E-657/2008

Mál þetta, sem tekið var til dóms 8. desember sl., er höfðað með birtingu stefnu 24. janúar sl., af H-kk-þgf Á-kk-þgf, Áslandi 4b, Mosfellsbæ á hendur Þ-kk-þgf P-kk-þgf, Háteigsvegi 46 og J-kk-þgf K-kk-þgf, Njálsgötu 84, Reykjavík, sem ritstjórum Fréttablaðsins og á hendur 365 prentmiðlum ehf.,(sic) Skaftahlíð 24, Reykjavík.

Stefnandi krefst þess:

1. Að eftirfarandi ummæli sem birtust í Fréttablaðinu bls. 2, 8, október 2007 verði dæmd dauð og ómerk, sbr. 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

a) Fyrirsögn á bls. 2, 8. október 2007: ,,Kraftlyftingamenn sem vilja ekki lyfjapróf þröngvuðu formanni sínum frá völdum.“

b) Ummæli í grein á bls. 2, 8. október 2007:,,Ekki hafi verið vilji fyrir því meðal áhrifamanna í sambandinu vegna þess að því myndu fylgja regluleg lyfjapróf“

c) Ummæli í grein bls. 2, 8. október 2007:,,...í raun eru tveir menn sem stjórna eiginlega öllu. Þar á hún við þá A-kk-þf J-kk-þf og H-kk-þf Ú-kk-þf Á-kk-þf, en hvorugur þeirra situr í stjórn sambandsins.“

2. Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir til refsingar vegna birtingar ofangreindra ummæla samkvæmt 234. 235. og 236. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

3. Stefnandi krefst þess að dómur um ómerkingu ummælanna, refsingu og fébætur verði birtur án endurgjalds í heild í Fréttablaðinu í 1. eða 2. tölublaði eftir að dómur fellur. Stefnandi krefst þess jafnframt að stefndu verði að óskiptu dæmdir til að greiða honum 500.000 kr. til greiðslu kostnaðar við birtingu dóms í þremur öðrum dagblöðum, sbr. 2. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

4. Stefnandi krefst miskabóta að óskiptu úr hendi stefndu að fjárhæð 10.000.000 króna, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, auk dráttarvaxta samkvæmt lögum nr. 38/2001 frá málshöfðunardegi til greiðsludags.

Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar að skaðlausu, óskipt úr hendi stefndu.

Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda eins og þær eru settar fram, en til vara að þeir verði sýknaðir að hluta. Sérstök sýknukrafa er gerð varðandi 365 miðla ehf. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnandi verði dæmdur til greiðslu málskostnaðar til hvers þeirra um sig að mati dómsins. Þá er þess krafist að dráttarvextir leggist á málskostnaðarkröfu í samræmi við ákvæði laga nr. 91/1991 og leggist við höfuðstól hennar á tólf mánaða fresti.

Málsatvik.

Helstu atvik máls þessa má rekja til þess að haldið var aukaþing í Kraftlyftingasambandi Íslands, KRAFT, 5. október 2007 og var á dagskrá fundarins aðild KRAFT að IPF eða WPF. J-kvk-nf E-kvk-nf, þáverandi formaður KRAFT setti þingið en síðan tók J-kk-nf B-kk-nf við og kynnti WPF (World powerlifting federation) og þær reglur sem það félag hefur sett sér, m.a. varðandi lyfjapróf. Fóru fram umræður á fundinum og kemur fram í fundargerð frá fundinum að menn hafi velt fyrir sér hvort kosning um aðild að WPF fæli í sér breytingu á lögum KRAFT. Ekki fór fram kosning á fundinum um það hvort KRAFT skyldi sækja um aðild að WPF.

Á fundinum voru meðal annarra stefnandi, en fram hefur komið í málinu að hann situr ekki í stjórn félagsins.

