E-1260/2014

Mál þetta, sem var dómtekið 26. mars síðastliðinn, var þingfest 15. október 2014.

Stefnandi er J.H. vinnuvélar ehf., Efri-Brekku, Bláskógabyggð.

Stefndu eru G-kk-nf B-kk-nf L-kk-nf og Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf, Funalind 1, Kópavogi.

Stefnandi krefst þess að stefndu greiði honum óskipt 417.099 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. desember 2011 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.

Stefndu krefjast sýknu og málskostnaðar.

I

Með leigusamningi milli Brekkuheiðar ehf., sem leigusala, og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef 16. desember 2010 tók stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf á leigu frístundalóð við Vallárveg 6 í landi jarðarinnar Brekku í Bláskógabyggð. Sama lóð var áður leigð báðum stefndu með leigusamningi 2. júlí 2008. Í 3. gr. fyrrnefnds leigusamnings eru ákvæði um tengingar við heita- og kaldavatnsveitur leigusala. Þar segir meðal annars að leigusali sjái um að leggja heitt og kalt vatn að lóðarmörkum. Komi til tenginga við veiturnar sjái leigutaki um að koma vatnslögnum á sinn kostnað að sumarbústaðnum þegar hann tengist vatnsveitum leigusala. Tenging við heitavatnsveitu sé háð samkomulagi en tenging við kaldavatnsveitu heimil en þó háð umsjá leigusala. Óski leigutaki eftir tengingu við heitavatnsveitu leigusala skal semja sérstaklega um slíkt og greiða heimtaugagjald í samræmi við gjaldskrá leigusala á hverjum tíma. Í 9. gr. samningsins segir að leigusali skuli hafa forgang að allri vinnu og/eða þjónustu sem leigutaki þurfi á að halda og leigusali geti innt af hendi, enda sé gjaldtaka leigusala fyrir þau verk í samræmi við eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka. Fyrrnefnt félag, Brekkuheiði ehf., er í eigu sömu einstaklinga og stefnandi. Var stefnandi fenginn til að inna af hendi afmarkaðan hluta af verkinu. Auk þess sem stefnandi var látinn vinna aðra vinnu er tengdist lóðinni svo sem keyrslu efnis í heimkeyrslu og plan stefndu.

Samkvæmt því sem fram kemur í greinargerð stefndu munu stefndu hafa á árinu 2011 óskað eftir tengingum við vatnsveitur leigusala. Halda stefndu því fram að þau hafi óskað eftir verðáætlun frá fyrirsvarsmönnum stefnanda og leigusala, en því hafi ekki verið svarað. Þann 12. júlí 2011 sendi stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf tölvupóst til H-kvk-ef M-kvk-ef J-kvk-ef, stjórnarmanns stefnanda, og vísar til samtals „um daginn“ út af heita vatninu. Óskaði stefnda upplýsinga um hvað inntakið kostaði og hvað væri innifalið í því. Tölvupóstinum hafi ekki verið svarað og því hafi Ó-kvk-nf H-kvk-nf ákveðið að hafa samband símleiðis við H-kvk-þf M-kvk-þf. Er haft eftir stefndu Ó-kvk-þgf H-kvk-þgf S-kvk-þgf að H-kvk-nf M-kvk-nf hafi sagt í símtalinu að áætlaður heildarkostnaður á tengingu við vatnsveitur stefnanda væri á bilinu 300.000-500.000 krónur og þá fremur í hærri kantinum. Þá segir að 31. ágúst 2011 hafi J-kk-nf H-kk-nf, framkvæmdastjóri stefnanda og stjórnarmaður leigusala, komið með inntakskassa til stefndu og 12. september 2011 hafi J-kk-nf komið með rörin og grafið fyrir þeim 13. september og þau lögð í jörðu. Þann 14. september hafi J-kk-nf lokið við lögnina og kalda vatnið hafi komið á þann dag. Hinn 15. september hafi heita vatnið síðan verið tengt. Stefndi G-kk-nf hafi verið í bústað sínum þegar vinnan hafi verið innt af hendi og fylgst með verkinu.

