E-1773/2012

Mál þetta, sem dómtekið var 31. janúar sl., var höfðað 16. maí 2012.

Stefnandi er Nýsmíði sf., Viðarási 3, Reykjavík.

Stefndi er Íslenskir aðalverktakar hf., Keflavíkurflugvelli, Reykjanesbæ.

Dómkröfur

Dómkröfur stefnanda eru eftirfarandi:

1. Stefnandi krefst aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða 29.141.177 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 8. júní 2011 til 8. júlí 2011, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá þeim tíma til greiðsludags.

2. Til vara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða 26.375.236 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 31. október 2009 til 30. nóvember 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá þeim tíma til greiðsludags.

3. Til þrautavara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða 19.012.575 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 31. október 2009 til 30. nóvember 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá þeim tíma til greiðsludags.

4. Til þrautaþrautavara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða 6.142.255 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 31. október 2009 til 30. nóvember 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá þeim tíma til greiðsludags.

5. Til þrautaþrautaþrautavara krefst stefnandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða 4.933.538 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 31. október 2009 til 30. nóvember 2009, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur frá þeim tíma til greiðsludags.

6. Stefnandi krefst málskostnaðar í öllum framangreindum liðum samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi sér að skaðlausu eða eftir mati dómsins.

Dómkröfur stefnda eru þær aðallega að stefndi verði sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar.

Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnda verði dæmdur málskostnaður úr hendi stefnanda að mati dómsins eða samkvæmt framlögðu málskostnaðaryfirliti.

Málavextir

Stefnandi gerði verksamning við stefnda hinn 12. júní 2007 um að setja upp létta innveggi og taka niður loft í nýbyggingu í Mánatúni 3-5, Reykjavík. Samkvæmt 1. gr. samningsins skyldi stefnandi inna af hendi alla vinnu við uppsetningu léttra innveggja og niðurtekinna lofta í Mánatúni 3-5. Samkvæmt 3. gr. samningsins átti stefndi að greiða 26.350.000 krónur með virðisaukaskatti fyrir uppsetninguna á veggjunum og loftum sem voru samtals 4.500 fermetrar. Samningsupphæðin átti að breytast í samræmi við byggingarvísitölu samkvæmt 7. gr. samningsins.

Stefndi skyldi m.a. leggja til allt efni en stefnandi alla vinnu, öll tæki og búnað til að skila fullunnu verki. Öll vinna skyldi vera fyrsta flokks og í samræmi við bestu faglegar venjur og unnin af fagmönnum með þar til bær réttindi. Átti stefnandi að kynna sér allar teikningar og sjá um allar mælingar í samráði við byggingarstjóra. Yrði stefnandi var við misræmi á milli teikninga eða misræmi á staðsetningu veggja m/v teikningar skyldi hann hafa samráð við byggingastjóra um lausnir, allt eins og greinir í 1. gr. samningsins.

Samkvæmt 2. gr. samningsins skyldu teikningar hönnuða og IAV, verklýsingar hönnuða og IAV, verkáætlun stefnda sem í gildi væri á hverjum tíma og ÍST 30, 4. útgáfa, og staðlar og reglugerðir sem varða verkið vera hluti af samningnum.

Í 3. gr. samnings kemur fram að samningur sé einingarverðssamningur. Var áætlað magn af veggjum um 4300 m2 og 200 m2 af loftum, eða samtals 4.500 m2.

Einingaverð skyldu vera 5.850 kr./m2 með vsk. Áætluð samningsupphæð skyldi vera 26.325.000 með 24,5% virðisaukaskatti. Samkvæmt 4. gr. samningsins skyldu reikningar greiðast mánaðarlega í samræmi við sameiginlegt mat samningsaðila á verk og greiðslustöðu.

Verktími skyldi vera frá september 2007 til 15. júlí 2008. Framvinda verkþátta skyldi þó miðast við verkáætlun stefnda hverju sinni, sbr. 5. gr. samningsins.

Einingarverð skyldu miðast við byggingarvísitölu í janúar 2007 (356,3).

Stefnandi kveðst hafa efnt ákvæði verksamningsins í einu og öllu. Aldrei hafi verið gerðar athugasemdir við vinnubrögð starfsmanna hans né verkskil. Stefndi hafi áður átt í samstarfi við stefnanda og haft góða reynslu af því að starfa með stefnanda sem þar af leiðandi hafi boðið honum til samstarfs á grundvelli fyrri reynslu og góðra samskipta. Ekki verði séð að stefnandi hafi gerst sekur um nokkrar vanefndir á samningnum enda engar vísbendingar til um slíkt.

Þó að verktími hafi verið ákveðinn frá sept. 2007 til júlí 2008, dróst það að verkið hæfist. Stefnandi kveður smíðar hafa hafist 5. maí 2008 og þær síðan verið stöðvaðar hinn 20. október 2008, en daginn eftir hafi síðasti reikningur verið gerður. Samtals hafi stefndi greitt 8.410.582 krónur með verðbótum til stefnanda. Heildarsamningsfjárhæðin hafi þá staðið í 31.834.822 krónum með vísitölu (vísithækk. 370,2 – 447,7 m/v okt.2008) => 20,95% hækkun, en upphafleg samningsfjárhæð hafi verið 26.325.000 krónur.

Stefnandi lýsir atvikum svo að hinn 20. október 2008, þegar ríflega fjórðungur samningsins hafði verið efndur af hálfu stefnda, um 26.42%, þá hafi fyrirsvarsmaður stefnda mætt á byggingarstaðinn og krafist þess að starfsmenn stefnanda yfirgæfu byggingarsvæðið þegar í stað. Engin ástæða hafi verið gefin fyrir því að stefnanda var gert að yfirgefa vinnusvæðið með verkamenn sína, tæki og tól. Hafi stefnandi þá unnið rúmlega 26% af verkinu og í kjölfarið hafi verið gerður reikningur á stefnda. Stefnda hafi legið svo mikið á að stefnandi hafi þurft að hverfa frá hálfkláruðum verkum, grindur hafi staðið hálf- og fullgerðar í sumum íbúðum, merkingar á gólfum fyrir milliveggjum annars staðar o.s.frv.

Stefnanda sé enn í dag hulin ráðgáta hvers vegna stefndi kaus að virða ekki löglegan og fullgildan samning. Hann hafi búist við því þá og þegar, eða allt þar til hann sá auglýsingu í Morgunblaðinu 3. febrúar 2011, þar sem Stakfell fasteignasala auglýsti íbúðir til sölu að Mánatúni 3-5, að hann yrði kallaður aftur að verkinu og að stefndi myndi virða ákvæði verksamningsins.

Af hálfu stefnanda hafi a.m.k. í tvígang verið haft samband við H-kk-þf Þ-kk-þf Á-kk-þf, einn yfirmanna stefnda, á árinu 2009 og 2010 til að spyrjast fyrir um það hvenær hann yrði kallaður aftur að verkinu. Fyrirsvarsmaður stefnanda hafi að minnsta kosti einu sinni komið heim til H-kk-ef í Keflavík á árinu 2009 og minnt hann sérstaklega á að standa við verksamninginn. H-kk-nf hafi ekki gefið viðhlítandi svör en hafi heldur ekki gefið afsvar fyrr en hinn 12. apríl 2010. Einnig hafi verið haft samband við K-kk-þf A-kk-þf, sviðstjóra stefnda, á sama tímabili og gengið eftir svari um að efna umræddan verksamning.

Stefnandi lýsir því að hinn 12. apríl 2010 hafi K-kk-nf A-kk-ef, sviðstjóri stefnda, hringt og beðið fyrirsvarsmenn stefnanda að mæta á skrifstofu sína. Hafi þeir talið að nú væri runninn upp dagur efnda og að þeir myndu taka við verkinu eins og um hafði verið samið. Annað hafi komið á daginn. Fyrir þá hafi verið lögð yfirlýsing sem samin hafði verið fyrir fram og hafi K-kk-nf A-kk-ef krafist þess að stefnandi ritaði undir yfirlýsinguna, sem m.a. kvað á um að fjárhagslegt uppgjör hefði farið fram milli aðila og að hvorugur aðili ætti fjárkröfur á hendur hinum.

Þessu hafi verið hafnað af hálfu stefnanda og sú krafa ítrekuð að stefnda bæri að standa við sinn hluta samningsins og að honum væri skylt að taka við vinnuframlagi stefnanda gegn greiðslu samkvæmt efni samningsins.

Verksamningnum hafi aldrei verið sagt upp, hvorki formlega né óformlega. Honum hafi ekki verið rift með löglegum hætti.

Stefnandi kveðst líta svo á að með yfirlýsingunni hafi tilraun verið gerð af hálfu stefnda til að fella verksamninginn niður, en stefnandi hafi ekki fallist á það og talið hann fullgildan. Telur stefnandi að samkvæmt yfirlýsingunni megi álykta að stefndi hafi talið samninginn enn í fullu gildi þrátt fyrir ákvæði í IST.30 lið 25.4.

Eftir að stefnandi sá auglýsinguna í Morgunblaðinu hinn 3. febrúar 2011 hafi hann sent stefnda bréf 16. febrúar 2011 og krafist þess að samningurinn yrði efndur samkvæmt efni sínu. Einnig hafi hann boðið stefnda að leysa sig undan samningnum með því að eiga við stefnanda viðskipti um kaup á tveimur lóðum í eigu stefnanda. Ella áskildi hann sér allan rétt til skaðabóta í málinu.

Í tilefni bréfsins hafi verið haldinn fundur 15. mars 2011 með fyrirsvarsmanni stefnda, K-kk-þgf A-kk-ef, á skrifstofu lögmanns hans og þar hafi kröfur stefnanda verið ítrekaðar. Stefndi hafi boðið stefnanda einhvers konar bætur í formi þess að stefnandi fengi að bjóða í verk eða koma að vinnu samkvæmt reikningi, en þó á allt öðrum einingarverðum, sem séu mun lægri en það sem kveðið sé á um í umræddum verksamningi frá 12. júní 2007. Hann hafi heldur ekki tekið í mál að stefnandi kæmi aftur til starfa í umræddu verki í Mánatúni 3-5, Reykjavík. Fundur þessi hafi því verið árangurslaus. Stefnanda sé því nauðugur einn kostur að höfða mál þetta og krefja stefnda um bætur.

Stefndi bendir á að þegar leið á hið umrædda verk hafi markaðsaðstæður sífellt orðið óhagstæðari auk þess sem staða stefnda hafi farið versnandi. Hafi svo farið að hinn 20. október 2008 voru framkvæmdir stöðvaðar í kjölfar þess að nær algjört hrun hafði orðið í íslensku efnahagslífi.

Stefndi kveðst því hafa stöðvað verkið hinn 20. október 2008 af illri nauðsyn. Óumdeilt sé að stefnanda hafi verið greitt fyrir þegar unnin verk í samræmi við gr. 25.6 ÍST 30 staðalsins, á grundvelli reikninga stefnanda dags. 21. október 2008. Stefnandi hafi hins vegar engar kröfur gert fyrr en með bréfi lögmanns síns, dags. 16. febrúar 2011, um 2 ½ ári síðar, en tekið sé fram að þar hafi verið gerð krafa um efndir samningsins, en ekki krafa um greiðslu.

Á árinu 2010 hafi stefndi síðan misst forræði á þeim eignum sem um ræddi þar sem félagið Ármannsfell ehf. hafði tekið við ýmsum eignum og verkefnum, m.a. Mánatúni 3-5, og hafi yfirfærslan verið framkvæmd í tengslum við sölu á öllu hlutafé stefnda til IP verktaka ehf. (félag í eigu Marti Holding AG) á árinu 2010. Áður en salan átti sér stað hafi framtíð stefnda verið undir Arion banka hf. komin en Ármannsfell ehf. sé dótturfélag bankans. Ármannsfell ehf. hafi ekki samið við stefnanda um framkvæmdir við Mánatún 3-5.

Sé framangreint undirliggjandi ástæða þess að stefndi hafi lagt fram yfirlýsingu, dags. 12. apríl 2010, þar sem kaupandi alls hlutafjár í stefnda hafi óskaði eftir staðfestingu þess efnis að gagnaðilar stefnda í fortíðinni ættu engar kröfur á hendur stefnda. Þá hafi efni yfirlýsingarinnar verið þannig að verið var að staðfesta þann skilning stefnda að stefnandi ætti engar kröfur á hendur honum, og hafi það komið stefnda á óvart að stefnandi reyndist ekki reiðubúinn að undirrita yfirlýsinguna.

