E-92/2020

1. Mál þetta, sem dómtekið var 26. janúar, höfðaði A, kt. [...], [...], [...], með stefnu, birtri 20. apríl 2020, en þingfestri 7. maí sama ár, á hendur C, kt. [...], [...], [...], en nú sveitarfélaginu B, kt. [...], [...], [...], sbr. auglýsingu nr. 658/2020 um sameiningu sveitarfélaga.

2. Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 10.006.441 krónu ásamt skaðabótavöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og veðtryggingu frá 8. júní 2016 til þingfestingardags, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þingfestingardegi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu samkvæmt mati dómsins.

Stefndi krefst aðallega sýknu, en til vara að stefnufjárhæð stefnanda verði lækkuð.

Þá krefst stefndi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins.

I.

1. Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um skaða- og miskabætur vegna ætlaðrar ólögmætrar ákvörðunar þáverandi bæjarstjórnar stefnda, þann 8. júní 2016, um ráðningu í stöðu skólastjóra [...], sem stefnandi hafði sótt umí lok aprílmánaðar sama ár.

2. Samkvæmt stefnu og greinargerð málsaðila og því sem fram kom við meðferð málsins eru helstu málsatvik þauað þáverandi bæjarstjórn sveitarfélagsins C samþykkti á fundi, þann 6. apríl 2016, að sameina þrjá skóla í sveitarfélaginu, þ. e. leikskólann [...], Grunnskóla [...]og tónlistarskólann, undir nafninu [...]. Á fundi þessum var einnig fjallað um drög að nýrri skólastefnu sveitarfélagsins, sbr. dskj. nr. 33

3. Fyrir liggur að þáverandi bæjarstjórn C hafði allt frá árinu 2014 unnið að stefnumótun og styrkingu alls skólastarfsins í sveitarfélaginu. Þannig hafði m. a. fræðslunefnd unnið að nýrri skólastefnu, en í nefndinni átti m. a. sæti D þáverandi vara bæjarfulltrúi og mannauðsstjóri. Að auki höfðu fulltrúar foreldrafélaga, utanaðkomandi sérfræðingur og þrír skólastjórar þeirra skóla sem störfuðu í sveitarfélaginu unnið að verkefninu, en á meðal þeirra síðastnefndu var stefnandi máls þessa, B, en hún var þá skólastjóri leikskólans [...]. Á meðal þeirra tillagna sem fram komu í þessu starfi var að sameina fyrrgreindar skólastofnanir. Á fundi fræðslunefndarinnar þann 22. mars 2016 voru til umfjöllunnar drög að hinni nýju skólastefnu svo og tillaga að stjórnskipulagi nýrrar sameinaðar skólastofnunar. Drög þessi voru að lokum samþykkt á fundi bæjarstjórnar sveitarfélagsins þann 23. júní 2016. Þ egar atvik máls gerðust hafði sú þróun orðið í sveitarfélaginu að nokkur fækkun hafði orðið á nemendum í einstökum árgöngum skólanna þriggja.

4. Á fyrrnefndum fundi bæjarstjórnar, þann 6. apríl 2016, var E, þáverandi bæjarstjóra sveitarfélagins, en hann var einnig bæjarfulltrúi, falið að auglýsa stöðu skólastjóra hins nýja sameinaða [...]skóla. Var miðað við að skólastjórinnt æki til starfa í upphafi næsta skólaárs, þann 1. ágúst sama ár.

Í starfsauglýsingunni segir m. a. að leitað sé að einstaklingi með mikinn metnað, sem hafi áhuga á að takast á við fjölbreytt og gefandi starf og geti veitt forystu við uppbyggingu og þær breytingar sem leiði af sameiningu skólanna. Tekið er fram að í starfinu felst m. a. ábyrgð á rekstri skólans og forysta um mótun faglegrar stefnu og framkvæmd hennar. Einniger tekiðfram að í hinni nýju skólastofnun sé,, samrekinn leik-og grunnskóli með listadeild, sem innihaldi auk hefðbundins tónlistarnáms, myndmennt og fleiri listgreinar,“ og að þar verði um 60 nemendur í 1.- 10. bekk, um 35 í leikskóla og um 45 í tónlist.

Um menntunar- og hæfiskröfur segir í auglýsingunni:

1 Leyfisbréf til kennslu á leik- og/eða grunnskólastigi er skilyrði.

4 Reynsla af stjórnun á leik- og/eða grunnskólastigi er mjög æskileg/skilyrði.

5. Fjölbreytt reynsla af kennslu og starfi með börnum og ungmennum.

6. Góðir leiðtogahæfileikar og áhugi á að byggja upp framsækið skólastarfi og frumkvæði.

7. Góð skipulagshæfni, þjónustulund og mikil færni í mannlegum samskiptum.

8. Reynsla af stjórnunarstörfum, gerð fjárhagsáætlana, annarra áætlana og rekstri.

9. Hreint sakavottorð er skilyrði.

Í auglýsingunni er áskilið að með umsóknum umsækjenda fylgi, greinargóð skýrsla um störf og menntun, ábendingar um umsagnaraðila og greinargerð um hugmyndir umsækjanda um starfið og hvernig hann sjái það þróast undir sinni stjórn.“

Umsóknarfresturinn er tiltekin til og með 28. apríl nefnt ár.

5. Stefnandi segir í málvaxtalýsingu sinni að þegar atvik máls gerðust hafi hún verið búsett á [...], en hún hefði verið ráðin í stöðu leikskólastjóra við Leikskólann [...]í sveitarfélaginu þann 1. ágúst 2013. Vegna þessa hafi hún flust búferlum frá [...]og keypti húseign á [...], en samhliða hafið þar rekstur gistiheimilis.

6. Stefnandi staðhæfir að þegar hún hafi tekiðv ið leikskólastjórastarfinu hafi rekstur skólans verið í ólestri, en af þeim sökum og vegna hagræðingarkröfu hafi hún þurft að breyta ráðningarkjörum fastráðinna starfsmanna skólans, þ. á m. fagfólks. Hafi þessi ráðstöfun leitt til þess að nokkrir starfsmenn hefðu hætt störfum. Þessu til viðbótar hafi hún þurft að leysa úr ýmsum erfiðum málefnum, sem einkum hafi snert velferð einstakra barna. Stefnandi staðhæfir að þrátt fyrir þessa erfiðleika hafi henni gengið vel í starfi sínu, og bendir á að hún hafi aldrei fengið tiltal eða áminningu frá bæjarstjóra eða bæjarstjórn sveitarfélagins.

7. Samkvæmt gögnum var stefnanda sagt upp stöðu sinni sem skólastjóri leikskólans með bréfi bæjarstjóra, dagsettu 20. apríl 2016. Í uppsagnarbréfinu segir aðvið starfslok, hinn 31. júlí 2016, verði tekið mið af starfslokasamningi. Stefnandi bendir á að þegar til kastanna h afi komið hafi henni ekki staðið til boða starfslokasamningur, en aftur á móti hafi henni verið greidd laun á uppsagnarfresti, en ekkert umfram það.

Samkvæmt málavaxtalýsingu stefnanda kom uppsögnin flatt upp á hana. Hún bendir hún á að þegar atvik máls gerðust hafi legið fyrir að skólastjóri grunnskólans í sveitarfélaginuh a fði ekki haft hug á því að gegna stöðu skólastjóra hins sameinaða skóla.

Aldrei hafi hins vegar komið til tals að starfssvið hennar yrði víkkað, þannig að hún tæki við skólastjórastöðunni.

8. Samkvæmt gögnum bárust fjórar umsóknir um starf skólastjóra [...], þ. e. frá stefnanda, F, G og H. Í samræmi við efni auglýsing ar fylgduu msóknunum, þ. á m. hinna tveggja fyrstnefndu upplýsingar um náms- og starfsferil, upplýsingar um umsagnaraðila og greinargerðir og hugleiðingar þeirra um hið nýja starf.

Í umsókn stefnanda segir m. a. eftirfarandi:

,, Undirrituð hefur tekið virkan þátt í undirbúningi og mótun nýrrar skólastefnu C og leggur metnað í að innleiðing sameiningarinnar geti tekist sem best. Í nýrri skólastefnu er verið að leggja drög að sérstakri stoðdeild og listadeild. Hér er um að ræða nýja hugsun í skólastarfi. Með sameiningu leik- og grunnskólans eru tækifæri til að nýta þá þekkingu sem fyri r er í samfélaginu; bæði til sérkennslu á báðum skólastigunum og einnig til frekari einstaklingsmiðunar í öllu námi. Er þá átt við möguleika á samstarfi við þá listamenn sem búa á [...]og hugsanlega [...]. Íþróttastarf er að sönnu öflugt hér í bænum, en til eru þeir einstaklingar sem síður eru hneigðir til íþrótta og þeim þarf að skapa tækifæri til að njóta sín í öðru starfi.

Nokkur reynsla er komin á sameiningar ýmissa leik- og grunnskóla á höfuðborgarsvæðinu og er hún afar misjöfn. Það sem hefur ráðið mestu um hvernig til hefur tekist er viðhorf kennara og stjórnenda til sameiningar. Oft liggur vandinn í ólíkri menningu þessara skólastofnana. Þar sem best hefur tekist til hafa kennarar lagst á árarnar og verið tilbúnir til samstarfs þvert á skólastig og þannig tekist að jafna út að nokkru þennan menningarmun.

Í tónlistarnámi eru fólgnir ýmsir þeir grunnþættir sem eru samhljóða við grunnþætti í lestrarnámi og stærðfræði. Með sameiningu þessara þriggja skóla er verið að skapa tækifæri til að auka menntun í tónlist í grunnskólanum. Þá er einnig verið að skapa tækifæri til að auka enn frekar samstarf milli leikskólans og grunnskólans.

Í grunnskólum er gert ráð fyrir ákveðnum tímafjölda í einstaklingsbundið val nemenda á efri stigum. Í litlu sveitarfélagi er ekki mikið svigrúm til slíks. Undirrituð hefur áhuga á að leita leiða til að auka framboð á námstækifærum í slíku vali og tengja það í auknum mæli við starfsnám.

Sameining þessara þriggja skólastofnana verður aldrei bundin við húsnæði eitt og sér. Hún felst fyrst og fremst í þeim mannauði sem er til staðar í sameinuðum skólunum og samstarfsvilja og áhuga starfsfólks og kennara á að starfa saman.

Með nýrri skólastefnu er verið að leggja drög að lærdómssamfélagi, þar sem allir, bæði kennarar, börn og nemendur, sem og foreldrar sem að verkefninu koma eru að læra.

Það er mikilvægt að koma á samstarfsvettvangi fyrir alla kennarana. Slíkur vettvangur gæti verið þróunarstarf til fimm ára sem gæti falið í sér a) sameiginlega námskrá fyrir 5 - 7 ára nemendur, b) samþætta námskrá tónlistarskólans við leik- og grunnskólann; c) safnkennsla í sameinuðu bókasafni allra skólanna þar sem kennari fylgdi hópi nemenda og starfaði á bókasafninu að sérstökum verkefnum, bæði (upplýsingatækni og ritun, svo nokkur dæmi séu tekin.

Undirrituð hefur áhuga á að leggjast á árarnar og hefur metnað til að stýra sameinuðum skóla.“

Í niðurlagi umsóknarinnar bendir stefnandi á, að því er varðar umsagnaraðila, að hún hafi í um þrjú verið skólastjóri leikskólans í sveitarfélaginu, og bendir hún á þá umsóknaraðila, sem hún hafði áður vísað til, þ. e. þegar hún h efðisótt um þá stöðu.

Í umsókn F segir m. a. eftirfarandi:

,, Megintilgangur skóla er að stuðla að alhliða þroska og menntun hvers nemanda og enginn vafi er í mínum huga á að ákjósanlegast er ef hugur og hönd fylgist að í því ferli. Aðalnámskrá grunnskóla 2011- 2013 tel ég vera góðan vegvísi fyrir skólastarf í upphafi 21. aldarinnar. Hún gefur hverju skólasamfélagi frelsi til að fara eigin leiðir en gerir jafnframt kröfur um metnað. Ég er afskaplega spennt fyrir því að C ætli sér að efla verk- og listgreinar með þeim hætti að gera listkennslu hluta af grunnnámi barna í sveitafélaginu eins og virðist vera raunin af auglýsingu um stöðu skólastjóra í samrekinni stofnun. Í þessari ákvörðun tel ég felast miklir möguleikar!

Ég tel ekki farsælt að ákveða að öllu leyti fyrirfram hvar best séað byrja í skóla sem ég hef aldrei starfað í - að öðru leyti en því að ég myndi vilja byrja á að kynnast fólkinu og starfinu sem nú þegar er unnið. Hvar eru styrkleikar og hvar veikleikar? Ég trúi að sú lýsing sem kemur fram í auglýsingunni eftir skólastjóra hjá ykkur, um samfellu í bók- og listnámi, leik- og grunnskóla innan einnar stofnunar sé þróun sem er ég myndi geta staðið fyrir og leitt. Viðhorf min til þess hvað ég tel vera mikilvægt í skólastarfi myndu lita starfið og viðhorf mín litast svo sannarlega af menntun minni, reynslu og uppruna. Þar getur reynsla mín og menntun innan stjórnunar, kennslu, myndlistar og þjóðfræði komið að góðum notum. Ég aðhyllist skapandi skólastarfi, sem kallar m. a. á fjölbreytta kennsluhætli, samþættingu námsgreina og samvinnunám nemenda. Skapandi kennsluhættir sem eru nemendamiðaðir fremur en kennaramiðaðir eru ákjósanlegir, fjölbreyttileiki er í fyrirrúmi og nemendur ráða meiru um nám sitt en ella. Vellíðan, áhugi og leikgleði er nokkuð sem bæði nemendur og kennarar þurfa trúa á að skipti máli í skólasamfélaginu og námi barna. Einnig ábyrgð, áræðni, gagnrýnin skapandi hugsun, umburðarlyndi, sjálfbærni og öflug tengsl við nærsamfélag og umhverfi.

Ákvörðunin um sameiningu leggur ábyrgð á herðar stjórnvaldsins sem stendur að skólanum. Sé einhugur um ákvörðunina, samstaða og skilningur í orði og á borði í baklandi skólans er leiðin greiðari, sé mannauður fyrir hendi er ekkert að vanbúnaði og hægt að bretta upp ermar, setja vörður og ví saum árangur og starfa í þessa átt. Ef til vill þarf að vinna í grunnhugmyndafræðinni og sannfæra einhverja, ræða málin innan deildanna, við foreldra og ekki síst nemendur.

Grunn- og leikskólinn sem ég hef stýrt síðastliðin þrjú ár á [...] hefur fikrað sig öruggum skrefum í átt að nútímalegra skólahaldi með bættum vinnuaðstæðum og breyttum viðhorfum í skólasamfélaginu til margra hluta. Til náms, kennslu, endurmenntunar kennara og hlutverki skóla í samfélagi. Í innleiðingarferli námskrárinnar fékk ég kennarana og nemendur til að greina starfið sem var orðið fastmótað í gegn um margra ára starf. Við litum ferskum augum á kennsluna, umhverfið og samstarf nemenda í grunn- og leikskóla og settum okkur markmiðið að starfa í draumaskólanum okkar. Við unnum áfram með styrkleikana og í veikleikunum. Söngur var settur á stundaskrá, samskipti markvisst kennd, farið var í faglegt samstarf við grenndarsamfélagið og foreldra, samskipti milli deildanna aukin. Útinámið og umhverfísmenntun efld, kennsla í vali, listum og verkgreinum sömuleiðis í báðum deildum. Breytingar á námsmati eru eins og í mörgum grunnskólum enn í vinnslu en er að þróast í átt að leiðsagnarmati. Við gerðumst Heilsueflandi skóli á tímabilinu, flögguðum grænfánanum í þriðja sinn og gerðum okkur lestrarstefnu sem við vinnum eftir í tengslum við verkefnið „Bættur námsárangur á Austurlandi“ og ótal margt fleira. Í niðurlagi umsóknarinnar vísar F til þess að hún hafi einlægan áhuga á hinni auglýstu stöðu. Þá bendir hún á tvo nafngreinda umsagnaraðila, sem hún segir að hafi þekkt til starfi hennar sem skólastjóri grunn- og leikskólans á [...]hin þrjú síðustu árin, annars vegar sveitarstjóri sveitarfélagsins og hins vegar formaður skólaskrifstofu Austurlands.