Á ritstjórn Fréttblaðsins barst ábending 7. október 2007 um að J-kvk-nf E-kvk-nf hefði í kjölfar fundarins sagt af sér formennsku í KRAFT og mátti ráða af framburði hennar fyrir dómi að hún hefði óskað eftir því að félagið tæki afgerandi afstöðu til þess hvort félagið væri hlynnt lyfjaprófum eða ekki, en gætt hefði tvískinnungs innan KRAFT varðandi notkun á lyfjum í íþróttinni hér á landi. Í frétt Fréttablaðsins, sem ber yfirskriftina: Kraftlyftingamenn sem vilja ekki lyfjapróf þröngvuðu formanni sínum frá völdum, og birtist 8. október á bls. 2, segir að J-kvk-nf hafi sagt af sér formennsku í Kraftlyftingasambandi Íslands. Þá segir orðrétt í fréttinni: Hún segir að sér hafi verið þröngvað út úr stjórninni vegna þess að hún vildi að kraftlyftingamenn sæktust eftir aðild að Íþrótta-og Ólympíusambandi Íslands. Ekki hafi verið vilji fyrir því meðal áhrifamanna í sambandinu vegna þess að því myndu fylgja regluleg lyfjapróf. Þá er haft orðrétt eftir J-kvk-þgf: ,,Stjórnin fylgdi ekki formanninum að málum og þá hefur skipstjórinn ekkert að gera í brúnni lengur ... Þeir eru ekki mikið fyrir breytingar þarna og í raun eru tveir menn sem stjórna eiginlega öllu“. Segir síðan í fréttinni að þar eigi J-kvk-nf við þá A-kk-þf J-kk-þf og stefnanda máls þessa, en jafnframt segir í fréttinni að hvorugur þeirra sitji í stjórn sambandsins.

Með bréfi lögmanns stefnanda til ritstjóra Fréttablaðsins 8. október 2007 var kvartað yfir ofangreindum ummælum og krafist skýringar á þeim. Segir í bréfi lögmanns stefnanda að fréttin sem birtist í Fréttablaðinu hafi verið tilbúningur og mjög meiðandi fyrir stefnanda.

Fyrir dóminn komu og gáfu skýrslur stefnandi sjálfur, stefndi, J-kk-nf K-kk-nf, vitnin G-kk-nf H-kk-nf, B-kk-nf G-kk-nf, A-kk-nf J-kk-nf, K-kk-nf H-kk-nf, S-kvk-nf H-kvk-nf, M-kvk-nf G-kvk-nf, J-kvk-nf E-kvk-nf, S-kk-nf H-kk-nf, K-kk-nf E-kk-nf og I-kk-nf J. I-kk-nf.

Stefndi, J-kk-nf K-kk-nf, kvaðst ekki geta fullyrt hvernig S-kk-nf H-kk-nf, sem vann sem fréttamaður á Fréttablaðinu samtímis S-kk-þgf H-kk-þgf, hefði auðkennt fréttir sínar en kvaðst halda að hann hefði auðkennt þær með svh. Hann kvað S-kk-þf H-kk-þf hafa ritað umrædda frétt. Þá kvað stefndi að hann hefði tvívegis haft símleiðis samband við skrifstofu lögmanns stefnanda vegna bréfs stefnanda til Fréttablaðsins, þar sem meðal annars er farið fram á að upplýst verði hver hafi ritað umrædda frétt. Hann hefði ekki náð sambandi við lögmann stefnanda en skilið eftir skilaboð, sem ekki hefði verið svarað.

J-kvk-nf E-kvk-nf kvað stefnanda ekki hafa verið félagsmann í KRAFT á þeim tíma þegar fundur var haldinn í Kraftlyftingasambandi Íslands. Hún kvaðst alls ekki hafa verið að vísa til stefnanda með þeim ummælum sem eftir eru henni höfð í margnefndri frétt, hann hafi ekki verið félagsmaður í KRAFT á þessum tíma og því ekki haft atkvæðisrétt. Varðandi þau ummæli sem eftir eru henni höfð, að stefnandi og A-kk-nf J-kk-nf hafi stjórnað öllu í félaginu, kvað vitnið það hafa verið sína skoðun.

