S-6349/2020

Dómur

I.

Ákæra og dómkröfur:

Mál þetta, sem dómtekið var 11. febrúar 2021, var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, útgefinni 1. október 2020, á hendur X, kennitala [...], [...], [...], „fyrir kynferðislega áreitni og brot gegn barnaverndarlögum, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 30. júní 2019, á [...] á [...], strokið eða gripið um kynfæri A, kennitala [...], sem þá var 17 ára, utanklæða.

Telst þetta varða við 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. [...], er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð kr. 800.000 auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 30. júní 2019 þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu þessarar en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Þá er gerð krafa um að ákærði verði dæmdur til að greiða þóknun vegna réttargæslu að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á réttargæsluþóknun.“

Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru. Brotaþoli gerir sömu kröfu um miskabætur, ásamt vöxtum og dráttarvöxtum, og greinir í ákæru. Þá er gerð krafa um að skipuðum réttargæslumanni verði dæmd þóknun úr ríkissjóði vegna vinnu á rannsóknarstigi og fyrir dómi, samkvæmt mati dómsins og að teknu tilliti til tímaskýrslu. Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu og að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa og hún verði skilorðsbundin að öllu leyti og að ákærði verði sýknaður af einkaréttarkröfu, en að því frágengnu að fjárhæð kröfunnar verði lækkuð. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa skipuðum verjanda sem greidd verði úr ríkissjóði að mati dómsins að teknu tilliti til tímaskýrslu.

Ákærði reisir vörn sína varðandi aðalkröfu á því að meint brot séu ósönnuð og saknæmisskilyrði séu ekki uppfyllt. Um varakröfu vísar ákærði einkum til refsiákvörðunarsjónarmiða samkvæmt 70. gr. almennra hegningarlaga og að dráttur hafi orðið á meðferð málsins. Ákæruvaldið byggir á gagnstæðum sjónarmiðum varðandi framangreint og hafnar í meginatriðum málatilbúnaði ákærða eða telur hann ekki eiga nægjanlega rétt á sér. Miskabótakrafa er sett fram á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 172. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

II.

Málavextir:

Aðfaranótt sunnudagsins 30. júní 2019 var fjöldi fólks saman kominn á veitingastað við [...] á [...], svonefndu [...]. Ákærði var þar á meðal auk A, brotaþola í þessu máli. Þau þekktust ekki. Þá var þar einnig staddur B, þáverandi kærasti brotaþola, og vinkona B, C.

Samkvæmt frumskýrslu var lögregla við störf í nágrenni veitingastaðarins þegar allt í einu varð vart við stimpingar á milli fólks fyrir utan staðinn. Virtist lögreglu sem reiði fólks beindist að ákærða og sást þegar einn úr hópnum, nánar tilgreindur maður, reif í ákærða og öskraði að honum. Þá sást til brotaþola og C öskra að ákærða. Lögregla fór á staðinn, stillti til friðar og var rætt við fólk í aðskildu lagi. Ákærði var ölvaður og kvaðst ekki geta skýrt fyrir lögreglu hvað fólkinu gekk til. Þegar lögregla ræddi við brotaþola og aðra nálæga komu fram upplýsingar um að ákærði hefði verið með óviðeigandi háttsemi eða til vandræða gagnvart stúlkum á staðnum, þar með talið brotaþola. Ákærði kvaðst hins vegar ekki kannast við að hafa gert neitt af sér en hann tjáði sig að öðru leyti ekki um atvik. Ákærði fór í framhaldi á nálægt tjaldsvæði að beiðni lögreglu þar sem hann hélt til. Urðu frekari afskipti af fólki um nóttina í nágrenni við tjaldsvæðið en fólkið var enn ósátt við ákærða og taldi sig þurfa að eiga frekari samskipti við hann út af því sem á undan var gengið. Var fólkinu beint frá svæðinu. Þá bárust lögreglu síðar um nóttina upplýsingar frá C um að ákærði hefði verið með tiltekna háttsemi gagnvart henni á veitingastaðnum sömu nótt.

