariðnaði. Er því haldið fram í stefnu að í maí 2008 hafi aðilar gert með sér samning um að stefnandi kæmi að vinnu við fasteign stefnda að Vatnsendabletti 719 í Kópavogi. Þar segir það eitt um það verk sem stefnandi tók að sér að vinna í þágu stefnda að það hafi falist í vinnu við múrverk og gifsviðgerðir. Stefnandi hafi gefið út alls 17 reikninga á hendur stefnda fyrir vinnu sína og efni sem hann hafi lagt til, en tveir þeirra hefðu verið bakfærðir. Sé stefnukrafa því byggð á 15 reikningum, samtals að fjárhæð 31.637.697 krónur. Þegar samkomulagið, sem áður er gerð grein fyrir, var undirritað, hafi stefndi aðeins verið búinn að greiða 1.484.254 krónur af kröfu samkvæmt 14 reikningum samtals að fjárhæð 26.408.746 krónur. Með samkomulaginu hafi stefndi skuldbundið sig til að greiða eftirstöðvarnar fyrir ákveðinn tíma gegn því að stefnandi veitti honum afslátt. Stefndi hafi vanefnt samkomulagið, en samkvæmt því hafi honum borið að greiða 20.500.000 krónur fyrir 10. janúar 2008. Hafi stefnda verið tilkynnt að sökum vanefnda hans yrði enginn afsláttur veittur og að krafan yrði innheimt að fullu ásamt dráttarvöxtum. Heildargreiðslur til stefnanda eftir að samkomulagið var gert nemi 10.680.000 krónum. Stefnandi hafi svo gefið út síðasta reikning sinn að fjárhæð 5.228.951 króna 10. mars 2009. Þar sem eftirstöðvar kröfunnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir hafi verið nauðsynlegt fyrir stefnanda að höfða mál þetta.

Við munnlegan flutning málsins var á því byggt af hálfu stefnanda að stefndi sé í öllu falli skuldbundinn til að greiða stefnanda þá fjárhæð sem hann hafi gengist við að skulda honum samkvæmt samkomulagi aðila frá 27. ágúst 2008.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga, sem meðal annars fái stoð í 6. kafla laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um gjalddaga kröfu sinnar vísar stefnandi til meginreglu 1. mgr. 49. gr. þeirra.

III

Í greinargerð er því haldið fram að auk þeirra verka sem stefnandi hafi í upphafi tekið að sér að vinna fyrir stefnda og sem falist hafi í því að einangra og múra húsið að utan í samræmi við fyrirliggjandi teikningar hafi stefnandi jafnframt unnið lítilsháttar viðbótarverk innandyra. Stefndi, sem var að byggja sína fyrstu eign, sé lítt fróður um mannvirkjagerð en talið sig hafa ráðið sérfræðinga og fagmenn til starfa sem hann mætti treysta til að passa upp á verkið í alla staði og innheimta sanngjarnt endurgjald fyrir það í samræmi við kostnaðaráætlun og ekkert umfram hana.

Stefndi heldur því fram að samkomulag aðila 27. ágúst 2008, þar sem hann hafi skuldbundið sig til að greiða stefnanda 20.500.000 fyrir 10. janúar 2009, sé þessu máli með öllu óviðkomandi, enda hafi aðilar lýst sig óbundna af því og ekki sé byggt á því í málinu. Stefndi hafi framan af leitast við að ná samkomulagi um verkið án málaferla. Hafi hann sett fram ýmsar hugmyndir í þeim tilgangi umfram lagaskyldu, en sé ekki bundinn af þeim lengur. Honum hafi á þeim tíma ekki verið ljóst hversu freklega væri rukkað umfram eðlilegt og sanngjarnt endurgjald.