S-kk-nf H-kk-nf kvaðst vera háskólanemi, en samhliða því sé hann fréttamaður á Fréttablaðinu. Hann kvaðst hafa sinnt því í um þrjú ár. Hann kvaðst hafa skrifað þá frétt, sem ummæli þau sem krafist er ómerkingar á, birtust í. Hann kvaðst hafa reynt að ná í nýjan formann Kraftlyftingasambandsins, J-kk-þf B-kk-þf, við vinnslu fréttarinnar, en án árangurs.

Að öðru leyti en að ofan greinir þykir ekki ástæða til að rekja framburði fyrir dóminum.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Varðandi aðild málsins bendir stefnandi á að stefndu, Þ-kk-nf P-kk-nf og J-kk-nf K-kk-nf, hafi verið ritstjórar Fréttablaðsins á þeim tíma sem mál þetta varðar. Aðild þeirra sé byggð á ákvæðum laga um prentrétt nr. 57/1956, einkum 2. mgr. 15. gr. laganna. Þá sé stefndi, 365 prentmiðlar ehf., (sic) útgefandi Fréttblaðsins í skilningi sömu laga. Byggir stefnandi á því að refsi- og fébótaábyrgð félagsins verði við komið samkvæmt 19. gr. a og 19. gr. c almennra hegningarlaga nr. 19/1940, enda sé kveðið á um aðild félagsins að refsikröfu í 2. mgr. 15. gr. laga um prentrétt. Er og sérstaklega áréttað að félagið hafði fjárhagslegan ávinning af skrifunum og því beri að fallast á aðild þess að málinu. Stefnandi bendir jafnframt á að undir fréttina sé ritað með bókstöfunum sh og hafi hann ekki fengið upplýsingar um hverjum þeir stafir tilheyri, og því beri ritstjóri blaðsins fulla ábyrgð á fréttinni sem og sá lögaðili sem blaðið eigi.

Stefnandi byggir á því að starfssvið hans tengist íþróttaiðkun og heilbrigðu líferni manna, en hann hafi um þær mundir sem fréttin birtist átt í viðræðum við

bæjarstjórn Mosfellsbæjar um að setja á fót líkamsræktarstöð í Mosfellsbæ með stuðningi bæjaryfirvalda. Einnig hafi hann undanfarin ár haft atvinnu af mótahaldi þar sem kraftlyftingaíþróttir séu sýndar sem notið hafi mikillar hylli almennings.

Stefnandi byggir á því að ef sá blaðamaður sem skrifaði umdeilda frétt hefði leitað eftir að afla réttra heimilda, svo sem ofangreindrar fundargerðar KRAFT, hefði hann komist að raun um að J-kvk-nf E-kvk-nf hefði haft í frammi ósannindi. Ekki hafi því verið viðhöfð vönduð blaðamennska, þannig að blaðamaðurinn hafi kynnt sér báðar hliðar málsins, heldur hafi J-kvk-þgf verið leyft að setja fram vísvitandi ósannar fullyrðingar um stefnanda, sem tengi hann við ólögmæta starfsemi.

Þá byggir stefnandi á því að þau ummæli í ofangreindri frétt eigi sér engan grundvöll, séu uppspuni frá rótum og engin tilraun hafi verið gerð til þess að komast að hinu rétta í málinu. Þá hafi ummælin ekki verið borin undir stefnanda. Stefnandi hafi skrifað blaðinu og krafist skýringar, en ekki verið svarað. Þannig hafi allar eðlilegar og réttmætar reglur um vandaða blaðamennsku verið þverbrotnar. Stefnandi byggir á því að um ólögmæta árás á æru sína hafi verið að ræða.