Á mánudeginum 1. júlí 2019 mætti brotaþoli á lögreglustöð á Patreksfirði og gaf kæruskýrslu með réttarstöðu vitnis þar sem hún greindi nánar frá atvikum, eins og þau horfðu við henni. Lýsti hún meðal annars að ákærði hefði káfað á henni með hendinni að neðan upp við klofið með tilteknum hætti.

Við frekari rannsókn málsins, á tímabili frá júlí 2019 til mars 2020, voru meðal annars teknar skýrslur af vitnunum C, D og B, sem greindu frá atvikum umrædda nótt eins og þau horfðu við þeim. Greindu þau meðal annars frá því að ákærði hefði verið með óviðeigandi hegðun inni á staðnum og meðal annars káfað á brotaþola að neðan með tilteknum hætti. Um hið síðastnefnda, að því er varðar meint káf gagnvart brotaþola, þá báru C og B um að þau hefðu sjálf orðið vitni að því að það hefði gerst, en vitnið D kvaðst hins vegar hafa frétt af því í samtali við brotaþola eftir á. Einkaréttarkrafa brotaþola barst lögreglu 14. október 2019. Ákærði gaf skýrslu með réttarstöðu sakbornings 28. janúar 2020 og neitaði sök og greindi frá atvikum eins og þau horfðu við honum. Í skýrslu hans greindi hann meðal annars frá því að hafa verið umrædda nótt á téðum veitingastað og að hann gæti hafa rekist utan í brotaþola án þess að hann hefði tekið eftir því, hún hafi verið að benda á hann og einhverjir strákar komið og farið að ýta honum. Hann hefði því hraðað sér út af staðnum. Þá kvaðst hann ekki kannast við að hafa verið með óviðeigandi hegðun eða snertingar gagnvart brotaþola eða öðrum stúlkum þar inni.

Við frekari rannsókn málsins var aflað vottorðs frá E sálfræðingi, dags. 11. mars 2020, um sálfræðilega meðferð brotaþola. Í vottorðinu greinir meðal annars að meint brot ákærða hafi verið mikið áfall fyrir brotaþola, nánar tiltekin vanlíðan hafi verið hjá henni og hún leitað sér sálfræðiaðstoðar til að vinna úr því.

Rannsókn lögreglu lauk 29. maí 2020 og bárust rannsóknargögn til héraðssaksóknara 3. júní sama ár.

III.

Skýrslur fyrir dómi:

1.

Ákærði neitaði sök og kvaðst ekki kannast við sakarefni málsins samkvæmt ákæru eða að hann hefði haft í frammi þess háttar háttsemi eða annað óviðeigandi gagnvart brotaþola umrædda nótt. Í framburði ákærða kom meðal annars fram að hann hefði verið gestkomandi á [...] umrædda helgi í tengslum við bæjarhátíð. Hann hefði verið að skemmta sér á fyrrgreindum veitingastað um kvöldið og framan af verið með félaga sínum búsettum á svæðinu. Sá maður hefði síðar farið og ákærði verið áfram inni á staðnum. Þar hefði verið fjölmenni og hann verið þar í um tvær klukkustundir. Hann hefði verið nokkuð undir áhrifum áfengis en ekki það mikið að hann myndi ekki eftir atvikum. Inni á staðnum hefði hann verið að skemmta sér, dansa og tala við fólk. Vel hefði legið á honum. Hann hefði verið staddur á dansgólfinu þegar uppþot varð sem beindist að honum. Hann hefði ekki verið sitjandi á þeim tíma. Hann kvaðst ekki geta útskýrt hvers vegna uppþotið varð, af hverju það beindist að honum eða hver var aðdragandinn að því. Hann kvaðst hins vegar aðspurður ekki geta útilokað að hafa rekist utan í einhvern inni á staðnum. Tveir eða þrír menn hefðu komið að honum og farið að ýta honum. Hann hefði hraðað sér út og mætt lögreglu. Hann hefði gefið lögreglu upp persónuupplýsingar og honum síðan verið sagt að fara og sofa á tjaldsvæðinu þar sem hann hélt til og hafi hann gert það. Aðspurður kvaðst hann ekki kannast við brotaþola eða að hann hefði séð hana áður eða verið í samskiptum við hana um nóttina. Þá hefði hann ekki vitað um aldur hennar. Að auki kvaðst ákærði ekki kannast við að brotaþoli hefði verið ósátt við hann inni á staðnum og að hún hefði slegið hann. Ákærði kvaðst fyrst hafa vitað um rannsókn málsins þegar hann var boðaður til skýrslutöku hjá lögreglu 28. janúar 2020.