9. Samkvæmt fundargerð bæjarráðs C frá 4. maí 2016 voru fyrrgreindar umsóknir kynnta rá fundi, en undir þeim fundarlið vék fyrrnefnd H, kennari og bæjarstjórnar fulltrúi sæti, en hún hafði veriðá meðalumsækj endaum skólastjórastöðuna. Aðrir í bæjarráðinu voru J bæjarfulltrúi og fyrrnefndur E bæjarstjóri.

Á nefndum fundi var samþykkt tillaga bæjarstjórans um að við ráðningarferlið yrði viðhaft tiltekið verklag og aðferðafræði. Í tillögunni, ásamt greinargerð bæjarstjórans, er kveðið á um að leitað verði til sérfræðings hjá Hagvangi, sem er ráðningar- og ráðgjafafyrirtæki. Þ essi áform gengur eftir og var fengin var til verksins K, master og doktor í vinnusálfræði, en einnig er hann með prófgráðu í eðlisfræði og kennsluréttindi frá Háskóla Íslands.

Í greinargerð bæjarstjórans segir m. a. að gert sé ráð fyrir sérfræðingurinn taki viðtöl við umsækjendur, en þá að viðstöddum fulltrúum bæjarstjórnar, þ. e., formanni bæjarráðs og bæjarstjóra, en einnig formanni fræðslunefndar, og þá þannig að þeir fáiyfírsýn um hæfni umsækjendanna. Tekið er fram að þegar þessu ferli ljúki verði grunn gögnum safnað saman, þ. e. auglýsingunni um starfið, starfslýsingu, umsóknum, en einnig álitsgerð sérfræðingsins um ferlið. Íframhaldi af því taki bæjarstjórnin ákvörðun um ráðninguna. Í greinargerð bæjarstjórans er nánar fjallað um verkefni og upphafs aðgerðir hins aðkeypta sérfræðings. Segir að það felist m. a. í því að bera saman umsóknir og fylgiskjöl og þá með hliðsjón af efni áður rakinnar auglýsingar, en einnig segirí greinargerðinni:

,, Við mat á umsóknum verði m. a. litið til menntunar umsækjenda, framhaldsmenntunar á sviði stjórnunar, annars framhaldsnáms, annars náms á háskólastigi, námskeiða og endurmenntunar, starfsreynslu innan og utan skólakerfisins, kennslu- og stjórnunarreynslu og reynslu af skólaþróun. Aflað verði upplýsinga um ritfærni og íslenskukunnáttu, þekkingu og færni í tölvu- og upplýsingatækni og kunnáttu í erlendum málum. Þá verði leitast við að leggja mat á eftirfarandi færni þætti (einkum út frá viðtölum við umsagnaraðila); Hæfni í að starfa með öðrum, skipulags- og verkstjórnarhæfileika, framkomu og framgöngu, vinnusemi, frumkvæði og leiðtogahæfileika. Og aðra þætti sem fram koma í kröfum auglýsingar og starfslýsingar.

Mikilvægt er að aðili sem ráðin n verður hafi mikla leiðtoga- og samskiptahæfni. Einnig að aðili sem ráðinn verður hafi mikla hæfni til að vinna traust foreldra og starfsmanna og nái samvinnu við starfsmannahópa skólanna sem sameinaðir/samreknir verða og traust og festu í stjórnun á breytingatímum.

Viðtöl verði tekin við umsækjendur sem uppfylli kröfur sem gerðar eru til starfsins, sbr. auglýsingu og starfslýsingu.

Rætt verði við umsagnaraðila

Einnig verði umsækjendum boðið að gangast undir persónuleikamat.

Minnt er á lög um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla nr. 87/2008.

Sérfræðingurinn skili bæjarstjóra f. h. bæjarstjórnar mati sínu og tillögum að loknum þeim hlut a ferlisins sem í hans höndum er.“

10. Í skýrslu dr. K, dagsettri 8. júní 2016, sem ber heitið,, Hæfnismat á umsækjendum um starf skólastjóra [...],“ er að nokkru lýst þeim vinnubrögðum sem viðhöfð voru við ráðningarferlið.

Í upphafsorðum skýrslunnar er áréttað að fyrrnefndur bæjarstjóri hafi leitað eftir,, ráðgjöf og aðstoð við hönnun og framkvæmd hlutlægs og faglegs hæfnismats, með það fyrir augum að finna hæfasta umsækjandann um starfið.“ V ísað er til efnis auglýsingarinnar um skólastjórastarfið, sbr. lið 4 hér að framan, ení framhaldi af því eru tilgreindir þeir hæfnisþættir, sem skýrsluhöfundur segir að hafi verið helstugrundvallaratr iðin að hæfnismatinu, þ. e.:

1. Leyfisbréf til kennslu á leik- og/eða grunnskólastigi.

2. Kennslureynsla á leik- og/eða grunnskólastigi.

3. Hreint sakavottorð.

4. Reynsla af stjórnun á leik- og/eða grunnskólastigi er mjög æskileg/skilyrði.

5. Framhaldsmenntun á sviði stjórnunar og skólaþróunar mjög æskileg.

6. Fjölbreytt reynsla af kennslu og starfi með börnum og ungmennum.

7. Reynsla af stjórnunarstörfum.

8. Reynsla af gerð fjárhagsáætlana og annarra áætlana.

9. Reynsla af rekstri.

10. Góðir leiðtogahæfileikar.

11. Frumkvæði.

12. Framsækni í hugsun, áhugi á að byggja upp framsækið skólastarf.

13. Góð skipulagshæfni.

Í skýrslunni segir frá því að í samskiptum dr K við bæjarstjóra og fulltrúa úr bæjarráði C hafi þeir síðarnefndu lagt áherslu á mikilvægi þess að sameining skólanna heppnaðist sem allra best og að í stól skólastjóra settist manneskja sem væri líkleg til að fylkja starfsfólki jafnt sem foreldrum að baki sér. V egna þessara áhersluatriða hafiverið ákveðið að tveir fyrrgreindir hæfnisþættir, þ. e. „góðir leiðtogaeiginleikar" og „mikil færni í mannlegum samskiptum" myndu vega þyngst í valinu á hinum nýja skólastjóra, ogaf þeim sökum hafi við valferlið verið byggt á fimm,, eftirfarandi þáttum“ :

•

Hæfnismat á umsækjendum byggt á innsendum umsóknargögnum.

•

Stöðluðum og hegðunartengdum viðtölum.

•

Fyrirlögn persónuleikaprófa.

•

Ef þörf krefur: Öflun umsagna

•

Ef þörf krefur: Seinna viðtal“

Í skýrslunni segirfrá ofangreindum þáttum og þess mats sem gert var. Er tekið fram að í fyrsta þætti hafi ferilskrár, kynningarbréf og önnur fylgibréf verið rýnd og mat lagt á hæfni umsækjendanna, að virtum tilteknum hæfnisþáttum, sbr. töluliðir 1 - 9 hér að ofan.

Um aðra hæfnisþætti, nr. 10- 15, þ. e.; góðir leiðtogahæfileikar, frumkvæði, framsækni í hugsun og áhugi á að byggja upp framsækið skólastarf, góð skipulagshæfni, góð þjónustulund og mikil færni í mannlegum samskiptum, segir að óráðlegt hafi þóttað reyna að meta þá út frá umsóknargögnum einum saman, og því hafi það verið metið svo eftir ítarlega greiningu á umsóknargögnunum að þrír umsækjendur, þ. e. stefnandi A, þá 63, F, þá 40 ára og H þá 41 árs, uppfylltu vel þau skilyrði sem gerð höfð u verið um hæfniskröfur. H afi þessum aðilum verið boðið að taka þátt í næstu þrepum ráðningarferlisins, semhafi falist í stöðluðum og hegðunartengdum viðtölum, en að auki hafi þeim þá verið boðið að taka þátt í persónuleikamati, sem hafi falist í persónuleikaprófi. Um síðast greinda atriði segir í skýrslunni:

,, Fyrirlögn persónuleikaprófa sem uppfylla strangar kröfur um áreiðanleika og réttmæti er algeng og viðurkennd aðferð við starfsmannaval. Prófi n gera atvinnuveitandanum kleift að leggja með áreiðanlegum hætti mat á ýmsa æskilega eiginleika umsækjenda sem tengjast frammistöðu í starfi. Dæmi um eiginleika sem prófin meta eru frumkvæði, sjálfstæði, þjónustulund og hæfni ísamskiptum. Hagvangur notast við próf frá hinum virta framleiðanda Hogan Assessments, sem er leiðandi fyrirtæki á heimsvísu í þróun og notkun persónuleikaprófa á vinnustöðum. Prófin hafa verið lögð fyrir yfir tvær milljónir manna út um allan heim og hefur verið sýnt fram á áreiðanleik aþeirra og réttmæti í yfir 700 rannsóknum og 300 birtum rannsóknargreinum og bókarköflum.“

1 1. Samkvæmt gögnum fóru öll viðtölin við fyrrnefnda þrjá umsækjendur fram sama daginn. Kom það í hlut d-x-x K að leiða viðtölin, en til grundvallar lágu staðlaðar spurningar, sem eru tíundaðar í fylgiskjaldi með hæfnisskýrslunni. S purningarnarvörðuðu m. a. fyrri reynslu umsækjendanna á mannaforráðum, um áætlanagerðir, um stjórnunar- og leiðtogastíl, en einnig um atriði sem vörðuðu frumkvæði, skipulag og þjónustulund.

Fulltrúar bæjarstjórnar tóku þátt í viðtals fundu num, en þar komu við sögu E, bæjarstjóri, J, formaður bæjarráðs, L, bæjar stjór fulltrúi og formaður fræðslunefndar, en einnig var D, mannauðsstjóra boðið að taka þátt, en hún var fulltrúi í fræðslunefnd og varamaður í bæjarstjórninni. Á viðtals fundum var hverjum og einum umsækjanda boðið að haldaglærukynningarum skólastjórastarfið í 10- 15 mínútur, en var þeim þannig ætlað að greina frá eigin sýn, en einnig áherslum og tækifærum sem þeir sæju fyrir sér í hinu nýja starfi.

Greint er frá því að í tengslum við nefnd viðtöl við umsækjendurhafid r. K farið með fyrrnefndum fulltrúum þáverandi bæjarstjórnar yfir niðurstöður áðurgreindra persónuleikaprófa, en þá á grundvelli sérfræðikunnáttu um notkun prófanna.

12. Í sérfræðiskýrslu d r. K segir frá því sagt að eftir framanlýst ferli hafi fulltrúar bæjarstjórnarinnar greint frammistöðu hvers og eins umsækjenda og m. a. lagt mat á einstaka þætti með sérstakri stigagjöf, að því er varðaði áðurgreinda fimmtánhæfnisþætti. Hafi tölugildin verið frá 0- 3, en samhliða hafi dr. K skráð stigagjöfina á skor blað og þá um einstaka þætti, sbr. dskj. nr. 36. Hafði hver hæfnisþáttur grunngildið I, að frátöldum liðunum,, Góðir leiðtogahæfileikar“ og,, mikil færni í mannlegum samskiptum“ semhöfðu grunngildið II, og þannig hafi þeir haft tvöfalt vægi.

Samkvæmt ofangreindu mati og vinnulagi voru stefnandi og F báðar með sama stigafjölda, tölugildið 1, í tveimur hæfnisþáttum, þ. e. vegna leyfisbréfs til kennslu á leik-og/eða grunnskólastigi og vegna hnökralauss sakarferils. Að því er varðaði kennslureynslu á leik- og/eða grunnskólastig var stefnandi með tölugildið 3, en F með 2. Að því er varðaði reynslu af stjórnun á leik- og/eða grunnskólastigi var stefnandi með tölugildið 2, en F með tölugildið 1. Að því er varðaði framhaldsmenntun á sviði stjórnunar og skólaþróunar var stefnandi með tölugildið 1, en F með tölugildið 0. Að því er varðaði reynslu af stjórnunarstörf um var stefnandi með tölugildið 3, en F með tölugildið 2. Að því er varðaði reynslu af gerð fjárhagsáætlana og annarra áætlana var stefnandi með tölugildið 3, en F með tölugildið 2. Að því er varðaði reynslu af rekstri var stefnandi með tölugildið 3, en F með tölugildið 2. Að því er varðaði hæfnisþáttinn,, Góðir leiðtogahæfileikar“ (x 2) var stefnandi með tölugildið 2, en F með tölugildið 3.

Að því er varðaði hæfnisþáttinn,, Frumkvæði“ var stefnandi með tölugildið 3, líkt og F, og hið sama gilti um hæfnisþættina,, Framsækni í hugsun, áhugi á að byggja upp framsækið skólastarf“ og,, Góð skipulagshæfni.“Að því er varðaði hæfnisþáttinn,, Góð þjónustulund“ var stefnandi með tölugildið 1, en F með tölugildið 3. Að því er varðaði hæfnisþáttinn,, Mikil færni í mannlegum samskiptum“ var stefnandi með tölugildið 1, en F með tölugildið 3(x 2).

Samkvæmt ofangreindu var samanlögð heildarstigagjöf stefnanda, A 35, heildarstigagjöf F var 36, en þriðji umsækjandinn var með stigagjöfina 24.

Í skýrslunni segir nánar um það sem fram fór:

,, Í kjölfarið fór fram heildstætt mat á hæfni umsækjendanna þriggja byggt á öllum fyrirliggjandi gögnum. Samhljóða niðurstaða fundarmanna var að allir umsækjendurnir þrír væru hæfir til að gegna starfi skólastjóra [...]en að F væri hæfust.“

1 3. Í hæfnisskýrslu d r. K er samantekt hans á þeim þremurumsækje ndumsemkomu við sögu. Verður hér á eftir vikið að efni skýrslunnar að þessu leyti og þá að því er varðar þá tvo umsækjendur sem fengu flest heildarstigin.

Í skýrslunni segir um F : ....

Í viðtali við F kom fram....

Í hæfnisskýrslunni segir um stefnanda, A, eftirfarandi:

A hefur...

Í lokaorðum sérfræðiskýrsludr. K segir að þegar áðurgreind niðurstaða um val á skólast jór efninu hafi legið fyrir hafi veriðákveðið að boða F á ný til viðtals. Liggur fyrir að á þessum seinni fund hafi auk skýrsluhöfund ar verið E þáverandi bæjarstjóri stefnda, D fræðslunefndarmaður og varabæjarfulltrúi og umsækjandinn F. Um tilgang fund arins segirað hann hafi verið ætlaður til,, að fara dýpra í stjórnunarreynslu F, spyrja hana nánar út í sýn á ýmsa þætt starfsins og fara yfir ýmislegt sem snerti niðurstöður persónuleikaprófa.“ Lokaorðin í skýrslunni eru eftirfarandi:,, Í viðtalinu svaraði F því vel og skilmerkilega sem um var spurt. Framganga hennar styrkti fyrra mat um að hún væri best til þess fallin að gegna starfi skólastjóra [...].“

1 4. Samkvæmt fundargerð bæjarstjórnar [...], frá 8. júní 2016, var eina dagskrárefni fundarins ráðning skólastjóra [...] Á þessum fundifullskipaðrarbæjarstjórnarlá þá fyrir fyrrgreind auglýsing um starf skólastjóra, en einnig umsóknargögn umsækjenda svo og áður rakin sérfræðiskýrsla dr. K um hæfnismatið. Skráð er að allir fulltrúarnir í bæjarstjórninni hafi tekið þátt í umræðum um dagskrárefnið, en þar um erskráð svofelld dagskrártillaga:

„Bœjarstjórn samþykkir að bjóða F starf skólastjóra [...]. Það er mat bœjarstjórnar að F hafi best uppfyllt í hlutlœgu mati þá mikilvægustu þætti í kröfum sem gerðar voru til umsækjenda. Að mati bœjarstjórnar leiða menntun, þekking, reynsla, leiðtogahæfileikar og samskiptahæfni F tilþessað hún er talin vera hæfust umsækjenda í starfið. Persónuleikapróf og viðtöl styrktu það mat enn frekar“.

Tillagan var að lokum samþykkt samhljóða á bæjarstjórnarfundinum.

1 5. Eftir að stefnanda hafði verið tilkynnt niðurstaða bæjarstjórnarinnar óskaði hún eftir rökstuðningi. Þáverandi bæjarstjóri og bæjarfulltrúi E brást við með formlegu bréfi, dagsettu 16. júní nefnt ár. Í bréfinu er ráðningaferlið rakið, en einnig er þar áréttað að leitað hafi verið eftir ráðgjöf aðstoðarframkvæmdastjóra Hagvangs, dr. K. Í bréfinusegir m. a.:

„Vegna sameiningarinnar var ákveðið að hæfnisþœttirnir „góðir leiðtogahœfileikar“ og „mikil færni í mannlegum samskiptum" myndu vega þyngst í vali á nýjum skólastjóra [...]. Að því gefnu að umsœkjendur uppfylltu skilyrði ráðningar. Ferlið samanstóð af hœfnismati á umsækjendum byggt á innsendum umsóknargögnum, viðtölum og persónuleikaprófum.