Stefndi byggir kröfur sínar í málinu einkum á 6., 28. og 29. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Í fyrsta lagi heldur stefndi því fram að umkrafið endurgjald fyrir þau verk sem stefnandi vann að beiðni hans, 31.637.697 krónur, sé algjörlega úr hófi fram og í hrópandi andstöðu við fyrrgreinda kostnaðaráætlun og ósanngjarnt í skilningi laga. Í þessu sambandi beri að líta til þess að stefndi sé neytandi í skilningi 1. gr. laga um þjónustukaup. Samkvæmt 29. gr. laganna megi verð eða þóknun fyrir verk ekki fara verulega fram úr þeirri áætlun sem seljandi þjónustu hefur látið neytanda í té. Með öðrum orðum verði seljandi þjónustu að halda sig í meginatriðum við þá kostnaðaráætlun sem gerð er og liggur til grundvallar verki. Þegar af þeirri ástæðu geti réttmæt krafa stefnda fyrir vinnu aldrei orðið hærri en gert var ráð fyrir samkvæmt kostnaðaráætlun við upphaf verks. Í málinu krefji stefnandi stefnda um margfalda þá upphæð. Hvergi sé að finna vísbendingar um að kostnaðaráætlun stefnanda hafi falið í sér lauslegt mat eða að hún hafi verið háð einhverjum utanaðkomandi aðstæðum, forsendum, fyrirvörum eða skilyrðum. Þvert á móti sé áætlunin skýr og afdráttarlaus og því ekki neitt sem réttlæti breytingu stefnanda á kröfu um þóknun fyrir verkið. Með hliðsjón af framangreindu telur stefndi það yfir allan vafa hafið að krafa stefnanda brjóti í bága við 29. gr. laga um þjónustukaup. Af þeirri ástæðu beri að sýkna stefnda af öllum kröfum stefnanda, en til vara eigi að lækka kröfur hans verulega.

Í öðru lagi byggir stefndi á því að á stefnanda hafi hvílt ótvíræð skylda til þess að leita eftir samþykki stefnda á mögulegri kostnaðaraukningu við verkið með skýrum hætti á framkvæmdatíma þess. Beri þá að líta til þess að stefnandi gefi sig út fyrir að vera fagmaður á sínu sviði og hafi því átt að hafa yfirsýn yfir verkið og framgang þess á hverjum tíma. Stefnandi hafi þó í engu sinnt skyldum sínum samkvæmt 6. gr. laga um þjónustukaup. Samkvæmt athugasemdum við þessa grein í frumvarpi því er varð að lögum um þjónustukaup segi að aðili sem hafi atvinnu af því að selja þjónustu sína á grundvelli fagþekkingar sé betur fær um að gera sér grein fyrir hvort það svari kostnaði að vinna tiltekið verk eða ekki. Af reglunni leiði einnig að seljandi þjónustu og kaupandi eigi að ræða sem nánast um verk sem vinna skal og komast að samkomulagi um hvað gera eigi í einstöku tilviki. Byggir stefndi á því að stefnandi hafi vanrækt framangreindar skyldur sínar með öllu þar sem um leið og stefnanda varð ljóst að verkið yrði dýrara en kostnaðaráætlun gerði ráði fyrir hafi honum borið að kynna stefnda það og fá samþykki fyrir hærra verði, enda hefði stefndi þá getað hætt við verkið eða leitað hagstæðara tilboðs í það. Þá minnir stefnandi á þá meginreglu verktakaréttar að verkkaupi eigi ætíð að hafa val að því er tekur til fyrirhugaðra breytinga á verki, enda eigi hann ætíð að hafa síðasta orðið um hvernig verki er háttað, hvort sem það lýtur að viðbótarverki eða kostnaði. Þá beri að líta til mikilvægis kostnaðaráætlunar fyrir stefnda, enda hafi hún verið ákvörðunarástæða stefnda þegar hann réði stefnanda til að sinna þessum tiltekna verkþætti við byggingu hússins. Telur stefndi að forsendubrestur hafi orðið þegar reikningar frá stefnanda hrönnuðust upp vegna vinnu sem stefndi dregur stórlega í efa að hafi nokkurn tímann verið unnin, enda séu tímaskriftir óhóflegar, sem og tímagjald. Byggir stefndi samkvæmt framangreindu á því að vegna vanrækslu stefnanda á að fylgja ákvæðum 6. gr. laga um þjónustukaup beri að sýkna hann af öllum kröfum stefnanda, enda hafi stefndi nú þegar greitt umfram kostnaðaráætlun. Í öllu falli beri að lækka kröfur stefnanda stórlega. Fullvíst megi telja að stefndi hefði hætt við að gera samning við stefnanda ef stefnandi hefði upplýst um það að um óhagkvæm kaup á þjónustu væri að ræða fyrir stefnda sem neytanda. Þannig sé heildar endurgjald fyrir verkið ekki í neinu samræmi við vermæti verksins eða hlutfalls þess af verðmæti byggingarinnar.