Hvað varðar heimsóknir fyrirsvarsmanna stefnanda til fyrirsvarsmanna stefnda og önnur samskipti fyrirsvarsmanna stefnanda og fyrirsvarsmanna stefnda sem vikið sé að í stefnu, þá hafi ekkert í þeim samskiptum getað gefið stefnda tilefni til að ætla að fjárhagslegu uppgjöri vegna verksamningsins væri ekki lokið.

Í stefnu sé vikið að fundi sem hafi átt sér stað hinn 15. mars 2011. Þar sé því ranglega haldið fram að stefndi hafi boðið stefnanda bætur. Stefndi hafi hafnað kröfum stefnanda en hafi nefnt að til greina kæmi að hafa hann í huga varðandi framtíðarverkefni. Þá sé því einnig mótmælt sem röngu að stefndi hafi neitað að stefnandi kæmi aftur til starfa í umræddu verki, enda hafi stefndi engin forráð haft yfir verkinu á þeim tíma.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að verksamningur hafi verið undirritaður af báðum aðilum og sé því löglegur.

Með vísan til meginreglna samninga- og kröfuréttarins um skuldbindingargildi loforða hafi stefnda verið skylt að standa við loforð sitt um að efna verksamninginn samkvæmt efni sínu.

Stefnandi telur að stefndi hafi vanefnt samninginn alvarlega. Stefndi hafi aldrei sagt upp eða afturkallað samninginn. Verksamningi hafi ekki verið rift með formlegum hætti. Stefndi hafi rift samningi einhliða og ólöglega, án lagastoðar. Hafi hann með athöfn sinni, þ.e. brottrekstri stefnanda af vinnusvæði, bakað sér bótaskyldu. Samningurinn sé því enn í fullu gildi samkvæmt efni sínu.

Stefndi sé bótaskyldur þar sem stefnandi hafi ekki fengið að halda áfram verki sínu. Stefnandi mótmæli ákvæði í lið 25.4 í IST.30 um að tveggja mánaða stöðvun framkvæmda jafngildi riftun. Hún hafi ekkert gildi í þessu samhengi og þurfi mun meira til að IST.30 geti ógilt skriflegan, löglegan verksamning upp á þriðja tug milljóna. Það væri einkennileg regla að ráða menn til vinnu með skriflegum samningi að geta fríað sig frá samningi og skaðabótum með því að reka án tilefnis viðsemjanda burtu úr verki í hvert sinn sem verkkaupa dytti slíkt í hug. ÍST 30 staðallinn gildi ekki í þessu samhengi. Stefndi hafi gengið frá samningi með ólögmætum hætti og hafi hindrað stefnanda í að klára og standa við samningsskyldur sínar. Á þeim tíma hafi skapast skaðabótaskylda, sem m.a. upphafstími vaxta geti miðast við.

Í apríl 2010 hafi stefndi komið til stefnanda og krafist þess að hann undirritaði yfirlýsingu, dags. 12. apríl 2010. Þar hafi stefndi gert tilraun til að ljúka samningssambandinu tæpum þremur árum síðar. Yfirlýsing stefnda, dags. 12. apríl 2010, staðfesti þann skilning stefnanda að stefndi hafi þá reynt að koma í veg fyrir að stefnandi nýtti sér rétt sinn samkvæmt samningnum. Álykta verði að stefndi telji að ekki sé unnt að byggja á lið 25.4 í IST.30, þar sem hann hafi lagt að stefnanda að undirrita umrædda yfirlýsingu tæpum 3 árum eftir dagsetningu samnings.

Stefnandi hafi talið þegar stefndi kom á vinnusvæði 20. október 2008 og krafðist þess að verk yrði stöðvað, að einungis væri um tímabundna vinnustöðvun að ræða. Stefnandi hafi enga ástæðu haft til að ætla að hann yrði ekki kallaður aftur til starfa. Hann hafi átt lögvarðan rétt á því að vinna hið umsamda verk samkvæmt samningi þar um og eigi enn. Hann hafi átt að geta treyst því að ekki yrði gengið fram hjá honum og að aðrir verktakar yrðu ekki teknir fram yfir hann. Stefnandi hafi aldrei fengið skýringar um ástæður vinnustöðvunar. Ljóst hafi verið að vinnustöðvunin var ekki til komin vegna ófaglegra vinnubragða eða óánægju stefnda með efndir stefnanda. Stefnandi hafi, allt fram til 3. febrúar 2011, vonast eftir því að hann yrði kallaður aftur til starfa og trúði því ekki að einn stærsti verktaki landsins myndi svíkja löglega gerðan samning.

Efndabætur

Stefnandi telji bótagrundvöll efndabóta vera fyrir hendi. Um sé að ræða skriflegan samning milli aðila. Í fyrsta lagi hafi vanefnd stefnda leitt til tjóns fyrir stefnanda, sem felist í þeim hagnaðarmissi, er hafi orðið vegna ólögmætra aðgerða stefnda, sem fólust í fyrirvaralausri stöðvun framkvæmda. Einhliða stöðvun verksins og brottvísun stefnanda gangi þvert á ákvæði samningsins og sé ólögmæt. Um þetta vísist til matsgerðar M-69/2011.

Í öðru lagi sé orsakasamband á milli ólögmætrar vanefndar og athafnar stefnda og tjóns stefnanda. Stefnandi hafi mátt treysta því að stefndi efndi samninginn. Öfug sönnunarbyrði gildi um stefnda, um heimild hans til að reka stefnanda bótalaust af vinnustað sínum í október 2008 og rifta þannig með ólöglegum hætti löglega gerðum samningi.

Í þriðja lagi geri stefnandi kröfu um efndabætur fyrir það tjón, sem telja megi sennilega afleiðingu hinnar ólögmætu afhafnar eða vanefndar stefnda. Stefnandi telji að verksamningur aðila hafi veitt honum rétt til efnda eftir efni samningsins eða til efndabóta. Stefnandi krefjist þess að honum verði bætt að fullu fjártjón hans.

Stefnandi telji að skaðabótaskylda stefnda hafi stofnast vegna verulegra vanefnda stefnda á því að uppfylla aðalefni verksamningsins, þ.e. að heimila ekki stefnanda að inna vinnuskyldu sína gegn gagngjaldi. Stefnanda hafi verið skipað að hafa sig á brott af vinnusvæði með ólögmætum hætti og síðan hafi stefndi samið við aðra aðila um það verk, sem hafi gengið þvert á efni samningsins. Brottreksturinn hafi verið ólögmætur. Þannig hafi stefndi brotið alvarlega gegn stefnanda með því að vanefna samninginn. Þetta hafi stefndi gert með skipulögðum hætti og af ráðnum hug. Um sé að ræða sök samkvæmt sakarreglu skaðabótaréttarins sem skapi ótvíræða bótaskyldu stefnda.

Hin fyrirvaralausa brottvikning, stöðvun framkvæmda, sé ólögmæt og geri stefnandi kröfu um efndabætur þannig að hann verði jafnsettur og ef samningi hefði ekki verið sagt upp. Stefnandi hafi alltaf ætlað sér að efna samninginn en athafnir/athafnaleysi og afstaða stefnda hafi komið í veg fyrir efndir hans. Stefnanda hafi aldrei verið gefinn kostur á að efna samning eftir aðalefni hans þrátt fyrir áskoranir hans um það.

Stefnandi hafi því orðið fyrir tjóni vegna verulegra vanefnda stefnda samkvæmt ákvæði verksamnings. Stefnandi eigi rétt til skaðabóta og byggi á sakarreglu skaðabótaréttarins.

Einnig geti verið um að ræða stjórnunarábyrgð stefnda, sem byggist á hlutlægum grunni.

Stefnandi vísar m.a. til 22. gr., 23. gr., 1. mgr. og 5. mgr. 27. gr. og 3. mgr. 40. gr., 57.gr., 1. mgr. 67. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Hann vísar og til 34. gr., sbr. 59. gr. og 43. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, sem styðji meginregluna um skaðabætur til stefnanda vegna hagnaðarmissis.

Þar sem um sé að ræða sök innan samninga telji stefnandi það vera hlutverk, eða í verkahring stefnda, að sanna að einhver atvik afsaki hann og leysi undan ábyrgð á því tjóni sem hann hafi valdið stefnanda. Engin atvik, hvorki fjárskortur, bankahrun né annað, leysi stefnda undan ábyrgð. Í huga stefnanda sé það löngu viðurkennt að stefndi hafi beitt ólögmætri aðferð við að sniðganga umræddan verksamning, sbr. t.d. yfirlýsingu stefnda dags. 12. apríl 2010.

Ábyrgð hans sé einnig hlutlæg á grundvelli stjórnunarábyrgðar, sbr. 27. gr. og 40. gr. laga um lausafjárkaup. Í öllu falli sé ljóst að stefndi hafi ekkert gert, eftir að hann hafði rekið stefnanda af vinnusvæði, til að efna ákvæði samningsins. Ef hann hefði boðið stefnanda, einhvern tíma á tímabilinu nóvember 2008 til febrúar 2011, að efna samninginn, þá hefði stefnandi tekið því boði.

Fyrirsvarsmenn stefnanda hafi gert sér sérstakar ferðir á árinu 2009 og 2010 til H-kk-ef Þ-kk-ef Á-kk-ef og K-kk-ef A-kk-ef til að krefjast efnda á umræddum samningi. Í fjögur skipti (í tvígang á hvorn) hafi þeir reynt að fá þá til að standa við samninginn en án árangurs.

Í greinargerð stefnda segi m.a. að stefndi hafi misst forræði á Mánatúni 3-5, þar sem Ármannsfell hf. hafi tekið við framkvæmdum við fasteignirnar. Stefnandi byggi einnig á reglum um vanheimildir stefnda, þ.e. að hann hafi ekki átt þau réttindi, sem samningurinn gerði ráð fyrir. Um sé að ræða hlutlæga ábyrgð stefnda, sbr. 1. og 2. mgr. 41. gr. laga um lausafjárkaup og 46. gr. fasteignakaupalaga nr. 40/2002.

Stefnandi ætli að stefndi hafi samið við annan verktaka, sem hafi tekið við verkinu og klárað það. Stefnanda sé ekki kunnugt hvort verkinu sé að fullu lokið í dag.

Tjón stefnanda felist í hagnaðarmissi samkvæmt ákvæðum samningsins. Stefnandi krefjist efndabóta eða bóta vegna hagnaðarmissis, sem komi fram í matsgerð M-69/2011. Matsmaður hafi metið tjónið eða hagnaðarmissinn út frá fyrirliggjandi gögnum, s.s. vinnudagbók, fyrri reikningum, skattaskýrslum, ársreikningi (rekstrarreikningi) og útlögðum kostnaði stefnanda. Með matsgerðinni sé komin lögfull sönnun fyrir því að stefnandi hafi orðið fyrir fjárhaglegu tjóni, sem sé eitt af skilyrðum sakarreglunnar í skaðabótarétti. Tjónið hafi orðið fyrirsjáanleg afleiðing hins ólögmæta atferlis stefnda.

Hvað sem öðru líði þá hafi stefndi rift verksamningi með grófum og ólögmætum hætti og þ.a.l. beri að beita hefðbundnum reglum skaðabótaréttarins. Af þeim sökum beri að bæta allt það tjón, sem hin ólögmæti brottrekstur og riftun hafði í för með sér.

Framangreindar málsástæður eigi allar við þær dómkröfur, sem stefnandi geri fyrir dómnum.

Fallist dómurinn ekki á aðalkröfu stefnanda sé gerð sú krafa að hann fallist á einhverja af varakröfum hans en þær séu reifaðar nánar hver fyrir sig.

Bótafjárhæð

Skaðabótakrafa stefnanda byggist á matsgerð B-kk-ef G-kk-ef byggingarverkfræðings.

Stefnandi kveður aðalkröfu sína byggjast á 4. matslið í matsbeiðni hans sem sé eftirfarandi:

Matsmaður reikni út verðmæti verksamnings til 1. maí 2011. Eftirstöðvar kröfu stefnanda skv. verksamningi voru kr. 17.914.418 m/v vísit.356,3. Matsmaður finni út byggingarvísitölu fyrir maí 2011 og reikni út hækkun eftirstöðvar verksamnings út frá hækkun byggingarvísitölu frá jan. 2007 til maí 2011. Matsmaður finni út og reikni hagnaðarmissi matsbeiðanda að frádregnum áætluðum útlögðum launakostnaði og öðrum kostnaði, sem hafi fylgt því að klára verk skv. ákvæðum umrædds verksamnings.