Stefnandi gaf út reikning fyrir jarðvinnu á lóð við sumarbústað stefndu 14. desember 2011 að fjárhæð 417.099 krónur. Er reikningurinn stílaður á stefnda G-kk-þf B-kk-þf L-kk-þf. Gjalddagi er útgáfudagur reikningsins og eindagi 24. desember 2011. Með tölvubréfi stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef til H-kvk-ef M-kvk-ef 27. desember 2011 fylgdu upplýsingar um verð á efni og vinnu. Sagt er að umtalsverður munur sé á verðum og sennilega um mistök að ræða við gerð reikningsins hvað varði útreikning tíma við gröft á lögnum innan lóðarinnar. Tölvupóstinum mun ekki hafa verið svarað og því hringdi stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf á ný í stjórnarmann stefnanda 29. desember 2011 og sendi henni annan tölvupóst 5. janúar 2012. Þar segir að reikningurinn sé rangur þar sem ekki sé aðskilinn kostnaður vegna efnis og vinnu. Óskaði stefnda eftir að fá sendan nýjan reikning með aðgreindum liðum. Þessum tölvupósti mun stefnandi ekki hafa verið svarað. Í ábyrgðarbréfi 12. janúar 2012 sem stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf sendi H-kvk-þgf M-kvk-þgf J-kvk-þgf ítrekaði stefnda Ó-kvk-nf H-kvk-nf ósk sína um úrlausn í málinu.

Með bréfi lögmanns stefndu 9. febrúar 2012 var umræddum reikningi stefnanda hafnað. Telja stefndu að fjárhæð reikningsins sé ekki í samræmi við „eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka“. Fallast stefndu ekki á að greiða hærri greiðslu en 265.495 krónur fyrir verkið. Óska stefndu þess að nýir greiðsluseðlar verði gefnir út með leiðréttum reikningsfjárhæðum. Bréfinu var ekki svarað af hálfu stefnanda.

Í bréfi stefndu til Brekkuheiðar ehf. 27. júní 2013 segir meðal annars að stefndu hafi orðið þess áskynja að þau hafi ekki getað greitt greiðsluseðla leigusala vegna reglulegra greiðslna leigusamningsins er vörðuðu lóðarleigu og heita- og kaldavatnsnot stefndu. Þeir greiðsluseðlar hafi verið innheimtir af Íslandsbanka hf. Svo virðist sem fyrirsvarsmenn Brekkuheiðar ehf. hafi sem leigusali gefið bankanum fyrirmæli um að ekki mætti greiða síðari greiðsluseðla sem gefnir væru út, án þess að fyrst væru staðin skil á eldri ógreiddum greiðsluseðlum vegna tenginga stefndu við vatnsveitur leigusala.

Þann 28. júní 2013 geymslugreiddu stefndu til Íslandsbanka hf. 265.495 krónur vegna reiknings stefnanda, það er þá fjárhæð sem stefndu töldu vera réttmæta vegna þess verks og þjónustu sem stefnandi innti af hendi. Í bréfi lögmanns stefndu 14. maí 2014 kemur fram að stefndu hafi þann dag fengið upplýsingar um það frá Íslandsbanka hf. að geymslugreiðslunnar hefði hvorki verið vitjað af hálfu stefnanda né leigusala.

Með bréfi lögmanns stefnanda og leigusala Brekkuheiðar ehf. 20. júní 2014 til stefndu var öllum röksemdum og andmælum stefndu hafnað og réttmæti kröfu stefnanda áréttað. Með bréfi lögmanns stefndu 1. júlí 2014 mótmæltu stefndu röksemdum stefnanda og leigusala um túlkun og skýringu á leigusamningnum og tíunduðu áður framkomin sjónarmið sín. Þann 7. október 2014 sendu stefndu bréf til leigusala þar sem óskað var eftir að fá uppgefnar reikningsupplýsingar leigusala, eða útgefna greiðsluseðla svo að stefndu gætu staðið skil á reglulegum greiðslum leigusamningsins án dráttarvaxta.

II

Stefnandi kveðst vera verktaki á sviði jarðvinnu og leigja út vélar og menn til slíkra verka auk þess að útvega efni til framkvæmda. Sé krafa stefnanda fyrir vinnu við lóð stefndu að fjárhæð 417.099 krónur, sem byggð sé á reikningi útgefnum 14. desember 2011, með eindaga 24. desember sama ár. Krafist sé dráttarvaxta frá gjalddaga reikningsins.