Niðurstaða faglegs og hlutlægs mats dr. K, ráðgjafa sem vann verkið fyrir hönd Hagvangs, var að þrír umsœkjendur væru hœfir til að gegna starfinu, en að F teldist þeirra hæfust. Matið byggðist á greiningu umsóknargagna (ferilskrár og kynningarbréfs), staðlaðs og hegðunartengds viðtals og niðurstöðum persónuleikaprófa frá Hogan Assessments.

Á fundi bæjarstjórnar 8. júní s. l. samþykkti bæjarstjórn að bjóða F starfið. Að mati bæjarstjórnar uppfyllti F best í hlutlægu mati þá mikilvægustu þœtti í kröfum sem gerðar voru til umsœkjenda. Að mati bœjarstjórnar leiða menntun, þekking, reynsla, leiðtogahœfileikar og samskiptahæfni F til þess að hún er talin vera hœfust umsœkjenda í starfið.

Í rökstuðningi bæjarstjórans er að ofangreindu sögðu vitnað orðrétt í áðurrakta skýrslu dr. K um F hér að framan.

1 6. Samkvæmt gögnum leitaði stefnandi eftir aðstoð Kennarasambands Íslands, sem brást strax við, er lögfræðingur þess óskaði, þann 22. ágúst 2016, eftir afriti af gögnum sem vörðuðu ráðningarferlið, en einnig um stefnanda og þann aðila sem hafði verið ráðinn. Þá var í erindinu sérstaklega óskað eftir:

,, P unk t ar/fundargerð vegna viðtals við umsagnaraðila, Punktar/fundargerð vegna atvinnuviðtala, þ. m. t.,, staðlaðs og hegðunarviðta ls”

Niðurstöður persónuleikaprófs, afriti af mati dr. K.”

Vegna yrirspurnarinnar liggja fyrir tölvupóstar millum lögfræðingsins og þáverandi bæjarstjóra stefnda E. Samskiptin virðast að lokum hafa endað á þá leið að hinn síðarnefndi hafnaði erindinu og þá með vísan til stjórnasýslulaga nr. 37/1993.

1 7. Með bréfi dagsettu 22. maí 2017 bar lögfræðingur Kennarasambandsins fram kvörtun til umboðsmanns Alþingis fyrir hönd stefnanda. Á meðal kvörtunarefna var annars vegar það atriði að þáverandi bæjarstjórn C hefði ekki orðið við kröfunni um aðgang að fyrrgreind um gögnum. Hins vegar varðaði kvörtunin ákvörðun bæjarstjórnarinnar um ráðningu í starf skólastjóra [...]skóla og þá vegna efasemda um að hæfasti umsækjandinn hefði í raun verið ráðinn.

Á meðan á meðferð málsins stóð hjá umboðsmanni ritaði nefndur bæjarstjóri bréf til Kennarasambandsins, sem dagsett er 4. desember 2017. Í bréfi þessu segir að bæjarstjórnin hefði ekki getað orðið við beiðninni, þ. e. um afhendingu gagna þar sem hún hefði ekki haft þau öll undir höndum, að frátöldum undirbúningsgögnum, umsóknum umsækjendanna, skýrslu dr. K og fundargerðum bæjarstjónar. Óumdeilt er að hin síðastgreindu gögn voru afhent Kennarasambandinu. Vegna þessa síðast greinda bréfs áréttaði lögfræðingur Kennarsambandsins kröfuna um afhendingu afriti af öllum þeim gögnum sem upp á vantaði. Ekki var orðið við því erindi af hálfu stefnda, og þá umfram það sem áður hafði verið gert.

1 8. Samkvæmt gögnum sendu bæjarstjórn C og stefnandi umboðsmanni Alþingis skriflegar athugasemdir sínar á meðan á meðferð hans á fyrrnefndum kvörtunum stóð, annars vegar þann 22. nóvember og hins vegar þann 22. desember 2017.

Umboðsmaður Alþingis lauk athugun sinni 28. desember 2017. Lét hann í framhaldi af því í ljós álit sittí tveimur bréfum, annars vegar til Kennarasambands Íslandsog hins vegar til bæjarstjórnar C. Vísa málsaðilar hvor um sigað nokkru til þessarabréfaumboðsmannsinsog verður því vikið efni þeirraað nokkru.

Í bréfinu til Kennarasambandsins rekur umboðsmaður áðurrakið ráðningarferli stefnda, en að auki víkur hannað tilraunum stefnanda til að fá umbeðin gögn. Um seinna atriðið segir umboðsmaður að hann hafi ítrekað óskað eftir tilteknum gögnum frá bæjarstjórn C seinni hluta ársins 2016 og getur þess að hann hafi að nokkru fengið þau í hendur frá fyrirsvarsaðilum bæjarstjórnarinnar, en segir þar um:

Með bréfi 4. desember 2017 var veittur aðgangur að hæfnismati á umsækjendum frá 8. júní 2016 sem unnið var af ráðgjafa Hagvangs og fundargerð bæjarstjórnar frá 8. júní 2016 þar sem tekin var ákvörðun um ráðningu í starfið. Þá fylgdi bréfinu fundargerð fræðslunefndar C 22. mars 2016, fundargerð bæjarstjórnar 6. apríl 2016, fundargerð bæjarráðs 4. maí 2016, tillaga og greinargerð um tilhögun ráðningarferlis og auglýsing um starfið. Í bréfi C var aftur á móti tekið fram að ekki væri unnt að afhenda tiltekin gögn þar sem sveitarfélagið hefði ekki kallað eftir þeim frá Hagvangi og hefði þau því ekki undir höndum. Með tölvubréfi 21. desember 2017 var enn á ný óskað eftir aðgangi að þeim gögnum sem C hafði ekki kallað eftir frá Hagvangi. Í skýringum C til mín kemur fram að telji umboðsmaður að sveitarfélagið eigi að afla tiltekinna gagna frá Hagvangi sé hægt að verða við þeirri beiðni. Í ljósi þessara skýringa og þar sem sveitarfélagið hefur enn ekki svarað erindi yðar frá 21. desember 2017 tel ég ekki tilefni til að hafast frekar vegna þessa þáttar málsins að svo stöddu. Í meðfylgjandi bréfi mínu hef ég þó sett fram ábendingu um skráningar- og varðveisluskyldu af hálfu sveitarfélagsins þegar það leitar aðstoðar hjá einkaaðila við ráðningu í opinbert starf.

Í ljósi þessa tel ég ekki tilefni til að aðhafast frekar vegna þessa þáttar að svo stöddu. Þegar C hefur tekið afstöðu til erindisins frá 21. desember 2017 getur A leitað til umboðsmanns á ný sé hún ósátt við afgreiðslu þess.

Í áliti því sem umboðsmaður Alþingis sendi til C segir hann nánar um ofangreind atriðim. a.:

Ég legg áherslu á að skylda stjórnvalds til að tryggja tilvist gagna og skráningu upplýsinga ræðst í hverju tilviki af mati á því hvaða gögn er nauðsynlegt að varðveita til þess að stjórnvaldið geti fullnægt skyldum sínum að lögum. Í máli þessu fengu tilteknir persónulegir eiginleikar umsækjenda aukið vægi við matið, þ. e. leiðtogahæfileikar og hæfni í mannlegum samskiptum. Voru þessir þættir sérstaklega kannaðir í viðtölum og með persónuleikaprófum....

Eins og að framan greinir lágu minnispunktar sem ráðgjafi Hagvangs tók niður í viðtölum við umsækjendur ekki fyrir bæjarstjórn áður en ákvörðun var tekin um ráðningu í starfið. Þó liggur fyrir að bæjarstjóri, tilteknir bæjarfulltrúar og formaður fræðslunefndar voru við staddir viðtölin og gátu því lagt mat á frammistöðu umsækjenda í við tölum. Þá lágu ekki fyrir bæjarstjórn persónuleikapróf sem Hagvangur lagði fyrir umsækjendur. Samantekt á frammistöðu umsækjenda í viðtali og persónuleikaprófi kom þó fram í hæfnismati ráðgjafa Hagvangs sem lá fyrir bæjarstjórn áður en ákvörðun um ráðningu í starfið var tekin.

Samkvæmt skýringum C skráði ráðgjafi Hagvangs niður upplýsingar úr viðtölum. Ég tel engu að síður ástæðu til að árétta að gögn og upplýsingar sem aflað er í tengslum við ráðningu í opinbert starf eru háðar skráningar- og varðveisluskyldu stjórnvalda, sbr. 26. og 27. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012. Skráning upplýsinga og varðveisla gagna hjá viðkomandi stjórnvaldi er meðal annars forsenda þess að upplýsingaréttur aðila máls og annarra geti orð ið raunhæfur og virkur. Af framangreindum lagagrundvelli leiðir að stjórnvöldum ber að tryggja að þau gögn sem þau byggja ákvarðanir sínar á liggi áfram fyrir hjá þeim eftir lok máls,...

Að öllu framangreindu virtu tel ég að betur hefði mátt huga að þeim sjónarmið um sem gilda um aðkomu ráðningarfyrirtækja við undirbúning að töku ákvörðunar um ráðningu í opinbert starf, ásamt skráningu og varðveislu upplýsinga sem aflað er viðtöku slíkrar ákvörðunar.

1 9. Umboðsmaður Alþingis vísar í álitum sínum m. a. til ákvæða 20. g r. laga nr. 87/2008 um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla og þeirrar skyldu sem stjórnvaldi beri að hafa í huga við mat sitt við ráðningar. Þannig beri stjórnvaldi að láta málefnaleg sjónarmið ráðum hið efnislega mat á hæfni umsækjanda þó svo að svigrúm sé til að taka tillit til fleiri sjónarmið og þá þannig að þeim sé veitt sérstakt eða aukið vægi við matið. Að þessu sögðu vísar umboðsmaður til þeirra gagna sem hann hafðifengið í hendur frá bæjartjórn C, og sem hún hafði notað við matsferlið. Í því sambandi nefnir hann m. a. umsóknir og ferilskrár umsækjenda, stigagjöf bæjarstjórnar ofl., en einnig þau atriði sem bæjarstjórnin hafði lagt sérstaka áherslu á, sem m. a. hafi leitt til þeirrar niðurstöðu að ákveðið var að ráða F, en ekki stefnanda. Nánar segir umboðsmaður um þessi atriði í áliti sínu:

Af gögnum málsins er ljóst að A hefur lengri kennslu- og stjórnunarreynslu í árum talið en F. Af þessu tilefni tek ég fram að við mat á starfsreynslu verður stjórnvaldið að leggja mat á hvernig fyrirliggjandi reynsla umsækjenda, þar með sá tími og þau viðfangsefni sem umsækjandi hefur fengist við í fyrri störfum, muni nýtast í hinu nýja starfi. Almennt er því ekki hægt að gera kröfu um að mat á tiltekinni starfsreynslu verði alfarið byggt á lengd starfstíma.

Samkvæmt matsblaði sem fyrir liggur í gögnum málsins hlaut A fleiri stig en F-x-x mat á kennslureynslu á leik- og/eða grunnskólastigi, reynslu af stjórnun á leik-og/eða grunnskólastigi, reynslu af kennslu og starfi með börnum og ungmennum, reynslu af stjórnunarstörfum og reynslu af rekstri og gerð fjárhagsáætlana. Samkvæmt gögnum málsins hefur F síðastliðin þrjú ár gegnt starfi skólastjóra Grunnskóla [...]. þar sem hún hefur fengið reynslu af stjórnun, rekstri, áætlanagerð og að leiða skólastarf. Þá hefur hún níu ára kennslureynslu sem grunnskólakennari úr fjórum skólum. Hún hefur enn fremur starfað sjálfstætt sem myndlistarkona. Með vísan til framangreinds og þegar litið er til gagna málsins tel ég mig ekki hafa forsendur til að fullyrða að mat bæjarstjórnar á starf s - og stjórnunarreynslu F hafi verið bersýnilega óforsvaranlegt.

Í kvörtun málsins kemur fram að A hafi bæði leyfisbréf til kennslu á leik- og grunnskólastigi. Hún hafi sérhæft sig í tónlistarnámi og þróun hljóðkerfisvitundar. Þá hafi hún framhaldsmenntun á sviði stjórnunar og skólaþróunar en fyrir liggi að F hafi ekki slíka menntun. Í 1. mgr. 20, gr. laga nr. 87/2008 segir meðal annars að við ráðningu skólastjórnenda í leik- og grunnskóla skuli tekið tillit til stjórnunarreynslu eða viðbótarmenntunar í stjórnun. Þar sem ákvæðið gerir ráð fyrir að nægjanlegt sé að uppfylla annað af þessum skilyrðum og fyrir liggur að F býr yfir stjórnunarreynslu tel ég mig ekki hafa forsendur til að gera athugasemdir við að hún hafi verið ráðin þrátt fyrir að hafa ekki lokið framhaldsmenntun á sviði stjórnunar. F hefur kennsluréttindi bæði í grunn- og framhaldsskóla, en í auglýsingu var gerð krafa um leyfisbréf til kennslu á leik- og/eða grunnskólastigi. Hún hefur sótt námskeið ætlað nýjum stjórnendum grunnskóla. Hún er menntaður myndlistakennari með sérhæfingu í málverki, grafík og málmsmíði. Þá lauk hún meistaraprófi í þjóð frædi frá Háskóla Íslands 2014. Í rökstuðningi kemur fram það mat bæjarstjórnar að meistaragráða F í þjóð fræði auð veldi henni að öðlast innsýn í og skilning á mismunandi samfélögum sem geti komið að mjög góðum notum í því sameiningarferli sem framundan er. Með hliðsjón af því svigrúmi sem stjórnvald hefur til að túlka þær menntunarkröfur sem það telur nauðsynlegt að gera til óað finnanlegrar rækslu starfsins tel ég mig ekki hafa forsendur til að gera athugasemdir við það mat C að telja að menntun F nýtist í starfi. Í þessu sambandi bendi ég á að niðurstaða um hver hafi þá menntun sem best nýtist þegar valið er á milli umsækjenda um opinbert starf getur eftir atvikum ráðist af fleiri þáttum heldur en fjölda prófgráða sem umsækjendur hafa aflað sér. Skiptir í þessu sambandi mestu máli hvort og þá hvernig sú menntun sem umsækjandi hefur aflað sér verði talin gera hann hæfari til að sinna því starfi sem um ræð ir hverju sinni.

Af rökstuðningi C verður ráðið að leiðtogahæfileikar F og samskiptafærni ásamt sýn hennar á hlutverk sameinað s skóla hafi ráðið úrslitum um ráðningu hennar. Í ljósi þess hve stjórnun er stór hluti af starfi skólastjóra geri ég ekki athugasemdir við að byggt hafi verið á persónulegum eiginleikum eins og leiðtoga- og samskiptahæfni og að þessum sjónarmið um hafi verið veitt aukið vægi við matið.

Umboðsmaður vísar í álitum sínum til þess að í fyrrgreindum rökstuðningi bæjartjóra þann 16. júní 2016 fyrir ráðningu F sé tíundað að sýn hennar á hlutverk sameinaðs skóla hafi vegið þungt við töku ákvörðunar bæjarstjórnar. Umboðsmaður bendir á að í rökstuðningnum sé aftur á móti ekki gerð grein fyrir hvað hafi falist í þessari sýn umsækjandans.

Um hið síðast greinda atriði vísar u mboðsmaðurm. a. til ákvæða 1. og 2. m gr. 22. g r. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og bendir á að rétt hefði verið af bæjarstjórninni, og þá umfram það sem áður var rakið, að gera í stuttu máli grein fyrir því í rökstuðningi sínum hvað hafi falist í fyrrgreindri sýn F, sem fram hafi komið í umsókn hennar og sem hún hefði síðar kynnt í viðtölum sínum, þ. á m. við fulltrúa bæjarstjórnar.