2.

Brotaþoli bar meðal annars um að hafa verið inni á téðum veitingastað umrædda nótt. Hún hefði verið í fylgd með B, þáverandi kærasta sínum. Fjöldi fólks hefði verið inni á staðnum. Hún hefði verið að dansa við C, vinkonu B, en þær hefðu fyrst hist fyrr um daginn. Ákærði hefði verið nálægur á meðan þær voru að dansa en brotaþoli hefði ekki átt í neinum samskipum við hann inni á staðnum áður og hún í fyrsta skipti að sjá hann. C hefði hvíslað að henni að ákærði hefði verið með tiltekna óviðeigandi hegðun gagnvart sér einhverju áður inni á staðnum og að hann hefði verið henni óþægilegur. Brotaþoli hefði snúið sér að ákærða og sagt honum að C liði óþægilega í kringum hann og hún beðið hann um að fara. Ákærði hefði hreytt til baka að C væri vinkona hans en hún hefði endurtekið beiðnina með tilteknum hætti. Ákærði hefði á endanum vikið frá og sest við hliðina á B. Það hefði verið í horni veitingastaðarins um þremur skrefum frá dansgólfinu. Ákærði hefði verið við hlið B vinstra megin og þá hefðu aðrir menn, sem brotaþoli kvaðst ekki vita deili á, setið við hliðina á ákærða og fjær B.

Brotaþoli kvaðst næst hafa farið til B á meðan ákærði sat við hlið hans. Hún hefði hallað sér upp að B vinstra megin við eyrað og greint honum frá því sem C var búin að segja henni um ákærða áður. Ákærði hefði á þessum tíma verið henni á vinstri hönd og C einhvers staðar nálæg. Á sama tíma hefði hún fundið fyrir snertingu aftan frá í klofinu. Um hefði verið að ræða stroku á kynfærunum utan klæða sem hefði varað í örfáar sekúndur. Henni hefði ofboðið og hún snúið sér að ákærða og verið mjög reið. Ákærði hefði þá enn verið með höndina í klofinu á henni og hann verið sitjandi. Hún hefði farið í uppnám, grátið og skammað hann en hann verið hlægjandi og brosað til annarra sem sátu nálægt. Hann hefði ekki þóst kannast við neitt og hún slegið hann utan undir. Ákærða hefði á endanum verið gert að fara og lögreglan í framhaldi komið á staðinn.

Brotaþoli kvaðst hafa verið undir áhrifum áfengis umrædda nótt en ekki mjög mikið. Þá hefði ákærði einnig verið undir áhrifum. Brotaþoli kvaðst hafa ætlað að kæra atvikið síðar sama dag en enginn verið á lögreglustöðinni á Patreksfirði þegar hún kom þangað á sunnudeginum. Hún hefði hins vegar mætt á lögreglustöðina næsta dag á eftir og gefið skýrslu. Aðspurð kvaðst brotaþoli telja að ákærði hefði ekki vitað um aldurinn á henni og þau ekki rætt það. Brotaþoli lýsti mikilli vanlíðan strax á eftir og þá hefði meint brot valdið henni áframhaldandi vanlíðan, meðal annars hræðslu og vanmætti í kringum ókunnuga karlmenn. Þetta hefði síðan orðið til þess að hún leitaði til sálfræðings síðar sama ár.