Niðurstaða matsmanns sé eftirfarandi:

Samningsupphæð var kr. 26.325.000 tengd byggingarvísitölu 356,3 stig. Greiðslur sem hafa verið inntar af hendi, miðað við vísitölu 356,3 stig:

Dags. Magn: Einingarv. Greiðslur

14.05.08 450 m2 5.850 2.632.500

25.08.08 150 m2 5.850 877.500

16.09.08 150 m2 5.850 877.500

21.10.08 430 m2 5.950 2.515.500

Samtals greitt af samningsupphæð 6.903.000 án verðbóta.

Eftirstöðvar kr. 26.325.000 – 6.903.000 = 19.422.000 m/VSK miðað við vísitölu 356,3 stig (jan. 2007)

Byggingarvísitala í maí 2011 var 534,6 stig.

Eftirstöðvar samnings uppfærðar til maí 2011: 19.422.000 x (534,6/356,3) = 29.141.177 kr.

Meginreglan sé að stefnandi eigi rétt til fullra bóta. Bæta skuli stefnanda allt fjárhagslegt tjón hans, sem vanefndin hafi valdið.

Stefnandi miði tjónakröfu og verðbætur á eftirstöðvar samnings við maílok 2011, en samkvæmt auglýsingu Stakfells, fasteignasölu, áttu fyrstu íbúðir að vera tilbúnar til afhendingar í júní 2011. Stefndi beri ábyrgð á þeim drætti, sem hafi orðið á því að stefnandi gæti uppfyllt verksamning sinn, sem miðist við afhendingu fyrstu íbúða í Mánatúni 3-5 samkvæmt þessari auglýsingu. Hann vísi til 1. mgr. og 5. mgr. 27. gr. laga nr. 50/2000 í þessu sambandi um greiðsludrátt af hálfu seljanda, sem hafi orðið vegna hindrunar seljanda sem hann hafi ráðið við og beri samkvæmt ákvæði 1. mgr. 27. gr. lkpl. og síðan 5. mgr. 27. gr. lkpl að greiða kaupanda skaðabætur ef tjóni sé valdið af vanrækslu eða mistökum seljanda (stefnda). Einnig sé vísað til 3. mgr. 40. gr. og 1. mgr. 67. gr. lkpl. Stefnandi byggi á saknæmisreglu skaðabótaréttarins innan samninga. Engin atvik afsaki stefnda eða leysi hann undan ábyrgð. Hann beri alla sönnunarfærslu í því sambandi. Þá sé vísað til meginreglna samninga- og kröfuréttar um að standa beri við samninga samkvæmt efni þeirra. Tjónið sé sennileg afleiðing vanefnda stefnda. Orsakasamband sé milli háttsemi (vanefndanna) og tjónsins. Brottrekstur af vinnusvæði sé saknæm háttsemi.

Upphaf skaðabótavaxtakröfu stefnanda miðast við 8. júní 2011 en þá var stefna birt stefnda. Mánuði seinna, eða 8. júlí 2011, sé gerð krafa um dráttarvexti til greiðsludags eins og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 leyfi.

Varakrafa stefnanda sé byggð á matsspurningu í matslið nr. 5 í matsbeiðni og sé eftirfarandi:

Matsmaður meti greiðslur til handa matsbeiðanda fyrir ólokna verkhluta skv. framangreindum verksamningi, þ.e. að metinn verði hagnaðarmissir sem greiða átti hlutfallslega m.v. þá verkþætti sem lokið er samkvæmt einingarverði og heildarverði ásamt verðbótum, sem um var samið. Matsmaður áætli þann tíma sem átti eftir að vinna verkið til að ljúka því skv. 5. gr. verksamnings (frá sept.2007 til júlí 2008) og miði hagnaðarmissi við fjárhæðir og verðbætur skv. verksamningi að frádregnum hæfilegum kostnaði, sem byggjast á framlögðum gögnum matsbeiðanda um greidd laun til starfsmanna sinna og annan útlagðan kostnað, sem hefði komið til á þeim verktíma, sem hefði tekið að ljúka verkinu.

Niðurstaða matsmanns sé eftirfarandi:

Matsmaður metur hraða verksins í samræmi við skýringu í matslið 1.A., þ.e. að tekið hefði 15,3 mánuði í allt að vinna verkið á sama hraða og umrædd 26,2% sem tók 4 mánuði að vinna, þannig að eftir hafi þá verið 11,3 mánuðir, sem teljast sem 12 mánuðir þar sem bæði jól og páskar koma inn í þann tíma miðað við að verkið hefði verið unnið í samfellu frá 1. nóv. 2008 til loka þess. Miðað við ofangreint deilist verkið niður með eftirfarandi hætti.

Gunnvísitala 356,3 stig (jan. 2007).

Allar upphæðir eru með VSK

Mánuður Unnir fyrir Byggingar- Verðbætur Samtals

grunnupphæð vísitala

Nóv. 2008 1.618.500 463,8 488.321 2.106.821

Des. 2008 1.618.500 478,8 556.459 2.174.959

Jan. 2009 1.618.500 489,6 605.518 2.224.018

Feb. 2009 1.618.500 490,1 607.789 2.226.289

Mars 2009 1.618.500 492,5 618.691 2.237.191

Apríl 2009 1.618.500 490,7 610.515 2.229.015

Maí 2009 1.618.500 474,2 535.563 2.154.063

Júní 2009 1.618.500 474,9 538.743 2.157.243

Júlí 2009 1.618.500 477,9 552.370 2.170.870

Ágúst 2009 1.618.500 486,4 590.982 2.209.482

Sept. 2009 1.618.500 492,1 616.874 2.235.374

Okt. 2009 1.618.500 495,3 631.410 2.249.910

_________ _________ _________

Samtals 19.422.000 6.953.236 26.375.236

Miðað við þann verkhraða, sem umræddur 26,2% hluti verksins tók eða 4 mánuði, telur stefnandi rétt að miða eðlilegan verkhraða við sama tímaramma, enda hafi stefndi aldrei gert athugasemdir eða krafist tafabóta vegna fyrri verkhraða. Það sé eðlileg og réttmæt krafa að gera ráð fyrir 12 mánaða tíma til að ljúka við verkið samkvæmt verksamningi. Verksamningurinn hafi veitt honum rétt til efnda samkvæmt efni samningsins. Matsmaður hafi komist að niðurstöðu um verðmæti hagnaðarmissis á þessu 12 mánaða tímabili til okt. 2009, sem sé byggt á hlutlausum útreikningi matsmanns að teknu tilliti til launa starfsmanna og alls útlagðs kostnaðar, sem megi lesa úr skattframtali og ársreikningi stefnanda. Sakarregla skaðabótaréttarins innan samninga, ákvæði lausafjárkaupalaga og meginreglur samninga- og kröfuréttar eigi hér við og því beri að bæta stefnanda fjártjón sitt að fullu.

Upphaf skaðabótavaxtakröfu stefnanda miðast við 31. október 2009 en þá átti verki að vera lokið samkvæmt framangreindri varakröfu, sem sé viðmiðunartími hins bótaskylda atviks. Matsmaður áætli verklokin 31. október 2009. Á þeim tímapunkti myndist bótaskylda stefnda. Mánuði síðar, eða 30. nóvember 2009, sé gerð krafa um dráttarvexti til greiðsludags eins og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 leyfi.

Þrautavarakrafa stefnanda byggist á matslið nr. 2. í matsbeiðni og sé hún eftirfarandi:

Matsmaður meti tjón/hagnaðarmissi matsbeiðanda út frá eftirfarandi forsendum.

Samkvæmt 4 reikningum matsbeiðanda nr. 209, 224,229 og 234 hafði hann fengið samtals kr. 8.410.582 greitt fyrir verkið þann 21.10.2008.

Laun starfsmanna hans skv. skattaskýrslu 2009 v/tekna 2008, sem störfuðu í Mánatúni námu samtals kr. 2.487.614.

Mismunur reikninga og launa var eftirfarandi:

Greiðslur skv. reikningum,apríl,ágúst, sept. okt. ‘08 8.410.582

Laun starfsmanna vegna sama tímabils -2.487.614

Mismunur kr. 5.922.968

Framangreindur mismunur, kr. 5.922.968, má ætla að sé hagnaður af verkinu í okt. 2008, sem er 70,42% af 8.410.582, (8.410.582 x 70,42% => 5.922.968).

Matsmaður meti tjón, hagnaðarmissi, matsbeiðanda út frá framangreindum forsendum og út frá heildarsamningsupphæðinni kr. 26.325.000 með verðbótum skv. ákvæðum 4. gr. verksamnings og áætli verklokin miðað við fyrri framgang og þann tíma, sem verkið hafði áður tekið hjá matsbeiðanda. Hann dragi frá tjóninu/hagnaðarmissinum það sem áður var innborgað af matsþola inn á verkið skv. reikningum og áætlaðan launakostnað starfsmanna matsbeiðanda.

Niðurstaða matsmanns sé eftirfarandi:

Samkvæmt síðasta matslið (Nr. 1. í matsgerð) voru eftir af greiðslum fyrir samningsverkið kr. 19.422.000 með VSK en án verðbóta.

Miðað við forsendur matsbeiðanda í matslið 2 er hagnaðarmissir verktaka kr. 19.422.000 x 70,42% = 13.676.924. Hagnaðarmissir miðað við þessar forsendur eru miðað við verðlag í október 2009 er kr. 13.676.924 x (495,3/356,3) = 19.012.575 með verðbótum og VSK.

Stefnandi byggi hér á því að tjónið eigi að miðast við fyrri framgang af verki þ.e. þá 4 mánuði sem hafði verið unnið að verkinu. Verktími sé því áætlaður 12 mánuðir í viðbót, sem sé eðlileg ályktun miðað við fyrri verkhraða. Frá tjóninu/hagnaðarmissinum beri að draga það frá sem stefndi greiddi áður og síðan áætlaðan launakostnað stefnanda þann tíma sem eftir var af verkinu.

Upphaf skaðabótavaxtakröfu stefnanda miðist við 31. október 2009 en þá hafi verki átt að vera lokið. Matsmaður áætli verklokin 31. október 2009. Á þeim tíma myndist bótaskylda stefnda. Mánuði síðar sé gerð krafa um dráttarvexti til greiðsludags í samræmi við 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001.

Þrautaþrautavarakrafa sé byggð á matslið nr. 1. í matsbeiðni og sé hún eftirfarandi:

Matsbeiðandi hafði lokið ríflega 25% af verkinu eða 1.180 fermetrum af 4.500 ferm, er honum var gert að stöðva verkið með einhliða munnlegri uppsögn.

Í lok október 2008 hafði hann lagt fram 4 reikninga, alla með vísitöluálagi og virðisaukaskatti. Heildarfjárhæð þessara 4 reikninga voru kr. 8.410.582 og voru þeir allir greiddir með skilum.

Þeir sundurliðast þannig:

Reikn. nr. Dags: Magn: Einingarverð: Vísitala: Verðbætur: Fjárhæð:

209 14.05.08 450 fm. 5850 m/vsk 416,5 444.600 3.077.100

224 25.08.08 150 fm. 5850 m/vsk 440,9 208.354 1.805.854

229 16.09.08 150 fm. 5850 m/vsk 441,3 209.339 1..086.839

234 21.10.08 430 fm. 5850 m/vsk. 447,7 645.289 3.160.789

--------- -------------

Samt fm. 1.180 fm Samt.8.410.582 kr.

Matsbeiðandi greiddi jafnframt starfsmönnum sínum laun vegna framangreindrar vinnu við Mánatún. Fjórir starfsmenn komu að verkinu á tímabilinu apríl, júlí, ágúst og september 2008. Þeir voru Ó-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf, M-kk-nf I-kk-nf, A-x-x K-x-x og I-x-x K-x-x. Þeim voru greidd laun vegna þessa verks fyrir framangreinda mánuði eins og hér greinir:

Mánuðir: Heildarlaun starfsm4. skv. skattskýrslu '09: Hlutfall launa, unnið í Mánatúni (prósentur) : Samt. laun í Mánatúni:

Apríl 08 1.315.000 41% 539.150

Ágúst 08 1.440.473 55% 792.260

Sept. 08 2.102.981 22% 462.656

Okt. 08 1.387.096 50% 693.548

-----------

Samtals laun í Mánatúni kr. 2.487.614

Með framangreindu er matsbeiðandi að gera grein fyrir með viðhlítandi hætti þeim launum sem hann greiddi starfsmönnum sínum á því tímabili sem unnið var við verkið og hann er jafnframt að færa sönnur á að hann hafi í október 2008 þegar lokið við rúmlega 25 % verksins. Um sé að ræða útlagðan kostnað matsbeiðanda, sem hafi verið fólgin í launum starfsmanna hans alls að fjárhæð kr. 2.487.614.