Í þriðja lagi byggir stefndi á því að krafa stefnanda sé bersýnilega of há og ósanngjörn í skilningi 28. gr. laga um þjónustukaup. Í ákvæðinu sé kveðið á um það að þegar ekki hefur verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð sem teljast megi sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var. Liggi nú fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns sem staðfesti þetta og stefndi byggir á. Þá sé umkrafið endurgjald fyrir verkið margfalt hærra en kostnaðaráætlun kvað á um og í engu samhengi við þá vinnu sem raunverulega var innt af hendi. Þannig séu tímar ofskráðir og tímaskriftir lítt skiljanlegar. Verði að ætla að skipulagningu verksins hafi verið ábótavant af hálfu stefnanda hafi allir þeir menn sem skráðir eru á verkið verið þar við störf og afköst þá í ósamræmi við mannafla í því. Jafnframt sé tímagjald ósanngjarnt. Er umkröfðum tímafjölda og einingaverðum þannig mótmælt. Loks sé krafa stefnanda ekki í samræmi við gæði verksins þar sem meðal annars hafi verið múrað að gluggum, en það hafi haft í för með sér tjón fyrir stefnda með því að aukakostnaður hafi fallið til af þessum sökum við frágang á áfellum með gluggunum.

Stefndi mótmælir sérstaklega öllum kröfum stefnanda um greiðslu á útlögðum kostnaði vegna efniskaupa og telur þær ýmist rangar, órökstuddar eða ósanngjarnar.

IV

Með beiðni til héraðsdóms, sem var lögð fram í þinghaldi 6. nóvember 2009, fór stefndi þess á leit að dómkvaddur yrði hæfur og óvilhallur matsmaður til þess að skoða og meta eftirfarandi:

„Hvert telst vera sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir verk matsþola við eignina að Vatnsendabletti 719 í Kópavogi við múrverk og gifsviðgerðir. Verkið er talið hafa falist í neðangreindu:

1. Undirbúningur/frágangur. Komið var upp aðstöðu sem fólst í að koma gámi og efni á vinnusvæði, leigja palla og setja upp. Aðstaða og rusl eftir verkið fjarlægt.

2. Verja, háþrýstiþvo, einangra húsið. Verja glugga, háþrýstiþvo allt húsið. Einangra ca. 90% af einangrunarfleti hússins með 200 mm einangrun, aðrir fletir einangraðir með venjulegri útieinangrun. Það þurfti að panta festingar fyrir 200 mm plast, gera þurfti göt fyrir festingar inn í plastið sem voru ca. 10 stk. á hvern m². Síðan þurfti að fylla í þessi göt áður en netað var og múrfyllt.

3. Múrverk. Allir fletir og kantar netaðir, fyllt í og pússað auk þess sem stoðveggir voru pússaðir.

4. Steypa á svölum. Steypt var gólf á suðaustursvölum hússins.

5. Innivinna. Fjarlægt drasl og múrbrot úr kjallara hússins. Gert var við gipsveggi með gipsmúr og eru þær viðgerðir sýnilegar. Veggir á efri hæð einangraðir og pússaðir ca. 10-12 m² og veggir í bílskúr einangraðir og pússaðir ca. 25-30 m². Þá voru járnfestingar á gluggum.

Óskað var eftir því að matið yrði sundurliðað að því er tekur til vinnuliða annars vegar og efnis hins vegar að teknu tilliti til heildarverksins.