Þau ummæli sem krafist sé ómerkingar á, í a-lið kröfugerðar, um að kraftlyftingamenn sem vilji ekki lyfjapróf hafi þröngvað formanni sínum frá völdum, séu beinlínis röng. Þá hafi J-kvk-nf nú stofnað nýtt kraftlyftingasamband sem sé aðili að WPF. Ummæli í b-lið kröfugerðar stefnu, um að ekki sé vilji fyrir því meðal áhrifamann í sambandinu vegna þess að því myndu fylgja regluleg lyfjapróf, séu einnig röng. Stefnandi bendir á því að J-kvk-nf tengi nafn hans þessum ummælum, en stefnandi hafi á fundinum mótmælt aðild að WPF og viljað halda óbreyttri aðild að IPF. Hér sé því beinlínis hallað réttu máli. Varðandi ummæli í c-lið kröfugerðar stefnanda, um að í raun séu tveir menn sem stjórni eiginlega öllu - og að þar eigi hún við þá A-kk-þf J-kk-þf og stefnanda - en hvorugur þeirri sitji í stjórn sambandsins, bendir stefnandi á að með þessum orðum tengi fréttin stefnanda við ofangreind ummæli og fréttina í heild, að stefnandi hafi þröngvað J-kvk-þf E-kvk-þf úr stjórn KRAFT vegna þess að hún hafi staðið í vegi fyrir að sambandið sækti um aðild að WPF.

Stefnandi bendir á að öll skilyrði séu til að ofangreind ummæli verði dæmd dauð og ómerk enda sé ekki stafur fyrir þeim og þau beinlínis sett fram í þeim tilgangi að ná sér niðri á stefnanda.

Stefnandi krefur stefndu um miskabætur á grundvelli b-liðar 26. gr. skaðabótalaga, þar sem ofangreind ummæli hafi verið ólögmæt meingerð og árás á persónu hans og æru og til þess gerð að sverta hann í augum almennings.

Um lagarök vísar stefnandi til ákvæða 234. gr. , 235. gr. 241. gr. almennra hegningarlaga, V. kafla laga um prentrétt, nr. 57/1956, 2. mgr. 15. gr. þeirra laga, 26. gr. skaðabótalaga og a-c liðs 19. gr. almennra hegningarlaga.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi kveður að blaðamaður Fréttablaðsins, S-kk-nf H-kk-nf, hafi haft samband við J-kvk-þf E-kvk-þf símleiðis og hafi hún staðfest efni og réttmæti ábendingar sem Fréttablaðinu hafi borist um að hún hefði sagt af sér sem formaður Kraftlyftingasambands Íslands vegna innanbúðardeilna. Í samtali við blaðamann hafi hún kveðið nokkuð sterkt að orði og fullyrt að sér hefði ekki verið sætt í stjórninni vegna ágreinings við aðra stjórnarmenn. Hafi því verið eðlilegt að skýra frá hennar hlið á afsögn hennar. Hún hafi ekki nefnt stefnanda sérstaklega nema að því leyti að hann, ásamt öðrum nafngreindum manni, réði öllu innan KRAFT og það sé eina atriðið sem varði stefnanda í fréttinni. Sé það skýrlega hennar skoðun, enda skoðunin höfð eftir henni innan tilvitnunarmerkja. Að öðru leyti sé fréttin stefnanda óviðkomandi, enda hafi hann ekki setið í stjórn KRAFT á þessum tíma.

Varðandi það sem greinir í stefnu um bréf lögmanns stefnanda til ritstjóra Fréttablaðsins, taka stefndu fram að stefnandi hafi haft samband sama dag og fréttin birtist og hafi honum verið boðið að svara J-kvk-þgf í frétt sem yrði birt strax daginn eftir, en hann hafi hafnað því. Þá hafi stefndi, J-kk-nf K-kk-nf, hringt tvisvar á skrifstofu lögmanns stefnanda, en hann hafi ekki svarað og ekki svarað skilaboðum.

Sýknukrafa stefndu varðandi 365 miðla ehf., er byggð á því að þegar höfundur er ekki tilgreindur hvíli hlutlæg ábyrgð 3. mgr. 15. gr. prentlaga nr. 57/1956 á útgefanda eða ritstjóra, en aldrei báðum, sbr. dóm Hæstaréttar í málinu nr. 278/2006.