3.

Vitnið B kvaðst hafa verið inni á veitingastaðnum umrædda nótt. Hann hefði setið nálægt dansgólfinu. Nafngreindur vinur hans hefði setið hægra megin við hann en ákærði setið honum á vinstri hönd. Fleiri hefðu verið þarna í kring sem vitnið kvaðst ekki muna nánar. Vitnið kvaðst ekki hafa þekkt eða verið í neinum samskiptum við ákærða. Brotaþoli hefði komið til vitnisins, vinstra megin, hallað sér yfir hann og talað í eyrað á honum. Aðspurður kvaðst hann ekki muna hvað brotaþoli var að segja honum í það skiptið. Á meðan þessu fór fram hefði hann allt í einu orðið var við og fundið að brotaþola var brugðið. Samhliða hefði hann séð höndina á ákærða í klofinu á brotaþola. Um hefði verið að ræða ákveðna snertingu með hendinni á innanverðu lærinu, eins ofarlega og hægt var að komast í klofið. Þetta hefði verið höndin á ákærða sem bar að undan brotaþola á meðan hún hallaði sér fram. Þá hefði höndin farið í klofið á henni að framanverðu. Vitnið kvaðst hafa séð þetta greinilega sjálfur á meðan hann hallaði sér fram með brotaþola yfir sér. Brotaþola hefði verið mjög brugðið og hún slegið ákærða utan undir. Fyrrgreind atvik hefðu gerst mjög hratt eða á örfáum sekúndum. Vitnið kvaðst hafa staðið upp, reiðst og tekið um hálsmálið á ákærða og sagt við hann að svona gerði maður ekki. Ákærði hefði þá enn verið sitjandi og ekkert virst kippa sér upp við brotaþola eða að hún hefði slegið hann. Vitnið kvaðst hafa náð stjórn á skapi sínu, rætt við starfsmann og ákærða í framhaldi verið vísað út af staðnum. Vitnið kvaðst hafa neytt áfengis, eins og margir aðrir sem voru á staðnum, en ekki verið mikið undir áhrifum. Hið sama hefði verið um brotaþola. Vitnið kvaðst ekki vita um áfengisáhrif ákærða. Brotaþola hefði liðið illa fyrst á eftir og næstu daga á eftir en hún væri viðkvæm að eðlisfari. Hún hefði strax viljað leita til lögreglu og gefið skýrslu á mánudeginum næst á eftir. Líðan hennar hefði síðar verið betri.

4.

Vitnið C bar meðal annars um að hafa verið umrædda nótt á téðum veitingastað. Vitnið lýsti nánar tilgreindum samskiptum við ákærða fyrr um nóttina og gagnvart D, vinkonu hennar. Vitnið kvaðst hafa staðið nálægt brotaþola og B og hún verið að bíða eftir brotaþola sem hefði sagst ætla að segja eitthvað við B. Þær hefðu síðan ætlað að fara saman út af staðnum eða á salernið. Brotaþoli hefði hallað sér fram og verið að tala við B þar sem hann var sitjandi. Ákærði hefði á sama tíma setið við hlið B. Vitnið hefði séð ákærða káfa á rassinum á brotaþola. Hönd ákærða hefði komið aftanvert í rassinn og brotaþoli verið fljót að snúa sér við. Vitnið kvaðst ekki geta lýst því hversu lengi hann snerti hana með þessum hætti en það hefði verið það stutt að hann komst ekki upp með að gera þetta lengi. Brotaþoli hefði brugðist illa við, farið að gráta, komið hlaupandi til vitnisins og verið mjög hrædd. Ákærði hefði hins vegar ekki kannast við að hafa gert neitt af sér. Vitnið kvaðst hafa séð þetta sjálf þar sem hún stóð framanvert við hlið brotaþola og B. Vitnið kvaðst hafa neytt áfengis umrædda nótt en ekki verið ölvuð. Hið sama hefði verið um brotaþola. Vitnið kvaðst kannast við framburð sinn hjá lögreglu og að hún hefði munað atvik betur á þeim tíma. Nánar aðspurð um meinta snertingu kvaðst vitnið ekki geta sagt til um hversu langt ákærði komst upp með höndina á meðan hann snerti brotaþola að neðan og hvort hann náði upp í klofið. Hann hefði farið á milli læranna og verið á hennar svæði. Þá kvaðst vitnið telja að það gæti vel verið að hún hefði verið að dansa inni á staðnum en ekkert eiginlegt dansgólf hefði verið þar inni eða hljómsveit. Um hefði verið að ræða lítinn veitingastað og fólk verið bæði innan og utandyra en meirihlutinn verið úti á palli fyrir framan.

