E-2924/2016

Mál þetta höfðaði A með stefnu birtri 26. september 2016 á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík. Málið var dómtekið 13. febrúar sl.

Stefnandi krefst þess að viðurkennt verði að hann eigi rétt á bótum úr F plús 3 fjölskyldutryggingu hjá stefnda, vátryggingarskírteini nr. 2013-11-5088606, vegna máls nr. E-392/2016 fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar.

Svonefnd F plús trygging fyrir stefnanda var í gildi hjá stefnda. Samkvæmt C hluta skilmála vátryggingarinnar er málskostnaðartrygging einn hluti hennar. Hún er skilgreind nánar í gr. 25.1, en þar segir að bættur sé málskostnaður vegna ágreinings sem snertir vátryggðan sem einstakling og getur komið til úrlausnar héraðsdóms eða Hæstaréttar. Í gr. 25.2 til 25.14 eru taldar undantekningar. Í þessu máli reynir einungis á gr. 25.10. Þar segir að félagið bæti ekki málskostnað sem varði „vátryggðan sem eiganda, notanda eða stjórnanda vélknúins farartækis, hjólhýsis, fellihýsis eða annarra tengivagna, loftfars, skips, gufubáts, vélbáts eða seglskútu.“

Lýsing hf. höfðaði mál á hendur stefnanda í janúar 2016. Félagið krafði hann um greiðslu á 662.048 krónum auk dráttarvaxta og málskostnaðar. Í stefnunni er því lýst að aðilar hafi gert samning um afnot af bifreið. Lýsing hafi keypt bifreiðina og stefnandi A fengið afnot hennar gegn greiðslu tiltekins gjalds hvern mánuð. Samningur þessi hafi verið kaupleigusamningur, stefnandi A skyldi endurgreiða Lýsingu samningsverðið með mánaðargreiðslum sínum og eignast bifreiðina í lok tímabilsins. Vanskil urðu á greiðslum stefnanda A og var samningnum rift og bifreiðin afhent Lýsingu á ný.

Fjárhæð samningsins var gengistryggð með tilteknum hætti.

Stefnandi A lagði fram greinargerð í máli Lýsingar 8. mars 2016. Þar mótmælti hann kröfunni, m.a. með því að gengistrygging skuldarinnar hefði verið óheimil og að skuldin hefði ekki verið endurreiknuð í samræmi við tiltekin dómafordæmi. Þá bar hann fyrir sig að verðmæti bifreiðarinnar hefði verið meira en Lýsing miðaði við.

Stefnandi A og Lýsing luku þessu máli með sátt þann 7. júní 2016. Þar segir að aðilar hafi „... þrátt fyrir ágreining um tilvist eða umfang eftirstöðva orðið ásáttir um að málinu skuli lokið með þeim hætti að hvorugur aðili eigi kröfu á hendur hinum“.

Stefnandi tilkynnti stefnda um málshöfðun Lýsingar þann 19. febrúar 2016. Stefndi svaraði þann 28. febrúar og kvaðst telja að stefnandi ætti ekki rétt á bótum vegna þessa tilviks.

Í kjölfarið var málið lagt fyrir Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, sem taldi í úrskurði 19. apríl 2016 að stefnandi ætti ekki rétt á bótum í þessu tilviki.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi kveðst krefjast bóta vegna kostnaðar síns af máli. Málið varði hann ekki sem eiganda eða notanda ökutækis, heldur sem lántaka. Samningurinn sem hann hafi gert við Lýsingu líti út eins og samningur um leigu á bifreið. Hann sé hins vegar í raun samningur um peningalán sem klæddur hafi verið í búning leigusamnings. Styður stefnandi þessa fullyrðingu sína við fordæmi í dómi Hæstaréttar í máli nr. 153/2010.

Stefnandi byggir á því að í dómsmálinu sem Lýsing höfðaði á hendur honum hafi verið deilt um hvort og þá hversu háar eftirstöðvar láns væru. Einn þáttur hafi vissulega snúið að bifreið, en deilt hafi verið um hvort matsverð eða raunverulegt söluverð skyldi koma til frádráttar eftirstöðvum skuldarinnar. En deilt hafi verið um fleiri atriði. Málið hafi í raun ekki verið annað en innheimta skuldar, en höfð hafi verið uppi krafa sem hafi verið mun hærri en lögvarin krafa hafi verið. Málinu hafi lokið með því að sæst hafi verið á að engin skuld væri til staðar.

Stefnandi bendir á að í undanþáguákvæði gr. 25.10 séu talin upp alls konar farartæki og sé nærtækast að skýra ákvæðið svo að með því séu undanskilin dómsmál þar sem reyni á eftirmál umferðaróhappa. Telur hann það of rúma skýringu að fella hér undir ágreining við fjármálafyrirtæki um gengistryggt lán, eingöngu vegna þess að bifreið hafi staðið til tryggingar skuldinni.