Gerð sé krafa um refsi- og fébótaábyrgð á hendur stefnda 365 miðlum ehf. Er sú krafa byggð á 19. gr. a og 19. gr. c almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Krafa þessi sé byggð á misskilningi. Skilyrði 19. gr. c laganna sé að fyrirsvarsmaður lögaðilans, starfsmaður hans eða annar á hans vegum hafi með saknæmum hætti (þ.e. ásetningi), sbr. 18. gr. laganna, unnið refsinæman og ólögmætan verknað í starfsemi lögaðilans. Útgefandi hafi ekkert með ritstjórn Fréttablaðsins að gera og geti því ekki hafa gerst sekur um saknæman verknað eins og það hugtak sé skýrt í refsirétti.

Stefndu benda á að fréttin, sem tilgreind ummæli komi fram í, sé af málefnum KRAFT. Fyrir hafi legið að formaður félagsins hafi verið að láta af störfum að eigin ósk, vegna þess að hún hafi talið að sér væri ekki sætt þar lengur. Í fréttinni séu þrenn ummæli höfð eftir fyrrverandi formanni með beinni tilvitnun. Kraft sé opinbert félag og því eðlilegt að um það og málefni þess sé fjallað á opinberum vettvangi. Eðlilegt sé að haft sé samband við formann sem hafi látið af störfum að eigin ósk vegna ágreinings og frétt sé skrifuð um málið. Kæmi til þess að ummælin sem málið er höfðað til ógildingar á, væru dæmd dauð og ómerk fælist að því aðför að upplýsingaskyldu fjölmiðla í lýðræðislegu samfélagi og alvarlega væri vegið að tjáningarfrelsinu í landinu.

Þá byggja stefndu á því að ummæli sem stefnt er út af, séu öll frá J-kvk-þgf E-kvk-þgf komin. Fréttin hafi verið lesin fyrir hana áður en blaðið fór í prentun og hafi hún með því gengist sjálf við ummælunum. Ummæli samkvæmt c-lið séu höfð eftir J-kvk-þgf í beinni ræðu. Ummælin séu fyrst og fremst skoðun hennar, en með þeim séu ekki settar fram staðreyndir. Stefnandi hefði því átt að beina dómkröfum sínum að J-kvk-þgf E-kvk-þgf, en ekki stefndu. Á þeim grundvelli er krafist sýknu allra stefndu vegna aðildarskorts. Stefnandi hafi átt þess kost að leiðrétta það sem hann taldi á sig hallað í ummælum J-kvk-ef, en hann hafi kosið að gera það ekki, heldur höfða dómsmál til ógildingar ummælanna.

Í stefnu sé sagt að J-kvk-þgf hafi verið leyft að setja fram vísvitandi ósannar fullyrðingar um stefnanda og tengja hann við ólögmæta starfsemi. Því er mótmælt sem fjarstæðukenndu.

Stefndu byggja á því að fyrstu ummælin sem krafist er ómerkingar á, þ.e. að ,,Kraftlyftingamenn sem vilja ekki lyfjapróf þröngvuðu formanni sínum frá völdum“, eigi fyllilega rétt á sér og séu í eðlilegu samhengi við frétt blaðsins, sem verið hafi viðtal við J-kvk-þf E-kvk-þf. Þessi fyrirsögn hafi enga tengingu við stefnanda, heldur vísi ummælin til stjórnar KRAFT. Hið sama eigi við um ummælin:,,Ekki hafi verið vilji fyrir því meðal áhrifamanna í sambandinu vegna þess að því myndu fylgja regluleg lyfjapróf.“ Varðandi ummælin: ,,í raun eru tveir menn sem stjórna eiginlega öllu. Þar á hún við þá A-kk-þf J-kk-þf og H-kk-þf Ú-kk-þf Á-kk-þf, en hvorugur þeirra situr í stjórn sambandsins“ benda stefndu á að þessi ummæli feli í sér skoðun J-kvk-ef E-kvk-ef og séu sett fram innan tilvitnunarmerkja. J-kvk-nf beri sjálf ábyrgð á þessum ummælum, enda hafi þeim ekki verið mótmælt af henni. Það, að einstaklingur hafi skoðun á því að einhverjir menn stjórni félagasamtökum geti ekki falið í sér framsetningu sem falli undir verknaðarlýsingar 234.gr. og 236. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Því er mótmælt af hálfu stefndu að þessi fyrirsögn hafi tengt stefnanda við önnur ummæli í fréttinni.