Stefndu hafi mótmælt reikningnum sem of háum og greitt þá fjárhæð sem þau sætti sig við að greiða inn á geymslureikning. Hafi stefnandi hafnað rökum stefndu fyrir synjun um greiðslu reikningsins og kveðst vísa um ágreining aðila og rökstuðning stefnanda til bréfs 20. júní 2014 og ákvæða í leigusamningi, sem undirritaður hafi verið 16. desember 2010 milli Brekkuheiðar ehf. og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef.

Um vinnu við gröft fyrir lögnum innan lóðar byggi stefnandi á verkdagbók sem hann haldi um útselda vinnu og séu reikningar stefnanda byggðir á þeirri dagbók. Hafnað sé fullyrðingum stefndu um að þessi verkliður hafi aðeins tekið sex vinnustundir. Hvað varði efni í heimkeyrslu og plan þá byggi stefnandi á því að efnisverð eitt og sér segi ekki alla sögu því að stefnandi hafi séð um að aka efninu á notkunarstað, en það verð sem stefndu gefi upp sé án aksturs. Samanburðurinn sé því óraunhæfur.

Stefndu hafi neitað að greiða reikninginn til stefnanda og sé stefnanda því nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu kröfunnar.

Stefnandi byggir kröfur sínar á reglum samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga. Kröfur um dráttarvexti styður stefnandi við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

III

Stefndu kveðast byggja sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að þau hafi þegar fullnægt greiðsluskyldu sinni með geymslugreiðslu á 265.495 krónum, sbr. lög um geymslufé nr. 9/1978, og nemi geymslufjárhæð réttri, eðlilegri og sanngjarnri fjárhæð vegna þess verks og þjónustu sem stefnandi hafi unnið. Stefndu sé óskylt að greiða eftirstöðvar reikningsins, enda uppfylli fjárhæð hans engan veginn skilyrði gildandi laga. Séu eftirstöðvar kröfunnar úr hófi fram háar og grundvöllur umþrættra reikningsliða ósannaður.

Í öðru lagi byggi stefndu sýknukröfu sína á því að stefnandi eigi ekki rétt á því að fá eftirstöðvar dómkröfunnar greiddar, eftir að þau hafi geymslugreitt það sem þeim sé skylt að greiða, enda sé hún í ósamræmi við ákvæði leigusamnings stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef og leigusala, sem framangreind krafa eigi rót að rekja til. Til viðbótar sé dómkrafa stefnanda og fjárhæð reikningsins í ósamræmi við meginreglur neytendakauparéttar, sem og meginreglur kröfu og samningaréttar, sbr. ákvæði laga nr. 48/2003 um neytendakaup og laga nr. 42/2000 um þjónustukaup.

Verk stefnanda hafi verið unnið á grundvelli forgangsákvæðis leigusamnings stefndu og leigusala. Um leigusamninginn gildi ófrávíkjanleg lög nr. 75/2008 um frístundabyggð og leigu lóða undir frístundahús. Í 3. gr. fyrrnefndra laga sé fjallað um form og efni samninga. Sé þar nánar tiltekið að í samningi um hið leigða skuli meðal annars ákvarða hvort og að hve miklu leyti skuli greiða kostnað vegna aðgangs að vatni. Um verk stefnanda gildi ófrávíkjanlegar lagareglur um neytenda- og þjónustukaup. Um einstaka liði í reikningi stefanda er varði tengingu stefndu við vatnsveitur leigusala gildi ákvæði laga um neytendakaup nr. 48/2003. Lögin gildi um neytendakaup, sbr. 1. mgr. 1. gr. laganna, og um afhendingu á vatni, sbr. b. lið 1. mgr. 2. gr. laganna. Stefndu teljist því neytendur í skilningi laganna og stefnandi seljandi, sbr. 2. og 3. mgr. 1. gr. laganna. Að sama skapi gildi lögin um þá rúmmetra að efni sem keyptir voru í heimkeyrslu og plan stefndu, sbr. 1. gr. laganna.

Í VII. kafla laga nr. 48/2003 sé fjallað um skyldur neytanda. Í 1. mgr. 37. gr. laganna komi fram að séu kaup gerð án þess að kaupverðið leiði af samningi eða upplýsingum frá seljanda, t.d. í auglýsingum eða útstillingum, skuli neytandi greiða fyrir söluhlut það gangverð sem er á sams konar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sé ekki um neitt slíkt gangverð að ræða skuli neytandi greiða það verð sem sanngjarnt sé miðað við eðli hlutar, gæði hans og atvik að öðru leyti, sbr. 2. málslið 1. mgr. 37. gr. fyrrnefndra laga, sem ekki megi vera óhagstæðara en leiði af lögunum, sbr. 3. gr. sömu laga.

