R-32/2008

Krafan var móttekin 29. apríl sl., og var krafa lögreglustjórans tekin til greina. Varnaraðili í máli þessu kærði úrskurðinn til Hæstaréttar Íslands sem felldi hinn kærða úrskurð úr gildi og lagði fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar úrskurðar á ný með dómi þann 19. maí sl. í málinu nr. 250/2008. Í framhaldi voru aðilar boðaðir til fyrirtöku þann 9. júní sl. og fór málflutningur fram þann 24. júní sl. Í framhaldi var málið tekið til úrskurðar.

Málavextir.

Upphaf máls þessa er að lögreglan á Selfossi fékk tilkynningu frá móður drengs að kvöldi 27. apríl sl. um að hundur hefði bitið son hennar, Þ. Segir svo í upplýsingaskýrslu lögreglunnar að Þ hafi verið ásamt X, á gangi við L á Selfossi þegar hann veitti því athygli að Y, frændi vina hans, hafi verið inni í garði við L að leika við hund ásamt fleiri börnum. Þ hefði kastað á hann kveðju og í kjölfarið hefði Y boðið þeim að koma og leika með sér. Þ kvaðst hafa tekið bolta sem hin börnin hafi verið að leika með við hundinn og hefði hundurinn bitið í boltann. Hundurinn hefði svo skyndilega sleppt boltanum, stigið upp á hann og bitið í hægri framhandlegg og haldið bitinu í smástund en sleppt svo. Kvað Þ að fullorðna fólkið að L hafi verið í garðinum þegar þetta gerðist og ekki aðhafst neitt. Í kjölfarið hefði Þ farið heim til sín og látið móður sína vita. Móðir S kvaðst hafa farið og rætt við fólkið að L, sem hefði reiðst vegna afskipta hennar en hundurinn hefði verið bundinn við girðingu þegar þetta gerðist. Í skýrslunni kemur fram að ummerki á S hafi verið sjáanleg för á hægri framhandlegg og gat á peysu er Þ var í er atvikið átti sér stað. Í kjölfar kæru móður S hafi verið farið að L og rætt við varnaraðila, eiganda hundsins S. Hefði varnaraðili viðurkennt að hundurinn hefði glefsað í hönd barns sem kom inn í garðinn við heimili hans en hélt því fram að hundurinn hafi einungis verið að leika við barnið sem hafi komið rakleitt til hundsins. Varnaraðila var gefinn kostur á að fara með hundinn til dýralæknis og láta svæfa hann en að öðrum kosti kæmi lögreglan aftur og tæki hundinn.

Þann 28. apríl sl. fór lögreglan að heimili varnaraðila til að sækja hundinn þar sem honum hafði ekki verið lógað samkvæmt fyrirmælum lögreglunnar. Við rannsókn á vettvangi kom í ljós að hundurinn hafði verið bundinn með bandi sem var 4,2 metrar að lengd en náði ekki út fyrir afgirt svæði í garðinum nema ef hundurinn hefði stokkið yfir girðinguna sem hafi verið 0,9 metrar á hæð og þéttklædd timbri. Þá hafi garðurinn verið afgirtur á þrjá vegu en opinn til austurs. Samkvæmt upplýsingum varnaraðila var hundurinn skráður hjá dýralækni en ekki skráður hjá bæjaryfirvöldum á þessum tíma.

Málsástæður sóknaraðila:

Sóknaraðili byggir kröfu sína á því að hundurinn hafi verið óskráður á þeim tíma er atvikið átti sér stað og hafi það verið brot á lögreglusamþykkt Árborgar. Í samþykkt um hundahald í Sveitarfélaginu Árborg komi skýrt fram að hunda, sem ráðast á menn eða skepnur, skuli fjarlægja og lóga þegar í stað. Lögregla hafi eftirlit með hundum og samkvæmt samþykktinni beri lögreglu að framfylgja henni. Sóknaraðili byggir á því að nægjanlegt sé að hundar glefsi þar sem ekki sé gerð krafa um það í samþykktinni að áverkar sjáist á fórnarlambinu. Varðandi aðildina að málinu kvað sóknaraðili varnaraðila hafa gefið sig fram í upphafi við lögreglu, þegar lögregla kom á staðinn, sem eigandi hundsins. Þá hafi þeirri verklagsreglu verið fylgt hjá lögregluembættinu að taka hunda strax, sem hafi gerst brotlegir, og þeir verið aflífaðir. Sé það samkvæmt fyrirmælum sýslumannsins á Selfossi um dýrbíta frá 9. júní 2005, enda þau fyrirmæli í samræmi við 3. mgr. 38. gr. lögreglusamþykktar fyrir Árnessýslu frá 10. júlí 1939.

Málsástæður varnaraðila:

Varnaraðili byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að kröfu sóknaraðila sé beint að röngum aðila. Hundurinn sé í eigu R, kt. 000000-0000, sem sé að vísu maki varnaraðila. Henni hafi ekki verið gefinn kostur á að tjá sig um kröfuna og sé ekki aðili málsins og því beri að sýkna varnaraðila. Engu breyti þar um þó að varnaraðili hafi tjáð sig við lögreglu þegar hún kom á heimili hans.