Varðandi öll þrenn ummælin byggja stefndu á því, að þótt talið yrði að einhverrar ónákvæmni hefði gætt í framsetningu þeirra, nægði það ekki til ógildingar þeirra í heild sinni.

Stefndu krefjast sýknu af refsikröfu stefnanda. Stefnandi hafi ekkert sannað um ásetning stefndu til að brjóta gegn 234. gr. og 236. gr. almennra hegningarlaga. Í þeim lagaákvæðum sé ekki heimiluð hlutlæg refsiábyrgð, heldur þurfi ásetning til, sbr. 18. gr. almennra hegningarlaga. Stefndu telji það ekki samrýmast nútíma mannréttindasjónarmiðum að dæma blaðamenn, ritstjóra og útgefendur til refsingar vegna skrifa um þjóðfélagsmál.

Varðandi kröfu um kostnað af birtingu dómsins telja stefndu að hafna beri þeirri kröfu. Það hafi aldrei gerst að nokkur aðili, sem hafi fengið dæmdan slíkan kostnað hafi birt dóminn eða dómsorðið, enda rati fréttir af dómsniðurstöðum í meiðyrðamálum án undantekninga í fjölmiðla, auk þess sem krafa stefnanda um birtingu dómsins eigi að vera nægjanleg, þar sem Fréttablaðið sé mest lesna dagblað landsins. Þá er fjárhæðinni, sem krafist er að dæmd verði vegna birtingar dómsins, mótmælt sem of hárri.

Stefndu kveða miskabótakröfu allt of háa og án tengsla við íslenskar dómsúrlausnir.

Að lokum benda stefndu á, að löggjafinn hafi játað fjölmiðlum verulegt svigrúm til almennrar umfjöllunar um menn og málefni, m.a. þegar sú umfjöllun tengist opinberum félagasamtökum. Sérstaklega sé þessi réttur rúmur þegar um er að ræða svokallaðar almannapersónur, en stefndu byggja á því að stefnandi sé almannapersóna, m.a. í tengslum við verk sín í kraftaíþróttum. Um hann gildi því rýmra tjáningarfrelsi.

Stefndu telja það aldrei geta verið hlutverk þeirra sem eru andlag umfjöllunar fjölmiðla hverju sinni að stýra fréttamati fjölmiðla á þeim. Ritskoðun og aðrar sambærilegar tálmanir á tjáningarfrelsi megi aldrei í lög leyfa, sbr. 2. mgr.73. gr. stjórnarskrárinnar.

Stefndu telja það athugavert, að í stefnu séu engin rök færð fyrir því hvernig tilgreind ummæli falli að verknaðarlýsingu 234. gr. og 236. gr. almennra hegningarlaga, sem er skilyrði ómerkingar, sbr. 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga. Sé málið þannig vanreifað af hálfu stefnanda. Ekki verði séð að ummælin falli að verknaðarlýsingu þessara ákvæða. Stefndu byggi á því að æra stefnanda hafi ekki með nokkrum hætti verið meidd með móðgunum og að honum hafi ekki verið dróttað, þannig að virðing hans hafi borið hnekki. Verði það niðurstaða dómsins byggi stefndu á því að slíkt hafi ekki verið gert með ásetningi eða gegn betri vitund stefndu.

Þau ummæli sem stefnt er út af, hafi að teknu tilliti til þess samhengis sem þau voru sett fram í, verið innan marka leyfilegrar tjáningar fjölmiðils.