Dómkvaðning fór fram í framangreindu þinghaldi og matsgerð matsmanns, Y-kk-ef E-kk-ef múrarameistara og byggingatæknifræðings, lá fyrir 20. mars 2010. Í matsgerðinni er greint frá því að við vettvangsskoðun 14. desember 2009 hafi fyrirsvarsmaður stefnanda komið því á framfæri að allar dyflur, sem eru einangrunarplastfestingar fyrir stein, hafi verið sérpantaðar fyrir 200 mm plasteinangrunina. Þar sem dyflurnar séu aðeins 200 mm langar hafi þurft að snara úr plastinu til að dyflan næði festu í stein og loka síðan úrtakinu með einangrun að nýju. Þá hafi verið settir hornlistar á alla kanta og úthorn. Loks hafi trefjanet verið sett yfir einangrun og að því gerðu múrfyllt og slétthúðað. Á svölum hafi þurft að brjóta steypuklepra með brotvél áður en hægt var að steypa og glatta. Inni hafi veggur í bílskúr og veggur í herbergi á 2. hæð verið einangraðir, netlagðir, múrfylltir og pússaðir. Þá hafi verið gengið á alla gifsveggi, allt laust gifs brotið burt og fjarlægt. Einnig hafi verið fjarlægðir ryðgaðir leiðarar úr gifsveggjum. Þá hafi þurft að hreinsa og menja járnenda í útkragandi gluggum. Síðan hafi yfirborð viðgerðarsvæða verið hreinsað, grunnað og gifsað að nýju. Að því er varðar uppsetningu plasteinangrunar hafi verið samþykkt að miða við 5 dyflur á m² og að gluggar sem þurft hafi að hreinsa og menja samkvæmt framansögðu hafi verið 12 talsins. Vegna myrkurs hafi ekki verið unnt að framkvæma viðhlítandi skoðun á viðgerð á gifshúðun innanhúss, en það hafi verið gert 21. janúar 2010.

Í matsgerð sinni kemst matsmaður að þeirri niðurstöðu að sanngjarnt og hæfilegt endurgjald fyrir þau verk sem metin voru nemi 13.025.975 krónum miðað við verðlag 1. desember 2008, en þar af er kostnaður við að einangra og múra húsið að utan metinn 11.215.976 krónur, þó að teknu tilliti til þess að metinn kostnaður vegna undirbúnings og frágangs, sbr. matsliður 1, tekur jafnframt til innivinnu og vinnu við svalir samkvæmt matsliðum 4 og 5. Í almennri umfjöllun um kostnaðarmat tiltekur matsmaður að stefnandi hafi lagt fram vinnuseðla þar sem fram komi að 90 vinnustundir hafi verið skráðir vegna hreinsunar og steypuvinnu við svalir sem séu um það bil 30 m² að flatarmáli. Þá hafi samkvæmt vinnuseðlum verið skráðar vel yfir 1000 vinnustundir vegna brotvinnu, hreinsunar og viðgerða á gifsveggjum, sem séu um það bil 70 m² að flatarmáli og samkvæmt efnisreikningi hafi verið notaðir sjö 30 kg pokar af gifsi í þann verkþátt. Þá hafi samkvæmt vinnuseðlum verið skráðar yfir 180 vinnustundir vegna vinnu við stoðveggi utanhúss sem séu um það bil 12 m² að flatarmáli. Til að komast sem næst því hver launakostnaður var í verkinu hafi mælingaverðskrá Múrarafélags Reykjavíkur verið lögð til grundvallar. Miðað hafi verið við að verkið hafi verið unnið í einum áfanga af faglærðum mönnum og aðstoðarmönnum. Í vitnisburði matsmanns fyrir dómi kom fram að í kostnaðarmati hans hafi framangreind mælingaverðskrá verið lögð til grundvallar með 25% álagi. Um hefðbundið múrverk hafi verið að ræða, þó að því undanskildu þar sem þykkt plasteinangrunar var 20 cm. Þá hafi komið fram á matsfundi að starfsmenn stefnanda hafi eitthvað aðstoðað blikksmiði og þá við að taka á móti áfellum og bera þær inn í húsið. Þessi vinna hafi ekki verið tekin til mats. Að öðru leyti hafi ekki komið fram á matsfundi að ágreiningur væri á milli aðila um hvaða verk það voru sem stefnandi vann í þágu stefnda og að þau hafi öll verið metin.

