E-4487/2022

Mál þetta, sem dómtekið var 4. apríl 2023, var höfðað 3. október 2022 af hálfu A á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík, til viðurkenningar á bótaskyldu.

Stefnandi krefst viðurkenningar á rétti sínum til vátryggingarbóta úr slysatryggingu launþega, sem B var með hjá stefnda, vegna líkamstjóns sem húnvarð fyrir við vinnu sína hjá B þann 25. október 2019. Þá krefst stefnandi málskostnaðar að skaðlausu úr hendi stefnda samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Yfirlit málsatvika og ágreiningsefna

Mál þetta er að rekja til atviks sem stefnandi hlaut líkamstjón af og varð þann 25. október 2019. Þá var hún við vinnu sína sem leikskólakennari á leikskólanum X. Leikskólinn er starfræktur af B sem var með slysatryggingu launþega í gildi hjá stefnda þegar atvikið varð og krefst stefnandi viðurkenningar á bótaskyldu stefnda á grundvelli tryggingarinnar. Stefndi hafnar bótaskyldu og telur atvikið ekki falla undir hugtakið slys samkvæmt skilmálum stefnda um trygginguna nr. SÞ 20, auk þess sem tjónið megi rekja til þess að stefnandi hafi verið slæm í baki fyrir atvikið vegna umferðarslyss.

Í tilkynningu frá leikskólastjóra á X til Sjúkratrygginga Íslands 26. febrúar 2020, sem jafnframt er undirrituð af stefnanda, er slysinu lýst svo að stefnandi hafi verið að aðstoða börn við að setjast til hádegisverðar og að hún hafi lyft upp barni til að setja það í barnastól. Hún finni þá eitthvað smella í baki og hafi ekki getað hreyft sig úr stöðunni sem hún hafi verið í. Þann 9. apríl 2021 sendi meðstjórnandi á leikskólanum X tjónstilkynningu til stefnda og lýsti þá atvikum með sama hætti og leikskólastjórinn hafði gert í tilkynningu til Sjúkratrygginga. Í tilkynningu hans kom fram að slysið hefði verið tilkynnt Vinnueftirliti, en samkvæmt upplýsingum þess frá 21. mars 2023, sem eru meðal gagna málsins, hafði því engin tilkynning borist um slysið.

Stefndi hafnaði bótaskylduúrslysatryggingu launþega þann 4. febrúar 2022 þar sem félagið taldi að slysið félli ekki undir skilgreiningu slysa hugtaksins. Bótaskyldu var einnig hafnað af Sjúkratryggingum 20. apríl 2020 á grundvelli sömu röksemda. Sjúkratryggingar tóku málið aftur til skoðunar eftir að hafa móttekið ítarlegri lýsingu á tjónsatvikinu í bréfi lögmanns stefnanda, dags. 6. apríl 2021, sem leiddi til þess að í tilkynningu til stefnanda 8. nóvember 2021 var slysið talið bótaskylt. Stefnandi kveður stefnda hafa fengið sömu lýsingu stefnanda á tjónsatvikinu, en það hafi ekki breytt afstöðu stefnda til bótaskyldu.

Samkvæmt því sem í gögnum málsins greinir og fram kom í skýrslugjöf við aðalmeðferð þess voru aðstæður þegar atvikið varð með þeim hætti að stefnandi var ásamt tveimur öðrum starfsmönnum, sem báru vitni við aðalmeðferð, við störf á yngstu deild leikskólans með um 20 börn, en þann dag mun fleiri starfsmenn hafa vantað á þá deild. Annað vitnið var að undirbúa hádegismatinn og glös fyrir börnin en hitt var ásamt s-kk-þgf að færa börn að matarborði en sum barnanna þurftu að sitja þar í barnastólum. Stefnandi tók eitt þeirra barna upp af gólfinu og sneri sér með það í fanginu til þess að setja það í stól. Kveður stefnandi barnið skyndilega hafa byrjað að gráta og sparka í sig með látum þannig að hún rykktist til. Kvaðst hún hafa fundið slink koma á bakið og mikinn verk. Henni hafi tekist að forða því að barnið félli í gólfið og getað komið því í stólinn en hafi sjálf ekki getað reist sig við eða staðið upp á eftir. Vitni lýstu því að stefnandi hefði verið kengbogin og ekki getað hreyft sig, annað þeirra kvaðst rétt áður hafa séð stefnanda lyfta ósáttu og grátandi barni og hafa heyrt klikk úr baki hennar. Hitt vitnið kvaðst ekki hafa haft augun á stefnanda en börnin vilji ekki alltaf fara í stólana og mikill skarkali fylgi þessu. Vitnið kvaðst hafa heyrt gól og þetta hefði virst vera mjög slæmt því stefnandi hefði verið með tárin í augunum.