Niðurstaða

Kröfum sínum beinir stefnandi að ritstjórum og útgefanda Fréttablaðsins. Um ábyrgð á efni sem birtist í dagblöðum fer eftir 15. gr. laga nr. 57/1956. Samkvæmt 2. mgr. 15. gr. laganna ber höfundur refsi- og fébótaábyrgð á því ef hann hefur nafngreint sig og er auk þess annað hvort heimilisfastur hér á landi þegar ritið kemur út eða undir íslenskri lögsögu þegar málið er höfðað. Ef enginn slíkur höfundur hefur nafngreint sig ber útgefandi rits eða ritstjóri ábyrgðina, því næst sá sem hefur ritið til sölu eða dreifingar og loks sá sem hefur annast prentun þess eð letrun, sbr. 3. mgr. greinarinnar.

Undir frétt þá sem ummælin birtust sem stefnandi hefur krafist ómerkingar á, er ritað með bókstöfunum sh. Stefnandi byggir kröfur sínar á hendur ritstjórum Fréttablaðsins og útgefanda þess, 365 miðlum ehf., á því að hann hafi ekki fengið upplýsingar um hver höfundur fréttarinnar hafi verið, er hann hefði leitað eftir því hjá Fréttablaðinu.

S-kk-nf H-kk-nf kom fyrir dóm og kvaðst hann hafa ritað ofangreinda frétt. Hann kvaðst vera háskólanemi, en ynni með námi sem blaðamaður á Fréttablaðinu. Jafnframt kom fyrir dóm stefndi, J-kk-nf K-kk-nf, sem kvaðst ekki vita með hvaða hætti S-kk-nf H-kk-nf, hefði auðkennt fréttir sínar, en S-kk-nf vann sem fréttamaður á sama tíma og S-kk-nf. Jafnframt kom fram í framburði stefnda, J-kk-ef að hann hefði reynt að hafa samband við lögmann stefnanda símleiðis vegna bréfs þess er stefnandi hafði ritað til Fréttblaðsins, en ekki náð tali af lögmanni stefnanda.

Með vísan til framangreinds hefur ekki verið í ljós leitt af hálfu stefndu að stefnandi hafi, áður en mál þetta var höfðað fengið vitneskju um hver var höfundur fréttar þeirrar sem ummælin birtust í, en eins og að framan greinir gátu upphafsstafirnir sh átt við aðra blaðamenn á Fréttablaðinu en S-kk-þf H-kk-þf, sem samkvæmt framangreindu er einungis í hlutastarfi sem blaðamaður hjá Fréttablaðinu. Því var ekki um nægilega nafngreiningu að ræða samkvæmt 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1956 og gat stefnandi ekki vitað að S-kk-nf H-kk-nf hefði skrifað umrædda frétt. Var honum því rétt að haga aðild málsins í samræmi við 3. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt.

Stefnandi beinir kröfum sínum bæði að ritstjórum Fréttablaðsins og útgefanda þess 365 miðlum ehf. Af hálfu stefnda, 365 miðla ehf. er á því byggt að ábyrgð samkvæmt prentlögum verði ekki lögð á bæði útgefanda Fréttablaðsins og ritstjóra þess. Af orðalagi 3. mgr. 15. gr. prentlaga verður glögglega ráðið, að ábyrgð verður ekki lögð á þá báða heldur aðeins annan hvorn þeirra og er sú skýring ákvæðisins í samræmi við dómafordæmi Hæstaréttar. Verða því 365 miðlar ehf. sýknaðir af kröfu stefnanda.

Stefnanda var á hinn bóginn rétt að beina kröfum sínum að stefndu sem ritstjórum blaðsins og er ekki fallist á sýknukröfu stefndu, byggða á meintum aðildarskorti þeirra.