Verkið hafi tekið um 4 mánuði, þegar honum var gert að hætta störfum. Matsbeiðandi áætli að þar sem hann hafi átt um 74-75 % eftir af verkinu til að skila því af sér eins og samningur kvað um.

Matsmaður meti hversu langan tíma það hefði tekið að fullgera verkið skv. umræddum verksamningi, vinnuskýrslum (vinnudagbók) og framlögðum fyrri reikningum matsbeiðanda á hendur matsþola.

Matsmaður meti út frá ákvæðum verksamnings og þá sérstaklega 4. gr. samnings, vinnudagbók, fyrri reikningum (nr.209, 224, 229, 234), skattaskýrslum hver hagnaðarmissir matsþola hafi orðið að frádregnum útlögðum kostnaði matsbeiðanda, m.a. vinnulaunum starfsmanna skv. launayfirliti matsbeiðanda.

Niðurstaða sé eftirfarandi en á bls. 8-9 í matsgerðinni segi matsmaðurinn orðrétt:

Samkvæmt samningi Nýsmíði sf. annarsvegar og ÍAV hinsvegar sem undirritaður var 12 júní 2007 var áætlað magn til uppsetningar 4.300 m2 af veggjum og 200 m2 af loftum, eða samtals 4.500 m2. Samkvæmt samningi er um að ræða sama einingarverð hvort heldur er um veggi eða loft að ræða. Samkvæmt þessu má reikna með að samningsaðilar hafi metið það svo að um svipaða vinnu væri að ræða við uppsetningu á 1 m2 hvort heldur um væri að ræða veggi eða loft. Þegar verk var stöðvar var búið að setja upp 1.180 m2 af þessum 4.500 m2 sem samningurinn náði til, eða 26,2% af verkefninu.

Svar við því hversu langan tíma hefði tekið fyrir matsbeiðanda að vinna umrætt verk má nálgast á nokkra vegu:

A) Miðað við sama hraða og þessi 26,2% voru unnin: (100/26,2) x 4 = 15,3 mánuði að vinna allt verkið að meðtöldu því sem lokið er.

B) Miðað við að vinnuhlutfall þeirra fjögurra sem unnu verkið hefði verið 100%

Mánuður Hlutfall unnið Ónotað vinnuhlutfall (í þetta verk)

Apríl 08 41% 59%

Ágúst 08 55% 45%

Sept. 08 22% 78%

Okt. 08 50% 50%

------ --------

Samtals 1,68 mannmánuður 2,32 mannmánuðir

Ef miðað er við þetta hefði verið hægt að vinna (4/1,68) x 25,2% = 62,4% af verkinu á þessum 4 mánuðum sem unnið var við verkið ef þessir 4 aðilar sem unnu við verkið af hálfu matsbeiðanda hefðu getað unnið 100% við verkið þessa fjóra umræddu mánuði.

Heildarverktími ef unnið hefði verið að verkinu miðað við 100% vinnu hefði orðið = (100/62,4) x 4 =6,4 mánuðir.

C) Ef miðað er við að verkið hófst 1. apríl 2008 og því lauk 20. október 2008, en þá

höfðu 26,2% af því verið unnin. Þessi hluti verksins tók því 200 daga, þannig að

með sama hraða hefði verkið allt tekið = (100/26,2) x 200 = 763 daga eða 25,4

mánuði.

D) Í verksamningi er fjallað um verktíma í 5. gr. verksamnings en þar segir svo.

Verktími er frá september 2007 til 15. júlí 2008. Framvinda verkþátta skal þó miðast við verkáætlun verktaka hverju sinni. (Samkvæmt upplýsingum frá bæði matsbeiðanda og matsþola er þarna misritun að ræða í samningi, þarna á að standa samkvæmt verkáætlun verkkaupa hverju sinni). Sjá svör aðila við spurningum sem matsmaður sendi á þá.

Samkvæmt því skyldi verktími vera 10,5 mánuður.

Hagnaðarmissir matsbeiðanda:

Þegar litið er yfir skattframtal Nýsmíði sf. 2009 fyrir árið 2008 kemur fram að hagnaður án fjármagnsliða er kr. 10.228.196, en hrein sala á vinnu er kr. 44.967.604 (58.712.662 – 13.745.058 = 44.964.604 eða (10.228.196/44.967.604) * 100 = 22,75%.

Eftir af verki án verðbóta en með VSK kr. 26.325.000 – 6.903.500 = 19.422.000.

Ef vinna hefði haldið áfram 20. október (2008) með svipuðum hraða og var á vinnunni þá mánuði sem unnið var að verkinu hefði hraðinn verið:

Á 4 mánuðum var unnið 26,2% af verkinu. Það sem eftir var hefði með sama hraða verið unnið á 11,3 mánuðum sem er í samræmi við lið A hér að ofan.

Miða hér við að verkinu hefði lokið í október 2009 og tek vísitölu til samræmis við það. Byggingarvísitala í október 2009 var: 495,3. Samningur var miðaður við byggingarvísitölu í janúar 2007 sem var 356,3.

Eftir af verki með verðbótum og VSK 495,3/356,3 * 19.422.000 = 26.998.924 miðað við byggingarvísitölu október 2009.

Hagnaðarmissir skv. útreikningi í fyrstu málsgrein hér að ofan, undir hagnaðarmissir matsþola (matsbeiðanda): 26.998.924 * 0,2275 = kr. 6.142.255 með VSK sem á tíma samnings var 24,5% eða hagnaðarmissir kr. 4.933.538 án VSK miðað við október 2009.

Hér hafi matsmanni verið falið að meta sjálfstætt hversu langan tíma hefði tekið að fullklára verkið samkvæmt verksamningi. Hann hafi metið tjónið eða hagnaðarmissinn út frá fyrirliggjandi gögnum, s.s. vinnudagbók, fyrri reikningum, skattaskýrslum, ársreikningi (rekstrarreikningi) og útlögðum kostaði stefnanda. Matsmaður hafi komist að þeirri niðurstöðu að hagnaðarmissir væri 4.933.538 krónur án vsk. m/v okt. 2009 eða 6.142.255 krónur með 24,5% vsk.

Nauðsynlegt sé að krefja stefnda um 6.142.255 krónur þar sem stefnandi verði að standa ríkissjóði skil á virðisaukaskatti, þótt verk hafi í sjálfu sér ekki verið innt af hendi.

Matsmaður komist einnig að því að það tæki 11,3 mánuði eða tæplega 12 mánuði að klára verkið. Stefnandi taki undir það með matsmanni að það beri að miða við þann verktíma.

Lagarök stefnanda séu þau sömu og áður, að það beri að bæta honum hagnaðarmissinn á grundvelli sakarreglu skaðabótaréttarins innan samninga. Brottrekstur af verkstað sé ólögmæt aðgerð, ólögmæt riftun, sem beri að bæta að fullu með efndabótum. Stefnandi eigi rétt á því að verða jafnsettur og ef samningi hefði ekki rift með ólögmætum hætti, þ.e. rekinn af verkstað. Engar forsendur séu til tafabóta af hálfu stefnda enda aldrei kvartað undan verkhraða eða gerðar kröfur í þá veru.

Þá vísi stefnandi til ákvæða 27. gr. og 40. gr. lausafjárkaupalaga nr. 50/2000 til stuðnings kröfu sinni og til almennrar reglna samninga- og kröfuréttar um að samninga beri að halda.

Upphaf skaðabótavaxtakröfu stefnanda miðast við 31. okt. 2009 en þá hafi verki átt að vera lokið. Matsmaður áætli verklokin 31. október 2009. Á þeim tímapunkti myndist bótaskylda stefnda. Mánuði síðar, eða 30. nóvember 2009, sé gerð krafa um dráttarvexti til greiðsludags.

Þrautaþrautaþrautavarakrafa sé einnig byggð á matslið nr. 3 í matsbeiðni og sé hún eftirfarandi:

Ef matsbeiðandi gefur sér að verkinu hefði lokið 12 mánuðum síðar eins og áætla megi út frá þeim tíma, sem fór í það af hálfu stefnanda áður, sbr. þá mánuðina apríl, ágúst, sept. og okt. 2008, en fjórðungur verksins var unninn á framangreindum mánuðum, þá gæti niðurstaðan orðið eftirfarandi:

Byggingarvísitala í jan 2007 var 356,3 stig en í október 2009 var hún 495,3 stig eða 12 mánuðum síðar (þ.e.eftir 20.10.2008). Ætla megi að vísitalan hafi hækkað um 39,01% frá jan. 2007 til okt. 2009 við áætluð verklok.

Hagnaðarmissi mætti reikna þannig að eftirstöðvar skv. samningi m/v 356,3 vísit.stig voru kr. 12.615.333 x 39% => 17.535.312 m. vsk.

Matsmaður reikni út hagnaðarmissi, sem hann telur viðeigandi út frá framangreindum forsendum eða þeim forsendum, sem hann telur hinar réttu.

Niðurstaða matsmanns sé eftirfarandi:

Matsmaður vísar til niðurstöðu sem hann fékk í niðurstöðu við 1. matslið.

Hagnaðarmissir matsbeiðanda er því samkvæmt mati matsmanns kr. 4.933.538 án VSK miðað við október 2009.

Niðurstaða matsmanns sé sú að hagnaðarmissir sé 4.933.538 krónur án vsk., og sé hún byggð á sömu reikniforsendu og matsliður 1 í matsbeiðni en ekki sömu fjárhæð. Nauðsynlegt sé að gera sjálfstæða kröfu um þessa fjárhæð ef dómurinn telur rétt að stefnandi verði ekki skuldbundinn til að standa ríkissjóði skil á virðisaukaskattinum.

Stefnandi byggi á sömu málsástæðum og lagarökum og áður séu tilgreind. Hér skilji á milli upphæðir, sem annars vegar séu miðaðar við 24,5% vsk. þrautaþrautavarakröfu og hins vegar án vsk. í þessari kröfu.

Upphaf skaðabótavaxtakröfu stefnanda miðist við 31. okt. 2009 en þá hafi verki átt að vera lokið. Matsmaður áætli verklokin 31. október 2009. Á þeim tíma hafi bótaskylda stefnda stofnast. Mánuði síðar, eða 30. nóvember 2009, sé gerð krafa um dráttarvexti til greiðsludags.

Frekari rökstuðningur efndabóta með tilliti til matsgerðar

Meginregla efndabóta sé að gera stefnanda eins settan fjárhagslega og að samningur hefði verið efndur réttilega samkvæmt aðalefni sínu. Stefnandi geri hins vegar ráð fyrir því að reglan um frádrátt ávinnings eða vegna hagnaðarmissis gildi í þessu tilviki eins og öðrum bótamálum, (compensatio lucri cum damno). Þannig hafi stefnandi gert ráð fyrir því að hafa þurft að greiða starfsmönnum sínum laun og annan kostnað fyrir þann áætlaða tíma sem verkið hefði tekið. Sá kostnaður komi til frádráttar hagnaðarmissi eins og gert sé ráð fyrir í matsgerð.

Með sama hætti þurfi stefnandi ekki að sæta lækkun á bótakröfu sinni vegna brottrekstrar, (ólögmætrar athafnar) á þeim grunni að hann hafi aflaði sér tekna á þeim tíma, sem verkið átti að inna af hendi.

Matsmaður hafi tekið til frádráttar við útreikning hagnaðarmissis annan kostnað samkvæmt framtali stefnanda 2009, en framtalið hafi verið lagt fram á matsfundi til að matsmaður gæti skoðað ársreikning og skattaskýrslu firmans og þannig áttað sig á kostnaðarliðum sem skiptu máli við tjónsútreikninginn. Allur kostnaður hvort sem um sé að ræða laun, tryggingagjald, lífeyrissj., vinnufatnað, rekstur bifreiðar, aðkeyptan akstur, tækjaleigu, viðhald tækja, áhöld, húsnæðiskostnað, afskriftir o. fl. atriði séu tilgreind í rekstrarreikningi vegna ársins 2008, sem lagður hafi verið fram á matsfundi. Tillit sé tekið til allra þessara atriða við matsgerðina, sem ætla verður að byggist á sjálfstæðu mati matsmanns.