Í hinu fyrrgreinda áliti sem umboðsmaður sendi til C s egirm. a. eftirfarandi: Hér að framan hef ég gert ákveðnar athugasemdir við það hvernig staðið var að málsmeðferð við töku ákvörðunar um ráðningu í starf skólastjóra [...]skóla. Í samræmi við þessar athugasemdir tel ég að C hefði þurft að standa betur að undirbúningi og töku ákvörðunar í þessu máli. Þótt umræddir annmarkar haggi að mínu mati ekki gildi þeirrar ákvörðunar sem C tók tel ég engu að síður rétt að beina því til sveitarfélagsins að framvegis verði betur gætt að umræddum stjórnsýslureglum við meðferð sambærilegra mála. Í því sambandi árétta ég að aðkoma einkafyrirtækis að meðferð ráðningarmála leysir stjórnvald ekki undan þeim skyldum sem á því hvíla á grundvelli laga og óskráðra meginreglna stjórnsýsluréttar sem ætlað er að tryggja réttaröryggi umsækjenda um opinber störf í samskiptum þeirra við stjórnvöld.

Í álitinu sem umboðsmaðurinn lét frá sér og sendi til Kennarasambandsins segir m. a.:

Af gögnum málsins verður ekki annað séð en að ákvörðun um ráðningu í starfið hafi byggst á heildstæðu mati á grundvelli málefnalegra sjónarmiða. Með hliðsjón af því svigrúmi sem játa verður stjórnvaldi við ráðningu í opinbert starf og þegar litið er til gagna málsins er það niðurstaða mín að ekki séu forsendur til þess að ég geri athugasemdir við ákvörðun C um ráðningu í starfið.

20. Í kjölfar framangreindrar atburðarásar ogað fengnu áliti umboðsmanns Alþingis áréttaði Kennarasamand Íslands, fyrir hönd stefnanda, í lok árs 2017, en einnig á árinu 2018, fyrrgreind erindi um afhendingu gagna við stjórnendur C, en án árangurs. Stefnandi virðist næst hafa brugðist við með bréfi sem lögmaður hennar sendi til C, dagsettu í júlí 2019, en þarvoru hafðar uppi uppi kröfur um biðlaun og/eða fjártjónsbætur sem svöruðu til 12 mánaða, auk 600.000 króna í miskabætur. Þ ar um var m. a. vísað til þess að stefnandi hefði orðið fyrir áfalli vegna ákvörðunar bæjarstjórnar við ráðningu í skólastjórastöðu [...]., og að hún hafi orðið fyrir heilsubresti og álitshnekki af þessum sökum. Að auki hafi hún þurft að selja húseign sína og flytjast úr sveitarfélaginu.

Hinni síðast greindu málaleitan stefnanda var hafnað af hálfu bæjarstjórnar C. Leiddi það til þess að stefnandi höfðaði mál þetta til greiðslu skaðabóta.

III.

Málsástæður stefnanda.

1. Stefnandi vísar til þess að hin umþrætta á kvörðun stefnda um ráðningu skólastjóra [...]. teljist vera stjórnvaldsákvörðun, sem stjórnsýslulög nr. 37/1993 og óskráðar meginreglur stjórnsýsluréttar gilda um. Stefnandi byggir á því að auk þessara réttarheimilda hafi stefndi við töku ákvörðunarinnar verið bundinn af ákvæðum laga nr. 87/2008 um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla, endasé þar umaðræða sérlög, sem gangi framar almennari reglum.

2.

Stefnandi bendir á að í stjórnsýslurétti hafi sú regla myndast að við ráðningu í opinbera stöðu beri að ráða hæfasta umsækjandann samkvæmt hæfnismati. Og í tilviki stefnanda hafi samkvæmt framansögðujafnframtgiltsérregla 1. mgr. 20. gr. fyrrnefndra laga nr. 87/2008.

3. Stefnandi bendir á að í umsögn um hið síðast greinda lagaákvæði segir í greinargerð með lögunum, að betur hafi þótt fara á því að tilgreina sjónarmiðin í einu ákvæði, sem almennt eiga við um ráðningu í opinbert starf hvort sem er hjá ríki eða sveitarfélögum. Á kvæðið sé í samræmi við þá óskráðu reglu að við veitingu starfa hjá opinberum aðilum skuli ráða hæfasta umsækjandann og að slík matskennd ákvörðun verði að byggjast á mál efnalegum sjónarmiðum. Hvernig þau sjónarmið skuli nánar valin fari síðan eftir almennum reglum og ákvörðun stjórnenda. Stefnandi bendir á að þó svoað lagaákvæðið geymi nokkuð ítarlega talningu á þeim sjónarmiðum sem komið geta til greina sé hún ekki tæmandi. Þannig verði t. d. að taka tillit til þess að sjónarmið um jafnrétti kvenna og karla geti fengið aukið vægi svo og ákvæði um forgang fatlaðra samkvæmt ákvæði í lögum um málefni fatlaðra.

4. Stefnandi reisir kröfur sínar á því að hún hafi verið hæfari en umsækjandinn sem var ráðinn, en einnig jafnhæf eða hæfari en þriðji umsækjandinn, sem einnig hafi verið metin hæfu rí hæfnismati. Þar um vísar stefnandim. a. til áðurgreindra bréfa samskipta og röksemda í framlögðum gögnum, ekki síst álita umboðsmanns Alþingis og kröfubréfs lögmanns hennar til C. Að þessu leyti áréttar stefnandi einnig það sem hafi komið fram í auglýsingu stefnda um skólastjórastarfið og þá í samhengi við framlögð gögn um menntun og framhaldsmenntun, en einnig starfsréttindi til kennslu í leik- og grunnskólaog 40 ára kennslu- stjórnunar- og rekstrarreynslu við gerð fjárhagsáætlana og annarra á æ tlanaí 33 ár, og þá í samanburði við þann aðila sem ráðinn var, F.

Stefnandi andmælir að þessu leyti sérstaklega áðurrakinni bókun í fundargerð bæjarstjórnar stefnda frá 8. júní 2016, og áréttar að hún hafi í raun staðið framar F að því er varðaði hina hlutlægu þætti sem metnir hafi veriðí umsóknarferlinu, sbr. að því leyti fyrrgreind ákvæði 1. mgr. 20. gr. laga nr. 87/2008.

Stefnandi vísar til þess að þeir hæfnisþættir sem bæjarstjóri stefnda hafi helst vísað tilí svarbréfinu vegna rökstuðnings fyrir ákvörðun bæjarstjórnarinnar, hafi varðað hæfnisþættina;,, g óðir leiðtogahæfileikar og áhugi á að byggja upp framsækið skólastarf og frumkvæði“ og,, g óð skipulagshæfni, þjónustulund og mikil færni í mannlegum samskiptum.” Stefnandi byggir á því að fyrir þessum fullyrðingum og rökstuðningi stefnda hafi í raun engin samanburðar gögn legið fyrir.

Í stefnu, en einnig við flutning málsins, áréttaði stefnandi ofangreind atriði, enekki síst það sem eftir umboðsmanni Alþingis var haft í kafla I. lið 17 hér að framan.

Stefnandi byggir á því að menntun, starfs- og stjórnunarreynsla hennar hafi í raun verið klæðskerasaumuð fyrir skólastjórastarfið. Hún byggir á því að í hæfnismati fyrrnefnds sérfræðings Hagvangs hafi hinum hlutlægu hæfnisþáttum verið vikið til hliðar á ómálefnalegan hátt. Segir stefnandi að í mati þessu hafi komið fram hlutdrægni F í hag, en af þeim sökum megi með réttu ætla að hið sama hafi gilt um matið á hinum huglægu þáttum.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi í ljósi framangreinds hagað ráðningunni þannig að niðurstaðan um hina huglægu þætti, persónulegu eiginleika umsækjenda og um persónuleikaprófið, hafi verið látin vega þyngra en matið á hinum hlutlægu þáttum. Það hafi því verið markmið stefnda að ráða F en ekki hana í skólastjórastöðuna. Í ljósi þessa hafi stefndi brotið gegn jafnræðisreglu 11. g r. sjórnsýslulaganna. Því til viðbótar hafi stefndi brotið gegn óskráðri réttmætis- og lögmætisreglu stjórnsýsluréttarins, og að auki hafi hann með háttseminni farið gegn fyrrnefndu ákvæði 20. gr. laga nr. 87/20085. Stefnandi byggir á því til vara, verði komist að þeirri niðurstöðu að stefnda hafi verið heimilt að láta hina fyrrgreindu hæfnisþætti „góðir leiðtogahæfileikar" og „mikil fœrni í mannlegum samskiptum" vega þyngst, hafi honum borið að vanda málsmeðferðina sérstaklega með tilliti til réttaröryggis umsækjenda. Stefnandi byggir á því að sú málsmeðferð sem stefndi hafi viðhaft við ráðninguna hafi verið einkar óvönduð.

Stefnandi byggir á því að hún hafi góða leiðtogahæfileika og mikla færni í mannlegum samskiptum. Þessa eiginleika hafi hún tileinkað sér á löngum og farsælum starfsferli, sem hafi fært henni ómetanlega reynslu. Þetta allt hafi nýst henni í leiðtogastarfi, en einnigí mannlegum samskiptum, og þágagnvartnemendum, foreldrum og kennurum, en einnig í samskipum við þau stjórnvöld, sem farið hafi með boðvaldið gagnvart skólastjórum og eftir atvikum gagnvart barnaverndaryfirvöld og loks öðrum þeim aðilum sem komið hafi að skólastarfinu.

6. Stefnandi fullyrðir að hún hafi í ráðningarferlinu hjá stefnda lýst skýrri framtíðarsýn á skólastarfinu og hlutverki [...]skóla í sveitarfélaginu. Hún hafi vikið að þessum atriðum í kynningarbréfinu með eigin umsókn, en að auki hafi hún fjallað um þau í starfsviðtalinu hjá stefnda, án þess að þessa sjáist nokkur merki í þeim gögnum sem fyrir liggi í málinu.

Stefnandi byggir á því að starfs- og stjórnunarferill hennar hafi verið flekklaus. Hún segir að í því ljósi sé óskiljanlegt að þessir tveir efnisþættir hafi verið teknir út, til þess að rökstyðja að F teldist hæfari en hún. Stefnandi byggir á því að til þess að haga málum með þessum hætti hefði þurft færa fram mjög augljós rök og viðhafa málsmeðferð, þar sem tryggt hefði verið hún myndi njóta sannmælis og réttaröryggis. Því hafi ekki verið að heilsa, enda hefði stefndi þverskallast við að afhenda Kennarasambandi Íslands fullnægjandi gögn, sbr. það sem hér að framan hafi verið rakið.

Stefnandi bendir á að síðar hafi komið í ljós að fullnægjandi gögn hafi að nokkru ekki verið tiltæk eða alls ekki í vörslum stefnda, þ. e. hjá stjórnvaldinu sem hafði ákvörðunarvaldið. Þá hafi stefndi brugðist seint við ítrekuðum beiðnum lögmanns Kennarasambandsins, og geti slíkt vart talist samræmast góðum eða vönduðum stjórnsýsluháttum, og hafi það verið enn eitt merkið um ómálefnalega stjórnsýslu.

7. Stefnandi byggir á því að stefndi hafi með réttu ekki getað framselt ákvörðunarvald sitt til einkaaðila varðandi framkvæmd og málsmeðferð hæfnismatsins.

Stefnandi bendir á að sé leitað eftir faglegri aðstoð einkaaðila við ráðningu verði að gera þá kröfu til stjórnvalds að það kynni sér öll gögn máls áður en það tekur ákvörðun sína, þ. m. t. þau gögn sem ráðgjöf einkaaðilans eru reist á. Stefnandi byggir á því og áréttar að stefndi hafi í máli þessu ekki verið með nauðsynleg gögn um hina umþrættu ráðningu, og semhún hafi á síðari stigum óskað eftir. Því liggi fyrirað stefndi hafi ekki kynnti sér öll gögnin, en auki hafi hann ekki viðhaft sjálfstæða rannsókn. Stefnandi byggir að því að stefndi hafi að þessu leyti brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaganna.

8. Stefnandi byggir á því, að öllu framansögðu virtu, að stefndi hafi tekið hinaumþrættumatskenndu stjórnvaldsákvörðun aðeins að hluta til á þeim gögnum sem legið hafi til grundvallar hæfnismati einkaaðilans Hagvangs, og hafi síðar rökstutt eigin ákvörðun með því að vísa orðrétt til þess sama hæfnismats. Stefnandi segir að í þessu samhengi veki athygli að á yfirliti hæfnismatsins um einstaka matsþætti megi sjá að sérfræðingur Hagvangs hafi ætlað að gefa einstökum matsþáttum einkunnir á bilinu 1- 5, en að stefndi hafi síðan ekki hafa óskað eftir slíkum niðurstöðum fyrir ráðninguna. Þá segir stefnandi að í eintaki af hæfnismatinu, sem stefndi hafi afhent henni, hafi matsblað með einkunnagjöfinni verið með óútfylltu sýnishorni. Segir stefnandi að hann hafi þannig ekki getað gert sér greinfyrir forsendum hæfnismatsins og ekki á vægi einstakra hæfnisþátta innbyrðis. Sem dæmi um þetta segir stefnandi að henni hafi með öllu verið óljóst hvernig stefndi gat byggt á niðurstöðum fyrrnefndra persónuleikaprófa þar sem hann hafi sjálfur ekki óskaði eftir afriti þeirra. V egna þessa hafi umfjöllun stefnda um hæfnisþættina „leiðtogahæfni“, „mikil færni í mannlegum samskiptum“ og „framtíðarsýn“verið óvönduð, enda hafi skor- eða matsblað þar um fyrst verið lagt fram við meðferð málsins fyrir dómi, sbr. dskj. nr. 36.

Stefnandi áréttar, þ. á m. við flutning, að þrátt fyrir að atvik málsins hafi að nokkru skýrst fyrir dómi, þ. á m. með gagnaframlagningu og við skýrslugjöf, hafi stefndi ekki sýnt fram á að hann hafi aflað nægjanlegrar upplýsinga við undirbúning ákvörðunartökunnar vegna hinnar umþrættu ráðningar. Þá hafi stefndi ekki aflað umsagna frá fyrri vinnuveitendum og samstarfsaðilum hennar og þá m. a. um ofangreinda þætti. Hið sama hafi gilt um rannsókn stefnda á þáttum sem hafi varðað leiðtogahæfni og/eða á samskiptafærni.

Stefandi byggir á því að hafi frammistaða í einu viðtali átt að ráða niðurstöðunni um áðurgreinda hæfnisþætti hafi stefnda borið að halda fundargerð, a. m. k. að skrá minnispunkta, sem umsækjendur hefðu síðar getað staðfest. Að öðrum kosti eigi umsækjendur og þar á meðal hún ekki möguleika á því að staðreyna það sem eftir þeim hafði verið haft og þá um tiltekin atriði, og þá þannig að þau væri rétt og í samræmi við það sem þeirhefðu viljað koma á framfæri.

Stefnandi byggir á því aðofangreindurg agnaskortur leiði til þess að hvorki æðri stjórnvöld né dómstólar geti sinnt eftirlitsskyldu sinni. Stefnandi segir að í ljósi þessa hafi stefndi hafi brotið gegn andmælareglu 13. gr. stjórnsýslulaganna.

Stefnandi bendir á, í framhjáhlaupi, að í fyrirliggjandi tölvubréfi nafngreinds framkvæmdastjóra Hagvangs segi að skýrt eigi að koma fram; „... í ráðningarferlinu að viðstöddum er uppálagt að skrifa hjá sér minnisatriði varðandi veittar upplýsingar eins og þurfa þykir.“ Stefnandi staðhæfir að þessa atriðis hafi ekki verið sinnt sem skyldi af hálfu stefnda.

9. Stefnandi byggir á því, að samkvæmt framansögðu hafi stefndi brotið gegn þeirri skráningar- og varðveisluskyldu, sem á honum hafi hvílt sem sveitarfélaginu, enda hafi hann eigi varðveitt né veitti henni aðgang að einkunnagjöf á einstökum þáttum í hæfnismatinu, og áréttar á að það hafi fyrst gerst með framlagningu gagna fyrir dómi. Hið sama hafi gilt um minnispunkta eða fundargerðir og þá vegna þeirra viðtala og glærukynninga sem fram fóru við undirbúning hinnar umþrættu ákvörðunar og einnig að því er varðaði hafi niðurstöður og undirstöðugögn persónuleikaprófa. Engu breytir þó að stefndi hafi notast við einkaaðila í ráðningarferlinu, sbr. m. a. álit umboðsmanns Alþingis nr. 4020/2004, enda hafi stefnda borið að tryggja réttarstöðu umsækjenda, sbr. áðurrakið álit umboðsmanns, sbr. ákvæði 26. og 27. gr. upplýsingalaga nr.