Sá hluti verkanna sem snúi að þjónustu stefnanda falli undir lög um þjónustukaup nr. 42/2000, en lögin eigi við hvers kyns samninga um kaup á þjónustu sem veitt sé neytendum í atvinnuskyni gegn endurgjaldi, sbr. 1. gr. Í VII. kafla fyrrnefndra laga sé fjallað um verð sem neytendum beri að greiða fyrir keypta þjónustu. Í 28. gr. laganna sé tiltekið að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan er mikil og hvers eðlis hún er. Í 29. gr. sömu laga sé tiltekið að hafi seljandi látið neytanda verðáætlun í té megi verðið ekki fara fram úr þeirri áætlun.

Í málatilbúnaði stefnanda sé tiltekið að hann telji ótvírætt að stefndu hafi með undirritun leigusamningsins samþykkt að greiða kostnað sem yrði samfara tengingum við heita- og kaldavatnsveitur leigusala. Stefndu telja engan ágreining vera um greiðsluskyldu þeirra á því verki sem umbeðið var, en ágreiningur standi um hvaða fjárhæð stefnanda sé heimilt að krefjast fyrir verkið. Rétt sé að halda því til haga að stefndu sömdu aldrei fyrirfram eða fengu um það vitneskju að stefnandi í máli þessu myndi vinna jarðvinunna sem fram fór vegna tengingar við vatnsveitur leigusala. Stefndu geri ekki ágreining um að stefnandi hafi unnið framangreinda vinnu, en telji að gjaldtaka vegna jarðvinnu og annað falli undir ákvæði í leigusamningi stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef og leigusala og að gjaldtaka vegna jarðvinnu verði að skoðast í samhengi við reikning leigusala í máli því sem rekið sé samhliða þessu máli.

Sýknukrafa stefndu byggist á því að leigusamningurinn sé skýr. Í 3. gr. sé mælt fyrir um lagningu heita- og kaldavatnslagna. Í ákvæðinu sé mælt fyrir um forgangsrétt leigusala á sölu á heitu vatni í sumarbústað leigusala. Sé þar einnig tiltekið að semja skuli sérstaklega um tengingu við heitavatnsveitur leigusala komi ósk um tengingu frá leigutaka. Hvorki leigusali né stefnandi, sem hafi innt hluta verksins af hendi, gerðu reka að því að semja sérstaklega um tengingu stefndu við vatnsveiturnar, eins og áskilið sé í 3. gr. samningsins. Hafi stefndu því ákveðið að reyna að hafa samband við stjórnarmann stefnanda og fyrirsvarsmann leigusala, H-kvk-þf M-kvk-þf J-kvk-þf, til að reyna að koma á slíkri samningsgerð. Þeim fyrirspurnum hafi ekki verið svarað, hvorki af hálfu leigusala né stefnanda.

Ákvæði 3. gr. leigusamningsins verði að skoða með hliðsjón af ákvæði 9. gr. hans þar sem mælt sé fyrir um forgangsrétt leigusala að allri vinnu og/eða þjónustu sem þurfi að fara fram samkvæmt samningum. Af þessum ákvæðum samningsins leiði að réttur leigusala til að taka þátt í vinnu og eða þjónustu vegna hins leigða sé fyrir hendi. Stefnandi sé eins og áður segi í eigu sömu aðila og leigusali og hann hafi framkvæmt verkið í umboði leigusala. Á hinn bóginn sé jafn ljóst að stefnanda hafi ekki verið frjálst að taka hvaða gjald sem er, heldur hafi stefnanda borið að haga gjaldtöku sinni í samræmi við gjaldskrá sambærilegra verka. Ákvæðið verði ekki skilið svo að hér sé átt við sambærileg verk sem stefnandi hafi innt af hendi fyrir aðra sem njóti stöðu leigutaka heldur það gjald sem telja verður í samræmi við þau markaðskjör sem í gildi voru á þeim tíma sem vinnan eða þjónustan var innt af hendi.