Stefnandi telur að hann hafi gert allt sem í valdi hans stóð til að virða samninginn og halda verkinu áfram. Hann hafi skorað á yfirmenn stefnda, þá H-kk-ef og K-kk-þf, hvað eftir annað árin 2009 og 2010 að virða verksamninginn. Hann hafi, eins og skattskýrslur sýni, starfað að fleiri verkum á sama tíma og umræddur verksamningur náði til.

Stefnandi hafi komið þeim A-x-x og I-x-x í verk annars staðar og dregið þannig úr tjóni sínu. Hann hafi haldið áfram vinnu sinni fyrir aðra verkkaupa á sama tíma. Það hafi hins vegar engu breytt um rétt hans til efndabóta samkvæmt ákvæðum umrædds samnings.

Framganga stefnda við vanefndir samnings hafi verið saknæm, þar sem hún hafi með öllu verið óafsakanleg og tilefnislaus. Engu breyti þótt stefnandi hafi verið í öðrum verkum á sama tíma og hafi haft tekjur annars staðar. Mál þetta snúist eingöngu um tjón og hagnaðarmissi vegna þessa samnings.

Stefnandi hafi aldrei samþykkt í orði né verki tómlæti né endanlegt uppgjör á verkinu. Það sýni m.a. tilraun stefnda hinn 12. apríl 2010 (einu og hálfu ári eftir brottrekstur) til að ganga frá uppgjöri við stefnanda, sem hann hafi harðlega neitað.

Með framangreindri matsgerð dómkvadds matsmanns sé stefnandi einvörðungu að krefjast raunverulegs tjóns.

Stefndi sé bótaskyldur þar sem orsakasamband sé á milli athafna hans og tjónsins. Stöðvun verksins hafi verið ólögmæt, fyrirvaralaus og tilefnislaus þar sem aðilar voru bundnir af gagnkvæmum samningi. Brottvikning stefnanda af vinnustað hafi verið ólögmæt aðgerð, ólögmæt riftun, sem hafi verið valdið með saknæmum og ólögmætum hætti, og hafi orsakað það tjón sem hafi verið staðreynt með matsgerð. Tjónið sé sennileg afleiðing af hinni ólögmætu afhöfn/afhafnaleysi stefnda, sem sé vernduð af skaðabótareglum og reglum lausafjárkaupalaga s.s. 1. mgr. 67. gr. sömu laga.

Við fjárhæð bóta megi horfa til 1. mgr. 67. gr. lkpl, sem sé leiðbeinandi. Bætur beri að miða við hvað með sanngirni megi sjá fyrir sem afleiðingu vanefndar, þ.e. einstaklingsbundið tjón stefnanda. Það beri að horfa til þeirra skuldbindinga, sem stefnandi hafði komið sér í vegna verksamningsins, sem eru kaupin á Kvíslartungu 31 og 33, Mosfellsbæ. Það beri að taka tillit til brottvikningar (sakar) af hálfu stefnda eftir að samningur var gerður og taka mið af því tímamarki þegar hin ólögmæta riftun (brottvikning) átti sér stað. Um 74% af verksamningi hafi þá verið eftir og útistandandi. Allt fjártjón, hagnaðarmissir, sem leitt hafi af sök stefnda, beri því að bæta.

Stefnandi veki sérstaka athygli á að hann hafi fengið fyrirgreiðslu hjá Íslandsbanka hf. að fjárhæð 18 milljónir króna og hafi umræddur verksamningur milli stefnanda og stefnda verið ein mikilvægasta forsendan fyrir yfirdrættinum. Samkvæmt þessu líti bankinn á verksamninginn og eftirstöðvar hans sem tryggingu fyrir efndum stefnanda gagnvart sér. Bankahrun breyti þar engu um fyrir stefnanda.

Stefndi geti með sama hætti ekki borið fyrir sig bankahrun eða reglur lausafjárkaupalaga til að komast undan sök og greiðslu skaðabóta.

Stefnandi hafi keypt lóðir í Kvíslartungu 31 og 33, Mosfellsbæ í nóvember 2007, um svipað leyti og verksamningur hafi verið undirritaður eða fjórum mánuðum eftir undirritun verksamningsins og hafi stefnandi mátt reikna með því 100% að staðið yrði við verksamninginn enda viðsemjandinn þekktur sem einn stærsti og áreiðanlegasti verktakinn hér á landi um áratugaskeið.

Stefnandi hafi talið verksamninginn vera ákveðna tryggingu fyrir því að kaupin á Kvíslartungu 31 og 33 gengu eftir sem hafi gert honum mögulegt að standa í skilum með lóðakaupin. Stöðvun verksins hafi gert þær fyrirætlanir að engu. Sem sáttaleið hafi stefnandi boðið stefnda að kaupa af sér umræddar lóðir til að lágmarka tjón sitt sbr. bréf hans dags. 16. febrúar 2011.

Eins og fyrr segir fengu fyrirsvarsmenn stefnanda yfirdrátt hjá Íslandsbanka hf. að fjárhæð 18 milljónir króna haustið 2010, þar sem ein forsenda fyrirgreiðslunnar var umræddur verksamningur, en að auki settu þeir persónulegar eignir, Viðarás 3 og Dalsel 16, Reykjavík, að veði fyrir umræddum yfirdrætti.

Af þeim verksamningum, sem nú séu á markaðnum, sé augljóst að sambærileg verk í júlí 2010 - janúar 2011, hafi verið með mun lægra einingarverð/tímagjald eða 3.800 krónur með vsk., sbr. ódagsetta yfirlýsingu Atafls ehf. Verksamningur stefnanda og stefnda hafi verið með einingarverð að fjárhæð 5.850 krónur m/vsk. auk vísitöluálags þar ofan á. Mismunurinn sé verulegur eða sem svarar 2.050 krónum m/vsk. fyrir hvert einingarverð/tímagjald, sem það sé lægra nú.

Stefndi hafi mátt sjá fyrir afleiðingar vanefnda sinna og ólögmætu athafnar (riftunar). Ekki er nóg með að hægt sé að rekja tjónið til sakar stefnda heldur einnig til þeirra atvika, sem honum hafi verið kunn og máttu vera kunn við samningsgerðina, þ.e.a.s. ef hann bryti samninginn bakaði hann sér hreina bótaskyldu á eftirstöðvum hans sbr. 67. gr. laga nr. 50/2000. Fjárhæð skaðabóta ráðist af því hvað stefndi vissi eða mátti vita um að verksamningur yrði réttilega efndur og að hann hefði verulega þýðingu fyrir stefnanda.

Málsástæður stefnda og lagarök

Kröfu sína um sýknu byggir stefndi í fyrsta lagi á því að stefnandi geti ekki gert frekari kröfur á stefnda um bætur vegna ætlaðs missis hagnaðar vegna ákvæðis 25.6.1, sbr. gr. 25.4 í ÍST 30 staðlinum sem hafi verið hluti samnings aðila, sbr. gr. 2 (d) í verksamningnum.

Óumdeilt sé að stefndi stöðvaði verkið hinn 20. október 2008. Lýsi stefnandi því með nokkrum tilþrifum í stefnu hvernig sú stöðvun fór fram. Stefnanda hafi því mátt vera ljóst að verkið hafði verið stöðvað. Í stefnu sé viðurkennt að stefnandi hafi talið að um tímabundna stöðvun hafi verið að ræða.

Samkvæmt skýlausu ákvæði gr. 25.4 ÍST 30 staðalsins skyldi tveimur mánuðum síðar, eða hinn 20. desember 2008, litið svo á að samningnum hefði verið rift. Teldi stefnandi sig þá eiga eitthvað inni hjá stefnda bar honum svo fljótt sem auðið var, og eigi síðar en fjórum vikum síðar, að leggja fram þær kröfur, sbr. skýlaust ákvæði gr. 25.6.1 ÍST 30 staðalsins. Þetta hafi stefnandi ekki gert.

Meðal þeirra krafna sem háðar séu framangreindum fjögurra vikna tímafresti sé krafa um bætur vegna missis hagnaðar, sbr. gr. 25.6.6 í staðlinum, krafa líkt og sú sem stefnandi geri í máli þessu. Þar sem krafan hafi ekki verið gerð innan þess frests, heldur að liðnum meira en 2 ½ ári, beri að sýkna stefnda af kröfunni.

Í stefnu sé því haldið fram að gr. 25.4 í ÍST 30 staðlinum hafi ekkert gildi í þessu samhengi og þurfi mun meira til að ÍST 30 „geti ógilt skriflegan, löglegan verksamning upp á 3-ja tug milljóna“, og að „ÍST 30 staðallinn gildi ekki í þessu samhengi“.

Stefndi árétti að samkvæmt 2. gr. verksamningsins hafi ÍST 30 staðallinn, 4. útgáfa, verið hluti af samningnum, eins og venja sé í verksamningum. Stefndi haldi því fram að ÍST 30 staðallinn sé bindandi fyrir aðilana og að eina leiðin til þess að ÍST 30 staðallinn sé ekki bindandi fyrir aðilana sé ef ÍST 30 staðlinum er vikið til hliðar í heild eða hluta samkvæmt 36. gr. laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga nr. 7/1936, en stefnandi byggi ekki á því í stefnu.

Í stefnu sé því haldið fram að verkið hafi verið stöðvað með ólögmætum hætti og að brottrekstur af vinnusvæði sé saknæm háttsemi.

Stefndi byggir á því að það sé almennt viðurkennt að verkkaupi geti, hvenær sem er og án þess að um sé að ræða neina vanefnd verktaka, hætt við verkið. Stefndi hafni því að verkið hafi verið stöðvað með ólögmætum hætti hinn 20. október 2008.

Í stefnu sé því haldið fram að stefndi hafi rift samningnum einhliða og ólöglega, án lagastoðar, og að stefndi hafi beitt ólögmætri aðferð við að sniðganga verksamninginn. Enn fremur að samningurinn sé í fullu gildi.

Stefndi árétti að hann hafi átt rétt á því að stöðva verkið, sem hann hafi gert hinn 20. október 2008. Samkvæmt ákvæði gr. 25.4 í ÍST 30 staðlinum skyldi tveimur mánuðum síðar, eða hinn 20. desember 2008, litið svo á að samningnum hefði verið rift.

Stefndi hafni því að samningurinn sé enn í gildi.

Í stefnu sé því haldið fram að stefndi hafi vanefnt verksamninginn.

Stefndi byggi á því að hann hafi ekki vanefnt verksamninginn. Stefndi hafi stöðvað verkið, eins og honum hafi verið heimilt og hafi stefnandi átt þess kost að gera kröfur á hendur stefnanda samkvæmt ÍST 30 staðlinum, sem hann hafi ekki gert.

Í stefnu komi fram að stefnandi „taldi að þegar stefndi kom á vinnusvæði 20. okt. 2008 og krafðist þess að verk yrði stöðvað, að þá hefði einungis verið um tímabundna vinnustöðvun að ræða“.

Stefndi árétti að það séu eimmitt slíkar aðstæður sem grein 25.4 ÍST staðalsins taki á, en stefnandi hafi ekki framfylgt ákvæðum ÍST 30 staðalsins og eigi því engar kröfur á hendur stefnda.

Í stefnu komi einnig fram að „einnig geti verið um að ræða stjórnunarábyrgð stefnda, sem byggi á hlutlægum grunni.“ og að „ábyrgð hans er einnig hlutlæg á grundvelli stjórnunarábyrgðar sbr. 27. gr. og 40. gr. lkpl.“ .

Stefndi hafni því að umræddar greinar laga um lausafjárkaup nr. 50/2000 eigi við í máli þessu eða innihaldi vísireglu sem styðjast megi við. Tuttugasta og sjöunda gr. eigi við um greiðsludrátt af hálfu seljanda og 40. gr. taki til galla á söluhlut. Ekki verði séð hvernig umræddar reglur eigi við í máli þessu, enda falli verksamningar ekki undir gildissvið laganna. Þess utan sé ljóst að hvorki hafi verið um greiðsludrátt af hálfu seljanda né galla að ræða.