140/2012, sbr. einnig álit umboðsmanns Alþingis í málum nr. 4686/2006, 3680/2002 og 5890/2010, og loks samkvæmt ákvæðum 15. og 22. gr. stjórnsýslulaganna.

10. Stefnandi tekur fram að hún haldi því ekki fram að stefndi hafi ekki mátt taka tillit til huglægra þátta við hæfnismatið, en vísartilumfjöllunaru mboðsmanns Alþingis hér að framan um hina umþrættu ákvörðun, þ. e. að hún hafi ekki verið undirbúin með fullnægjandi hætti. Stefnandi segir að gera eigi strangar kröfur til stjórnsýslunnar í málum sem þessum og þá í raun enn strangari en umboðsmaðurinn virðist hafa gert í álitum sínum.

Í ljósi ofangreinds andmælti stefnandi við flutning málsins þeim rökum stefnda að það persónumat og próf sem hinn sérfróði aðstoðarmaður stefnda framkvæmdi í ráðningarferlinu hafi komið stað þeirrar lagaskyldu að leita eftir umsögnum líkt kveðið sé á um í áðurnefndu ákvæði 1. mgr. 20. gr. laga nr. 87/2008.

1 1. Stefnandi byggir á því og áréttar að þegar hinir huglægu þættir, sem vísað hafi verið til hér að framan, hafi verið látnir hafa slík afgerandi áhrif sem raun bar vitnið, og þá m. a. þannig að þeir hafi verið látnir ryðja úr vegi hinum hlutlægu þáttum, þar sem hún hafi staðið framar en F, hefði þurft að koma til meiriháttar ástæða fyrir slíkri gjörð. Við slíkar aðstæður hefði og þurft að viðhafa vandaða rannsókn á viðkomandi efnisþáttum þannig að stefnandi nyti réttaröryggis við málsmeðferðina, líkt og meginreglum stjórnsýslulaganna sé ætlað að tryggja. Stefnandi byggir á því að stefndi hafi þrátt fyrir aðstoð utanaðakomandi ráðgjafa algjörlega brugðist hlutverki sínuað þessu leyti, og hafi hannekki lagt fullnægjandi grundvöll fyrir þeirri ákvörðun, sem mál þetta snúist um. Því hafi annmarkarnir á málsmeðferð stefnda verið verulegir og því beri að meta hina umþrættu ákvörðun stefnda ólögmæta. Þá eigi annmarkarnir varðandi varðveislu gagna einnig að leiða til þess að stefndi verði að bera halla af hvers kyns vafa um sönnun í málinu.

Stefnandi byggir á því og áréttar, að líkt og málið liggi fyrir sé með öllu ósannað að F hafi með réttu talist hæfari en hún. Við flutning málsins andmælti stefn andi þeirri málsástæðu stefnda að tómlætisverkan eigi við í málinu, en þar um vísaði hann helst til áðurrakinnar málavaxtalýsingar.

1 2. Stefnandi byggir á því að vegna hinnar ólögmætu ákvörðunar stefnda hafi hann bakað sér skaðabótaskyldu samkvæmt almennu skaðabótareglunni, líkt og henni hafi verið beitt í dómaframkvæmd í stjórnsýslumálum sem þessum. H afi áðurnefndira nnmarkar á ákvörðunstefndaveriðþess eðlis að meta verði þá honum til sakar. Vegna þessa hafi hún uppi kröfur um bætur annars vegar vegna fjártjóns og hins vegar vegna miska. Húnhafi verið hæfasti umsækjandinn um stöðu skólastjóra [...]skóla og því hafi borið að ráða hana í stöðuna, enda annað með öllu ósannað.

Stefnandi byggir á að ákveða verði bótafjárhæð hennarað álitum, en hún krefjist fjártjóns að fjárhæð 8.006.441 króna, sem hún segir að samsvari þeim heildarlaunum sem hún hafi haft hjá stefnda á tólf mánaða tímabili áður en henni var sagt upp leikskólastjórastarfinu, að viðbættu 11,5% mótframlagi í lífeyrissjóð. Að þessu leyti vísar stefnandi til framlagðra gagna, þar á meðalsundurliðunarfærslnaí staðgreiðsluskrá RSK. Stefnandi segirað nefnd fjárhæð sé eingöngu til viðmiðunar, en af þeim sökum leggi hún áherslu á að ákveða beri bótafjárhæðina að álitum, að öllum atvikum virtum. Fjárhæðin sé þó síst of há og þegar allt sé til talið sé tjón hennar vafalítið meira.

Stefnandi bendir á að eftir að henni hafði verið sagt upp leikskólsatjórastöðunni h efðihún ráði sig til starfa við grunnskóla í Reykjavík. Hafi hún af þeim sökum þurftað flytjast búferlum og selja húsið sem hún hafði keypt á [...]., enda h efðihenni ekki staðið önnur sambærileg staða til boða á atvinnusvæðinu. Stefnandi áréttar að hún hafi rekið gistiheimili í nefndri húseign, en þannig hafi hún haft viðbótartekjur af eigninni.

Stefnandi staðhæfir að margnefnd s tarfs lok hennar á því aldursskeið sem hún hafi verið á, jafnframt því sem að gengið hafi verið framhjá henni við ráðninguna í skólastjórastöðuna í næstu andrá, hafi verið henni gríðarleg vonbrigði, og þá ekki síst eftir það sem hún hafði lagt á sig. Og þó svo að hún hafi í byrjun reynt að harka áfallið af sér hafi hún í kjölfarið glímt við heilsufarsvanda, sem hún segir að hafi tengst þessu ferli. Hún hafi því verið í veikindaleyfi haustið og veturinn 2018, en eftir það hafi hún aðeins treyst sér til þess að taka að sér hlutastarf sem stundakennari. Það eina sem hafi staðið henni til boða eftir þetta hafi verið almenn kennsla við grunnskóla, sem ekki hafi hentað vel hennar persónugerð, enda hafi slíkt starf ekki verið á þeim starfsvettvangi sem hún hefði lagt allan sinn metnað og vinnu í að starfa á, m. a. með öflun framhaldsmenntunar.

Stefnandi byggir á því að hún hafi orðið fyrir tekjumissi vegna alls framangreinds. Launatekjur hennar fyrir kennslustörfin hjá Reykjavíkurborg á árinu 2019 hafi verið samtals að fjárhæð 3.733.718 krónur, sem að meðtöldu mótframlagi vinnuveitanda í lífeyrissjóð hafi gert 4.163.095 krónur, og þáí samanburðivið 8.006.441 krónur á hinu fyrrgreinda viðmiðunartímabili, 1. apríl 2015 til 31. mars 2016. Launatekjur hennar á árinu 2020 fyrir stundakennsluna hafa einnig verið lágar í þessum samanburði, en því til viðbótar eigi í slíkum samanburði eftir að taka tillit til almennra launahækkana og annarra atvika, þ. m. t. röskunar og kostnaðar sem fylgt hafi búferlaflutningum milli landshluta. Öllu þessu til viðbótar hafi hún orðið af viðbótartekjum af fyrr greindum gistirekstri. Loks verði að taka tillit til þess að hún hafi misst af stjórnendastarfi sem hún haf ðisérhæft sig til.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði einnig dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna. Um þá kröfu vísar stefnandi til b-liðar 1. mgr. 26. gr. laganr. 50/1993 og segir að skilyrði ákvæðisins um ólögmæta meingerð gegn æru og persónu hennar teljist vera uppfyllt, þar sem annmarkarnir á stjórnvaldsákvörðun stefnda hafi verið verulegir. Háttsemina verði að meta til stórkostlegs gáleysis eða ásetnings af hálfu stefnda. Vísar stefnandi að þessu leyti til dómaframkvæmdar þar sem miskabætur hafa verið ákveðnar í sambærilegum málumog sé fjárhæð kröfu hennar því hófleg. Stefnandi byggir á því að ákvarða beri fjárhæð miskabótanna að álitum, en þar um vísar hún til áðurgreindra atvika, röksemda og lagasjónarmiða.

Þá krefst stefnandi skaðabótavaxta og dráttarvaxta með vísan til ákvæða III. og IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, og segir að upphafsdagur skaðabóta vaxtanna sé 8. júní 2016, þ. e. þegar henni hafi verið tilkynnt um hina umþrættu stjórnvaldsákvörðun stefnda.

Um málskostnaðarkröfuna vísar stefnandi til 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og þá að viðbættum virðisaukaskatti.

IV.

Málsástæður stefnda.

1. Að því er varðar aðalkröfu naum sýknu bendir stefndi á að grundvallarforsendan fyrir hinni umþrættu ákvörðunum ráðningu í starfi skólastjóra [...]skóla árið 2016 hafi verið sameining þeirra skóla sem fyrir voru í sveitarfélaginu, þ. e. leik-, grunn- og tónlistarskólanna. Stefndi bendir á að með þessari ráðstöfun hafi verið stefnt að eflingu skólastarfsins í sveitarfélaginu og þá þannig að þar væru starfandi stoðdeild, grunnskóladeild, leikskóladeild og list- og verkgreinadeild.

2. Stefnandi tekur fram að ekki sé ágreiningur með málsaðilum um að hin umþrætta ákvörðun um ráðningu í skólastjórastöðuna hafi verið stjórnvaldsákvörðun og að þar um hafi m. a. gilt ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, en einnig óskráðar reglur stjórnsýsluréttarins, og að við ráðninguna hafi borið að ráða hæfasta umsækjandann. Vegna þessa hafi hin matskennda ákvörðun þurft að hvíla á málefnalegum sjónarmiðum.

Stefndi tekur undir með stefnanda að við mat á umsóknum vegna hinnar umþrættu ráðningar hafi í því máli sem hér er til umfjöllunar borið að fara eftir gildandi lögum nr. 87/2008, um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldskóla, sbr. einkum 1. mgr. 20. gr. Stefndi bendir og á að samkvæmt lagaákvæðinu beri að taka tillit til tiltekinna sjónarmiða, en jafnframt segir hann að lagaákvæðið feli í sér að sá sem ráðningarvaldið hefur geti litið til fleiri sjónarmiða og ákveðið vægi þeirra, enda hvíli þeir þætti rá málefnalegum sjónarmiðum. Stefndi segir að hið síðast greinda laga á kvæði feli í sér áréttingu og nánari lýsingu á hinni óskráðu meginreglu um að ráða beri hæfasta umsækjandann. Að þessu leyti bendir hanná samhljóða athugasemdir í frumvarpi að nefndum lögunum, og segir að þar sé m. a. tekið fram að eigi sé um tæmandi talningu að ræða varðandi þau sjónamið sem geti komið til greina v ið ráðningar.

Stefndi byggir á því að ofannefndlögoglögskýringargögn taki af allan vafa um heimild ráðningarvaldshafa til að velja þau málefnalegu sjónarmið sem ákvörðun um ráðningu hvílir á hverju sinni. Í því sambandi bendir hann á gildissvið laganna nr.

87/2008 vísi til leik- og grunnskóla, sbr. 1. gr., en að hinn nýji [...]skóli sé stofnun sem starfi á fleiri sviðum. Stefndi byggir á því að eðli máls samkvæmt hafi því komið til skoðunar sérstök sjónarmið um aðra starfsemi, t. d. á sviði tónlistarskóla.

3 Stefndi bendirá að vegna efnis auglýsingarinnar um skólastjórastöðuna, en einnig hvað varðar fyrirliggjandi gögn um breytingar á skólahaldi í [...]., svo og hinfjölþættastarfsemi hins nýja skóla, hafi mátt liggja ljóst fyrir að hann legði mikla áherslu á sjónarmið að því er snerti góða leiðtogaeiginleika og mikla færni þeirra í mannlegum samskiptum.

Stefndi áréttar að með hinni nýju skólastofnun hafi staðið fyrir dyrum samþætting á störfum þriggja sjálfstæðra skóla og þ. a. l. hafi þurft að virkja samstarf og samvinnu alls starfsfólks og fylgja eftir þeirri þróun á skólastarfinu sem m. a. hafi veriðtil umfjöllunar í hinni nýju skólastefnu. Stefndi segir að í þessu samhengi verði ekki horft fram hjá því að hinn nýi skóli hafi verið stærsta og fjölmennasta stofnun sveitarfélagsins. Þannig hafiá árinu 2017 útgjöld til fræðslumála verið 40% af heildarútgjöldunum, sbr. dskj. 38, sem varði yfirlit um reksturinn.

4. Stefndi byggir á og áréttar að val hans á sjónarmiðum og ákvörðun um vægi þeirra hafi eins og málum hafi verið komið verið á hans valdi, enda hafi þar ráðið málefnileg sjónarmið.

5. Stefndi bendir á að þáverandi bæjarstjórn C hafi farið með æðsta valdið í málefnum sveitarfélagsins, sbr. ákvæði II. kafla sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011.

Stefndi hafnar þeirri málsástæðu stefnanda að áðurgreind ákvörðun um val á sjónarmiðum og vægi þeirra verði tekin til endurmats af dómstólum. Hann byggir á því að heimildir til endurmats séu þröngar og varði þá aðstöðu þegar fyrir liggi að byggt hafi verið á ómálefnalegum eða ólögmætum sjónarmiðum. Að þessu leyti vísar stefndi til meginreglna stjórnsýsluréttarins um takmarkanir á heimildum til endurskoðunar á matskenndum ákvörðunum stjórnavalda, en að auki vísar hann til áðurrakinnar niðurstöðu umboðsmanns Alþingis um þessi atriði hér að framan.

6. Stefndi andmælir þeim lagalegu forsendum sem stefnandi teflir framí máli þessu, þ. e. að ákvörðun hans um ráðningu í skólastjórastöðuna eigi að leiða til skaðabótaábyrgðar samkvæmt sakarreglunni. Þá andmælir hann þeirri meginmálsástæðu stefnanda, að ákvörðunin hafi verið ólögmæt og að skilyrðið um ólögmæti hafi verið uppfyllt og þá m. t. t. þess á hvaða sjónarmið hann hafi byggt á. Stefndi andmælir því enn fremur að hann hafi að þessu leyti brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga og meginreglum stjórnsýsluréttarins.

Stefndi staðhæfir í málatilbúnaði sínum um skilyrði bótaábyrgðar víki stefnandi ekki að meginatriðum sakarreglunnar, t. d. varðandi orsakatengsl, sennilega afleiðingu og um sönnun.

Stefndi byggir á því að hin ætlaða ólögmæta háttsemi hans hefði þurft að vera orsök tjóns stefnanda þannig svo hún myndi leiðatil skaðabótaskyldu af hans hálfu. Hann segir að þetta atriði leiði m. a. til þess að þó svo að einhverjir annmarkar kunni að hafa verið á stjórnsýslu hansí tengslum við ákvarðanatökuna við hina umþrætturáðninguleiði það ekki sjálfkrafa til þess að bótaskylda hafi stofnast. Í þessu samhengi bendir stefndi á að þó svo að annmarkar hafi verið til staðar varðandi öflun gagna eða á eftirfarandi rökstuðningi vegna ráðningarinnar, sbr. athugasemdir umboðsmanns Alþingis hér að framan, þurfi það augljóslega ekki að hafa áhrif á þá stöðu að ákvörðunin hafi hvílt á málefnalegum ástæðum og að hún hafi þannig verið tekin með forsvaranlegum hætti.

Stefndi byggir á því að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að öll skilyrði bótaábyrgðar samkvæmt sakarreglunni teljist uppfyllt. H-x-x mælir því að slík sönnun liggi fyrir í málinu. Þá hafnar stefndi þeim sjónarmiðum að óumdeilt sé að stefnandi hafi í nefndu ferli staðið framar öðrum umsækjendum.

Stefndi bendir á að sönnunarkröfur þar sem sérstakar forgangsreglur eigi við, t. d. samkvæmt ákvæðum jafnréttislaganna, feli það í sér að nægjanlegt sé að sanna að jafnhæfur umsækjandi hafi ekki fengið tiltekið starf. Stefndi áréttar að í þessu máli beri stefnandi á hinn bóginn sönnunarbyrði fyrir því að hún hafi örugglega verið hæfasti umsækjandinn um starfið.

7. Stefndi tekur fram að ekki sé um það deilt að umsókn stefnanda hafi staðið framar umsókn F á ákveðnum sviðum. Þannig hafi stefnandi fengið hærri stigagjöf vegna a. m. k. fimm þátta, sem hafi varðað menntun og reynslu, stjórnun og rekstur. Stefndi segir að í slíkri sundurgreiningu hæfnisþátta, sem varði óbeint sömu þættina, felst í raun aukið vægi þeirra. Hvað sem því líði hafi ekki verið forsendur til þeirra ályktana stefnanda að tilteknirhæfnisþættir hefðu átt að hafa annað vægi en ákveðið hafði verið af bæjarstjórn. H ann áréttar að sú gjörð hafi hvíl tá málefnalegum forsendum.