Í öðru lagi sé byggt á því að hundurinn sé fluttur til Reykjavíkur og því sé andlagið ekki lengur til staðar í umdæmi sýslumannsins á Selfossi og hafi hann því ekki lengur lögsögu í máli þessu.

Í þriðja lagi er byggt á því að málsmeðferðin hafi ekki verið rétt. Ekki komi fram í 3. mgr. 4. gr. samþykktar um hundahald í Sveitarfélaginu Árborg, hvernig ákvörðun um að lóga hundi skuli tekin. Slíka ákvörðun beri að taka af heilbrigðisnefnd sveitarfélagsins og sé niðurstaða hennar kæranleg til nefndar skv. 31. gr. laga nr. 7/1998. Þetta sé í samræmi við 4. gr. nýrrar samþykktar Sveitarfélagsins Árborgar um hundahald sem bíði staðfestingar ráðherra en þar segi m.a. að hafi hundur bitið mann og/eða er hættulegur, getur dýraeftirlitsmaður í samráði við heilbrigðisfulltrúa tekið ákvörðun um að hundur verði aflífaður þegar í stað. Þá segir ennfremur að óski hundaeigandi þess sé honum þó heimilt að leita álits héraðsdýralæknis áður en ákvörðun um aflífun sé tekin. Telur varnaraðili að við mat á niðurstöðu í máli þessu verði að hafa nýju samþykktina til grundvallar, samanber 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Í fjórða lagi telur varnaraðili skilyrði samþykkta um hundahald í Árborg ekki vera fyrir hendi. Hundurinn hafi verið bundinn inni á lóð hjá eiganda sínum þegar óhappið átti sér stað og það hafi gerst í leik, einhvers konar peysutogi þar sem verið var að leika við hundinn og æsa hann upp.

Í fimmta lagi hafi rannsóknarskyldunni ekki verið sinnt af hálfu lögreglu. Engar skýrslur hafi verið teknar af varnaraðila eða vitnum né læknisvottorðs aflað vegna afleiðinganna. Eingöngu hafi verið lögð fram ljósmynd í málinu sem sýni rautt far í handlegg drengsins. Þar sé ekki að sjá nokkurt bit.

Í sjötta lagi hafi meðalhófs ekki verið gætt samkvæmt stjórnsýslulögum en það að lóga hundinum án rannsóknar sé allt of viðurhlutamikið og ekki í samræmi við meðalhófsreglu stjórnsýslulaga.

Niðurstöður:

Mikið af gögnum hafa verið lögð fram í máli þessu, sem lágu ekki fyrir við upphaf þessa máls. Skoðunarvottorð, undirritað af B-kk-þgf S-kk-þgf hundaatferlisráðgjafa, dagsett 30. apríl 2008, liggur fyrir í málinu. Þar kemur fram samkvæmt frásögn eiganda hundsins að börn hafi verið að leik með hundinum og verið að draga ermar fram yfir fingur sér og láta hundinn tosast á við sig. Á einhverjum tímapunkti verði eitt barnanna fyrir því að hundurinn rífi í peysuermina og komi rispa í skinnið eftir tönn. Skömmu síðar, eða um tíu til fimmtán mínútum síðar, hafi barnið farið heim. Þá segir að við skoðun virðist hundurinn eðlilegur að sjá, hann hafi verið dálítið æstur en látið ágætlega að stjórn eiganda. Hundurinn hafi aldrei sýnt nein merki um grimmd eða árásarhneigð á meðan á skoðun hafi staðið. Við hinar ýmsu aðferðir sem notaðar voru til að fá svörun um skapgerð hundsins hafi ekkert komið fram sem benti til árásarhneigðar eða grimmdar. Það sé því mat B-kk-ef eftir þessa skoðun að hundurinn sé ekki hættulegur eða árásargjarn. Þá kemur fram í vottorðinu að fimm börn hafi verið að leika við hundinn í garðinum á heimili hans og mikill æsingur hafi myndast og sé því ekki hægt að álykta annað en að um slys hafi verið að ræða, sem óhjákvæmilega hafi gerst vegna þess að fimm börn hafi verið að atast í hundinum og verið búin að æsa hann upp.