Jafnvel þótt litið væri fram hjá framangreindu, sé óbeint tjón (hagnaðarmissir) ekki bætt nema framganga skuldara sé saknæm, sbr. 4. mgr. 27. gr. og 2. mgr. 40. gr. lkpl. Ljóst sé að framganga stefnda í máli þessu hafi á engan hátt verið saknæm.

Í öðru lagi sé krafa stefnda um sýknu byggð á því að bótagrundvöllur sé ósannaður.

Eins og stefnandi leggi mál sitt upp, byggi stefnandi á því að einhliða stöðvun verksins hafi verið ólögmæt. Stefndi hafni þessu og byggi á því að honum hafi verið heimilt að stöðva verkið, sbr. ákvæði ÍST staðalsins og þá almennu reglu að verkkaupi geti, hvenær sem er og án þess að um sé að ræða neina vanefnd verktaka, stöðvað eða hætt við verkið. Stefndi bendi á að ÍST staðallinn hafi reglur í 25. kafla sem fjalli um greiðslur til verktaka í stöðvunarmálum og eigi grein 25.2 í staðlinum við meðan stöðvun varir, en síðari ákvæði eigi við um það ef stöðvun leiðir til riftunar.

Í þriðja lagi byggi sýknukrafa stefnda á því að tjón stefnanda sé alls ósannað. Sé sýknukrafa stefnda þannig nánar rökstudd:

Allar dómkröfur stefnanda séu settar fram í mótsögn við fullyrðingu hans í stefnu þar sem komi fram að skaðabótaskylda hafi stofnast þegar stefndi gekk frá samningi og að á þeim tímapunkti hafi skapast skaðabótaskylda, sem m.a. upphafstími vaxta geti miðast við.

Eins og sé rakið hér að framan, telji stefndi að riftun samningsins hafi átt sér stað hinn 20. desember 2008, sbr. ákvæði 25.4 ÍST staðalsins. Í öllu falli hafni stefndi málatilbúnaði stefnanda, þ.e. að skaðabótakröfur stefnanda skuli miðast við maílok 2011, hvað varðar aðalkröfu, eða 31. október 2009, hvað varðar varakröfu, þrautavarakröfu, þrautaþrautavarakröfu og þrautaþrautaþrautavarakröfu. Kröfugerð stefnanda sé því í ósamræmi við hans eigin málatilbúnað og þá meginreglu að skaðabótakrafa stofnist við bótaskylda háttsemi, sé hún talin vera fyrir hendi.

Stefndi byggi á því að stefnanda sé óheimilt að miða skaðabótakröfur sína við síðara tímamark en þegar hinn meinta bótaskylda háttsemi átti sér stað. Verði fallist á málatilbúnað stefnanda, hafi skaðabótakrafa stefnanda fallið í gjalddaga í einu lagi hinn 20. október 2008 og gat borið vexti samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim tíma, en stefnandi verði að bera hallann af því að hafa ekki hagað málatilbúnaði sínum með þeim hætti.

Verði ekki fallist á framangreint, byggir stefndi á því að verklok hafi verið mun fyrr en stefnandi haldi fram. Þegar verkið var stöðvað, hafi um 29,60% af verkinu verið lokið, sé tekið tillit til allra reikninga stefnanda. Sé miðað við þær forsendur sem lagt sé upp með í framlagðri matsgerð hefði verið hægt að ljúka verkinu á 5,68 mánuðum ((100/70.48)x4)), hefði verið um 100% vinnu að ræða í framhaldi stöðvunarinnar. Í öllu falli verði að miða við verktímann sem ákveðinn var í upphafi, þ.e. 10,5 mánuði. Sé miðað við að 70.40% af verkinu hafi verið ólokið, hafi útistandandi verktími verið 7,39 mánuðir. Stefndi hafni því að skaðabótakröfur stefnanda skuli miða við maílok 2011 eða 31. október 2009. Verði stefnandi að bera hallann af því að leggja fram kröfur sínar með slíkum hætti og gert sé í stefnu.

Þá bendi stefndi á að í dómkröfum stefnanda sé ekkert tillit tekið til þess févítis sem 6. gr. verksamningsins mæli fyrir um. Hefðu lok verksins verið með þeim hætti sem stefnandi haldi fram í stefnu hefði stefnandi þurft að greiða stefnda févíti í samræmi við samninginn. Sé þetta til frekari rökstuðnings að tjón stefnanda sé ósannað, verði talið að stefnandi sé skaðabótaskyldur.

Í stefnu sé því haldið fram að stefnandi þurfi ekki að sæta lækkun á bótakröfu sinni vegna „brottrekstrar (ólögmætrar athafnar)“ á þeim grunni að hann hafi aflað sér tekna á þeim tíma sem verkið var innt af hendi.

Þessu sé mótmælt af hálfu stefnda, enda eigi stefnandi einungis rétt á skaðabótum sem nemi raunverulegu fjártjóni hans, verði talið að stefndi sé skaðabótaskyldur. Í þessu samhengi sé áhersla lögð á það að stefndi byggi á því að hann hafi ekki sýnt af sér ólögmæta háttsemi þegar hann stöðvaði verkið.

Í stefnu komi fram:

Matsmaður hafi tekið til frádráttar við útreikning hagnaðarmissis annan kostnað skv. framtali stefnanda 2009, en framtalið var lagt fram á matsfundi til að matsmaður gæti skoðað ársreikning og skattaskýrslu firmans og þannig áttað sig á kostnaðarliðum sem skiptu máli við tjónsútreikninginn. Allur kostnaður s.s. laun, tryggingagjald, lífeyrissj., vinnufatnaður, rekstur bifreiðar, aðkeyptur akstur, tækjaleiga, viðhald tækja, áhöld, húsnæðiskostnaður, afskriftir o.fl. atriði eru tilgreind í rekstrarreikningi vegna ársins 2008, sem lagður var fram á matsfundi. Til allra þessara atriða er tekið tillit við matsgerðina, sem ætla verður a byggist á sjálfstæðu mati matsmanns. (áhersla stefnda)

Stefndi mótmæli þessu sem röngu enda sé í matsgerð ekki tekið tillit til framangreindra atriða. Í aðalkröfu, sem byggð sé á 4. matslið í matsgerð, sé ekkert tillit tekið til kostnaðar stefnanda. Í varakröfu, sem byggð sé á 5. matslið í matsgerð, sé ekkert tillit tekið til kostnaðar stefnanda. Í þrautavarakröfu, sem byggð sé á 2. matslið í matsgerð, sé einungis tekið tillit til launa starfsmanna stefnanda. Í þrautaþrautavarakröfu og þrautaþrautaþrautavarakröfu sé einungis áætlaður hagnaðarmissir, byggður á hagnaði stefnanda án fjármagnsliða fyrir árið 2008, samkvæmt skattframtali árið 2009 deilt með hreinni sölu á vinnu.

Hvorki sé í stefnu né matsgerð lagt fram nokkurt mat á það hvert raunverulegt tjón stefnanda hafi verið, verði talið að stefndi sé skaðabótaskyldur, þar sem sé tekið tillit til þeirra kostnaðarliða sem komi fram í stefnu og skattskýrslu stefnanda. Þá hafi verið upplýst, munnlega á matsfundi, að stefnandi hefði keypt tæki til verksins, en í bréfi stefnanda til stefnda, dags. 16. október 2011, komi jafnframt fram að hann hafi komið sér upp búnaði til að vinna verkið og lagt í það verulegan kostnað.

Af skattframtali stefnanda fyrir árið 2008 vegna ársins 2009 megi ráða að fleiri kostnaðarliðir ættu að koma til frádráttar kröfum stefnanda um efndabætur, m.a. vörukaup, aðkeypt innlend vinna og þjónusta til endursölu, sölukostnaður, rekstur flutningstækja, aðkeyptur akstur og annar flutningskostnaður, skrifstofu- og stjórnunarkostnaður, rekstrarfjármunir, viðhaldskostnaður, starfsmannatengdur kostnaður, mótframlög í lífeyrissjóð og önnur launatengd gjöld.

Stefndi hafi lagt fram bókun til dómkvadds matsmanns þar sem verulegar athugasemdir hafi verið gerðar við grundvöll matsbeiðninnar.

Því sé alfarið hafnað af hálfu stefnda að það beri að horfa til þeirra skuldbindinga sem stefnandi hafði komið sér í, þ.e. kaupin á Kvíslartungu 31 og 33.

Aðalkrafa stefnanda

Stefndi haldi því fram að stefnandi eigi einungis rétt á bótum fyrir raunverulegt fjártjóni sitt, þ.e. að gera hann eins settan og ef fyrrnefndur verksamningur hefði verið réttilega efndur, verði talið að bótagrundvöllur sé fyrir hendi.

Stefndi telji fjarstæðukennt að raunverulegt fjártjón stefnanda nemi eftirstöðvum verksamningsins, að teknu tilliti til hækkunar byggingarvísitölu til maí 2011, enda hafi ekki verið tekið tillit til launakostnaðar, tryggingagjalds, rekstrarkostnaðar og annars kostnaðar stefnanda sem stefnandi hefði borið af starfsemi sinni í tengslum við verkið, auk þess hagnaðar sem stefndi hafi haft af öðrum verkum. Bendi stefndi í því sambandi á þá skyldu stefnanda að takmarka tjón sitt.

Í stefnu komi fram að stefnandi miðar tjónakröfu og verðbætur á eftirstöðvar samnings við maílok 2011 og vísar til þess að samkvæmt auglýsingu Stakfells, fasteignasölu, hafi fyrstu íbúðir átt að vera tilbúnar til afhendingar í júní 2011.

Stefndi vísi aðallega til þess sem komi fram í lið A hér að framan, þ.e. að hið meinta bótaskylda atvik hafi ekki átt sér stað í maílok 2011 og að verkinu hefði verið lokið mun fyrr en í maílok 2011. Verði ekki fallist á það, byggi stefndi einnig á eftirgreindu.

Stefndi haldi því fram að það hafi enga þýðingu hvenær viðkomandi íbúðir hafi verið tilbúnar til afhendingar. Samkvæmt verksamningnum hafi verkið átt að hefjast í september 2007 og vera lokið 15. júlí 2008, þ.e. verkið hafi átt að taka um 10,5 mánuði. Í málinu liggi fyrir að dráttur varð á verkinu af ýmsum ástæðum, m.a. þar sem stefnandi hafi í staðinn unnið að ýmsum öðrum verkefnunum fyrir stefnda, s.s. að innanhússsmíði í Borgartúni 26 og að bensínstöð N1 á Bílshöfða.

Þegar verkið var stöðvað 20. október 2008 hafi um 26,2% af verkinu verið lokið, samkvæmt matsgerð. Í raun hafi meir af verkinu verið lokið, eða um 29,60%. Stefndi mótmæli því sem röngu og ósönnuðu að verki stefnanda hefði verið lokið í maí 2011 og að tjónakrafa og verðbætur á eftirstöðvar samningsins skuli miðast við maílok 2011.

Sem dæmi um hversu óraunhæft sé að miða við maílok 2011, vísist til matsgerðar en þar komi fram að það hefði tekið stefnanda 6,4 mánuði að ljúka við verkið frá október 2008, ef um 100% vinnu hefði verið að ræða. Þar sem meira af verkinu hafði lokið, megi áætla að það hefði tekið enn skemmri tíma að ljúka verkinu. Því séu forsendur við lið 4 í matsgerð rangar, enda sé niðurstaða matsmanns ekki önnur en útreikningur á hinum röngu forsendum stefnanda, án þess að nokkurt tillit sé tekið til kostnaðar stefnanda.

Varakrafa stefnanda

Stefndi haldi því fram að stefnandi eigi einungis rétt á bótum fyrir raunverulegu fjártjóni sínu, þ.e. að gera hann eins settan og ef fyrrnefndur verksamningur hefði verið réttilega efndur, verði talið að bótagrundvöllur sé fyrir hendi.

Stefndi telji fjarstæðukennt að raunverulegt fjártjón stefnanda sé eftirstöðvar samningsins. Þá hafi ekki verið tekið tillit til launakostnaðar, tryggingagjalds, rekstrarkostnaðar og annars kostnaðar sem stefnandi hefði borið af starfsemi sinni í tengslum við verkið, auk þess hagnaðar sem stefndi hafði af öðrum verkum. Bendi stefndi í því sambandi á þá skyldu stefnanda að takmarka tjón sitt.