Stefndi byggir á því að það standist ekki skoðun að mat á reynslu eigi eða þurfiað ráðast í beinu hlutfalli af lengd reynslunnar. Stefndi segirað sé unnt að vísa til gæða reynslunnar að þá skipti sú reynsla sem nýjust sé í tíma meira máli. Í því samhengi bendir stefndi á að stefnandi og F h afi báðar starfað við skólastjórn un í fyrra störfum sínum.

8. Stefndi byggir á því, og þá vegna orðalags og hártogana stefnanda um hina hlutlægu hæfnisþætti, að allir þeir hæfnisþættir sem hafi verið settir fram í ráðningarferlinu hafi verið greindir með hlutlægum hætti í þeirri stigagjöf sem legið hafi að baki niðurstöðunni um hæfnismatið á umsækjendum. Hins vegar hafi þeir þættir sem tíundaðir séu sérstaklega í 1. mgr. 20. gr. laga nr. 87/2008 ekki haft aukið vægi. Allir hæfnisþættirnir og vægi þeirra hafi þó komið til einhvers konar mats, sem hafi þannig falið í sér huglæga afstöðu, en að því leyti sé sjónarmiðum stefnanda andmælt. Stefndi áréttar að aðferðafræði hans við framsetningu hins hlutlægs mats hafi t. a. m. falið í sér að tillitið til reynslu hafi í raun komið fram í nokkrum hæfnisþáttum. Þannig hafi hæfnisþættirnir;„reynsla af stjórnunarstörfum, gerð fjárhagsáætlana, annarra áætlana og af rekstri,“ sbr. efni auglýsingar verið brotnir upp í þrjá þætti við hina hlutlægu framsetningu tiltekinna hæfnisþátta, þ. e. reynsla af stjórnunarstörfum, reynsla af gerð fjárhagsáætlana og reynsla af rekstri. Vegna þessa hafi stefnandi fengið í þessum þáttum samtals 9 stig en F 6. Stefndi bendir á að það sjónarmið sem stefnandi haldi fram feli óbeint í sér að stefnda hafi einungis verið heimilt að byggja hæfnismatið á þeim þremur hæfnisþáttum sem nefndir séuí 1. mgr. 20. gr. og hafi borið að gefa þeim jafnt vægi.

Stefndi byggir á að því hæfnisþættirnir; „góðir leiðtogahæfileikar“ og „mikil færni í mannlegum samskiptum“ hafi verði dregnir fram af þeim aðstæðum sem uppi hafi veriðvið ráðninguna, sbr. það sem rakið hafi verið hér að framan og jafnframt eftir efni auglýsingarinnar um starfið. Vísar stefndi þar um til orðalagsins um forystu um mótun faglegrar stefnu og framkvæmd hennar og orðalagsins um forystu við uppbyggingu og breytingar sem leiði af sameiningu skólanna þriggja. Stefndi byggir á því að það að veita þessumhæfnisþáttum sérstakt vægi hafi því án vafa verið málefnalegt.

9. Stefndi byggir á því að í ljósi framlagðra gagna liggi fyrir í máli þessu, að við hlutlæga greiningu hæfnisþátta með stigagjöf hafi F í raun fengið fleiri stig en stefnandi. Það hafi hins vegar verið augljóst að með samantekt hæfnisþáttanna hafi umsóknir stefnanda og F verið því sem næst jafnar. Stefnandi bendir á að þýðing stigagjafar vegna hæfnismats við þessar aðstæður geti ekki verið grundvöllur stærðfræðilegrar aðferðafræði við ráðningu, heldur sé hún einn þáttur viðmiða við mat áum sóknum og að baki slíkri stigagjöf sé einnig tiltekin huglæg nálgun vegna allra þáttanna. Það sé því eðli málsins samkvæmt á ábyrgð veitingarvaldshafa, sem beri ábyrgð á ráðningarferli, að leggja endanlegt mat á fyrirliggjandi umsóknir.

10. Stefndi andmælir þeirri málsástæðu stefnanda að þar sem vægi hæfnisþáttanna „góðir leiðtogahæfileikar“ og „mikil færni í mannlegum samskiptum“ hafi verið aukið hafi borið að viðhafa sérstaka málsmeðferð. Jafnframt andmælir stefndi því að málsmeðferð hans í ráðningarferlinu hafi verið óvönduð.

Stefndi bendir á að heildarmat hafi verið lagt á umsóknirnar og þar með á allahæfnisþættina. Af þeim sökum hafi ekki verið forsendur til þess að viðhafa sérstaka málsmeðferðaraðferð við mat á einstökum þáttum.

Stefndi byggir á því að það hafi ekki borið vott um óvandaða málsmeðferð að leita til sérfróðs aðila á sviði ráðningarmála ásamt því að kjörnir fulltrúar hans hafi verið tengdir við vinnu þessa aðila. Þá bendir stefndi á ákveðið hafi verið að bæjarstjórnin hefði lokaorðið og tæki því hina umþrættu ákvörðun.

Stefndi byggir á því og áréttar að hann sem veitingarvaldshafi hafi borið ábyrgð á ráðningarferlinu og segir að í því ferli hafi hann byggt á stjórnsýslureglum og þeim venjum sem tíðkast hafi að þessu leyti. Þá áréttar stefndi að sérreglur varðandi málsmeðferð hafi ekki giltum ráðninguna.

11. Stefndi byggir á því að öll gögn og upplýsingar sem hin umþrætta ákvörðun hans hafi hvílt á hafi verið til staðar þegar hún hafi verið tekin af þáverandi bæjarstjórn C. Það sé því í raun mistúlkun stefnanda á áðurröktu áliti umboðsmanns Alþingis að halda öðru fram.

Stefndi vísar tilþessað umboðsmaður innhafi haft um það athugasemdir að ekki hefðu legið fyrir skrifleg vinnugögn og gögn um vinnslu málsins, þ. á m um þau persónuleikapróf sem þrír umsækjendur hefðu þreytt. Stefndi staðhæfir að hér gæti misskilnings, enda hafi fullnægjandi gögn í raun legið fyrir á fundi bæjarstjórnar, þann 8. júní 2016, þegar hin hina umþrætta ákvörðun var tekin. Þannig hafi starfs umsóknir umsækjenda verið til staðar, en einnig hæfnismat sérfræðings, en þar hafi verið um að ræða ákveðna samantekt. Stefndi bendir jafnframt á að á bæjarstjórnarfundinum hafi áður nefndir fulltrúar verið, þ. e. þeir sem hefðu komið ráðningarferlinu á fyrri stigum, og átt viðtöl við umsækjendur, ásamt sérfræðingnum. Allar upplýsingar um ráðningarferlið hafi þannig verið fyrir hendi á fundinum og þá til viðbótar við hin framlögðu gögn, hvað sem liðið hafi skjölun á tilteknum vinnugögnum.

1 2. Stefndi byggir á því, og áréttar, þ. á m. við flutning málsins, að samkvæmt framansögðu hafi tiltekin misskilningur verið hjá stefnanda varðandi hina umþrættu ákvarðanatöku bæjarstjórnarinnar. Stefndi bendir á að um sé að ræða fjölskipað stjórnvald og staðhæfir hann að ekki tíðkist að leggja sérstaklega fram hvers konar vinnugögn sem legið geti að baki úrvinnslu mála. Þvert á móti sé almennt að byggt sé megin gögnum, t. d. á umsóknum, erindum og samantektum. Önnur gögn eða upplýsingar séu aðgengileg eftir þörfum fyrir hina kjörnu fulltrúa. Í þessu samhengi áréttar stefndi að þeir kjörnu fulltrúar hans, sem hefðu haft hlutverki að gegna við undirbúning ákvarðanatökunnar í þessu máli hafi veitt frekari upplýsinga reftir þörfum, enda hafi þeir setið umræddan fund bæjarstjórnar og þar á meðal fyrrnefndur bæjarstjóri, sbr. ákvæði 55. gr. sveitarstjórnarlaganna.

1 3. Stefndi byggir á því að krafan um skjölun vegna viðtalanna við umsækjendur og önnur vinnugögn sem varðað hafi ráðningarferlið, en einnig síðari afhending og varsla á gögnum um það persónuleikapróf sem umsækjendurnir þreyttu hafi með engu móti raskað forsvaranleika ákvarðanatökunnar hjá stefnda varðandi ráðningu í skólastjórastöðuna. Í því samhengiáréttarstefndis érstaklega eftirfarandi atriði : a.,, Niðurstaða Hagvangs lá fyrir sem fól í sér samantekt á málsmeðferð og niðurstöðu hæfnismats. Umsóknargögn sem vörðuðu ákveðna hæfnisþætti lágu augljóslega fyrir. Varðandi frekari vinnugögn að baki hæfnismati er áréttað að þegar í kjölfar viðtala var farið yfír málið með fulltrúa Hagvangs sem hafði það hlutverk að vinna hæfnismatið. Ekki var því sérstök þörf á skráningu. Upplýsingar um framgang viðtala og ráðningarferlis lágu fyrir bæjarstjórn enda umræddir fulltrúar þar viðstaddir.“b.,, Með sama hætti lá fyrir samantekt sérfræðings Hagvangs á efni persónuleikaprófa.... Persónuleikapróf eru ekki sérstakur hæfnisþáttur heldur aðferðafræði sem hvílir á viðurkenndum fræðigrunni til þess að leggja mat á ýmsa æskilega eiginleika sem tengjast frammistöðu í starfí. Sömu þátttakendur geta komið missterkir út eftir því hvaða starf er um að ræða og hvaða hæfnisþætti ráðningarvaldshafi leggur áherslu á. Það kallar á sérfræðiþekkingu að lesa úr persónuleikaprófum. Hvað sem líður skyldu til öflunar og varðveislu vinnugagna væri gagnrýnivert að líta til slíkra vinnslugagna persónuleikaprófs, án úrvinnslu sérfróðs aðila á því sviði. Stefndi leit því til skýrslu Hagvangs, þar sem fram kom sérfræðigreining um persónuleikamat með hliðsjón af umræddu starfi og hæfnisþáttum sem hvíldu á málefnalegum sjónarmiðum.“

1 4. Stefndi byggir á því og áréttar og þá vegna áðurgreindra persónuleikaprófa, að draga megi í efa að stjórnvaldi beri að taka í vörslur sínar undir gögn slíkra sérfræðigagna.

Hann bendir þó á að af áðurrtöktu áliti umboðsmanns Alþingis sé ljóst að krafan um skjölun gagna hvílir á stjórnvaldinu og að því beri að hafa vörslur á slíkum gögnum, þótt öðrum aðila hafi verið falið að taka þátt í undirbúningi máls sem stjórnvaldið hefði ella gert sjálft.

Stefndi segir að það sé heldur ekki m það deilt að það hafi verið fyrrnefndur sérfræðingur Hagvangs sem hafi haft hlutverki að gegna í ráðningarferlinu, t. d. varðandi yfirferð umsagna, yfirumsjón með viðtölum o. fl.. Einnig hafi þar komið til vinnsla og úrvinnsla persónuleikaprófa, sem ekki verði þó jafnað til almenns hlutverks stjórnvalda, og segir stefndi að framkvæmd slíkra prófa feli í raun í sér viðbótarrannsókn. Þá segir stefndi að það sé fyrst og fremst sérfræðinga að vinna úr slíkum gögnum, en stjórnvaldið geti í framhaldinu byggt á slíkri úrvinnslu, en þá ekkiá tilteknum undir gögnum prófanna. Við flutning málsins vísaði stefndi til þess að þátttaka fyrrgreinda umsækjenda ípersónuleikamati og prófum hafi að nokkru komið í stað þessa að hann hefði í ferlinu leitað eftir umsögnum utanaðkomandi aðila, sbr. að því leyti ákvæði 1. mgr. 20. gr. laganna nr. 87/2008.

Að öllu ofangreindu virtu byggir stefndi á því að allar þær upplýsingar sem h afi haft verulega þýðingu fyrir úrlausn málsins hafi legið fyrir skjöluð á bæjarstjórnarfundinum þann 8. júní 2016. Stefndi byggir á því að ekkert liggi fyrir um að frekari upplýsingar eða gögn, t. d. frá þeim fulltrúum sem komu að ráðningarferli og sátu fundinn hafi getað haft verulega þýðingu fyrir úrlausn málsins, en eftir atvikum hefðu þau getað verið til frekari fyllingar. Hvað sem því líði varði slík álitamál fremur reglur um skjalavistun.

Stefndi byggir á því niðurstaða bæjarstjórnarfundarins varðandi hina umþrættu ráðningu hafi þannig verið er í samræmi við framlögðu gögn og tiltækar upplýsingar.

15. Stefndi byggir á því að hann hafi gætt að rannsóknarreglu stjórnsýslulaga með fullnægjandi hætti og í samræmi við það sem tíðkast hafi í málum sem þessum. Ráðningarferlið hafi hvílt á vandaðri rannsókn, sem hafi í raun verið betri en oft hafi tíðkast í slíku ferli. Til marks um það hafi verið viðhöfð fyrrnefnd aðferðafræði, þ. e. að leita til sérfræðings á sviði ráðningarmála, að viðhafa viðtöl og leggja fyrir umsækjendur persónuleika mat o. fl. Málið hafi þannig verið nægjanlega upplýst í skilningi 10. gr. stjórnsýslulaganna, bæði með vísan til venju á sviði ráðningarmála og þá vegna aðstæðna í þessu máli sérstaklega.

Stefndi andmælir þeirri málsástæðu stefnanda að rannsókn á tilteknum þáttum í ráðningarferlinu hafi einungis hvílt á fullyrðingum þess sérfræðings, sem hann hafi fengið til ráðgjafar. Að því leyti áréttar hann það sem hér að framan var rakið, og þá ekki síðst það að nafngreindir fulltrúar stefnda hafi m. a. verið viðstaddir þegar viðtölin við umsækjendur fóru fram. Það hafi síðan haft augljós tengsl varðandi þann rökstuðning sem stefndi hefði síðar borið fram og þá um hvaða hafi ráðið því hvaða umsókn varð fyrir valinu. Stefndi kveðst hins vegar ekki andmæla áliti og athuga semdum umboðsmanns Alþingis og þá um að rökstuðningurinn hefði mátt vera ítarlegri. Það raski þóekki forsendum ákvarðanatökunnar í þessu máli. Af þeim sökum standist heldur ekki þau sjónarmið stefnanda að umboðmaðurinn hafi ekki gert eðlilegar og nægjanlega strangar kröfur að því er varðað hafi forsendur hinnar umþrættu ráðningar.

1 6. Stefndi byggir á því að frammistaða umsækjenda í viðtölum og samanburðurinn þeirra í millum hafi komið fram í hæfnismati og skýrslu hins sérfróða starfsmanns Hagvangs. Í því viðfangi áréttar stefndi að fyrrnefnt persónuleikamat hafi verið hluti af rannsókn málsins, sem hafi hvílt á viðurkenndum sérfræðiaðferðum á sviði ráðningarmála. Þá bendir stefndi bendir á að umræður um ráðninguna hafi sannanlega fariðfram á fundi bæjarstjórnar þann 8. júní 2016, sbr. framlögð fundargerð þar um. Því sé um staðlausa staðhæfingar að ræða af hálfu stefnanda þegar hann haldi því fram að valdið um ráðninguna hafi verið framselt og að málið hafi verið afgreitt gagnrýnis- og rannsóknarlaust.

1 7. Stefndi andmælir þeirri málsástæðu stefnanda að við ráðningarferlið hafi verið farið gegn andmælareglu stjórnsýslulaganna. Hann byggi á því að ekki fáist staðist að ráðningarvaldshafi þurfi að leggja fram gögn um mat á einstökum hæfnisþáttum fyrir umsækjendur þannig að þeir fái sérstakan andmælarétt.

Stefndi bendir á að þar sem andmælaréttur hafi verið veittur við ráðningarferlið helgi st það af lögformlegum álits umleitunum, t. d. varðandi hæfisnefndir sem starfi við veitingu dómarastarfa. Þá geti verið forsendur til sérstaks andmælaréttar ef við tiltekið ráðningarferli koma fram sérstakar ávirðingar í garði umsækjanda. Slíku hafi ekki verið fyrir að fara í þessu máli og því hafi engar forsendur verið fyrir því að veita andmælarétt varðandi mat á umsóknum og/eða á einstökum hæfnisþáttum.