H ringt var á sjúkrabíl og var stefnandi flutt á bráðamóttöku en þurfti að fámorfínsprautu á leiðinni þangað. Stefnandi var rúmliggjandi í marga daga eftir slysið og var í veikindaleyfi frá slysdegi þann 25. október 2019 til 8. júní 2020. Í læknisvottorðum frá Heilsugæslu[...]vegna sjúkradagpeninga dagana 20. mars, 6. júlí og 18. ágúst 2020 kemur fram að almennt heilsuhraust kona hafi fengið slink á bakið eða tak í bakið við vinnu í október 2019 og í læknisvottorði frá sömu heilsugæslu, dags. 23. september 2020, kemur fram að stefnandi hafi verið frá vinnu frá 25. október 2019 vegna bakverkja sem hentu í vinnu, hún sé áfram óvinnufær og sé enn í meðferð og eftirliti hjá læknum.

Stefnandi hefur verið í starfsendurhæfingu hjá Y og í starfsendurhæfingarmati frá 21. október 2020 kemur fram að hún sé óvinnufær vegna heilsubrests. Þar kemur fram að hún hafi lent í vinnuslysi í október 2019 þegar hún hafi fengið slink á bakið og hafi verið með viðvarandi verki síðan og nú verið frá vinnu í eitt ár. Áður hafi hún lent í umferðarslysi árið 2014. Að mati sjúkraþjálfara hafi stefnandi verið slæm af verkjum í háls- og brjóstbaki með leiðniverki í hægri hendi en einnig í mjóbaki með leiðniverki niður hægri fótinn. Samkvæmt myndrannsókn komi fram slitbreytingar og þrengsli á hálsi og í mjóbaki. Hún hafi verið slæm síðan hún lenti í bílslysinu en hafi náð ágætis árangri, en henni hafi svo versnað mjög mikið þegar hún lenti í vinnuslysi. Við aðalmeðferð málsins kom fram að stefnandi hefði reynt að starfa í 15% starfshlutfalli á skrifstofu leikskólans í um tíu mánaða skeið en orðið að láta af því starfi vegna líkamlegrar ofreynslu.

Í vottorði C læknis, dags. 10. desember 2022, er yfirlit um fyrra heilsufar stefnanda m. t. t. stoðkerfiseinkenna samkvæmt sjúkraskrá hennar allt frá árinu 2006 til og með 25. október 2019 en þar er greint frá komu stefnanda á bráðamóttöku slysdaginn. Næsta koma til læknis sem getið er um þar á undan var 9. maí 2018. Í vottorði læknisins er getið um komu eftir bílslys 14. ágúst 2014 með eymsli í hnakka og mjóbaki og raktar eru komur vegna slíkra einkenna fram á árið 2016. Í matsgerð, dags. 22. nóvember 2016, sem stefnandi leggur fram í málinu að áskorun stefnda, var varanleg örorka stefnanda vegna afleiðinga bílslyssins á árinu 2014 metin 5%.

Stefnandi upplýsti við aðalmeðferð málsins að í kjölfar slyssins 25. október 2019 h efði henni liðið mjög illa og hefði hún þurft á lyfjameðferð vegna þunglyndis og kvíða að halda sem hún hefði ekki áður þurft. Sér þessa merki í öðru vottorði C læknis, dags. 7. janúar 2023, en þar eru raktar sjúkraskrárupplýsingar um stefnanda frá slysdegi 25. október 2019 til og með 21. desember 2022. Í fjölda skráðra koma til læknis í kjölfar slyssins allt frá 4. nóvember 2019 kemur meðal annars fram að stefnandi hafi verið almennt heilsuhraust en hafi fengið slink á bakið við vinnu í október 2019.