Þá liggur fyrir í gögnum málsins heilsufarsskrá hundsins frá dýralæknaþjónustu Suðurlands ehf. Í henni kemur fram að hundurinn hefur verið færður til bólusetningar í október og nóvember 2005, í nóvember 2006 og nóvember 2007. Þá hafði hundurinn verið færður til ormahreinsunar í nóvember árin 2005, 2006 og 2007. Hundurinn hafði fyrst verið færður í hvolpaskoðun í nóvember 2005 en hann er sagður fæddur í júlí 2005. Við upphaf máls þessa kom varnaraðili fram og kynnti sig sem eiganda hundsins. Var kröfu lögreglunnar á því stigi réttilega beint að varnaraðila þar sem engar upplýsingar lágu fyrir um að annar væri eigandi hundsins en sá sem kom fram fyrir hans hönd. Úrskurður Héraðsdóms Suðurlands þann 29. apríl sl. sem fór á þá leið að varnaraðila væri skylt að afhenda lögreglu hundinn, var kærður til Hæstaréttar Íslands. Kom fram í kæru varnaraðila að hann væri ekki eigandi hundsins heldur R, sambýliskona varnaraðila. Hæstiréttur ómerkti úrskurð héraðsdóms og vísaði málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar úrskurðar á ný. Við fyrirtöku málsins þann 9. júní sl. lagði varnaraðili einnig fram staðfestingu M-kvk-ef H-x-x dýralæknis þar sem hún staðfestir að hundurinn hafi frá 7. nóvember 2007 verið skráður eign R í sjúkraskrám. Staðfestingar úr þjóðskrá voru einnig lagðar fram af hálfu varnaraðila um að hann ásamt R hafi flutt lögheimili sitt að Á í Reykjavík. Af öllu þessu er ljóst að kröfu sóknaraðila er nú beint að öðrum aðila en þeim sem skráður var sem eigandi hundsins þegar atvikið átti sér stað. Ekki dugar, að þar sem hundurinn búi á sameiginlegu heimili varnaraðila og sambýliskonu hans, þá sé hann allt eins eign varnaraðila, eins og sóknaraðili heldur fram. Er kröfunni því sannanlega beint að röngum aðila.

Í samþykkt Árborgar um hundahald frá 10. febrúar 2003 kemur fram að lögregla og heilbrigðisnefnd hafi eftirlit með hundum samkvæmt samþykktinni og skuli þessir aðilar tilkynna landbúnaðarfulltrúa kærur, sem þeim berist vegna meintra brota á samþykktinni. Í nýrri samþykkt um hundahald í Sveitarfélaginu Árborg kemur fram í 3. mgr. 4. gr. að hafi hundur bitið mann og/eða er hættulegur getur dýraeftirlitsmaður í samráði við heilbrigðisfulltrúa tekið ákvörðun um að hundur verði aflífaður þegar í stað. Með vísan til 3. og 4. mgr. 4. gr. samþykktar um hundahald í Árborg frá 10. febrúar 2003 svo og 3. mgr. 4. gr. samþykktar um hundahald í Árborg, sem samþykkt var í bæjarstjórn Árborgar 12. desember 2007, þrátt fyrir að hún hafi ekki verið birt á stjórnskipulegan hátt, verður að telja það vilja Sveitarfélagsins að eins mildum aðgerðum verði beitt og kostur er við ákvörðun um að aflífa hund. Lítur dómurinn svo á að með breyttu orðalagi í nýrri samþykkt sé verið að túlka 3. og 4. mgr. 4. gr. eldri samþykktar og færa orðalagið til betri vegar en í 4. mgr. 4. gr. eldri samþykktar segir að lögregla og heilbrigðisnefnd hafi eftirlit með hundum og tilkynni kærur, sem berist vegna meintra brota á samþykktinni.

Af öllu framansögðu hefur verið sýnt fram á af hálfu varnaraðila að rannsóknarskyldunni hafi ekki verið sinnt. Strax í upphafi komu fram upplýsingar um að óhappið hafi átt sér stað í leik. Veldur það eitt og sér ekki frávísun máls þessa frá dómi. Fyrir liggur að heilbrigðisnefnd Árborgar hefur ekki komið að máli þessu áður en krafa barst Héraðsdómi Suðurlands þann 29. apríl sl. Verður að túlka samþykktina um hundahald á þann veg að bæði lögregla og heilbrigðisnefnd skuli koma að málinu áður en ákvörðun um aflífun sé tekin. Þá liggur fyrir að hundurinn er fluttur til Reykjavíkur og hefur lögreglustjórinn á Selfossi ekki stjórnsýsluvald í því umdæmi samkvæmt 1. tl. 1. mgr. 6. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

Við upphaf máls þessa var varnaraðila ekki gefinn kostur á að tjá sig né halda uppi vörnum þegar krafa var gerð um að honum bæri að afhenda hundinn til aflífunar. Þann 9. júní sl., er málið var aftur tekið fyrir í framhaldi af dómi Hæstaréttar þann 19. maí sl., lá fyrir að varnaraðili máls þessa var ekki eigandi hundsins. Þrátt fyrir það lagði sóknaraðili ekki fram nýja kröfu og beindi henni að eiganda hundsins. Með vísan til þessa er kröfu sóknaraðila um að varnaraðili afhendi hundinn S hafnað.

Með hliðsjón af þessari niðurstöðu ber að dæma sóknaraðila til greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda varnaraðila, S-kk-ef J-kk-ef hæstaréttarlögmanns, sem teljast hæfilega ákveðin 278.880 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Mál þetta flutti G-kk-nf Ö-kk-nf J-kk-nf fulltrúi fyrir hönd sóknaraðila.

Á-kvk-nf G-kvk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Kröfu sóknaraðila, sýslumannsins á Selfossi um að varnaraðili, M, skuli gert að afhenda honum hundinn S er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 278.880 krónur í málsvarnarlaun að meðtöldum virðisaukaskatti.

Á-kvk-nf G-kvk-nf