Stefndu grundvalli sýknukröfu sína á því að gjaldtaka stefnanda með reikningi sínum sé í verulegu ósamræmi við gjaldskrá sambærilegra verka og sé því í andstöðu við 3. og 9. gr. leigusamnings málsaðila. Til stuðnings þessu megi sjá að reikningsliðir stefnanda vegna graftar fyrir lögnum innan lóðar og flutnings á gröfunni sem gróf skurðinn séu hluti af gjaldi sem stefnendur og leigusali krefji stefndu um vegna kostnaðar af tengingum stefndu við vatnsveitur leigusala. Séu liðir reiknings stefnanda númer 100819, er varði tengingar við vatnsveitur leigusala, lagðir saman við reikning leigusala númer 100500 sé heildarkostnaður verksins 1.044.710 krónur án virðisaukaskatts. Til stuðnings þessu megi sjá að heimtökugjald á árinu 2011 hjá Bláskógaveitu fyrir sumarhús hafi verið 465.190 krónur án virðisaukaskatts og hjá Orkuveitu Reykjavíkur fyrir heitavatnsheimæðar utan þéttbýlis 490.000 krónur án virðisaukaskatts. Stefndu telji sér óskylt að greiða dómkröfuna, enda hafi þau í fyrsta lagi efnt greiðsluskyldu sína að fullu með geymslugreiðslu og jafnframt séu eftirstöðvar dómkröfunnar óhóflega háar og í andstöðu við ófrávíkjanleg lagaákvæði og leigusamning stefndu og leigusala.

Þá sé sýknukrafa stefndu byggð á því að stefnanda hafi verið óheimilt að víkja frá upprunalegum verðtillögum sínum. Fyrirsvarsmaður stefnanda hafði gert stefndu Ó-kvk-þgf H-kvk-þgf kunnugt um áætlað verð fyrir tengingar við vatnsveitur leigusala og skyldi kostnaður vera á bilinu 300.000 til 500.000 krónur. Reikningsfjárhæð umræddra reikninga hafi farið verulega fram úr þeirri áætlun og sé verðið langt umfram það verð sem telja megi að tíðkanlegt sé að greitt sé fyrir sams konar þjónustu. Hafi stefnandi ætlað að krefja um hærra verð hefði hann þurft að áskilja sér fyrirvara um það og jafnframt tilkynna stefndu það án tafar, sbr. 1. mgr. 31. gr. laga nr. 42/2000. Stefndu telji að stefnandi hafi ekki fullnægt tilkynningarskyldu sinni og geti því ekki gert kröfu um viðbótargreiðslu, sbr. 2. mgr. 31. gr. sömu laga. Að öllu framangreindu leiði að reikningur stefnanda númer 100819 sé óhóflega hár og fjárhæð hans óréttmæt og í andstöðu við ákvæði 3. og 9. gr. leigusamnings málsaðila.

Hvað varði einstaka liði byggist sýknukrafa stefndu til viðbótar á eftirfarandi málsástæðum:

Stefndu hafni skýringu stefnanda varðandi reikningsliðina „Grafið fyrir lögnum innan lóðar Komatsu 50“ og „Flutningur á Komatsu 50“. Stefndu telji að fyrrnefndi liðurinn sé í andstöðu við 3. og 9 gr. leigusamnings stefndu og leigusala. Fjöldi eininga samkvæmt reikningum sé 14,00 og einingaverð 10.900 krónur eða alls 152.600 krónur. Stefnandi sé því að krefjast þess að stefndu greiði fyrir alls 14 klukkustunda vinnu við gerð 38 m skurðar vegna vatnslagna. Hafi stefndi G-kk-nf fylgst með vinnu við gerð skurðarins og telji fráleitt að stefndu séu krafin um 14 klukkustunda vinnu við verkið. Stefndu telji nærri lagi að áætla að sú vinna sem innt hafi verið af hendi þessu tengd hafi tekið að hámarki 4-6 klukkustundir. Stefndu vilji gæta sanngirnis og hafi því miðað við að gerð skurðarins hefði tekið 6 klukkustundir á tímagjaldi stefnanda og því ekki talið sér skylt að greiða hærra gjald fyrir vinnuna en sem nemi 65.400 krónum.