Svo sem fyrr er getið gaf stefnandi skýrslu við aðalmeðferð málsins og þar báru vitni fyrrum samstarfsmenn hennar á leikskólanum, D og E. Verður vísað frekar til þess sem fram kom í skýrslum stefnanda og vitna í niðurstöðukafla dómsins eftir því sem þurfa þykir.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi vísar til þess að heimilt sé samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 að höfða mál til að leita viðurkenningardóms um kröfu, enda hafi aðili lögvarða hagsmuni af því að skorið sé úr um tilvist eða efni réttinda eða réttarsambands. Stefnandi hafi lögvarða hagsmuni af því að afla viðurkenningardóms um ábyrgð stefnda VÍS vegna tjóns síns á grundvelli slysatryggingar launþega X leikskóla, sem B sé með hjá félaginu, og reglna vátryggingaréttar. Læknisfræðileg gögn beri með sér og ómdeilt séað stefnandi hafiorðið fyrir meiðslum en ágreiningur séum hvort það skilyrði sé uppfyllt að slysaatburður hafi verið skyndilegur og utanaðkomandi samkvæmt áskilnaði slysahugtaksins í vátryggingar skilmála nr. SÞ20. Stefnandi byggi á því að skyndilegur utanaðkomandi atburður hafi valdið líkamstjóni því sem hún hafi orðiðfyrir.

Hugtakið slys sé skilgreint sem skyndilegur utanaðkomandi atburður sem valdi meiðslum á líkama og gerist án vilja. H ugtakið hafi að geyma þrjú skilyrði: a) Meiðsl á líkama Óumdeilt sé að stefnandi hafi orðið fyrir líkamstjóni við störf sín sem leikskólakennari þann 25. október 2019. Meiðslin hafi orsakast af því að barn, sem hún hafi lyft upp, hafi skyndilega byrjað að gráta og sprikla með miklum látum þannig að stefnandi hafi rykkst til. Þ essi skyndilegi og utanaðkomandi atburður hafi valdið tjóni á líkama stefnanda og hafi hún verið óvinnufær að nær öllu leyti frá slysdegi. b) Gerist án vilja Tjónsatburðurinn hafi gerst án vilja stefnanda. Hún hafi einfaldlega verið að sinna starfi sínu sem leikskólakennari í þágu vinnuveitanda síns, B, og það hafi verið skyndileg hegðunarbreyting og þar af leiðandi skyndileg breyting á líkamsstöðu þungs barns sem valdið hafi líkamstjóninu. Stefnandi hafi gert hvað hún hafi getað til þess að bjarga barninu frá því að falla í gólfið, um stund hafi hún misst tak á því og hafi þurft að hafa sig alla við til að koma í veg fyrir að það félli í gólfið. c) Skyndilegur utanaðkomandi atburður Í ritum fræðimanna og dómaframkvæmd sé almennt viðkennt að með orðunum utanaðkomandi atburður sé átt við að eitthvað verði að hafa gerst utan við líkama vátryggðs sem valdi slysi, þ. e. að orsök slyssins sé atvik sem eigi uppruna sinn að rekja til hluta, atvika, áhrifa, ákomu eða atburða sem standi utan við líkama vátryggðs sjálfs. Því verði ekki litið á það sem slys ef meiðsli koma fram við venjulega framkvæmd verka, heldur þurfi umtalsverð frávik að verða við framkvæmd verksins, t. d. að átak breytist vegna utanaðkomandi atvika o. þ. h. Með þessu séverið að útiloka að slys sem megi rekja til sjúkdóma eða líkamlegra veikleika tjónþola sjálfs sé bótaskylt úr slysatryggingum. Hugtakið skyndilegur atburður sé skilgreint sem eitthvað sem ekki sé í raun hægt að tímasetja nákvæmlega hvenær gerist og sé þar af leiðandi ófyrirsjáanlegt.