Stefnandi byggi á því að það sé eðlileg og réttmæt krafa að gera ráð fyrir 12 mánaða tíma við að klára verkið.

Stefndi vísi aðallega til þess sem komi fram í lið A hér að framan, þ.e. að hið meinta bótaskylda atvik hafi ekki átt sér stað 31. október 2009 og að verkinu hafi verið lokið mun fyrr en í maílok 2011.

Samkvæmt matsgerð hafi stefnandi verið í fjóra mánuði að vinna 26,2% af verkinu, sem hafi átt að taka 10,5 mánuði í heild. Í raun hafi meira af verkinu verið lokið. Jafnframt liggi fyrir að ástæður þess hafi verið að dráttur varð á verkinu af ýmsum ástæðum, m.a. þar sem stefnandi vann í staðinn að ýmsum öðrum verkefnum fyrir stefnda, s.s. að innanhússmíði í Borgartúni 26 og að bensínstöð N1 á Bílshöfða.

Stefnandi haldi því fram að það sé því rangt að miða við framvindu verksins fram að 20. október 2009. Mun eðlilegra hefði verið að halda því fram að verklok hefðu tekið um 6,4 mánuði líkt og fram komi í matsgerð og í raun skemur þar sem meira hafði verið unnið af verkinu.

Þrautavarakrafa stefnanda

Stefndi haldi því hins vegar fram að nálgun stefnanda sé röng þar sem þrautavarakrafan byggist á því að hagnaður af verkinu í október 2008 hafi verið 70,42%. Slíkan hagnað finni stefnandi út með mismun (a) greiðslna samkvæmt reikningum fyrir apríl, ágúst, september, október 2008 og (b) launa starfsmanna vegna sama tímabils.

Stefndi telji fjarstæðukennt að raunverulegt fjártjón stefnanda sé 70,42% af eftirstöðvum samningsins. Þá hafi ekki verið tekið tillit til tryggingagjalds, rekstrarkostnaðar og annars kostnaðar sem stefnandi hefði borið af starfsemi sinni í tengslum við verkið, auk þess hagnaðar sem stefndi hafi haft af öðrum verkum. Sem dæmi um hversu óraunhæf þrautavarakrafa stefnda sé vísist til matsgerðar, en þar komi fram undir matslið 1 að hagnaður stefnanda árið 2008 hafi verið 22,75% og þá sé einungis miðað við hreina vinnu, en ekki annan kostnað, og því sé hagnaður stefnanda í raun minni.

Þá vísi stefndi til þess að eftirstöðvar samningsins hafi verið minni en þær eftirstöðvar sem lagt sé upp með í matsgerð.

Stefndi vísi til þess sem komi fram í almennri umfjöllun hans um málsástæður hér að framan, þ.e. að hið meinta bótaskylda atvik hafi ekki átt sér stað 31. október 2009 og að verkinu hefði verið lokið mun fyrr en 31. október 2009.

Þrautaþrautavarakrafa stefnanda

Stefndi haldi því fram að það sé ósannað að raunverulegt fjártjón hafi numið 6.142.255 krónum. Stefnandi byggi á niðurstöðu matsgerðar sem sé haldin tveimur rangfærslum. Annars vegar að hagnaðarmissir sé einungis áætlaður miðað við hagnað stefnanda (án fjármagnsliða) fyrir árið 2009, án þess að taka nokkurt tillit til þess raunverulega kostnaðar sem stefnandi hefði þurft að bera í tengslum við verkið og án þess að taka nokkurt tillit til þess hagnaðar sem stefnandi hafði af öðrum verkum í kjölfar þess að verkið var stöðvað. Hins vegar að útreikningurinn geri ráð fyrir því að verkið hefði verið unnið á 11,3 mánuðum.

Hvað seinni rangfærsluna varðar haldi stefnandi því sjálfur fram að hin meinta skaðabótakrafa hafi stofnast þegar hið meinta bótaskylda atvik átti sér stað, ekki þegar áætlað var að verkið hefði klárast. Sé því rangt að byggja útreikninginn með framangreindum hætti.

Stefndi hafni því að við ákvörðun bóta eigi að miða við að virðisaukaskattur leggist á þá fjárhæð.

Þrautaþrautaþrautavarakrafa stefnanda

Stefndi byggi á sömu rökum og komi fram í umfjöllun um þrautaþrautavarakröfu stefnanda.

Í fjórða lagi sé krafa stefnda um sýknu byggð á því að aðgerðarleysi stefnanda frá því verkið var stöðvað leiði til þess að krafa hans sé niður fallin sökum tómlætis. Þannig hafi krafa um efndir samningsins fyrst verið gerð með bréfi, dags. 16. febrúar 2011, um 2 ½ ári eftir að fram hafði farið athugasemdalaust uppgjör fyrir þau verk sem þegar höfðu verið unnin. Fjárkrafa, þar sem stefndi gat áttað sig á fjárkröfum stefnanda, hafi fyrst verið sett fram í stefnu sem þingfest hafi verið 24. maí 2012. Hafi þó verið sérlega brýnt að stefnandi setti fram kröfu sína eins fljótt og unnt var, enda miklir óvissutímar í íslensku efnahagslífi og óvíst um tilvist og rekstrarhæfni margra fyrirtækja við þær aðstæður, þar á meðal stefnda.

Stefnandi geti ekki byggt á því nú að hann eigi frekari kröfu á stefnda. Verði því að telja kröfu hans niður fallna sökum tómlætis.

Sýknukrafa stefnda sé í fimmta lagi á því byggð að með athöfnum sínum og athafnaleysi hafi stefnandi samþykkt í verki að uppgjör væri endanlegt eða með öðrum hætti glatað rétti sínum til að bera fyrir sig frekari kröfur vegna skorts á tilkynningu þar um, samanber grunnreglu 32. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup.

Hvað þessa málsástæðu varðar byggi stefndi að mestu á þeim röksemdum og sjónarmiðum sem sett hafi verið fram hér að framan. Þannig hafi stefnandi gengið frá uppgjöri við stefnda án athugasemda og hafi ekkert borið fyrir sig sem hafi gefið til kynna að það væri ekki endanlegt fyrr en um 2 ½ ári síðar. Verði að líta svo á að með uppgjörinu án fyrirvara hafi stefnandi samþykkt að uppgjörið væri endanlegt fyrir lögskipti aðila.

Stefndi byggi varakröfu sína um lækkun dómkröfu á því að hann hafi verið búinn að greiða stefnanda meira en stefnandi haldi fram, þ.e. 877.500 krónur auk verðbóta. Ekki hafi verið um aukaverk að ræða enda hafi stefnandi innheimt hið almenna samningsverð, en ekki verð fyrir aukaverk.

Enn fremur byggi stefndi varakröfu sína um lækkun dómkröfu að stærstum hluta á sömu málsástæðum og rökum og sýknukrafa sé byggð á. Til að mynda sé þannig að minnsta kosti hluti stefnukrafna ósannaður og mótmæli stefndi sérstaklega sönnunargildi matsgerðarinnar.

Af skattframtali stefnanda fyrir árið 2008, vegna ársins 2009, megi ráða að fleiri kostnaðarliðir komi til frádráttar kröfum stefnanda um efndabætur, m.a. vörukaup, aðkeypt innlend vinna og þjónusta til endursölu, sölukostnaður, rekstur flutningstækja, aðkeyptur akstur og annar flutningskostnaður, skrifstofu- og stjórnunarkostnaður, rekstrarfjármunir, viðhaldskostnaður, starfsmannatengdur kostnaður, mótframlög í lífeyrissjóð og önnur launatengd gjöld.

Þá sé ljóst að sanngjarnt sé að taka mið af öðrum kostnaði sem hefði fallið á stefnanda og hagnaði stefnanda af öðrum verkum á þeim tíma sem hann hefði annars unnið að verki stefnda og lækka kröfuna að því marki, enda hvíli á stefnanda skýlaus skylda til að takmarka tjón sitt. Þá sé ljóst að taka þurfi tillit til umsaminna tafabóta samkvæmt 6. gr. samnings aðila við útreikning á áætluðum bótum, en það sé ekki gert í stefnu.

Í bréfi stefnanda til stefnda, dags. 16. febrúar 2011, komi fram að stefnandi hafi komið sér upp búnaði til að vinna verkið og lagt í það verulegan kostnað. Í sama bréfi komi fram að hann hafi vegna ætlaðra vanefnda stefnda ekki getað nýtt búnað sinn, tæki og tól sem skyldi. Rétt sé að tekið sé tillit til alls slíks kostnaðar sem falli á stefnanda vegna verksins og hefði fallið á hann hefði hann lokið því og hvaða áhrif hann hafi á áætlaða framlegð stefnda. Allur kostnaður þurfi að vera þar innifalinn og ekkert dregið undan, s.s. kostnaður vegna búnaðar, jafnt notkun sem afskriftir, kostnaður við ferðalög til og frá verkstað, aukakostnaður sem kunni að falla til við að hafa starfsmenn á vettvangi, o.s.frv. Að lágmarki sé rétt, liggi ekki fyrir nægar upplýsingar um kostnað, að fyrir liggi áætlun slíks kostnaðar m.t.t. fyrri málflutnings stefnanda og þess sem liggi fyrir í gögnum málsins. Ekkert slíkt liggi hins vegar fyrir í málinu og ekkert tillit sé tekið til hans í matsgerð þrátt fyrir ábendingar stefnda þar um, heldur byggi hún alfarið á einhliða gefnum forsendum stefnanda.

Byggt sé á því af hálfu stefnda að launakostnaður sá sem lagður sé til grundvallar í stefnu sé vanáætlaður og ekki í samræmi við sambærileg verk. Ekki liggi fyrir hvort allur kostnaður sé innifalinn í þeim tölum sem lagðar séu fram, þ. á m. tryggingagjald og önnur launatengd gjöld, og hvort þau launakjör séu í samræmi við það sem almennt tíðkaðist á þeim tíma sem um ræðir. Ekki virðist tekið tillit til breytinga sem hafi orðið á áætluðum verktíma, s.s. hækkanir tryggingagjalds. Þá liggi ekki fyrir hvort þeir starfsmenn sem sagðir eru hafa unnið að verkinu séu fagmenn með þar til bær réttindi, sbr. 2. mgr. 1. gr. samnings aðila. Ef ekki, hver séu þá almenn launakjör slíkra aðila og hvaða áhrif það hafi á mögulega framlegð stefnanda af verkinu að leggja slík launakjör til grundvallar.

Takmarkaðar upplýsingar sé að finna í stefnu um útlagðan kostnað stefnanda og hvergi að finna í matsbeiðni. Stefnandi vísi í stefnu til skattframtals, en engar frekari útlistanir á kostnaði stefnanda sé að finna.

Upphafstíma vaxta og dráttarvaxta sé mótmælt þar sem stefnandi hafi ekki lagt fyrir stefnda fjárkröfu sem stefndi hafi getað áttað sig á fyrr en með birtingu stefnu 16. maí 2012. Geti stefnandi þá fyrst krafist dráttarvaxta af kröfu sinni frá 16. júní 2012 samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Stefndi mótmæli því sérstaklega að dráttarvextir séu reiknaðir frá 8. júlí 2011 eða 30. nóvember 2009.

Um lagarök vísar stefndi til 1. og 3. mgr. 129. gr. og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um málskostnað. Hann vísar til almennra reglna samninga- og kröfuréttar, svo sem um tómlæti, samþykki í verki og skilyrði skaðabóta. Enn fremur er vísað til grunnreglna laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, þ.m.t. grunnreglu 32. gr. laganna. Einnig sé vísað til staðalsins ÍST 30. Þá sé vísað til laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.

Niðurstaða

Hinn 12. júní 2007 gerðu aðilar með sér verksamning eins og áður er lýst. Samkvæmt 5. gr. samningsins skyldi verkið hefjast í september 2007 og skyldu verklok vera 15. júlí 2008. Aðilar eru sammála um að framvinda verkþátta skyldi miðast við verkáætlun stefnda sem verkkaupa hverju sinni en ekki við verkáætlun vertakaka eins og segir í ákvæðinu.

Þrátt fyrir fyrrgreint ákvæði hófst verkið ekki fyrr en 5. maí 2008 en því var frestað með samkomulagi aðila.