Stefndu hafni alfarið röksemdum stefnanda um liðinn „keyrt í heimkeyrslu og plan“. Í þeim reikningslið séu stefndu krafin um greiðslu fyrir 65 rúmmetra og sé einingaverð tilgreint 1.800 krónur. Þegar stefndu hafi fengið reikninginn hafi þau gert samanburð á verði á almennum markaði og komið auga á augljósan verðmun á jarðefni. Þannig hafi markaðsverð fyrir sams konar jarðefni að jafnaði verið um 1.200 krónur fyrir hvern rúmmetra. Stefndu telji því nær í lagi að raunkostnaður vegna jarðefnis sé 67.200 krónur en ekki 100.800 krónur. Stefndu telji óásættanlegt að þurfa að greiða mun hærra verð fyrir þjónustu stefnanda en annarra verktaka. Mótmæli stefndu eindregið eftir á skýringum stefnanda þess efnis að aðrir kostnaðarliðir séu inni í einingaverðinu. Handbragð stefnanda við gerð reikningsins virðist bera þess merki að stefnandi hafi talið sér heimilt að krefja um hvaða gjald sem er, óháð verðskrá sambærilegra verka. Af þeim sökum telji stefndu ofangreinda reikningsliði í andstöðu við umræddan leigusamning og skýr ákvæði laga um neytenda- og þjónustukaup sem mæli fyrir um að verð skuli vera sanngjarnt þegar ekki sé samið um verð fyrirfram.

Stefndu byggi enn fremur á því að allan óskýrleika í leigusamningi stefndu og leigusala beri að skýra leigusala og stefnanda í óhag hvað varði rétt stefnanda til greiðslna fyrir það verk sem til grundvallar dómkröfu hans sé. Máli sínu til stuðnings vísi stefndu til óskýrleikareglu samningaréttar sem mæli fyrir um að umdeilanleg eða óljós samningsákvæði beri að jafnaði að skýra þeim aðila í óhag, sem hefur samið þau einhliða, eða sem ráðið hafi þeim atriðum til lykta, sem ágreiningi valdi. Löggerninga skuli því í samræmi við ofangreint að jafnaði túlka þeim í óhag sem hefði átt að hlutast til um skýrara form samnings, einkum ef hann hafði yfirburði við samningsgerðina eins og stefndu telja stefnanda hafa haft. Leigusali samdi umræddan leigusamning einhliða og nýtti forgangsrétt sinn til vinnu með því að láta stefnanda inna verkið af hendi. Því bera leigusali og stefnandi halla af öllum óskýrleika samningsins.

Stefndu mótmæli sérstaklega kröfu um dráttarvexti ásamt upphafsdegi dráttarvaxta. Stefnandi hafi í kröfugerð sinni að engu leyti tekið tillit til þess að stefndu hafi geymslugreitt 265.495 krónur. Stefndu byggi á því að í framlögðum dómsskjölum málsins komi skýrlega fram að um viðtökudrátt hafi verið að ræða af hálfu stefnanda og það þannig að stefnendur hafi með engu móti getað efnt þann hluta reiknings sem ágreiningur hafi ekki staðið um sökum athafna stefnanda í máli þessu. Með viðtökudrætti sínum hafi stefnandi glatað rétti til dráttarvaxta af kröfu sinni.

Krafa stefndu um málskostnað er byggð á því að stefnanda verði gert að greiða þeim málskostnað, óháð úrslitum málsins, með hliðsjón af ákvæði 131. gr. laga nr. 91/1991. Með bréfi lögmanns stefnenda í júní 2014 hafi í fyrsta skipti verið brugðist við athugasemdum stefndu við reikning þann sem sé grundvöllur dómkröfu í málinu. Athugasemdum stefndu hafi í engu verið svarað, en þau hafi á öllum stigum málsins gert stefnanda skýrlega grein fyrir þeim sjónarmiðum sem þau byggi á, en án þess að viðbrögð hafi fengist. Verði ekki fallist á framangreint og verði stefndu dæmd til að greiða alla eða hluta dómkröfu stefnanda, gera þau kröfu um að málskostnaður milli aðila falli niður með hliðsjón af sömu ákvæðum og reifuð hafi verið að framan.