5.

Vitnið D bar meðal annars um að hafa verið umrædda nótt inni á téðum veitingastað og margt fólk verið þar inni. Nánar tiltekin samskipti hefðu verið milli hennar og ákærða inni á staðnum sem urðu þess valdandi að hún hélt sig eftir það frá honum. Hún hefði síðar sömu nótt verið spurð af einhverjum hvort líka hefði verið káfað á henni. Hún hefði í fyrstu ekki áttað sig á því um hvað var verið að tala en það síðan skýrst fyrir henni. Á svipuðum tíma hefði komið til ryskinga eða uppþots á staðnum og nafngreindur maður þar inni verið að öskra á ákærða. Þá hefðu aðrir nálægir verið reiðir. Vitnið kvaðst sjálf ekki hafa séð hvað varð þessa valdandi þar sem hún hefði verið fyrir utan staðinn á þessum tíma. Hún hefði rætt við brotaþola eftir á um nóttina um hvað hefði gerst. Brotaþoli hefði meðal annars greint henni frá því að ákærði hefði verið á káfa á henni og hún tekið því illa og slegið ákærða. Brotaþoli hefði virst vera skelkuð þegar hún ræddi við hana. Vitnið kvað ákærða hafa verið sjáanlega ölvaðan og þá hefði hún sjálf verið undir áhrifum áfengis en það hefði ekki verið mikið.

6.

Vitnið E sálfræðingur, gerði nánar grein fyrir fyrrgreindu vottorði og aðkomu sinni að meðferð brotaþola. Vitnið bar meðal annars um að brotaþoli hefði frá því í nóvember 2019 mætt í þrjú eða fjögur meðferðarviðtöl á tveggja eða þriggja vikna fresti. Tilefnið hefði verið að foreldrar brotaþola hefðu haft áhyggjur af henni, hún hefði verið vansæl, hirt lítið um útlit sitt, samskiptaerfiðleikar verið til staðar, röskun orðið í skóla o.fl. Brotaþoli hefði komið vel fyrir og gefið góða frásögn af meintum atvikum en verið andlega brotin. Brotaþoli hefði upplifað mikið öryggisleysi og að hún hefði ekki stjórn á sínu lífi. Þá hefði hún verið með nánar tilgreind einkenni áfallastreituröskunar. Ástand brotaþola hefði verið óvenjulegt miðað við aldur og sögu hennar samkvæmt upplýsingum frá foreldrum um hvernig hún hefði verið fyrir og eftir meint brot. Líðan brotaþola hefði hins vegar batnað síðar og betur gengi hjá henni í dag samkvæmt upplýsingum sem vitnið kvaðst hafa frá foreldrum brotaþola. Þá kvaðst vitnið telja út frá reynslu sinni, eðli áfalls og aldri brotaþola að líkur væru á því að hún þyrfti á frekari meðferð að halda síðar.

7.