Fyrir liggur að hinn 20. október 2008 stöðvaði stefndi verkið og daginn eftir var síðasti reikningur stefnanda gerður. Óumdeilt er að stefndi greiddi stefnanda fyrir það verk sem unnið hafði verið af hálfu stefnanda.

Fyrirsvarsmenn stefnanda, Ó-kk-nf H-kk-nf E-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf I-kk-nf, gáfu aðilaskýrslu fyrir dómi.

Ó-kk-nf H-kk-nf bar að þegar verkið var stöðvað, hinn 20. október 2008, hefði H-kk-nf Þ-kk-nf Á-kk-nf, starfsmaður stefnda, komið á vinnusvæðið um morguninn og gefið þeim tíma til hádegis til að taka saman og yfirgefa vinnusvæðið. H-kk-nf hafi sagt að þeir kæmu bara aftur og myndu klára verkið seinna en um tímabundið stopp væri að ræða.

M-kk-nf S-kk-nf lýsti atvikum svo að H-kk-nf og byggingastjóri hefðu haft samband við fyrirsvarsmenn stefnanda. Verkið hefði verið stöðvað vegna óvissu um sölu á stefnda. Enginn aðdragandi hefði verið að stöðvuninni og hefði þeim nánast verið hent út.

Ó-kk-nf H-kk-nf og M-kk-nf S-kk-nf báru báðir að þeir hefðu verið í stöðugu sambandi við H-kk-þf eftir þetta til að spyrjast fyrir um verkið. Aldrei hefði verið búið að ýta samningi aðila út af borðinu.

Í framburði þeirra kom einnig fram að þeir hefðu verið boðaðir á fund hjá stefnda 10. apríl 2010. Þeir hefðu farið vongóðir á þann fund og talið að nú væri eitthvað jákvætt að gerast. Það hafi hins vegar ekki reynst svo vera. Þeir hafi verið beðnir að skrifa undir yfirlýsingu sem liggur frammi í málinu.

Í umræddri yfirlýsingu segir eftirfarandi:

„Nýsmíði sf. (hér eftir „verktaki“) kt. 430904-2720, Viðarás 3, 110 Reykjavík, hefur unnið að verkum fyrir ÍAV hf. (hér eftir „ÍAV“), kt. 660169-2379, Höfðabakka 9, 108 Reykjavík, þar með talið verkefninu: (Léttir innveggir (verks.2051-006) sem er hluti af verkinu: Mánatún 3-5.

Í ljósi þess að eigendaskipti hafa orðið á verkefnum sem verktaki hefur unnið að fyrir ÍAV og þar sem ÍAV er ekki lengur eigandi þess og þar sem verkið hefur verið stöðvað um óákveðinn tíma og ekki liggur fyrir hvenær það muni hefjast að nýju lýsir verktaki yfir eftirfarandi:

Þar sem eigendaskipti á verkefnum hafa farið fram á verktaki ekki rétt á frekari verktöku hjá ÍAV við verkin, nema því að eins að nýr eigandi óski þess.

Nýr eigandi að hefur lýst því yfir að hann muni ræða við verktaka þegar verkefnið fer af stað aftur.

ÍAV og verktaki staðfesta jafnframt með undirritun sinni hér með að fjárhagslegt uppgjör á verkefnum, þar með talið ofangreindu verki hefur farið fram og á hvorugur aðili fjárkröfur á hendur hinum.“

Fram kom í framburði þeirra Ó-kk-ef og M-kk-ef að þeim hefði verið mjög brugðið og hafi þeir ekki verið reiðubúnir að skrifa undir yfirlýsinguna. Ó-kk-nf kvaðst hafa sagt að hann gæti ekki skrifað undir þar sem þeir hefðu verið búnir að halda þeim heitum allan þennan tíma. K-kk-nf hafi sagt að verkið væri ekki í þeirra höndum lengur. Þeir hafi ekki viljað skrifa undir en hafi viljað kanna stöðu sína nánar.

K-kk-nf A-kk-ef, framkvæmdastjóri stefnda, bar fyrir dómi að þegar verkið var stöðvað hefði verið farið yfir allt verkefnið, hvernig staðan á því var og gert upp í samræmi við það sem um var samið. Aldrei hefði komið til tals að eitthvað væri óuppgert í þessu máli. Þeir hafi tjáð fyrirsvarmönnum stefnanda að þeir vissu ekki hvert framhaldið yrði. Blikur hefðu verið á lofti í íslensku þjóðfélagi og farið að hægjast á íbúðasölu. Fljótlega eftir að verkið hófst hafi engin eftirspurn verið eftir íbúðum. Fyrirsvarsmenn stefnda hafi ekki vitað hvenær eða hvort verkið færi af stað og hafi aldrei verið lofað neinu í því sambandi. Þegar komið hefði verið fram á árið 2010 hafi þeir tekið skýrt fram að þeir hefðu ekki forræði fyrir verkefninu lengur.

Spurður um fyrrgreinda yfirlýsingu bar K-kk-nf að þeir hefðu fengið aðra verktaka sem komu að þessu sama verki til að gera slíkt hið sama. Stefndi hefði verið í sölumeðferð og nýir eigendur hafi viljað fullvissa sig um að engin mál væru óuppgerð og þar af leiðandi hafi þeir farið fram á það við þá aðila, sem þeir höfðu unnið með, að þeir staðfestu að engin mál væru óuppgerð. Þeir hafi litið svo á að búið væri að stöðva vekið, samningurinn væri ekki lengur í gildi og búið að rifta honum mörgum árum áður.

H-kk-nf Þ-kk-nf Á-kk-nf starfsmaður stefnda bar fyrir dómi að þegar verkið var stöðvað hafi verið farið yfir magntölur þess verks sem hafði verið lokið við og kvaðst hann aldrei hafa gefið til kynna annað en að búið væri að gera upp við stefnanda.

Hann bar að hann kannaðist við að hafa rætt við Ó-kk-þf H-kk-þf síðar í sambandi við tiltekið verk sem hann hafi verið með í gangi. Hann minnti að spurt hefði verið um það hvort verkið myndi hefjast aftur en hann hafi ekki haft hugmynd um það.

Eins og áður er rakið byggir stefnandi kröfur sínar á því að stefndi hafi vanefnt samning aðila. Stefndi hafi aldrei sagt upp eða afturkallað samninginn. Verksamningi hafi ekki verið rift með formlegum hætti. Stefndi hafi rift samningi einhliða og ólöglega, án lagastoðar. Hafi hann með athöfn sinni, þ.e. brottrekstri stefnanda af vinnusvæði, bakað sér bótaskyldu. Samningurinn sé því enn í fullu gildi samkvæmt efni sínu. Á því er byggt að stefndi sé bótaskyldur þar sem stefnandi hafi ekki fengið að halda áfram verki sínu.

Þá er á því byggt af hálfu stefnanda að með því að reyna að fá fyrirsvarsmenn stefnanda til að undirrita framangreinda yfirlýsingu í apríl 2010 hafi stefndi gert tilraun til þess að ljúka samningssambandinu tæpum þremur árum síðar. Yfirlýsingin staðfesti þann skilning stefnanda að stefndi hafi þá reynt að koma í veg fyrir að stefnandi nýtti sér rétt sinn samkvæmt samningnum. Því verði að álykta að stefndi telji að ekki sé unnt að byggja rétt á gr. 25.4 í IST 30 þar sem hann hafi lagt að fyrirsvarsmönnum stefnanda að undirrita yfirlýsinguna.

Stefnandi krefst skaðabóta vegna hagnaðarmissis og byggir hann kröfur sínar á matsgerð B-kk-ef G-kk-ef byggingaverkfræðings.

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi geti ekki gert frekari kröfur á stefnda um bætur vegna ætlaðs missis hagnaðar vegna ákvæðis 25.6.1, sbr. gr. 25.4 í ÍST 30 staðlinum sem hafi verið hluti samnings aðila, sbr. gr. 2-d í verksamningi aðila.

Hinn 12 júní 2007 gerðu aðilar með sér verksamning. Í 2. gr. hans er skýrt tekið fram að staðallinn ÍST 30, 4. útgáfa, skuli vera hluti af samningnum. Voru aðilar samningsins því bundnir af ákvæðum staðalsins sem og samningnum að öðru leyti.

Í gr. 25.4 í ÍST er beinlínis gert ráð fyrir því að verk verði stöðvað tímabundið.

Fyrir liggur að stefndi stöðvaði framkvæmdir vegna erfiðleika er risu í kjölfar

hrunsins í október 2008. Í ljósi áðurgreinds ákvæðis er ekki fallist á að í þeirri gerð stefnda hafi falist ólögmætt eða saknæmt athæfi af hálfu stefnda.

Í ákvæðinu segir nánar hvernig skuli bregðast við í slíkum tilvikum en þar segir:

„Hafi verk verið stöðvað tímabundið og verktaki fær ekki innan tveggja mánaða frá stöðvun verksins fyrirmæli um að hefja framkvæmdir að nýju, skal líta svo á, að verksamningnum hafi verið rift og skulu þá greiðslur til verktaka vera í samræmi við gr. 25.6- 25.7.“ Með hliðsjón af ákvæði þessu var því ekki þörf formlegrar riftunar af hálfu stefnda eins og stefnandi heldur fram.

Samkvæmt gr. 25.6 skal verkkaupi, ef samningi er rift, greiða verktaka fyrir unnin verk samkvæmt samningi. Verkkaupi skal sjá um að örugglega sé kannað hve miklu verktaki hefur lokið af verkinu og skal verktaka þá gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna.

Í gr. 25.6.1 segir að ef samningi er rift án þess að um sé að ræða vanefndir verktaka, skal verktaki svo fljótt sem auðið er og eigi síðar en fjórum vikum eftir riftun leggja fram kröfur sínar um greiðslur vegna riftunarinnar. Kröfurnar skulu byggja á greinum 25.6.2-25.6.6.

Fyrir liggur að stefndi stöðvaði verkið tímabundið vegna þess óvissuástands sem ríkti í þjóðfélaginu á þessum tíma og vegna samdráttar í eftirspurn eftir íbúðarhúsnæði. Samkvæmt framburði K-kk-ef A-kk-ef vissu fyrirsvarsmenn stefnda ekki hvenær eða hvort verkið færi af stað aftur. Gegn andmælum stefnda hefur stefnandi ekki sýnt fram á að fyrirsvarsmenn stefnda hafi gefið fyrirsvarsmönnum stefnanda loforð um að verkið færi af stað aftur.

Óumdeilt er að uppgjör fór fram vegna þeirra verka sem unnin höfðu verið og fékk stefnandi greitt fyrir þau verk.

Af þeim gögnum er fyrir liggja verður ráðið að stefnandi hafi ekki fyrr en með bréfi til stefnda, dags. 16. febrúar 2011, eða þremur árum eftir að verkið var stöðvað, komið því á framfæri að hann liti svo á að stefndi væri enn bundinn af samningi þeirra frá því í júní 2007. Skaðabótakrafa stefnanda vegna missis hagnaðar var fyrst sett fram með stefnu sem þingfest var 24. maí 2012.

Þar sem stefnandi fékk ekki fyrirmæli um að halda verkinu áfram innan tveggja mánaða frá stöðvun verksins ber, samkvæmt gr. 25.4 í ÍST 30, sem var hluti af samningi aðila, að líta svo á að samningi hafi verið rift. Samkvæmt gr. 25.6.1 í ÍST 30 bar stefnanda því eigi síðar en fjórum vikum eftir riftun að leggja fram kröfur sínar um greiðslur vegna riftunarinnar í samræmi við ákvæði staðalsins í gr. 25.6.2-26.6.6. Það gerði stefnandi hins vegar ekki. Er fallist á með stefnda að stefnandi hafi með því að setja ekki fram kröfur á hendur stefnda innan tilskilins frests fyrirgert rétti sínum til frekari greiðslna með tómlæti um að gæta réttar síns.

Ekki er fallist á að tilraun stefnda til að fá fyrirsvarsmenn stefnanda til að undirrita fyrrgreinda yfirlýsingu í apríl 2010 hafi þýðingu í málinu enda hafði samningi aðila þegar verið rift, sbr. það sem áður er rakið.

Að virtu því sem að framan er rakið ber að sýkna stefnda af kröfum stefnanda í málinu.

Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu.

K-kvk-nf J-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndi, Íslenskir aðalverktakar hf., skal vera sýkn af kröfum stefnanda, Nýsmíði sf.

Málskostnaður fellur niður.

K-kvk-nf J-kvk-nf