Meginorsök slyss stefnanda hafi verið skyndileg og utanaðkomandi hegðunarbreyting barns, sem leitt hafi til líkamstjóns hennar. Hegðunarbreyting barnsins teljist án vafa vera skyndilegur utanaðkomandi atburður, enda hafi stefnandi ekki getað séð fyrir að barnið myndi skyndilega byrja að sprikla þannig að átakið breyttist skyndilega. Þau líkamlegu einkenni sem stefnandi krefjist bótaskyldu vegna séu bein afleiðing af skyndilegri hegðunarbreytingu barnsins og slys stefnanda falli því undir slysahugtak vátryggingaréttar. Þ ví séu uppfyllt skilyrði til greiðslu bóta úr slysatryggingu launþega hjá stefnda og því beri að viðurkenna rétt stefnanda til greiðslu skaðabóta/vátryggingarbóta.

Stefnandi hafi orðið fyrir verulegu líkamstjóni vegna atviksins og hafi hún verið flutt með sjúkrabíl á bráðamóttöku [sjúkrahúss] eftir slysið og fengið sprautu af morfíni í sjúkrabílnum. Í kjölfarið hafi hún verið rúmliggjandi í marga daga, hafi ekki getað legið bein og þurft því annaðhvort að liggja á hlið eða sitja. Stefnandi hafi fariðí segulómun áspjaldhryggjarliðum í[útlöndum], sem leitt hafi í ljós áverka á þeim.

Stefnandi hafi verið í veikindaleyfi frá slysdegi, 25. október 2019, til 8. júní 2020. Hún hafi verið í starfsendurhæfingu hjá Y, sem hafi í áliti, dags. 21. október 2020, talið að heilsubrestur sem valdi óvinnufærni væri fyrir hendi. Samkvæmt sjúkraþjálfara á vegum Y sé stefnandi mjög slæm af verkjum í háls- og brjóstbaki með leiðniverkjum í hægri hendi en einnig í mjóbaki með leiðniverkjum niður hægri fótinn. Samkvæmt mynd rannsókn komi fram slitbreytingar og þrengsli á hálsi og í mjóbaki.

Þar sem aðeins sé krafist viðurkenningar á bótaskyldu, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, nægi að stefnandi sýni fram á að hún hafi orðið fyrir tjóni sem bótaskylt sé, sbr. dómaframkvæmd Hæstaréttar, og hafi stefnandi fullnægt þeim áskilnaði. Þótt stefnandi þurfi ekki í þessu máli að sýna fram á nákvæmt umfang tjóns síns séljóst að það séí senn verulegt og alvarlegt. Gangi dómur stefnanda í vil um viðurkenningu á bótaskyldu muni hún leita dóms um fjárhæð bótakröfu sinnar, semjist ekki umhana, í sjálfstæðu máli.

Ekki liggi annað fyrir í gögnum málsins en að stefnandi hafi verið heil heilsu á slysdegi og af læknisfræðilegum gögnum verði ekki séð að stefnandi hafi strítt við veiklun af einhverju tagi í baki fyrir umrætt atvik en þar komi framað stefnandi hafi verið almennt heilsuhraust kona fyrir slysið. Ekkert bendi til þess að meiðsl stefnanda verði rakin til sjúkdóms eða innra ástands hennar. Þeirri afstöðu stefnda sé harðlega mótmælt, enda bendi ekkert til þess að jafnvægisleysi eða annað innra ástand hennar hafi orsakað meiðsli hennar, heldur skýrist tjónið af óvæntum ytri aðstæðum.

Orsök tjónsins sé hegðunarbreyting barns sem látið hafi illa þegar stefnandi hafi tekið barnið upp. Sú hegðun hafi leitttil varanlegs líkamstjóns fyrir stefnanda. Því sé ljóstað skilyrði skaðabótaréttarins um orsakatengsl og sennilega afleiðingu séu uppfyllt.

Stefndi beri óskipta ábyrgð á umræddu tjóni á grundvelli slysatryggingar launþega, sem B hafi veriðmeð í gildi þegar slysið varð, sbr. vátryggingarskilmála nr. SÞ20.