Hvað lagarök varðar vísa stefndu einkum til laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, laga nr. 48/2003 um neytendakaup, laga nr. 9/1978 um geymslufé, laga nr. 8/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá vísa stefndu einnig til almennra reglna samninga- og kröfuréttar þá einkum óskýrleikareglu samningaréttarins. Krafa um málskostnað er byggð á XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um að virðisaukaskattur leggist ofan á málskostnað byggist á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Krafa stefndu um málskostnað er reist á 129., 130. og 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV

Eins og fram er komið tekur dómkrafa stefnanda í málinu til endurgjalds fyrir jarðvinnu í þágu stefndu á lóð við sumarbústað að Vallárvegi 6 í landi jarðarinnar Brekku í Bláskógabyggð. Samkvæmt lýsingu á verkþáttum sem tilgreindir eru á umdeildum reikningi stefnanda fólst vinna hans í því að borað var fyrir verönd; grafið fyrir lögnum innan lóðar og keyrt í heimkeyrslu og plan og efni jafnað. Þá er innheimt sérstakt gjald fyrir flutning á vinnuvél. Nemur krafa stefnanda alls 417.099 krónum að meðtöldum virðisaukaskatti. Ekki er ágreiningur milli aðila um að stefnandi vann þá verkþætti sem tilgreindir eru á reikningnum. Þá er ekki ágreiningur um það milli aðila að vinnan hafi verið unnin af stefnanda en ekki leigusala lóðarinnar. Taka stefndu það sérstaklega fram í greinargerð sinni, en lýsa jafnframt þeirri skoðun sinni að gjaldtaka stefnanda falli undir leigusamning stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef og leigusala. Fyrir dómi fullyrti J-kk-nf H-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, að hann hefði áður en verkið hófst upplýst stefnda G-kk-þf B-kk-þf L-kk-þf um það að jarðvegsframkvæmdirnar myndu kosta 500.000 til 600.000 krónur, en því neitaði stefndi G-kk-nf B-kk-nf og kannaðist ekki við það aðspurður fyrir dómi að hafa fengið slíkar upplýsingar. Gögn málsins renna ekki stoðum undir það að samningur hafi tekist með aðilum um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar sem endurgjald fyrir þau verk sem um ræðir og telst það ósannað. Fyrir liggur að stefndu hafa geymslugreitt hluta af fjárhæð dómkröfunnar samkvæmt lögum nr. 9/1978 um geymslufé, eða 265.495 krónur, og telja sig með því hafa fullnægt greiðsluskyldu sinni.

Hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu er meginreglan sú samkvæmt kröfurétti að verkkaupa ber að greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve mikil vinnan er og hvers eðlis, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, sbr. einnig 50. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Þá segir í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup að séu kaup gerð án þess að kaupverðið leiði af samningi eða upplýsingum frá seljanda skuli neytandi greiða fyrir söluhlut það gangverð sem sé á sams konar hlutum, seldum við svipaðar aðstæður, við samningsgerðina, enda sé verðið ekki ósanngjarnt. Sé ekki um neitt slíkt gangverð að ræða skal neytandi greiða það verð sem sanngjarnt er miðað við eðli hlutar og gæði hans.

Sýknukrafa stefndu er á því byggð að reikningur stefnanda sé óhóflega hár, fjárhæð hans óréttmæt og í andstöðu við ákvæði 3. og 9. gr. í leigusamningi Brekkuheiðar ehf. og stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef. Byggt er á því að liðirnir „grafið fyrir lögnum innan lóðar“ og „flutningur á Komatsu 50“ séu í andstöðu við nefnd ákvæði samningsins. Þá hafna stefndu röksemdum stefnanda vegna liðarins „keyrt í heimkeyrslu og plan“ sem stefndu telja í andstöðu við fyrrnefndan leigusamning. Telja stefndu óásættanlegt að þurfa að greiða mun hærra verð fyrir þjónustu stefnanda en annarra verktaka.

Í 3. gr. samnings milli stefndu Ó-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef og leigusalans Brekkuheiðar ehf. segir að leigusali eigi forgangsrétt til sölu á heitu vatni í sumarbústað leigutaka verði heitt vatn leitt í bústaðinn. Óski leigutaki eftir tengingu við heitavatnsveitu leigusala skuli semja sérstaklega um slíkt og greiða heimtökugjald í samræmi við gjaldskrá leigusala á hverjum tíma. Í 9. gr. samningsins segir að leigusali skuli hafa forgang að allri vinnu og/eða þjónustu sem leigutaki þurfi á að halda og leigusali geti innt af hendi, enda sé gjaldtaka leigusala fyrir þau verk í samræmi við eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka.