V

Svo sem að framan er rakið snýr ágreiningur aðila að endurgjaldi til stefnanda fyrir verk sem hann vann fyrir stefnda sumarið 2008. Fólst það upphaflega í því að einangra og múra hús stefnda að Vatnsendabletti 719 í Kópavogi að utan og tók bæði til vinnu og efnis. Síðar var stefnanda falið að vinna viðbótarverk. Stefnandi gerði kostnaðaráætlun, 8.000.000 krónur, sem einungis tók til vinnu við að einangra og múra húsið. Áður en stefnandi hófst handa við verkið var ekkert frekar rætt um endurgjald fyrir það og tókst þannig ekki samningur með aðilum um fjárhæð verklauna. Á hið sama við um viðbótarverk. Af efni skjals sem aðilar undirrituðu 27. ágúst 2008 og áður er gerð grein fyrir má ljóst vera að þeir hafi þar orðið ásáttir um að verklaun skyldu vera 22.000.000 krónur. Svo sem ljóst má vera af kröfugerð aðila og málatilbúnaði þeirra samkvæmt stefnu og greinargerð telja þeir sig nú óbundna af þessu samkomulagi. Var það fyrst við munnlegan flutning málsins sem því var hreyft af hálfu stefnanda að á stefnda hvíli í öllu falli skylda til að greiða honum framangreinda fjárhæð. Eru í ljósi þessa ekki efni til að leyst verði úr málinu á grundvelli þess að fyrir liggi samþykki stefnda við því að stefnandi eigi réttmæta kröfu á hendur honum umfram þá fjárhæð sem hann hefur þegar staðið stefnanda skil á.

Um þau lögskipti málsaðila sem hér eru til umfjöllunar gilda lög nr. 42/2000 um þjónustukaup, sbr. 2. töluliður 1. mgr. 1. gr. laganna. Við þær aðstæður sem að framan er lýst ber stefnda að greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var, sbr. 28. gr. laganna.

Við mat á því hvort sú fjárhæð sem stefnandi krefur um í verklaun sé ósanngjörn ber að líta til fyrirliggjandi matsgerðar Y-kk-ef E-kk-ef múrarameistara og byggingatæknifræðings sem stefndi aflaði undir rekstri málsins. Er það niðurstaða matsmanns að sanngjarnt og hæfilegt endurgjald fyrir þau verk sem metin voru nemi 13.025.975 krónum miðað við verðlag 1. desember 2008. Er um þessa niðurstöðu og vitnisburð matsmanns fyrir dómi vísað til kafla IV hér að framan. Stefnandi reyndi ekki að hnekkja þessari matsgerð með því að fá dómkvadda yfirmatsmenn, svo sem honum hefði verið unnt samkvæmt 64. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hefur hann látið við það sitja að freista þess að hnekkja matinu með því að gera athugasemdir við einstaka þætti þess, sem hann telur að ekki fái staðist. Verður ekki fallist á að honum hafi tekist á þennan hátt að hnekkja niðurstöðum matsgerðarinnar. Verður hún því lögð til grundvallar þegar tekin er afstaða til þess hvert sé sanngjarnt endurgjald til stefnanda fyrir þau verk sem hann vann í þágu stefnda og kröfugerð hans tekur til. Er þess þá sérstaklega að gæta að ekki er annað fram komið en að matið hafi, með smávægilegum frávikum sem hafi þannig takmarkaða þýðingu við ákvörðun um það hvert geti talist sanngjarnt endurgjald, tekið til allra þeirra verkþátta sem stefnandi hafði með höndum fyrir stefnda. Samkvæmt þessu er krafa stefnanda, sem er 18.611.722 krónum hærri en kostnaðarmat matsmanns segir til um, augljóslega ósanngjörn í skilningi 28. gr. laga um þjónustukaup. Af framangreindu leiðir jafnframt að stefnandi á í öllu falli lögvarða kröfu til verklauna til samræmis við kostnaðarmat matsmanns, eða 13.025.975 krónur. Fær sú málsvörn stefnda, sem byggð er á tilvísun til 6. og 29. gr. laga um þjónustukaup, ekki haggað þeirri niðurstöðu, en í þeim efnum nægir að vísa til þess eins að sú kostnaðaráætlun sem gerð var tók ekki til verksins í heild.

Með framangreindum rökum verður því ekki slegið föstu að stefnandi geti ekki átt frekari kröfu á hendur stefnda en niðurstaða kostnaðarmats í matsgerð felur í sér og að sérhver hærri krafa verði þannig talin ósanngjörn í skilningi 28. gr. laga um þjónustukaup. Kemur þar meðal annars til að einhver óvissa er ávallt fyrir hendi við gerð kostnaðarmats fyrir verk af þessu tagi. Að þessu virtu og með hliðsjón af forsendum í dómi Hæstaréttar frá 30. nóvember 2006 í málinu nr. 167/2006, sem hér þykja eiga við, en að öðru leyti með vísan til matsgerðar, þykir mega taka kröfu stefnanda til greina með 14.500.000 krónum.