Stefnandi vísi einkum til skaðabótalaga nr. 50/1993, með síðari breytingum, og byggi á reglum laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og almennum reglum vátryggingaréttar. Varðandi heimild til að höfða viðurkenningarmál sé vísað til 2 mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, varðandi varnarþing til 33. gr. laganna og um málskostnað til XXI. kafla sömu laga, einkum 1. mgr. 130. gr. laganna. Varðandi kröfu um virðisaukaskatt vísast til laga nr. 50/1988.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi hafnar því að tjón stefnanda teljist slys í skilningi 8. gr. skilmála slysatryggingar launþega nr. SÞ 20 sem verið hafi í gildi þegar slysið varð. Greinin sé svohljóðandi:8. Hugtakið slys Með hugtakinu slys er átt við skyndilegan utanaðkomandi atburð sem veldur meiðslum á líkama þess sem vátryggður er og gerist án vilja hans.

Samkvæmt almennum reglum vátryggingaréttar, sem staðfestar hafi verið í dómaframkvæmd, hvíli sönnunarbyrðin á tjónþola fyrir því að sanna raunverulegt tjón sitt. Sú sönnunarbyrði taki til allra skilyrða þess bótagrundvallar sem hann byggir kröfu sína á. Stefnandi þurfi því að færa fram fullnægjandi gögn sem staðfesti að atvikið hafi gerst með þeim hætti sem hún byggir á í stefnu og að atvikið teljist bótaskylt samkvæmt skilmálum viðkomandi tryggingar, þ. m. t. að atburðurinn teljist slys samkvæmt framangreindu ákvæði skilmálanna. Stefnandi þurfi því að sanna með ótvíræðum hætti að um sé að ræða skyndilegan utanaðkomandi atburð sem hafi gerst án vilja hennar.

Framangreind skilgreining vátryggingarskilmála á því hvað teljist slys í skilningi skilmálanna, svokallað slysahugtak vátryggingaréttar, hafi alloft komið til kasta dómstóla. Í dómaframkvæmd hafi verið byggt á því að atvik teljist ekki slys sé orsök atviksins að rekja til innri verkunar í líkama þess sem telji sig hafa orðið fyrir tjóni en ekki til utanaðkomandi þátta. Þannig hafi atvik þar sem fyrra ástand tjónþola teljist orsök þess að hann verði fyrir frekara tjóni, t. d. vegna áreynslu eða ofraunar á líkama, ekki verið talin uppfylla skilyrði um að tjón hafi orðið vegna utanaðkomandi atburðar.

Þegar metið sé hvort fullnægjandi sönnun um atvik hafikomið fram verði fyrstog fremst að byggja á samtímagögnum, þ. e. þeim gögn umsem fyrir hafi legið skömmu eftir atvik. Lýsingar á atvikum sem komi fram tiltölulega stuttu eftir atvik teljist betri heimild um það sem raunverulega hafi gersten skýringar sem fram komi nokkrum mánuðum eða árum eftir að atvik er talið hafa átt sér stað.

Í fyrstu lýsingu á atvikinu 25. október 2019, í tilkynningu um slysið til sjúkratrygginga Íslands (SÍ), dags. 26. febrúar 2020, sé atvikinu lýst með eftirfarandi hætti:

A var að aðstoða börn að setjast til hádegisverðar og lyftir upp barni til að setja það í barnastól. Hún finnur þá eitthvað smella í baki og gat ekki hreyft sig úr stöðunni sem hún var í. Slysið tengis(sic) umönnun í starfi á leikskóla og aðstoð við börn.

Þessi tilkynning sé samhljóða tilkynningu sem send hafi verið stefnda 9. apríl 2021 vegna slysatryggingar launþega. Tilkynningin til SÍ sé undirrituð og staðfest f. h. vinnuveitanda og hafi stefnandi ritað undir tilkynninguna og staðfest þar með að slysið hafi átt sér stað með þeim hætti sem þar sé lýst.