Stefnandi byggir á því að skilmálar stefnda séu samdir einhliða af honum og því verði að túlka allan vafa honum í óhag. Beita verði svonefndri andskýringarreglu samningaréttar.

Loks segir stefnandi að skapast hafi venja um mál þar sem deilt sé um hvort eftirstöðvar samninga Lýsingar falli undir gildissvið málskostnaðartryggingarinnar. Tryggingafélögin hafi fallist á bótaskyldu í hundruðum mála sem rekin hafi verið á hendur Lýsingu. Munurinn á þeim málum og máli stefnanda sé einungis sá að stefnandi hafi lent í vanskilum og samningi hans verið rift. Því hafi Lýsing sótt mál á hendur honum, en ekki öfugt.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir á því að kostnaður stefnanda af málarekstri Lýsingar sé undanþeginn málskostnaðartryggingunni með gr. 25.10 í skilmálunum. Ákvæðið hafi þann tilgang að undanskilja málskostnað í tengslum við hvers konar ágreining, sem varði vátryggðan sem eiganda, notanda eða stjórnanda vélknúins farartækis. Þetta sé víðtæk undanþága sem gildi um notanda eiganda eða stjórnanda ökutækis, án tillits til þess hvernig málskostnaðurinn tengist þessari stöðu. Engu skipti af hvaða ástæðum málskostnaður sé til kominn eða hvert ágreiningsefnið sé.

Stefndi vísar til röksemda úrskurðarnefndarinnar, sem hafi hafnað kröfum stefnanda. Úrskurðurinn sé í samræmi við afstöðu nefndarinnar í sambærilegum málum.

Stefndi telur engu skipta hvort samningur stefnanda við Lýsingu verði kallaður kaupleigusamningur eða lánssamningur. Samningurinn hafi tryggt stefnanda afnot af bifreiðinni. Málshöfðun Lýsingar hafi stafað af vanskilum stefnanda á greiðslum samkvæmt samningi sem fól í sér afnot hans af vélknúnu farartæki og þannig varðað hann sem notanda ökutækisins.

Stefndi mótmælir því sem röngu og ósönnuðu að skapast hafi venja um að kostnaður af málarekstri um samninga eins og þann sem hér hafi verið fjallað um, falli innan gildissviðs málskostnaðartryggingar. Í öllu falli sé ekki um að ræða bindandi vátryggingarvenju, sem skapað gæti stefnanda rétt.

Niðurstaða

Kröfugerð stefnanda er ekki svo nákvæm sem skyldi, en hún er vel skiljanleg og stefndi gerir ekki athugasemd. Hefur málið verið sótt og varið um hvort stefndi skuli bæta stefnanda málskostnað hans af vörnum í umræddu dómsmáli Lýsingar á hendur honum. Verður málið dæmt að efni til.

Hér reynir á skýringu á gr. 25.10 í skilmálum stefnda. Samkvæmt skilmálunum ber stefnda almennt að bæta málskostnað sem vátryggður þarf að bera vegna mála sem komið geta til kasta almennra dómstóla, sbr. gr. 25.1 sem rakin er að framan. Óumdeilt er að málskostnaður stefnda fellur undir gr. 25.1.

Skýra verður gr. 25.10 í samræmi við viðurkennd sjónarmið íslensks réttar um skýringu samninga. Ákvæðið er undantekning frá aðalreglu og verður ekki skýrt rýmra en beinlínis segir í ákvæðinu.

Ákvarða verður hvað átt er við með orðalaginu sem eiganda, notanda eða stjórnanda vélknúins ökutækis. Samkvæmt orðanna hljóðan er átt við kröfu sem höfð er uppi á hendur vátryggðum og byggð er á því að hann sé eða hafi verið í tilteknu tilviki eigandi eða notandi ökutækis. Að á hann falli ábyrgð eða þá að hann hafi eignast réttindi vegna þessarar stöðu sinnar.

Stefnandi skuldbatt sig til að greiða Lýsingu fé gegn því að hann fengi afnot af bifreið og eignaðist hana að lokum. Ekki skiptir máli hér hvort samningur aðila hafi verið kaupleigusamningur eða lánssamningur. Stefnandi átti í deilum við Lýsingu vegna samningsskuldbindingar sinnar, en ekki beinlínis vegna þess að hann átti eða notaði bifreið. Það væri rýmkandi skýring á gr. 25.10 að fella ágreining um skuldir vegna kaupa á ökutækjum eða samninga um afnot af ökutækjum undir ákvæðið. Er slík skýring óheimil. Verður að fallast á það með stefnanda að stefndi sé ekki undanþeginn því að greiða málskostnað hans af máli Lýsingar gegn honum. Verður réttur hans til bóta viðurkenndur eins og í dómsorði greinir.

Stefnda verður gert að greiða stefnanda 500.000 krónur í málskostnað. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

J-kk-nf F-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., ber að bæta stefnanda, A, kostnað hans af málsvörn í framangreindu máli Lýsingar hf. á hendur honum.

Stefndi greiði stefnanda 500.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf F-kk-nf