Vitni, lögreglumaður nr. F, kvaðst hafa verið á vakt umrædda nótt og verið nálægt téðum veitingastað þegar komið var að lokunartíma. Töluverður fjöldi fólks hefði verið á staðnum og margir verið ölvaðir. Stimpingar hefðu orðið fyrir utan staðinn og lögregla fært sig nær. Aðsúgur hefði verið gerður að ákærða með öskrum og hrindingum. Vitnið kvaðst hafa skilið ákærða frá öðrum nærstöddum og reynt að koma honum úr þessum aðstæðum. Ákærði hefði sagt við vitnið að hann vissi ekki hverju þetta sætti eða hvers vegna allir væru á móti honum. Á sama tíma hefði brotaþoli og önnur stúlka komið aðvífandi og þær haft á orði að lögregla ætti ekki að trúa skýringum ákærða. Annar lögreglumaður hefði komið að og tekið að sér að ræða við ákærða en vitnið farið að ræða við stúlkurnar. Í samtali við þær hefði meðal annars komið fram að ákærði væri búinn að vera að káfa á brotaþola fyrr um nóttina og að brotaþoli vildi kæra það til lögreglu. Kærasti brotaþola hefði einnig blandað sér í samtalið, verið ósáttur og kannast við að hafa veist að ákærða á staðnum. Ljóst hefði verið af þessum samskiptum að ákærði var sá maður sem borinn var sökum um meint káf gagnvart brotaþola og annað af þeim toga. Ákærði hefði síðan farið burtu af svæðinu. Lögregla hefði síðar um nóttina þurft að hafa afskipti af fólki í nágrenni við tjaldsvæði sem ætlaði að finna ákærða út af því sem á undan var gengið. Ákærði hefði sjáanlega verið mjög ölvaður umrædda nótt en brotaþoli ekki virst vera ölvuð.

IV.

Niðurstöður:

Ákærða er gefin að sök kynferðisleg áreitni, eins og greinir í ákæru. Hann neitar sök. Ágreiningslaust er að ákærði og brotaþoli voru umrædda nótt á fyrrgreindum veitingastað. Mikið ber hins vegar á milli í framburði þeirra um hvort eða hvað gerðist í samskiptum þeirra.

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 gildir sú grundvallarregla almennt að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Samkvæmt 108. gr. sömu laga hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. sömu laga. Þá metur dómurinn hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða um það, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Við sönnunarmatið ber fyrst og fremst að líta sjálfstætt til meintra atvika milli ákærða og brotaþola. Önnur meint atvik af sama toga milli ákærða og annars fólks inni á staðnum umrædda nótt hafa síður þýðingu fyrir úrlaun málsins, sbr. sönnunarreglu sakamálaréttarfars sem birtist í dómum Hæstaréttar Íslands í málum nr. 658/2007 og 316/2013.

Meðal gagna málsins er greinargóð frumskýrsla sem lýsir ágætlega aðkomu lögreglu í upphafi og fyrstu samskiptum við ákærða, brotaþola og fleiri. Vitnið, lögreglumaður nr.

F, gerði nánar grein fyrir skýrslunni og aðkomu lögreglu að málinu. Ljóst er af skýrslu og framburði lögreglumannsins að reiði fólks virðist hafa beinst að ákærða umrædda nótt. Að mati dómsins gefur það til kynna að sú reiði hafi verið tilkomin vegna meintrar óviðeigandi háttsemi ákærða gagnvart brotaþola inni á veitingastaðnum. Samrýmist það einnig skýrslu B, C og D fyrir dómi sem báru um hið sama. Þá ber að líta til þess að lögreglumaðurinn bar um að brotaþoli hefði strax um nóttina borið sakir á ákærða um meint káf. Er þannig samræmi á milli reiði fólks á staðnum og þeirra ávirðinga sem komu fram í garð ákærða. Lögreglumaðurinn bar hins vegar einnig um það að ákærði hefði umrædda nótt ekki kannast við að hafa gert neitt af sér. Þá liggur fyrir að það hefur verið afstaða ákærða frá því rannsókn málsins hófst og hið sama kom fram við meðferð málsins fyrir dómi.