Með tilkynningu til stefnda, dags. 9. apríl 2021, hafi fylgt upplýsingar frá vinnuveitanda um tildrög slyssins með bréfi frá leikskólastjóra leikskólans X, dags. 10. mars 2020. Í bréfinu sé atvikinu lýst með eftirfarandi hætti:

A slasaðist við vinnu sína 25.10.2019. Beðið hefur verið um upplýsingar um hvort aðstæður voru að einhverju leiti óvenjulegar er atvikið átti sér stað.

Aðstæður voru eins og best verður á kosið hverju sinni og segist A (sic) hafa beitt varkárni í beitingu líkamans við að lyfta barni í stól.

A segist hafa beygt sig í hnjánum til þess að lyfta barni, tekið það upp og síðan snúið sér að stólnum. Þegar hún snýr sér heyrir hún bresti í baki.

Samkvæmt efni bréfsins sé lýsingin á atvikinu höfð eftir stefnanda sjálfri, en í skýrslu sjúkraþjálfara Y, dags. 21. október 2020, sé haft eftir stefnanda að stefnandi hafi verið að lyfta þungum hlut og fest í baki.

Það sésvo fyrst með bréfi lögmanns stefnanda til SÍ6. apríl 2021 sem stefnandi lýsi því að hún hafi orðið fyrir slysi við að lyfta barni sem hafi skyndilega byrjað að gráta og sprikla með miklum látum, sem leitt hafi til þess að stefnandi rykktist til. Framangreind lýsing komi fram um einu og hálfu ári eftir atvikið og virðist ekki hafa komið fram fyrr en SÍ hafnaði bótaskyldu vegna slyssins á grundvelli þess að ekki hefði verið um slys að ræða í skilningi laga um slysatryggingar almannatrygginga.

Samkvæmt gögnum með stefnu virðist fyrsta heimsókn stefnanda til læknis í kjölfar atviksins hafa veriðí MRI- myndatöku í [útlöndum]7. nóvember 2019, um tveimur vikum eftir meint slys stefnanda. Samkvæmt niðurstöðu þeirrar greiningar hafi þá verið slit breytingar á hryggjarliðum L4– L 5 og L5 S1. Þá séu sambærilegar slitbreytingar skráðar á öðrum hryggjarliðum, sem og beinvöxtur í hryggjarliðum L1– L5. Myndgreiningin sé í fullu samræmi við upplýsingar sem komi fram í skýrslu Y þar sem segi að í myndrannsókn hafi komið fram slitbreytingar og þrengsli á hálsi og í mjóbaki. Þá sé tekið fram að stefnandi hafi lent bílslysi í ágúst 2015 og „verið slæm síðan“.

Þ ví liggi fyrir læknisfræðileg gögn sem staðfesti að stefnandi hafi verið slæm í baki áður en atvikið 25. október 2019 varð og hafi m. a. verið með miklar slitbreytingar í baki, líklega vegna umferðarslyss árið 2015. Gögnin staðfesti að ástand stefnanda í október 2019 hafi verið með þeim hætti að mjög lítið hafi þurft til svo að hún festist í bakinu við það eitt að lyfta barni, eins og lýst séí fyrirliggjandi tjónstilkynningum.

Öll fyrirliggjandi gögn staðfesti því að tjón stefnanda hafi orðið með þeim hætti sem lýst sé í upprunalegum tjónstilkynningum og lýsingu atvinnurekanda, þ. e. að innri verkan í líkama stefnanda hafi orðið til þess að hún festist í baki og fyrri einkenni hennar hafi versnað í kjölfarið. Samkvæmt því hafi ekkert verið utanaðkomandi sem valdið hafi tjóni stefnanda og því séu skilyrði skilmála slysatryggingar launþega um skyndilegan utanaðkomandi atburð ekki uppfyllt. Þ ví séekki um slys að ræða, sbr. skilmála félagsins og almenna túlkun slysahugtaks vátryggingaréttar.