1 8. Stefndi bendir á að stefnandi hafi verið talin hafa ágæta stöðu varðandi leiðtogahæfni en F hafi þó verið talin standa henni framar. Á hinn bóginn hafi h æfnisþátturinn færni í mannlegum samskiptum ekki verið eins sterkur þáttur hjá stefnanda. Stefndi bendir á að þessi atriði, ásamt öðrum, hafi verið til umfjöllunar í skýrslu sérfræðings Hagvangs, d-x-x K, sem fulltrúar stefnda hafi komiðað, enda hafi þeir tekið þátt í ráðningarferlinu líkt og áður hafi verið rakið. Þar á meðal hafi þeir hlýtt á kynningar umsækjendanna og verið þátttakendur á viðtals fundunum. Allt hafi þetta verið samkvæmt áðurboðuðu ferli og auglýsingunni um skólastjórastarfið.

1 9. Stefndi mótmælir skaðabótakröfu stefnanda með þeim rökum að engin sönnun liggi fyrir um tjón hennar. Stefndi bendir á að í stefnu krefjist stefnandi skaðabóta að fjárhæð 8.006.441 króna, sem svari til 12 mánaða launa í fyrra starfí hennar sem leikskólastjóri. Stefndi bendir á að síðasta launagreiðsla stefnda, C, til stefnanda hafi verið greidd í ágústmánuði 2016. Stefndi bendir einnig á að af staðgreiðsluyfirliti sem stefnandi hafi lagt fram í máli þessu megi sjá að hún hafi hafið störf hjá Reykjavíkurborg straxí kjölfar uppsagnarfrests hennar og hafi mánaðarlaun hennar í hinu nýju starfi verið sambærileg eða hærri, en hún hafði haft í hinu fyrra starfi hjá stefnda.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi haft svigrúm til að sinna öðrum störfum, sbr. það að árslaun hennar á árinu 2017 hafi verið 9.234.029 krónur, en launin hafi veriðum milljón króna lægri árið 2016, þ. e. 8.294.234 krónur. Stefnandi bendir á að sé einungis litið til launatekna á fyrrnefndum 12 mánaða tímabilinu, þ. e. fyrir og eftir uppsögnina, hafi tekjur stefnanda verið hærri í hinum nýju störfum hennar. Að þessu leyti bendir stefndiá samantektar skjal á dskj. 37.

Stefndi andmælir þeim röksemdum stefnanda að aðstæður hennar og flutningur frá [...]. hafi þýðingu um hið ætlað tjón hennar, en jafnframt byggir hann á því, og þá með sama hætti og hér að framan varra kið, og þá umstöðu stefnanda á vinnumarkaði á árinu 2019, en hann byggir á því að það hafiekki þýðingu í málinu. Að þessu leyti vísar stefndi til sjónarmiða um orsakatengsl og sennilega afleiðingu.

Stefndi byggir á því að hafna beri fjárkröfum stefnanda vegna tómlætis verkanna. Í því sambandi bendir hann á að málsóknin stefnanda hafi fyrst komið tilum fjórumárum eftir að hin umþrætta ákvörðunum ráðningu skólastjóra við [...]skóla var tekin. Stefndi hafnar og miskabótakröfu stefnanda, og áréttar að því leyti áðu rra ktar málsástæður hér að framan, og því standi eigi skilyrði til að verða við þeirri kröfu.

20. Stefndi byggir á því, verði fallist á bótaskyldu hans á grundvelli sakarreglunnar, beri að lækka fjárkröfur stefnanda, og þá í ljósi áðurrakinnamálsástæðnahansum skort á sönnun fyrir því að hún hafi í raun orðið fyrir tjóni. Stefndi segir að hið sama eigi við um miskbæturnar, enda séu kröfur stefnanda um fjárhæð þeirra langt úr hófi fram, jafnvel þótt litið verði til mála þar sem beinlínis liggi fyrir að byggt haft verið á ólögmætum eða ómálefnalegum sjónarmiðum við ráðningu í starf.

21. Varðandi helstu lagarök vísar stefnandi máli sínu til stuðnings til sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011, einkum kafla I og II, sbr. og 55. gr. Þá vísar stefndi til meginreglna skaðabótaréttar varðandi sakarregluna og um skilyrði bótaábyrgðar. Þá vísar hann til meginreglna stjórnsýsluréttarins varðandi ráðningar svo og til stjórnsýslulaga nr 37/1993. Loks vísar hann til fyrrnefndra laga nr.87/2008, um menntun og ráðningu kennara og skólastjórnenda við grunnskóla og framhaldsskóla, þ. á m. 20. gr. Um málskostnað vísar stefnandi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

1. Við aðalmeðferð málsins gaf stefnandi, A, aðilaskýrslu. Vitnaskýrslur gáfu E, fyrrve randi bæjarstjóri og bæjarfulltrúi C og núverandi bæjarstjórnar maður í B, J, fyrrverandi bæjarfulltrúi og bæjarráðsmaður C, D, fyrrverandi varabæjarfulltrúi C og núverandi bæjarstjórnarmaður í B, og dr. K, fyrrverandi starfsmaður Hagvangs.

2. Mál þetta höfðaði stefnandi í öndverðu gegn stefnda, sveitarfélaginu C. Við sameiningu sveitarfélaga, sbr. auglýsingu nr. 658/2020, tók B við aðildinni, sbr. bókun í þingbók við upphaf aðalmeðferðar.

Í máli þessu krefur stefnandi stefnda um skaða- og miskabætur vegna ólögmætrar ráðningar í stöðu skólastjóra [...]skóla.

Á fundi þáverandi bæjarstjórnar C þann 8. júní 2016 ár var afráðið að ráða F í umrædda stöðu, en hún hafði þá um hríð verið skólastjóri grunnskólans í [...]. Stefnandi var einn fjögurra aðila sem sótt hafði um skólastjórastöðuna, en hún hafði er atvik gerðu st gegnt skólastjórastöðu í leikskóla í sveitarfélaginu um nær þriggja ára skeið, en hafði verið sagt upp með bréfi bæjarstjóra, dagsettu 20. apríl 2016, og þá frá og með 31. júlí sama ár.

3. Í I. kafla, liðum 1- 19, hér að framan eru helstu málavextir raktir, en þeir eru í öllum aðalatriðum ágreiningslausir. Liggur þannig fyrir að aðdragandinn og ein helsta forsendan fyrir því að þáverandi bæjarstjórn C auglýsti umrædda skólastjórastöðu lausa til umsóknar var að þá hafði um nokkurt skeið verið unnið að nýrri skólastefnu fyrir sveitarfélagið. Að auki hafði verið ákveðið að sameina þrjár skólastofnanir, þ. e. leikskólann [...]., Grunnskóla [...]. og tónlistarskólann, í eina stofnun og þá undir nafninu [...]skóli.

Samkvæmt fundargerð bæjarráðs C, frá vordögum 2016, sem er í samræmi við vætti þeirra bæjarfulltrúa, sem gáfu skýrslur fyrir dómi, var einhugur um að vanda til verka við ráðningu skólastjóra hinnar nýju stofnunar, [...]skóla, sbr. að því leyti áðurrakta greinargerð E þáverandi bæjarstjóra og bæjarfulltrúa. Af þessu tilefni var samþykkt að til viðbótar atriðum, sem vörðuðu lögbundið hæfi og reynslu umsækjenda, myndi efni auglýsingar um starfið taka mið af þeim breytingum sem fyrir dyrum stóðu og því yrði sérstaklega leitað eftir hugmyndum væntanlegra umsækjenda, en einnig tilteknum öðrum hæfileikum og kostum, sbr. það sem rakið var hér að framan, m. a. í I. kafla, lið 4.

Eftir að bæjarstjórninni hafði borist fyrrnefndar fjórar umsóknir um skólastjórastöðuna, þ. á m. frá stefnanda, F, og H, þáverandi kennara og bæjarfulltrúa, ásamt viðeigandi kynningargögnum, var afráðið á fundi þann 4. maí að við ráðningarferlið yrði viðhöfð tiltekin aðferðafræði, sbr. svohljóðandi ályktun: Mikilvægt er að aðili sem ráðinn verður hafi mikla leiðtoga- og samskiptahæfni. Einnig að aðili sem ráðinn verður hafi mikla hæfni til að vinna traust foreldra og starfsmanna og nái samvinnu við starfsmannahópa skólanna sem sameinaðir/samreknir verða og traust og festu í stjórnun á breytingatímum.

Á fundi bæjarstjórnarinnar var enn fremur ákveðið að leita eftir aðstoð ráðgjafa eða sérfræðings við ráðningarferlið, og þá þannig að hann hefði það verkefni að leggja mat á þær umsóknir sem þá þegar höfðu borist, en einnig að hann hefði umsjón með starfsviðtölum, ogn að tilteknum fulltrúum bæjarstjórnarinnar gæfist þá jafnframt tækifæri til að taka þátt í þeim þannig að þeir fengju yfirsýn um hæfni umsækjendanna. Þessu til viðbótar ákvað bæjarstjórnin að sérfræðingurinn legði persónuleikapróf fyrir umsækjendur, og að í ferlinu yrði leitað til umsagnaraðila, sbr. að því leyti ákvæði laga nr. 87/2008. Loks var ákveðið að sérfræðingurinn skilaði til bæjarstjóra, fyrir hönd bæjarstjórnarinnar, mati sínu og tillögum, en að lokum yrði það hlutskipti kjörinna fulltrúa bæjarstjórnarinnar að leiða málið til lykta, en þá á grundvelli auglýsingarinnar um starfið, starfslýsingar, fyrirliggjandi umsókna og loks álitsgerðar sérfræðingsins.

Þeir fulltrúar sem komu að ráðningarferlinu fyrir hönd bæjarstjórnarinnar voru formaður bæjarráðs, bæjarstjóri og formaður fræðslunefndar, en að auki var kallaður til fulltrúi í fræðslunefnd sveitarfélagsins.

Líkt og rakið var hér að framan gengu framangreind áform bæjarstjórnarinnar í aðalatriðum eftir. Þannig var dr. K vinnusálfræðingur ráðinn sem ráðgjafi til verksins, en hann lagði m. a. til, í samráði við fyrrnefnda fulltrúa bæjarstjórnar, að lögð yrði megináhersla á fimmtán hæfnisþætti, líkt og rakið er í skýrslu hans, sbr. I. kafla, lið 10, hér að framan, en þá þannig að tveir þættir myndu vega þyngst í valinu á hinum nýja skólastjóra, þ. e.;„ góðir leiðtogaeiginleikar“ og „mikil færni í mannlegum samskiptum“.

Samkvæmt gögnum, sem eru í samræmi við vitnisburði fyrir dómi, var í ráðningarferlinu í fyrstu lögð áhersla á hin innsendu umsóknargögn, en á síðari stigum var áherslan á hin stöðluðu og hegðunartengdu starfsviðtöl svo og svokallað persónuleikapróf. Liggur fyrir að í kjölfar starfsviðtalanna við umsækjendur og eigin kynninga þeirra kynnti dr. K fulltrúum bæjarstjórnarinnar eigin niðurstöður þeirra persónuleikaprófa sem umsækjendurnir höfðu þreytt. Í kjölfarið var umsækjendunum gefin stig fyrir einstaka hæfnisþætti, sbr. m. a. það sem rakið var í I. kafla, lið 12, hér að framan. Í vitnisburði dr. K fyrir dómi kom m. a. fram að í hans huga hefði hin sameiginlega stigagjöf hans og fulltrúa bæjarstjórnarinnar í raun verið lykilgagnið í ráðningarferlinu, og þar með hæfnismatinu og síðar að efni þeirrar skýrslu, sem hann ritaði og lagði fyrir bæjarstjórn C.

Eins og áður var rakið var það niðurstaðan eftir ofangreint ferli að þrír umsækjendur, þ. e. stefnandi, F og H, uppfylltu vel þau hæfnisskilyrði sem krafist hafði verið, en þá helst að því er varðaði hina hlutlægu hæfnisþætti, þ. e. reynslu við kennslu, rekstur og stjórnun skólastarfs, og þá í ljósi grunn- og framhaldsmenntunar þeirra. Fengu nefndir umsækjendur þannig flest stig fyrir hina hlutlægu hæfnisþætti. Er til þess að líta að síðastnefndi umsækjandinn er núverandi skólastjóri [...]skóla.

Óumdeilt er að þegar þarna var komið sögu í ráðningarferlinu var stefnandi með hæstu stigagjöfina, þ. e. varðandi hæfnisliði nr. 1- 9, en hún var með samtals 20 stig. Fvar með 13 stig, en H var með 12 stig.

Í næsta þrepi ráðningarferlisins tóku umsækjendurnir þrír þátt í fyrrnefndu persónuleikamati, sem fólst í sálfræðitengdu persónuleikaprófi, sem er kennt við bandaríska félagið Hogan Assessments. Prófin voru tekin í gegnum síma eða tölvu, en eins og fyrr sagði túlkaði dr. K niðurstöðurnar fyrir þeim fulltrúum bæjarstjórnarinnar, sem komu að ferlinu.

Samkvæmt vitnisburði dr. K tíðkaðist á þeim árum, sem hann vann umrætt verkefni, að undirstöðugögnum persónuleikaprófa væri haldið eftir og því hefðu þau verið í vörslum ráðgjafafyrirtækisins Hagvangs ehf. Hann sagði að eðli málsins samkvæmt væri um að ræða mjög viðkæmar upplýsingar, enda vörðuðu þær kerfisbundnar spurningar og svör þeirra sem þreyttu prófin. Nefndi hann í því sambandi upplýsingar um leiðtogahæfileika, frumkvæði, framsækni í hugsun, skipulagshæfni, þjónustulund og færni í mannlegum samskiptum. Hann sagði að í ljósi þessa og þar sem sérstaka þjálfun þyrfti til þess að lesa út úr niðurstöðum slíkra prófa hefði verið tregða hjá Hagvangi ehf. að afhenda grunngögnin, nema þá til þeirra einstaklinga, sem í raun hefðu þreytt prófin.

Ágreiningslaust er að undirstöðugögn fyrrgreindra persónuleikaprófa, og þar á meðal að því er varðaði það próf sem stefnandi hafði þreytt, hafa til þessa verið í vörslum Hagvangs ehf.

Samkvæmt gögnum var helsta markmiðið með hinum stöðluðu og hegðunartengdu starfsviðtölum að kanna og meta hugmyndir umsækjendanna þriggja að því er varðaði þá hæfnisþætti sem lýst er í liðum 10- 15 hér að framan, en þar er um aðræða keimlíka þætti og vísað var til í persónuleikaprófinu. Til viðbótar voru umsækjendurnir spurðir nánar um atriði sem vörðuðu hæfnisþætti nr. 6- 9, þ. e. um hugmyndir þeirra um mannaforráð, áætlanagerð og stjórnun. Samhliða þessu var umsækjendunum þremur gert að vera með 10- 15 mínútna glærukynningar.

Samkvæmt vætti vitna fyrir dómi var ekki haldin sérstök fundargerð um greind starfsviðtöl. Þá rituðu fulltrúar bæjarsjórnarinnar, utan eins, ekki minnispunkta um það sem kom fram hjá einstökum umsækjendum. Að auki var öðrum gögnum um viðtölin ekki haldið til haga og þ. á m. um fyrrnefndar glærukynningar.

Það var niðurstaða nefndra fulltrúa bæjarstjórnarinnar og sérfræðingsins, að því er varðaði hæfnisþættina nr. 10- 15, en þá að teknu tilliti til hins tvöfalda vægis á tveimur þeirra, að F hafi fengið samtals 23 stig og því hafi heildarstigagjöf hennar verið 36 stig, að stefnandi hafi verið með 15 stig í nefndum hæfnisþáttum, og því hafi heildarstigagjöf hennar verið 35 stig. Loks hafi H verið með 12 stig í þessum hæfnisþáttum, og því hafi heildarstigagjöf hennar verið 24 stig.