Við úrlausn málsins ber að líta til þess að brotaþoli leitaði strax til lögreglu vegna ákærða. Að mati dómsins styrkir það fremur framburð hennar um meint brot ákærða. Ákærði og brotaþoli hafa bæði borið um atvik hvort með sínum hætti og er ljóst að mikið ber á milli. Framburður þeirra beggja hefur verið stöðugur hjá lögreglu og fyrir dómi. Fyrir liggur að langur tími leið frá því rannsókn málsins hófst uns ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu. Er því óvarlegt að draga sérstakar ályktanir af hluta af framburði ákærða hjá lögreglu, sem ákæruvaldið vísaði til, á þá leið að hann hefði á köflum verið ótrúverðugur í svörum við lögreglu um samskipti við brotaþola eða aðrar konur inni á staðnum. Þá ber að taka tillit til þess að allt bendir til þess að ákærði hafi verið talsvert undir áhrifum áfengis umrædda nótt og skýrslugjöf hans því verið eftir því við upprifjun á atvikum löngu síðar. Að framangreindu virtu verður lagt til grundvallar að ákærði og brotaþoli hafi bæði gefið greinargóðan og skýran framburð, svo langt sem það nær. Að mati dómsins er því ekki marktækur munur á framburði þeirra beggja hvað varðar trúverðugleika.

Brotaþoli hefur borið með skýrum hætti fyrir dómi um það að ákærði hafi sett höndina í klofið á henni, aftan frá, og lýsti hún því nánar að hann hefði strokið henni á kynfærunum, utan klæða. Vitnið B bar um að hafa séð það greinilega þegar ákærði, sitjandi sér við vinstri hönd, setti höndina í klofið á brotaþola. Um hefði verið að ræða ákveðna snertingu eins ofarlega og hægt var að komast í klofinu. Framburður B fyrir dómi var skýr og greinargóður og í samræmi við skýrslu hans hjá lögreglu. Þá bar vitnið C um það að hafa séð ákærða, sitjandi við hlið B, snerta brotaþola með hendinni að neðan, höndin hefði farið á milli læranna og náð upp í klofið. Í meginatriðum var framburður C skýr og með svipuðum hætti hjá lögreglu. Ekki eru efni til að draga í efa framburði vitnanna B og C þó að þau hafi ekki borið um atvik með nákvæmlega sama hætti fyrir dómi út frá því hvort hönd ákærða kom að framan eða aftan upp í klofið á brotaþola. Heilt á litið báru þessi vitni um það að hafa séð ákærða fara með höndina í klofið á brotaþola og samrýmist það framburði brotaþola um að ákærði hafi strokið á henni kynfærin. Þá hefur ekki sérstaka þýðingu, eins og hér stendur á, þótt ekki komi skýrt fram í skýrslu C hjá lögreglu hvort ákærði hafi verið sitjandi eða standandi þegar meint brot var framið. Ljóst er af heildarsamhengi lögregluskýrslunnar að C var að leitast við að greina frá atvikum málsins í heild umrædda nótt inni á staðnum. Hið sama á við um framburð hennar fyrir dómi. Gera má ráð fyrir því að einstök atriði geti skolast til þegar þannig stendur á, auk þess sem lögregluskýrslan ber ekki með sér að spurt hafi verið nákvæmlega út í meint atvik. Að mati dómsins eru ekki efni til að draga framburð B og C í efa þótt þau hafi tengsl við brotaþola. Framburður þeirra var hófstilltur og einlægur. Þessu til viðbótar liggur fyrir að vitnið D bar um það að brotaþoli hefði stuttu eftir meint brot greint sér frá því að ákærði hefði verið að káfa á henni og tekið það mjög nærri sér. Styður það einnig framburð brotaþola.

Að öllu framangreindu virtu er það mat dómsins að lögfull sönnun hafi tekist fyrir því að ákærði hafi strokið um kynfæri brotaþola utanklæða umrædda nótt, eins og greinir í ákæru. Verður því ekki lagt til grundvallar að um hafi verið að ræða grip, eins og einnig er tekið fram í ákæru. Umrædd stroka, sem er sönnuð, er háttsemi sem fellur undir það refsiákvæði sem ákært er fyrir og telst vera kynferðisleg áreitni. Út frá atvikum máls og með hliðsjón af eðli háttseminnar er það mat dómsins að allt bendi til þess að ákærði hafi haft ásetning til brotsins og hún hafi í huga hans verið af kynferðislegum toga. Ákærði hefur ekki fært fram haldbær rök fyrir hinu gagnstæða. Ákærði verður því sakfelldur fyrir brot gegn 199. gr. almennra hegningarlaga.