Ekki hafi áhrif við úrlausn málsins að SÍ hafi viðurkennt slysið sem bótaskylt samkvæmt reglum slysatrygginga almannatrygginga, enda gildi önnur sjónarmið um þá bótaskyldu. Þrátt fyrir breytta afstöðu SÍ í málinu hafi stefnandi ekki átt rétt á bótum vegna atviksins þar sem hún þiggi bætur frá TR vegna örorku. B reytt afstaða SÍ til bótaskyldu vegna slyssins sé ekki í samræmi við dómaframkvæmd við túlkun á slysatryggingahugtaki laga um slysatryggingar almannatrygginga en, með breytingu á lögum nr. 45/2015, með breytingalögum nr. 108/2021, hafi verið gerðar breytingar á slysahugtaki 5. gr. laganna, þannig að frá 1. janúar 2022 hafiekkiveriðgerð krafa um að um utanaðkomandi atburð væri að ræða, heldur eingöngu skyndilegan, óvæntan atburð.

Stefndi vísi til almennra reglna skaðabótaréttar og vátryggingaréttar, einkum um sönnun og sönnunarbyrði tjónþola. Einnig vísar hann til laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og til ákvæða laga nr. 45/2015 um slysatryggingar almannatrygginga. Enn fremur sé vísað til meginreglna einkamálaréttarfars um sönnun og sönnunarbyrði, sbr. 44. gr. og 59. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og um málskostnað sé vísað til XXI. kafla sömu laga.

Niðurstaða

Í máli þessu krefst stefnandi viðurkenningar á bótaskyldu stefnda úr slysatryggingu launþega sem vinnuveitandi hennar var með í gildi hjá stefnda þegar hún slasaðist við vinnu sína 25. október 2019. Stefndi telur ekki hafa verið um slys að ræða í skilningi þeirra skilmála sem um trygginguna gilda og að meiðsl stefnanda sé að rekja til innra líkamsástands vegna fyrri áverka. Málsatvikum og ágreiningsefnum er lýst í sérstökum kafla hér að framan og vísast til þess sem þar kemur fram. Lögmenn beggja aðila leiðréttu við aðalmeðferð málsins rangfærslur í atvikalýsingum í stefnu og greinargerð.

Stefndi heldur því fram að til þess að stefnandi festist í baki hafi mjög lítið þurft til að koma þar sem fyrir liggi læknisfræðileg gögnum að stefnandi hafi áður verið slæm í baki vegna umferðarslyss 2014. Tjónið hafi orðið við það eitt að lyfta barni samkvæmt upprunalegum tjónstilkynningum og sé því að rekja til innri verkana í líkama hennar en ekki til neins utanaðkomandi. Því séu skilyrði skilmála slysatryggingar launþega um skyndilegan utanaðkomandi atburð ekki uppfyllt.

Í upphaflegum tilkynningum um slysið er því lýst að stefnandi hafi lyft barni upp, snúið sér að barnastól til að setja það í og hafi þá fundið eitthvað smella í baki og ekki getað hreyft sig úr stöðunni sem hún var í. Ekki verður fallist á það með stefnda að síðar fram komnar lýsingar á atvikum, um að barnið sem stefnandi lyfti hafi látið illa, séu ótrúverðugar vegna þess að þær séu ekki í samræmi við upphaflega tilkynningu til Sjúkratrygginga, sem stefnandi hafi undirritað. Ekki er annað komið fram en að sú tilkynning og sams konar tilkynning til stefnda hafi verið réttar svo langt sem þær náðu og verður því ekki fallist á að ósamræmi sé fyrir hendi. Að þessu leyti eru atvik ólík þeim sem uppi voru í máli Hæstaréttar nr. 286/2017. Þá verður ekki ætlast til þess að leikskólastjórnendur eða stefnandi hafi gert sér grein fyrir því við undirritun hlutlægrar lýsingar þeirra á atvikum að það kynni að skipta máli að nefna hvað það hefði verið sem var utanaðkomandi og olli því að slinkurinn kom á bak stefnanda.

Frásögn stefnanda hefur samkvæmt því sem læknar hafa skráð eftir henni við komur verið staðföst að því leyti að meiðslin hafi orðið við það að hún fékk slink á bakið og þá lýsingu ítrekaði hún fyrir dómi. Framburður stefnanda fær stoð í framburði vitna um aðstæður og atvikað þessu leyti en vitnin lýstu fyrir dómi nánar aðstæðum þannig að mikill skarkali hefði verið, að börnin hefðu grátið og einhver þeirra verið ósátt við að láta færa sig í barnastólana fyrir matinn.