Í umdeildri frétt sem birtist í Fréttablaðinu 8. október 2007 kemur fram að J-kvk-nf E-kvk-nf hafi viljað að kraftlyftingamenn sæktust eftir aðild að Íþrótta og Ólympíusambandi Íslands, en ekki hafi verið vilji fyrir því meðal áhrifamanna í sambandinu vegna þess að því myndu fylgja regluleg lyfjapróf. Í beinu framhaldi segir í fréttinni að stjórnin hafi ekki fylgt formanninum að málum og þá hafi skipstjórinn ekkert að gera í brúnni lengur. Jafnframt segir í beinu framhaldi, innan tilvitnunarmerkja: Þeir eru ekki mikið fyrir breytingar þarna og í raun eru tveir menn sem stjórna eiginlega öllu“. Þá segir í beinu framhaldi að þar eigi J-kvk-nf við þá A-kk-þf J-kk-þf og H-kk-þf Ú-kk-þf Á-kk-þf en hvorugur þeirra sitji í stjórn sambandsins.

Ummæli þau sem krafist er ómerkingar á í 1. kröfulið: ,,kraftlyftingamenn sem vilja ekki lyfjapróf þröngvuðu formanni sínum frá völdum“ og ummæli þau sem krafist er ómerkingar á í 2. kröfulið: ,,Ekki hafi verið vilji fyrir því meðal áhrifamanna í sambandinu vegna þess að því myndi fylgja regluleg lyfjapróf “ eru annars vegar yfirfyrirsögn þessarar fréttar, og hins vegar hluti meginmáls fréttarinnar, en meginefni fréttarinnar lýtur að afsögn formanns Kraftlyftingasambands Íslands.

Óumdeilt er að stefnandi er þekktur kraftlyftingamaður. Í fréttinni sjálfri er ekki greint frá því að stefnandi hafi verið á þeim fundi sem fréttin greinir frá, en við meðferð málsins kom það fram. Þótt stefnandi sé nafnkunnur kraftlyftingamaður og hafi verið á fundi þeim sem greint er frá í fréttinni, beinast hvorug ofangreindra ummæla sérstaklega að honum, heldur að ótilgreindum hópi kraftlyftingamanna sem voru á fundi þessum. Er ekkert í ummælum þessum sem tengir nafn stefnanda sérstaklega við þann hóp kraftlyftingamanna sem yfirfyrirsögnin greinir frá, og ekki er gerð grein fyrir í fréttinni hverjir þeir áhrifamenn í Kraftlyftingasambandi Íslands eru, sem ekki hafi viljað ganga í ÍSÍ. Nafn stefnanda kemur þar hvergi við sögu og verður ekki talið að stefnandi geti fengið ómerkt ummæli sem þannig beinast að ótilgreindum hópi manna.

Sú óljósa tenging stefnanda við ofangreind tvenn ummæli, sem hann telur felast í síðustu ummælunum sem hann krefst ómerkingar á: Í raun eru tveir menn sem stjórna eiginlega öllu. Þar á hún við þá A-kk-þf J-kk-þf og H-kk-þf Ú-kk-þf Á-kk-þf, en hvorugur þeirra situr í stjórn sambandsins” lýsir aðeins þeirri skoðun viðmælanda blaðsins, að þeir A-kk-nf J-kk-nf og stefnandi stjórni eiginlega öllu í Kraftlyftingasambandinu, en jafnframt kemur fram í fréttinni að hvorugur þeirra sitji í stjórn sambandsins. Skoðanir manna, sem ekki eru settar fram á ærumeiðandi hátt, eins og síðastgreind ummæli, verður að telja innan marka þess tjáningarfrelsis sem varið er af 72. gr. stjórnarskrárinnar.

Þegar allt framangreint er virt verða stefndu sýknaðir af öllum kröfum stefnanda í máli þessu, en rétt þykir í ljósi atvika málsins, að málskostnaður falli niður milli aðila.

I-kvk-nf E-kvk-nf héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D ó m s o r ð:

Stefndu, Þ-kk-nf P-kk-nf, J-kk-nf K-kk-nf og 365 miðlar ehf. eru sýkn af kröfum stefnanda, H-kk-ef Á-kk-ef.

Málskostnaður fellur niður milli aðila.