Samkvæmt öllu framansögðu verður stefndi dæmdur til að greiða stefnanda 14.500.000 krónur. Um upphafstíma vaxta þykir rétt að miða við að krafa stefnanda hafi í heild verið gjaldkræf 26. ágúst 2008 og að honum beri dráttarvextir þaðan í frá. Frá henni ber að draga greiðslur sem stefndi innti af hendi á tímabilinu 3. júní 2008 til 5. febrúar 2009, samtals að fjárhæð 12.164.254 krónur, og svo sem nánar greinir í dómsorði.

Í dómi þessum er ekki tekin afstaða til þess hvernig standa eigi að endanlegu uppgjöri á kröfu stefnanda. Er þar um til þess að líta að fyrir því er langvarandi venja að í dómi um peningakröfu, sem greidd hefur verið að hluta, sé látið við það sitja að kveða á um skyldu skuldara til að greiða upphaflegan höfuðstól kröfunnar með nánar tilgreindum vöxtum, án þess að mælt sé berum orðum fyrir um af hvaða fjárhæð þeir skuli reiknast á hverjum tíma, og til að greiða málskostnað, en allt að frádreginni einni eða fleiri innborgunum, sem hafi verið inntar af hendi á tilteknum dögum. Er þá gengið út frá því að við endanlegt uppgjör kröfunnar verði að öðru jöfnu farin sú leið að reikna út stöðu kröfunnar eins og hún var hverju sinni þegar innborganir voru inntar af hendi og þeim ráðstafað til að greiða fyrst áfallinn kostnað og vexti, en að þeim liðum frágengnum gangi þær til lækkunar á höfuðstól kröfunnar, sem borið geti vexti upp frá því. Í þessu ljósi er almennt ekki tekin afstaða til þess í dómi um peningakröfuna sem slíka hvernig standa eigi á síðari stigum að endanlegu uppgjöri hennar, enda er þá meðal annars haft í huga að ágreiningur, sem kann að rísa um útreikning og greiðslu kröfunnar, getur komið sjálfstætt til kasta dómstóla í máli um lögmæti fullnustugerðar fyrir henni. Má um þetta vísa til dóms Hæstaréttar frá 17. október 2002 í máli nr. 230/2002.

Með vísan til málsúrslita samkvæmt framansögðu og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefnda málskostnað, sem að teknu tilliti til matskostnaðar að fjárhæð 530.000 krónur þykir hæfilega ákveðinn 1.200.000 krónur.

Mál þetta dæma Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri og meðdómsmennirnir Á-kk-nf I-kk-nf og G-kk-nf V-kk-nf byggingaverkfræðingar.

D ó m s o r ð :

Stefndi, Ó-kk-nf Ö-kk-nf K-kk-nf, greiði stefnanda, Strúctor byggingaþjónustu ehf., 14.500.000 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. ágúst 2008 til greiðsludags, en að frádregnum innborgunum 3. júní 2008 að fjárhæð 634.254 krónur, 16. júlí sama ár að fjárhæð 400.000 krónur, 8. ágúst sama ár að fjárhæð 450.000 krónur, 4. september sama ár að fjárhæð 180.000 krónur, 8. október sama ár að fjárhæð 160.171 króna, 8. sama mánaðar að fjárhæð 339.829 krónur, 3. nóvember sama ár að fjárhæð 1.000.000 krónur, 12. sama mánaðar að fjárhæð 1.500.000 krónur, 26. sama mánaðar að fjárhæð 300.000 krónur, 4. desember sama ár að fjárhæð 600.000 krónur, 8. sama mánaðar að fjárhæð 600.000 krónur, 13. sama mánaðar að fjárhæð 500.000 krónur, 17. sama mánaðar að fjárhæð 500.000 krónur, 30. sama mánaðar að fjárhæð 1.000.000 krónur, 9. janúar 2009 að fjárhæð 1.500.000 krónur, 11. sama mánaðar að fjárhæð 272.872 krónur og 5. febrúar sama ár að fjárhæð 2.227.128 krónur.

Stefnandi greiði stefnda 1.200.000 krónur í málskostnað.

Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf

Á-kk-nf I-kk-nf

G-kk-nf V-kk-nf