Stefndi heldur því fram að atvikum sésvo lýst í upprunalegum tjónstilkynningum og lýsingu atvinnurekanda að innri verkan í líkama stefnanda hafi orðið til þess að hún festist í baki og fyrri einkenni hennar hafi versnað í kjölfarið. Þar segir þó ekkert um innri verkan í líkama en tekið er fram í fyrstu tilkynningu til Sjúkratrygginga, sem móttekin er 3. mars 2020, að stefnandi hafi lent í bílslysi í ágúst 2014, hún hafi þurft sjúkraþjálfun eftir það, en náð fullum bata. Þá kemur fram í umsögn sjúkraþjálfara í gögnum frá Y að stefnandi hafi náð ágætis árangri eftir bílslysið en henni hafi versnað mjög mikið eftir vinnuslysið. Í læknisfræðilegum gögnum sem lögð hafa verið fyrir dóminn kemur ítrekað fram að stefnandi hafi fyrir slysið almennt verið heilsuhraust og í sjúkraskrá stefnanda er síðasta koma hennar til læknis fyrir slysið skráð þann 9. maí 2018.

Vitni, sem unnið höfðu með stefnanda mánuðina fyrir slysið, báru fyrir dómi um að hún hefði sýnt dugnað og engin veikleikamerki. Annað vitnið, sem hafði unnið með stefnanda skamman tíma og kvaðst ekki hafa þekkt hana vel, tók framað hún hefði verið mjög virk og duglegur starfsmaður. Hitt vitnið hafði unnið á sama leikskóla og stefnandi í þrjú ár og sagði stefnanda hafa unnið rosalega mikið og aldrei hafa sagt að hún væri með verk í bakinu. Ekki hafa verið færð fram nein læknisfræðileg gögn sem sanni að meiðslin sem stefnandi varð fyrir þann 25. október 2019 séu tilkomin vegna slitbreytinga eða annarra veikleika í baki, sem sé að rekja til bílslyss sem stefnandi lenti í fimm árum áður. Þá bendir ekkert til þess að meiðslin sé að rekja til sjúkdóms eða innra líkamsástands stefnanda að öðru leyti.

Að virtum trúverðugum framburði stefnanda fyrir dómi, sem studdur er framburði vitna, telur dómurinn að leggja verði til grundvallar að brölt barnsins í fangi stefnanda hafi valdið því að slinkur kom á bak hennar, þegar hún barðist við að koma því með öruggum hætti í barnastólinn. Átakið við að lyfta upp og halda á barninu hafi þannig breyst vegna utanaðkomandi atvika og valdið meiðslum stefnanda. Slíkar aðstæður hafa í dómaframkvæmd verið taldar fullnægja áskilnaði í skilgreiningu slysahugtaksins um skyndileg utanaðkomandi atvik, sbr. til hliðsjónar dóm Landsréttar 15. október 2021 í máli nr. 414/2020.

Dómurinn telur að virtu öllu framangreindu að stefnandi hafi orðið fyrir slysi sem bótaskylt sé samkvæmt skilmálum stefnda nr. SÞ 20 um slysatryggingu launþega sem vinnuveitandi hennar, B, var með hjá stefnda slysdaginn 25. október 2019. Þá er óumdeilt og gögnum stutt að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni og hafi því lögvarða hagsmuni af því að fá dæmt um viðurkenningarkröfu sína, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, og verður fallist á hana.

Samkvæmt þeim málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað, sem með hliðsjón af málskostnaðarreikningi er ákveðinn 2.000.000 króna og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts af málflutningsþóknun.

K-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Viðurkenndur er réttur stefnanda, A, til vátryggingarbóta úr slysatryggingu launþega sem B var með hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., vegna líkamstjóns sem stefnandi varð fyrir við vinnu sína hjá B þann 25. október 2019.

Stefndi greiði stefnanda 2.000.000 króna í málskostnað.

K-kvk-nf K-kvk-nf