Í málinu er ekkert komið fram um að ákærði hafi vitað eða mátt vita um aldur brotaþola sem var tæplega átján ára þegar verknaðurinn var framinn. Brotaþoli bar sjálf um það að aldur hennar hefði ekki borið á góma í samskiptum þeirra. Þá kom ekkert fram við rannsókn málsins eða við meðferð þess fyrir dómi sem styður það að ákærði hafi mátt vita um aldurinn. Einnig ber að líta til þess að brotaþoli var inni á veitingastað þar sem veitt var áfengi og mátti ákærði því gera ráð fyrir að hún væri eldri en hún reyndist vera. Verður ákærði því sýknaður af broti gegn 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

Við refsimat ber að líta til þess að um var að ræða fremur ruddalegt brot sem beindist gegn kynfrelsi brotaþola sem var ung að árum þegar verkið var framið. Þá bendir allt til þess að hún hafi átt erfitt andlega sem rekja má til verknaðarins, sbr. vottorð og framburð vitnisins E sálfræðings. Horfir þetta til refsiþyngingar, sbr. 1. og 2. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði var tæplega tuttugu og eins árs þegar verkinu var valdið og hann hefur samkvæmt sakavottorði ekki áður gerst brotlegur við refsilög, sbr. 4. og 5. tölul. sömu lagagreinar. Nokkur dráttur hefur orðið á málinu sem er ákærða óviðkomandi og verður litið til þess við refsiákvörðun, eins og hér stendur á. Að öllu framangreindu virtu verður ákærði dæmdur í fangelsi í þrjátíu daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá dómsuppkvaðningu að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Í málinu er einkaréttarkrafa brotaþola að höfuðstól 800.000 krónur, auk vaxta. Með hinni refsiverðu háttsemi hefur ákærði með ólögmætum og saknæmum hætti bakað sér skaðabótaábyrgð. Brotaþoli á því rétt á miskabótum úr hendi ákærða á grundvelli bliðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. síðari breytingar. Ákærði hefur ekki fært fram haldbær rök fyrir hinu gagnstæða. Af vottorði og framburði fyrrgreinds sálfræðings verður ráðið að brot ákærða hafi valdið brotaþola nokkurri andlegri vanlíðan. Að þessu virtu og með hliðsjón af dómvenju þykir fjárhæð miskabóta hæfilega ákveðin 300.000 krónur, með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði og verður ákærða gert að greiða brotaþola þá fjárhæð. Upphafstími dráttarvaxta miðast við 28. febrúar 2020 en þá var liðinn mánuður frá því að ákærða var sannanlega kynnt bótakrafan við skýrslutöku hjá lögreglu.

Með hliðsjón af úrslitum málsins, og með vísan til 1. málsl. 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008, verður ákærða gert að greiða allan sakarkostnað vegna meðferðar þess, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef D-kk-ef lögmanns, vegna vinnu á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem ráðast af tímaskýrslu, 753.920 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti, og þóknun til skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, vegna vinnu á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem ráðast af tímaskýrslu, 494.760 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið M-kvk-nf O-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 1. janúar 2021 en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjátíu daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá deginum í dag að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði A 300.000 krónur í miskabætur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. júní 2019 til 28. febrúar 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef D-kk-ef lögmanns, 753.920 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 494.760 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjátíu daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá deginum í dag að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákærði greiði A 300.000 krónur í miskabætur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. júní 2019 til 28. febrúar 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef D-kk-ef lögmanns, 753.920 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 494.760 krónur.

D-kk-nf K-kk-nf