Sönnunarbyrði fyrir því að það endurgjald sem stefnandi krefst fyrir umrædda jarðvinnu sé ósanngjarnt hvílir á stefndu. Að mati dómsins hafa stefndu ekki fært fyrir því fullgild rök að fjárhæð umþrætts reiknings, sem er grundvöllur dómkröfu stefnanda í málinu, sé í ósamræmi við meginreglur neytendakauparéttar eða meginreglur kröfu- og samningaréttar, sbr. fyrrgreind lög nr. 42/2000 um þjónustukaup og lög nr. 48/2003 um neytendakaup. Hafa stefndu ekki aflað sér viðhlítandi sönnunar fyrir staðhæfingum sínum um að endurgjald það sem stefnandi krefst fyrir þá þjónustu sem hann innti af hendi í þágu stefndu sé ósanngjarnt með hliðsjón af umfangi verksins og hvers eðlis það er og þá ekki að það sé í ósamræmi við „ eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka“ og telst það ósannað. Í greinargerð stefndu er sérstaklega tekið fram að stefndi G-kk-nf B-kk-nf hafi fylgst með því þegar stefnandi vann það verk sem um ræðir. Var stefndu því í lófa lagið að gera athugasemdir við þann tíma sem tók stefnanda að grafa fyrir lögnum innan lóðarinnar en í framburði stefnda G-kk-ef B-kk-ef fyrir dómi kom fram að hann teldi eðlilegt að slík vinna tæki 2-4 klukkustundir í stað 14 sem stefnandi krefst greiðslu fyrir. Þá er samanburður stefndu á verðum á jarðefnum engum gögnum studdur og verður ekki á honum byggt. Í áðurnefndum 3. og 9. gr. er kveðið á um tiltekinn forgangsrétt leigusala til vinnu við framkvæmdir vegna tenginga við veitur leigusala og forgang til sölu á heitu vatni í sumarbústað leigutaka. Vísað er til þess í greindum ákvæðum að endurgjald það sem leigusali krefst að fá fyrir unnin verk og sölu á heitu vatni skuli vera samkvæmt gjaldskrá leigusala og gjaldtaka fyrir verkin í samræmi við eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka. Gjaldskrá leigusala er ekki meðal málsganga né upplýsingar um „eðlilega gjaldskrá sambærilegra verka“ og hafa stefndu ekki að mati dómsins sýnt fram á að umkrafin fjárhæð fyrir unnin verk stefnanda í þágu stefndu gangi á svig við fyrrnefnda meginreglu um að verkkaupa beri að greiða það verð sem telja má sanngjarnt með hliðsjón af því hve mikil vinnan er og hvers eðlis, sbr. tilvitnuð ákvæði laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og laga nr. 48/2003 um neytendakaup.

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður fallist á kröfu stefnanda um greiðslu á 417.099 krónum vegna jarðvegsframkvæmda auk dráttarvaxta svo sem krafist er. Þó að stefndu hafi geymslugreitt tiltekinn hluta af kröfu stefnanda fær það engu breytt um þessa niðurstöðu, enda leysir slík ráðstöfun fjármuna stefndu á engan hátt undan greiðsluskyldu í málinu eða getur haft áhrif á greiðslu dráttarvaxta af kröfunni vegna vanskilanna en stefndu hafa borið því við að um viðtökudrátt hafi verið að ræða af hálfu stefnanda og hafi stefndu ekki getað efnt þann hluta reikningsins sem ekki hafi staðið ágreiningur um. Á þetta verður ekki fallist með stefndu og er andmælum þeirra um upphafstíma dráttarvaxta hafnað.

Eftir framangreindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefndu gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn 250.000 krónur. Er þá tekið mið af því að samhliða þessu máli hafa tengdir aðilar rekið dómsmál sín á hendur sömu stefndu um tengt álitaefni, það er málið númer E-1261/2014.

J-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Stefndu, G-kk-nf B-kk-nf L-kk-nf og Ó-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf, greiði óskipt stefnanda, J.H. vinnuvélum ehf., 417.099 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 14. desember 2011 til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað.

J-kk-nf H-kk-nf