Í vætti sínu fyrir dómi staðhæfi dr. K að samræmi hafi verið með stigagjöf umsækjendanna þriggja og því sem áður hafði komið fram í persónuleikaprófunum. Hann staðhæfði að niðurstöður persónuleikaprófanna hefðu einnig verið í samræmi við þá upplifun, sem viðstaddir hefðu verið með eftir viðtölin, og þá við einstaka umsækjendur. Er hið síðastgreinda í samræmi við vætti fulltrúa bæjarstjórnar fyrir dómi. Fyrir dómi staðfesti dr. K það sem hér að framan var rakið, að því er varðaði umræður hans og bæjarfulltrúanna um framistöðu hvers og eins umsækjenda, og að þeir hefðu í framhaldi af því komið sér saman um stigagjöfina fyrir einstaka hæfnisþætti, en af þeim sökum hefði verið um heildstæða stigagjöf að ræða. Hann lét það álit í ljós að þar sem stefnandi og F hafi að loknu þessu ferli verið með svo til sama heldar stigafjöldann hefði í raun ekki verið marktækur munur með þeim. Þær hefðu því báðar verið vel hæfar, og áréttað að af þeim sökum hefði það að lokum komið í hlut bæjarstjórnarinnar að ákveða hvor þeirra yrði fyrir valinu, en þá að virtri fyrrnefndri hæfnisskýrslu, sem hann hefði ritað skömmu eftir starfsviðtölin, en eftir atvikum þá einnig í ljósi annarra gagna málsins.

Í vætti vitna fyrir dómi kom það fram að eftir starfsviðtölin hefði verið ákveðið að leita ekki eftir umsögnum utanaðkomandi aðila um umsækjendurna þrjá.

Á fundi fullskipaðrar bæjarstjórnar C þann 8. júní 2016 var ákveðið samhljóða, eftir umræður, að bjóða F að taka við skólastjórastöðu [...]skóla. Í fundargerð bæjarstjórnarinnar er ekki skráð nánar um efni umræðnanna, en fyrir liggur að ráðningin gekk eftir.

4. Samkvæmt ákvæðum sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 fara staðbundnar sveitarstjórnir með þau verkefni sem þeim eru falin að lögum og bera þær ábyrgð á þeim. Á meðal þessara verkefna eru ráðningar í æðstu stjórnunarstöður, sbr. ákvæði 56. gr. sveitarstjórnarlaganna.

Í skilningi 2. gr. stjórnarskrárinnar teljast sveitarfélögin til handahafa framkvæmdarvaldsins og ber þeim að fara að lögum líkt og öðrum. Af 60. gr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar leiðir að dómstólar hafa m. a. það hlutverk að skera úr um hvort stjórnvöld hafi í störfum sínum farið að lögum. Að þessu virtu er málsástæðu stefnda að þessu leyti hafnað.

5. Að því er varðar hina umþrættu ákvörðun bæjarstjórnar C hinn 8. júní 2016 er ekki ágreiningur með málsaðilum um að þar hafi verið um að ræða stjórnvaldsákvörðun, sem stjórnsýslulög nr. 37/1993 og óskráðar meginreglur stjórnsýsluréttar hafi gilt um, auk fyrrnefndra laga nr. 87/2008, en einnig eftir atvikum ákvæði 26. og 27. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012.

6. Lög nr. 95/2019 um menntun, hæfni og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla tóku gildi 1. júlí 2019, en þau leystu af hólmi fyrrnefnd lög um sama efni, nr. 87/2008. Ákvæði 1. mgr. 20. gr. síðarnefndu laganna hljóðar svo:

„Við ráðningu skólastjórnenda í leik-, grunn- og framhaldasskólum skal tekið tillit til menntunar, starfsferils, stjórnunarreynslu eða viðbótarmenntunar í stjórnun og umsagna um starfshœfni umsækjenda. Sæki fleiri en einn um sama starf og uppfylli tveir eða fleiri þœr kröfur sem gerðar eru skal m. a. tekið tillit til menntunar, starfsreynslu og umsagna um starfshæfni umsækjenda þegar ákvörðun er tekin um ráðningu í starfið.“ 7. Krafa stefnanda byggist á því að við ráðningu í starf skólastjóra [...]skóla hafi verið gengið fram hjá henni á ólögmætan og saknæman hátt. Hafi ólögmætið m. a. falist í því að ákvörðun bæjarstjórnar C hafi farið gegn ákvæðum stjórnsýslulaganna þar sem ekki hafi verið ráðinn hæfasti umsækjandinn, að þar hafi ómálefnaleg sjónarmið ráðið för og að bæjarstjórnin hafi að auki viðhaft nánar tiltekin óvönduð vinnbrögð við ráðningarferlið, sem m. a. hafi stangast á við ákvæði fyrrnefndra laga.

Af hálfu stefnda er öllum þessum málsástæðum stefnanda hafnað.

8. Með málsaðilum er eigi ágreiningur um að bæjarstjórn C hafi verið skylt við hina umþrættu ráðningu að ráð hæfasta umsækjandann í starfið og þá á grundvelli verðleika og faglegra sjónarmiða. Málsaðilar eru einnig einhuga um að eðli málsins samkvæmt hafi ákvörðun bæjarstjórnarinnar verið matskennd, og að þar hafi tvinnast saman hlutlægir og huglægir þættir, líkt og skýrt hafi komið fram í áðurrakinni hæfnisskýrslu sérfræðings Hagvangs ehf., dr. K. Málsaðilar eru að auki sammála um að játa beri veitingavaldinu hverju sinni, og í þessu tilviki bæjarstjórn C, tiltekið svigrúm, enda þótt þeir séu ekki einhuga um hvort stefndi hafi ratað út af einstiginu í því tilviki.

9. Dómurinn fell st á það með stefnda, að eftir að bæjarstjórn C hafði afmarkað þau sjónarmið sem hún vildi byggja hina umþrættu ákvörðun sína á hafi það verið réttmætt hlutverk þeirra fulltrúa sem hún hafði fengið til verka við ráðningarferlið, og þá ásamt hinum aðkeypta sérfræðingi, að fylgja því eftir og þá m. a. með því að meta umsækjendur í því ljósi, en þá að því tilskildu að fullnægjandi upplýsinga yrði aflað. Þá er það niðurstaða dómsins, að þær kröfur, sem bæjarstjórnin gerði í auglýsingunni um starfið, en einnig að því er varðaði það vægi og þá stigagjöf, sem síðar var miðað við í ferlinu, hafi verið lögmætar, og þá m. a. í ljósi þeirra miklu breytinga og umskipta sem fyrir dyrum stóðu á öllu skólahaldinu í sveitarfélginu. Það er einnig niðurstaða dómsins að bæjarstjórninni hafi verið heimilt að leita ráðgjafar hjá utankomandi aðila. Ekki er fallist á með stefnanda að með því að fela hinum sérfróða aðila, dr. K, tiltekin afmörkuð verkefni í ráðningarferlinu, hafi bæjarstjórnin framselt vald sitt, líkt og atvikum var háttað. Er þessari málsástæðu stefnanda því hafnað.

Í störfum sínum mátu fulltrúar bæjarstjórnarinnar og hinn sérfróði aðili, dr. K, það svo að stefnandi hefði staðið öðrum umsækjendum talsvert framar að því er varðaði hina hlutlægu þætti þess hæfnismats, sem viðhaft var við ráðningarferlið. Þessu hafi hins vegar verið alveg öfugt farið að því er varðaði hina huglægu þætti matsins, en þar hafi sá umsækjandi sem ráðinn var á fundi fullskipaðrar bæjarstjórnar, þann 8. júní 2016, staðið framar en stefnandi.

Við lok lýsts ráðningarferlis lá fyrir að heildarstigagjöf tveggja umsækjenda, stefnanda og F, var nær jöfn. Samkvæmt vitnisburði fyrrnefnds sérfræðings fyrir dómi var að þessu virtu erfitt að gera upp á milli þeirra tveggja, en af þeim sökum hafi það komið í hlut bæjarstjórnarinnar að ákvarða hvor þeirra yrði ráðin í skólastjórastarfið, líkt og ávallt hafði verið ákveðið í ráðningarferlinu.

Það er mat dómsins að við ofangreindar aðstæður hafi verið fullt tilefni fyrir bæjarstjórnina, og þá áður en hún tók hina endanlegu ákvörðun sína, að ræða við umsagnaraðila líkt og áður hafði verið ráðgert í ferlinu, og kveðið var á um í þágildandi og áðurgreindu lagaákvæði 1. mgr. 20. gr. laga nr. 87/2008. Og þó svo að slíkt vinnulag geti verið vandmeðfarið miðað við aðstæður er það niðurstaða dómsins að það hafi verið brýnt og tækt úrræði, en með því móti hefði hin endanlega ákvörðun bæjarstjórnarinnar verið byggð á lögákveðnum gögnum. Að því leytinu hefði ákvörðunin enn fremur staðið styrkari fótum, og þá sértaklega að því er varðaði hina huglægu þætti, sem bæjarstjórnin hafði lagt sérstaka áherslu á.

Í þessu viðfangi verður að áliti dómsins ekki framhjá því horft að formleg fundargerð var ekki rituð þegar þau starfsviðtöl, sem undirbúningefnd bæjarstjórnarinnar stóð að ásamt rágjafa sínum, fóru fram. Þá liggja ekki fyrir gögn eða minnispunktar nefndarmanna um það sem þarna kom fram og ekki heldur um þær kynningar sem umsækjendunum var gert að halda samhliða viðtölunum.

Að mati dómsins liggur skýrt fyrir að nefndarmenn bæjarstjórnarinnar og ráðgjafinn ræddu sín í millum um frammistöðu hvers og eins umsækjenda og að þeir skráðu þá jafnframt strax niður álit sín og niðurstöður á sérstakt skorblað, að því er varðaði einstaka hæfnisþætti. Á meðal gagna málsins er sameiginlegt álit, en þar kemur m. a. fram hinn samanlagði heildarstigafjöldi. Samkvæmt því sem fram kom í vitnisburðum fyrir dómi fylgdi samantektin, sem fylgiskjal, þeirri hæfnisskýrslu sem dr. K ritaði um ráðningarferlið. Skýrslan var lögð fyrir bæjarstjórnina og var hún því á meðal þeirra gagna sem lágu til grundvallar þegar hin umþrætta ákvörðun var tekin.

Í ljós er leitt í máli þessu að stefnanda var ekki kynnt efni skorblaðsins áður en bæjarstjórnin tók hina umþrættu ákvörðun og ekki heldur á síðari stigum þegar hún leitaði ítrekað eftir öllum gögnum um ráðningarferlið, og þá á grundvelli 15. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, en einnig 27. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012. Stefnandi fékk þannig eftir ákvörðun bæjarstjórnarinnar aðeins hluta af þeim gögnum sem til urðu í ráðningarferlinu. Þá hefur stefnandi aldrei fengið í hendur þau undirstöðugögn, sem hinn sérfróði ráðgjafi bæjarstjórnarinnar hafði unnið með, og varðaði m. a. persónuleikaprófið, sem hún hafði þreytt í ferlinu. Verður lagt til grundvallar að bæjarstjórnin hafi ekki óskað eftir eða lagt að ráðgjafanum að afhenda þessi síðastgreindu gögn, og þá með tilliti til rannsóknarreglu stjórnsýsluréttarins, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaganna. Í þessu viðfangi verður ekki horft fram hjá því að bæjarstjórnin bar ábyrgð á ráðningunni og bar að eigin frumkvæði að sjá til þess að öll mikilsverð gögn í ferlinu væru skráð og vistuð.

Af ofangreindu leiðir, að áliti dómsins, að hin fullskipaða bæjarstjórn tryggði ekki í ráðningarferlinu að hún hefði fullnægjandi gögn undir höndum þegar hún tók hina umþrættu ákvörðun um ráðningu hinn 8. júní 2016.

Dómurinn lítur svo á að handhöfn bæjarstjórnar á ofangreindum vinnugögnum hafi verið mikilvæg, enda vörðuðu þau helst hina huglægu þætti, og þar með ætlaða eiginleika umsækjenda. Þá virðast önnur skrifleg gögn um nefnda þætti ekki hafa verið skráð og varðveitt með fullnægjandi hætti.

10. Það er niðurstaða dómsins að um margt hafi af hálfu bæjarstjórnar verið vandað til verka, að því er varðaði ráðningu í skólastjórastöðuna við [...]skóla. Að áliti dómsins birtust engu að síður verulegir veikleikar í ferlinu, að því er varðaði þá rannsókn, sem bæjarstjórnin og fulltrúum hennar var skylt að viðhafa. Varða þessir veikleikar áðurgreind atriði um skráningu og vistun gagna, en ekki síður þá ákvörðun að ræða ekki við utanaðkomandi umsagnaraðila, og þá eftir atvikum um leiðtogahæfni umsækjenda og færni þeirra í mannlegum samskiptum. Verður ekki horft fram hjá því að þessir tveir þætti vógu þyngst í valinu á hinum nýja skólastjóra, og að þeir tveir umsækjendur sem helst komu til greina, og voru því sem næst jafnir, höfðu báðir bent á tiltekna umsagnaraðila. Þessu til viðbótar verður að telja að ávallt sé heimilt að leita umsagnar annarra aðila en þeirra sem umsækjandi nefnir í umsókn sinni. Þá verður að telja að bæjarstjórninni hafi verið í lófa lagið að nýta aðrar þekktar aðferðir, líkt og hinn sérfróði ráðgjafi vék að í vitnisburði sínum fyrir dómi. Með því móti hefði verið unnt að styðja við hina huglægu hæfnisþætti, og þá sérstaklega að því er varðaði leiðtoga- og samskiptahæfileika. Að áliti dómsins var það persónuleikapróf sem umsækjendurnir þreyttu eins og á stóð ekki fullnægjandi gagn að þessu leyti.

Að álit dómsins verður stefndi að bera hallann af því að hafa ekki tryggt, líkt og kostur var, að ákvörðun bæjarstjórnarinnar varðandi ráðninguna hafi, þrátt fyrir ærið svigrúm, verið reist á fullnægjandi gögnum og þar með forsendum. Verður að öllum málsatvikum virtum, og andmælum stefnanda, ekki annað ráðið en að ráðningin hafi um mikilsverð atriði að nokkru verið byggð á hrifningu og einhliða fullyrðingum. Að þessu leyti hafi annmarkarnir verið verulegir og til þess fallnir að hafa áhrif á efni hinnar umþrættu ákvörðunar.

Að ofangreindu virtu er það niðurstaða dómsins að bæjarstjórn C hafi sýnt ámælisverðan skort á rannsókn sinni í aðdraganda ráðningarinnar á skólastjóra [...]skóla og hafi að því leyti verið fullnægt skilyrði sakarreglunnar um ólögmæti, líkt og stefnandi heldur fram.

11. Í máli þessu hefur stefnandi uppi kröfur um bætur, annars vegar vegna fjártjóns og hins vegar vegna miska. Eins og atvikum er háttað og lýst var hér að framan í I. kafla, liðum 15- 20, verður ekki fallist á að stefnandi hafi glatað rétti gagnvart stefnda vegna tómlætis.

Að því er fjárkröfunni viðvíkur er til þess að líta að tveimur öðrum umsækjendum hafði verið boðið að taka þátt í lokaferli ráðningarferlisins, og var annar þeirra, sem síðar var ráðinn, metinn vel hæfur, líkt og stefnandi. Að virtum röksemdum stefnda þykir stefnandi að öllum atvikum virtum eigi hafa leitt nægar líkur að því að forsvaranlegt mat á umsókn og samburður á hæfni hennar og nefnds aðila hafi eins og hér hagaði til leitt til þess að hún hefði verið ráðin í skólastjórastöðuna. Verður því bótakröfu stefnanda um fjártjónið hafnað.

Að því er miskabótakröfu stefnanda varðar er til þess að líta að ekki verður séð að í marglýstu ráðningarferli hafi orð fallið gegn stefnanda, sem hafi verið til þess fallin að vega að persónu eða æru hennar. Engu að síður lítur dómurinn svo á að með því að þáverandi bæjarstjórn C hagaði eigi málsmeðferð sinni með lögmætum hætti hafi henni mátt vera ljóst að ráðningarferlið gæti að ófyrirsynju orðið stefnanda að meini. Að þessu virtu, en einnig með hliðsjón af dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 412/2010, þykir skilyrðum b-liðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993 fullnægt til að dæma stefnanda miskabætur úr hendi stefnda, sem þykja hæfilega ákveðnar 800.000 krónur og bera dráttarvexti, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 20. apríl 2020 til greiðsludags.

12. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála ber stefnda að greiða stefnanda 1.500.000 krónur í málskostnað.

Af hálfu stefnanda flutti málið G-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf lögmaður, en af hálfu stefnda flutti málið J-kk-nf J-kk-nf lögmaður.

Gætt var ákvæða 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 fyrir uppkvaðningu dómsins.

Ó-kk-nf Ó-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

DÓMSORÐ

Stefndi, B, greiði stefnanda, A, 800.000 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá 20. apríl 2020 til greiðsludags, og 1.500.000 krónur í málskostnað.